VOC English

Dutch East India Company records, translated and anchored to the scan.

Inventory 3586

Japan · 1,024 pages · 278 segments · open at the Nationaal Archief ↗

NL-HaNA_1.04.02_3586_0001 view scan ↗

English

3 82 2 Secret Incoming Letterbook and Enclosures, arrived 1781. First volume 1 Further Papers of Anno 1780: for the fatherland Resolutions Letters and Amboina Secret Copies G Original Original. Register of such Separate Papers as are now from Amboina for the Netherlands to be sent over and which are cited in the outgoing Secret Letters to Their High Nobilities at Batavia in Anno 1780: with the copies of those Letters themselves: — Copy of the Secret Letter of the Honorable and Worshipful Mr. Bernardus van Pleuren, Governor and Director of this Province to the aforementioned Their High Nobilities dated 15. June last. . . . . . Page 1. to Page 34: Secret Letter from and to as above dated 14: August 1780: - - - - - - - Page 115: Secret Letter of the Honorable and Worshipful Mr. Bernardus van Pleuren Governor and Director of this Province to the aforementioned Their High Nobilities dated 28: September of this current year: - - - Page 117 to Page 121: Separate Resolutions taken in the Council of Policy on 7: February, 5: April, and 26: May of the current year: - - - Page 35: to Page 47: First Volume Original: Register of such Separate Papers as are now from Amboina for the Netherlands to be sent over and which are cited in the Outgoing Secret Letters to Their High Nobilities at Batavia in Anno 1780: with the Copies of those Letters themselves: — Copy of the Secret Letter of the Honorable and Worshipful Mr. Bernardus van Pleuren, Governor and Director of this Province to the aforementioned Their High Nobilities dated 15. June last. . . . . Page 1. to Page 34: Secret Letter from and to as above dated 14. August 1780: - - - - - - - - - - Page 115. Secret Letter of the Honorable and Worshipful Mr. Bernardus van Pleuren Governor and Director of this Province to the aforementioned Their High Nobilities dated 28: September of the same last mentioned: - - - - - - - Page 117 to Page 121 Separate Resolutions taken in the Council of Policy on 7: February, 5: April, and 26: May of the current year: - - - Page 35: to Page 47: Copy of a Separate Resolution taken in the Council of Policy on the 15th of this month - - - - - Page 121 to Page 125: Outgoing Letters to the Subordinate Offices dated 26: January, 14: March, 17: 25: and 27: May of the current year. . . . . . . - Page 47 to Page 53: Incoming Letters from the Subordinate Offices dated 4: February, 9: and 10: March, 18: 29: and 30: May, 1: 2: 4, and 5: June - - - - - - Page 54 to Page 62: Outgoing Letters to the outer Governments such as Banda, Ternate, and Makassar dated 12: October of the previous year, 29: February, 13: March, 4: 22: 26: May of the current year: - - - - - - - - - - Page 62: to Page 80: Secret Circular Missive from the Lord Governor of Amboina to the Lords Governors of Banda, Ternate, and Makassar - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Page 125: Incoming Letters from the outer Governments Ternate, and Makassar dated 30: November and 23: December past, the latter annexed A Letter from Saleyer's Resident - - - - Page 80: to Page 86 Extract of Letters from the Heads of the four Spice Offices containing that during the recent clove harvest no Ceram people or other smugglers were perceived, dated 23: 24: 27: April and 8: May of the current year: - - - - - - - Page 86: to Page 88 Copy of the Declaration of the Christian Native Janis Makailapessij of Suhaha who, having been abducted by the Papuans, was transported to Tobo, married there and embraced Mohammedanism - - - - Page 88 to Page 89 Copy Declaration of the Mandarese Balij who, being still small, was transported to Tobo by his countrymen, sold, and married there, both Declarations dated 23: March of the current year: . . . . . . . Page 89 to Page 92 Account given by Paulo Gissers, Orang Kaya of Kobiaij, regarding his transport of 5 Saleyerese Princes, dated 11: April of this current year: - - - - - - - Page 92 to Page 96 Account given by the aforesaid five Saleyerese princes containing their transport and treatment by Paulo Gissers, Orang Kaya of Kobiaij, dated 15: April of the current year: - - - - - - - Page 96 to Page 98 Declaration of the Native of Manipa Loehoe, named Karahita, recently abducted by the Papuans of Salwatti and sold to the Raja of Roemasoal, his experiences and the sighting of an anchored foreign Three-masted Ship there, dated 25: May of the current year: - - - - - - - - - - - - - - Page 98 to Page 102 Report of the survey of the Nutmeg trees on Hoamoal dated 13: April 1780: — Page 102 to Page 103: Report of the survey of the Nutmeg trees from under this Main Castle dated 16: May of the current year: . . . . . . . . . . Page 103: Instructions for the commanders of the Sloop De Batavier, the Panchallang De Beschermer, De Toezigt, De Victoria, Delft, and the Manipees of the same content dated 9: October 1779: - - - - - - Page 104 to Page 109 Instructions for the commanders of the Panchallangs, De Victoria, Delft dated 27: May 1780: - - - - -- Page 109 to Page 112 Copy List of such vessels as have arrived here from Ceram's South Coast since the 1st of September 1779 until the last of August of the current year and have departed thither again, with a specification of that which was imported and exported by the same - - - - - - - - - - - - - Page 130 Amboina in Castle Victoria the 20th of September Anno 1780: P. Haga, Secretary. Note of the Kora-Koras, cruising orembaais, as the same are maintained and supported by the Respective Negorijs, dated 15: June 1780: - - - - - - - - Page 112 to Page 115 Written Report of the commanders of the cruising Panchallangs De Victoria and Delft dated the 4th of this month: - - - - - - Page 127. G Page 1 First Secret Volume Batavia To His High Nobility: The High Noble, Valiant, and Right Honorable Lord Reijnier de Klerk, Governor-General, and The Noble and Valiant Lords, Councilors of the Netherlands Indies. High Noble, Valiant, and Right Honorable Lord! and Noble and Valiant Lords! With the arrival of the Sloop Bataviaas Welvaaren here at the Roadstead, on the 8th of March of this current year, to me, together with

Dutch transcription

3 82 „ 2 Secreet Inkomand Briefboel= en Bylagen overgek: 1781. Eerste deel 1 Verdere Papieren van A:o 1780: voor eden landen Resolutien Brievenen Ambonse Secreete Copiae G Ortg. Orige. Register van zodanige Aparte Papieren als tans van Am„ voor Nederland a Zrin geccteen zyn by „te Brieven aan Hun Hoog Edelens te Batavia in A=o 1780: met de Afschriften van die Brie„ „ven zelfs: — Copia Secreete Brief van den wel Edelen Agtbare Heer Bernardus van Pleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie dan welm: Hun Hoog Edelens gedateerd 15. Junij l:t d„o. . . . . . Pag: 1. tot Pag: 34: _=o Secreete Brief van en aan als eeven ged=t 14: Aug:s 1780: - - - - - - - _o Secrete Brief van den wel Edele Agtb: Heer Bernardus van Sleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie aan welm: Mun Hoog Edelens ged=t 28: September h„d l: - - - D=r Apparte Resolutien genomen in Rade van Politie op den 7: Febr: den 5: April en 26: Maij j: L: - - - - „ 35: „ „ 47: - „ 117 „ „ 121: -- „ 115: ƒ zouden - Eerste Deel Orige: Register van zodanige Aparte Papieren als tans van Am„ boina voor Nederland overgezonden worden mitsgaders „geciteert zijn bij de Afgegane Secree„ „te Brieven aan Hun Hoog Edelens te Batavia in A=o 1780: met de Afschriften van die Brie„ „ven zelfs: — Copia Secreete Brief van den wel Edelen Agtbare Heer Bernardus van Pleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie dan welm: Hun Hoog Edelens gedateerd 15. Junij l„t d„o. . . . . Pag: 1. tot Pag: 34: _=o Secreete Brief van en aan als eeven geld:t 14. Aug:s 1700: - - - - - - - - - - „ 115. _=o Secrete Brief van den wel Edele Agtb: Heer Bernardus van Fleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie aan welm: Hun Hoog Edelens ged=t 28: September l„o d:o - - - - - - - „ D=r Apparte Resolutien genomen in Rade van Politie op den 7: Febr: den 5: April en 26: Maij j: L: - - - „ 35: „ „ 47: 117 „ „ 121 - Politie op den 15: deeser - - - - - Pag: 121 tot Pag 125: afgaande Brieven na de Subalterne Comp„ „toiren ged=t 26: Janu:, 14: Maart, 17: 25: en 27: Maij J: L.. . . . . . . - _=o Aankomende Brieven van de Subalterne Comptoiren gedateert 4: Febr: 9: en 10: Maart 18: 29: en 36: Maij, 1: 2: 4 en 5: Junij - - - - - - „ 54 „ „ _=o afgaande Brieven na de buijten Gouvernemen„ „ten als Banda, Ternaten, en Maccasser in dato 12: octob:r A:o p„o 29: febr: 13: Maart 4: „ 22:„ 26: Maij: J: L: - - - - - - - - - - „ 62: „ „ 80: _=o secrete Sireulaire Missive van den Heer Ambons Gouverneur aan de Heeren Gouver„ „neurs van Banda, Ternaten en Maccas„ „ser - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 125: o Aankomende Brieven van de buijten Gou„ „vernementen Ternaten, en Maccasser ged=t 30: Novemb„r en 23: decemb„r pass=o, d' laaste annex Een Brief van Salaijers Resident - - - - „ 80: „ „ Extract Brieven van de Hoofden der vier Specerij Comptoiren behelsende dat onder den jongsten Nagul oogst geen Cerammers of andere smok„ „kelaars vernoomen zijn in dato 23: 24: 27: Copia Declaratoir van den Christen Jnlander Janis Makailapessij van Suhaha wel„ „ke door de Papoen gerooffd na Fobo vervoerd al„ „daar getrouwt en't Mahometisdom omhelst heeft - - - - 87: „ 47 „ „ 53: Copia Apparte Resolutie genomen in Rade van 88 _o .. - 62: 86 „ „ - April en 8: Maij j:o L: - - - - - - - „ 86: „ „ Copia Declaratoir van den Mandarees Balij die nog klein zijnde door desselfs Landslieden na Sobo vervoert verkogt en aldaar getrouwt is beide Declaratoiren in dato 23: Maart J:o L: . . . . . . . ƒ:49: 89 Relaas gedaan door P=lo Gissers orang„ „kaij kobiaij omtrent zijn vervoer van April 5: Salajereese Princen ged:t 11:' lesrrt Relaas gedaan door voorseijde vijf Salaijereese princen behelsende haar vervoeren en behandeling. van P=l Gissers orangkaij kobiaij ged=t 15: April J: - - - - - - -„ Verklaaring van den Jnlander van Manipa Loehoe, in name karahi„ „ta Jongst door de Papoen van salwattij geroofden aan den Radja van Roema„ „soal verkogt, zijn weedervaaren en het zien ten anker leggen van een vreemd Driemast Schip aldaar in dato 25: Maij Rapport van den opneem der Noote boomen op Stocamohel gedateert 13: April 1780: — Rapport van den opneem der Nooteboo„ „men van onder dit Hoofd Casteel in dato 16: Maij j: L: . . . . . . . . . . „ 103: Jnstructies voor de gezaghebbers van de Chialoup De Batavier de Pan„ „tjalling De Beschermer De Toezigt De victoria, Delft en de Manipees van eeninhoud gedated 0: octob„r 179: - - - - - - „ 104 „ 102 98 92 _ro - – – . . . . . . . . . . . . „ 96 - - -„ -— t: lb: - - - - - - - - - - - - - - _o Jnstructie voor de gezaghebbers van de Pan„ „tjallings, De victoria Delft in dato 27: Maij 1780: - - - - -- Copia Lijst van zodanige vaartuijgen als er van Cerams zuijd Cust sedert p=mo September: 1779: tot ultimo Aug=s J: L: alhier aangekomen en weeder der„ „waards vertrokken zijn met specifi„ „catie van het geene door dezelve is in en uijtgevoerd - - - - - - - - - - - - - „ 130 Amboina in 't Casteel Vriouw Victoria den 20: september A„o 1780: P Haga Cunt. 112 . . . Pag. 109 Notitie van de Corre Corres kruijs orem„ „baijen zodanig dezelve door de Res„ „pective Negorijen aan en onderhouden schriftelijk Rapport der gesagheb„ „bers van de kruijs=Pantjallings De Vrctoria en Delft gedateerd 4: deezer : - - - - - - „ 127. worden in dato 15: Junij 1780: - - - - - - - - „ G Pag: 1 „ Jnge seret deef Batavia Aan zijn Hoog Edelheid: Den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere Reijnier de Klerk Gouverneur Generaal 1 De Wel Edele Gestrenge Heeren, Raaden Van Nederlands India Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere! in Wel Edele Gestrenge Heeren! Met de komst van de Chialoup Bataviaas Wel¬ „vaaren alhier ter Rheede, mij op den 8=e Maart beneevens deeses

