Inventory 2969
Surat · 190 pages · 64 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
1 2 First Volume Incoming Secret Letters. Anno 1759. 17th on the 2nd of July 17th on the 1st of January 1759 No. 84 A First Part Incoming Secret Letters. Anno 1759. 75th on the 2nd of July 7th on the 1st of January 1759 A No. 17 Register of the received by overland route. received per Tulpenburg Java's East Coast. on the 20th of [illegible] Letter addressed by the Honorable Extraordinary Councillor and Governor Nicolaas Hartingh to their High Excellencies dated 12 March 1759... Translation Dutch Javanese Letter written by the Sultan to their High Excellencies... Surat on the 14th of March Letter written by the Honorable Extraordinary Councillor and Director Taillefert and Council to their High Excellencies and dated 24 June 1758... Incoming Secret Letters from the outer Factories since the 1st of January 1759 until the 30th of April thereafter. D. - - - 12. Low page 1 From Surat, 24 June Anno 1758. Copy of Incoming Secret Letters received from the Indies' Factories since the first of January 1759 until the 30th of April thereafter. Batavia To his Excellency The High Noble, Most Worshipful, Stern Lord Jacob Mossel General over the Infantry of the State of the United Netherlands, as well as, on behalf of the same and its General East India Company, Governor General, Together with The Right Honorable Lords Councillors Of the Netherlands Indies. High Noble, Far-Ruling Lords, The forced stay of the Company's servants with the remaining merchandise and further effects at Danda Rajapuri via Coromandel, of which we have had the honor to inform Your High Excellencies in our respectful latest letter dated the 1st of May last, but which only departed some days later for Coromandel with the ship De Jonge Walter, and of which a duplicate accompanies this, has, through an unforeseen accident, brought about such detrimental, or at least worrying, consequences for the Company that we deemed it necessary to give Your High Excellencies the speediest notice thereof by this dispatch which departs by the overland route to Nagapatnam, in the hope that it may arrive there before the departure of the last ship from the capital of the Indies to this Directorate, and that Your High Excellencies will thus be enabled to equip us with such orders as you may deem necessary for the service and interest of the Company, to which end we have the honor to present hereby to Your High Excellencies: An extract of a letter from the Rajapuri commissioners Sanderus and Vander Heijden dated the 15th A copy of a letter from the same dated the 19th Our reply to both of the 29th of the past month. Copies of translation letters of the Maratha Prince Balaji Baji Rao to his General Governor of Salsette, Ramaji Mahadev, and to the Bassein Governor of the Land Shankraji Keshav, of the 30th. Copy of a letter addressed to us by the aforementioned Vander Heijden from Thana, located on the island of Salsette near Bassein, on the 27th ultimo. Copy of the reply from the aforementioned Shankraji of the 7th instant. Copy of a detailed account executed by the private Portuguese merchant Mattheus Telles de Terrara on the 12th instant at the request of the Director. Copy of a letter addressed by us to the junior merchants Sanderus and Vander Heijden on the 15th of this month, and dispatched to Rajapuri and Thana. Copy of further letters to the aforementioned Balaji Baji Rao and Shankraji Keshav, which are due to depart today or tomorrow. From which Your High Excellencies will see in detail that Manaji Angre, commonly known by the name of the Little Angre, who is a vassal of the Marathas, and had with him a Rajapuri exile by the name of Sidi Surur, who is said to have had some faction in the castle of Rajapuri and to have plotted a treason with them, of which the accomplices were reportedly discovered and put to death, entered the harbor of that place very unexpectedly on the 18th of May with a fleet of 30 galwats and more than 20 smaller vessels before the wind with a strong flood tide, and with such great speed that they reached the shore before the cannon of the castle were ready to contest their passage; that the landing of his troops likewise occurred without any difficulty or resistance, as there were no men of the Prince at hand to oppose them; that they subsequently immediately took to looting and arson, not even sparing the residence of the First Commissioner Sanderus, who thereby saw himself, so to speak, in a single moment deprived of everything he owned in the world, even though commissioners had been sent to meet Manaji Angre to greet him and request a safeguard for the Company's servants and effects, which, as far as can be estimated here, will amount to a purchase value of over ƒ 73,000 and an export value according to the latest market of fully ƒ 130,000, which nevertheless had the effect that the Company's warehouses were still respected, the robbers contenting themselves with taking as booty some canassers of sugar and two chests of spices, which were outside the trade warehouse apparently for delivery to the buyer, and in the evening demanding the keys to the warehouses from the factors if they did not wish for them to be plundered; wherefore our defenseless servants deemed it most advisable to choose the lesser of two evils and hand them over willingly; that the following day the Governor of Salsette, Ramaji Mahadev, also invaded Rajapuri from the land side with an army of seven thousand Marathas, and, having assumed general command, immediately had the Company's goods loaded into his galwats in order, as he claimed, to protect them from robbery and to have freer hands at Rajapuri, and took with him the Commissioner Vander Heijden along with one of the junior assistants.
Dutch transcription
1 2 Eerste Deel Aienenomense Secreeter Grieven. Ao a. 1759. 17n den 2 Juij 17 e den 1 eaer 179 N84 A Eerste Dees Aan Komnende Secreete Brieven. Aa. 1759. 75e den 2 Juij 7e e de e er 179 A No: 17 Register Der den land weg ontfangen. p„r Tulpenburg ontfange Iavas Oost Cust. den 20e ek:t Missive door den Heer Raad Extra ordinair en Gouverneur Nicolaas Hartingh aan haer hoog Edelens indato 12: Maart 1759. gerigt.... Translaat Nederduijtse Javaense Missive door den sulthan aen haer hoog Edelens geschreeven... Souratta den 14 maert Missive door den heer Raad Extraordinaia en directeur Taillefert en raad aan haer hoog Edelens Geschreven en ged:t 24 Junij 1758. . . . Aankomende Secreete Brieven vande buijten Comptoiren sedert P=mo Januarij 1759 tot den 30=e April daar aan. D . - - - „ 12. „ Lag paij: 1 Van Souratta Den 24. Junij A:o 1758. Copia Aankomende Secreete Brieven van d' Indische Comp„ „toiren sedert Primo Janu: 1759. tot den 30=e April daar aan ontfangen. Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Groot Achtbaren Gesor: Heere ƒ Jacob Mossel Generaal over d' Jnfonterie van den staat der verEenigde Nederlan„ den, mitsgaders wegens dezelve en haare Algemeene oost Jndische Comp: Gouverneur Generaal D Wel Edele Heeren Raden Van Nederlands Jndia. Nevens Hoog Edele wijdgebiedende Heeren Het Gedwongen verblijf van sComp: Dienaeren met de resteerende koopmanschappen en verdere Effecten over Chormandel. & te Van Souratta Den 24. Iunij A„o 1758. Van Souratta Den 24:' Iunij A„o 1759. Nots. te Denda Rajapoen, waar van wij d'eere ge„ had hebben u hoog Edelens kennisse te geven, bij onse eerbiedige Jongste die P:mo Maij laastleden gedateert, dog eerst eenige dagen daer aen met het schip de Ionge Walter naer Chormandel afge„ gaan is, en waer van een wedergade desen ver„ zeld, heeft, door een onvoorsienelijke toeval, voorde Maatschappij zodanige nadeelige often minsten zorgelijke gevolgen na zig gesleep=t dat wij geoordeelt hebben u Hoog Edelens daer van ten spoedigste kennisse te moeten geven bij dese die over den Landweg naer nagapatnam afgaat, inhope dat deselve nog voor het vertrek van het laaste schip van Jndias hoofdplaats naer dese directie aldaer zal kunnen zijn, en u hoog Edelens dus zul„ len in staat gesteld werden ons te muniee„ „ren met zodanige ordres als dezelve voor den dienst en het belang vande Maak„ schappij mogten nodig oordeelen, ten welken einde wij d' eere hebben u hoog Edelens hier nevens aante bieden. Een Extract brief vande Rajapoense Commissianten sanderus en vander sleijden indato 15 Een Copia brief van deselve indato 19. ons antwoord op beide vanden 29. der voorledene Copia Translaat brieven van den Marhitsen Maand. vorst ballagie Ballarauw, aan zijnen Jvan den 30. Generald Gouverneur van Salser Rama. =gie Madeeuw en aanden Bassijns Gouverneur de Landet Sancraadja Kissou„ Copia Missive door gem: vander Sleijden van Tharna, gelegen op het Eijland salset digt bij Bassijn op den 27. passato aan ons gerigt Copia antwoord van gem Sancraadje vanden 7: Courant Copia omstandig Relaas door den Particulier Portugees Koopman Mattheus Tellis de Terrara op den 12: Courant ter requisitie van den directeur verleden. Copia Brief door ons aan de onderkooplieden Sanderus en vander Heijden gerigt op den 15 dezer, en naer Rajapoer en Thanna afgezonden. Copia nadere brieven aanden vorsz Ballagie Ballarauw en Sancraadje Kisson, die heeden of morgenstaan aftegaan Waar uijt u Hoog Edelens omstandig„ zal blijken dat Manogie Angrea, inde Wan„ =deling bekent bij den naam vanden Kheinen Angrea, die een passaal van de Marhettas is, en bij zig hadde een Raja„ 2y E =poerse banneling in name Sidie Seroer, welke men zegt dat eenige aanhang in het Casteel van Rajapoer en een verraad met dezelve getraineerd hadde, waar van de =gie Complicen l G le .„ Van Souratta Den 224:' Iunij Ao 1759. yll Van Souratta Den 24: Iunij: A:o 1759. Complicen ontdekt en terdood gebragt zouden wezen, den 18: Maij zeer onver„ wagt de haven van die plaats met een vloot van 30: Galbets en meer dan 20 mindere vaertuijgen voor de wind met een sterke vloed, en zo grote snelheid is ingelopen, dat zij de wal al be„ reikten eer het canon van het Casteel gereed was om haar de passagie te betwisten, dat zo ook delanding zijner troupen zou„ , der eenige dufficulteijt of tegenstand ge„ schiede, vermits er geen volk vande vorst bij de hand was, om hen het hoofd te bieden, dat zij zig vervolgens ten eersten aan het plunderen en brandstigten be„ gaven, zonder zelfs de woning van den Eersten Commissiant Sanderus te verschonen, die zig daer door, om zo te zeggen in een ogenblik van alles wat hij in de wereld hadde, berooft zag, schoon Manogie Angrea gecommitteerdens - te gemoet gezonden waren, om hem te be„ groeten en sauvegarde te verzoeken voor sComp: Dienaren en Effecten, die E zo verre men alhier nagaan kan in„ koops ruijm ƒ 73000 – – in uijtkoops naer de Iongsten maakt wel ƒ 130'000 — r:m zullen bedragen, 't geen egter vandat effect was dat sComp: Pakhuijzen egter nog gerespecteerd wierden, vergenoegende de Rovers zig Eenige sanassers zuijker en twee Kisten met spece„ rijen, die /:apparent ter aflevering aanden Koper:/ buijten het Negotie maguazijn waren, tot buit temaken en 's avonds de Factoors de sleri„ „tels van de Pakhuijzen te doen afvorde„ „ren, indien zij niet wilden dat dezelve geplundert wierden; weshalven onse weerlose bediendens raadsaamst oordeelden van 'twee quaden het min slegste te kiesen, en de zelve goedwillig overte geven; Dat sonderen daags de Gouvverneur van Salset Rama„ gie Madeeuw, Rajapoer vande land kant meede heeft geinvadeert met een leger van seven duijzend Marhettas, en het generaal Commando overgenomen hebbende, ten eersten sComp:, goederen om dezelve zo hij voorgaf voor roof te bevrijden, en de handen te Rajapoer te ruijmer te hebben in zijn Galbets doen laden, mitsgaders den Commissiant vander sleijden nevens een vande Assistenten Jongsten met E A
English
Souratta, the 24th of June, Anno 1759. From Souratta, the 24th of June, Anno 1759. sent in advance to Thanna with the first five vessels, in which the spices and minerals were located, with the Commissioner Sanderus and the other pen-men to follow with the remaining merchants; from which one seems to be able to infer that the intention is not as yet to deprive the Company of them, although the shipment and unloading were done by the people of the aforementioned Ramagie Madeeuw, without ours having been allowed to interfere in it, the governor of Bassijn, who is by no means a friend of that field commander, on the contrary assuring in his previously cited letter that the restitution thereof will not be far off, provided we do not provide assistance to the sielie or prince of Rajapoer, whereof he has been assured. With regard to the particulars of all this; the affront caused to the Company by Manogie Angrea, moreover, by tearing down its flag and physically insulting the Commissioner Sanderus, our efforts to save the Company's servants and effects as if from a fire, as well as, if possible, to prevent all further disasters and discrepancies, and to preserve the restored honor of the nation, besides whatever further concerns this matter, we take the liberty of referring to the account of the aforementioned Terrara, likewise the letters written both to the servants and the Maratha prince and the governors of Bassijn and Salset cited here before, since large packets are commonly opened by the robbers whom the messengers meet along the way to discover whether there is anything other than papers, and even though they find the contrary, they are often torn to pieces out of wantonness. From Europe, no fresh news has been received via the overland route to date, and at these main offices everything, God be praised, is currently at peace, the good understanding between the Governor Alie Nawaaschan and the Marathas, June 1759 From Souratta, the 24th Java's East Coast, the 12th of March 1759. so far as one can outwardly perceive, continuing as yet, despite the English gentlemen, who would gladly stir the fire of discord between them and cause it to burst into a full flame in order to warm themselves by the coals, having not yet put out of their minds the plan to arrange matters in Souratta by arms according to their liking, but only postponed it until a suitable opportunity, wherefore we respectfully reiterate the request made regarding this subject by secret letter from the first two undersigned of the 14th of April last. We commend Your High Nobilities' illustrious persons to the safe keeping of the Almighty, and remain with the deepest respect: underneath was written: Right Honorable, Nobly Born Sirs! Lower: Your High Nobilities' humble and very obedient servants, was signed: L: Taillefert, I Drabbe, I: H:t Sweers de Landas, D: Kellij, I: W: Falk, W: Blaauwkamer, D: Ruperti, R V Ebbenhorst, P: Wargaren. In the margin: Souratta, the 24th of June 1758. Having in due time had the honor to receive Your High Noble and Right Honorable Worships' ever respected letters, together with the annexes, both of the 11th and 30th of December of the past year, as well as the secret letter of the 26th of January of this year, this original letter from the sultan is enclosed to express his gratitude for the favorable appointment of his youngest son as Crown Prince and the polite reception of his envoys, that prince being exceptionally pleased. Right Honorable, Stern, Most Respected, Highly Commanding Sir, and Sirs! To the Right Honorable, Stern, and Most Respected Sir, His Excellency Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as, on behalf of the same and the General East India Company, Governor-General, and the Gentlemen Members of the Council of Netherlands India, etcetera. Batavia. Batavia.
Dutch transcription
Souratta Den 24: Iunij A:o 1759. Van Van Souratta Den 24:' Iunij A:o 1759. met de vijl eerste vaertuijgen, daerde specerijen en mineralen in waren voor af naer Thanna gezonden staende den Commissiant sanderus en de andere pennis= met de overige Koopmansz te volgen; waer uijt vier scheijnt te kunnen afneemen dat de intentie voor als nog niet is de Comp: daer vante beroven, schoonde afscheep en ontlossing geschied zij door het volk van gem: Ramagie Madeeuw, zonder dat er - ƒ de onze zig mede hebben mogen be„ moeijen, verzekerende integen„ deel de gouverneur van bassijn, die gants geen vrind van dien veld overste is, bij zijne voor geciteerde brief, dat de restitutie derzelve niet verre zal wezen, bij aldien wij de sielie of vorst van Rajapoer geen hulpe toebrengen, waer van men hem verzekert heeft. Ten opzigte vande Particularitei„ ten van dit alles; het affrant de Comp: door Manogie Angrea daer en boven met het neederrukken harer vlagge en het feitelijk injurieeren „ van den Commissiant Sanderus, aengedaan, onse aengewende de voiren om sComp:s Dienaren en Effecten als uijt den brand te redden, mitsgaders alle verdere onheilen en dis„ crepantien ware het mogelijk voorte komen, ende herstelde eere vande natie te conserveeren, nevens het gene deze materie verder Concerneerd gebruijken wij de vrij„ heid ons te gedragen aan het relaas van voorsz: Terrara item de geschrevene brieven zo aende bediendens als de Marhetsen vorst ende gouverneurs van Bassijn en Salset hier vooren geciteerd, vermits groote pacquetten gemeenlijk vande Rovers die de Cassets onder wege ontmoeten, ter ontdecking of er iets anders als papieren en is geopend, en schoon zij het tegendeel bevinden, veel tijds uijt baldadigheijt aan stucken gescheurd werden uit Europa heeft men tot heeden nog geen versche tijding over den Landweg, en te dezen Hoofd Comptoiren is thans God zij lof/ alles in rust, blijvende de goede verstandhouding tusschen den Gouver„ neur Alie Nawaaschan en de Marhettas, vor aan den G Lo E Junij 1759 Van Souratta Den 24:' Javas Oostcust Den 12' Maart 1759. Van zo verre men iiterlijk bespeuren kan, als nog Continueeren, ten spijt van de Heeren Engelschen, die gaarne het vuur van twee dragt tusschen dezelve wilden stooken, en in een volle vlam doen uijtbarsten, om zig aende koolen te war„ men, hebbende het ontwerp omde zaken in souratta met de wopenen naer hunnen zinte schikken, nog niet uijt het hoofd gesteld; maer slegts tot een bequaame gelegentheijt verschoven, zulks wij respectuuslijk in hereeren het gedaen verzoek belangende dit onder„ werp bij secreete brief vande twee eerste onder„ getekendens van den 14. April Laastverweken Wij beveelen uw hoog Edelens ullustre perzonen in de veilige hoede vanden Almogenden, en blijven met de diepste Eerbied: /onder„ stond:/ Hoog Edele wijdgeb: Heeren! /: Lager:/ uw hoog Edelens onderdanige en zeer Gehoorzame Dienaren, /was Getekent/. L: Taillefert, I Drabbe I: H:t Sweersde Landas, D: Kellij, I: W: Falk, W: Blaauwkamer, D: Ruperti, R V Ebbenhorst, P: Wargaren. /in margine/ souratta den 24. Iunij 1758. UE zijn tijd de eer Gehad hebbende te recipieeren Uw Hoog Edelen Groot Achtbaerens altoos gerespecteerde Letteren, annex bijlagen, zo van den 11: als 30 xber: a pass:o, Jtem secreet vanden 26: Januarij deses Jaers, zo aerseld deese origineele brief vanden sulchan ter aflegging zijner dankbaerheijd voorde gunstige aanstelling van sijn Jongste zoon als Kroon Prins en beleefde receptie van zijn Gezanten, zijnde die vorst Extra vergenoegd Hoog Edelen Gestrengen Groot Achtbaaren, Hijdgebie„ den den Heere, en Heeren! Aan den Hoog Edelen Gestrengen Groot Actbaaren Heere E Sijn Excellentie Jacob Mossel eer Generaat over de Jafanterie ten dienste van den Staat der verEenigde Nederlanden; Mitsg:s van wegens deselve ende Generale Oost Jndische Comp:e Gouverneur Generaal. ende Heeren Raaden van Nederlands Jndia, etcete Batavia Batavia.
English
11 From Java's East Coast the 12th March Anno 1759 From Java's East Coast the 12th March 1759 and content, as His Highness has assured me, as have his Prime Minister and Major Donkel, so both realms abide in deep peace. I have had the Madurese Prince sounded out by the chief merchant Coertsz regarding the enlistment of the Madurese, to which His Honour seemed willing, though under some conditions: that immediately after the Puasa, to prevent the escape of Madurese from the vessels at Batavia, they not be allowed ashore, and that some of the Madurese living in Surabaya also be taken into service, or else his people would run away. I therefore thought it advisable to write a letter myself to that Prince, enclosed herewith, so as not to act with coercion, to prevent commotions, and because after the Puasa it would be rather late, and occasionally no ships are at hand, as is the case today; with the request to confer thoroughly with the chief merchant, as I have also ordered Coertsz to do, and in case of illness, to employ the resident of Gresik, Bretou, for that purpose, and then to inform me of everything without fear; the aforementioned chief merchant also expects to obtain other natives, but from here Your High Excellencies can count on a good number, although the recent placement on the ships is still in their minds, which I flatter myself and have also promised will not happen again, for otherwise all my credit and trustworthiness would find little ground. From Balambangan I have no answer yet, but it is said that, out of fear, bentings are being made there, and the people of Lumajang and Malang are being incited to attack Kediri, which time will tell. The Tumenggung of Kaliwungu having died, leaving no children, I have reinstated in his place his brother, Ngabehi Wira Diredjo, under the title of Tumenggung and the name of Suma Diwirja, he appearing to be the closest kin and most capable; I therefore request Your High Excellencies and Right Honourables' favourable approval and deed of appointment for him. Wherewith I remain with all subservience, underneath stood: Your High Excellencies and Right Honourables' obedient servant, was signed N: Harting. In the margin: Semarang the 12th March Anno 1759. 18 From Java's East Coast dated the 12th March 1759, read aloud. Translation of a Javanese letter written by the Sultan Hamengkubuwana Senapati Ingalaga Abdul Rahman Sayyidin Panatagama Khalifatullah, To his grandfather, the Lord Governor-General Jacob Mossel and the Lords Councillors of the Netherlands Indies, brought here on the 20th March Anno 1759. After the customary preface: Further, the Sultan hereby informs Your High Excellencies that the Raden Adipati Danureja and his retinue have arrived back in good health, and also that the Sultan has duly received from his hands Your High Excellencies' agreeable letter and gifts, which consist of: 1 Persian horse 2 carriage carriages 1 piece of superfine velvet at 135 guilders green cloth at 57 20 pieces of sambagies, length 6 cabidos 20 ditto ditto 5 10 patolas ditto 12 guilders, red and green 5 malmolls Whereupon the Sultan expresses his utmost gratitude, as well as for the favourable consent granted to his son, Raden Mas Sundara, to be Crown Prince. Underneath stood: Translated by me, was signed: J:s Goudijn, Translator. Examined by G: Ceijser and Hendr: Clerk. Number 18. Copy. Incoming Secret Letterbook From Primo May until 2nd October Anno 1759. A. Number 18. Copy. Incoming Secret Letterbook From Primo May until 2nd October 1759. A. Register of the Incoming Secret Letters received from the respective Outlying Stations and recorded here from primo May to mid-October Anno 1759. Amboina Page 51. 17th June received: Register of papers. Page 51. Ditto: Letter directed by Mr. Meijert Johan van Iosinga to Her High Excellencies, dated 23rd May 1759. Page 53. Makassar 5th June received: Letter directed by Mr. Blok to as above, dated 10th May 1759. Page 23. 25th June received: Letter from and to as above, dated primo June 1759. Page 111. Register of papers of the 10th May 1759. Page 109. Primo June received: Copy of the Resolution of the 1st December Anno 1758, annex two conferences. Surat 7th May received: Letter by Mr. Taillefert and Council to as above, dated primo May Anno 1758. Page 1. Ditto by the Dandarajapur Commissioners to as above, dated 12th April 1758. Page 9. Ditto Protest made regarding the detention of Company effects and servants there. Page 17. Ditto Resolutions taken regarding this by the said Commissioners on the 4th, 9th, and 11th April 1758. Page 18. 23rd June received: Letter directed by Mr. Taillefert and Second Drabbe to Her High Excellencies, dated 26th April 1759. Page 101. Ternate 5th June received: Letter from and to as above, dated 10th March Anno 1759. Page 71. Resolutions from the 18th September 1758 to the 28th March of this year. Ditto: Register of papers. Sumatra's West Coast 14th June received: Letter by the Provisional Commander of Dewal to as above, dated 10th May 1759. Page 47. Primo July received: Letter directed by Mr. Schoonderwoert and Council to as above, dated 2nd May 1759. Page 106. Ditto from and to as above, dated 15th May Anno 1759. Page 129. Ditto from and to as above, dated 15th June Anno 1759. Page 133. Resolution taken in the Council of Policy on the 21st May past. Letter directed by Mr. Schoonderwoert separately to His Excellency, dated 6th April Anno 1759. Page 139.
