Inventory 2865
Surat · 279 pages · 148 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
Mol. a o. 512 453 From Souratta the 22nd of May 1755. 54 From Souratta the 22nd of May 1755. If Your High Nobilities embrace the offer of the Angria, a ship provided with an abundance of ammunition of war will need to be sent, along with 300 soldiers. The castle is built, according to the testimony of the proxies, in the manner of that of Sourat. Cannon along with their accessories must be mounted there, and in the beginning one will need to provide oneself with provisions for a year in foodstuffs. And once settled in the most precious land of the entire Mallabaar coast, the means for subsistence will present themselves of their own accord. Trade goods must also be sent there, a little bit of everything. The Honorable Valiant Captain Marchis, known to me as the most capable, should be ordered for this purpose, and so that everything may proceed properly, I ought to be furnished with the necessary orders concerning one thing and another, for once the shipboard friends have weighed anchor, they care little for a Sourat Director. After matters had been brought this far with the proxies of the Angria, the brokers report to me that the Angria, apprehensive lest the Honorable Company might perhaps follow the example of the English, for that reason offered to donate Deewger and hand it over into possession, but that he at the same time claimed that the weapons of the Honorable Company should protect him against the attack of his enemies. I answered that as soon as I had received the remaining prisoners and the bark Iaccatra, today I receive the pleasant news from Bassijn that our Commissary that only then would I be in a position to answer their people, but that I promised to impart one thing and another to Your High Nobilities. When I take into consideration the Angria his conduct, all of which originates from a source of self-interest, and that he continually forms new pretensions, even in the releasing of our prisoners whom, contrary to his promise, he has partly detained in order to obtain yet something more, whereof the expenses beyond what was contracted will be dutifully demonstrated to Your High Nobilities, I am of the opinion that without violating my conscience I may in good conscience advise Your High Nobilities on the grounds of sound statecraft, that in case Your High Nobilities are inclined to have a good seaport on the Mallabaar coast, it is in any case good to take possession of Deewger. The Angria is a fox; all his offers tend toward engaging the Honorable Company and thereby disengaging himself. May I be permitted, High Noble Lords, to appear to believe him, and to profit from the constitution of the times. Possession gives the right of ownership; it is a sovereign who offers it. For the rest concerning this matter, I shall in all deference await Your High Nobilities' honored orders. that kroonenbergh 6
Dutch transcription
Mol. a o. 512 453 Van Souratta den 22. maij 1755. 54 Van Souratta den 22. maij 1755. So uw Hoog Edelheedens amplecteert het offer van den Angria sal 'er een schip voorsien met rijkkelijk amonitie van oorlog dienen te werden gesonden, neevens 300. soldaten, het Casteel is gemaakt volgens getuijgenisse van de gemag„ „tigdens op de wijse van het Souratsche, Canon nevens desselfs toebehooren dient daar op geplant, en in den beginne sal men sig in voorraat voor een Jaar dienen te voorsien met Leevens„ middelen, en eens geseeten zijnde in het koste„ „lijkste Land van de gantsche Mallabaarse cust, zullen de middelen zig van selfs opdoen tot subsistentie, Negotie goederen dienen daar almeede te werden gesonden so van alles wat; den E: Man„ „haften Capitain Marchis bij mij bekent voor de bequaamste dient daar toe geordonneert te werden, en op dat alles na behoore geschiede diende ik wel geminueert te werden met de noodige or„ „dres omtrent 't Een, en ander, want de scheeps vrinden 't Anker geligt hebbende vragen weij„ nig na een Souratsche Directeur; Nat dat de saaken dus verre met de gemagtigdens van den Angria waren gebragt, doen mij de makelaars Rapport dat den Angria bedugt of somwijlen d'E: Comp:e 't Exempel der Engelsche soude volgen, om die reeden Deew„ „ger presenteerde te schenken en in possessie over te geeven, maar dat hij te gelijk pre„ „tendeerde dat D'E: Comp:e wapenen hem zoude beschermen tegens den aanval zijner vijande Jk hebbe geandwoord so dra de resteerende ge„ „vangens en de Barcq Iaccatra hadde bekoomen Heeden ontfang ik de aangenaame tijding van Bassijn, dat onsen Commissiant dat ik als dan eerst in staat zoude weesen van haar Lieden te andwoorden, maar dat ik beloofde 't een en ander uw Hoog Edelheedens te bedeelen. e Wanneer ak in opmerkinge neeme den Angria sijne behandelinge die alle te samen uijt een source van eijgen belang haaren oorsprong hebben, en dat hij geduurig nieuwe pretentien for„ „meert selfs in't lossen onser gevangens die hij Contrarie zijne belofte gedeeltelijk heeft aangehouden om nog iets meerder te verkrijgen, waar van de onkosten boven het gecontracteerde uw Hoog Edel„ „hedens schuldpligtig sullen werden vertoont, so ben ik van gevoele, dat sonder quetsing mijner Concientie ik uw Hoog Edelheedens in gemoede op de gronde van een goede staat kunde mag aanraden, dat bij aldien uw Hoog Edelheedens inclineert een goede zee haven te hebben op de Mallabaar„ „sche cust, het in alle gevallen goed is, Possessie te neemen van Deewger. Den Angria is een vos alle zijne offres tendeeren om de EComp: te engageeren, en hier door sig selfs te degageeren, laat het mij gepermitteert weesen Hoog Edele Heeren te schijnen hem te gelooven, en te profiteeren van de Constitutie des tijds, Posessie geeft regt van Eijgendom, 't is een souverain die het aanbied, het overige daar omtrent sal ik in alle Eerbied afwagten van uw Hoog Edelheedens geerde ordres; dat kroonenbergh 6
English
455 From Surat, 22 May 1755. From Surat, 22 May 1755. That Kroonenbergh has been summoned to court by the Prince Nanna, as appears from the accompanying extract letter No. 1. The prohibition to the Governor of Bassein not to accompany the said Kroonenbergh causes me some disquiet; Prince Nanna, aware of the presentation of the Angria, seems to take umbrage, which compelled me to give our commissioner the necessary elucidation, and in a further one accompanying this under No. 2, Your High Excellencies will discover the secret proposal which I deem to be of use to the Honorable Company, and if fortune seconds my efforts, my presence with the Prince can be managed; if this undertaking of mine merits Your High Excellencies' approval, I beseech Your High Excellencies with the deepest humility to be honored as soon as ever possible with Your High Excellencies' respected orders; the distance of the location in this critical juncture of affairs does not permit me to ask Your High Excellencies' advice, for sometimes occasions arise that must be seized instantly. The Directorate of Surat is becoming more and more thorny, the circumstances so critical, the envy, indeed the furies, so great that I need all my thoughts to guard against them continuously. The English threaten nothing less than to drive the Sidie, Governor of the Castle, out of the city in the month of September with 2,000 men; they say openly that the Sidie is said to have received Ro/a 75,000 from them on condition of never tolerating that the Dutch complete the stone revetment; Safderchan, the city's governor, is playing his part in this. Prince Nanna has (among other articles stipulated by the English) promised to put Miasjint in possession of the Castle again; Prince Nanna has secretly asked me through a Pandit to support his plan to capture Surat; I answered that the Honorable Company never interferes in native disputes; His Highness held up to me the example of the English; I replied that, being seated as merchants in Surat, we could not behave otherwise, and that the English had no other aim than to aggrandize Bombay, and that I left it to his sufficient knowledge who were the greatest merchants and the least dangerous: those who seek to make themselves masters by force, or we who behave in peace through mercantile means; it is almost impossible to understand the English policy, for everything they do worsens their affairs, while Prince Nanna has more desire to listen to my peace-loving remonstrances than to the rage of that nation; I also already have assurance that the Prince will not force Miasjint upon the Dutch if they do not wish it, but the Prince persists in wanting to have Surat, which I believe he will try to master through money, yet if this should not succeed, he will, besides his arms, make use of the English troublemakers; now it is equally dangerous to remain neutral or to choose sides; Your High Excellencies No. 2 Mol. a. x 457 From Surat, 22 May 1755. — From the West Coast of Sumatra, 