NL-HaNA_1.04.02_3586_0018 view scan ↗

English

Instructions for the commanders of the pantjallings De Victoria and Delft, dated 27 May 1780: Page 8 Note on the kora-koras and cruising orembaais, as they are maintained and kept in service by the respective negorijen, dated 15 June 1780: Page 8 Copy of the written report of the commanders of the cruising pantjallings De Victoria and Delft, dated the 4th of this month: Page 1 List of such vessels as have arrived here from the south coast of Ceram since 1 September 1779 until the end of August of last year, and have departed thither again, with a specification of what has been imported and exported by the same: Page 1 Amboina, in Castle Nieuw Victoria, the 20th of September Anno 1780. Secretary, G. Haga Page 1/7 Received secret letter. Batavia. To His Excellency, The High Noble, Valiant, and Highly Esteemed Lord Reijnier de Klerk, Governor-General, and The Honorable, Valiant Lords Councillors of the Netherlands Indies. High Noble, Valiant, and Highly Esteemed Lord, and Honorable, Valiant Lords! With the arrival of the sloop Bataviaas Welvaaren here in the roads, having been honored on the 8th of March of this year, along with this, List Instructions for the commanders of the pantjallings De Victoria and Delft, dated 27 May 1780: Copy of the written report of the commanders of the cruising pantjallings De Victoria and Delft, dated the 4th of this month: List of such vessels as have arrived here from the south coast of Ceram since 1 September 1779 until the end of August of last year, and have departed thither again, with a specification of what has been imported and exported by the same: Note on the kora-koras and cruising orembaais, as they are maintained and kept in service by the respective negorijen, dated 15 June 1780: Amboina, in Castle Nieuw Victoria, the 20th of September Anno 1780. Haga, Secretary. Page 1 Page 4 Page 1 Page 1 Page 1 Received secret letter. Batavia. To His Excellency, The High Noble, Valiant, and Highly Esteemed Lord Reijnier de Klerk, Governor-General, and The Honorable, Valiant Lords Councillors of the Netherlands Indies. High Noble, Valiant, and Highly Esteemed Lord, and Honorable, Valiant Lords! With the arrival of the sloop Bataviaas Welvaaren here in the roads, having been honored on the 8th of March of this year, along with this, List Instructions for the commanders of the pantjallings De Victoria and Delft, dated 27 May 1780: Note on the kora-koras and cruising orembaais, as they are maintained and kept in service by the respective negorijen, dated 15 June 1780: Copy of the written report of the commanders of the cruising pantjallings De Victoria and Delft, dated the 4th of this month: List of such vessels as have arrived here from the south coast of Ceram since 1 September 1779 until the end of August of last year, and have departed thither again, with a specification of what has been imported and exported by the same: Amboina, in Castle Nieuw Victoria, the 20th of September Anno 1780. G. Haga, Secretary. Page 1 Page 1 Page 1 Page 4 Page 1/2 Batavia. Received secret letter. To His Excellency, The High Noble, Valiant, and Highly Esteemed Lord Reijnier de Klerk, Governor-General, and The Honorable, Valiant Lords Councillors of the Netherlands Indies. High Noble, Valiant, and Highly Esteemed Lord, and Honorable, Valiant Lords! With the arrival of the sloop Bataviaas Welvaaren here in the roads, having been honored on the 8th of March of this year, along with this, Regarding the received praise; the Governor's expression of gratitude. The recommendation regarding the smuggling under Hitu will be observed. of this year, with Your Excellencies' highly respected secret letters of 31 December anno passato, I shall, following the thread of their contents, dutifully reply thereto by this present; after having first expressed my humble gratitude for the general approval of my conduct in the expedition or punitive action against the inhabitants of various Ceram negorijen guilty of smuggling, and the highly favorable confidence that Your Excellencies are pleased to place in the management and vigilance for the suppression of smuggling by the respectful signatory, while assuring that the recommended caution will never be lost from sight; consequently, making a beginning with Products and what relates thereto, I shall observe and obey Your Excellencies' recommendation with regard to the threat made by me to the Hituese regents in case it should occur that Ceram or other smugglers might be discovered under the respective negorijen, soas, or neighborhoods, 3: Clarification of the established orders for the gathering of cloves. neighborhoods, as well as upon the interception of concealed or clandestinely exported cloves, having made that threat principally in order to deter the unfaithful native from smuggling, and to encourage the one to watch the ways and movements of the other, to the end of being able to discover the guilty party more easily, but by no means with the intention of punishing the innocent together with the guilty. Regarding the established order that all clove suppliers daily after picking must show the gathered quantity, on pain of a severe punishment, in front of the negorij baleu to the postholders, and that the latter must keep an accurate record thereof, I make bold to respectfully provide Your Excellencies with this clarification, that I devised the aforesaid order, partly to be able to discover whether, besides the actual dati-holders, clove trees are being cultivated and fruits gathered by others from outside, while in earlier times unpermitted 1

Dutch transcription

Jnstructie voor de gezaghebbers van de Pan„ „tjallings, De victoria Delft in dato 27. Maij 1780: - - - - - - Notitie van de Corre Corres kruijs orem„ „baijen zodanig dezelve door de Res„ „pective Negorijen aan en onderhouden Copia schriftelijk Rapport der gesagheb„ „bers van de kruijs=Pantjallings De Vidtoria en Delft gedateerd 4:' deezser - - - - - - - „ worden in dato 15: Junij 1780: - - - - - - - - „ Lijst van zodanige vaartuijgen als er van Cerams zuijd Cust sedert p=mo September: 1779: tot ultimo Aug=s J: L: alhier aangekomen en weeder der„ „waards vertrokken zijn met specifi„ „catie van het geene door dezelve is in en uijtgevoerd - - - - - - - - - - - Amboina in 't Casteel Vriouw Victo den 20: september A„o 1780: Secret. s G: Haga - „ . Pag. 8 1. 8 —. „ - Pag: 1/7 tange secreete Breef Batavia Aan zijn Hoog Edelheid: Den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere Reijnier de Klerk Gouverneur Generaal De Wel Edele Gestrenge Heeren Raaden Van Nederlands India Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaren Heere! en Wel Edele Gestrenge Heeren! Met de komst van de Chialoup Bataviaas Wel¬ „vaaren alhier ter Rheede, mij op den 8=e Maart beneevens deeses E Lijst Jnstructie voor de gezaghebbers van de Pan„ „tjallings De victoria Delft in dato 27. Maij 1780: - - - - -- Copia van zodanige vaartuijgen als er van Cerams zuijd Cust sedert pmo September: 1779: tot ultimo Aug=s J: L: alhier aangekomen en weeder der„ „waards vertrokken zijn met specifi„ „catie van het geene door dezelve is in en uijtgevoerd - - - - - - - - - - - - - „ Amboina Jn't Casteel Nriouw Victo den 20: september A„o 1780: Haga Curt Notitie van de Corre Corres kruijs orem„ „baijen zodanig dezelve door de Res„ „pective Negorijen aan en onderhouden schriftelijk Rapport der gesagheb„ „bers van de kruijs=Pantjallings De Victoria en Delft gedateerd 4: deezer:- - worden in dato 15: Junij 1780: - - - - - - - - „ — „ . Pag 1. 4 - - - - - „ 1 Jan Pag: 1 „ ontfange serete drief Batavia Aan zijn Hoog Edelheid: Den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere Reijnier de Klerk Gouverneur Generaal De Wel Edele Gestrenge Heeren Raaden Van Nederlands India Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere. in Wel Edele Gestrenge Heeren! Met de komst van de Chialoup Bataviaas Wel¬ „vaaren alhier ter Rheede, mij op den 8=e Maart beneevens deeses Lijst Jnstructie voor de gezaghebbers van de Pan„ „tjallings De victoria Delft in dato 27. Maij 1780: - - - - - - Notitie van de Corre Corres kruijs orem„ „baijen zodanig dezelve door de Res„ „pective Negorijen aan en onderhouden Copia schriftelijk Rapport der gesagheb„ „bers van de kruijs=Pantjallings De Vrctoria en Delft gedateerd 4:' deezer - - - - - - - - - „ worden in dato 15: Junij 1780: - - - - - - - „ van zodanige vaartuijgen als er van Cerams zuijd Cust sedert p=mo September: 1779: tot ultimo Aug=s J: L: alhier aangekomen en weeder der„ „waards vertrokken zijn met specifi„ „catie van het geene door dezelve is in en uijtgevoerd - - - - - - - - - - - - - „ Amboina Jn 't Casteel Criouw Vica den 20: september A„o 1780: P Haga Curt: .. Pag ƒ 1 1 1. 4 Pag: 1/2 Batavia ontforge Ceret mef Aan zijn Hoog Edelheid: Den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere Reijnier de Klerk Gouverneur Generaal De Wel Edele Gestrenge Heeren Raaden Van Nederlands India Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaaren Heere. in Wel Edele Gestrenge Heeren! Met de komst van de Chialoup Bataviaas Wel¬ „vaaren alhier ter Rheede, mij op den 8=e Maart beneevens deeses wagens den ontfangen Loff de recommand: omtrent der mors„ „handel onder Hitoe zal g'obser„ „veert worden deeses jaars verlerd gevonden hebbende met uw Hoog Edelens zeer gerespecteer„ „de secreete Letteren van den 31' Decem„ „ber Anno passato zo zal ik den draat van derselver inhoud volgende daar op bij 's Gouverneurs dankbetuijging deesen schuldpligtig rescribeeren; na alvoorens mijne needrige Dankbaarheid afgelegt te hebben voor de generaale goedkeuringe mijner behandelinge in de Expeditie of strafoeffening aan de aan Morshandel schuldige be¬ „woonders van diverse Ceramse Nego„ „rijen, en 't grootgunstig vertrouwe dat uwe Hoog Edelens gelieve te stellen in 't beleijd en wakkerheid ter beteugeling van den Morshandel, van Eerbiedigen Teekenaar, onder betuijging de aanbevoolene voorsigtigheid nimmer uijt 't oog te sullen laaten gaan; mitsdien een begin maakende met Producten en 't geen daar toe be„ „trekking heeft sal ik observeeren en ge„ „hoorsaamen, UW Hoog Edelhee„ „den recommandatie met aanschouw tot de door mijn gedaane bedrijging aan de Hie„ „toese Regenten ingeval het exteeren mogten dat er Ceramse of andere Morshandelaaren onder de res„ „pective Negorijen, soas, dan wel buurtschappen 3: opheldering der gestelde ordres bij het in Samaken der Nagulen buurtschappen mogten ontdekt= worden, zo meede bij agterhaaling van schuijlgehouden of Clandestin uijtgevoerde Nagulen, hebbende die bedrijging ten principaalen gedaan, om den ontrouwen Inlander van den Morshandel afteschrikken, en den een met den ander aanteset„ „ten op elkanders weegen en gangen agt te geeven, ten einde des schul¬ „dige faciller te kunnen ontdekken, dog geensints met oogmerk om den= onschuldigen met den schuldigen te saa„ „men te straffen. Omtrend de gestelde order dat alle NagulLeveranciers dagelijks na de plukking, de ingesamelde quanti„ „teid op peene van een gevoelige Correc„ „tie voor de Negorijs Baleeuw, aan de Posthouders vertoonen, en die daar van pertinente aanteekening moeten houden, bevrijmoedige mij Uw Hoog Edelens Eerbiedig deese opheldering te doen, dat ik voorseijde ordre uijtge„ „dagt hebbe, eensdeels om te kunnen — ontdekken of 'er ook buijten de wesent„ „lijke Datijhouders, door andere buij„ „ten af Nagulboomen gecultiveerd en vrugten ingesameld worden, ter„ „wijl 'er in vroegere tijden wel ongepermitteerde 1