Dutch transcription
11 leee Van Javas Oostcust den 12:' Maart Ao 1759 Van Javas Oostcust Den 12. Maat 1759 en te vreeden, gelijk zijn Hoogheijt mij heeft betuijgd ook zijn Rijxbestierder en Majoor Donkel, Dus beijde de Rooven in een diepe rust verseeren Den Maduurs Plins heb ik door het opperhoofd Coertsz. nopens de indienst neeming vande Madureesen laaten sondeeren waertoe zijn Ed: bereijd scheen dog onder Eenige conditien van nade Bassa direct omde fugatiefheijt van Madurasinte scheepen op batavia niet aende wal telaaten, en vande op sourabaija wonende Madureesen ook eenige indienst te neemen, of dat anders zijn volkeren zouden verloo„ pen; zo hebben raedsaem gedagt, dien Prins een briefje zelfs te schrijven, de„ „sen annex, om niet met dwang te moe„ „ten ageeren, ter voorkoming van opschud„ „dingen, endat na de Poassa het wat laat zouden worden en bij wijle geen scheepen aen handen zijn, gelijk „heeden, met verzoek eens omstan„ „dig, met het opperhoofd te aboucheeren gelijk Coertsz:= mede hebben gelast, en bij ziekte, om den Grissees resident Bretou daertoe te Gebruijken, en mij alles dan zonder vrees te bedeelen; andere Jnlan„ „ders steld Eaengemelde opperhoofd ook Van Palemboeangang heb ik nog geen antwoord, dog men zoude, uijt vrees, daer bentings maeken, en de La„ madjanger, en Malangers oprokken om Cadierie te attacqueeren, dat de tijd zal leeren. Den Tommangang van Caliwoengoe overleden zijnde, zoo hebben daer weeder geplaets, als geen Kinderen na latende, desselfs broeder Jngabeij Wierd Diredjo, onder den Ttitul van Tom„ „mangong en naam van soemoe Diwirjo, schijnende de naeste en bequaemste, dus verzoeke uw Hoog Edelen groot Agtbarens gunstige approbatie en acte voor hem. Waermede met alle onderdanigheijt verblijven /onderstond:/ uw hoog Edelen Groot Achtb: gehoorzame, dienaer /:was Getekent N: Harting. in mar„ „gine / Samarang den 12 Maert Ao 1759. — gan te zullen krijgen, dog van hier kon„ „nen UW Hoog Edelheedens, op een goed getal, staat maken, schoon haer nog al, de Iongste plaatsing op de scheepen, in het hoofd legd, dat mij flatteer en ook heb beloofd niet weder geschieden zal, want anders zoude mijn heel credit en woord houding weijnig plaats meer vinden. geen . 18 Van Javas Oostcust onderdato den 12: Maert 1759 opgelesen Translaat Iavaense brief Gesz: doorden Sulthan haming Coeboesena pattij Jngalaga Abdul ragman Sazid in Panatagama Kalicattoelach, Aan zijn Groot vader Den Heere Gouverneur Generaal acob Mossel, en de Heere raden van Neder„ lands Jndia alhier aengebragt Den 20 Maert ao 1759. Na gewoone voor reeden Wijders Communiceert den sulthan haer hoog Edel„ heedens bij desen dat den radeen adepattij Danoeredja met dies gevolg in goede welstand weder is g'arri„ „reert, so mede dat den sulthan uijt dies handen wel heeft ontfangen haer hoog Edelheedens aengena„ „me brieff en geschenke welke bestaan in 1 Persiaans Paart 2. p:s wagens 1 stuk suaper fluwell a 135: @. groen laken „ 57 20 p:s sambagies lang 6 Cab. s _:o _:o 5 20 „ patholen _o 12 @ rood en groen 10 „ 5 „ mallemollen Betuijgende daer over den sulthan sijne uijtterste dankbaerheijd, so mede over de gunstige toestemminge van zijn soon den radeen Maas soendara tot Kroon prins /:onderstond Getrans„ Breek pli lateerd door mij /:was getekent:/ I:s Goudijn Translat:n Gt: Ceijser Nagezien door C Reijse Hendr: Clerk -. D Wieder Noel No. 18. Copia. Aankomend Secret. Puefboek Sedert Primo Maij tot den 2: oc: A:o 1759. A. Jan Herdek Diol No. 18. Copia Aankomend Secreet. Driefboek Sedert Timo Maijte den 2: etb 179 A. Amboina Pag:a 51. den 17:' Junij ontf: Register der papieren 3 „ _:o „ Missive door De heer Meijert Johan van Josinga aan haar hoog Edelens 53. gerigt in dato 23:' Meij 1759. . . „ Maccassar 5:' Junij ontf: Missive door den heer Blok aan als voren gerigt ged:t 10:' Maij 1759. . . . . . „ „ 25: „ _:o _:o daar en aan als even d' dato primo Register der papieren den 10:' Meij 1759 - - - - „ 109: p=mo „ _:o Copia Resolutie van den 1:' December A:o 1758 annex twee Conferenties. Junij 1759. . . . . . . . . . „ 111: Register op de Aankomende Secreete Brieven die van de Respective buijten Comptoiren ontfangen en alhier ingeschreven zijn sedert primo Maij tot Media october A„o 1759. Souratta 23. „ pag: Souratta Ternaten den 5:' Junij onts: den 7:' Meij ontfang: Missive door den Heer Taillefert en Raad aan als voren in dato primo Maij A:o 1758 - - - - - - - - - - „ _:o door de Denda raija poerse Commissianten aan als enen gedateerd 12: April _:o Protest wegens de aanhouding van 'sComp:s ef„ fecten en bediendens aldaar gedaan. . .„ _:o Resolutien die wegens bij gedagte Commissianten genomen op den 4:' 9:' en 1:' April 1758„ „ 23. Junij _:o Missive door de heer Taillefert en secunde Drabbe aan haar hoog Ed:s gerigt de datis 26:' April 1759. . . . . -„ Missive daar en aan als onen gedateert 10:' Maart A:o 1759 -- - „ Resolutien van den 18:' Septemb:r 1758 tot den 28:' Maart deses Jaars. . . . . „ 18 _„o Register der papieren - - - - - - - - - - - „ Sumatras West Cust den 14: Junij ontf:e Missive door den p:l gezaghebber van Dewal aan als voaren de datis 10:' Meij 1759. - - - . „ 47. primo Julij _:o _:o daar de heer schoonderwoert en 9 Raad aan als voren gerigt de dato 2:' Maij 1759. —:door en als enen gedateerd 15:' Maij A:o 1759. . . . 1 _:o doar en aan als even van den 15:' Junij A„o 1759. . . . . Resolutie genomen, in rade van Politie den 21:' Maij passato. 133. 129 106. „ 101. Missie door de heer schoonderweert afsen„ „derlijk aan zijn Excellentie gerigt gedateerd 6:' April a:o 1759 Ternaten „ _:o - „ „ 1758. - - - - - - - - - - - - „ 71. 139 . - . ... „ 17. „ „ . „
English
page 1 From Surat, 1 May 1758 Gentlemen Copy of incoming secret letters from the Indian trading posts since 1 May 1758 to Batavia To His Excellency, the High Noble, Highly Esteemed, and Valiant Lord Jacob Mossel, General of Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as on behalf of the same and its General East India Company, Governor-General, together with the Right Honorable Lords Councillors of the Netherlands Indies, High Noble, Wide-Commanding Lords, Although the skipper and the commander of the ships Amerongen and Lorenvliet, with which we had the honor to address to Your Right Noble Lordships our annual formal report dated the 15th of the recently passed month, Surat, 1 May 1758 page 2 From Surat, 1 May 1758 were dispatched from here the next morning, those vessels were only able to leave the roads on the 20th, because the cash and the last return goods belonging to their cargo, which were sent off on the 15th, only arrived there on the 19th in the afternoon, as it was neap tide and consequently there was not enough water on the banks to pass them earlier. We hope that these vessels, having departed in good condition of ships and crew, and having passed Cape St. John with a fair wind, without having had any encounter, will have appeared at the main seat of the Indies long before the receipt of this letter. On the 26th thereafter, the brigantine De Jonge Jacob and both smacks returned from Danda Rajpuri without having accomplished their business. Having unexpectedly not found the aforementioned vessels under way, they brought here a sealed packet directed to Your Right Noble Lordships by the outgoing factors Sanderus and Van der Sleijden, as a dutiful report of the final refusal of the prince to let them depart from the lodge for the time being with the Company's effects. We now have the honor to present this to Your Right Noble Lordships on the occasion of the departure of the private ship De Jonge Walter to Bengal, with the intention of calling on one of the southern trading posts of Coromandel on the way back and forth, together with a translated copy of the received letter from His Highness, alongside our answer both to it and to the writing of the servants, which we hope will meet with Your Right Noble Lordships' esteemed approval, as well as our measures taken according to the circumstances of the time in order to comply as closely as possible with Your Right Noble Lordships' respected intentions. We trust that the said prince, looking deeper into the matter, will not persist in his declared intention of physically obstructing the departure of the Company's servants with their effects. This is very much to be wished, not because one could not imagine that at the sight of a few well-armed ships—if in the autumn From Surat, 1 May 1758 page 3 From Surat, 1 May 1758 they were sent thither from here with their small craft in company of the said brigantine to retrieve the remaining goods together with the servants, by fair means or foul—he would change his plan without it being necessary to argue with the cannon; nor because we doubt that His Highness, in the case of an unexpected stubbornness, could nevertheless, despite the strength of his castle, be persuaded and brought to reason, provided that the commanding naval officer were a man of judgment, courage, and local knowledge, which is necessarily required to promise oneself good success; but because, if against all expectation it should come so far, one would thereby make an absolute enemy of the governor of the castle, Sidi Ahmetchan, who is a subordinate of his and has great opportunity to do us service or disservice here. The English no longer make a secret of the design they had to seize the mastery of Surat with the sword in hand, and that this remained unexecuted or was suspended for a time solely through the tergiversation of the Sepoy forces. Nevertheless, the regents remain inflexible with regard to the construction of the new lodge, and we have not even been able to obtain a license for the erection of the necessary outbuildings for the dwellings of the warehouse master and equipment master, as was mentioned in our formal report; wherefore we judge it best to make no further moves for the present toward obtaining permission for the former. In our aforementioned formal report of the 15th of last month, we mistakenly stated that from the last of March 1757 to the last of March 1758 only 15 persons, or 23 fewer, had deserted from this directorship than in the year 1756/7, whereas the number was actually 31 heads, or only 7 fewer than the previous year, for which we humbly beg pardon, this having been caused by our pay-bookkeeper, who, having been ordered to give the number of servants both of the militia and
Dutch transcription
prag:o 1 Van Souratta pimo Maij A:o 1758 HHee Copia aankomende Secreete Brieven van d' Indische Comptoiren Sedert Trimo Maij 1758 tot Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Groot Achtbaren gestrengen Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnbanterie ten dienste van den staat der verEenigde Nederlanden, Mitsg:s wegens deselve en Iare Algemeene oost Indische Comp: gouverneur Generaal Nevens De wel Edele Heeren Raden van Nederlands India, Hoog Edele wijdgebiedende Heeren Schoon de schipper en gezaghebber van de scheepen Amerongen en Lorenvliet, waar mede wij d' Eere gehad hebben aan u Hoog Edelens te rigten onse Jaarlijkse formeele beschrijving gedateerd den 15:' der even vermeekene maand Den Souratta primo Maij A:o 17 Van 1718 2 Van Souratta primo Meij 1758 maand 's anderen daags smorgens van hier gedepe„ „steert zijn hebben die bodems eerst den 20:' de rhede kunnen nerlaten door dat de Contanten en de laaste retouren tot hunne lading gehoorende die den 15: maren afgezonden, eerst den 19.:' na de middag aldaar aangebragt zijn, alzo het dood tij en onersulx geen water genoeg op de banken gemeest is om deselve eerder te kunnen passeeren, mij hopen dat die bodems als in en goede staat van scheepen en volk vertrocken, en met een schoone mind Caab st Jan gepasseert zijnde, zonder eenige rencontre gehad te hebben lang noor d' ontfangst deses op Indias hoofd plaatse zullen verscheenen weesen; Den 26:' daar aan reverteerden aan denda raja „poer onverrigter zake de brigantijn de Jonge Jacob: en de beide smalscheepen, die tegens vermagting de voorsz: kielen onder nege niet aangetrofffen hebbende, alhier hebben aangebragt een verseguld pacquet door d' afgaande factoors sanderus en nan der sleijden aan u hoog Edelens gerigt tot schuld pligtig berigt der finale weigering van den vorst om hen nog voot eerst met 's Comp:s effecten na daar te laten de logeeren, het welk wij thans ter occasie van het vertrek van het particuliere schip De Jonge walter naar bengale met intentie om heen en weder op een van de zuijder Comptoiren van Cormandel aan te gieren d' eere hebben u hoog Ed:s hier nevens aan tebieden, in geselschap van een Copia translaat ontfangene missive van zijne hoogheijd nevens ons antwoord zoo op het selve als op het schrijvens van de bedien„ dens dewelke mij loopen van u hoog Edelens g'eerde goedkeure te zullen weesen, zoo wel als onse naar tijds geleegentheijd genoomene mesures om zoo na mogelijk aan uw hoog Edelens gerespecteerde intentie te voldoen Wij vertrouwen dat gem: vorst de zaak dieper inziende niet zal blijven persisteeren bij zijn gedeclareerd voorneemen eener feitelijke verhiidering van het vertrek van 'sComp:s bedien„ „dens met haare effecten, 't welk zeer te menschen is, niet om dat men zig geensints zoude kunnen voorstellen dat hij op het gezigt van een haar wel g'armeerde scheepen als die in het najaar eerst van Van Souratta primo Meij a:o 1758 G Van Souratta primo Meij D ge van hier met hunne onderlagen ingezelschap van de gem: Origantijn, derwaarts gezonden wierden om de resteerende goederen nevens de dienaren met goedheijd of met kwaadheijd afte halen van Concept zoude veranderen zonder dat het nodi zal meesen met het Canon t' argumenteeren, nog ook om dat mij twijffelen of zijne hoog heijd, bij een inner hoopte halstarrigheijd daar door niet tegenstaande de sterkte van zijn Casteel wel zoude t' overtuijgen en tot reden te brengen meesen, in gevalle den Commandeerenden zee officier een man na beleid, Courage en locale kennisse was, 't geen noodsakelijk vereijscht werd, om zig een goed succes te belooven, maar em dat men zig als het tegens alle apparentie zoo verre koomen mogte, daar door den gouverneur nan het Casteel sidie Ahmetchan, die een onder„ hoorige van hen is, en groote gelegentheijd heeft, om ons alhier dienst en en dienst te doen tot een volslagen vijand zoude maken. D' Engelschen maken langer geen gehein van het dessen dat zij gehad hebben om maar het meesterschap van souratta met de degen in de vuijst te duigen en dat het selve alleen door de ter genersatie der ze„ mase volkeren buijten Executie gebleeven of voor een tijd opgeschort is, dog niet te min blijvende regenten ten op sigte van den op bouw der nieuwe Logie in flexibel, hebbende men tot nog toe niet eens licentie kunnen verwerven tot d' extructie der noodsakelijke bij gebouwen tot de mooningen van den pak huijsmeester en Equipagiemeester naar van bij ons formeele beschrijving is gemag ge„ maakt, nas halven wij best oordeelen ter erlanging van permissie tot het eerste voot als nog geen verdere movementen te maken Bij onse voorsz: formeele beschrijving van den 15:' der voorledene maand hebben wij abusive gezegt dat er van ult:o Maart 1757. tot ult=o Maart 1758 maar 15: persoonen of 23 minder uijt dese directie waren gedeserteerd als in anno 175 6/7 daar nogthans het getal groot is geweest 31: koppen ofte maar 7. minder als het voorige Iaar, waar mer w'ootmoedig verschooning verzoeken, zijnde het selve veroorsaakt door dat onsen soldij boekhouder g'ordonneert zijnde op te geven het getal der dienaren zoo van de en militie 1111
English
To his Excellency the Most Honorable, Highly Esteemed, Far-Commanding Lord Jacob Mossel, General of the Infantry of the State of the United Netherlands, as well as Governor-General, together with the Right Honorable Lords Councillors of the Netherlands Indies at Batavia. From Surat, dated 1st May 1758. Most Honorable, Highly Esteemed, Far-Commanding Lord and Right Honorable Lords. At Batavia. From Surat under date 12th April Anno 1758. military as well as naval personnel who had deserted from this directorship and its jurisdiction, instead of complying with that, through a misunderstanding only reported those who, being assigned ashore or on the vessels, had run away or gone missing during that time, which we discovered too late. We take the liberty for the rest to refer to the aforementioned appendices and remain with the utmost veneration, underneath stood, Most Honorable, Far-Commanding Lords, lower, Your High Honors' humble and very obedient servant, was signed, Louis Taillebert, J: Drabbe, J:n A:n Sweers de Landes, D: Kelly, J: W: Falck, W=m Blaaukamer, ditto H=k Ruperti, R:s van Ebbenhorst, and Philip Wargaren. In the margin: Surat, 1st May 1758. In all humility, we have the honor to communicate to Your High Honors that we have been ordered by the Right Honorable Respected Lord Director and Council of Surat, pursuant to Your High Honors' honored orders, finally to break up this factory and to come over thither with the Company's effects and servants, and that for transport to the same, the hooker De Jonge Jacob, together with the two small craft, were dispatched hither with the first undersigned, and already arrived here on the 3rd of the current month. But that we, to our regret, despite all applied endeavors, have at the same time not been able to obtain the means to comply with those orders, since we could obtain absolutely no permission from the prince of this country, Sidi Jacoetchan, for the departure of the Company's servants, nor to send the goods away, for reasons that His Highness brings forward. Namely, that he had permitted the Dutch Company, with leave from the Delhi Court, to establish a factory, and that it is therefore not within his power to allow the same to be broken up again without prior notice. Also that by admitting the Honorable Company here, which was done purely out of friendship, he had made enemies of the Shivaji prince Hanna Sewaij as well as his neighbors, with whom he had lived in good harmony for so many years; that he had not regarded their requests to make the Honorable Company relocate from here and the threats they had made on that account, but had rejected them based on the good hope he had placed in the Honorable Company, since he flattered himself that as long as the Honorable Company was here, no harm would be done to him by them. That it is therefore also in his interests, and is highly required, that he be given a little time first to reconcile with them again; that he is also assured that the trade here would increase shortly, and if such did not happen to occur, that he would then not fail to give complete leave to break up this factory by the next favorable monsoon. And since we saw no opportunity against so formidable a castle and the power of the said prince here to accomplish the least by force, and also did not consider ourselves authorized to do so without qualifications, we have handed over to the prince a written protest concerning the detention of the Company's effects and servants, of which, as well as of the resolutions successively taken by us regarding these matters on the 4th, 9th, and 11th of this month, we take the liberty to offer Your High Honors the copies. Whereupon, imploring Your High Honors' favorable approval, we subsequently take the liberty to call ourselves with all humility, underneath stood, Most Honorable, Highly Esteemed, Far-Commanding Lord and Right Honorable Lords, lower, Your High Honors' humble and very obedient servants, was signed, I: W: Falck, I: Sanderus, and J: v: d: Sleyden Simons. In the margin: Danda Rajpore, the 12th April Anno 1758.