29 Sept. 1755. Your High Excellencies are pleased very wisely to advise siding with the strongest party; the advice is good, but the outcome of arms is sometimes so dubious that the wisest man is deceived in his expectations; Prince Nanna is the most powerful in all of Hindustan, but to force a city and castle such as Surat by arms requires skill; the Marathas do not understand this trade; if one were now to side with the strongest in the field, one would sometimes be badly deceived in the city, and to remain neutral is utterly impossible, and also the most dangerous; here applies the saying of Machiavelli in his Prince, Chapter 21, page mihi 211: if you do not declare yourself, you always remain a prey to the conqueror. All these pending matters, in which so many diverse parties converge, cause many difficulties; the continuous complications make Surat thorny and critical; I shall consider myself fortunate if my efforts merit Your High Excellencies' favorable approval; wherewith I conclude with a heartfelt wish that Jehovah God may follow Your High Excellencies' measures with His gracious blessing, and take Your High Excellencies' precious persons into His holy keeping, in which expectation I remain with all humility, (was written below:) High Noble, Mighty and Widely Commanding Lord, and Right Honorable Gentlemen, (lower down:) Your High Excellencies' humble servant, (was signed:) J:n De Roth, (in the margin:) Surat, 22 May Anno 1755. Notwithstanding that in our general letter we had the honor to communicate to Your High Excellencies the course of northern affairs, and the commitment of acts of violence by the English in those districts, who are becoming more temerarious from day to day, to which I refer to avoid prolixity, I have nevertheless deemed it my duty to inform that the legitimate ruler of Natter, Bagindo Mharadja Lello, High Noble, Severe, Mighty Lord and Right Honorable Gentlemen. Batavia To His Excellency, The High Noble, Severe, Mighty Lord, Jacob Mossel, General of Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as Governor-General on behalf of the same and the General Chartered Dutch East India Company, together with The Right Honorable Gentlemen, Councillors of the Netherlands Indies. West Coast of Sumatra 2 7
Dutch transcription
455 e Van Souratta den 22. maij 1755. Van Souratta den 22. Maij 1755. Kroonenbergh door den vorst Nanna ten Hoove is ontboden, blijkens, neevens gaande Extract missive N:o 1. het verbod aan den Gouver„ „neur van Bassijn, om gem: kroonenbergh niet te versellen, geeft mij eenige inquiet„ „tudes, de vorst Nanna de presentatie van den Angria bewust, schijnt ombragie te neemen, 't geen mij verpligte onsen Com„ „missiant de nodige Elucidatie te geven, en bij een nadere dese versellende onder N:o 2. sal uw Hoog Edelheedens ontwaare de secreete propositie dien ik oordeele tot nut van d'E: Comp:e te weesen, en so het geluk secundeert mijne pooginge, sal mij„ „ne presentie bij den vorst kunnen gemenageert worden, inddese mijne onderneeming uw Hoog Edelheedens appro„ „batie meriteert, so smeeke uw Hoog Edelheedens met de diepste ootmoed, van dog so spoedig als maar immers mogelijk is gehonoreert te werden met uw Hoog Edelheedens g'eerde ordres, de verheijt der afgelegentheijt in dit gewrigt van zaaken permit„ „teert mij niet uw Hoog Edelhedens raad te vragen, want somtijts doen zig occasies op die momentelijk dienen gearipieert. De Souratsche Directie werd hoe langer hoe epi„ „neuser, de omstandigheeden soo critig, de Nijd Ja Rasernijen so groot, dat ik alle mijne gedagten noo„ „dig hebbe om geduurig daar teegens te waaken, De Engelsche drijgen niet minder als in de maand van September met 2000. man de sidie Cas„ „teels Gouverneur te willen de stad uijtJagen, sij seggen opentlijk dat de sidie Ro/a 75000. van haar soude genooten hebben op Conditie noijt te gedogen dat de Hollanders de steene beschoeijing absolveeren, Safderchan de stads Gouverneur speeld daar onder„ De vorst Nanna heeft (:onder andere articulen door de Engelsche bedonge :/ belooft Mi„ „assint wederom in possessie van 't Casteel te stellen, de vorst Nanna heeft mij door een Pandet laaten versoeken in't geheijm, sijn voorneemen om souratta te vermeesteren te willen ondersteunen, ik hebbe geantwoord dat dEComp: sig noijt inlied in Jnland„ „sche disputen, sijn Hoogheijt lied mij voor houden 't Exempel der Engelsche, ik diende dat wij als Coop„ „lieden in souratta geseeten sijnde ons ook niet anders konde gedragen, en dat de Engelsche geen ander oogmerk hadde als om Bombaij groot te maaken, en dat ik het aan sijne genoegsaame kennisse overlied wie de grootste kooplieden waaren in 't minste gevaarlijk, sij die door gewelt tragten sig meester te maaken, of wij die door mercantile middelen sig in vreede gedroege, 't is bij na onmogelijk te begrijpen de Engelsche staat kunde, want al wat sij doen verergert haare zaaken, wijl de vorst Nanna mijne vreede lievende vertooginge meer lust heeft aante hooren als de woede van die natie, ook heb ik reets verseekering dat de vorst Mliasjint de Hollanders niet sal opdringe, als sij niet sal opdringe, als sij niet willen, maar de vorst persisteert souratta te willen hebben, 't geen ik geloove door geld sal tragten meester te worden, dog so dit niet lukken wil, sal hij bij sijne wapenen sig bedienen van d' En„ „gelsche wargeesten, nu is het eeven gevaarlijk Neuteraal te blijven of parthij te kiesen, uw Hoog stads Edelhed„s No t gl: s 2 Mol. a. x 457 Van Souratta den 22. maij 1755. — Van Sumatras WestCust den 29. Sept: 1755. Edelheedens gelieft zeer wijselijk aan te raden het met de sterkste Parthij te houden, de raad is goed maar den uijtslag der waapen is somtijds so de„ „bieus dat de verstandigste Man in sijne verwagting bedrogen word, De vorst Nanna is de aldermag„ „tigste van het gantsche Jndostansche, maar een stad en Casteel als souratta door wapenen te dwingen daar toe behoort kundigheijt, de Marretthas verstaan dit ambagt niet, so men het nu met de sterkste in 't veld quam te houden sou men somtijts leelijk bedroogen weesen in de stadt, en Neuteraal sig te houden is volstrekt onmogelijk, ook het alder gevaar„ „lijkste, hier geld het seggen van Machiavel in sijne Prins Capit: 21. pag: mihi 211: verklaard gij u niet, so blijft gij altoos ten proije van den overwinnaar; Alle deese zweevende zaaken daar zoo veel diversche Parthijen in Consentreren, baaren veel moeije„ „lijkheeden, de geduurige intricatie maaken sourat„ „ta epineus en critica, gelukkig zal ik mij agten wanneer mijne pooginge uw Hoog Edelens gunstige approbatie meriteren, waar mede besluijte onder een Herte wensch dat Jehova God uw Hoog Edelheedens maat regulen met zijne genadige zeegen wil agtervolgen, en uw Hoog Edelhedens dierbare Persoonen in zijne Heijlige Hoede neeme, in welke verwagting met alle ootmoed blijve /:onderstond:/ Hoog Edel groot Agtbaare wijdgebiedende Heer, en wel Edele Heeren /:lager:/ uw Hoog Edelheedens onderdanige dienaar /:was getekent:/ J:n De Roth /:in margine:/ sourat„ „ta den 22:' Maij A„o 1755. Niet tegenstaande met onse gemeene letteren de Eer hebben gehad, uw Hoog Edelens te Communiceren, den toedragt der Noorder„ zaeken, en 't plegen van geweldenarijen der Engelse in die districten, die van dag tot dag Temerairder werden, waar aan mij ter vermijding van prolexiteijt gedra„ „gen, zoo hebben egter van mijn pligt g'agt, te moeten bedeelen, den wettigen regent van Natter, Bagindo Mharadja Lello, Hoog Edelen gestrengen, Groot Agtbaren Heere en Wel Edele Heeren. Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen gestrengen groot Agtb: Heere Jacob Mossel Generaal over de Jnfanterie ten dienste van den staat der vereenigde Nederlanden, mitsg„s van wegens deselve en de generale Nederlandse geoctroijeerde oost Jndische Comp:e Gouverneur generaal Benevens De wel Edele Heeren Raden van Nederlands India Sematras w„t Cust slag 2 7
English