NL-HaNA_1.04.02_3586_0026 view scan ↗

English

unauthorized possessors of clove trees have been found who made a practice, after gathering their cloves, of bringing them to the scales in the name of one or another Datij holder. Secondly, because upon the delivery of the cloves at the scales, after confrontation with the notes of the respective Postholders, the Chiefs of the clove districts and Commissioners for the weighing-in will immediately be able to perceive who among the clove suppliers are lagging behind, as well as calculate, more or less, whether any of the collected quantity is being withheld; at least I imagine that the embezzlement of cloves can thereby be prevented; yet even if it is practiced, that it can then be of no great consequence. Concerning the punishment, I have delegated it to the Heads of the Offices, who, according to the received reports of the Postholders and a fair investigation, in the presence of the Village Chief, either acquit the accused or apply a moderate punishment, assuring Your High Nobilities that Treats of the clove trees. The general letter. The extirpation shall be halted. The state of the nutmeg plantation shown. that I am always mindful of the abuse of the common native, and likewise regarding the Native Regents that their authority and respect are not diminished, which would surely follow if the common soldier were given any authority to inflict punishment. Concerning the present state of the clove trees, the substance being respectfully communicated in today's outgoing general advices, I beg Your High Nobilities for permission to refer thereto, noting solely in this matter that the number of presently existing Tatanamangs is of no importance, and I shall hold Your High Nobilities' order for the halting of the extirpation in dutiful observance. Concerning the increase of the nutmeg plantation, I would have wished to give Your High Nobilities a more pleasant report, but because of the unsettled weather, a considerable number of young saplings having dried up and died off, the expansion amounts to only Two Hundred trees in kind, as I have the honor to show Your High Nobilities in the following summary. Brief Summary of such Nutmeg Trees as were actually found under this Main Castle and the subordinate Negorijen during the latest census or in Anno 1780 by the respective clove registrars, with a comparison against Anno 1779, namely: Anno 1779: Datijs, their number: Fruit-bearing Trees: Half-grown Trees: Young or coming trees: General Total: Nussanive 1 2 13 16 Zeijlale 2 1 22 25 Ahusen not known 1 1 2 Mardicka 2 1 3 6 Hoekoenaloe 12 1 11 24 Company's Servants, Citizens and Chinese 68 28 223 251 Groot Hative 2 13 41 56 Hoekoerila 2 1 9 12 kleijn Hative 1 2 3 6 Oerimessing 27 17 40 84 Tawierie ditto 2 1 3 Latoehalat 11 4 6 21 Amahoesoe 22 8 5 35 Ema 34 6 11 51 Kilang 3 3 5 11 Nako 3 4 7 14 Soija 24 22 14 60 Halong 39 3 4 46 Hatalaij 11 4 11 26 Counted together: 135 Datijs; 123 Fruit-bearing; 101 Half-grown; 804 Young; 1028 General Total. This Year: Anno 1779: Anno 1780: Less: More: Fruit-bearing Trees: 123: 133: None: 10: Half-grown ditto: 101: 133: None: 32: Young or coming ditto: 804: 962: None: 158: Total: 1028: 1228: None: 200: Anno 1780: Datijs, their number: Fruit-bearing Trees: Half-grown Trees: Young or coming trees: General Total: Nussanive 1 2 13 16 Kleijn Hative not known 1 2 3 6 Mardicka ditto ditto 2 1 4 7 Hoekoenaloe 1 5 18 24 Company's Servants, Citizens and Chinese 86 59 14 220 293 Zeijlale 2 1 25 28 Groot Hative 2 12 25 39 Tawierie 1 2 3 Latoehalat 3 84 87 Amahoesoe 1 3 13 17 Halong 116 116 Oerimessing 4 1 26 31 Ahusen 7 20 27 Ema 36 172 172 Hoekoerila 8 1 2 21 24 Hatoe 2 3 7 12 Kilang 3 9 12 Nako 3 11 14 Hatalaij 5 4 1 10 Soija 23 4 1 107 112 Counted together: 140 Datijs; 133 Fruit-bearing; 133 Half-grown; 962 Young; 1228 General Total.

Dutch transcription

ongepermitteerde besitters van Nagul„ „boomen gevonden zijn die gepractiseerd hebbe naar den insaam hunner Nagulen, dezelve op de Naam van den een of an„ „der Datijhouder ter schaalen te bren„ „gen Ten anderen, om dat bij de Leve„ „rancie der Nagulen ter schaalen, na Confrontatie van de Notities der res¬ „pective Posthouders, de Opperhoof„ „den der Naguldistricten en Gecom„ „mitteerdens tot den inweeg, al aan„ „stonds sullen kunnen ontwaaren, wie van de Nagul Leveranciers agter¬ „blijven, als ook naar Calculatie, plus minus, nagaan of ir van de ingesa„ „melde parthij agterhouden word, ten minsten verbeelde mij dat daar door de verduijstering van Nagulen kan worden voorgekoomen; dog evenwel gepractiseerd wordende, dat het dan van geen groot belang kan zijn. De correctie betreffende heb ik die aan de Hoofden der Comptoiren gede¬ „mandeert, welke naar de ontfangene Rapporten der Posthouders en een bil„ „lijk ondersoek, in byweesen van 't Dorphoofd den aangeklaagde vryspreekt of een gematigde Correctie toepast, = verseekerende uw Hoog Edelheeden dat 1 5: van de Nagulboomen handelt de gemeene Brief d' Extirpatie zal gestaakt worden den staat der Note Plantagie aangetoont dat ik steeds sorgelijk ben voor den mis„ „handel van den gemeenen Inlander, en eeven zo omtrend de Inlandse Regenten dat deese in haar gezag en aansien niet gedeclineerd worden, 't welk seeker souden volgen als den gemeenen Militair eenig ge„ „zag tot strafoeffening wierd gegeeven. Betreffende den presenten staat der Nagulboomen 't saakelijke bij heeden afgaan„ „de gemeene advisen Eerbiedig bedeeld wordende, bidde uw Hoog Edelens om verlof mij daar aan te moogen gedragen, terwijl eenelijk in deesen noteeren, dat het aantal der tee„ „genswoordig in weesen zijnde Tatanamangs van geen belang is, sullende uw Hoog„ Edelens order tot staaking van de Extir„ „patie in schuldige observantie houden. van het accres der Nooten Plantagie hadde ik wel gewenscht uw Hoog Edelens een aangenaa„ „mer Berigt te mogen doen dan door het onge„ „stadige weer, een aansienlijk getal jonge Tellijen verdroogd en uijtgestorven zijnde, bedraagd de uijtbrijding maar Twee Hondert Boomen in zoort, zo als de Eere hebbe Hoog dezelve bij ommevolgende 't samen„ „trekking te vertoonen. korte Korte Samentrecking van sodanig Hatoe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hoofd Casteel en de onderhoorige Negorijen bij den „beschrijvers in waaren weesen bevonden zijn met Datijs vrugt„ Halfwas „ Jonge Generale derselver „dragende „sene of aanko„ Summa„ getal. Boomen Boomen Jnnende bomen „ rium A=o 1779: — Nussanive. . . . . . . . . . . . . . . Zeijlale. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ahusen niet bekend. . . . . . . . . . . . Mardicka. . . . . . . . . . . . . . . . . . Hoekoenaloe. . . . . . . . . . . . . . . . 2: 1: 'sComps Dienaaren Burgers en Chineesen. . - - 68: : 24: Groot Hative. . . . . . . . . . . . . . 2: 13: Hoekoerila - - - - - - - - - - - - kleijn Stative. . . . . . . . . . . . . . Oerimessing. . . . . . . . . . . . . . . . . Tawierie „ _„o. . . . . . . .. Latoehalat. . . . . . . . . . . . . Amahoesoe - - - - - - - - - - - - - - Ema. . . . . . . . . . . . . . . . . Kilang. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nako. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Soija. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24: Halong. . . . . . . . . . . . . . . . . Hatalaij. - - - - - - - . - - . . . . . - 11: 4: Teld te Saamen. . . .. ... . . . . . „ 135. 123: 101: 804: Desen Jaare A:o 179: A:o 1780: Minder: Meerder„ Vrugtdragende Boomen. . . . . . . . . . . . 123: 133: Niets 10: Halfwassene _„o. . . . . . . . : 101: 133: - „ 32: jonge of Aankoomende _„o. . . . . . . . 804: 962: „ 1028. 10: 2: 105: 64: 28: 32: 122: : „- :- 3: 12: 4: 178: : 27: 17: 7: 40: 2: —: 34: 6: 11: 1: 22: 8: 5: 2: 1: 11: 3: 3: 5: 3: 4: „ „ 3: 2: 2: 1: 22: 1: 5: 51: 28: 223: 41: 1: 9: 2: 3: 2: 14: 39: 3: 4: 11: 7: 60: 42: 262: 24: 16: 42: 200. 158. 7: 1: : : 2: : -: „- 107: 27: : 195: 2: „ 1: 7: „ „ 1: 7: ƒ sodanige Nooten „ Boomen als 'er onder dit den Iongsten opneem of in A=o 1780: door de Resp=e Nagul„ met een vergelijk teegens A=o 1779: te weeten. —. Datijs vrugt Halfwas„ Jonge of Generale derselver dragende „sene aankomende Summa„ getal. Boomen Boomen Roomen 1: 2: 13: 3: 2: 1 22: 1: 4: 5: 59: 14: 251: 28: 1: 12: 25: 2: 3: 84: 1: : 3: 13: 116: 4: 1: 26: 7: 20: 172: 1: 2: 21: 3: 3: 9: —: 3: 11 5: 4: 1: A=o 1780. Nussanive. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kleijn Hative niet bekend. . . . . . . . Mardicka _„ _„. . . . . . . .. Hoekoenaloe. . . . . - - - - - - - . . -. 1: 'sComp=s Dienaaren Burgers en Chineesen 86: 36: -: Teld te Saamen... Zeijlale. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. Groot Hative. . . . . . . . . . . .. Fawierie. . . . . . . . . . . . . . . .. Latoehalat. . . . . . . . . . . . . . .. Amahoesoe. . . . . . . . . . . . . . . Halong. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Oerimessing. . . . . . . . . . . . . . . . . Ahusen. . . . . . . . . . . . . . . Ema. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36: Hoekoerila - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 8: Hatoe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2: Kilang. . . . . . . . . . . . . . . . . . Nako. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hatalaij. . . . . . . . . . . . . . . - Soija. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23: 140: 133: 962: 133: . .. „rium. intusse 4: 7: 3: 2: 1: : : —„ 1: 38: .. 24. 68: 293. 38: 89: 1 132: 31. 199. 2 24. 12. . 6: 5: 112: 234. 1228. ƒ 2: : 5: - 2: 22: 1: 4: 2: 7. 11. 2. 41: 16:

NL-HaNA_1.04.02_3586_0030 view scan ↗

English

The native is encouraged thereto, some nutmeg trees found under Saparoua, as well as on Hoamohel. Meanwhile, do not cease to encourage the native inhabitants of the nearby negorijen under the Main Castle toward planting by means of all friendly representations. Under Saparoua, in the mountains of the negorijen Sirrij Sorrij and Oelat, persons expressly dispatched thither have found: 6 fruit-bearing, 118 half-grown, and 56 young genuine nutmeg trees, the reports whereof are inserted in the resolution of 14 December past, taken during the latest hongi expedition to the said office, passing over along with the general papers; and on Haomohel or Little Ceram, during the recent extirpation performed there, have been discovered: 79 fruit-bearing, 37 half-grown, and 12 young genuine nutmeg trees, according to the report dated 13 April last, accompanying the annexes hereof under No. 13. Both chiefs of Hila and Saparoua, following the honored missive, the date of which has been stated, have by Your Right Excellencies been ordered to cease the extirpation of the same and carefully instructed to attend to the gathering and preparation of the fruit. This, with regard to Haomohel, is deemed quite difficult, though the latter is judged hazardous, partly on account of the remoteness of those wild mountains, and partly because of the insecurity caused by the roaming of the Papuan rovers, who continually allow themselves to be found on and under Haomohel, yea, having already several times managed to kidnap the extirpators from there. Proposal regarding this matter. Besides which inconvenience, it has been well known for many years how the Cerammese and other illicit traders have kept themselves hidden there during the clove harvest in order to accomplish their vile illicit trade. Together with the other circumstances, noted by me under favorable interpretation, being of too much danger and importance not to bring before the discerning eye of Your Right Excellencies and to submit respectfully to the same: not only to abandon the cultivation of nutmeg on that Little Ceram, destitute of garrison and people, but to persist with the annual extirpation; all the more so since the small number of spice trees discovered is not of such importance as to risk a garrison there, which in any case would need to be quite strong and provided with at least six well-armed cruising orembaijen in order to be secure and to cover the aforesaid extensive land against Papuan rovers and illicit traders. To this, those under Loehoe cannot possibly offer assistance, owing to the so greatly depopulated negorijen. Meanwhile it is situated just the same with the Hietoese negorijen, every one of which can hardly assemble as many able-bodied men as are required for their cruising orembaijen to cruise the avenues and beaches during the clove harvest. If pleased, Your Right Excellencies may find the extraordinary weakening of the negorijen under Hiela and Loehoe confirmed by the incoming separate letter from the Chief Hartog, dated 10 May last, under the annexes hereof under No. 4. Due to the grievances brought forward therein, I have already had to postpone the requested two-monthly inspection of the nutmeg trees until a closer and better opportunity, as my separate missive thither of the 25th thereafter, No. 3 accompanying the annexes hereof, indicates. In the punishment for the damaging etc. of the nutmeg trees and fruits, moderation shall take place. Your Right Excellencies having pleased to remark that the penalties established against the robbing and damaging of the nutmeg trees, as well as the candying of the unripe fruit in the enacted placard, are too severe, with the recommendation to soften the same; upon my proposal, following a separate resolution of 5 April last, both colleges of Justice and the Landraad, together with the Fiscal, have been instructed not to proceed precisely according to the rigor of the law in the execution and prosecution, but to allow all moderation to take place according to the findings of the cases, principally apart from the damaging and robbing of the trees, whenever the owner has disposed of his unripe nuts for candying. I hope this may answer the honored intention of Your Right Excellencies. Care of the nutmegs. Meanwhile, I add hereto that thus far none have been prosecuted; and notwithstanding the said prohibition, few or no ripe fruits are brought to me, which I indeed wished to be better in order to be able to make an ample distribution among the dati holders here at the Main Castle for propagation, for which I have already from my private purse set 5/8 instead of the 1/2 Rds per hundred ripe nuts in the husk established by the placard, truly no greater satisfaction.

Dutch transcription

den ins: word daar toe g'anineert eenige Roomen onder Saparoua gevonden zo meede op Hoamohel intusse niet ruste om den Inlander van de nabij geleegene Negorijen onder 't Hoofd Casteel tot de aanplanting door alle vriendelijke vertoogen te amineeren Onder Saparoua in de Gebergtens van de Ne„ „gorijen Sirrij Sorrij en Oelat zijn door Expres daar toe afgesondene gevonden. 6: vrugtdragende 118: Halfwassene en 56: Jonge Egte Noteboomen waar van de berigten g'in„ „sereerd sijn bij resolutie van 14=e December pas s=o genoomen onder de jongste Hongij ten gem=e Comp„ „toire neevens de gemeene papieren overgaande, en op Haomohel of kleen Ceram zijn onder de Jongst aldaar gedaane Extirpatie opgespeurd. 79. Vrugtdragende 37: Halfwassene en 12: Jonge Egte Noteboomen naar luijd 't Rapport onder dato 13=e April J: L: de bijlagen deeses sub N=o 13: versellende, hebbende beijde opperhoofden van Hila en Saparoua naar 't g'Eerd aanschrijven welkers latorpate is gestekt Uwer Hoog Edelens gelast de Extirpattie der„ „zelve te staaken en Soigneus aanbevoolen voor den Insaam en 't bereijden der vrugt te sorgen, dat ten opsigten van Haomohel vrij beswaar„ dog delaaste gvaarlijk 'ordeet, lijk is, eensdeels om de afgeleegentheid van dat woest Gebergte, en ten anderen mits de on„ „veijligheid door het omswerven der Papoese Roovers, die zig continueel op en onder Haomo„ „hel laaten vinden, ja reets meermaalen de Extirpateurs 9: voorstel diendweegen Extirpateurs van daar hebben weeten opteligten, buijten welk inconvenient 't voor veele jaaren over bekend is geworden hoe de Cerammers en andere Morshandelaaren ter bereijking van haaren snooden Morshandel hun aldaar onder den Naguloogst schuijlgehouden hebben met den an„ „deren omstandigheeden onder gunstig welduijden bij mijn aangemerkt van te veel gevaar en gewigt om niet onder 't doorzigtig oog uwer Hoog Edelens te brengen en Hoog deselve Eerbiedig voortestellen de Nootecultuure op dat van besetting en volk ont„ „blooten kleen Ceram niet alleen te verstaaken maar bij de jaarlijkse Extirpatie te volharden te meer daar 't gering getal opgespeurt wordende spece¬ „rijboomen van dat belang niet is, om 'er een besetting aantewaagen die allen gevallen vrij sterk en van ten minsten ses welgearmeerde Kruijs Orembaijen soude dienen voorsien te zijn om veijlig te weesen en voorsz uijtgestrekte land voor Papoese Rovers en Morshandelaars te dekken waar toe die van onder Loehoe mits de zo zeer uijtgestorve„ „ne Negorijen niet mogelijk assistentie kunnen bieden, Terwijl het even zo geleegen is met de Hie¬ „toese Negorijen, een jeder derselver qualijk zo veel weerbaare mannen bij den anderen kunnende brengen als tot haare kruijs orembaijen vereijscht word ter be„ „kruijssing der Avenuen en stranden onder den Na„ „gul=Insaam, kunnende uw Hoog Edelens bij geliefte de ongemeene verswakking der Negorijen on„ „der Hiela en Loehoe bevestigt vinden bij 't aan„ „koomend appart Briefje van 't Hoofd Hartog in in de straffe op het schenden &a der Nofteboomen en vrugten, zal moderatie plaats vinesen. in dato 10 Maij J: L: onder de Bylagen deeses sub N=o 4: hebbende om de daar bij voorgebragte beswaar„ „nis de gedemandeerde Twee maandige visitatie der Noteboomen reets tot een nader en beter geleegend„ „heid moeten uijtstellen zo als mijn appart schrij„ „ven naar derwaards van den 25=e daar aan N:o 3: de bijlagen deeses versellende aanduijd. uwe Hoog Edelheeden de gestelde straffe tee„ „gens het berooven en schenden der Nooteboomen mitsg=s Confijten der onrijpe vrugt bij 't g'Emaneert Placcaat als te hard hebbende gelieven aantemer„ „ken met recommandatie dezelve te versagten, zijn op mijnen voorstel naar een appart besluijt van den 5=e April Laastleeden de beijde Collegien van Justi„ „tie en Landraad met den Fiscaal gedemandeert in de Executie en prosecutie juijst niet naar rigeur der wet te werk te gaan maar naar bevinding van saaken alle moderatie plaats te geeven, principaal buijten 't schenden en berooven der Boomen wan„ „neer den Eijgenaar over zijn onrijpe Nooten tot Confijt gedisponeert heeft dat hoope aan de g'Eer„ „de intentie uwer Hoog Edelens b'antwoorden ffaeturneurs zorge voor de Note mag, terwijl hier nog bijvoegen dat 'er tot hier toe geene zijn g'actieoneerd en onaangesien op gem=d verbod mij weijnig of geen rijpe vrugten worden toegebragt, dat ik wel beeter wenschte om een= ruijme verdeeling onder de Datijhouders alhier aan 't HoofdCasteel ter voortplanting te kunnen doen waar toe reets prive beurs 5/8 in steede van de bij placcaat gestelde ½: Rds op 't Cento rijpe nooten in de bolster gesteld hebbe, waarlijk geen grooter satisfactie 4

NL-HaNA_1.04.02_3586_0033 view scan ↗

English

11. finding no other satisfaction than in being able to give proofs of my readiness in carrying out the orders of my Illustrious Superiors, so that I do not rest from observing by all humanly possible means and ways the trade and conduct of the smuggling-prone Ceramian smuggler, of which nation none dared to approach the clove districts during the latest rich clove harvest, as Your Right Honourables may be pleased to see from the letter of the heads of the four Clove Offices found under enclosure No 7 hereof; having also received the report from the heads of the cruising vessels, upon their summons here at the Main Castle, that no single junk of the East Ceramian was encountered or discovered in their cruising areas, and if I may rely upon the reports of Saparoua's head Cruijpenning and those of my confidants sent successively to Upper Ceram, as well as the declaration made by the Radja over the Negorij Kellemoerij under the Hongi at the Office of Manipa, then those from the known smuggling corners have bound themselves by oaths in a general assembly not only to desist forever from the illicit trade, but also to eradicate and surrender to the Honourable Company those among them who might make themselves guilty thereof. During my presence under the Hongi at the Office of Manipa, having to await the desired results of time, those of Kellibon meanwhile submitted themselves in a solemn manner and begged for pardon, whereupon they were received into grace, as well as, upon their further plea, having appointed over them as Captain a man seemingly very suitable and calm, named Lieuw, described in the Hongi Resolution taken at the said Office under date of 29 October last, passing among the general papers. Ceijlor's Orangkaij and elders having also sought me out under the Hongi on Ceram's inner coast in proof of homage, they at the same time gave assurance of their loyalty and delivered to me a half-grown genuine clove tree, root and branch, tracked down and eradicated by them in the mountains of Oerong, while declaring that they would apply themselves more and more to the extirpation and discovery, which at their request I rewarded with a small Company flag, a little arrack and rice, as proof that good is no less rewarded than evil is punished. With respect to the clarification required by Your Right Honourables of my proposition that Java provides the Ceramian with sufficient food and clothing through their voyages thither, it serves respectfully that those of Tobo, Hatoemetting, Werinama, Tanifora, Batoelomie and Keffing have approached me several times for passes to Java, 13. under the pretext that those of the chastised Negorijen annually equip several junks thither, laden with masooi, baked and unbaked sago, toetoemboes, doeries, cockatoos, and also cloves (if they had been able to obtain them); that they returned fully laden with Javanese sarongs, ginghams, copperware and rice, and thereby gained good profits and thus carried off all advantages, whereas with the voyages to Ambon and Banda they profited nothing of importance and could not compete against the aforesaid unlicensed navigation and trade. After rejecting those absurd requests, while holding before them the contracts so often sworn by the Ceramians prohibiting the voyage to the west, I informed myself as much as possible regarding the places whither the aforementioned illicit traders turn their prows, which were named to me as being Neussabaroe and Barigi in the Balambangan area, furthermore under Bali: Badong, Angjarang, Boliling and Koelonkong; so that it was recently affirmed to me by several Orangkayas, who further made known to me that the Ceramians considered the Balambangan area to be the Javanese coast, whither, as well as to the aforesaid Balinese places, several junks from Ceijlor, Kellibon, Kotteroea, Oering, Enne Enne, Goelie Goeli, Kelleloehoe and Quaij had sailed to trade in the year 1777 and had returned from there; through which reports my proposition has its source that Java provides the Ceramian with food