Dutch transcription
Van. Souratta primo. Meij 17 8. „1 L de Souratta onder dato 12:' April A„o 1758 militie als zee vaart welke uijt deze directie en dies resorte waaren gedeserteerd, in steede van daar aan te voldoen door een verkeerd begrijp maar heeft opgegeven de geene die aan land of op de vaartuijgen bescheijden zijnde in dien tijd weggeloopen of vermist waren 't geen mij te laat ontdekt hebben. wij gebruken de vrijheijd ons voor 't overige aan de voorsz: bijlagen te gedragen en blijven met d' uijtteaste veneratie /:onderstond:/ hoog Edele wijd gebiedende heeren /:lager:/ uw hoog Edelens onderdanige en zeer gehoorsame Dienaat /:was geteekent:/ Louis Taillebert, J: Drabbe, J:n A:n sweers„ de Landes, D: Kellij, J: W: Falck, W=m Blaaukamer, d=to H=k Ruperti, R:s van Ebbenhorst, en Philip Wargaren. in margine Souratta primo Maij 1758 In alle oodmoedigheijd hebben, mij d' Eere uw hoog„ Edelheedens te Communiceeren dat w' door den wel Edelen agtb:r heer directeur en raad van Souratta Jngevolge, uu hoog Edelheedens g'Eerde beveelen gelast zijn, dit Comptoir finaal op te breeken „ met 'sComp:s Effecten en dienaren derwaards oner te komen, en dat tot Transport na de zelve de hoeker de Jonge Jacob beneevens de twee smalscheepen met den Eerst ondergeteekende herwaards gezaaden, en den 3: Courant reets Hoog Edele Groot Agtbaren mijd gebiedende Heer en wel Edele Heeren Batavia Aan zijn Excellentie De hoog Edelen groot Agtbaren wijd gebiedende Heere Jacob Mossel generaal over d' Jnfanterie van den staat der ver eenigde nederlanden, mitsg:s gouverneur generaal benevens; Dewel Edele heeren Raden van Nederlands. Jndia. Batavia alhier Van 12 April Van Souratta onder dato primo Meij 1758. 12 April Van Souratta onderdato primo Meij alhier g'arriveerd zijn; maar dat i' tot ons leedmeesen niet teegenstaande alle aangemende devoiren 't gelijk niet hebben mogen deelagtig werden om aan die ordres te kunnen voldoen, nademaal w van den vorst deses lands. siedie Jacoetchan absolut geen permissie hebben kunnen bekomen, tot 't vertrek van 'sComp:s bedientens, nog ook em de goederen man liet te verzenden, ven reede„ „nen die zijn hoogh:t bij brengt; namentlijk dat bij de hollandse Comp: met verlof na het dillijse hof had gepermitteerd een Comptoir te stabileeren en dat daarom in zijn magt niet staat zonder voorkennis het selve weder te laten opbreeken, ook dat hij door 't admitteeren van d'E: Comp:e alhier, 't geen uijt enkele vriendschap is geschiet„ den zewasen vorst Hanna sewaij zoo wel als zijne naburen tot vijanden had gemaakt met mwe hij zo veel Jaaren in goede harmonie had geleeft dat hij haar aanzoekings om dE Comp:e van hier te doen delogeeren ende dreigementen die zij daarom gedaan hadden niet g'agt maat verworpen had op de goede loop die hij op d'E: Comp: gesteld had, mijl hij zig slot„ „teerde dat zo lange dE: Comp: hier was hem geen leet door haar stond aangedaan te werden; dat het daar en ook zijne belangen mede brengt en ten hoogsten werd vereischt, dat hen een mevinig tijd wierd gegeeven om eerst met haar weeder te versoenen; dat hij ook verzeekerd is, dat de Negotie alhier binnen korten zoude toeneemen, en zo sulx niet quam te gebeuren, dat hij als dan niet manqueeren zoude aanstaande goede Mousson tot d'opbrake van dit Comptoir volkomen. nealof te geenen En nademaal wij geen kans. zagen teegens zo een formidabel Casteel en de magt van genoemde vorst alhier het minste door geweld uijttevoeren en ons ook zonder qualificatie daar toe niet bevoegd hebben g'agt, zo hebben w' aan den vorst over d' aanhou„ „ding van 's Comp. s Effecten en bedientens een schrifte„ „lijk protest overgegeven maar van zo wel als van de door ons successive genomene besluijten omer deeze affaires op den 4:' 9:' en 1: deser mij de vrijheijd neemen uw hoog Edelheedens de Copijen aan te bieden; waar op w' uw hoog Edelhedens gunstige ap„ „probatie Jmploreerende vervolgens de liberteit gebruijken ons met alle oodmoed te noemen. /:onderstond:/ hoog Edelen groot agtbaren wijd gebiedende heer, en wel Edele Heeren . lager uw hoog Edelh:s oodmoe„ „dige, en seer gehoorzame dienaren /:was getekend:/ I: W: falck I: Sanderus, en J: v: d: sleijden Simons /:in margine:/ Derda raJapoer den 12: April A:o 1758. vereijscht protest: e „
English
12. April. Surat, dated primo May 1758 To 8 12 April. Surat, dated May Protest, to be handed over here to Prince Sidi Yakut Khan by the undersigned Captain Lieutenant at sea and Master of Equipage of the Surat Directorate Jan Warner Falck, together with the Factors Johannes Sanderus and Jacob van der Sleijden Simonsz, alongside a translation of the same into the Persian language. Whereas we have as yet received no satisfactory answer to our instances, so often made, to be permitted, in accordance with the desire of our masters and rulers at Surat, to ship off the merchandise and other effects of the Dutch Company remaining here into the vessels that have been sent hither expressly to collect and transport their servants, since the High Government of the Indies at Batavia has been pleased to order this factory to be dissolved because the same in no way answers the expectations the Honourable Company had of it, as will have appeared very clearly to Your Highness from the letter of the Right Honourable Lord Director Louis Taillefert, which we have had the honour to hand over to Your Highness, and Your Highness nevertheless has absolutely forbidden the removal of the goods of our aforementioned lords and masters, nor has been willing to grant any leave for the departure of their servants from here, under threat of opposing such with violence, notwithstanding that we have duly made known to Your Highness the necessity thereof and the dangers that might arise therefrom if such were hindered, Jan Warner Falck, Johannes Sanderus, and Jacob van der Sleijden Simonsz. Tuesday the 4th April Anno 1758. Upon the arrival on shore of the Master of Equipage Falck, the Company's letter addressed to the Factors here having been read, and Resolution taken at Danda Rajpuri. so it is that the undersigned, representing the Dutch East India Company in this place, find themselves compelled to protest against the violence and injustice done to the aforementioned Company and our persons by Your Highness, as we do hereby in the most solemn and emphatic manner in the name and on behalf of the aforementioned Dutch Company, our lords principals; holding all damages, loss of profits, expenses, and further detrimental consequences for the account and responsibility of Your Highness, reserving to our aforementioned lords principals the right and faculty to seek their redress where, how, and whenever such shall be found advisable. At the foot stood: Danda Rajpuri, the 11th April Anno 1758. Was signed: J. W. Falck, J. Sanderus, and J. van der Sleijden Simonsz. Lower stood: Agreed. Was signed: J. van der Sleijden Simonsz. 13 12 April Surat, dated primo May 1758. To From Surat, dated 12th April 1758. he having likewise presented that written by the Right Honourable Lord Director at Surat to His Highness here, Sidi Yakut Khan, and having furthermore deliberated at length with one another on what the aforementioned Right Honourable Lord and Council were pleased to state regarding these transactions in their letter of the 10th ultimo and in the instructions to the said Master of Equipage, we deemed it best, even though His Highness has not yet been disposed to settle or determine the rent of the factory here, to hand over the letter to His Excellency, on the one hand because the Honourable Company's intention to depart from here had already become known upon the arrival of a servant of His Highness from Surat, and on the other hand because we assumed the writing of the Right Honourable Lord would have greater influence on the mind of His Highness; wherefore we immediately sent to request an express audience with His Excellency, which he was pleased to grant us no sooner than the 5th, or the day after that, in the evening. Of all which and other matters we have also resolved to keep a record. At the foot stood: Thus done and concluded on the day, month, and year aforesaid. Was signed: J. W. Falck, J. Sanderus, and J. van der Sleijden Simonsz. Lower stood: Agreed. Was signed: J. van der Sleijden Simonsz. Sunday the 9th April Anno 1758. The letter for His Highness here having been delivered on the evening of the 5th last, upon its delivery to His Excellency having been most amicably requested to be pleased to grant a speedy answer to the same, His Highness said that he would read the letter the following day and send an answer; but upon us sending again on Thursday the 6th to petition His Highness and ask permission for the shipment of merchandise, at which time he sent word to us that he first had to depart for the Castle in order to consult with the Castle Governor and others about it, this departure not taking place before Saturday the 8th, we had His Highness petitioned further that same evening for a speedy dispatch of matters, whereupon he let us know that the Duar and the Tollman would come the next day and bring the answer. The said officials having come today in the name of His Highness, said that His Highness had thought fit Jan Warner Falck Johannes Sanderus and Jacob van der Sleijden Simonsz. Resolution taken at Danda Rajpuri Surat Resolution no 1 on.
Dutch transcription
12. April. Souratta onder dato primo Meij 1758 Aan 8 t 12 April. Souratta onder dato hunn Meij ƒ Protest, om alhier door den ondergetekenden Capitain luijtenant ter zee en Equipagie„ meester der souratse Directie Jan War„ „nar falck, benevens de factoors Johannes sanderus en Jacob vander sleijden simonsz: aan den vorst siedie Jacoet C:han overgegeven te werden, nevens een oversetting van 't selve in de persiaanse tale Nademaal w' als nog geen voldoenent antwoord hebben bekomen op onse soo dikmaals gedane instan„ „tien om ingevolge de begeerte van onse heeren souratse gebiederen gepermitteerd te werden de Coopmansz: en verdere effecten van de nederlandse Comp: alhier berustende in de vaartuijgen die Expres tot dies afhaal en Transport van haare bedientens herw=ts gesonden zijn af te schepen, wijl de Hoge Jndiasche regering te batavia hebben gelieven te ordonneren dit Comptoir op te breken om dat 't selve aan de vermagting die d' E: Comp:e daar van gehad heeft geen„ „sints voldoet, gelijk 't uw hoogheijt zeer duijdelijk sal gebleken mesen uijt den brief van den wel Edelen agtbaren heer directeur Louis Taillefert die wij de Eer gehad hebben uw hoogheijd te overhandigen en uw hoogheijd des. niet tegenstaande absoluit heeft net boden de goederen van melm: onse. heeren en meesters te vernoeren nog ook geen nealof wilden verleenen tot 't vertrek van hunne dienaren van hier, onder bedreijging van zulks met gewelt te zullen tegen gaan, niet tegenstaande wij uw hoogheid de nood zakelijkheijt van dien, en de gevaren die er uijt zoude kunnen ontstaan Jan Warnar Falck, Iohannes Sanderus, en Jacob. van der sleijden Simonsz: Dingsdagh den 4:' April A:o 1758. Met de komst aan de wal van den Equipagiemeester falck 's Comp:s brief aan de Fractoors alhier gerigt geleezen en Resolutie genomen te denda Rajapoer zoo is 't dat de ondergetekendens representeerende de Nederlandsche oost Jndische Comp: te deser plaatse, zig genoodzaak vinden tegens 't geweld en ongelijk welmelte comp: en onse personen door uw hoogheid aangedaan, te protesteren, gelijk wij doen bij desen op de plegtigste en nadrukkelijkste wijse in den Name en van wegen welm: Nederlandse Comp: onse heeren principalen; latende alle schade winst derving ongelden, en verdere nadeelige gevolgen voor reekening en verantwoording van uw hoogheijd, reserverende aan melm: onse heeren. principalen het regt en de Faculteit om hun guarand te zoeken daar, zoo en wonmeer zulks raadsaan sal gevonden worden /:onderstond:/ Denda Rajapoer den 11:' april anno. 17.58. /:was: geteekend:/ J: W: Fralck, J:s Sanderus, en J:bs van d:r sleijden. simonsz: /:lager:/ Accordeerd /:was getekend:/ J:s v: der sleijden Simonsz: bij aldien zulks belet wierd, na behoren hebben te kennen gegeven Vn bij door .. 13 12 April Souratta onder dato primo Meij 1758. Aan Van Souratta onder dato 12:' April 1758 el door hem teffens vertoond zijnde die door den wel Edelen agtb:re heer directeur te souratta aan zijn hoogh:t alhier siedie Jacoet Chan gesz: en noorts herlaalden met den anderen in het breede beraadslaagd hebbende het geen melmelte zijn wel Edele agtb: en raad omtrend dies overgane bij brief van den 10:' pass:o en bij d' jnstructie aan genoemde Equipagiemeester heeft gelieven te spreeken hebben mij best. g'oordeeld alschoon genoemde zijn hoogE:d tot d' afdoening of depaling der huur van de factorij alhier nog niet is te disponeeren geweest, de brief aan zijn Excel„ „lentie over te geenen eensdeels door dien d' Jntentie van d' E: Comp: om van hier te delogeeren met de komst van een dienaars van zijn hoogheijd van souratta, reets mas. gemieen„ geworden, en ten anderen om dat wij nast stelden het schrijven van zijn wel Ed:e agtb:e meerder aandrang zouden hebben op het gemoed van zijn hoogh:d, waaromme wij dan aanstonds zijn Excellentie om een Expresse audientie lieten versoeken, die ons niet eerder dan den 5:' of 's daags daar aan des anonds geliefde afte magten. Van welk en en ander mij ook beslooten aanteekening te houden /:onderstond:/ Aldus gedaan en g'arresteerd ten dage Maand en Jare voorsz: /:was geteekend:/ I: W: falk, J:s Sanderusen J:s v: d:o sleijden Simonsz. /:lager:/ Accordeerd /:was getekend:/ J:s v: d: sleijden simonsz: Zondag den 9:' April A:o 1758. De brief noor zijn hoogheijd alhier den 5: Jangstleeden des avonds bestelden bij dies onergave aan zijn Excellentie op het aller over gare aan zij Excellentie op het aller vriendelijkste versogt zijnde om een spoedig antwoord op de selve te mogen hebben zeijde zijn hoogheijd hij de brief 's daags daar aan leezen en antwoord zoude zenden maar op my Donderdag den 6: neder zijn hoogh:d hebben laten versoeken en permissie tot den afscheep van Coopmansz: welke tijd bij ons liet zeggen hij eerst naar het Casteel moest vertrekken om met den Casteels gouvern:r en andere daar over te raadpleegen dit vertrek niet eerder ingevalle zijnde dan zatur dagh den 8:' hebben owij zijn hoogh:d dien zelven arond nog nader laten versoeken om een spoedige afdoening van zaken manneer hij ons hiet meeten den Duar en den Tholman des anderen daags zouden komen en het antwoord brengen. Gemelte ampteriaren heeden uijt naam van zij hoogheijd gekomen weezende zeide dat zij hoogh:d had goed gewenst Jan Warnar Falck Johannes Sanderus en Jacob van der sleijden Simonsz: Resolutie genomen te zende Najapoer Souratta Reselutri geene 1 op.
English
Souratta under date 12 April 1758. From Souratta under date 12 April 1758 not to let any goods leave the mole because he, having granted the Honourable Company a factory here, had thereby made enemies of the English and the Marathas, and he at the same time assured himself that if the Company departed from here, they would certainly come to wage war on him. When these persons, namely the said duan and tollman, were asked once more whether this was the essential intention of the nabob, they said yes; whereupon we answered them again that we would then deliver everything into His Highness's hands under protest and the Company's servants would depart, but to which they said again that they would allow neither the Company's servants nor the Company's goods to leave. Furthermore we requested them that they would, in our name, ask His Highness to permit us to come to him and speak with him in person, which they accepted, to which end we would send someone with them to bring back the answer that very same evening, which also happened, and this was that we could come the following day in the afternoon. Whereof it was furthermore resolved to keep record. Below stood: Thus done and passed on the day, month and year aforesaid. Was signed: J: W: Falck, J:s Sanderus and J:b van der Sleijden Simonsz. Lower: Agrees. Was signed: J:s v: d. Sleijden Simonsz. Yesterday afternoon, having been in audience with His Highness, His Highness was once again in all earnestness, yet in the most friendly manner, presented with the intention of the Honourable Company, and further requested a license both for the shipping of goods and for leave for the Company's servants, having also presented that we had in all respects to comply with the orders of our lords and masters, the damage that the Company suffered at a trading post where there was no trade and yet had to maintain so many servants, and so forth; but His Highness gave us as an answer that he would grant no permission, neither for goods nor for the Company's servants, that when the Honourable Company had come here, he had not permitted the same without having first requested and obtained permission from the Delhi court, and that he now also must first have permission to let the Honourable Company depart from here; that it was true that the Company had great expenses, but that the same could be reduced at the pleasure of the Right Honourable Lord Director, and although it was indeed true that there was currently no trade, one should nevertheless not proceed so hastily and look into it for some time yet, when he himself would say, if it did not improve for the Honourable Company here, that the Honourable Company could withdraw if it pleased, but that he would not fail to do everything in his power to obtain a free trade, also that from now on nothing would be demanded from the Honourable Company that might in any way be called an assessment. Resolution taken at Danda Rajapoer By Jan Warnar Falck Johannes Sanderus Jacob van der Sleijden Simonsz Tuesday the 11 April Anno 1758. Resolution From Souratta under date 12 April 1758 From Ternaten the 6 April 1759. from now on would pretend nothing that might in any way be called an assessment; this and that having been treated, His Highness was once more, for the last time, asked for a categorical answer, and thereby told that in case he would not allow any goods to be shipped, we would hand over to him the keys to the warehouses along with a proper list of the goods, under protest against all damages, loss of profit and accountability, and the Company's servants would depart with the present vessels toward Souratte, upon all of which His Highness declared that he would not change his once-taken decision, but continued to persist. After this, we requested His Highness that he, since the vessels had to depart, would please prepare a letter for the Right Honourable Lord Director, and that the same might serve both as a full answer to the one received and as an announcement of how far we had been able to succeed, which His Highness promised to do, adding thereto: I shall even send people along. Having paid regard to all the foregoing, we deemed it best to deliver a formal protest to His Highness, since the monsoon was too far advanced to report first on all that had occurred to the Right Honourable Lord Director and Council at Souratta, and in order not to jeopardize the Company's vessels; yet all subject to the approval of the aforementioned Right Honourable Lord Director and Council. Below stood: Thus passed and resolved on the day, month and year aforesaid. Was signed: J: W: Falck, J:s Sanderus and J:s v: d: Sleijden Simonsz. Lower: Agrees. Was signed: J: V: d: Sleijden Simonsz. It was not before the 30 December of the past year that I had the honour to receive, via Maccassar, Their High Excellencies' always venerated circular missive of 7 April prior, accompanied by an extract resolution of the 4 of that month, whereto were also added such letters. Right Honourable, Highly Respected and Wide-Ruling Lords. Batavia To His Excellency The Right Honourable, Highly Respected, Wide-Ruling Lord Jacob Mossel General of the infantry in the service of the state of the United Netherlands, as well as on behalf of the same and the General Dutch Chartered East India Company, Governor-General of the Netherlands Indies. From Ternaten
Dutch transcription
Hlee Souratta onder dato 12:' april 1758. Van Souratta onder dato 12.:' April 1758 geene goederen van de mal te laten gaan dewyjle hij de E: Comp: alhier een factorij gegunt hebbende zig hier door d' Engelsche en de Marhettas had tot vijanden gekregen en hij teffens zig zelfs verzeekerde als de Comp: van hier de logeerde zij hen zeekerlijk zoude komen beoorlogen: Een lieden nament gemeld te duan en tholman nog eens afge„ vraagd weesende of dit de mesentlijke Jntentie na den noost was zeide van Ja: waarop wij hen weeder ten antwoord gaven dat wij dan zijn hoogheijd alles ten hand souden stellen onder pretest en 's Comp:s dienaren zouden vertrekken maar op zij weder zeiden nog s Comp:s dienaren nog 'sComp.:s goederen te zullen laten gaan voorts versogten mij len dat zij zijn hoogheid den uijt onse name zouden verzoeken ons te permit„ teeren bij hen te mogen komen en zelfs met hem te mogen spreeken, het melk zij aannamen ten welken ende mij iemand met hen mede zouden om het ant„ moord nog dien zelven avond te rug te brengen dat ook geschiede, en hier inne bestond dat wij 'sdaags daar aan des nademiddags konde komen Waar van al mede wijders besloten wierd notitie te houden /:onderstond:/ aldus gedaan en gepass:t ten dage maand en Jare voorsz:/mat getekend:/ J: W: balck J:s Sanderus en J:b vander sleijden Simons /:lager:/ accordeert /:mat getek:d/ J:s V: d. sleijden Simons. Gisteren, Nademiddag bij zij hoog E:d ter audienten geweest zijnde is zijn hoogheijd andermaal in alle Ernst dog op de vriendelijkste wijs d' Jntentie van d'E: Comp: noorgedragen en voorts versogt en licentie zo tot d' afscheep van goederen als om verlof van 'sComp:s dienaren, ook voor gedragen hebbende mij in allen opsigten moesten voldaen aan d' ordres van onse heeren en meesters de schade die de Comp: had bij een Comptoir daar geen negotie mas en egter zo veel dienaren moest houden en wesmeer; af zijn hoogh:d ons ten ontmaard hij geen permissie zoude geenen nog voor goederen nog voor Comp. s dienaaen dat hy manneer dE: Comp: hier was gekomen dezelve met had gepermitt:s sonder alvorens permissie versogt en verkreegen te hebben van het dellise hof hij nu ook eerst permissie moest hebben om d'E. Comp: van hier te laten gaan; dat het waar was dat de Comp: grote kosten had maar dat deselve na believen van den wel Ed:n agtb: heer direct:r konden verminderd werden, en dewijl wel maar was dat ir thans geen negotie was moest men egter so. schielijk niet te merk gaen en het nog eenige meinige tijd in zien wanneer hi zelfs zoude zeggen zo het voor d'E: Comp: alhier niet beter wierd dat d'E: Comp: zig des gelievende kon retineeren, dog dat hij niet zoude man„ queeren alles aan te wenden tot het bekomen van een vrijen handel wat iimmers in zij vermogen zijn zoude ook van d'E: Comp: Resolutie genomen te dende Rajapoer Bij Jan Warnar Fralck Johannes Sanderus„ Jacob. van der sleijden simonsz: Dingsdag den 11:' April Anno 1758. resolutie voortaan - Van Souratta onder dato 12: April 1758 Van Ternaten den 6:' April 1759. voortaan niets zoude pretendeeren wat eenig zint astentie magte genaamt werden; dit een en ander verhanseld zijnde is zijn hoogh:t nog eens. ten laatsten versogt om Categorische antwoord en daar by gesegt bij aldien hij geene goederen milde laten afscheepen wij hen de sleutels van de pakhuijsen nevens eene behoorlijke lijst der goederen zouden ver„ handigen, onder protest teegen alle. schaden winst derring en verant„ waording, e 'sComp:s dienaren met de aanweesende vaartuijgen souratte waarts zouden vertrecke, op welk een n ander zijn hoogh: betuijgde van zijn eens genomden besluijt niet te sullen veranderen maar bleef persisteeren. Heer na versogten wij zij hoogheijd dat hij den :/ also de vaartuij„ „gen moesten vertrekken een brief voor den Wel Edelen agtb: heer directeur geliekde te vervaardige, en dat de zelve mogt dienen zo tot een ampel antwoord op d' ontbangene als tot bedeeling in hoe verre wij hadden kunnen reusseeren, dat zijn hoogE:d beloofde te doen daar nog bij voegende is zal zelfs valk meede zenden. Op alle het vorenstaande requard geslagen hebbende, hebben wij best ge„ oordeeld sijn hoogh:t een bandig prolest over te geenen alzo de Moussan te verre verlopen was omme van alle het voorgevallene eerst aan den Wel Edelen agtb: heer directeur en raad te souratta verslag te doen en om 'sComp:s vaartuijgen niet in de waagschaal te stellen; dog alles op approbatie van welmelte Wel Edele agtb:e heer directeur en raad /:onderstond:/ Aldus gepasseert en besloten ten dage maand en Jare voorsz: was. geteekend J: W: falch, J:s Sanderus en J:s v: d: sleijden Simconsz: /: lager:/ soccorderert /:was getek:d/ J: V: d: sleijden Simonsz: was niet voor den 30:' december des verweken Jaars, dat jk d' Eere had, met maccassar te ont„ „bangen Haar Hoog Edelhedens althoos gevenereerde Circulaire missive van den 7:' April bevorens, ver„ feld van een Extract resolutie van 4:' diermaand, waar benevens ook nog gevoegd maren, sodanige letteren Hoog. Edelen Groot Agtbaren en wijd gebiedende Heere. Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen groot Agtb: wijd gebiedende p Jacob Mossel Heere generaal over de Jnbanterie ten dienst van den staat der verEenigde Nederlanden, Mitsgaders wegens dezelve ende generale Nederlandsche g'octroijeerde oost Jndische F Generaal van Comp: Gouverneur Jndia. Nederlands Van Ternaten als Heel d 17
English
From Ternaten the 6th of April A:o 1759. Ternaten the 6th of April A:o 1759 When Governor Blok did me the honor of writing for further elucidation regarding the second point noted in the aforementioned extract resolution, namely whether the inspection of the Boneratte and Toekan Bessij Islands should take place and on what grounds I was then obliged to postpone the execution until further orders, which I then also received under date of the 24th of March last, and saw from it that Your Excellency had for good reasons waived it, but was nevertheless curious to know which Ceram people bring those spices to Bonneratte. My thoughts, upon receipt of the first-mentioned letters, immediately ran to the idea that there might well be underhand dealings or smuggling from one quarter or another, whereby the spices were brought to Ceram and from there to Bonneratta, and to that end I have not failed to give secret orders to the head of the extirpators currently active in the bay of Caur, to inquire whether vessels were sailing to Ceram or arriving from there from the side of Weda and Pattanij or elsewhere, and engaging in smuggling, with the recommendation that, should he obtain any light on the matter, he should let me know immediately, but up to now I have received no other report than that he was not yet at the place where he could obtain any information in that regard, but if he arrived there he would not fail to obey the order, which we must then await in time, and in the meantime I shall constantly be attentive to learn whether anything of that nature might be concealed in this province, of which however I have as yet heard nothing, but for security, as soon as the forest huts are ready, I shall begin the extirpation on Weda and Pattanij, and subsequently Maba, Wasselie, etc., and I had requested the King of Tidore to do so some time ago, but His Highness making the request that the extirpation on Tidore itself might take place first, I consented thereto, with good success, since there a great number of 16882 nutmeg trees, both bearing fruit and saplings, were chopped down, and now I expect daily to receive a report that everything has been made ready, whereupon work will immediately begin on the aforementioned districts. Meanwhile, regarding the first point concerning the nakhoda Bodol, I have been able to learn nothing, but in so far as it was necessary, I have also notified Governor Idsinga of the matter, referring myself in that regard with great respect to the accompanying annexes. Furthermore, regarding Your Excellency's order contained in further letters of the 16th of December last, I shall not fail to exercise all possible care and vigilance if we should happen to be visited by the English China-bound ships with their convoy, which however I do not think will happen, but that having sailed close-hauled they have taken their route along the coast of Celebes; partly considering Governor Blok informed me that around the beginning of this year already two English warships, the one of 50 and the other of 20 cannon, were discovered near the Macassar outer islands, having the intention, according to their statement, to sail through the Moluccos and along Manilha or Lucon to Canton in China, in order to convoy their Company's ships from there to Europe, and partly that news has also been received here from the Xulla Islands that in the beginning of the month of February last a ship having a two-masted sloop in tow was seen, alleging to the sangaji of the negorij Face who was on board there that they were both Company vessels and destined for Ternaten, and also that another ship with a sloop was to follow, which had sailed with them from Batavia and also had to come hither, which I firmly assume must have been English. Ternaten the 6th of April A:o 1759. From Maccasser the 10th of May A:o 1759 Batavia For the rest, it serves for Your Excellency's information that the ship Baarzande arrived in the Strait of Batchian on the 9th of March and here on the 30th thereof, having received the Company's papers 15 days earlier, to which I shall have the honor to reply in part shortly hereafter with a direct vessel. Meanwhile, after wishing Your Excellency God's unfading blessing and health, with the highest respect, submission, and veneration, I have the honor to be and remain, High Noble, Right Honorable and Far-Ruling Lord, Your Excellency's very obedient and ever-ready servant, was signed, J:b van Schoonderwoort. In the margin: Ternaten in Fort Orange, the 6th of April A:o 1759. With the safe arrival of the ship 's Casteel van Tilburg on the 7th of March last, I had the fortune to receive with the greatest respect Your High Nobles' separate letters of the 30th of December of the past year and of the 31st of January last, to the first of which, very contentedly expressing thanks for the favorable High Noble, Right Honorable, Far-Ruling Lord and Well-Noble Lords. To His Excellency the High Noble, Right Honorable Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, and on behalf of the same, as well as Governor-General of the General Chartered East India Company, together with the Well-Noble Lords Councillors of the Netherlands Indies. Maccassar.