459 From Sumatra's West Coast, 29 September 1755. No. a. 2 From Sumatra's West Coast, 29 September 1755. G delivered battle to the English, which, although it did not turn out to his satisfaction, having had to retreat to Tamboeijang, has nevertheless come so far that they are embarrassed by the situation, for all trade there, both from the mountains by Radja Gounong, the uncle of Bagindo mharadja Lello, and from the surrounding areas, is entirely cut off from them. They are currently burdened with heavy expenses, which are said to have mounted to over fifty thousand Spanish reals, wherefore, growing weary of that game, they wish to recover their losses from the rich Bay of Tappianoulij and intrude there, employing the finesse of offering their goods infinitely cheaper than the Company, Guinea ordinary bleached at 55 for 100, and thus everything in proportion. But how they have bumped their heads in doing so will likewise appear to Your High Nobilities from the enclosures added to the aforementioned general letter, which still seems a ray of affection for the Company. And to profit from the good humor of those inhabitants, allow me, under wiser judgment and with the utmost submission, to say that it is extremely necessary not only that the aforementioned bay remains occupied for the present, to show said people that the Honorable Company is not abandoning them and answers their loyalty with adherence—for which reason I most humbly request that the two requisitioned sloops may be obtained instead of the old, rotten, and worn-out vessels here—but also that the desire of the same and further faithful allies be satisfied, that the first undersigned, or else commissioners according to the orders of Your High Nobilities, depart thither with a ship, both for the direction of affairs there, the maintenance of the Company's dearly acquired rights and respect, and to fulfill the desire of the prince of Minancabou, who, although having little influence due to weakness of government, is nevertheless still spurred by ambition to urge the Company to revenge over the former violent invasion of Natter and his region formerly assigned to the Company, from Chincol southwards to Indra poura. How insolently, indeed even brutally, without fear of any punishment, the servants of the English Company proceed is evident from a Captain Damn, who, on an island named Poulo Babij and by the native Poulo Panjang, lying off Aijerbangis, where a boundary marker had been placed 33 7 F 461 From Sumatra's West Coast, 29 September 1755. From Java's East Coast, 13 December 1755. had been placed with the coat of arms of Their High Mightinesses and the Company, tore the same down, engraved that of the English Company in its place, and wrote beneath it in English: Captain Damn has given this to the passing and coming Dutchman. Wherewith, after having commended Your High Nobilities' illustrious persons to the divine protection of the Almighty, I testify with deep respect to be, beneath stood: Your High Nobilities' Right Honorable, highly Respected Lord and noble Lords, lower: Your High Nobilities' humble and very obedient servant, was signed: F:n P:r van Herzeele, in the margin: Padang on Sumatra's West Coast, 29 September 1755. Java's East Coast To my letter, in which I demonstrated to Soeria Boesoema the impossibility of obtaining the government of Java and of persuading one of his brothers to go to him, and requested prominent envoys with whom his case could be discussed, he answered me that he nevertheless, being a man and unable to obtain what he wished to seize and grasp, and moreover very sorrowful, poor, and destitute, still relied on the help of myself and the Company's high ministers, and, even if he were to be cast away High Noble, Right Honorable, highly Respected Lord and noble Lords! Batavia To His Excellency, the High Noble, Right Honorable, highly Respected Lord Jacob Mossel General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, also on behalf of the same and the chartered East India Company Governor-General, and the noble Lords Councillors of Netherlands India, etc., etc., etc. as Rol. a D. 5. R 2757
Dutch transcription
459 Van Sumatras west Cust den 29. Sept: 1755. Nol. a. 2 Van Sumatras West Cust den 29. Sept: 1755. — G slag aan de Engelse gelevert heeft, 'T welk schoon niet na zijn genoegen uijtgevallen, als na Tamboeijang hebbende moeten retireeren, zo is egter het zoo ver gekomen, dat verlegen met de parthij zijn, want alle handel daar ter plaat„ le, zoo uijt 't gebergte, door Radja Gou„ „nong, de oom van Bagindo mharadja Lello, als van omstreex, wort haar ten eenemale afgesneden, en sitten thans op sware Lasten, die men zegt tot over de vijftig duijsent spaense realen, zijn opgeklommen, Waar door dat spelletje moede wendende, uijt de rijke Baeij Tappianoulij hare schade willen uijthalen, en sig daar indringen, de finesse gebruijkende, hare wharen on„ eijndig goedkoper aan te bieden, als de Comp„e 55. 't Guinees gem: gebl: voor 100; en dus alles na proportie, Dog hoedanig daarmede hare hooft gestoten hebben, zal uw Hoog Edelens insgelijx blijken, uijt de Bijlagen bij voorm: gemene Letteren gevoegt, 'T welk nog een strael van genegentheijt voor de Comp:e schijnt, en om te profiteren van de goede Luijm dier ingesetenen soo vergun mij, onder 't wijser oordeel, en met de meeste submissie te seggen 't ten uijtersten noodsakelijk is, niet alleen voorn: baeij voor eerst beset blijfft, om aan gedagte menschen te tonen, de E: Comp:e haar niet is verlatende, en hare trouwe met aankleving beandwoort, waerom op het nedrigste versoeke, de twee geEijschte Chialoupen, in stede van de hier oude verrottene en afgevarene vaarthuijgen mogen erlangen, maar ook aan de begeerte derselve, en verdere trouwe Bondgenoten wert voldaan, den Eerstgetekende, dan wel gecommitteerdens /: na de beveelen uwer Hoog Edelens :/ met een schip derwaarts vertrek, zoo tot aedresse van de saken daar, maintien van 'sComp„s dierbare verkre„ „gene regt, en agtbaarheijt, als om de be„ „geerte van den vorst van Minancabou te voldoen, die schoon door slapheijt van regering wijnig in te brengen heeft, egter de Eersugt nog prikkelt van de Comp: tot revenge aan te nopen, over de voortijts ge„ „weldadige invasie van Natter, en zijne oudscher opgedragene gebied aan de maet„ „schappij, van Chincol tot zuijdwaarts Jn„ „dra poura Hue insolent, Ja selvs brutael, buijten schroom van alle straff, de dienaren van de Engelse comp:s te werk gaen, blijkt aen enen Capt:n Damn; die op een Eijland genaamt Poulo Babij en bij den Jnlan„ „der Poulo Panjang, Leggend e voor de Aijerbangis, waar een merkpael geplaest 33 7 F 461 Van Sumatras West Cust den 29. Sept: 1755. Van Javas oost Cust den 13:' december 1755. geplaest was, met het wapen van Haar Hoog Mogende, en de Comp: 't selve af te rukken, dat van de Engesse Comp:e in plaats daar in te graveeren, en onder in't Engelsche te schrijven, Cap:n Damn, heeft dit gegeven aan de gaende en komende hollander Waar mede na uw Hoog Edelens illustre personen in de divine protectie des aller„ „hoogsten bevolen te hebben, zoo betuijge met diep ontsag te zijn /:onderstond:/ uwer Hoog Edelen gestrengen groot Agtbaren Heer en wel Edele Heeren /:lager :/ uwer Hoog Edelens onderdanige en seer gehoorsamen dienaar /:was getekent:/. F:n P:r van Herzeele /:in margine:/ Padang op Sumatras west Cust den 29:e Sept: 1755. Javas o„t Cust Op mijn brief, waar in ik soeria boesoema d'onmooglijkheijd om Java onder zijn bewind te krijgen, en om een zijne broe„ „deren te persuadeeren tot hem te gaan ge„ „demonstreert heb en versogt om zendelingen van naam met welke over desselfs zaak te spreeken was, heeft hij mij g'antwoord dat hij nogthans, een mensch zijnde en niet kunnende krijgen wat denselven grijpen en vatten wal, en daar bij zeer bedroeft, arm en ontbloot, evenwel steunde op de hulp van mij en 'sComp„s groote ministers, en, alwaar het schoon dat hij weg geworpen wierd Hoog Edelen, gestrengen, Groot Achtbaren Heere en wel Edele Heeren! Batavia Aan zijn Excellentie, Den Hoog Edelen, gestrengen, groot Achtbaren Heere Jacob Mossel generaal over d' Jnfanterie ten dienste van den staat der verEenigde Nederlanden, mitsg„s wegens deselve en d' g'octroijeerde oost Jndische Comp: Gouverneur generaal en de wel Edele Heeren Raden van Neder„ „lands India &:a &: &:a als Rol. a D. 5. R 2757
English
463 From Java's North-East Coast, the 13th of December 1755. From Java's North-East Coast, the 13th of December 1755. like a worm on the earth, he would not desist from his request for Java, the less so because the promise of the former governor had been such and had not been fulfilled. Also acknowledging, as I had pointed out to him in the aforementioned letter among other things, that in the year 1748 he helped elect his father-in-law, the present sultan, as Susuhunan Mataram, but also that the latter, because he likewise did not keep his promise, caused him to take such a course out of fear of being killed alongside his wives by His Majesty, whom he gives the name of Kyai, and that despite this he is nonetheless branded as a malefactor, and someone who has risen up against his sovereigns and parents. Further intimating that he departed from Kartasura not to rebel against the sovereign, but because he was held suspect of conspiring with the Madurese to capture the court, and moreover when appearing before His Highness the Susuhunan and being very fearful, he was as if trampled underfoot by the newly appointed priyayi of Pranaraga, as well as out of fear of his misfortune, since a rumor was going around that his eldest brother would be placed upon the throne by the Company. He also insists again on Java because he has understood from old people that his grandfather, the Susuhunan Pakubuwana, was elevated thereto by the aforementioned Company, which he therefore also recognizes as a protector of all Javanese peoples, and against which he would