Dutch transcription

11. onder deesen oogst zijn geen den Cersammer satisfactie vindende dan maar bewijsen te kun„ „nen geeven van mijne volvaardigheid in het uijtvoeren van de beveelen mijner Ilustre op„ „pergebieders, invoege niet ruste door alle mens„ „mogelijke middelen en weegen den Handel en wandel van den sluijksieken Ceranse Cmoffelar ondert. „ Nammer te observeeren van welke Natie geene zig onderstaan heeft onder den jongste= opulenten Nagul Insaam de Naguldistric„ „te te naderen zo als uw Hoog Edelens= des behagende zullen kunnen beoogen bij 't schrijven der Hoofde van de vier Nagul Comp„ „toiren onder de bijlagen deeses sub N=o 7: te vinden, hebbende van de Hoofden der Kruijs„ „vaartuijgen bij haar op ontbod alhier aan 't Hoofd„ Casteel meede het Rapport bekoomen dat er voordeelige Rapporten wegens geen enkelde jonk van den Oost Cerammer in hunne kruijsbestekke ontmoet of ontdekt is, en mag ik staat maken op de Rapporte van Saparouas Hoofd Cruijpenning, en die van mij„ „ne successive naar boven Ceram afgezondene vertrouwelinge, mitsg=s het gedeclareerde door den Radja over de Negorij Kellemoerij onder de Hongij ten Comptoire Manipa, dan soude die van de bekende smokkelhoeken in een algemee„ „nen 't saamenkomst zig bij Eeden verbonden hebben om niet alleen voor altoos van den Mors„ „handel aftesien maar ook de geene van onder hun welke zig daar aan mogte schuldig maa„ „ken uijtroeijen en aan D„ E„ Comp=s overgeeven, de en een Capitain over hun aangesteld de Ceijloreesen hebben hun trouw verseekerd opheldering der stelling dat java den Cerammer voedsel en dekssel &=a verschaft. de gewenschte gevolge van den tijd sullende moe„ submissie van die van zellibon„ ten afwagten, hebbe intussen die van Kellibon bij mijn aanweesen onder de Hongij ten Comp„ „toire Manipa zig op een plegtige wijse gesubmit„ „teerd en om pardon gesmeekt, waar op z' in gra„ „tie aangenoomen zijn, mitsg=s op derselver ver„ „dere beede over hun tot Capitain aangesteld= eene voor het oog zeer geschikt en bedaart Man in naame Lieuw beschreeven bij Hongij Resolu¬ tie genoomen ten geme Comptoire sub dato 29e October passato onder de gemeene Papieren over„ „gaande. Ceijlors Orangkaij en oudstens onder de Hongij op Cerams binnen Cust mijn meede ter bewijs van Homa„ „gie hebbende opgesogt, deede teevens verseekering van hunne trouwe en stelde mijn ter hand een met en een Nagulboom g'extuipeert wortel en Tak door hun in het gebergte van Oerong opgespeurde en uijtgeroeijde halfwasse Egte Nagul„ „boom onder betuijging zig meer en meer te sullen toeleggen op de Extirpatie en ontdekkinge 't welk op haar versoek gerecompenseerd hebbe met een kleene Comp=s vlag, een wijnig Arak en Rijst ten be„ „wijs dat 't goede niet minder beloond word dan het quaade gestraft Ten opsigte der door uw Hoog Edelens gerequi„ „reerde opheldering van mijne stelling, dat Iava den Cerammer door derselver vaart naar derwaards genoegsaam voedsel en deksel besorgt, dienen Eer„ „biedig, dat die van Tobo, Hatoemetting, werina„ „ma, Tanifora, Batoelomie en Keffing mij ver„ „scheijde rijse zijn aangeweest om Pascedulle naar Java - 13. plaatsen daar zij aangeweest zijn. eene quijte ruijtdruksing Iava onder voorwending, dat die van de gecastijde Negorijen verscheijde Ionken jaarlijks naar der„ „waards uijtrusten belaaden met Masooij, gebakken en ongebakken sagoe, Toetoemboes, Doeries, ka„ „katoeas en ook wel Nagulen /:als z' dezelve had„ „den konnen magtig worden:/ dat z:' vollaaden Retourneerden met Javase sarrongs gingans koperwerken en Rijst mitsg=s daar door goede winsten behaalde en dus alle voordeelen weg„ „sleepte, Terwijle zij met de vaart op Ambon en Banda niets van belang profiteerde en teegens voorseijde ongelecentieeerde vaart en Handel niet markte konden. Na afwijsing van die ongereijmde versoeke onder voorhouding van de zo dikwerf door de Cerammers be„ „swoorene Contracten verbiedende de vaart naar de west, hebbe ik mij zo veel mogelijk g'informeert naar de plaatse werwaarts opgem=te Morshande„ „laaren de steeven wenden, die mij opgenoemt zijn Neussabaroe en Barigi in 't Baloeboeangse te weesen voorts onder Balij, Badong, Angjarang, Boliling en Koelonkong, invoegen door p=l gissers Orangkaij mij nog jongst is g'affirmeert, en die mij nader te kennen gaf, dat de Cerammers het Baloeboeangse voor de Javase Cust hielden, wer¬ „waards zo wel als voorsz Balijse plaatse, ver„ „scheide jonken van Ceijlor, Kellibon kotteroea Oering, Enne Enne, goelie goeli, kelleloehoe en quaij in A=o 1777: ten handel gevaaren en van daar versoek om verschooning wegens geretourneerd waaren; mits welke berigten mij„ „ne stelling source heeft dat java den Cerammer voedsel

NL-HaNA_1.04.02_3586_0036 view scan ↗

English

at present nothing is heard of unpermitted shipping or of the Ceram people. whether Papuans take part. notorious agitators, and everything is being done. food and shelter, without, however, meaning the Company's offices or garrisons thereby, humbly soliciting Your High Nobilities' pardon for my exact expression regarding Java, seeing that the reports of the natives often vary so much or are so obscure that one does not know what to rely upon, and considering the many Javanese cloths, coppers, dulangs, tampat sirihs, brassware, and abundance of rice hawked around on Ceram's east coast at that time, made me less hesitant to mention Java in too broad a sense. Since the chastisement of the settlements found guilty of illicit trade, I can assure Your High Nobilities that I have heard nothing of unpermitted shipping or the reception of western nations by the East Cerammers, though some are said to have taken part in the piracies. However, contrary reports, which nevertheless vary greatly, state that several parties from the north side, such as Rarakit, Waru-Waru, some soas under Quas, Killelohu, Quai, and two settlements on the west side of Goram, namely Ondor and Katelokat, were found among the Papuan pirate fleets and actually took part in the piracies, which I hope to discover during the forthcoming Hongi expedition in order to take my measures accordingly. Meanwhile, nothing has been neglected and every effort has already been made to apprehend the two notorious agitators Lokman and his brother Momma, who, according to the communication from the Governor of Ternate in secret letters of 23 December past, in copy under the annexes of this under No. 6, were said to have returned to Upper Ceram, but could nowhere be traced, although no means or stratagem was left untried for that purpose and continues to be employed until now. In the aforementioned Ternate missive, Your High Nobilities will also find confirmed the colluding of some Cerammers with the Tidore Court, though without description of which ones they are. Upon the report of my confidants sailing to and fro to Upper Ceram, that a Christian from the settlement of Tuhaha and a native Mandarese were to be found at Tobo, I judged the stay of those fellows there to be dangerous, and during my presence at the Saparua office during the latest Hongi, in view of the presence of the Raja and Priest of Tobo, I seized the opportunity to demand them, whereupon they were fetched from there by the priest and handed over to me. I had them both examined here by the Fiscal, of which the declarations accompany the annexes of this on Register Nos. 8 and 9, which appear very plausible or excusing; but as the one has embraced Mohammedanism, married as such, procured children, and actually acted as a priest, properly named Janis Makailapessi, and the other, being a Mandarese named Bali, they cannot be regarded as anything other than pernicious subjects for this province, and as such they are sent under arrest to the capital by the ship Oostcappelle for the further disposition of Your High Nobilities. The Governor of Makassar having informed me by a separate letter dated 30 November past, under No. 6 in copy accompanying the annexes of this, that the Orang Kaya of Pulau Gisser, Kobiaij, had brought eleven Saleyerese, ransomed by him on Ceram from the Papuan pirates, to the Saleyer office to the Resident, and had been paid ten rixdollars per head for them; and that subsequently he, Kobiaij, had by ruse and force carried off again from that Residency three Anak Crains or princes and two lesser persons, making five persons in all, requesting me to investigate these abducted people and, if possible, to send them back; I thereupon wrote to Saparua's head, Cruypenning, to summon the said Regent of Pulau Gisser and, upon his arrival, to place him and his companions under arrest until the five carried-off Saleyerese should be delivered up, and subsequently to send him here to apply a well-deserved punishment to him, which was also carried out. However, during the investigation the aforesaid Kobiaij appealed to the deception and disappointment caused by Saleyer's Resident, who supposedly did not pay him a single penny of the ransom for the eleven Saleyerese, and moreover how he had run the risk of being