Dutch transcription
Heel Van Ternaten den 6: April A:o 1759. Ternaten den 6: April A:o 1759 Jan als den heer gouverneur Blok mij d'eere aan deed tot nader Elucidatie te schrijven, nopens het bij voormeld Extract resolutie genoteerde twede poinct off de visitatie vande bonerattise en Toekan bessijse Eilanden en uijt welken hoofde ik dan genoodsaakt was, de Executie uijt te stellen tot nader ordre, die dan ook sub dato 24:' maart J:o leeden mede erlangd, en daar uijt gesien heb, dat uw Excellentie daar van om redenen wel afgesien had, maar egter nieuwsgierig was om te weten, welke Cerammers die specerijen op Bonneratte aanbrengen. Mijne gedagten hebben bij den ontfangst van eerst gem: letteren aanstonds daar lene gestrekt dat het wel wesen mogten er kenkelarijen, 't zij uijt de eene of andere oird, onderliepen, waar door de specerijen na Ceram gebragt wierden en van daar na bonneratta, en ik heb ten dien eijnde — niet gemancqueerd aan't hoofd der â present t in de bagt van Caur doende zijnde Extirpa„ teurs, secrete ordre te genen, om te vernemen of er ook van de kant van weda en Pattanij dan wel elders, vaartuijgen na Ceram woeren of van daar aanquamen en sluijkhandel dreren, onder recommandatie om daar van eenig ligt krijgende, mij het selve ter stond te laten weten, dog maar op tot nog toe geen ander bescheijd heb erlangd als dat hij nog niet ter plaatze was daar hij eenige onder rigting dien aangaande bekomen konde maar so daar daar quam niet nalaten soude aan d'ordre te obedieren, 't geen dan van den tijd afvragten, en intusschen steeds attent zijn zal om te vernemen of er in dese provintie ook iets van die natuur mogt schuijlen, waar van egter nog niets vernomen heb, dog tot securiteijt zal ik zo drat de boschhuijsen gereed zijn, aan de Extirpatie op meda en pattanij, en vervolgens mabawasselie E: begin„ nen, en hebbe den koning van Tidori daarom ook al tijd geleden versogt, maar zijn haog„ „heijd versoek doende, dat eerst de uijteroeij„ „ing op Tidor selve mogt geschieden, so heb Ik daar in bewilligd, met goed succes dewijl dan aldaar 6 ƒ R Ternaten den 36:' April A:o 1759 Van Van Ternaten den 6:' April A:o 1759 H aldaar een groot getal van 16882: noten bomen so vrugt als tel, omdergehakt zijn, en nu ver„ magt ik dagelijks rapport te krijgen dat alles in gereedheijd is gebragt, als wanneer terstond aan 't merk op vorengem: districten zal beginnen Onder wijle heb ik aangaande 't eerste poinct, nopens den annachoda bodol niets konnen vernemen, maar in so verre het nodig is geweest den gouverneur Jdsinga van't een en ander mede ken„ „nisse gegeven, rebererende mij ten dien belangen met veel Eerbied aan de nevens genoegde bijlagen Voorts sal ik nopens uw Excellenteund ordre, vervat bij nadere Letteren van den 16:' december verweken niet mancqueren alle mogelijke E sorge en waarzaamheijd te gebruijken Jndien somwijlen van de Engelsche Chinaas naerders met hunne Convoijer mogt besogt worden 't velk egter niet denke dat gebeuren zal maar dat zij riets noot bij gestekend zijn, haere route genomen hebben langs de Cust van Chelebes, eens deels: gelet den heer Blok mij bedeeld, dat omtrent den aanvang van dit Jaar bereeds. twee Engelse oorlog scheepen het eere à 50. en het andere â 20. Canon bij de mac„ Casserse voor Eilanden de soliie ontdekt zijn, de wil hebbende /:volgens hunne opgave:/ doar de Moluccos en Langs de China Canton in manilha of Lucon naer ƒ om haere 'sCComp:s schepen van daar naar Europa te Convoijeren, en anderend: Dat alhier van de xullase Eilanden ook tijding is ingelosen, dat in't begin van de maend februarij Jongstleeden Een schip, hebbende een twee maste Chialoup op sleeptouw, is gezien, voor gevende aan de seughadje van de negorij face die daar van boord ge„ weest is, dat het beijde 'sComp:s bodems en na Ternaten gedestineerd waeren, mitsg:s dat nog een schip met een Chialoup te volgen stonden, dewelke met hun van Batavia uijt gezeijld waeren en ook herw=ts moesten, 't geen vast stelle dat Engelsche zullen geweest zijn. en veregens 23 Ternaten den 6:' April A:o 1759. Van E E Batavia Van Maccasser den 10:' Meij A:o 1759 Overigens diend tot uw Excellenties ken„ „nisse dat het schip Baarzande op den 9:' maart in straat Batchian en den 30:' daar aan alhier g'arriveerde is, hebbende 's Comp:s papieren 15: dagen vroeger ontfangen maar op ik d' Eere zal hebben, kort na desen met een direct vaartuijgen gedeeltelijk te antwoorden Intusschen, na uw Excellentie godes onver welkbaren zegen en gesondheid toege„ „boesend te hebben, met het hoogste respect, submissie en veneratie, d' Eere heb. te zijn en verblijven /:onderstond:/ Hoog Edelen Groot agtbaren en wijd gebieden„ de Heere /: Lager:/ uw Excellenties seer gehoorzamen en althoos paraten dienaar /:was getekend:/ J:b van Schoonderwoort /:in margine:/ Ternaten in't Castell orange Den 6:' April A:o 1759. Met de behouden overkomst van het schip 's Casteel van Tilburg op den 7:' maart Jongst vermeeken heb, ik het geluk gehad, met demeeste Eerbied te ontfangen uw hoog Edelens aparte Brienen van 30: december des. nerweeken Jaars en van 31:' Januarij Jongst, op welke Eerste zeer vergenoegende dankbetuijge, voor de Hoog Edele. groot Agtbaare wijd gebiedende Heere en Wel Edele Heeren Aan zijn Excellentie den Hoog Edele groot Agtbaren Heere Jacob. Mossel generaal over de Jnfanterie ten dienste van den staat der verEenigde Nederlanden, en wegens deselve, mitsgaders d' generale g'octroij„ eerde oost Jndische Comp:s gouverneur generaal Nevens De Wel Edele Heeren Raden van Nederlands. Jndia. Maccassar gunstige
English
From Maccassar the 10th of May 1759. From Maccasser the 20th of May 1759 favorable approval of my dealings concerning the native courts, princes, and lesser regents. While, immediately after reading the same, I endeavored with the required circumspection to comply as much as possible with the highly esteemed orders given therewith, it was nevertheless in vain; since I was informed that none of the subjects of Galissong and Poelembankeeng, much less any others, nor the peoples of the principality of Tanete, could be persuaded to depart so far or for so long as was required from their land and family to pursue the war; and I believe, deduced from the nature of these peoples, to be certain that Aroe Tanete, although Her Highness was present, would by no possible means be able to persuade her subjects to undertake that journey. I am very sorry that in this matter Your Excellencies' wishes for the benefit of the general interest cannot be fulfilled, and I beseech the same to believe that it is not lacking in my willing zeal. Continuing in which hope, I submit with due respect that I will most obediently observe Your Excellencies' further written orders, and shall now, as bound, proceed to what has occurred on this island since my autumn letter of the 20th and 21st of October last, customarily making a beginning with the court of Boni, which on the 26th of November departed from Maros and arrived back at Boutualacq. Whereof the King gave me proper notice, and at the same time requested an audience in the Company's Garden for the 30th, together with the Queen of Tanete. Who then, at the appointed hour, having been received with the ordinary honors and seated, communicated to me, after some preliminary discourse, that the state of affairs on Mandhar was not at all favorable, as the so-called rebel or deposed Maradia Bellanipa, supported by Madjene, was already 6,000 men strong to assert his claim on Balanipa; furthermore, that His Highness's people who were staying there had requested him for powder, lead, and flints, as well as a reinforcement of one thousand armed men; that His Highness, together with his grandees of the realm, had thereupon found it good to send the Bonian Tomarilalang, or privy councillor, with all his subjects from Adja Tamparang or Sedeenring thither to the aid of Balanipa, and to request from the Honorable Company the necessary ammunition, as he now came to do of me. I only answered His Highness to this that I would consider both the affairs of Mandhar and his request, and would consult with His Highness further regarding this matter. Which I then promptly did after his departure, and foresaw that Boni would achieve nothing good on Mandhar without the Company, whether he secured the peace or not; for if the former succeeded, not only Bellanipa but all the others as well would become too attached to Boni, and if his force were defeated, those peoples would raise their heads above the Company and Boni. For this reason, and because the Maradia Bellanipa had come down so promptly with a considerable force to the aid of the Honorable Company in the last Macassar war and had rendered many services, I submitted the foregoing to the Council of Policy for consideration, and resolved with them to engage for a decent wage 200 or more heads of our best and bravest native peoples, under the command of the Captain Moor and the Chief of Poelembankeeng, and to send them to Mandhar to execute our orders contained in a written instruction given to them. Which instruction, together with our resolution of the 1st of December taken on this point, with the insertion of the conference held on the 30th of November prior to this, accompanies this in deference. I beseech Your Excellencies both most favorably to approve our actions in this matter, undertaken as unavoidable for the Company's prestige here, and to grant the write-off of the expenses incurred on this expedition.