not strike if he were not obstructed in his ways by the same. Not daring to betake himself to the Susuhunan or the sultan according to my advice because he is too fearful and ashamed. He says he has no emissaries other than Kudanawarsa and Timor, and that they, being likewise afraid, have asked to be excused from going hither; requesting on the other hand from here, since he has neither father nor mother, emissaries of repute to speak with him in person, lest it might sometimes happen that one would not give credence to his writings, which he conveyed to me via Surakarta through the resident there and not by emissaries, because the latter would often say more than was expedient. To which I answered him in brief words. First, that all those histories of old date had nothing to do with the matter, and I was all too well assured that the former governor had meant entirely uprightly with him, but that this great and favorable opportunity had now been squandered by him and repented of too late; secondly, that his fear and shame before the Susuhunan and sultan arose from a conviction that he 465 From Java's North-East Coast, the 13th of December 1755. From Java's North-East Coast, the 13th of December 1755. acted and rebelled against them contrary to all laws and unsettled the common man; Thirdly, that he, saying that he would never cease to request Java, after all had not the least relation in the world, even by virtue of birth, to the crown and scepter so long as the Susuhunan Pakubuwana has children and brothers, and thus demanded something that in all fairness could not be granted to him, and for which reason he would also not escape the punishment of God, as he already experienced, since he was hunted back and forth like the beasts in the field and now lay enclosed again in forests and valleys with a band of base people who have nothing to lose and subsist on robbery, feeding him with vain delusion and encouraging him to evil, from which in due time his and his family's total ruin and destruction were bound to arise; but that this might possibly still be averted if, as I had already advised him and still advised, he submitted on fair and reasonable conditions to the Susuhunan or sultan, and that I was willing to serve him as an instrument thereto to arrange everything for the best and support it with my intercession; Fourthly, that I could not fathom the reason for Donassersa and Timor's scrupulousness, since they could after all be well assured that no one would do them harm, and that I gave them ample assurance of this, although it seemed to me that he was not hindered by that, and that they were seeking time and evasions, which however must all ultimately be of evil consequence; and that I therefore requested him to take all this into consideration once more for his own good, since I foresaw his fall from afar and was well assured that evil always rewards its master and does not leave justice unpunished, as he had even experienced for a year now; also that pride comes before the fall, and that I could not understand from what brain-pan the title of Gusti, which he used in the heading of his aforementioned letter, had originated again, for that was considered by me just as if someone dreamed that he had become king. And lastly, that even though he possessed no riches, he had proof and examples enough of being able to fare well without them, as Your Excellencies, if it pleases you, will find the details more fully set forth in the letters themselves, which to that end I have the honor to present in copy to Your Excellencies both here adjoining; Having sent a copy of the first-mentioned to the sultan under a brief citation of the answer that I intended to give thereto, for which His Highness thanked me in friendly terms and expressed his satisfaction that I, in writing back to it, the correspondence
Dutch transcription
463 Van Javas oost Cust den 13:' Decemb: 1755. Van Javas oost Cust den 13:' December 1755. als een worm op der aarde, van zijn versoek om Java niet detisteeren soude, te minder om dat de belofte van den geweese gouver„ „neur zo geweest was en niet naargekomen Bekennende ook, gelijk ik hem onder anderen bij opgem: brief het voorgehouden gehad, dat hij zijn schoonvader den praesenten sulthan in den Jaare 1748. tot soesoehoenang Mattari heeft helpen verkiesen, dog meede dat die hem, om dat zijne belofte insgelijks niet gehouden heeft, een dusdanige weg heeft doen inslaan uijt vrees van nevens zijne vrouwen door zijn Ma„ jesteijt, die hij de naam geeft van Kiaij, gedoot te sullen worden, en dat des niet te min evenwel versleeten word voor een quaad„ „doender, en iemand die tegens zijn vorsten en ouders is opgestaan. Gevende wijders te kennen dat hij van Cartasoera is weggegaan niet om tegens den vorst te rebelleeren maar om dat ver„ „dagt gehouden wierde van met de madureesen te Conspireeren om het hoff te veroveren, en boven dien wanneer voor zijn Hoogheijd den soesoehoenang verscheen en zeer bang was, van de nieuw aangestelde priaijs van pra„ „naraga als met voeten getreden wierd, item uijt vrees voor zijn ongeluk, dewijl er een gerugt ging dat zijn oudste broeder door de Comp:e op den throon soude werden gestelt Denselven insteert ook weder om Java om dat verstaan heeft van oude menschen dat zijn grootvader den Soesoehoenang Pacoeboeana daar toe is verheeden door voorschreeve Comp:e, die hij daarom ook erkent voor een beschermer van alle Javase volkeren, en tegens welke niet slaan soude indien in sijne wegen door deselve niet wierde tegen gehouden. Durvende zig volgens mijn raad bij den soesoehoenang nog sulthan niet vervoegen om dat te bang en beschaamt is. zendelingen zegt hij geen te hebben als Coedono„ „wersa en Timor en dat die, mede bevreest zijnde, excus hebben versogt herwaarts te gaan; versoeken„ „de daar en tegen van hier, dewijl geen vader nog moeder heeft, afgezanten van naam om met hem zelfs te spreeken of het somwijlen gebeuren mogte dat men aan zijn schrijvens geen geloof wilde defe„ reren, het welke hij mij over Souracarta door het opper„ hoofd van daar deet geworden en niet per zendelingen om dat die dikwils meer souden spreeken als dienstig was.— Waar op ik hem met korte woorden gerespon„ „deert hebb. Eerstelijk dat alle die historialen van den ouden datum niets tot de zaak deden, en ik maar al te wel versekert was dat den geweesenen gouverneur het al te opregt met denselven heeft gemeend, dog dat die groote en favorabele kans nu door hem was verkeken en te laat berouwd; ten tweeden dat zijne angst en= beschaant„ heijd voor den soesoehoenang en sulthan voortsproot uijt een overtuijging dat hij om tegens Nol. a c 17744 465 Van Javas oost Cust den 13:' December 1755: Van Javas oost Cust den 13:' December 1755 tegens alle wetten tegen hen ageert en rebelleert en den gemeenen man ontrust; Ten derden dat hij, zeggende nooijt op te zullen houden, om, om Java te versoeken immers geen de minste relatie des werelts, zelfs niet uijt kragte van geboorte, tot de kroon en cepter had zo lang den soesoehoenang Pacoe„ boeana kinderen en broeders heeft, en dat dus iets eijschte, het geen hem volgen alle billijkheijd niet konde werden g'accordeert, en waarom ook de straffe gods niet soude ontgaan gelijk die reets ondervond, nademaal gejaagt wierd over en weder als de beesten in het veld en nu weder in bosschen en dalen opgesloten lag met een hoop slegt volk, dat niets te verliesen heeft en zig met roof erneert, hem met ijdele waan voed en encourageerd tot het quaade, waar uijt indertijd zijne en families totale ruine en verderf stond geboren te worden; dog dat dit een en ander mooglijk nog af te weeren soude weesen ingevalle zig gelijk hem reeds geraden had en nog ried op billijke en rede„ lijke voorwaarden aan den soesoehoenang of sulthan quam te submitteeren, en dat ik hem daar toe wel tot een werktuijg wilde verstrekken om alles ten beste te schikken en met mijn voorspraak te onder„ Ten vierden dat ik de reeden van Donassersa en Timors scrupuleusheijt niet konde bevroeden, nademaal zij immers wel versekert konden zijn dat niemand haar quaad zoude doen, en dat ik hen daar van ten overvloede assurantie gaf, hoewel „steunen; het mij toescheen dat het hem daar niet hield, en dat men tijd en uijtvlugten zogt; die dog alle eijndelijk van een quaad gevolg moesten zijn; en dat ik hem daarom versogt dit een en ander nog eens in overweeging te neemen tot zijn eijgen best, dewijl ik zijn val al van verre voorzag en wel versekert was, dat het quaad dog altoos zijn meester loont, en de regtvaardigheijd niet ongestraft laat, gelijk zelfs nu zedert een Jaar al ondervonden had; item dat de hoogmoed voor de val komt, en dat ik niet begrijpen konde uijt wat harsen vat den titul van Gusti, waar van zig in hoofde van opgem: zijn brief heeft bedient, weder uijt was voortgekomen, want dat die bij mij wierde geconsidereert, even of iemand droomde dat hij koning was geworden. En Laastelijk dat hij immers schoon geene rijkdommen bezat, blijken en exempels genoeg had van buijten des wel te regt te konnen raken, gelijk uw Hoog Edelens des gelievende het een en ander breedvoeriger sullen g'exten„ „deert vinden bij de brieven zelfs, die ik ten dien eijnde de eer heb uw Hoog Edelens beijde hier bezijden in Copia te praesenteeren; Hebbende ik van eerstgem: den sul„ „than onder een korte aanhaling van het ant„ woord dat ik daar op meende te geven, een afschrift toegesonden, waar voor zijn Hoogheijd mij in vriendelijke termen heeft bedankte en zijn genoegen te kennen gegeven over dat ik niet daar op te rescribeeren de conrespon„ „dentie Kol. aick 11744