Dutch transcription

tans word van geen ongeperm: vaart & van den Cerammer vernoomen. offer Pappoen deel hebben. „rugte Roervincken is en word= alles in 't werk gesteld. voedsel en deksel geeft sonder evenwel daar mee„ „de te hebben bedoeld 'sComp=s Comptoiren of be„ „settingen solliciteerende uw Hoog Edelens= demoedig om verschooning voor mijne juijste uijt„ „drukking van Java, aangesien de berigten van den Inlander veeltijds zo variëeren of duijster zijn dat men niet weet waar men zig aan zal houden en geconsidereert de te dier tijd op Cerams Oostcust rondgevente veele javase kleeden, koo„ „pere, doulangs Tampat Sirijs, Loijangs, en ruijm„ „te van Rijst, heeft mij dat min swaarigheid ge„ „maakt java in een te ruijmen zin te noemen. 't seedert de kastijding der aan morshandel schuldig bevondene Negorijen kan ik uw Hoog„ Edelheeden betuijgen dat ik van geen ongeper„ „mitteerde vaart ofte 't accepteeren van wester¬ „se Natien door de OostCerammers iets vernomen dog eenige zouden in de Roterijen hebbe, dan hier teegens wille de berigten die nogtans zeer varceeren, dat deese en geene van de Noordkant als Rarakit, warre warres eeni„ „ge soas van onder quas, kelleloehoe, quaij, en twee Negorijen aan de westkant van Goram als Ondor, en katelokat, zig onder de Papoese Roofvloo„ „ten soude hebben laaten vinden en werkelijk in de roverijen deel hebben 't geen verhoope onder de aanstaande Hongij-Togt te sullen ontdekken ten eijnde daar na mijne mesures te kunnen nee„ tot agterhaaling van twee be, „men; intussen is reets niets versuijmd en alles in het werk gesteld ter agterhaaling van de Twee berugte roervinken Lokman met zijn Broeder Momma die naar 't bedeelde door den Heer — Ternaats 15: Een van Tihala en een Mandarees te sobo opgeligt. Ternaatsch Gouverneur bij secreete Letteren van 23:e xber passato in Copia onder de bijla„ „gen deeses sub N=o 6: hun weeder naar boven Ceram souden begeeven hebben Edog nergens op„ „tespeuren zijn geweest schoon geen middelen of Practijcq daar toe onbesogt gelaaten is en tot hier toe bewerkstelligt word, bij voorm=e Ter„ „naatse Missive uw Hoog Edelheeden ook ge„ „confirmeert sullende vinden het heulen van eenige Cerammers met 't Tidorse Hof zonder beschrijving egter welke 't zijn. Op het Berigt van mijne naar boven Ceram af en aanvarende vertrouwelingen dat op Tobo= te vinden waaren een Christen van de Negorij Tuha„ „ha, en Een gebooren Mandarees, oordeelde ik het verblijf dier knapen aldaar gevaarlijk en nam bij mijn aanweesen onder de jongste Hongij ten Comptoire Saparoua mits de presentie van den Raadja en Priester van Tobo de geleegentheid= waar, dezelve op te Eijssen, gelijk z' daar op door den Priester van daar afgehaald en mij overgegee„ „ven zijn geworden, hebbende beijde alhier door den Fiscaal laaten Examineeren, waar van de Decla„ „ratoire de bijlagen deeses verseld gaan op Register N=o 8: en 9: die seer schoonschijnend of verschoonend= voorkoomen, dan den Een het Mahomethisdom om„ „helst, zodanig getrouwt, kinderen geprocureert en werkelijk als Priester g'ageerd hebbende te regt genaamt Janis Makailapessi den anderen een Mandarees zijnde gen=t Balij kunnen de¬ „zelve niet dan pernitieuse subjecten voor deese Provintie : die in arrest opgezonden worden. door Pl Gissers orank: Elf, inge„ „loste salleijereesen terug gebragt en vijf andere van daar vervoerd hebben. Provintie aangemerkt worden hoedanig dezelve ter nadere Dispositie uwer Hoog Edelheeden per 't schip OostCappelle in arrest naar de Hoofdplaats afzenden. Door den Heer Maccassaars Gouverneur bij een apparte Brief gedateert 30 Novembr passato onder N=o 6: in Copia de bijlagen deeses versellen„ „de mij te kennen gegeeven zijnde hoe P=lo gissers Orangkaij kobiaij Elf saleijereesen door hem op Ceram van de Papoese Roovers uijtgelost ten Comptoire saleijer bij den Resident had te „kop regt gebragt en hem daar voor tien Rijxd=s per„ was afgegeeven, dat vervolgens hij Cobiaij met list en geweld van onder gem=e Residentie weeder weg¬ „gevoerd hadde drie Anak Crains of Prinsen en twee mindere, dan wel vijf Persoonen mits= welke mij versoekende naar deese geroofde men„ „schen recherge te doen en bij mogelijkheijd de„ „zelve te rug te senden; zo heb ik hier op= Saparouas Hoofd Cruijpenning aangeschreeven gem=e p=lo gissers Regent opteroepen en bij zijn aankomst hem en bijhebbende in arrest te stellen, tot dat de vijf vervoerde saleijereesen souden zijn uijtgeleeverd, vervolgens dit heen te senden om hem een welverdiende straf toetepassen, dat ook reeden bie hem daar toe genovent gevolg genoomen heeft; dan nogtans bij onder„ „soek voorsz kobiaij zig beroepen hebbende op de mislijdinge en te leur stelling van Saleijers Resident die hem geen penn: van 't Losgeld der Elf saleijereesen soude uijtgekeerd hebben mitsg=s hoe hij daar en booven gevaar geloopen had van om

NL-HaNA_1.04.02_3586_0039 view scan ↗

English

17: have been sent back to Maccasser. set at liberty ransom refused for the first to be put to death, as appears more clearly from his declaration among the appendices of this letter, No 10: he had come to the decision to secure payment for himself by the transport of the five Saleyerese mentioned above, which did not appear altogether implausible to me; for having sought to enrich himself thereby, he would undoubtedly have had more advantage by keeping the eleven Saleyerese brought home for himself; nor did he mistreat the five transported ones, as they affirmed at their interrogation upon questioning by the Fiscal, vide the declaration in the Register of the appendices of this letter No 11: which, as well as the declaration of Kobiaij, I have sent a few days ago in copy with my separate letter together with the five reclaimed Saleyerese to the Lord Governor of Maccasser. the aforementioned Regent is set at liberty again In the meantime, having released the aforesaid Ceram Regent, who during my administration is acknowledged free of illicit trade, and in addition has been of no small service on several occasions, among others in tracking down and recovering the iron cannon of the island of Keij, after having been secured in irons for some time, and under a strict threat in case of evil intentions or disobedience permitted him to return to his negorij, having however refused him the restitution of his ransom having at the same time refused him the restitution of the ransom advanced by him to the Papuans on Ceram for the eleven Saleyerese, wishing to hope that this conduct of mine may meet with the approval of Your High Noblenesses, piracies under this district composed of people or pirates and that in like manner my devised measures for countering the Papuan murders and piracies under the jurisdiction of this province may find the High approval of the same, which through various reports have caused no small concern here, while one was in uncertainty as to what nation had united among the pirate fleets, as Your High Noblenesses may please find in the respective letters received from the Resident of Boeroe, Bourghelles, dated 3, 23, and 29 January, 19 and 26 February, item 3 March, together with the letter from the Resident of Manipa, Knop, dated 6 March of the current year, passing over among the common papers, which in this matter, on account of the varying reports appearing therein and to avoid prolixity, I shall not record in full, only citing therefrom that the pirate fleets at one time were said to have consisted of Tidorese, Maborese, Mangindanauwers, and Cerammers, with large junks flying English and Prince's flags, and among others one showing from its top a large red silk flag and a second a white flag with a black cross; then again that there were no Mangindanauwers among them, but a so-called son of the banished King of Tidor named Joseph, some from Pattani and from the north side of Ceram such as Quaij, Warre, they are well supplied with ammunition Warres, Rarakit, and Hottij, and that the Tidorese among them were well supplied with ammunition; furthermore having been informed by the Lord Governor of Ternate in a separate 19: 9 those of Bouro and Manipa have A cruising fleet gathered and set out separate letter dated 23 December last that a Mangindanauw fleet had steered in the month of May of the same year toward the Strait of Bouton have not been able to hold out against them to cruise for the Batavia and Ternate vessels, and already having knowledge that the well-equipped vessels sent out against the pirate fleets from under Bouroe and Manipa were unable to accomplish anything or hold out against the power of those marauders, and furthermore a Papuan corocoro fleet numbering eleven sails had turned its prow toward the islands of the Three Brothers under Laricque and threatened the negorij of Asseloeloe with an invasion, I considered it most advisable in these worrying circumstances to have the island of Amblaauw cruised by the pantjalling De Manipees, well armed and reinforced with a corporal and six private soldiers; further, to recall the cruising orembaais from under this Main Castle, Hietoe, and Laricque from their cruising stations, to arm them well and place over them two ensigns, two sergeants, four corporals, and fifty privates, in order therewith first to attack the Papuan pirate rabble under Laricque and Hiela, and to dislodge them from there, then to cross over to Manipa, and having united with the cruising orembaais of that station to proceed to Bours, further being reinforced here as well with the cruising vessels of this Residency, to go after the pirate fleets; so that this was resolved upon by a separate Resolution of 7 February last, transmitting among the appendices of this letter, to which I respectfully refer. from

Dutch transcription

17: zijn na Maccasser te rug ge„ „zonden voeten gesteld „ppeningen vor de Eerste ontsegt om 't leeven gebragt te worden nader Consteeren„ „de bij zijn Declaratoir onder de bijlagen deeses No 10: was hij tot het besluijt gekoomen om zig betaaling te besorgen door den vervoer van meerm=re vijff saleijereesen, 't geen mij niet geheel onaannee„ melijk is voorgekoomen want getragt hebbende zig daar door te verrijken soude hij ontwijffelbaar meer voordeel gehad hebben met de Elf 'thuijs ge„ „bragte saleijereesen aan zig te behouden ook heeft hij de vijf vervoerde niet mishandelt zo als z' bij haar verhoor op afvraagen van den Fiscaal hebbe g'affirmeert vide declaratoir op Register van de bij„ „lagen deeses N=o 11: dat zo wel als 't declaratoir van Kobiaij in Copia met mijn appart schrijven nevens de vijff gereclameerde Saleijereesen voor eenige dagen den Heer Gouverneur van Maccasser hebbe voorn. Regentis wederop vijen toegesonden, intussen voorsz Cerams Regent die geduurende mijn bestier vrij gekent word van Morshandel, en daar bij van geen geringe dienst is geweest in verscheijde geleegendheeden onder= anderen in 't opspeuren en te regtbrengen van het ijser Canon van 't Eijland Keij, naar eenige tijd in de Boeijen gesecureert te zijn geweest, hebbe ge„ „largeert, en onder een scherpe bedrijging in Cas van quade Meneen of ongehoorsaamheid geper„ dog hem de restitutie zijner Los„„mitteerd naar zijn Negorij te rug te keeren den„ „zelve teevens ontsegt hebbende de restitutie van de door hem aan de Papoen op Ceram uijtgeschoo„ „tene Lospenningen voor de Elf Saleijereesen, wil„ „lende hoopen dat deese mijne Handelwijse de goedkeuring uwer Hoog Edelheeden sal mogen Roverijen onder dit resert „ke volckeren of Rover bestaan mogen wegdragen en eeven zo van Hoog derselver approbatie mag zijn mijne beraamde middele tot teegengang der Japoen Moord en Roverijen onder het Ressort deeser Provintie, die alhier door de onderschei„ „de berigten niet weijnig bekommernis hebbe gegee„ „ven, terwijl men in 't onseeker was, wat Natie zig onder de Roofvlooten verEenigt hadden zo= als uw Hoog Edelens bij geliefte kunnen vin„ „den bij de respective ontfangene Brieve van Boeroes Resident Bourghelles gedateert 3: 23: en 29: Januarij 19: en 26: febr: item 3 Maart mitsg=s bij den Brief van Manipaas Resident knop ge„ dateert 6=e Maart h=o a onder de gemeene papieren varieerende berigten uijt wel „ overgaande, die in deesen om de daar in voorkoomende varieerende berigten en ter vermijding van wijdloo„ „pigheid niet sal verbaliseeren alleenlijk daar uijt aanhaalende dat de Roofvlooten dan eens soude be„ „staan hebben uijt Tidoreesen Maboreesen Mangin„ „danauwers en Cerammers, van de groote jonken En„ „gelse en Prince Vlagge, en onder andere een van zijn 'Top een groote roode zijde en een tweede Een witte vlag met een swart kruijs hebbende laate waijen dan weeder dat er geen Mangindanauwers on„ „der waaren maar een zogenaamde zoon van den ver„ „sonden Tidors Koning Joseph genaamt, Eenige van Pattani en van de Nt kant van Ceram als quaij, warre zijn wel met Anmunte voosin warres Rarakit en Hottij, en dat de daar bij zijnde Tidoreese wel van Ammunitie waren voorsien hier neevens door den Heer Ternaats Gouverneur bij een apparte 19: 9 die van Bouro en Manipa zijn Een kruijssloot versaameld en uijtgerijst apparte brief gedateert 23:e xber pass=o g'informeert geworden zijnde dat een Mangindanauwse vloot in de maand Maij desselven jaars naar straat Bouton daar teegen niet bestigld geteest was gesteevend, om op de Bataviase en Ternaatse vaartuijgen te kruijssen en ook reets kennis hebben„ „de dat de van onder Bouroe en Manipa op de Roof„ „vlooten afgegaane weltoegeruste vaartuijgen tegens= de magt dier Marodeurs niets vermogte off bestand waaren mitsg=s een Papoes Corre Corle vlootje sterk Elf zeijlen de steeven naar de Eijlanden de Drie Ge„ „broeders onder Laricque had gewend en de Negorij Asseloeloe met een Invasie bedrijgde agte ik in deese sorgelijke omstandigheid Raadsaamst 't Eijland Am„ „blaauw te laaten bekruijssen door de Pantjalling de Manipees wel g'armeerd en versterkt met een Corporaal en ses gemeene Militairen voorts de kruijs„ orembaijen van onder dit HoofdCasteel, Hietoe, en Laricque van haar kruijsbestekken opteroepen die wel te armeeren en daar over te plaatsen Twee vaandrigs, Twee Sergeants, vier Corporaals, en vijftig gemeene, om daar meede eerst het papoes= Roofgeboefte onder Laricque en Hiela te attacquee„ „ren, mitsg=s van daar te doen delogeeren, dan naar Manipa overtesteeken, en met de kruijsorembaijen van dat Comptoir vereenigt zijnde naar Bours door te setten, wijders hier al meede versterkt zijnde met de kruijs vaartuijgen van deese Residentie, op de Roofvlooten aftegaan, invoegen hier toe besloten is, bij apparte Resolutie van den 7=e febr: laastleden onder de bijlagen deses overgaande, waar aan mij Eerbiedig gedragen. van