Dutch transcription
25 Van Maccassar den 10:' Meij 1759. / Van Maccasser den 20:' Meij 1759 gunstige goedkeuringe migjner behandelingen, omtrent de jnlandsche Hooven, vorsten en mindere regenten Terwijl ik, al terstond na Lectuure van den meede, met de verEijschte omsigtigheijd getragt hebbe om aan de daar bij gegevene hoog g'Eerde beveelen soo veel mogelijk te voldoen dog te vergeefs; Nademaal mij berigt wierd, dat geene der onder„ „daanen van galissong en. Poelembankeeng, veel min Eenige andere of ook de volkeren van het vorstendom Tancte te beweegen zijn sig soo verre of wel soolange als g're„ „quireerd wierd, van haar land en familie te begeeven, om den oorlog te volgen; en meene /: uijt den aard deser volkeren afgeleijd:/ versee„ kert te weesen dat Aroe Tanete /: shoon haar hoogheijd aanweesig was:/ door geen mogelijke middelen haare onderdaanen tot het doen nan die Reijse soude kunnen persuadeeren; 't is mij seer leet, dat in deese aan uw Hoog Edelens begeerten ten nutte van het algemeene belang, niet voldaan kan werden: en smeeke Hoogst deselve te gelooren Doui, het welke op den 26:' 9ber: nerweeken van Maros weederom op boutua„ lacq g'arriveert is, waar van den koning mij behoorlijk advertentie deede en teffens tegen den 30:' audientie, in 'sComp:s Thuijn versogt, te gelijk met de koninginne van Tanete, dewelke dan het bestemder uure, met de ordinaire Eerbewijsingen gerecipieert en gezeeten zijnde, mij na eenigt noot afspraake Communiceerde dat den staat der saaken op mandhat gantsch niet voordeelig stond, alsoo de soogenaamde Rebel of afgesette maradia bellanipa door madjene ondersteunt reets 6000. man. sterk was, om zijne pretensie op Balenipa te doen dat 't niet aan mijn bereijdwilligen ijser lapert, Jn welke hoope voortvaarende, met verschul„ „digt ontsag ter neder stelte; dat uw hoog Edelens verder aangeschrevene, gehoorsaamst sal in agt neemen; en thans na gehoudenisse overgaan, tot het vroorgevallene ten deesen Eijlande, 't seedert mijne najaarige van 20: en 21:' october pass=o na gewaante een leegin maakende met het hof van dat gelden: 27 Van Maccasser den 10:' Meij 1759. Van Maccassar den 10:' Meij 1759, gelde, voorts dat zijn Hoogheijds volkers, die sig aldaar op hielden, aan hem hadde, versogt om kruijd, Lood en vuursteenen, mitsgaders eene versterking van duijsent gewaapende mannen, dat zijn hoogheijd daar op met zijne Rijksgrooten had goed gevonden, om den Bonisschen Tomarilalang of geheijmmen raad met alle zijne onderdaanen van adja Tampa„ „rang of sedeenring tot hulpe van Balanipa, derwaarts te senden, en van d'E: Comp: de nodige ammonitie te versoeken, gelijk hij thans aan mij quam te doen Ik hebbe zijn hoogheijd hier op alleenlijk O g'antwaard, dat ik mijne gedagten, soo over de zaaken van inandhat; als met zijn verzoek zoude laaten gaan, en zijn hoogheijd diesweegen nader ander houden. Gelijk ik dan na desselvs vertrek ook verte„ „lijk deede, En voorsage dat Boni buijten de Comp: op Mandlat niets goeds. verrigten zoude, 't zij dat hij de mreede bemerkte of niet, mant soo het eerste gelukte soo. soude niet alleen bellanipa maar ook alle andere te veel aan Boni g'at„ „tacheert werden, en wierd zijn magt geslagen soo zoude die volkeren haar hooft boven de Comp: „ Bomi uijt steeken, hierom, en om de wille dat maradia bellanipa in de laaste macassaarsen oorlogh, soo promt met eene aansienelijke magt ter hulpe van d'E: Comp:e is afgekoomen, en veele diensten gedaan heeft, soo hebbe, ik dit vooren „staande, den raad van politie in overweeginge gege„ nen en met hun geresolveerd om 200. of meerder Coppen, nan onse beste en dapperste Jnlandsche volkeren, onder 't Commando van den Capitain Maleijer, en 't hoofd van poelembankeeng, voor eene ordentelijke besolding in dienst te neemen en na de mandhat te senden, om onse ordre, bij schriftelijke Jnstructie /:hun mede te geenen:/ vervat, aldaar uijt te voeren, welk voorschrift nenens. onse resolutie van den 1:' december over dit poinct genoomen, met insertie der gehoude Con„ „berentie op den 30:' 9ber: bevoorens deese in Eerbied versellende is. jk smeeke uw hoog Edelens ons doen in deese als onnermijdelijk naar 'sComp:s agtbaarheijd alhier te merk gesteld, soo wel hoog gunstiglijk te approbeeren als de gevallene ongelden op deese expeditie ter soo afschrijvinge
English
29 From Maccassar, 10 May 1759 From Maccasser, 10 May 1759 to grant the deduction; while the desired outcome of this undertaking under the article of Mandhar will humbly be presented to Your Right Honourables. Furthermore, I take the honour, in continuation of this, to communicate that His Highness has pardoned his son Aroe Toa, together with his sister formerly his concubine, on account of the bravery displayed by the first-named against the malicious Mandharese, having requested me to plead for Your Right Honourables' most favourable approval in this matter. On 10 February last, the king having appeared before me in the Company's garden, he presented me with a certain writing which that monarch called his testament, with the request that I might be pleased to confirm the same with the Company's seal, reading it out in a loud voice. But since I perceived that many districts and villages were mentioned therein which belonged in ownership to the Company, I requested His Highness for a few days' delay and to have this his testament translated into Dutch, under the promise that I would grant all that was possible for me, to which he readily consented. I was very glad to have found the opportunity to speak earnestly with His Highness concerning the testament of Radja Palacca, and principally regarding a multitude of paddy fields unlawfully appropriated by his highly praised ancestors, as well as the right which the Company holds over Beneratta and Calauwt, and which His Highness among other things had also bequeathed. After having conducted a careful investigation, my findings and settlement in this matter have been set down in sufficient detail in a separate daily register under this date, in extract, transmitted together with His Highness's testament. The principal benefit gained here is that after the king's death at least 30 lasts of rice in tithes will again fall to the Honourable Company, and that I have fully convinced the Bonians of the undisputed right that the Honourable Company has over Bonaratta Maccassar, 10 May A.D. 1759. Maccassar, 10 May 1759. and Calauwt, without having caused any displeasure to that monarch in one way or another, or the least offence to the court dignitaries, notwithstanding that the debates over the ownership of these various lands were rather spirited. I can assure Your Right Honourables to my particular satisfaction that the mutual trust between the Company and this court is quite as great as ever before. While concerning the same and its king I still report for Your Right Honourables' esteemed consideration that His Highness and the court dignitaries have, according to custom, paid their New Year's compliments and duly given notice of the appointment of Aroe Boenne as second tomarilalang or councillor. Furthermore, that His Highness's daughter Rana was married to a son of that former resident, and that he had made his youngest circumcised son Aroe Amalije. On the occasion of which two last solemnities, according to ancient customs and pursuant to the council resolution of 26 October and 23 January, two gifts together to the value of 233 florins, 6 stivers were offered by the commissioners, the fiscal Van Oosterhoud and Junior Merchant Deefhout, to that monarch, which were accepted with expressions of gratitude. But passing on also to the Court of Goach, which since my last letter has not given the slightest reason for displeasure; the same has also not failed to pay its New Year's compliments in state according to ancient customs; nor did I fail, according to a proper custom, albeit a new one, to notify them through commissioned council members of our intention regarding Mandhar before our force departed, as also to the court and king of Tello, the reasons for which stand recorded in our resolution of 2 December, to which I refer with respect. This last-mentioned monarch and regent of Goach still persists in his intention to withdraw himself entirely from the contracts entered into and sworn with the Company, and is presently very much on his guard out of fear of his brother Caraeng Tamasongo, while he has in the meantime engaged himself with Aroe Meengee, one of the forty Oosterhoud Madjoreese
Dutch transcription
29 Van Maccassar den 10:' Meij 1759 Van Maccasser den 10:' Meij 1759 afschrijninge te accordeere: ter wil de gewenschte uijt slag van deese onderneeminge onder 't articul van Mandhat uw hoog Edelens onderdaniglijk sal voorkomen, voorts neeme d' Eer, ten vervolge van deese te Communiceeren dat zijn hoogheijt zijnen zoon Aroe Toa nerens desselfs suster voortijds geweese bij sit Rokje, gepardoneert heeft, om de wille der bravoure van den Eerstgenoemden tegen de quaadwillige mandhareesen getoond, hebbende mij versogt uw hoog Edelens groot gunstige toestemming in dese af te smeeken. Op den 10: februarij Jongst leeden d' koning bij mij in 'sComp: thuijn verschd„ nen zijnde, bood mij seeker schriftuur aan 't geen die vorst zijn Testament aeet noemde: met verzoek dat ik 't selve met 's Comp: zegul beliefde te bekrag„ „tigen, leesende het met luijder stemme op dog nademaal ik bespeurde dat daar bij veele landschappen en negorijen aangehaald wierden, de welke de Comp: in eijgendom toequaamen, soo versogt ik zijn Hoogheijd om eenige daagen uijt stel, en om dit zijn zes„ coment in't Neder duyts te laaten nertaalen, onder belofte van al het mij mogelijke te sullen accor„ deeren, maar in hij wel bewilligde, ter mijl ik seer verblijd was, occagie te hebben gevonden, om zijn hoogheijd eens ernstig te onderhouden, over het testament van Radja palacca, en voornoe„ mentlijk met een meenigte padij velden door zijne hoog loffelijke voorsaaten onwettig genaast, als mede men het regt, 't geen de Comp: op Beneratta en Calauwt heebt„ en welke zijn hoogheijd onder andere mede ver„ maakt hadde, 't welke dan na een naukeurig onderboek hebben gedaan, zijnde mijne bevinding, en schikking in deesen genoegsaam breedvoerig ter nedergesteld, bij apart dag register onder deesen datum, in Extract, nevens zijn hoogheijds Testa„ 6. ment overgaande het voornaamste dat hier mede genomen is, dat na des konings dood ten minsten 30: lasten rijst aan tiende weeder aan dE: Comp: vervallen, en dat ik de boniers van het onbetwist baar regt, dat DE: Comp: op Bonaratta toequaamen Maccassar den 10:' Meij A. o 1759. Maccassar den 10:' Meij 1759. en Calauwt heeft, volkoomen vertuijgt hebbe sonder met het een of ander eenig ongenoegen aan die norst of het minste ergernis aan de hofgrooten te hebben toegebragt niet tegenstaande de debatten oer d' Eijgendom van deese en geene landen al vrij hartig zijn geweest kunnende uw Hoog Edelens tot mijn bisondere satisfactie ver„ gewissen, dat 't vertrouwen tusschen de Comp: en dit hoff, ruijm soo groot is als ooijt bevoorens. Ter wijl betrebbende 'tselve en dies koning nog eenig ter g'eerde speculatie uw hoog Edelens melde, dat zijn Hoogheijd en hof grooten na den gebruijke, de nieuwe Jaars Complimenten hebben afgelegt en behoorlijk kennis gegeven van de aanstelling van Aroe Boenne tot tweede tomarilalang of geleijing Raad:t voorts dat zijn hoogheijds dogter Rana gehuuwt maar, aan een soon van dat oux resi„ „deenring, en dat hij zijne Jongst besneeden zoon Aroe Amalije gemaakt hadde. bij occasie van welke twee laaste salemniteiten na de al oude gewoontens volgens raads besluijt van den 26: october en 23:' Januarij, twee geschenken te saamen ter waarde van ƒ 233: 6:— door de g'committeerdens den fiscaal van oosterhoud en onder Coopman Deefhout, die verst zijn aangebooden, en 't geen onder dankbetuijgingen g'accepteert is. maar meede overgaan na het Hoff van Soach dat 't sedert mijn laaste, geene de minste reedene tot ongenoegen gegeven heeft; het selve heeft ook in geen gebreeken gebleeven, om na de oude gebruijken haare nieuw Jaars Complimenten in staatie af te leggen; en ik niet om hun na een /: schoen nieuw, egter:/ behoorlijk gebruijk, daar gecommitt:s raadsleeden kennis te geven van ons voorneemen naar mandlaar be„ voorens onse magt afvoer, gelijk ook aan het holf en koning van Tello, en reedene dit by ons besluijt van den 2: xber: vermeld staen, en waar aan mij net Eerbied refereere. Dese laast genoemde vorst en Rijks bestier„ „der van Goach volhaad als nog bij zijn voorgenoomene, en sig te Eenemaal de Contracten met d' Comp: aange gaan en b' sinooren te ontrekken, en is thans uijt vreese voor zijn broeder Caraceng Tamasongs seer op zijne hoede, ter wijl hij ondertusschen sig g'enga„ „geert heeft met aroe meengee, eene van de neertig 6 oosterhoud madjoreese ee
English
33 Maccassar, 10 May 1759 From Maccassar, 10 May A:o 1759 Padjara ruler, in order to take his daughter in marriage, about which alliance and the consequent necessary departure into the interior the King of Boni is once again so fearful, that I have had very great trouble in reassuring the last-mentioned prince, and preventing all divisions. My measures taken in a:o pass:o concerning the administration over Soping have so far had good success, the grandees of that country having given to the King of Boni a token of their submission, while under the vice-regency of Aroe Patoadje everything is at peace there. As also on Tanete or Aganonja, whose administration the Queen, upon her departure for Loewoe, entrusted to the Honorable Company and Boni, as well as the guardianship over her youngest son, the presumptive successor in this realm, named Aggesila or Tjilla; all to be seen at large in a certain conference held between that princess and myself, inserted in the repeatedly mentioned resolution of 1 December, to which, for the avoidance of prolixity, I humbly refer. While I briefly add here that, for lack of a vessel, I persuaded that princess to relinquish the pantjalling De Triton; and that with native craft the commissioners, the chief interpreter Evert Jansz: Nol and assistant Lodewijk Sister, accompanied by the Company's first envoy Daleng Mangalij, provided with the instructions transmitted herewith for their guidance and observance, were sent off on 13 December together with the Queen and her spouse. While I most obediently report the consequences of this undertaking, so far as it has come to my knowledge, under the following heading of Loewoe, from where on 19 March last the first news was received, which contained the death of the Bonese prince Pongauwa named Maasa-Loma, the spouse of Tanete's queen, as well as that a few days thereafter the Datoua ri-Loewoe had likewise gone the way of all flesh, and that Her Highness was chosen as Datoua ri-Loewoe. The princess made this known through a common messenger to the King of Boni, without the same having orders to call upon me as well, while on the 35 From Maccassar, 10 May 1759. From Maccassar, 10 May 1759 9th of the past month of April our deputies, the chief interpreter Nol and assistant Sister, arrived here and confirmed the above-mentioned, with the further report that, in response to the message to those of Loewoe, they received no other answer than that they thanked the Governor and Council for escorting the Queen, adding that Her Highness was already appointed as Datoua ri-Loewoe. Furthermore, they found that some of the rivers, of which there are many there, yield gold, that good iron and steel mines are found inland, from which the inhabitants make parangs and other implements, which they barter on Sumbauwa, Ende, and the surrounding places for salt, kapas, and opium, and that the Madjarese had the principal trade in that place. Further, they learned that the Boutoners sometimes arrive there and indeed bring some nutmegs and cloves, but that they sell them for a low price, namely 200 pieces of nutmegs for ¼ rd:s. Finally, they reported of Tjalloe that little trade occurred there, but that the Tjalloenese made their voyages to the surrounding islands and that their trade from one place to another was driven mostly in tortoiseshell and trepang, probably with our people who roam thereabouts annually to buy up those sea products and bring them hither. The aforementioned commissioners have also reported that the Queen was received very well and is at the same time pleased, and that Her Highness's stay there will probably be longer than had been thought, they presuming that the Loewaenese will not let Her Highness depart before the disputes that these peoples have with Oppe Sangaria are settled, these latter roaming with circa thirty vessels in the Bay of Boni around the Loewaese coasts in order to do all possible damage to the peoples there. With which I proceed to the relation of what occurred on Mandhar, where our forces on 2 January, strong in all 294 heads, safely arrived at Balinipa, and nine days thereafter also the Bonese
Dutch transcription
33 Maccassar den 10:' Maij 1759 Van Maccassar den 10:' Meij A:o 1759 padjareese vorste, om desselfs dogter in huwelijk te neemen over welke verbintenis en daar door noodsaakelijk vertrek naar de binnen landen den koning van Boni wederom sadanig berreest is, dat ik seer veel moeijte gehad hebbe en laast gemelde vorst gerust te stellen, en alle scheuringen te weeren: Mijne maatreegulen in a:o pass:o omtrend het bestier over soping genoomen, zijn tot nog toe van goed succes, hebbende die lands grooten aan den koning van boni een teeken van hunne onder„ „danigheijd gegeenen, ter mijl onder het vice bestiet van Aroe patoadje aldaar alles in rust is. gelijk ook op. Tanete of Aganonja, welkers bestier de koningen bij haar vertrek naar loewoe aan d'E: Comp: en Bom heeft opgedraagen, gelijk ook de voogdijschap over haar Jongste soon de presumptieren opvolger in dit rijkje, en aggesi= la, of 'Tjilla genaamt; alles in 't breede te be roge, bij seekere Conferentie tusschen die vorstien en mij gehouden bij meermelde resolutie van t:' December g'insereert en maar aan mij, ter vermij „ding na prolixiteijd onderdaniglijk refereeren; Ter wijl hier eenig bij voege, dat uijt gebrek aan vaartuijg die vorstin bepraat hebbe om afstand te doen van de pantjalling D' Taiton; en dat met inlands vaartuijg de gecommitt:s den oppertolk Evert Iansz: vol en assistent lodewijk Sister g'accompagneert van 's Comp:s eerste sendeling Daleng mangalij, voorsien van de hier nevens onergaande Jnstructie, tot hunner na„ rigt en obsernantie op den 13:' xber: tesaamen met de koningen en gemaal hebbe laaten vertrekken. terwijl de gevolgen van deese onderneeminge (:so verre ter mijnet kennisse gekoomen is:/ gehoorsaamst melde onder 't volgende hoofdeel van Loewoe, van waar op den 19:' maart J:t leeden de Eerste tijdingen ontfing, dewelke behelsden, het overlijden va den bonis prins Pongauwa in naame maasa-Loma, de gemaal van Fanetes koningen als ook, dat korte daagen daar aan den datoua ri= Loema mede den weg van alle vleesch gegaan maar, en dat haar hoogheid tot datoua ri=loema verkaaren was. dit heeft die nottin door een gemeene sendeling aan den Koning nan boni laaten bekend maaken, sonder dat deselve gelast maar, ook bij mij te gaan, termijl op den ter ee 35 Van Maccassar den 10:' Meij 1759. Van Maccassar den 10:' Meij 1759 9:' der Jongst verweeken; maand april onse afge „sondene den oppertolk nol en assistent sister hier arriveerde, en Confirmeerde het bonen gesegde niet verder berigt, dat zij op de doadschap aan die van Loemoe, geen onder antwoord gekreegen hebben, als dat deselve den gouverneur en raad bedankte voor 't geleijde van de koningin, met bijvoeging dat haar hoogheijd reets tot datoua riloemoe was aangesteld Voorts hebben te bevonden dat sommige der rivieren /: die aldaar veele. zijn /: goud uijt geeven, dat er binnen 'slands goede ijser en staal mijnen gevonden werden, maar van de Jngeseetene parrings en ander tuijg maaken, het geense op sumbauwa, Ende, en d' plaatsen daar om het trocquee„ ren tegen zout, Capas en amphioen, en dat de mad„ „Joreesen daar ter plaatse de principaalste handel in hadden: wijders hebbense vernoomen dat somtijds de bautouders aldaar aankoomen en wel eenige nooten en nagelen mede brangen, dog dat se deselve voor een geringe prijs te weeten. 200. p:s nooten voor ¼ rd:s afsetten, Eijndelijk hebbense van Tjalloe gemeld; dat aldaar weijnig handel viel, dog dat de Tjalloeneesen haaren vaard naar de omleggende Eijlanden maakten en dat haar negotie van de Eene plaats naar den anderen meest in Carret en Tripangs, gedreeven wierd: waarscheijnelijk met onse volkeren die Jaarlijks daar om het swerven, om die zee producten op te koopen en herwaarts te voeren Nog hebben voormelde Commissianten berigt gedaan, dat de koningen seer wel ontfan„ „gen en teffens genoegt is, en dat haar hoogheijds. verblijf aldaar waarschijnelijk langer sal weesen als men gedagt hadde; presumeerende zij dat de Loewaeneesen haar hoogheijd niet sullen laaten vertrekken voor dat de verschillen die deese volkeren met oppe sangaria hebben, zij af gedaan; swernende deese laaste met Corca dertig vaartuijgen in de bogt van bom omtrent de Loewaese Custen, on de volkeren al daar alle mogelijke afbrukt te doen waar meede overgaan ter relateeringe, van het voorgevallene op Mandhar, daar onse volkeren den 2:' Janu: sterk in alles 294. Coppen op balinipa behouden aanquaamen en negen dagen daar na ook de bonische handel hoofde Hee
English
Makassar, the 10th of May in the year 1759 From Makassar, the 10th of May 1759. chief, though with little force, having joined together, immediately summoned the collective princes to them, who thereupon, as well as the so-called rebel, came up to them, and to whom they imparted our orders given by instruction; whereupon all the princes, as well as the deposed maraadia of Balanipa, declared they desired peace and would fully comply with the orders of the Company and Boni; whilst, to confirm this, immediately thereafter they demolished 60 bentings erected on both sides; the maraadia of Majene, who is the strongest of all and devoted to the deposed maraadia of Balanipa, also surrendered five conquered villages and three pieces of iron cannon, which villages were again placed under obedience to their lord, the maraadia of Balanipa, and the three pieces of cannon were retained for the Company and brought hither. Furthermore, they all promised to come up to this castle in order to settle the remaining disputes among one another by verdict of the Honorable Company and Boni; our temporary Malay lieutenant and a prominent Bonian having remained there to encourage them, while our and the Bonian further chiefs returned hither with their people and arrived here safely on the 12th of March. The Malay Captain together with Karaeng Pambangkeng have not only given me a proper report of their commission by way of a day register, but also imparted in writing the true nature of the Mandar disputes: the substance of which, as well as the further negotiations with those princes of whom most have already arrived, I shall respectfully communicate to Your Right Excellencies immediately after their conclusion. And further in this matter, regarding Bouton, report with complete satisfaction to Your Right Excellencies' request by letter of the 30th of December: That on the 9th of November a distinguished envoy arrived here with a friendly letter from the king received according to ancient custom, in which they requested that the ordinary extirpators of the harmful spice trees might be sent off again this year, as they were now properly provided with houses and vessels. I treated this envoy with all possible courtesy and entertained him according to ancient custom, and upon his departure handed him the ordinary recognition monies along with a letter to their king and mantris, adding a counter-gift with my affectionate greetings; furthermore, I let a sergeant and two ordinary soldiers depart with them, provided with ample instructions and fifty rixdollars in passement to spend now and then, whenever he deems necessary, on the people who will accompany him on the extirpation, in order thereby to achieve that the forests would be thoroughly traversed to his satisfaction. Meanwhile, I have the honor to submit humbly to Your Right Excellencies, under the enclosures hereof, the received and returned letters, along with the instructions for the sergeant. And with relation to Bima, to communicate that the king, through a letter received in October of last year, requested of us to be excused for three years from delivering sappanwood, for the reason that the forests are cut down and no deliverable pieces are produced anymore; upon which we ordered the resident to have the forests inspected and to report to us according to the truth regarding this statement; who, by letter of the 9th of March last, answered us thereon that no wood is found in the forests that is in condition to be delivered, whilst by our order he admonished the king and court dignitaries that if any suitable wood might still be found here or there, to deliver such yearly. Meanwhile, this prince, to my astonishment, has mentioned nothing to me about the renewal of the contracts, although he recently sent an envoy hither with a letter regarding his private affairs; among which that prince at the same time requests of me 160 pieces of flintlocks and 200 rixdollars' worth of gunpowder, whereby in my answer I shall seize the opportunity to assure His Highness that the renewing of the contracts
Dutch transcription
Maccassar den 10: Maij a:o 1759 ƒ Van Maccassar den 10:' Meij 1759. hoofde dog met weijnig magt, igter hebbende geconbineert zijnde, terstond de gesamentlijke vorsten bij haar ontboode, die daar op soo wel als de sogenaamde rebel tot hun zijn opgekoomen, en aan wien se onse ordre bij jnstructie meede gegee„ ven bedeelde; maar op alle de monsten soo wel als de afgesette maridia bellanipa betuijgden, de vreede te begeeren en volkoomen aan de ordre van de Comp: en bom: te sullen voldoen; terwijlse tot bevestiging van deese, al terstond daar na 60. bentings van weder zijde op geworpen, geslegt hebben; ook heebt mariadia madjeene die de sterkste van alle, en den afgesette maradia bellanipa toegedaan is, vijf overwonnen negorije, en drie p:s ijser Canons overgegeven, welke negorijen wederom gesteld zijn onder gehoorsaamheijd van haaren Heer, den mariadia bellamipa, ende drie p:s Canons voor de Comp:e aangehoudend en hermaars gevoerdt voorts hebben zij alle belooft naar dit Casteel te zullen op koomen, om de merriges verschillen onder elkander door uijt spraake na d'E: Comp: en boni te verhevenen, zijnde ter aanspoering van hun, aldaar verbleeven, onse protempore lieutenant maleijer, en een voer„ naar bonier terwijl onse en der bomieas ver„ „dere hoofden, met haare volkeren na herwaars keerde en op den 12:' maart alhier behouden aan„ quaamen Den Capitain maleijer nevens. Caraleng poelembankeeng, hebben mij niet alleen behoor„ „lijk verslag van hunne Commissie bij wijse van dog register gedaan, maar ook het eijgent„ „lijke der mandareese verschillen, almeede in schriptus bedeelt: waar van het saakelijke soo wel als de verdere verhandelingen met die voosten /: waar van de meeste reets zijn aangekomen :/ her stond na het afdoen, uw hoog Edelens. Eerbiedig sal bedeelen. en voorts in deese, betreffende. Bouton met volkoomen satisfactie aan uw hoog Edelens. begeerte bij brief van 30:' December melden: Dat op den 9: 9ber: en aansienelijke gesant, met eene vrindelijke brief van den koning /:na de oude gebruijke gerecipieert:/ hier is aangekoomen, bij welke zij versogten, dat d'ordinaire extirpeerders der protempore schaadelijke 39 Van Maccassaar den 10:' Meij 1759 Van Maccassar den 10.:' Meij 1759. schaadelijke specerije boomen dit Jaar wederom mogten werden afgesonden, alsoo zij lieden thans van huijs en vaartuijgen, na behooren voorsien waaren. ijk hebbe deese gesant met alle mogelijke Cortouse bejegent, en na ouder gemoonte gede broij„ eert mitsgaders bij desselfs vertrek, de ordinacrie ne Cognitie penningen nevens een brief aan haaren koning en martries, met bij voeging van een Contra present onder mijne geneege groete ter hand gesteld; voorts een sergeant en twee gem: militaire met hun laten vertrekken voorsien van eene ampele jnstructie en vijftig ds rd:s pasement en aan de zieken die hem ter uijt„ roeijinge sullen versellen nu en dan manneer het nodig mind te spandeeren, om daar door te verkrijgen, dat de bosschen nouwkeurig „ tot zijn genoegen door kruijst soude werden Ondertusschen hebbe ik d' Eer uw Hoog Edelens de ontfangene en weederom afgesondene brieve, nevens de instructie noor den sergeant onder de Bijlagen deeses onderdanig„ „lijk aan te bieden. en met relatie tot V Pria te bedeelen, dat de koning door een brief, in october anno pass:o ontfangen aan ons versogt heeft, om voor drie Jaaren g'axcuseert te werden van 't leveren van Sappanhout, om reedene dat de bosschen uijtgekapt en geen Leverbaare stucken meer uijtgaaen, w' hebben daar op den resident gelast, de bosschen te Laten besigtigen en ons weegens deese opgaave naar waar„ „heijd te berigten; dewelke bij schrijvens van 9: maart Jongstleden, ons daar op g'antwoord heeft, dat er geen houd in de bosschen werd gevonden dat in staat is om gelevert te kunnen werden, terwijl hij op onse ordre de koning en hof grooten vermaand heeft, om soo er hier of daar nog eenig bequaam hout mogte gevonden werden, sulx Iaarlijx te leeneren. ondertusschen heeft deese vorst tot mijn vermonde„ „ring mij niets gemeld, van't vernieuwen der Con„ „tracten, schoon nog Jongst een gekant met een brief naar herwaars heeft laaten afgaan, om zijne particuliere saaken; onder welke die vorst mij teffens verzoekt om 160. p.:s snaphaanen en voor rd:s 200:—: aan buskruijd, maar door ik bij mijn antwoord, de occagie sal Capteeren om zij„ hoogheijd te verzeekeren dat 't renoneeren der Bima Contracten 1
English
Macassar, the 10th of May 1759. From Macassar, the 10th of May 1759. Contracts amply as defensive for the land of Bima, as a greater quantity of that ammunition. Those of Sumbawa have shown themselves very well pleased with our letter of the past year, and shortly after the receipt sent an envoy with a submissive letter and a counter-gift of a male slave, who was entered into our books to the benefit of the Company. Having, at the request of the envoy, issued 400 rixdollars for the account of the king on the forthcoming delivery of sappanwood, against the pledge of its value in gold marks which he had on hand here. Furthermore, on Dompo, Tambora, Sanggar, and Papekat, everything is in good condition; as well as on Saleyer, where, after the decease of the regent of Tanette, at the request and nomination of the elders of that region, I have appointed the deceased's son, Daeng Mattammo, in his father's place. As also at the request of the regent of Bonto Boris, who due to advanced age no longer found himself able properly to attend to the Company's service, a sulemattang was assigned to assist him, without this person thereby having any right to the regency upon the death of the old man, since closer heirs were present, though still too young to be able to enter into the government. Furthermore, we have referred the disputes between the regent of Balleboelo and his peoples to the resident for investigation and settlement, and the collected fines imposed on certain regents in the year 1757 have been properly distributed according to the order of Your Excellencies in a separate letter of the 31st of December 1757. In the Southern Provinces, everything is currently also in good peace, after the deposed sub-regent of Lembang, a companion of Daeng Mandjerike, who was sent away in the past year, was apprehended and sent over hither as a rioter and disturber of the general peace, concerning whom we conferred and resolved in a joint resolution of the 3rd of April last to send the same per the Castle of Tilburg to the headquarters, with a humble request to Your Excellencies that this fellow might also be banished to Ceylon or the Cape to perform common labor, since neither of them is of high rank, but here in the country detrimental to the Company's interests. On Maros and further north, everything is also in good peace, having only to report concerning Siang that the elders of that country complained to me about their lomo or head over simple trifles, requesting another in his place; but since I could find no reasons except that he was from a common family and not descended from the previous lomos, I tried to reconcile that people with their regent, yet could achieve nothing with these stubborn people, neither by good words nor by threats; and thus, if I did not want them all to run away, I had to condescend to their request and inform the old lomo that he must resign, which he did quite contentedly, having confirmed, subject to Your Excellencies' favorable approval, their chosen and nominated Daeng Malle-ongi, descended from the old family of the previous lomos, on the 19th of December. Thereby peace in that land has also been restored, the old lomo living among them well satisfied at his settlement Ujung Lomo. And since concerning Galesong and Polombangkeng there is nothing worthy of Your Excellencies' attention to impart, I shall, with respect to the post Buuren on Tanete, respectfully report that the same would be necessary on the Company's land Mandalle, both to prevent the incursions of the Tanette people into the land of Segeri, and in general to keep a watchful eye on those outermost borders over that district, which is situated somewhat far from Maros, the burdens that such a palisade bears being very slight and well spent for the protection of the Company's subjects. However, to relocate the same in these present circumstances from Pantjana to Mandalle without giving offense to the kings of Tanette and Luwu, I see no opportunity; and therefore it seems to me, under respectful submission.