English
467 From Java's East Coast, the 13th December 1755. From Java's East Coast, the 13th December 1755. kept the correspondence active in order to always be best informed of Soeria Coesoema's anxiety or defiance and where he is staying, while the rainy season is beginning to set in heavily, making it no longer possible to campaign, for which reason he has also requested that the armies might rest a while, the more so as it was time for the people to turn to agriculture, and that being passed, it would also be easy to march and, under God's assistance, quickly eradicate Soeria Coesoema and promote the welfare of Java, towards which, subject to the wiser correction of Your Right Excellencies, I believe the likelihood is becoming ever greater, because the courts are now only truly beginning to become brilliant and to increase in people; For the Soesoehoenang, who seemed no longer to have the shadow of a prince and bore merely the name, now sees himself surrounded by a considerable retinue that increases daily; and seems to wish to prepare himself for the campaign as well, since he exercises his people in the handling of weapons himself and is constantly busy having more and more pikes made for their armament, in addition to the flintlocks which His Highness already has to the number of 200 pieces, among which are 100 pieces that I had delivered to him upon his request against cash payment; And the Sultan, who only so recently came over to the Company with a band of rough, wild, and unruly people, could not immediately exercise his authority over them so strictly, but had to accustom them gradually to an orderly discipline and a civilized way of life, yet will now, increasing day by day in outward appearances, gain real control in his government, once he has transferred his seat to the ancient residence of the Mataram princes, named D'Jockjo, very beautiful and well situated on a height by a river not far from Madjassem and furthermore provided with pleasant water springs; The regents of the realm, Raden Adipati Mantojudo (now renamed Mancoprodjo) and Raden Adipati Danoeredja, harmonize remarkably well and live in such a good understanding that everything is turning out for the best through their good management, since the death of the former's predecessor, Raden Adipati Pringalaija, over which neither of the princes has reason greatly to mourn, seeing that only now does it properly come to light how sinister and intriguing that subtle statesman was, and what maneuvers he employed regarding the division of the lands to keep it dragging on, and through his indifference regarding the minor disputes arising therefrom to sow the seed of discord between the princes, instead of causing them, through his cooperation, to be all the more closely bound to each other in affection, towards which the said Mancoprodjo, for whom I implore the act as regent of the realm from Your Right Excellencies under that name, on the contrary applies all his zeal and diligence. The Pangeran of Madiun, whom I had the honor to mention in the letter of 16th July of this year, that I would have him surrender unconditionally to the Sultan, has been received by His Highness in Mataram in submission and rewarded with the character of wedana over the mancanagaras, which I consider myself obliged to impart to Your Right Excellencies; as well as that a small dispute currently arises concerning the payment which the Company makes annually on 1st November to the princes on account of the cession of the shores to the amount of 20,000 Spanish reals; consisting in this, namely: that the Sultan, currently sharing therein with the Soesoehoenang, maintains that his portion ought to commence from the time that one became allied with him on 22nd November 1754 at Pandagangan, and not from the day of his inauguration; and although His Highness has not yet addressed the undersigned directly in this regard, he has nevertheless made it known clearly enough through his regent of the realm, Raden Adipati Danoeredja, and the commissioner Donkel that he insists upon it, since he immediately marched against the enemy combined with the Company's army, yet in anticipation, since he would thus be entitled to a good four months more, I take the liberty to request Your Right Excellencies' qualification to be allowed to grant it to the said His Highness, since it is currently no time to incur the displeasure of that prince over such a trifle, and nothing can be taken from the Soesoehoenang either without fear that such might occasionally cause some estrangement between both courts, which are now so closely united with each other that I have hope that they will thus also seek to effect the downfall of Soeria Coesoema with united force; at least I have exhorted them thereto and reminded the Sultan indirectly of his promise, who has also given me assurances thereupon that he will prepare himself to that end and, if required, even take the field in person again. Meanwhile, our troops are divided into winter quarters and fixed encampments: Captain Hertzogenraad, to protect the east, with 133 dragoons, 128 infantrymen, and 258 natives in the first plan alongside the Emperor's people at Kayu Apa south of Ganti, as the most suitable place east of the Solo river; Captain Lieutenant Beuman with 112 dragoons, 106 infantrymen, and 284 natives in the first plan alongside the Sultan's people at Wudjil for covering the west; and Captain Voltz with 133 infantrymen and 226 natives, alongside 300 Madurese at Tapellan east of Pranaraga in order to [illegible] the mancanagaras.
Dutch transcription
467 Van Javas oost Cust den 13:' December 1755. Van Javas oost Cust den 13:' December 1755. dentie levendig hield om dus altoos het best te kon„ „nen weeten soeria Coesoemas ongerustheijt, dan wel grootshartigheijd en waar zig densel„ „ven ophoud, terwijl het regen saisoen sterk begint in te schieten, en daar door niet meer te ageeren is, uijt welken hoofde ook heeft versogt dat de legers wat stil mogten leggen, te meer het tijd was dat d' volkeren aan de landbouw gingen, en die verstreeken zijnde het als dan ook makkelijk te marcheeren soude vallen en soe„ „ria Coesoema onder Godes bijstand schielijk uijt te roeijen en de welstand van Java te bevor„ „deren, waar toe ik onder wijser correctie van uw Hoog Edelens vermeen de apparentie hoe langs hoe grooter te worden, door dien de hoven tegenswoordig eerst regt brillant beginnen te worden en in volk toe te neemen; Want den Loesoehoenang, die geen schaduwe van een Vorst meer scheen te hebben en de enkele naam droeg, ziet zig thans omringt met een aansienlijke hofstoed die dagelijks accresseerd; en scheijnt zig tot de veldtogt meede te willen praepareeren; dewijl zijne volkeren zelfs in den wapenhandel exerceert en steeds bezig is niet meer en meer pieken aan te laten maken tot arinatuure van deselve boven de snaphaanen, die zijn Hoogheijd reets heeft ten getalle van 200. stux, waar onder 100. p„s die ik tegens contante betaling aan denselven op zijn versoek heb laten afgeven; En den sulthan, die nog so kort geleeden met een hoop ruw, woest en ongebonden volk tot de Comp:e is overgekomen, heeft daar over terstond zijn gezag so straff niet kunnen exerceeren maar peu â peu het selve moeten gewennen aan een ordentelijke dicipline en een geciviliseerde levens aard, dog sal nu van dag tot dag in uijter„ „lijkheeden toenemende regt klein in zijn regeering krijgen, wanneer zijn zetel heeft over„ „gebragt na de al oude residentie plaats van de Mattarinse vorsten, D'Jockjo genaamt, seer fraaij en wel gelegen op een hoogte aan een rivier niet ver van Madjassem en buijten des voorsien met aangenaame water bronnen; De rijcks bestierders radeen adepattij Mantojudo /:thans hernaamt Mancoprodjo :/ en Radeen Adepattij Danoeredja harmonieeren zon„ „derling wel en leven in een dusdanige goede verstandhouding dat zig alles door hen goed beleijt ten besten schikt, zedert de dood van des eerstens praedecesseur radeen adepattij pringalaija, waar over geen der vorsten reeden heeft zeer te treuren, nademaal nu eerste ter deegen aan den dag komt hoe senisterlijk en intriquant dien fijnen staets man is geweest, en wat menees al= heeft gebruijkt, omtrent de verdeeling der