NL-HaNA_1.04.02_3586_0042 view scan ↗

English

Some pirate vessels put to flight. Outrages committed by the pirates at Amblauw, and that island relieved. Several of them killed. Further report on the expedition fleet. Having hoped for a desired success from the aforementioned preparation, the outcome was merely the dislodgement of the marauders from below Hiela and Laricque, who, under these posts, abducted some fishermen and a heavily pregnant soldier's wife with her sister and a child, and execrably murdered two fishermen; but at the approach of the fleet they hastily took to flight without it being possible to overtake or trace them. The pantchiallang De Manipees, having approached the island Amblauw, relieved the unfortunate inhabitants from the outrages and violence of five pirate kora-koras, which had already carried off a booty of over seventy islanders, men as well as women and children, laid the village Lamoij entirely in ashes, burned twelve houses in the village Oelima, fourteen in Massarooij, and seven at Silattij. Upon the attack of the aforementioned pantchiallang, the said pirates also managed to escape by flight, although, according to reports, not without some dead and wounded. Meanwhile, an unknown sloop, presumed to belong to Ternate, engaged in battle along the back country with fifty pirate kora-koras, who, according to the account of some Alfoors who watched from the mountains, had their bold attempt doubly repaid and, leaving behind a multitude of dead on the beach, fled onward to the islets of Toemahoe. The expedition fleet, divided into two divisions, having cruised around the extensive island Boeroe against one another, while the island Amblauw, in order to prevent the flight 21: The marauders retreated, but many people abducted; nevertheless, easily 100 Papuans killed. A cruising orembai wrecked. in order to prevent the flight of the pirates, was guarded outside by the pantchiallang De Manipees with two more equipped chiampangs and an orembai, did not have the good fortune to trace the pirates, and thus, after visiting all rivers and creeks, as well as the islets of Tomahoe, returned homeward from there on 7 April of the current year, leaving a waterway cleared of the pirate rabble under Boeroe, Manipa, Hoamohel, as well as Hiela and Laricque. Meanwhile, the aforementioned marauders retreated to the north coast of Ceram and there, below Sawaij, still attacked the villages Hatoewe, Passane, Nonialij, and Lisibatta, but were bravely repulsed by the coastal peoples, supported by their Alfoors. After which failed attempt they departed for Hatiling, Hottij, Warrewarres, and from there to Goram, having all together abducted and horribly put to death no small number of people from Boeroe, Amblauw, Manipa, Asseloeloe, Hiela, and Loehoe, which, however, according to reports, did not remain entirely unpunished, but cost the lives of easily one hundred heads of Papuans. But, on the other hand, from the fleet equipped from here, in crossing over from Little Ceram to Manipa, the cruising orembai of the village Wackal under Hiela was wrecked, from which the souls were indeed saved, but the Company's ammunition and weapons were lost, such armaments as were noted by common Resolution of 18 April of last year, and on the account of cruise and expedition expenses Notice of the aforementioned given to Ternate. A foreign ship lies at anchor, which will be followed by four more, for the purpose as stated in the tail. expenses were passed for write-off. Furthermore, I have not failed, both regarding the appearance of the Papuan pirate fleets and their robberies and murders, as well as successive reports received, to give ample notice to Ternate by separate letters of 29 February, 13 March, and 4 May of last year, and insisted on devising the most useful means to curb the Papuans' lust for murder and robbery; to which letters, which accompany the annexes of this in copy under Register No. 5, in order not to be prolix, I respectfully refer. While under this distressing subject I am still obliged to occupy Your Right Excellencies with an account of a certain native named Karahita, belonging to Manipa, recently abducted by the Papuans, transported to Goram, Salawattij, and Roemasoal or Misool, fled from there to Hatiling, and sent hither by Sawaij's postholder, mainly containing his encounter with a three-masted foreign ship flying the English flag at Great Salawattij; the negotiation of the captain with the petty kings of Salawattij and Roemasoal; the pretense of the latter that four more foreign ships were to follow with the purpose of, reinforced by a pirate fleet of three hundred kora-koras, capturing the posts Boeroe and Manipa, for which enterprise the new moon or 3 of this month was fixed; further, how the aforementioned Karahita was solicited by the pirate kings to bring the said foreign ships into the roadstead of Boeroe and Manipa, under the promise of being appointed captain over the Papuans in case of a successful outcome of that expedition; further, that

Dutch transcription

eenige Roofvaartuijgen op den vlugt gedreeven gepleegde eweldaden der Rovers ot Atmnblauw, en dat Eijland ontset. verscheijde van hun gesneedeld verdere berigting der Expebitie vloot van voorsz toerusting een gewenscht succes= verhoopt hebbende is den uijtslag alleen geweest het delogement der Marodeurs van onder Hiela en Laricque welke onder deese Comptoiren eenige vissers en een hoogswangere soldate vrouw met haar suster en een kind opgeligt mitsg=s twee vis„ „sers Exicrabel vermoort dog op het aannaderen der vloot ylings de vlugt genoomen hebben zonder dat z te agterhaalen of optespeuren zijn geweest. De Pantjalling de Manipees 't Eijland am„ „blaauw genadert zijnde, ontsette de ongeluckige Bewoonders, van de Euveldaaden en 't geweld van Vijff RoofCorre Corres die reets een buijt weggevoerd hadde van ruijm zeeventig Eijlanders, zo mans, vrouwen als kinderen, de Negorij Lamoij geheel in de asse ge„ „legt, in de Negorij Oelima Twaalf, Massarooij Veer„ „tien en te silattij zeeven Huijsen verbrand, hebbende gem=e Roovers op den aanval van voorsz Pantjalling 't meede door de vlugt weete te ontkoomen, dog zo de berigten wille niet zonder eenige doode en gequesten, intussen een onbekende Chialoup naar vermoede in Ternaten thuijshoorende aan het agterland slaags is geweest met vijftig Roofcorre Corren die haar= stout bestaan naar 't verhaal van eenige op de geberg„ „tens toegesien hebbende Alphoeren dubbeld be„ „loond gekreegen hebben en met agterlating van een meenigte dooden aan strand, voortgevlugt zijn na de Eijlandjes Toemahoe. De Expeditie vloot in twee divisien verdeelt 't uijtgestrekte Eijland Boeroe rondsom teegens den an„ „deren ingekruijst hebbende terwijl 't Eijland Amblauw om 't vlugten 21: d' Marodeurs geretireert dog veel Menschen geroofd nog tans wel v00 Papoen gfsreuveld Een kruijs Orembaij verongelukt om 't vlugte der Roovers voortekoomen buijten de Pantjaeling de Manipees met nog twee toegeruste Chiampangs en een Orembaij beset was, mogt het geluk niet genieten de Rovers optespeuren, en zijn dus na visitatie van alle Rivieren en kreeken= Mitsg=s de Eijlandjes Tomahoe van daar den 7: April J: C: thuijswaards gekeerd, agterlaatende Een door het Roofgeboefte ontruijmt vaarwater zo onder Boeroe Manipa, Haomohel als Hiela en Laricque intus¬ „sen voorsz Marodeurs naar de Noordkant van Ceram geretireerd zijn en aldaar onder zawaij de Ne„ „gorijen Hatoewe, Passane, Nonialij en Lisibatta nog hebbe g'attacqueert, dog door de strandvolckeren, ondersteund van hunne Alphoeren dapper afgewee„ „sen, na welke mislukte aanslag z' naar Hatiling Hottij warre warres en van daar naar Goram zijn vertrokken, met den anderen gants geen kleen ge„ „tal Menschen van onder Boeroe, Amblauw, Ma„ „nipa, Asseloeloe, Hiela, Loehoe, weggevoerd en gruwelijk om 't leeven gebragt hebben dat zo de „ten eenemaal berigte willen egter niet „ straffeloos is gebleeven maar wel Een Hondert koppen Papoen het Lee„ „ven gekost heeft, dog daar teegens is uijt voorsz van hier uijtgeruste vloot in het oversteeken van kleen Ceram naar Manipa verongelukt de kruijsorembaij van de Negorij Wackal on„ „der Hiela waar van de sielen wel gesauveert maar van 'sComp=s ammunitie en wapenen ver„ „looren geraakt zijn, zodanige armature als bij gemeene Resolutie van den 18:e April j:L: gemo„ „teerd en op Reekening van kruijs en Expeditie ongelden van het voorsz: na Ternaten kennis gegeeven vreejnd schip ten Anker legt dat van nog vier zal worden gevolgd ter oogmerk als in den stert ongelden ter afschrijving zijn gepasseerd. wijders heb ik niet versuijmd zo van 't verschijn der Papoese Roofvlooten als derselver Roof en Moor„ „derijen, mitsg=s successive ingekoomene Berigten„ „na Ternaten =bij apparte Brieven van 29: febr: 13 Maart en 4: Maij J: L: ampel kennis te geeven en g'insteerd om het uijtdenken van de dienstigste middelen ter beteu„ „geling van der Papoen Moord en Roofsugt aan wel„ „ke brieven die onder de bijlagen deeses in Copia over„ „gaan op Register N=o 5: om niet prolix te zijn mijn Berigt dat op sallawattij een Eerbiedig gedragen Terwijl onder dit verdrietig Hoof„ „deel uwe Hoog Edelheeden nog verpligt ben te occupee„ „ren met een Relaas van zeeker Inlander karahita ge„ „naamd op Manipa 't huijs hoorende jongst door de Pa„ „poën opgeligt, naar goram, salawattij, en Roemasoal= of Mixol vervoert, van daar naar Hatiling gevlugt en door sawaijs Posthouder alhier opgesonden, behel„ „sende ten principaalen zijne ontmoeting van een Drie„ „mast vreemd schip voerende Engelse vlagge op groot salwattij, de onderhandeling van den Capitain met de koningjes van Salwattij en Roemasoal, de voorwen„ „ding van de laaste dat er nog vier vreemde scheepen stonde te volgen met oogmerk om versterkt door een Roofsloot van Drie Hondert Corre Corre, de Comptoiren Boeroe en Manipa te overmeesteren, tot welke onder„ „neeming de Nieuwe Maan of den 3=e deeser bepaald was, voorts hoe voorsz karahita door de Roofko„ „ningjes aangesogt was om gem: vreemde scheepen op de rheede van Boeroe en Manipa te brengen onder toesegging bij een gelukkig succes dier Expeditie tot Capitain over de Papoin aangesteld te sullen worden, wijders dat