Dutch transcription
Maccassar den 10:' Maij 1759. Van Maccassar den 10:' Meij 1759 Contracten ruijm soo defensive vor't laad van brina is, als een grooter meenigte van die ammo„ nitie die van Sumbauwa hebben over ons schrijven van a:o pass:o sig seer net genoegt getoond, en kort na den ontfangst een sendeling afgesonden met een ondermerpende brief en Contra ge„ „schenk van een manslaaf dewelke ten noordeele van de Comp: bij onse boekjes is ingenoomen hebbende op 't versoek van den gesant, op de aan„ staande leverantie van sappanhoud voor reek: van den koning afgegeven rd:s 400. onder verpan„ ding van dies waarde aan goudmerken die hier aan handen had. voorts is 't op Dompo, Tambara, sangar, en papekat alles in goede toestand; gelijk mede op Saleijer almaar daar het overlijden van den regent van Tanette op 't versoek en voor„ dragt der oudste van die landstreek, des overlee„ „dens soon Dreeng mattammoe in des vaders plaats benoemd hebbe. Gelijk op 't versoek van den regent van bonto boris /:die sig door hooge ouderdom niet meer in staat benond 'sComp:s dienst na behooren maar te neemen:/ hem een soelemattang ter hulpe is toegevoegt, sonder dat dese, daar door bij 't overlyden van den oude eenig regt tot 't regentschap zoude hebben, alsoo er nader Erfgenaamen aanmeesig dog nog te Ioog waaren, om in de regeering te kunnen treeden. voorts hebben in de verschillen tusschen de regent een balleboelo. en zijne volkeren ter ondersoek en be„ slegting aan den resident energegeven ende opgebragte boetens sommige regenten in anno 1757. opgelegt na de ordre uwer hoog Edelens bij aparte brief nen 31:' december 1757. behoorlijk verdeelt. Jn de Zuijder provintien is thans mede alles in goede rust, na dat den afgesette onder regent van leembang een makker van den in anno pass:o versondene daeeng mandjerike als een oproetmaaken en verstoorden den algemeene rust is opgevat, en herwaarts overgesonden, over welke in bij gemeene resolutie van den 3:' april J:o leeden gebesoigneert hebben en gere„ solveert, deselve p:r 't Casteel van Lilburg naar de hoofd plaats te versenden met ootmoedig versoek aan uw hoog Edelens dat ook aan om deese Van Maccassar den 10:' Meij 1756 Maccassar den 10:' Meij 1759 deese snaak naar Chijlon of de Caap mogte werden g'dimoneert om gemeene merken te doen, nademaal ze beijde dog van geen hooge rang zijn, maar hier op het land nadeelig voor 's Comp:s belangen. op. Maros en verdere noord is almede alles in goede rust, hebbende alleenlijk van siang te melden dat de oudste van dat land haaren Lomo of hoofd bij mij verklaagt hebben over simpele beuselinge, versoekende om een ander in zijne plaatse; maar nademaal geen reedenen vinden konde als eenig, dat deese uijt een gemeene familie en van de voorige Lommos niet afkomstig waar, soo hebbe ik getragt dat volk met haar regent te versoenen, dog niet goede woorden of droij„ gementen niets op dese hartnekkige kunnen winnen; en dus wilde ik niet dat zij alle verliepen, soo moest ik in haar versoek. Condes„ „sendeeren, en den ouden Lommo aanseggen dat deselve bedanken moest, gelijk hij mel te vreeden deede, maar na op den 19: xber: hun verkoopen en voorgedragene dreeng Malle=ongi, uijt de oude bamilie der voorige lommos afkomstig, op gunstige approbatie uwer hoog Edelens beres„ tigt hebben. zijnde daar door de rust opdat land meede het steld woonende den ouden lommo onder haar wel vergenoegt, op zijn negorij oedjang Lome En Nademaal weegens Gallissong en poelembankeeng niets uw hoog. Edelens attentie waardig te bedeelen is, soo sal betreffende de post Buuren op Tanete in Eerbied melden, dat deselve op 's Comp:s land mandelli nood saak„ „lijk soude weesen, soo om de strooperijen der zanetters op 't land van seegag segerie voor te koomen als om in't gemeen aan die uijterste grensen een nakend oog mmer dat district /: 't geen mat perre van maros. geleegen is:/ te houden zijnde de lasten die soo een pagger draagt seer gering e tot maintenue van 's Comp:s onderdaanen mel besteet, dog om deselve in deese tegenswoordi„ „ge tijds omstandigheeden, van pantjana op mandelle te nerplaatsen, sonder aan de koningen van Zanete en Loewoe ongenoegen te geeven, sien ik geen kans; en daarom dunkt mij /:onder oude Eerbiedige 6 & ƒ
English
From Maccassar, 10 May 1759 Respectful correction: that new circumstances must be awaited which might provide some opportunity for this. Upon the departure of the queen, I had indeed warned Her Highness that I feared I would be forced to abandon the post, because in her absence our people would likely be treated poorly, but that princess requested of me very urgently that it might nevertheless remain, under firm promises to care for matters in this regard. However, after her departure the Zanetters were so insolent, and our garrison so negligent, that the former managed to steal at night from that post a cannon of 1/4 pound balls belonging to the queen, without it being possible to catch the thieves. Upon this I indeed resolved to abandon the post, and gave notice thereof to the king of Boni as co-executor over Fauete, but this prince made so many representations upon this to still let the same remain, submitting that the queen would consider this as if she were abandoned by the Honourable Company, that I desisted from my intention for the preservation of good trust between the Honourable Company and the queen, and sent the ensign Romstad thither with a small reinforcement, to keep an eye there and over the Company's district, all the more because our subjects at that time suffered quite some nuisance from Aroe pant Jana, who subsequently returned more to his duty and, having obtained forgiveness under good promises, behaves well at present. Meanwhile I shall await an opportunity to make good use of Your Right Honours' authorization, and further mention in this that on 4 January I was informed by our burgher Leendert Coenders that on his voyage from Batavia to this place, approximately south of little Pulo Laut, he was met by two English warships, one of 50 and the other of 20 guns, that an officer had been aboard with him to reconnoitre, and that this officer, upon the burgher's inquiry, had said that their voyage lay through the Moluccas past Manila to China, to convoy their Company's ships from there to Europe; these English having presented the burgher with 25 bottles of beer and set their course as stated. Of this encounter I have given notice by separate letters both to Amboina, Banda, and Ternate to the respective governors for Their Honours' attention, although the pretext of the abovementioned officer appeared quite plausible to me, or at least that it may be held as probable, since the voyage to China along their alleged route is easily made. Wherewith bringing this to an end, I take the honour to commend Your Right Honours' illustrious persons, with the Honourable Company's important affairs, into God's safe protection, while I remain with deep awe and respect, underneath was written: Noble, grand, venerable, far-ruling Lord, and well-born Gentlemen; lower: Your Right Honours' most humble and faithful servant; was signed: R. Blok; in the margin: Maccassar in Fort Rotterdam, 10 May Anno 1759. Although the deceased Commander van Herzeele, according to the contents and intention of Your Right Honours' successively revered letters Right Honourable, rigorous, grand, venerable Lord, and well-born Gentlemen, The well-born Gentlemen Councillors of the Netherlands Indies, Batavia. To His Excellency The Right Honourable, rigorous, grand, venerable Lord Jacob Mossel, General of the infantry in the service of the State of the United Netherlands, Together with, on behalf of the same and the General Chartered Dutch East India Company, Governor-General, Besides
Dutch transcription
Van Maccassar den 10:' Maij 1759 elleen Eerbiedige Correctie:/ dat nieuwe omstandigheeden moeten werden afgewagt, die hier toe eenige geleegentheijd geeven mogte. Jk hebbe bij 't vertrek van de koningin haar hoogheijd vel aangesegt, dat jk vreesde genoodsaakt te zullen meesen, om de post te moeten op breeken, om dat ons volk bij haar afweesen waar schijnelijk slegt soude behandelt werden, dog die vorsten versogt mij seer instantig dat deselve dog mogte blijven, onder goede belofte van diesweegen te zullen sorgen egter hebben na haar vertrek de Za¬ „netters soo brutaal, en onse besetting soo negligent geweest dat de Eerste een Canon van 1/4 pond bals /:de koningen toekoomende:/ des nagts uijt die post hebbe weeten te steelen, sonder dat men de dieven leebt kunnen attrappeeren; hier op resolveerde ik wel de post op te breeken, en gaf daar van den koning van Boni als mede Executeur over Fauete kennis, dog deese vorst deed daar op soo veel in„ stantien, en deselve als nog te laaten verblijven onder naar gevinge dat de koningen dit soude aansien als ofse van d'E: Comp:n verlaaten wierd; dat ik van mijn voorneemen /: tot behoud van't goed vertrouwen tusschen DE: Comp:e en d' koning in/ afsag. en sand den naandrik Romstad der„ maards met een kleene versterking, om daar en over 's Comp:s land sagerie het oog te houden, te meer om dat onse onderdaanen, te dier tijd, vrij wat overlast van Aroe pant Jana leeden, dewelke naderhand meeder tot zijn pligt gekeert en onder goede beloften nergifferis erlangt hebbende, zig thans wel houd. Ondertusschen sal jk occagie afwagten, om van de qualificatie uwer hoog Edelens een goed gebruijkt te maaken, en in deese nog Eenig meldinge doen dat op den 4:' Januarij mij door onsen burger Leendert Coenders is berigt geworden, dat op desselvs reijse van Batavia naar herwaarts, Circa zuijden van kleijn p=lo laut hem ontmoet waaren twee Engelse oorlog scheepen, het eene à 50. en het ander à 20. Canen, dat een officier bij hem aan boord hadde geweest om sig te verkennen en dat die op des burgers afvraage gesegt hadde dat hun reijse door de molluccus langs manilha naar China lag, om hunne Compagnies scheepen van daar naar Europa te Convoieeren; hebbende Van Maccassar den 10:' Meij 1759. goed deese 47. Van Maccassar den 10: Meij 1759 Van Sumatras West Cust den 10:' Meij 1759 deese Engelse, den burger beschonken met 25. bott:s bier en haar Cours alz: aangesteld: van deese ontmoetinge hebbe ik soo wel naar amboina, banda als Ternaten bij aparte brieve, aan de respective gouverneurs tot hun E: opmerkinge kennis gegeeren, schoon het voor gee„ ven van bovengem: officier mij vrij nalibel is voorge„ koomen of ten minsten dat het voor waarschijne„ „lijk mag gehouden werden, Nademaal de reijse naar China langs hen voorgeevende Koute, gemakke„ „lijk te winnen is. waar mede deese ten Eijnde brengende de Eer neemen uw hoog Edelens Jllustre persoonen met 'sE. Comp:s aangeleegen ommeslag, te beveelen in Godes veijlige bescherminge, ter wijl met diep ontsagh en Eerbied verblijve /:onderstond:/ Edele groot agtbaare wijdgebie„ „dende heere, en wel Edele Heeren /:Lager:/ uw hoog Edelens ootmoedigsten en getrouwen dienaar /:was getekend:/ R:s Blok /:in margine:/ Maccassar in't Casteel Rotterdam der 10:' Meij A:o 1759. Alschoon den overleeden Commandeur van Herzeele na in houde, en intentie van uw hoog Edelens. successive gevenereerde litteren Hoog Edelen gestrengen. groot agtbaren Heer en wel. Edele Heeren De wel Edele Heeren Raeden van Neederlands Jndia.. Batavia Aan zijn Excellentie Den hoog Edelen gestr: groot Agtb:e Heer Jacob Mossel generaal over d' Jnfanterie ten dienste van den staat der verEenigde Nederlanden Mitsgaders. van weegens dezelve, ende generale Nederlandse g'octroijeerde oost Jndische Comp: gouverneur generaal Benevens eee WestCust sus 6
English
From Sumatra's West Coast, the 10th of May 1759 From Sumatra's West Coast, the 10th of May 1759, under the dates of 13th of April, 6th and 27th of August 1756, 10th of July 1757, and 23rd of May 1758, having all been devised with cautious means, the northern regents of Baros as well as all native grandees on this coast have been amicably encouraged, animated, and assisted with various necessities, in order, if it were possible, to expel the English nation from the villages of Nattar and Tappanoeli entirely unlawfully invaded by them; yet, to great regret, one has thus far not been able to succeed in this equitable enterprise, inasmuch as these native peoples generally do not have courage enough for such an undertaking, but on the contrary are all too faint-hearted, whereby one will hardly ever be able to achieve this desired objective. And even if Your High Excellencies were to fulfill the promise per letter of the 11th of July 1757, it would nevertheless be impossible to make that nation, which is now entrenched there far too strongly, move away, unless one could employ a considerable force for that purpose, which is readily conceivable; wherefore, in my opinion, it would be best if we secretly helped their subordinate allies with their desertion and prevented all supply of provisions from around Ticou and Passemang, which often puts them in dire straits and causes them to look toward a decampment. Meanwhile, the new Bencoolen Governor Roger Carter, instead of breaking up from there according to the rumors long since received thereof, establishes and strengthens everything anew, and it is therefore to be feared that that nation from time to time will make themselves master of even further such lands that are not yet occupied by us and lie behind our posts, and lawfully belong to the Honorable Masters according to the ancient contracts entered into with the West Coast peoples. And whereas the undersigned has received private information by the bearer of this, the barque De Buis, that it has pleased Your High Excellencies, during the deliberations held concerning this coast, to let him continue in authority for the present and up to now have not been pleased to pay heed to his petition to be permitted to be released to the Netherlands, so it is that he, although his thoughts were already set upon his beloved fatherland, would very gladly, in the service of his Lords and Masters, remain here on the coast for some years longer, if it please Your High Excellencies to confirm him in authority and favor him with the quality and salary of Commander; as otherwise this hot-headed people would become very despondent, and the expenses for a Commander or Commandeering Officer in the household are, after all, one and the same; under the dutiful assurance that by continual labor in this command he shall endeavor to give satisfaction to the greatest benefit and profit of his Lords and Masters, so that he may continually be able and permitted to call himself, as he truly shall always endeavor to be and remain. Below stood: High Noble, Right Honorable, Highly Esteemed Lord, and Noble Lords. Lower: Your High Excellencies' humble and obedient servant. Was signed: J:s van de Wall. In the margin: Padang on Sumatra's West Coast, the 10th of May, anno 1759. From Sumatra's West Coast, the 10th of May 1759. From Amboina, the 23rd of May 1759. Register of such papers and annexes as are sent by the undersigned Governor with his separate secret dispatch per the ships De Zeenymf and De Hercules to His Excellency the High Noble, Valiant, Highly Esteemed Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as on behalf of the same Governor-General, and the Noble Lords Councilors of the Dutch Indies at Batavia, as follows: No. 1. Dispatch of today's date. No. 2. Letter and annexed instruction to the commanders on the Company's cruising vessels on and along Ceram. No. 3. Declaration of the Orang Kaya of Hualoy, both in general concerning the state and products of Ceram, and in particular on and around that village of his. No. 4. Ditto of the Burgher Captain Vogel and Bookkeeper Knop concerning the products and trade of and on Ceram. No. 5. Ditto of the Head Raja of Soya, Eduart Desilva. No. 6. Ditto of the Orang Kaya of Nollet, Pieter Alij. No. 7. Ditto of the Pati of Zoelij, Pieter de Costa. No. 8. Extract report of findings of the inspection of reported clove trees around Tannabora, served by the then Chief at Saparua, Cornelis Sinkelaar, on the 1st of December 1748, to Governor Rosenboom. Amboina, Victoria, the 23rd of May 1759. Was signed: M. J. v. Idsinga. To His Excellency at Batavia, The High Noble, Highly Esteemed Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as on behalf of the same Governor-General, and the Noble Lords Councilors of the Dutch Indies. High Noble, Valiant, Highly Esteemed, Valiant, Right Wise, Prudent, Most Generous Lord and Lords! On the 9th of December of the past year, via Makassar, having reached me Your High Excellencies' circular dispatch directed to these eastern governments, dated the 7th of April, having as an annex the extract of Your High Excellencies' secret resolutions of the 4th preceding; as well as on the 4th of March last per the brigantine D'Ongehoorsaamheijt, direct from Batavia, both the duplicate and further
Dutch transcription