landen om die al sleepende te houden en door zijne onverschilligheijd omtrent de daar over opkomende disputjes het zaad van tweedragt tussen de vorsten te strooijen, insteede van die door zijne meede wer„ „king met liefde aan elkanderen des te nouwer te doen verbinden, waar toe gem:e mancoprodjo, voor wien ik onder die naam volk de Rol. aich 17747 469 Van Javas oostCust den 13:' december 1755. Van Javas oost Cust den 13:' december 1755 de acte als rijckbestierder van uw Hoog Edelens im„ „ploreren, in tegen al zijn ijver en vlijt besteld. Den Pangerang van Madion, die ik bij mis„ „sive van den 16:' Julij deses Jaars de eer had te melden, dat ik op genade en ongenade aan den sulthan soude laten overgeven, is bij zijn hoogheijd in de Mattarm in submissie aangenomen en gegratificeerdt met het Ca„ „racter van wedono over de mantjana„ garas, het geen ik mij verpligt agt uw Hoog Edelens te moeten bedeelen; so meede dat zig thans een kleen different op doet over de verstrec„ „king, die de Comp:s Jaarlijx p=mo Jber: wegens den afstand der stranden aan de vorsten doet ter mon„ „tant van 20000. sp:s realen; hier in bestaande; namentlijk: dat den sulthan, daar in tegen„ „woordig met den soesoehoenang participeerende, sustineert dat zijn portie behoorde aanvang te neemen van die tijd of aan dat men met hem den 22:e Jber: 1754. op Pandagangan is gassopieert geraakt en niet van den dag zijner huldi„ „ging, dan of schoon zijn Hoogheijd zig deswegen direct aan den ondergetekende, nog niet heeft g'adresseert maar evenwel gansch niet duijster door desselfs rijkbestierder radeen adepattij Danoeredja en den commissiant Donkel te verstaan laten geven daar op ge„ „stelt te wesen dewijl hij immers immediaat met 'sComp„s leger gecombineert tegens den vijand opgetrocken is, zo neem ik nogtans bij anticipatie vermits denselven dus nog ruijm vier maanden souden competeeren, de vrijheijd uw Hoog Edelens qualificatie, te versoeken om die aan gem: zijn Hoogheijd af te mogen geven, nademaal het thans geen tijd is om zig het on„ genoegen vandien vorst om so een kleijnigheijd op den hals te haalen, en den soesoehoenang ook niets kan worden afgenomen buijten bedugting dat sulx souwijlen eenige verwijdering geven sal tussen beijde die horen, welke thans so nouw met elkanderen zijn vereent, dat ik hope heb dat zij dus ook met vereende magt den ondergang van Soeria Coesoema sullen soeken te bewerken, ten minsten heb ik hen daar toe g'adhorteert en den sulthan van ter zijden zijne belofte voor„ gehouden, die mij ook daar op versekering heeft laten doen van zig tot dat eijnde te sullen pree„ „pareeren en des vereijschende zelfs weder in persoon te veld gaan. Intussen zijn onse troupes in de winter quar„ „tieren en vaste Campementen verdeelt, den Capitain Hertzogenraad, om de oost te bewaren, met 133. dragonders, 128. Jnfanteristen en 258. Jnlan„ „ders p„mo plan nevens 's keijsers volkeren op Caijoe apa bezuijden gantie, als de bequaamste plaats; om de oost der rivier solo; den Ca„ pitain Lieut:t Beuman met 112. dragonders 106. infanteristen en 284. inlanders p„mo Plan nevens sulthans volkeren op woedjil tot decking van de west, en den Capitain voltz met 133: Jnfanteristen en 226. Jnlanders, ne„ „vens 300: madureesen op Tapellan om de oost van Pranaraga ten eijnde de mant„ ruijm „ Janagars 9 Rol. asV ck 17744
English
From Java's North-East Coast, 13 December 1755. From Java's North-East Coast, 13 December 1755. to secure the mancanagaras and prevent the aforementioned rebel from invading this country, as well as to pin him down in his hiding place Doho south of Kedu and keep him as if enclosed until the rainy season is over, in order to attack him again with force then; and for which purpose I respectfully submit to your High Noble Lordships—who, if it please you, will be able to see the present strength of our militia and the distribution thereof, as well as the reduction of the dragoon corps from four to three companies, in the enclosed short strength report—the consideration of dispatching hither a reinforcement of 200 to 300 common recruits, in order to become accustomed to the climate in the meantime and, aside from replacing the sick and dead, which upon investigation has been found to carry off each year from this coast, apart from the decrepit and worn out, to a number of 200 heads more or less, to supply the 200 common soldiers deficient from the 400 heads according to the statement of Major Steenmulder annexed hereto, which your High Noble Lordships have for the present permitted above the fixed garrisons here; and with which I think we will then be able to manage; while allowing the supernumerary quartermasters, non-commissioned officers, etc., to die out down to their designated number, the first-mentioned having become supernumerary through the aforementioned reduction of the dragoons, in which corps the clerks, smiths, and saddlemakers cannot well be dispensed with as long as operations must be conducted, and therefore I pray that these may for the present be left with that corps by your High Noble Lordships. While I had brought this so far in readiness, two envoys arrived here again from the aforementioned Soeria Coesoema, namely Sitjodirono and Potronongolo, with a letter for your High Noble Lordships and the undersigned, in which latter, containing a reply to my above-cited letter, he persists in his insistence on the land of Java, even though I did not wish to grant it to him; and he further requests, while sending along a European dragoon whom he captured in the last action and whom I have detained here, that I might forward his aforementioned envoys and letter to your High Noble Lordships, as I indeed have the honor to do; and of which I shall give him notice upon the return of my trusted envoy, the native Ensign Draman, who, along with the aforementioned European, says that he is encamped in a bad place where hunger, distress, and mortality reign, and that his force in total consists of 1000 to 1200 heads, fairly well provided with firearms, but that he has among them not 20 Balinese or Madurese, but four more Europeans named Haver, Pieternella, etc., who are inclined to defect to the Company if assured of their lives; and I shall, with prudent intent, offer them pardon if possible, in order thus to keep the correspondence alive with the assurance that nothing is closer to my heart than the welfare of Java, and that, to demonstrate this, I have also let his envoys proceed to your High Noble Lordships, although they are of humble extraction. Meanwhile, as proof that we deal sincerely and straightforwardly with the Sultan, I have sent him a copy of the aforementioned letter, and will see whether anything can also be accomplished inside his seraglio through the channel of the women, the more so because his wife, His Highness's daughter, or Ratu Bendara, sent me greetings through her female attendant who came here to buy some goods for household use, which appears to me very remarkable, since that is outside the Javanese custom and, moreover, has never happened until now; wherefore I hope that this will meet with your High Noble Lordships' approval, as well as the fact that we have here again renewed the edict against the transport of ammunition to the uplands, lest any daredevils might occasionally hazard to provide that enemy with supplies thereof in a clandestine manner, now that our armies have entered their encampments. A detachment that he had sent off to Jagaraga to penetrate there has, according to the writing of Captain Hertzogenraad, these days been soundly beaten by its regent, the Tumenggung Tirtoyudo. Concluding this herewith, I testify with the greatest veneration, in all loyalty and submission, to be, underneath was written: Your High Noble Lordships' entirely submissive, very obedient, and dutiful servant, was signed: Nicolaas Hartingh. In the margin: Semarang, 13 December 1755. And also therewith to implore your High Noble Lordships most earnestly to be pleased to elevate me over the land of Java; If I should find myself in a state and ability to respond to your High Noble Lordships' precious favor and assistance shown toward my person in that elevation, I shall always seek and endeavor to fulfill the same with the utmost diligence and zeal as far as will ever be possible for me; and as proof that I truly desire your High Noble Lordships' favor and assistance, I have the honor to... Furthermore, with the true purity and sincerity of my heart, I take the liberty to honor your High Noble Lordships with this my writing. After the usual preamble. Delivered at Batavia, 26 December 1755. Translation of the original Javanese letter written by the Pangeran Adipati Hamengkunegara, Senapati Ingalaga, Djayamisesa, Prawira, Adiningrat, to His Excellency the Governor-General Jacob Mossel, together with the further Honorable Gentlemen, Councillors of the Netherlands Indies. Translation.