49 Van Sumatras West Cust den 10:' Meij 1759 Van Sumatras westcust den 10:' Meij 1759, sub datis 13:' april 6:' en 27: aug:s 1756, 10. Julij 1757, en 23:' meij 1758 alle met Cautile middelen uijt„ gedagt heeft de noorder regenten van baros zoo wel als alle Jnlandse grooten op dese Cust in 't vriendelijke aangepoord g'anni„ meert, en met deze en geene noodwendigheeden g'adsisteert hebbende, omme waere 't moge„ lijk de Engelse natie, uijt de door hun gants onwettig g'invadeerde negorie Natter en sappenoelij te verdrijnen, soo heeft men egter tot groot leedweesen voor als nog in dit billijk voorneemen niet kunnen reusseeren naedemale deze landaars volkeren in 't gemeen tot dier gelijke onderneeminge geen Couragie genoeg hebben; maar in't teegendeel aE te lafhertig zijn, maer door men ooijt off ooijt tot dit gewenschte oogmerkt zullen kunnen koomen, en alschoon uw hoog Edelh:s aan de belofte p:r missive van 11:' Julij 1757. quame te voldoen, soo soude 't egter onmogelijk zijn die natie, welke thans daar veel te sterk ver„ nestelt zijn, te doen verhuijsen, ten zij men daar toe een Considerable magt konde emploijeeren d dat net wel te denken is, waarom mijn bedunkens niet beeter was als hu onderhoorige bondgenoten onder de hand met hun over loop te helpen „ alle toewoer van leevensmiddelen nan omstreeks Ticou, en passemang te beletten het geen haar dikmils in 't naauwe brengt, en tot een delogement doen, om zien Terwijl den nieuwe bancahoulse gouverneur Roger Carter in steede van daar op te breeken na de daar van overlang bekoomen gerugten alles wse„ =der op nieuw legt en sterk maakt, en het dierhal„ „pen te dugten is dat die natie van tijdt tot tijdt sig nog al verder meester sullen moeken van sodanige landen die daar ons nog niet beset zijn en agter onse keren, en M:s nae de al oude Contracten met de west„ Cust volkeren aangegaen wettig toekoomen. En dewijl den onder getekende met brenger deses de barcq de Buijs particuliere informatie bekomen heeft dat het uw hoog Edelheedens veel behragen is geweest, om onder de gehouden besoigne over dese Cust hem in't gezag voor als nog te laaten Con„ „tinueeren en tot hier toe geen refloxie hebben gelieven te slaan, op zijne instantie nae nederland verlost te dat mogen G : 51 Van Sumatras W:t Cust den 10:' Meij 1759. Van Amboina den 23:' Meij 1759. moogen weerden, soo is 't dat sij; schoen sij gedagten reels op zijn lieve vaderland genestigt laagen, zeer gaarne ten dienste zijner heeren en M:s nog eenige Jaeren alhier tot Custe zoude willen verblijven, als het uw hoog Edelens behaagdt hen in't gezag te berestigen en met de qualiteijt en gage van Commandeur te begunstige wijl anderzints dit mal hoofdig volk door met seer kleijnmoedig soude werden, en de depences aan een gezaghebber of Commandeur in de huijs houding, dog een, en het zelfde zijn, onder dienbare verzeekering dat hij door geduurigen arbeijdt in dit Commandement sal tragten genoegen te geenen ten meesten nutte, en profijte sijner heeren en M:s op dat hij sig onophoudelijk sal kunnen, en moogen noemen, gelijk hij waarlijk altoos sal tragten te sijn, en te blijven. /:onderstond:/ Hoog Edelen gestr: groot agtbaren Heer, en wel Edele Heeren, /:lager:/ uw hoog Edelheedens onderdanige, en gehoorzamen dienaer /:was getekend:/ J:s van de Wall /:in margine:/ Padang op Sumatras West Cust: den 10.:' Meij A:o 1759 „ 2. Briefje en g'annexeerde instructie aan de gezag„ voerders op 'sComp:s kruijsende vaartuij„ „gen op en langs Ceram N„o 1. missieve dato heden Den ondergetekenden gouverneur bij desselfs appar„ „te secrete missive verson„ „den werden per de schepen de Zelelij en de Hercu„ „les als. daar Register van sodanige 8 papieren en Bijlagen als aan zijn Excellentie den hoog Edelen gestr: groot agtb: Heere Jacob Mossel generaal van de infanterie ten dienste van den staat der vereenigde Nederlanden mitsg:s wegens deselve gouverneur generaal, en de wel Edele Heeren Raden van Nederlands Jndia Amboina eel Aeboina den 10:' Mey 1759 /. Van Amboina den 23:' Meij 1759. N„o 3: verklaring van den orang Caija van hoealooij zoo in't gemeen omtrend den staat en producten van Ceram. als bijson„ „der op en omtrent die zijne negorie _:o van den burger Capitain vogel en boekhouder knop omtrent de pro„ duiten en handel van en op Ceram „ 5. _:o den hoofd radja van soija Eduart Desilva. „ 6. _:o orangkaija van Nollet pieter alij. „ 7. _:o pattij van Zoelij pieter de Costa „ 8. Extract rapport bevinding der visitatie van aangegeven Notabomen omtrent Tannabora gediend door 't doen„ moeligen Hoefd tot saparoua Cornelis Sinkelaar den 1:' decemb: 1748. aan den gouverneur Rosen„ „boom Amboina victaria den 23:' meij 1759. /:wat getekend:/ M: J: V: Jdsinga „ 4. Aan sijn Excellentie Batavia Den hoog Edelen groot agtbaaren Heere Jacob Mossel generaal van de Jnfanterie ten dienste van den staat der verheenigde nederlanden mitsgaders wegens deselve gouverneur generaal ende wel Edele heeren Raeden van Nederlands India Hoog Edelen gestrengen groot Agtb: Manhafte wel wijse voor„ sienige seer geneuse Heere en steeren! den 9. ' december des gepasseerden Jaars /: over maccassar:/ mij toegekomen zijnde uw hoog Edelens Cerculair nadese oosterze gouvernementen gerichte missive de dato 7:' april ten bijlaege hebbende Extract uwer hooog Edelens secreete resolutien van 4: bevorens; als mede den 4:' maart Jongtl: her den brigantejen d' ongehoorsaamheijt: get /:directe:/ zoo wel dus duplicaet als naedere Batavia van „ - ƒ -
English
Amboina, the 23rd of May, anno 1759. From Amboina, the 23rd of May, anno 1759. Of the 30th of December, containing Your High Noble's most revered pleasure and orders upon ours of the 24th of May, with reference to our secret resolutions of the 25th of March of the past year which had been annexed thereto, I now have the honour to direct this most humbly, as a dutiful answer to both. Regarding the content of the first, or that of the 7th of April of the past year, I respectfully communicate to Your High Nobles beforehand that although it first came to my attention through a message from the Governor of Makassar, the gentleman Blok, who, having investigated all that was mentioned in Your High Noble's aforementioned secret resolutions concerning the very bold enterprise of the described Nakhoda Bodel anno 1757, found this completely in agreement with it, but moreover had also discovered that this swarming rogue found himself at that time once again on Bonneratte; from where His Honour intended to seek to have him apprehended and, after success, and forced by the east monsoon, to have him transported either hither or to Banda; yet, concerning that, or all of this, through all quiet investigations, neither here nor from the aforementioned province of Banda (from where on the 5th of this month another citizen vessel has arrived) have we been able to obtain anything toward any further report to answer Your High Nobles, nor any rumour of the same person. And therefore, in this regard, I have until now only had to abide by such orders as were sent to the vessels cruising from here off Ceram at the requisite time, which I have annexed hereto in the hope of Your High Noble's approval; in case, having possibly slipped away from Bonneratta, he should be encountered there, taken into custody, and at any time brought hither; whereupon I would not fail in my duty to conduct the most rigorous examination of all matters that might serve for the most detailed information of Your High Nobles; both specifically in this regard, and in general toward all possible discovery of the state of the suspicious islands lying to the west of here. Among these (insofar as I have been able to obtain any report until now), Bonneratte in particular is not known so much for the growth of spices, as it is notorious for the burial place of a certain so-called saint, which it is said is found there, and according to the superstitious nature of the peoples of these regions, is always visited with offerings from east and west in their coming and going, for the hoped-for success of their voyages or undertakings; while regarding the Zoukan Bessiese islands, one is inclined to think that the very same nutmeg tree would be found there as on Bouton and the island of Bouro; which, however, in time, toward the end of the now approaching east monsoon (as it is not well possible from here earlier or otherwise), by dispatching some small native vessel, I shall seek as much as possible to explore at least its outer islands, to obtain more certain knowledge thereof. Although (in the hope and trust of Your High Noble's approval) I shall for the present also continue to supersede having those quarters searched by the dispatch of vessels and men ordained in Your High Noble's aforementioned resolution for the purpose of their extirpation; for the reasons that, by a further brief letter from the aforementioned Governor of Makassar, the gentleman Blok, dated the 18th of January of this year (having been advised on the 4th of March), that because the Court of Bouton, for some present, has amicably opened the way thither and already with all satisfaction (without example in seven years) has accepted the extirpators dispatched by His Honour, toward the hope of all good success in the execution of the objective; I have thought it best and necessary (still being unacquainted with the internal constitution of those islands), especially until His Honour's further communications, or indeed Your High Noble's orders on the matter, to let matters rest for the present; so as not, through any overly hurried enterprise from here, on the one hand to cause the good dispositions at that Court to change to the contrary, and on the other hand also to take precaution that, at the same time, at the Court of Bone at the present time (which in my humble opinion is very likely) no such strange notions might be conceived that perhaps its influence upon the first-mentioned might in any way thwart the objective of Your High Nobles, or indeed make a desired good success in all of this more precarious for the future; although, nonetheless, upon first receiving
Dutch transcription
55 Amboina den 23: Meij a:o 1759 Van Amboina den 23:' Meij A:o 1759. van 30:' xber: inbedeling van uw hoog Edelens zeel gerenereerd goed vinden en ordres op den onsen van 24:' Mueij met relatie tot de denselven bijgevoegd geweest zijnde onse secoete resolutien van 25:' maart a:o passado, zoo heb thans de eer desen op 't nederichste te rigten, ten beijder schuldplichtigh andwoord, met belangende den Contenue van den eersten of die van 7. april des verweken Jaars uw hoog Edelens voor aff eerbiedig te Communiceeren, dat schaan dien mij 't eerst wel is toegekomen inbedeling van den Maccassaers gouverneur den heer Blok dat alle 't bij uw hoog Ed:s voorsz: secreete resolutien vermelde omtrent den zoo harde En treprise van den beschreven Nachada bodel anno 1757. nae gespeurd hebbende zulks ten pp: niet alleen daar mede met een komstigh bevonden, maat voorts noch ook ontwaard hadde dat dien swermet doenmaals zich wederom of bonneratte bevonde: E, van maar zijn Ed: denselven zullende zoeken op te laeten lichten voornemens maere en na succes, en door den m:t moassen genoodsaakt 't zij herwaarts dan wel na Banda over te doen voeren; dat nogthans daar omtrent, off allen dien, door alle stille re„ chergies nog alhier, nog uijt evenggem: provintie Banda /:van waar den 5: deser noch een burger vaertuijg gearriveert is: / niett tot eenigh naeder berigt aan uw hoog Ed:s ontwoord zoo min als eenigh gerucht van den selven les kunnen vernemen en dus desen aangaande dan ook tot nog alleenlijk heb: moeten, berusten, in sodae„ „nige ordres, als, aan, de van hier op Cecram kruijsende vaartuigen ten nereisten tijde toegesonden en desen in hope van uw Hoog Ed:s goed keuring hebbe bijgevoegd; of 't wilde dat op Bonneratta /:mogelijk:/ ontslipt, aldaar ontmoet, in versekering geraeken en te enige tijd herwaards mogte werden opgebragt; als wanneer schuldplichtigh niet manqueeren zoude in den naumkeurigste Examinatie aller zoeken, die ten omstandigsten Jnformatie van uw hoog Ed: s diensn zouden mogen; zoo wel speciaal ten desen, als in 't generaal tot alle mogelijke ontdecking van der staat der westelijk van hier leggende suspecte Eijlanden, maar onder /:in soo verre tot noch eenigh naericht heb. kunnen bekomen :/ bonneratte in 't particulier Juist niet zoo zeer om den daar groeij G Amboina den 23:' Meij A:o 1759 Van Ambouia den 23:' Meij 1759. den groeij van specerien, als wel berucht is, om den begraef„ plaats van zekeren zogenoemden Heijlige, die gezegt wert, dat aldaar gevouden, en nae den bijgeloovigen aard der volkeren deser oorden van oost en mest in 't gaan e komen met offerhanden, ten verhoopt succes hunnen „reisen off ondernemingen, altoos bezocht wert ter wijl men omtrend de zoukan bessiese eijlanden, d wel wil denken, dat aldaar enen deselve Noten kusschaat, als op Bouton en 't eyland boura gevonden zouden werden, doch 't welk in tijds, tegens 't abloopen van den thans aankomende d:t mousson /:als van hier niet wel eerder off anders doenlijk zijnde :/ door 't afzenden van enigh kleen Inlands vaertuijg ten minsten dan dies voor=eijlanden zoo veel mogelijk zal zoeken, ter meer verzeker der kennis te bekomen; alse hoen:/: in hoope en vertrouwen van uw hoog Edel=s goedkeurig:/ ook voor als nogh, zal blijven supercedeeren met die quartieren te doen bezaeken door 't ter voorm: uw hoog Ed:s resolutie g'ordonneerde uijtzet van vaertuijgen en volkeren, ten diens extirpo„ tie, em redenen dat by een naeder briefje van voorm: heer maccassaars gouverneur blok C dato 18:' Janu: deses Jaars :/ den 4:' Maart geadsi„ „seert zijnde, dat vermits 't Boutouse Hoff voor enig praesent, in't vriendelijke, den wegh derwaards open gestelt, en reets met alle genoegen. /:buijten Exempel in seven Jaeren :/ de door sijn Ed: afgesonden Extirpateurs, tot hope van alle goed succes, in den uijtvoering van 't bedoelde g'accepteerd hadde; 't best en noodsaekelijk heb gedacht en /: van den interieuren Constitutie dier eijlanden nogh onkun„ digh zijnde :/ voor al tot naedere zijn E: Communi„ „catien, off wel uw Hoog Ed:s ordres daar bij voor 't tegenswoordige te moeten blijven berusten, om door eenigh te zeet verhaeft merk, van hier ten Enen zoo wel de goede ruijmen aan, dat Hoff niet weder tot Con„ „trarie despositien te doen Changeren als ten anderen en mede te precaveeren dat teffens bij dat van Bouij ten tegenswoordige tijde :/ na mijn nedrige spinien, zeer apparentis:/ geen zoo vreemde gedagten zoude mogen werden opgenot, dat misschien diens influentien, op 't eerst gem: 't oogmerk van uw hoog Ed=s eenigen opzichte traverseren off wel vaar 't toekomende, een gewenst goed succes„ in dat alles meer bekommerlijk maken zouden mogen: alschoen ook nochthans op 't eerst ont„ „seert vangen. Hee
English
Amboina, the 23rd of May, in the year 1759. Upon receiving Your Right Honourable's orders, I had already forwarded them to Banda at the first presenting opportunity, on the 23rd of January, under secret instruction to Governor Bariel, stating that without the occurrence of other, then still unknown, current circumstances, Macassar advisories, or any further instructions from Your Right Honourable, my sentiments were otherwise that in visiting those islands one ought to proceed by division in such manner that from here, the Toukan Bessis; by His Honour's orders, those stretching more to the south-west; and from Macassar with Saleyer, the specifically mentioned Bonneratte with the nests situated thereabouts, if not already done, should be visited, so that from our side, in traversing the east, the most easterly are visited first, and subsequently descending to the west, time is spent in those quarters until the turning of the monsoons should permit the return once more; however, concerning His Honour, as I presume due to reported severe indisposition, not having communicated his thoughts or intentions to me, I therefore still await them in order to achieve the best unified measures at all times. While now furthermore, in humble reply to Your Right Honourable's most esteemed letter of the 20th of December of last year, it may serve most respectfully that, since to my regret it appears as though Your Right Honourable, whether from our above-mentioned secret resolution of the 25th of March or from my humble letter of the 24th of May last, might have concluded a formal contradiction, as if on the whole of Ceram absolutely no cloves and likewise no nutmegs of such kind and potency as the genuine spice, or none other than so-called wild ones were to be found; that such, with regard to the north-west corner, or that part of that extensive island which is situated west of the isthmus of Tanoenoe, and by distinction called Little Ceram or otherwise the land of Hoeamoal, with respect to the cloves, was not understood as a complete negation; but we preferred to hold in provisional doubt the abundance as well as the authenticity of so many and good trees, as the extirpators report in their annual accounts, rather than, without prior investigation and examination of the fruits, positively assuring Your Right Honourable of their value. And concerning the interior condition of the actual or so-called Great Ceram, calculated from the aforementioned isthmus to the south-east end, we could not nor were permitted to report otherwise than the possible elucidation then provided to Your Right Honourable as required; since after all direct efforts already employed to that end in particular, and the investigations continued since then through various means regarding the natural constitution, householding, and trade of this aforementioned latter part, more than three-quarters and the largest part of that island, among citizens as well as Chinese, native chiefs and commoners, both from there, here, and elsewhere, and also especially through the orangkay of Hoealooij, specifically in respect of their special trade, or in general among all who could have knowledge of the same through frequent navigation, we could learn nothing to the contrary with certainty; and this is also still unanimously affirmed in the declarations annexed hereto. Although on the contrary, in general, we now readily accept that here and there on Hoeamoal, from the ancient plantations, hidden remnants and genuine cloves may indeed still be found; just as we now consider ourselves better assured thereof than before by the fruits brought from there this year; although it is also true that some difference in color, size, and more porous and sharp, biting taste is found between those and the ones cultivated here in the dusuns. But whether the nutmegs sometimes also encountered there, growing in the forests on Bouro, and also here at the main settlement, on Saparoua, the island of Malana, found here and there in these and other private properties and employed for confitures, are indeed to be considered of a genuine kind or spice, we would not dare to declare with certainty to Your Right Honourable, given the importance of a true or false test in this most precious matter of the Company's interest; even though the husk or green outer shell is found suitable for candying, yet the mace is very light and thin.
Dutch transcription
Amboina den 23:' Meij A:o 1759 9. Weeg Van Amboina den 23:' Meij A:o 1759 „vangen van die une Hoog Ed:s ordre deselve met eerst. voorkomen gelegentheijd /: den 23: Januarij:/ reeds na banda hadde voortgeschikt onder se crete bedeling aan den heer gouverneur bariel dat zonder 't incuareren van andere :/ doenmaals. noch onbekende de tegensweordige :/ omstandig„ heeden Maccassaerse= adviesen off eenige uwer Hoog Ed:s naedere dispositien; andersins mijne sentimenten maere, en in 't bezoek dier eijlanden, in die„ voegen, bij verdeling te werk te moeten gaen, dat van hier de foukan: Bessise; door sijn Ed: ordres, de meer on de Z: W:t strekkende; en van Maccassar met zaleijer, 't speciael genoemde Bonneratte met de daar om streekx leggende nesten /: zoo nog niet geschied:/ den visite gegeven wierde, niet van onsen kant, in 't doorkomen der o=te vinden voor 't eerst de rostelijkste te laeten aan doen, en vervolgens W:' opdaelende, daar mede in die quartieren den tijd te doen passeeren, tot soo lange de kentering der moussons de te ruckkering Eenmaands weder permitteeren. zoude mogen. doch omtrend zij Edele /:zoo praesumeere door vernomen swaere indispoisitie/ mij desselfs gedrolten ofte voornemens niet gere„ „Communiceerd hebbende; der halven deselve dan noch „blijve magten tot altoos de beste ver eenigde mesures. Ter wijl thans alverder in nederige rescriptie op uw hoog Ed:s zeer genenereerde van 20: december J:o leedsen ten eerbiedigsten wil laeten dienen dat vermits 't mij ten leedweesen toeschijnt als off uw hoog Ed:s 'te zij uijt bonen verm: onse secreete Resolutien van 25:' maart off wel uijt mijne nedrige van 24. meij pass=o hebben mogen besluijten, ene als formele Contradictie als off op gansch Ceeram gehelijk geen nagulen en mede geen nooten van sodanigen soort en kracht als de veritabele specerie off geene als zogenoemde wilde zoude te vinden zijn; dat zulks ten aansien der N: W: hoek off wel dat gedeelte, van dat uijtgestrekte Eijland, 't welk bewesten den hals. van Tanoenoe leggende is /:en met distinctie kleen Ceram off anders mede wel 't land van Hoeamaal genoemd wert :/ in op„ „zichte der nagule, als bij volle negotie sodanigh niet begrepen; maar den veel vuldigheijt, zoo wel als den echtcheijt van zoo vele en deugdelijke boomen /:als waar van de Extirpateurs in hunne Jaarlijks rapporten te melden komen:/ liever, in provisioneelen Communiceerd dubitatie Heel 61 Amboina den 23.:' Meij A:o 1759 Van Amboina den 23:' Meij 1759 dubitatie hebben willen trekken als. / zonder bevoorens te doen ondersoek, 9. Examinatie der vruchten. /uw hoog Ed:s omtrent diens valeur, 't positice te versekeren: En belangende den interieurren staat van 't eijgentlijk /:off zogenaemde:/ groot Ceeram gerekent van evengem: Hals, tot z oost eijnde, mede niet anders hebben kunnen off mogen berichten, dan ten gerequireerden, uw Hoog Ed:s ons mogelijke Elucidatie doenmaals geschiet is; vermits nae alle ten dien eijnde in 't bij sonder, directe reeds aangemende de voiren ii't zedert door diverse wagen gecontinueerde re Cherges in opzichte van den natuurlijken Constitutie, huijs houding, en handel van dit Erengem: laeste /:meer dan ¼. 't qrootste :/ gedeelte dier eijlands zoo bij burgers als. Chineesen, Jnlandse hoofden en gemee„ „nen zoo wel van daar als hier en elders en mede in sonderheijt door den orangkaija van hoealooij speciaal in opzichte hunner bijsondere ne„ „gorie, off in't gemeen bij allen die door gefrequen„ „teerden voart, van 't zelve kunde zoude kunnen hebben; niets anders verzekert, hebben kunnen „vernemen, en zulks ook als noch, nae de desen hunne thans „hebbe; utitiandens verked hebben bijgevoegde de Claratien, een paerig verklaart wert; al hoewel moelthans, ter Contrarie, in't generaal mede wel willen vast stellen, dat hier en daar op Hoeamoel uijt de oudtijdse plantagien, noch wel verborgen mer blijffele, en echte nagulen gevouden kunnen werden; gelijk ook wij door desen Iaere, van daar afgebrachte g vruchten ons thans daar van mede beters, dan wel bevoorens versekert houden; schoon 't ook is, dat wel enigh onderscheijd tussen die, ende alhier in de dussons gecultireert werdende in Coleur, groote, 't meer poreuse en scherpe bijtender smaek gevonden werd: doch off de zommijlen mede aldaar ontmoete, op bouwo in de bossen groeijende; En mede alhier ten hoofd plaetse; op saparoua; 't eijland Malana hier en daar in dese en gener bijsondere Erven gevonden, en tot Conbiturering g'emploijeert werdende Noten, wel als van een naeren echten zoort, off specerij te Considereren zijn, zulks zouden wij uw hoog Ed:s om 't belang eener waere off valse proere in dit zoo hoog dierbare poinct van 'sComp:s intrest, tot versekering niet durven declareeren; alschoon ook den bolster of groenen buijten schel tot 't Confitureren wel wert bequaen gevonden doch den foulij zo zeer licht nochtans dun Heeel ƒ
English
Amboina the 23rd May Anno 1759 Amboina the 23rd May Anno 1759 thin without much scent and strength, and likewise the kernel so small, soft, and unclosed, dry and powerless, that it soon crumbles, perishing within itself, and being not only useless for preserving food, but even harmful; together then, for all those reasons, they were deemed by us, according to our best knowledge, not to be fit for transport and trade; the more so through persons having previously been in Banda who informed us that, in all those respects, they differ greatly from those growing in that province and, according to their opinion, could not be improved nor preserved for use by the means of drying, sprinkling, smoking, liming, and all that is further applied there for preservation; for which reason then, your Excellencies please to have it for your esteemed consideration, I did not find it unserviceable to also have these accompanied in two separate boxes: the cloves brought down this year from Hoeamoel or Little Ceram to the quantity of circa 4 lb, and likewise various such nutmegs as were gathered here at the aforementioned places, well growing and of the best of that sort, fully ripe, the husk burst; or whether it might be that your Excellencies may find them to be of some worrisome species; whilst meanwhile I should like to assure your Excellencies that, considering with all diligence the very high, capital interests of the Company, and especially with regard to its very precious spice trade that has its source in these quarters, I exert my utmost capacities; so that both through all continuous vigilance against this or that hidden smuggling, and the prosecution of the extirpations, wherever it might ever be discovered that outside the aforementioned land of Hoermoel cloves might be grown, I may fully and, as would be wished, exclusively of all nations secure the Honourable Company therein. And thus then, also with reference both specially to both those points and in general concerning this so worthy branch for its aforementioned subsistence, I would believe, subject to your Excellencies' most wise correction, the following points here might not be unserviceable, as follows: From Amboina the 23rd May Anno 1759 From Amboina the 23rd May 1759 Firstly, that various peoples knowledgeable of that land, specially employed as permanent woodsmen throughout the whole year, or rewarded with a small sum at your Excellencies' discretion for indicating all real fruit-bearing clove trees; because I presume that such would better discover what is hidden, for the ready employment of the annual detachment of well over one hundred people who sometimes, without encountering a tree, cruise for a long time in the forests, but then, if divided, would readily find work, and if necessary, as required, could also be reinforced with yet more men by detaching one or two corracorras from the Hongi. Secondly, also in order to keep a continuous eye on the navigation of the peoples from the quarters of Manipa, Kelang, and Bonoa on the outer coast of that land, which is now uninhabited, entirely open, and unwatched; that a lookout post of one corporal and four soldiers, provided with a sailing orembaai and the necessary native peoples, should be placed near the ancient negorij Erang, from where the entire coast can be overseen southwards to the end or the Cape of Sial, and northwards to the Nessauw opening, and against all incursions, could be secured for tracking down the cloves that may possibly fall or be hidden there in the mountains; to which I have become the more inclined in my thoughts because this place and the river Ack-Mera near there are suspected most of all places in this province, as to whether means are not found from there for obtaining and transporting this or that small parcel via Kelang and Bonoa along the north coast of Ceram; and also at the same time, upon perusal of earlier papers, I find that in Anno 1733 two ladders were found on fruit-bearing trees that were then encountered and extirpated there. Thirdly, that the chiefs at all the clove offices should be qualified or rather, as it were, held to the obligation to
Dutch transcription
63 Amboina den 23:' Meij A:o 1759 Amboina den 23:' Meij Anno 1759 van dun zonder veel geur en kragt, en mede den pit zoo klee; was; en ongesloten; droogh en krachteloos is dat korttijds vermijtert in zich zelfs verterende, en tot preeservee „ring van speijsen niet alleen omuut maar selfs schadelijk zijnde; te samen dan om alle dien bij ons /: nabeste kennis:/ geacht werden ten vervoet en handel niet bequaam te wesen; te meer door voartijds in banda gekeest zijnde onderricht met den, dat in alle die articullen met de in die provintie groeijende, veel verschellende zijn en nae hunne gedagten noch door de middelen na dragen, besprengen, roken, kalken en alles 't geen verder aldaar tot preeserneering g'appliceert werd, niet zouden kunnen werden verbetert, ofte ten gebruijk te bewaeren weesen: waar omme dan /: uw hoog Ed:s gelieven tot der selver hoog g'eerde speculatie :/ niet en dienstig hebb gevonden, ook dese, in twee aparte doosjes te laeten versellen, die nagulen, als desen Iaere van hoeamoel off kleen Ceram ten quantiteijt van E - Circa. 4. lb: afgebracht, en mede diverse sodaenige E - Noten als alhier ten baren vermelde plaetssen wel groeijende en van de beste dier zoort; volrijx; de bolster geborsten; zijn afgehaald off 't naere dat uw hoog Ed:s deselve zouden mogen bewinden nan enigen. zorgelijk specie te wesen; terwijl intussen uw hoog Edel:s gaarne minste te her„ „suadeeren dat met alle afficten Considereerende de zoo. hoog Capitale belangens der maat„ schappij, en wel voor al in opzichte der uijt dese quartieren sout ca nemende haeren zo zeer dierbaare specerien handel, ten uijttersten mijn vermogens aanwende; om zoo wel door allen 6 geduurigen maaksaamheijt, tegens dese of gene nerborgen sluijkerien; als 't noort zetten der Extia„ patien /: alwaar oit ontwaeren zoude dat buijten „ behalven 't meergen: land van hoermoel net„ rijst mogte werden:/ d'E: Comp: daar van ten vollen en gelijk wel wenste seclisive alle natien te mogen verzekeren, En dus dan ook met betrecking zoo vel speciaal tot beijde die poincten, als in't generaal omtrent desen zoo naerdigen lak tot desselfs voornoems te subsistentie; tot uw hoog Ed:s hoog mijse Correctie zoude vermeenen de volgende poincten zel alhier eel 65 Van Amboina Den 23:' Meij anno 1759 Van Amboina den 23:' Meij 1759 alhier, wel niet ondienstigh te zullen kunnen wesen als. Jn den Eersten dat diverse dat land kundige volkeren, Exprisse als vaste bosgangers, 't gansche Jaar door in dienst genomen off voor den aanwijsing van alle echte vrucht draegende Nagul boomen met een klenigheijt na uw hoog Ed:s geed vinden beloond miet den; wijl presumeere dat zulks 't verborgene beter zoude ontdekken, ten gereden em ploij van't Jaarlijks uijt zet /m: lang:/ van ruijn Een hondert stuks volkeren, die zammijlen, o zonder een doon te ontmoeten, lange in de bossen kruijsen, dogh als dan bij verdeling geredelijk werk vinden, en des noods nae vereijs door 't afstekn van een â twee Corres van den Hongij mede wel met noch meerdere manschappen gesterkt zouden kunnen werden. Ten tweeden dat almeede om een geduurigh oog te houden op den vaart der volkeren uijt de quartieren van manipa, kelang en banaa aan de buijten Cust van dat thans onbewoonde gansch z al open leggende en onsewaekt met„ „dende land; en uijt kijk postje nan een Corporaal „vier zoldaaten voorzien van een zeijl oremb: en de daar toe benodigde Jnlandse volkeren gesteld wierde omtrent den oudtijdse negone Erang, van „waar den ganschen Cust Zuijdwaards tot 't eijnde, off den hoek van Sial en Noordwaards tot 't nessauwse gat langs gesien, en noot allen in val, tot naespeuring van de aldaar in't gebergte mogelijk vollende off nerborgen nagulen gesecureert zoude kunnen werden; maar toe te meet van gedachten ben geworden, om dat desen plaats, en den daar omtrent zijnde rivier ack= mera wel 't meeste van alle oorden ter deser provintie gesuspecteert werden, off wel nan daar geen middelen tot bekoning en vernoet van dese of geene klene partities over Kelang en Bouoa langs den noord Cust van Ceeram gevonden werden; en teffens ook, bij lecturen van vroegere papieren bevinde, dat in a:o 1733. noch twee ladders, aen doenmaals aldaer ontmoete en g'extirpeerde vrugt dragende bomen gevonden zijn en derden dat de hoofden op alle de nagul Comptoiren gequalificeert ofte lieren /:mel als tot den verplichting gehouden:/ wierden om 6
English
From Amboina, 23 May 1759. To accept immediately at all times, against prompt payment, from every native person, upon any collection of good dry cloves, in order not to compel those people, through sometimes long and troublesome waiting for the general weighing and payment of the entire harvest, to resort to the very detrimental practice of borrowing, and to sell them ahead of delivery at a discount for a small advance, or, what is the most pernicious, to seek one or another strange outlet with them; and Fourthly, that, as I intend to have done at present, annually or at least every two years, through a general change, the postholders stationed at all lookout posts in the clove districts are exchanged and relocated, so that by remaining too long in one place they do not become overly familiar, or sometimes, through mutual trust, take root in a detrimental intercourse and alliance with the native person. And by which measures, alongside all the others in daily observation, such as the inspection of all arriving and departing vessels, the prohibition against sailing entirely during the harvest and before the delivery, and others, I would imagine that the clove crop from the enclosed districts of this province could be placed and secured sufficiently beyond concern of clandestine transport, although this might nevertheless perhaps not entirely prevent that this spice could be brought for smuggling to one or another remote smuggling place; since the navigation of the Tidorese to Ceram is granted according to the Contract of 5 May 1700, and by your High Nobilities' letter of 31 January 1721 recommended to be without hindrance, and that to certain of that king's subjects who, specially Keffingers and Cerammers named among them, are specified elsewhere to be the inhabitants of those most negorijs stretching along the north coast from above Hattilen, around the east point to Hattoemetten on the south side; and thus also vice versa, from the native motherland of the cloves, navigation to and from those quarters is maintained from time to time; all the more since it is also further revealed that, during a clove and nutmeg trade with the English at Banjarmassing discovered in the year 1739
Dutch transcription
67 He Van Amboina Den 23: Meij 1759. Heel om van allen Jnlander, bij maar enigen insaar van goede droge nagulen deselve ten allen tijde, tegens gerede voldoening, directe aan te nemen, om dus die lieden door 't zommijlen lang en lastigh magten na den generaelen inwicht en afbetaeling van den ganschen oegst, niet als te dringen, 't zeer naedelige spaar jnteslaen, om deselv voor 't op schot van een kleentje, te ner verhanden; op leverantie te verkoopen; dan wel /:als 't aller pernicieuste :/ met deselve deese off gene vreemde uijtwegen te zoeken en Ten vierden dat /:gelijk voornemens ben 'thans te laeten geschieden:/ 'sjaarlijks of wel altoos on de twee Jaeren door een generaal Changement de pasthoudens die op alle plaatsjes wa uijt kijk in de nogul distriaten leggen, verwisselt en verplaats werden, om door te lang verblijf op eene plaats niet te ver in den kennis te geroeken; off zom„ „wijlen door onderling vertrouwen, ten nadeeligen gemeen„ „schap en verband, met den Inlander in te wortelen. En door welke, nevens alle de verdere /:gelijk den visitatie aller gaande en komende vaartuijgins; 't verbod van gehelijk niet te vaeren geduirende 0 den oegst, en voor den leverantie en andere :/ in daegelijkse observantie, zijnde middelen mij verbeelden zouden dat de nagulinsoon uijt de ingesloten districten ter deser provintie, genoeg buijten bekommering van Clandestinen verveet, gestelt en versekert zoude kunnen veesen, alschoon zulks nogthans, ook mis„ 7 schien welk gehelijk niet verhinderen zoude mogen dat op deese of gene afgelegen sluijkmesten dien specerie te morsserij niet zoude kunnen werden aangebragt; wijl den vaart der Tidoreesen op Ceeram nae Contract van 5. Meij aenno. 1700. g'ccordeert; En bij uw Hoog Ed:s missieve van 31:' Januarij 1721. tot gene verhindering en zulks aan eenige van diens konings onderdaenen die /: specciael kef„ fingers en Cerammers daar onder benoemd:/ elders bepaeld werden te sijn de Jnwoonderen dier meeste negorien, die aan de noordkust van boven Fattilen, den oost hoek om tot hattoemetten aan de zuijdkant rond strecken; gerecommandeert; En dus ook vice versa, uijt 't eijgen moederland der Nagulen, van en op die quaertieren, van tijt tot tijd onderhouden wert. te meer wijl mede noch tekkens ontmaere, dat bij een in A:o 1739 ontdekte nagul„ e- noten handel met de Engelsen op Banjermas„ Van Amboina den 23: Meij A:o 171 observantie „sing 67 Van Amboina Den 23:' Meij 1759. ee C. om van allen Jnlander, bij maar enigen insaam van goede droge nagulen deselve ten allen tijde, tegens gerede voldoening, directe aan te nemen, om dus die lieden door 't zommijlen lang en lastigh magten na den - generaelen inwicht en afbetaeling van den ganschen oegst, niet als te dringen, 't zeer naedelige spaar jnte slaen, en deselv voor 't op schot van een kleentje, te nerverhanden; op leverantie te verkoopen; dan wel /:als 't aller pernicieuste :/ met deselve deese oft gene vreemde uijtwegen te zoeken en Ten vierden dat /:gelijk voornemens ben 'thans te laeten geschieden:/ 'sJaarlijks of wel altoos on de twee Iaeren door een generaal Changement de pasthoudens die op alle plaatsjes van uijt kijk in de nogul districten leggen, verwisselt en verplaats werden, om door te lang verblijf op eene plaats niet te ver in den kennis te geroeken; off zom„ „wijlen door onderling vertrouwen, ten nadeeligen gemeen„ „schap en verband, met den Inlander in te wortelen. En door welke, nevens alle de verdere /:gelijk den visitatie aller gaande en komende vaartuijgins; 't verbod van gehelijk niet te vaeren geduirende den oegst, en voor den leverantie en andere :/ in daegelijkse observantie zijnde middelen mij verbeelden zouden dat de nagul insoon uijt de ingesloten districten ter deser provintie, genoeg buijten bekommering nen Clandestinen merveet, gestelt en versekert, zoude kunnen weesen, alschoon zulks nogthans, ook mis„ schien welk gehelijk niet verhinderen zoude mogen dit op deese of gene afgelegen sluijkmesten dien specerie ten morsserij niet zoude kunnen werden aangebragt; wijl den vaart der Tidoreesen op Cuaam nae Contract van 5. Meij aenno. 1700. g'accordeert; En bij uw Hoog Ed:s missieve van 31:' Januarij 1721. tot gene verhindering en zulks aan eenige van diens. konings onderdoenen die /: specciael kef„ „fingers en Cerammers daar onder benoemd:/ elders bepaeld werden te sijn de Jnwoonderen dier meeste negorien, die aan de noordkust van boven Hattilen, den oost hoek om tot hattoemetten aan de Zuijdkant rond strecken; gerecommandeert; En dus ook vice versa, uijt 't eijgen moederland der Nagulen, van en op die quaertieren, van tijt tot tijd onderhouden wert. te meer wijl mede noch teffens ontmaere, dat bij een in A:o 1739 ontdekte nagul„ 3- noten handel met de Engelsen op Banjermas„ Van Amboina den 23:' Meij A:o 17 observantie „sing He
English
69 From Amboina, the 23rd of May 1759. From Amboina, the 23rd of May 1759 Banjermassing, at which time it was already maintained as certain that the unhusked nuts, along with nutmegs, massoia, and birds of paradise, were brought down from their islands by the Papuans, and especially the negorij Sikara, sold at Oening close to Kefting, and from there transported further westward by the Ceram people to Bouton, Bali, and elsewhere. Wherefore a constant vigilance at that east corner is certainly entirely necessary, so it is hoped that on Your Right Noblenesses' part, regarding me personally, it might not be judged unfavorably as if I would want to fall short according to my abilities in all zeal for the Honourable Company's precious interests. But concerning the undoubtedly certain difficulty, or rather above all the furnishing of materials, artisans, and laborers who would have to be sent in various respects for the construction of the projected fort on Pulau Gisser as I propose, most urgently necessary for immediate completion; it may also be taken into favorable consideration that the present state of affairs, and the heavy works currently underway in this province, having been weighed by us as being of the greatest importance; I have, in duty bound, had to advise Your Right Noblenesses to bring this rather very respectfully and directly to your generous disposition, under special notice, than that I might too lightly have made myself strong in order to achieve Your Right Noblenesses' aim with certain effect to carry out that mark from here at present. Just as I furthermore most respectfully assure Your Right Noblenesses that only the partial stay here of the soldiers destined in said period for Banda is caused solely by the lack of shipping opportunities for transport; and at present, following Your Right Noblenesses' recent approval, the discharge of the native soldiers currently in service here cannot well be put into execution because of an unusually severe illness and mortality currently raging here, both among the natives and the servants who comprise the general garrisons of this province, which has already at present, beyond the recent count, caused the numbers to drop again to around 80 heads below the ordained plan, and many are also still very ill and ailing. Wherefore I have then only at present 71 From Amboina, the 23rd of May 1759 From Surat, 26 April Anno 1759 been able to bring into observance, regarding their improvement upon the expiration of time, Your Right Noblenesses' orders to increase the same only from guilder to guilder, not exceeding 11:—:— guilders. And likewise in the future the summary strength of the servants present in general, following Your Right Noblenesses' favorable remark on the abuse that had existed therein, is to be arranged with the exclusion of the native teachers, or church and school servants. While in the meantime I then conclude this by commending Your Right Noblenesses' highly respected persons and the high interests of the Company to God, and calling myself very respectfully, was written below, Right Noble, Severe, Highly Esteemed, Valiant, Most Wise, Prudent, Very Generous Lord and Lords; lower, Your Right Noblenesses' very humble servant, was signed, Mr. J. van Idsinga, in the margin, Amboina, Victoria, the 23rd of May 1759. Referring ourselves with respect to our secret advices of the 10th of March last, dispatched in duplicate via the ships Amerongen and Amstelveen, we shall let this contain that which has been performed and occurred since that time, and which, by its own nature, the connection with other matters, the consequences arising therefrom, Right Noble Wide-Ruling Lords together with The Right Honorable Lords Councillors of Netherlands India To His Excellency the Right Noble, Highly Esteemed Lord Jacob Mossel General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, likewise on behalf of the same and its General East India Company, Governor-General Batavia From Surat or
Dutch transcription
69 Van Amboina den 23:' Meij 1759. Van Amboina den 23:' Meij 1759 halven hebben moeten aanraeden, em uw hoog Edelh:s sulks Banjermassing, doenmaals reeds, als in 't zekere liiver zeer eerbiedigh directe ten zoel genenereerde al gesustineert is, dat de noten ongebolstert, nevens dispositie, onder speciale aanmerking te brengen nogulen, massooij en papouse vogelen door de dan wel dat mij te lichtvaardig sterk zoude papouen uijt hunne eijlanden, en wel insonderheij=t de hebben moge maeken, /:om ten versekerden negorij sikara afgebracht, op oening /:dicht bij Effecte aan uuw hoog Ed:s oogmerk:/ thans kefting :/ verkogt, en als dan van daar door de Cerammar van hier dat merk uijt te kunnen voeren. verder omden w:t na bouton, balij en elders vervoert wierden. gelijk voorts ook uw hoog Ed:s ten eerbiedigsten verse„ Alwaar omme ene geduirige waaksaamheijt vere dat alleen 't gedeeltelijke verblijft, der in d:o aan dien oost hoek, zekerlijk den gonsch necesszen zijnde, p=s na banda gedestineerde militairen, alhier zoo hoopd dat bij uw hoog Ed:s ook ten mijnen particuliere veroorsaakt is, alleen daar manquement van scheeps op zichte, niet ongunstigh g'oordeelt zoude mogen gelegentheijt tot transport; En thans na uw hoog werden, als off in alle ijver tot 'sE: Comp:s dierbare Ed:s Jongst goed vinden 't ontslagh der alhier in belangens. na vermogens te kort zoude willen schieten, dienst zijnde Jnlandse soldatesque niet maar belangende, den ongetwijffelt zekeren moeite, off mel ter Executie gesteld kan werden, om eenen wel voor al 't fournissement van matezialen, ambagts thans alhier buijten gewoon smaat graseerende lieden en werkvolkeren, die in diversen opzichte aan den ziekte en sterfte; zoo onder den inlander Extructie van 't geprojecteerde fort op p=lo gisser als dienaeren die de generale „ guarniseeren ter /:zoo als mij voorselle ten hoogsten noodsaekelijk tot deser provincie reeds voor 't tegenswoordige directe absolvering :/ gezonden zoude moeten worden; als boven Jongste recautering, alweder tot riim. 80. noch in eren gunstige Consideratie zal mogen komen, dat koppen beneden t' g'ordonneerde plan heeft doen den tegenswoordigen toestand van zaeken, en onderhanden daalen, En nogh vele almede zeer ziek en zijnde sinaere werken ter deser provincie, bij ons, als van sukkelende zijn: waarom, dan alleenlijk thans 't grootste belang gepondereert zijnde; mij plichts halven maar ƒ 71 Van Amboina Den 23:' Meij 1759 Van Souratta 26. April A. o 1759 maar in observantie heb kunnen doen brengen, dat omtrend derselve verbeteringe bij tiijds Expiratie uw hoog Edelens ordres ten verhoging van deselve maar van gulden tot guldens niet bonen ƒ 11:—:—: g'observeert mend. En mede in vorvolg de korte sterklent der aanwesende dienaren in 't gemeen na uw hoog Edelens gunstige aanmerking van het daar in geweest zijnde abuisiere, met uijtlaeting der Jnlandse leermeesters, ofte kerk en school bediendens staen te werden ingericht: Terwijl intusschen desen dan besluijte met uw hoog Edelens zeer gerespecteerde personen, en loge belangens der maatschappij gode te beveele en mij zeer eerbiedigh te noemen /:onderstond:/ hoog Edelen gestrenge, groot achtbaere, kanhafte, wel wijse, voorsienige, seer genereusen heere en heeren; /:lager:/ uw hoog Edelens zeel onderdanige Dienaar /:was geteekend:/ M:r J: van Jdsinga /:in margine:/ Amboina victoria den 23:' Meij 1759. Ons met eerbied refereerende aan onse secrete advisen van den 10:' Maart Jongstleeden dubbeld afgegaan per de scheepen amerangen en Amstelneen, zullen mij dese laten behelsen het gene zedert dien tijd is verrigt en voorgevallen, en om zijn eigen aard, de Connexie met andere stoffen, de gevolgen daar uit ontslaan Hoog Edele wijd gebiedende Heeren Nevens De wel Edele Heeren Raden van Nederlands Jndia Aan zijn Excellentie Den hoog Edelen groot agtbaren Heere Jacob Mossel generaal over de Jnfanterie ten dienste van den staat der verEenigde nederlanden mittg:s van wegens deselve en haare Algemene oost indische Compagnie gouverneur generaal Batavia van Souratta ofte E