Dutch transcription
471 Van Javas oost Cust den 13. december 1755. Van Javas oost Cust den 13. december 1755. mantjanagaras te beveijligen en op gem: rebel den indrang in dit land te beletten mitsg„s hem in zijn schuijlhoek Doho bezuijden Cadoean pal te zetten en als opgeslooten te houden tot dat het regensaisoen voor bij is om hem dan met force weders aan te grijpen, en waar toe ik uw Hoog Edelens, die des behagende de praesente magt onsen militie en de verdeeling van deselve mitsg„s de reduc„ „tie van het corps dragonders van vier tot op drie Compagnien sullen kunnen beschouwen bij nevenleggende korte sterkte, eerbiedig in consideratie geef om herwaarts af te steecken en renfort van 200. â 300. gemeene recru„ „ten, ten eijnde intusschen aan het Climaat te gewennen en daar uijt buijten 't renplacement der zieken, en dooden welke men bij ondersoek bevonden heeft dat behalven de caducque en afge„ leefde deese cust Jaarlijks weg sleept tot een getal van 200. koppen min en meer, te suppleeren, de volgens opgave van den Majoor Steenmulder, desen annex, deficieerende 200. gemeene zoldaten aan de 400. koppen; die uw Hoog Edelens voor eerst nog boven de vaste guarnisoenen alhier hebben gepermitteert; en waar meede ik denk dat het dan te stellen sal wezen; sullende de over Compleete wagtmeesters, onder officiers &: laten uijtsterven tot op hun bepaald getal welke eerstgem:e supernumirair zijn komen te worden door voorsz: reductie der dragonders, bij welke de schrijvers meesters, Smits en zadelmakers so lang 'er g'ageert moet worden Terwijl ik desen dus verre in gereedheijd had gebragt, komen alhier van opgem:e Soeria coesoema weder aan twee zendelingen in naame Sitjodi„ „rono en Potronongolo met een brieff voor uw Hoog Edelens en den ondergetekende, in welke laaste, contineerende antwoord op voorgeciteerden „mijnen brief persisteert bij zijn instantie om 't land Java, schoon het hem ook niet wilde accordeeren; en versoekt verder onder toesending van een Europees dragonder, die hij in de laaste actie heeft gevangen gekreegen en ik hier aangehouden heb, dat ik gem: zijne zendelingen en brief aan uw Hoog Edelens mogte voort zenden, gelijk ik dan ook de eer heb te doen, en waar van ik hem bij retour van mijnen vertrouwden zen„ „deling den Jnlands vendrig Draman, welke nevens voorsz: Europees zegt dat in een slegte plaats gelegert legt, daar honger, kommer, en sterfte regeert, en dat zijn magt in alles be„ staat in 1000 â 1200. koppen, tamelijk van ge„ „weiren voorsien; dog dat hij daar onder geen 20. baliers of overwalders heeft maar nog vier Europeesen, gen:t Haver, Pieternella enz: die genegen zijn, indien van hun leven versekert waren, tot de Comp:e over te komen en ik onder welduijding des moogelijk pardon sal laten aanbieden, kennis sal geven om dus de correspondentie levendig te houden met ver„ niet wel te missen zijn, en daarom bid ik dat die voor als nog door uw Hoog Edelens bij dat corps mogen gelaten worden. niet „sekering p Nol. ick 17744 473 Van Javas oost Cust den 13. December 1755 Van Javas oost Cust onderdato 13. December 1755. versekering dat wij niets meer ter herten gaat als het we sijn von: Java en dat ik om sulks te too„ „nen ook zijne zendelingen schoon van een geringe extractie tot uw Hoog Edelens heb laten overgaan Middelerwijlen heb ik den sulthan ten blijke dat men opregt en voor de vuijst met hem te werk gaat, copia van gem: brief toegesonden, en zal zien of door het canaal der wijven ook iets binnen sijn serail uijt te voeren is, te meer om dat desselfs vrouw /:zijn hoogheijds dogter:/ of Ratoe Bindoro mij door haar aijoe, hier eenig ged goed voor huijs„ „bruijk komende kopen, heeft laten groeten, het geen mij al heel speculatif te vooren komt, vermits dat buijten de Javaanse methode is, en boven dien tot hier toe nog nooijt geschiet, des ik verhoop dat dit uw Hoog Edelens goed„ keuring so wel sal wegdragen als dat men alhier weder heeft laten renoveeren het placcaat tegens den vervoer van ammonitie na de bovenlanden, of samwijlen deese of geene waaghalsen, nu onse legers de campementen betrokken hebben, mogten hazardeeren op een clandestine wijs dien vijand daar van toevoer te besorgen. Hebbende een detachement dat hij na Jagaraga heeft afgesonden gehad om daar in te dringen volgens schrijvens van den Capit:n Hertzogen raad deser dagen helder klop gehad van dies regent den Tommogong TirtaJuda Waar meede desen fineerende betuijg ik met de meeste veneratie in alle trouw en on„ „derdanigheijd te zijn /:onderstond:/ uw Hoog Edelens gansch onderdanigen, zeer gehoorsamen, en trouw„ schuldigen Dienaar /:was getekent:/ N„s Hartingh /:in margine:/ Samarang den 13. december 1755. En uw Hoog Edelens ook teffens daar bij op het aller kragtdadigste komen af te smeeken, om mij over het land Java te willen verheffen; Wanneer ik mij in staat en vermogen mogte vinden om uw hoog Edelens dierbaare gunste en hulpe omtrend mijn persoon in die verheffing beweesen te kunnen beantwoorden, sal ik deselve althoos met de uijtterste vlijd en ijver soo veel mij maar immers sal mogelijk wesen soeken en tragte te voldoen, en tot blijke ik waarlijk uw Hoog Edelens gunste en hulpe ben Erlangende, soo hebbe de Eere om uw Hoog Wijders so neeme ik, met de waare suijverheijd en opregtheijd mijns herten, de vrijheijd uw Hoog Edelens met dese mijne schrijvens te verEeren. Na gewoone voorreeden op Batavia aangebragt den 26. Dec: 1755. Translaat origineele Javaanse brief gesz: door den pangerang adipattij Hameng Coenagara, senopattij, hinga Juda, balama, djajami„ „sela, prawira, adiningrat, aan sijn Excellentie den Heere Gouverneur generaal Jacob Mossel beneffens de verdere wel Edelen Heeren Raaden van Nederlands India Translaat Edelens Kol. Dick 1747
English
From the East Coast of Java, dated 13 December 1755. Excellencies, hereby to send a European whom I have treated well. Furthermore, Your High Excellencies may, if it pleases you, further question and examine my emissaries, Patra Mangala and Litjadirana. Below stood: End. Lower: Written in the Encampment, on Thursday the 25th of the light half of the month Sapar, being by our reckoning 27 November anno 1755. And underneath: Translated by, signed: Daniel Tessie, Translator. Translation of the Javanese narrative or short report written on the adjacent other side of the mentioned letter, being of the following content: If the reasons from the very beginning should be investigated as to why I, Pangerang Adipati Hamengkunagara, previously departed from Kartasura, they are: Firstly, out of shame when I looked upon all those who were alongside me, and Secondly, for the reason that the Susuhunan who now lies buried at Laweyan was angry with me, accusing me of seeking to bring the villages under my control, and that I would also enter inside his dalem, since I, Pangerang Adipati Hamengkunagara, had previously joined the Madurese when the above-mentioned peoples rose against the Chinese and overpowered the dalem at Kartasura; besides that, the said Susuhunan was also resentful toward me because the rumor spread among most of the people that my brother, the Pangerang Tirta Kusuma, would be elevated to Susuhunan by the Company. And as I could no longer be pleased in the settlement, I left Kartasura and joined the Susuhunan Alit. Subsequently, the aforementioned Susuhunan Alit departed
Dutch transcription
479 Van Javas oost Cust onderdato 13. december 1755. 2757 Van Javas oost Cust onderdato 13. december 1755. Edelens bij desen een Europees die ik goed en wel gehandelt hebbe af te senden Voorts sal uw Hoog Edelens mijne sende„ „lingen, Patra Mangala, en Litjadirana des behaagende alles nader kunnen afvragen, en onder„ „soeken /:onderstond:/ Eijnde /:lager :/ geschreven in 't Campement, op donderdag den 25. van't ligt in de maand Iaffaar, sijnde onse reeke„ „ning den 27. november a„o 1755. /:en daar onder:/ getranslateert door /:getekent:/ D„l Fessie Translateur Translaat tot de nevenstaan de andere zijde van gemelden brief geschrevene Javaanse ver„ haal of kort berigt, sijnde van de volgende Inhoud, als Wanneer ondersogt mogte worden, de eedene van den beginnen af, waaromme ik nij Pangerang adipattij Hamengcoenagara voor desen van Cartasoera hebben weg begeven, is, Eerstelijk uijt schaamdhalven als ik aansienende alle de geene die nevens mij waren, en ten Tweeden om reeden dat den soesoehoenang die thans op de lawviaan begraven legt mij quaed vas, mij beschuldigende dat ik de negorijen nder mij sogte te brengen, en dat ik mij hebben k soude binnen in sijn dalm „ begeven, de„ ijl ik mij pangerang adipattij Hameng Coe„ nagara voor desen bij de madureesen hebbe vervoegt gehad, wanneer die boven gemelte volkeren tegens de Chineesen opquamen den dalm op Cartasoera overmeesterde; buijten dien was den gesegde soesoehoenang mij nog nijdig, om dat de gerugte onder de meeste an 't volk liep, dat mijn broer den pange„ ang Tirta Coesoema door de Comp:e tot Soesoe„ oenang soude werden verheven. en alsoo het mij dan in de negorij niet langer konde evallen, soo verliet ik Cartasoera, en ver„ oegde mij bij den soesoehoenang alit Vervolgens begaf den even genoemde soesoehoenang Translaat alit Nol. a . 2 2 479 Van Javas oost Cust onderdato 13. december 17 Van Javas oost Cust onderdato 13. december 1755. Edelens bij desen een Europees die ik goed en u gehandelt hebbe af te senden. Voorts sal uw Hoog Edelens mijne ƒ „lingen, Patra Mangala, en Sit jadirana d behaagende alles nader kunnen afvragen, en o# „soeken /:onderstond:/ Eijnde /:lager :/ geschrev in 't Campement, op donderdag den 25. va ligt in de maand Iaffaar, sijnde onse ree „ning den 27. november a„o 1755. /: en daar d getranslateert door /:getekent:/ D„l Tessie Trans WWanneer ondersogt mogte worden, de reedene van den beginnen af, waaromme ik mij Pangerang adipattij Hamengcoenagara voor desen van Cartasoera hebben weg begeven, is, Eerstelijk uijt schaamdhalven als ik aansienende alle de geene die nevens mij waren, en ten Tweeden om reeden dat den soesoehoenang die thans op de lawviaan begraven legt mij quaed was, mij beschuldigende dat ik de negorijen onder mij sogte te brengen, en dat ik mij ook soude binnen in zijn dalm „ begeven, de„ „wijl ik mij pangerang adipattij Hameng Coe„ „nagara voor desen bij de madureesen hebbe vervoegt gehad, wanneer die boven gemelte volkeren tegens de Chineesen opquamen den dalm op Cartasoera overmeesterde; buijten dien was den gesegde soesoehoenang mij nog nijdig, om dat de gerugte onder de meeste van 't volk liep, dat mijn broer den pange„ „rang Tirta Coesoema door de Comp:e tot Soesoe„ „hoenang soude werden verheven. en alsoo het mij dan in de negorij niet langer konde gevallen, soo verliet ik Cartasoera, en ver„ „voegde mij bij den soesoehoenang alit Vervolgens begaf den even genoemde soesoehoenang Translaat tot de nevenstaan de andere sijde van gemelden brief geschrevene Javaanse ver„ haal of kort berigt, sijnde van de volgende Inhoud, als alit ol. 27744 2 Translaat
English
From Java's East Coast, dated 13 December 1755. From Java's East Coast, dated 13 December 1755. alit eastward, and I, Pangerang Hameng Coenagara, remained in the Sukawati region and went to join my uncle, Raden Martapoera of Grobogan. Pangerang Mancoeboemie then also left Cartasoera upon this and came to join me, but not long after, he, Pangerang Mancoeboemie, returned again to Cartasoera, putting me back everywhere as best he could. However, after this, Pangerang Mancoeboemie departed from Cartasoera for the second time, and came as before to join me, making me great promises at the same time. Hereupon I soon became his son-in-law, and accordingly executed all his orders and commands. Eventually, Pangerang Mancoeboemie subsequently became envious and angry with me, Pangerang Hameng Coenagara, and he also altered many of his previously made promises. Meanwhile, the former Governor and Major Feber were very friendly and favorable to me in everything regarding this, and they both made me many good promises, so that I entered into skirmishes against my father-in-law, Pangerang Mancoeboemie, and indeed also deprived him of most of his people, as the said Governor and Major Feber absolutely insisted that I should submit to the Soesoehoenang of Soeracarta, which I, Pangerang Hameng Coenagara, out of shame did not dare to undertake, for the reason that I had set myself against my father-in-law; instead, I took to the mountains upon this. And since, as stated above, I did not dare to submit, I was chased and pursued by the Company's forces, who accused me of daring to oppose the Company and of being disloyal and disobedient to the Soesoehoenang, which, however, truly was never at any time my slightest intention. But since I already find myself overwhelmed and overcome in fear and shame, I shall have to bear the good and the bad; yet, having previously requested the land of Java, I still continue to persist in this even up to the present. My father-in-law, Pangerang Mancoeboemie, having in the meantime been won over by the Company, with whom he is also pursuing me, I nevertheless still continually petition the Governor for the land of Java, without as yet being allowed to enjoy it; instead, he wants by all force and might for me to place myself under my father-in-law and subsequently under the Soesoehoenang of Cartasoeracarte, all of which, out of great shame and excessive fear, I do not dare in any way to undertake. And although I am pursued and chased, it has nevertheless never before, nor even today, been my slightest resolution or intention to cause the Company the least disadvantage or harm, or indeed to set myself against it, except when at times on the road, here or there, I find myself driven to the utmost necessity to do so, in which case I must defend myself if need be; but otherwise, if I am not forced to do so, I will by no means dare to let the Company suffer any, even the slightest, unfairness; on the contrary, I have always desired nothing other than its help and favor, for which reason I have previously, and even up to this day, from a true and pure heart, unceasingly insisted on the land of Java. End. Lower down: Translated by. Was signed: D.e Tessie, Translator. Read aloud by: Ad.s Lugthart. Collated by: P. J. Vandervoort, Sworn Clerk. E 275 ol. 28 No. 67 275 2 Nol. alick 2757 1682. Rol. a: 512 2757
Dutch transcription
481 Van Javas oost Cust onderdato 13. dec: 1755. Van Javas oost Cust onderdato 13. december 1755. alit sig oostwaards heen, en ik pangerang Ha„ „meng Coenagara bleef in het soecowattische en vervoegde mij bij mijn oom den radeen Mar„ „tapoera van grobogang Den pangerang Mancoeboenie verliet toen hier op mede Cartasoera en quam sig bij mij vervoegen, dog niet lang daar na keerde hij pangerang Mancoeboemie weder na Carta„ „soera, en settende mij als doen over al na waar hij kon. Egter hier na gong den Pangerang Mancoe„ boemie weder voor den tweede maal van Carta„ „soera weg, en quam sig als vooren bij mij ver„ mengen, doenende mij toen teffens groote be„ lofte, hier op wierd ik in't korte zijn schoon soon, en bragt, naardien alle sijne ordres, en bevel ter uijtvoer, en Eijndelijk wierd den Pangerang Mancoeboemie „mij pangerang Hameng Coenagara in't vervolg nijdig en quaad, ook veranderde hij in veele van sijne voorige gedane beloften. Intussen sijnde mij den voorige gewesene gouverneur en den majoor feber, hier op in alles seer vriendelijk en gunstig, ook deede sij mij beijde veele ende goede belofte, dat ik tegens mijne schoon vader den pangerang Mancoe„ „boemie, in schermutseling quam, Ja hem meede van sijnen meeste volkeren be„ roofde, willende gemelde gouverneur en major feber absolut hebben dat ik mij aan den soesoehoenang van Soeracarta soude on„ „derwerpen, 't geene ik pangerang Hameng„ „Coenagara uijt schaamte niet hebben durven onderneemen, om reeden dat ik mij tegens mijne schoonvader gesteld hebben, maar begaf mij hier op in de gebergten; En dewijle ik mij als hier boven gesegt is, met hebbe durven onderwerpen, soo wierd ik door de Comp:s volkeren na gejaagt, en vervolgt, mij beschuldigende dat ik mij tegens de Comp:e dorst aanstellen, en den soesoehoenang on„ „trouw en ongehoorsaam was, dat egter waar„ „lijk nooijt ofte ooijt de minste mijne in„ „tentie sijn geweest, maar naardien ik mij reets in vreese en beschaamdheijd overrompelt en over„ „wonnen winden, soo sal ik het goede en quade moeten dragen, dog hebbende voor desen om het land Java versogt, en blijve sulx ook tot nog toe nog volharden. sijnde mijn schoon vader den pangerang Mancoeboemie intussen bij de Comp:e overge„ „haald, met wien hij mij ook is agtervolgende, des niet te min blijve ik den gouverneur egter nog onophoudelijk om het land Java aanhouden, son„ „der mij als nog daarinne te laten Joisseeren, maar wil met alle kragt en gewelt hebben dat ik mij onder mijne schoonvader begeven ende vervolgens onder den soesoehoenang van Cartasoeracarte, al het welke ik uijt groote schaam„ „te en overtollige vreese in geene deelen durven onderneemen, En schoon ik agtervolgt en naargejagt worde, soo is egter nooijt voor desen of nog heeden mijne de minste voorneemen of intentie „ Coenagara geweest Rol. a 21744 Van Javas oost Cust onderdato 13:' december 1755. geweest om de Comp:e de minste nadeel of schade toe te brengen, dan wel mij tegens deselve te stellen, behalven dan wanneer ik mij bij wijle op den weg hier of daar ten hoogsten daar toe genoodsaakt vinden soo moet mij des noods weeren, maar anders soo mij sulx niet ge„ dwongen word word om te doen, sal ik in geene deele onderstaan de Comp:e eenige deminste on„ redelijkheijd te laten geschieden, in tegen ben ik althoos niets anders als dezelve hulpe en gunste verlangende geweest, waaromme ik voor desen en tot heeden toe ook, uijt een ware en suijvere hert sonder ophouden om het land Java ben Jnsteerende /:onderstond:/ Eijnde /:lager :/ getranslateert door /:was getekent:/ D:e Tessie Translateur. Voor 't opleesen Ad:s Lugthart voort nasien P„ J Vandervoort Gestr: Clerk E 275 ol. 28 No. 67 275 2 Nol. alick 2757 1682. Rol. a: 512 2757