NL-HaNA_1.04.02_3586_0045 view scan ↗

English

measures taken on that account that no trade in spices had been carried on, nor had anything of the kind been heard by the Relator, with other circumstances described at large both in his relation given under Annex No 12 of this letter and in the secret Resolution of the 26th of May last during which session we heard and questioned him further; too extensive to occupy Your Right Honourables' attention with it in this letter, preferably requesting permission to refer to the aforementioned Relation and secret Resolution, it being noted in the said decision not only how little reliance can be placed on the reports of such kind of natives, but also, contrasted against that, the double caution and vigilance which the present critical state of the times demands, especially in this remote place where one is perpetually deprived of knowledge concerning the circumstances and state of affairs regarding peace and war; so that, for this reason as well as to have timely notice of the appearance of foreign ships, and furthermore to frustrate the Papuan vile attacks or enterprises, it was resolved to dispatch the two pantjallangs on hand, De Victoria and Delft, each reinforced with one corporal and six private soldiers and otherwise well armed, to cruise the fairway between the Seven Islands near Sawai to Great Hotti, as far seaward as weather, wind, and opportunity will permit, since the pirate fleets commonly hold that route and both they and foreign ships are first to be expected from that quarter in the present monsoon; so these said two small vessels, whose commanders have been provided by me with proper instructions, of that news notice given where required the ships depart combined hope for a lasting peace of the cruising of the beaches nothing to report turned their prows thither on the 2nd of this month, meanwhile I have given notice of what was related by the Manipese Karahita in a separate circular letter to the three other Eastern Governments, and have also in good time commended a double vigilance and caution to the chiefs and Residents of the subordinate stations, respectfully offering to Your Right Honourables copies of the said instructions and letters under the annexes of this letter. The aforesaid vexatious news, although one is not assured of its truth or falsehood, subsequently gave occasion for the prudent decision to let the three ships, Oostcappelle, De Paauw, and the Jonge Lieve, proceed on the voyage from here to the capital in combination, to which, however, the Jonge Lieve remains bound only up to the latitude of Sourabaijen, as she will have to take in her cargo in the Eastern Quarter; heartily wishing in all things that the precautions taken may prove superfluous, and that the Company may ever be preserved in a blessed quiet, peace, and prosperity, to the end that Your Right Honourables may thereby receive the most complete satisfaction, and Your government be crowned with the most fortunate successes. Having dutifully informed Your Right Honourables of the regular cruising of the beaches and the closing of the avenues during the latest clove harvest in my respectful autumn dispatches of the past year, nothing of any note presents itself to me, beyond what was noted hereinbefore under the chapter on the Cerammese, hope that the Cerammese will continue to refrain from illicit trade and that the shortage of men may change for the better weak garrison here necessity to curb the North Cerammese for colluding with the Tidorese worthy to occupy Your Right Honourables' honored attention in this matter, deeming myself fortunate to be able to assure Your Honors in the sequel that the Cerammese refrain from stealing into the clove districts and continue to desist from illicit trade, regarding which I nurture well-founded hopes, which nevertheless shall not cause me to cease maintaining a proper distrust and fixing attention upon everything that might give opportunity for illicit trade; meanwhile I must console myself with the fact that Your Right Honourables, owing to the continuous shortage of men, cannot provide this Government with any reinforcement, which I heartily wish may change for the better, since for the present, both for cruising and expeditions, I cannot dispose of the number of men necessary for that purpose due to the weakness of the garrison, and more than half of the military force consists of faint-hearted natives, which therefore also leaves me unable to undertake anything of importance on the Hongi expedition, judging it ill-advised to strip the main castle even further of its already weak garrison; and yet it will be necessary to inflict a sensible chastisement upon the North Cerammese for colluding with the Tidorese, for if this is tolerated any longer with indifference and without punishment, the Company's authority, under which they were so solemnly bound by the ancestors, will be not a little impaired, and the consequences will assume a more dangerous aspect.

Dutch transcription

23: genoome maatreegulen diend„ „weegen dat ir geen handel in specerijen gedreeven nog door den Relatant daar van iets vernoomen is met andere omstan„ „de zo wel bij zijn gegeeven Relaas onder de Brijlagen dee„ „ses sub N=o 12: als bij secreete Resolutie van den 26:' Maij /: L: /: ter welker sitting denselve nader gehoort en onder„ „vraagt hebben :/ in 't breede beschreeven, te uijtgebreijd om in deese daar meede uw Hoog Edelens attentie optehouden, liefst verlof versoekende mij aan voorm=d Relaas en secreete Resolutie te mogen refereeren, bij gemelde besluijt niet alleen aangemerkt zijnde hoe weijnig staat te maken is op de Berigten van sulk zoort van Inlanders maar ook daar teegens overge„ „steld de dubbelde hoede en waaksaamheid diepre„ „sente Creticque tijdsgesteldheid komt te vorderen voor al op deese ver afgeleegene plaats daar men van de omstandigheid en toestand der saaken de vreede en oorlog betreffende op den duur ontstooken is gelijk zo hier om als ook om tijdig berigt te hebben van 't verschijn van vreemde scheepen mitsg=s ter vereijdeling= van der Papoen snode aanslagen of onderneemingen ge„ „resolveert is de Twee aanhanden zijnde Pantjallings De Victoria en Delft ieder versterkt met een Corporaal en ses gemeene Militairen voorts wel g'armeert aftesen„ „den ter bekruijssing van 't vaarwater tussen de zeeven Eijlanden bij zawaij tot groot Hottij zo verre zeewaarts als weer, wind, en geleegendheid sal koomen te permit¬ „teeren, terwijl de Roofvlooten gemeenlijk die route houden en men dezelve zo wel als vreemde scheepen in de tegenswoordige Mouson van die kant 't eerst te wagten „heeft, gelijk dan gem=e beijde kieltjes welker gezagheb„ „bers door mijn van behoorlijke Instructien zijn voorsien den van die tijding daar't behoord, kennisssen gegeeven de scheepen vertrekken gecom„ „bineert hope op een bestendige rust van de Boekruyssing der stran„ „den valt niets te besdeelen den 2=e deeser de steeven derwaarts gewend hebben, in„ „middens van 't geretaleerde door den Manipees karahita bij een sirculaire aparte Brief naar de drie andere Oos„ „terse gouvernementen hebbe kennis gegeeven, en ook in tijds de Hoofden en Residenten der subalterne Comptoire een dubbelde waakzaamheid en hoede aanbevoolen, van gem:de Instructie en Brieven Uw Hoog Edelens Copia onder de bijlagen deeses reverent aanbiedende. voorsz Facheuse tijding of schoon men van de waar of onwaarheid niet verseekert is heeft vervolgens aan„ „leijding gegeeven tot het voorsigtig besluijt om de Drie scheepen, Oostcappelle De Paauw en de jonge lieve gecombineert de Rheijse van hier naar de Hoofd„ „plaats te laaten vervorderen, waar aan de Jonge Lieve tot op de hoogte van sourabaijen egter maar gehouden blijft, terwijl in den oosthoek zijne Lading zal moeten inneemen, in alles hertelijk wenschende dat de genoomene voorsorge overbodig mag zijn en de Maatschappij steeds gepreserveert worden bij eene gezeegende Rust, vreede en welvaart, ten eijnde Uw Hoog Edelheeden daar door de volmaakste genoegens worde toegebragt en Hoog derzelve Regeering met de gelukkigste successe bekroond worden. De gereguleerde Bekruijssing van de stranden en het sluijten der Avenuen onder den jongsten Naguloogst uw Hoog Edelens bij mij„ „ne Eerbiedige najaars advisen van A=o vergangen schuld„ „pligtig bedeeld hebbende komt mij buijten het hier vooren onder het Caput van Cerammers genoteerde niets 25: hoope dat den Cerammer van den Morshandel zal blijven afsien en dat het volk gebrek ten goede mag Teranderen swak guarnisoen alhier noodsakelykheid om den Noord Cerammer over 't heulen met de Tidoreesen te beteugelen niets van eenige remarcque voor, waardig om uw Hoog Edelheedens g'eerde attentie in deese optehouden mijn gelukkig sullende agten Hoog deselve bij het ver„ „volg te kunnen verseekeren dat den Cerammer af„ „houd de Naguldistricten te bekruijpen en van den Morshandel blijft afsien waar toe gegronde hoope voeden, dan dat mij eevenwel niet zal doen ophouden een gepast mistrouwen te koesteren en d'attentie te vestigen op alles wat geleegendheid tot Morshandel soude kunnen geeven, intussen mij moet getroosten dat uw Hoog Edelheeden door 't aanhoudent volk gebrek dit Gouvernement met geen versterking kan bedenken 't geen hertelijk wensche ten goede mag veranderen, terwijl voor 't teegenswoordige zo tot de bekruijssinge als Expedi„ „zien door de swakte van 't guarnisoen over Een daar toe noodsaakelijk getal Manschappen niet kan disponeeren en ruijm de helfte van 't Militaire Lichaam blohartige Inlanders uijtmaakt dat mij dus ook buijten staat steld op de Hongij Togt iets van belang te ondernee„ „men ongeraade oordeelende 't Hoofd Casteel van zijne reets swakke besetting nog meer te ontblooten en egter sal het noodsakelijk zijn de Noord Cerammers over het heulen met de Tidoreesen een gevoelige, Castijding toetepassen, want dit onverschillig en son„ „der straffe langer gepasseert wordende sal 's maat„ „schappijs gezag waar onder z' door den voorsaat zo „plegtig verbonden zijn niet weijnig gekrenkt, en de gevolgen van een meer gevaarlijker aanschouw worden

NL-HaNA_1.04.02_3586_0048 view scan ↗

English

The Hongi is reported on in the aforementioned letter. Expression of gratitude for raising the price of lime. The order concerning this serves for guidance. Those of Neussalaut will no longer deliver people for the Saparoua teak plantation. to be. It is true that a good troop of well-resolved Alfurs will gladly be at my service, but these people must, in their undertaking, be assured of being supported from the seaside if one is to expect a brave attack from them, and without such a land and sea force it is fruitless to chastise the Cerammers, knowing from experience that nothing frightens them more or strikes them more severely than being assailed in such a manner. A respectful report having been made of my actions on the latest Hongi expedition in the general advices, I proceed to the court and corvee services of the Amboinese, concerning which I have notified the respective regents of the price of masonry lime, most favorably increased by Your Right Noblenesses from 6: to 8: Rds per last for the service of the fortification works and other Company buildings, which they answered with the deepest gratitude, so that I, with and for them, express the most dutiful thankfulness to Your Right Noblenesses, and I shall keep for my guidance and observance Your Right Noblenesses' highly respected order to excuse from the delivery those negorijen that lack beaches and timber forests and therefore must purchase lime from others at an excessive price. Subsequently, in accordance with the respected orders of Your Right Noblenesses, the delivery by the regents on the island of Neussalaut of 56 27: Favorable report of that plantation. appears though not at Haroeko. 56 heads of their subordinates for tending the established teak plantations at Saparoua has also been revoked, so that it is brought to Your Right Noblenesses' attention in the general resolution of 25 April last, to which I respectfully refer, adding that, from what can be observed thus far, the teak plantations on and under Saparoua in truth promise much better success than at Boeroe, since through the attentiveness and care of Saparoua's head, Chuijpenning, not a single crooked trunk is found among all the trees, and, to one's amazement, despite the stony soil, they are seen growing straight up in the most flourishing manner, as well as increasing in height and thickness, for which the constraint by stakes set beside them and the constant pruning of false shoots are not spared, but provide daily work, which is presently performed by the negorij deserters sentenced to chains according to the edict; meanwhile, the servitude previously imposed on the Neussalauters, but now revoked, has had the effect at Neussalaut that the teak trees there are now also willing to take root, so that the excuses and objections raised against it for so many years have now been cleared away, and it is evident that it was solely due to pure unwillingness, which I submit has taken place on and under Haroeko up to this point, for however much I supply that office with the best fresh seeds collected here from the oldest trees in the Governor's garden, it seems altogether fruitless labor. The Hongi is reported on in the aforementioned letter. Expression of gratitude for raising the price of lime. The order concerning this serves for guidance. Those of Neussalaut will no longer deliver people for the Saparoua teak plantation. to be. It is true that a good troop of well-resolved Alfurs will gladly be at my service, but these people must, in their undertaking, be assured of being supported from the seaside if one is to expect a brave attack from them, and without such a land and sea force it is fruitless to chastise the Cerammers, knowing from experience that nothing frightens them more or strikes them more severely than being assailed in such a manner. A respectful report having been made of my actions on the latest Hongi expedition in the general advices, I proceed to the court and corvee services of the Amboinese, concerning which I have notified the respective regents of the price of masonry lime, most favorably increased by Your Right Noblenesses from 6: to 8: Rds per last for the service of the fortification works and other Company buildings, which they answered with the deepest gratitude, so that I, with and for them, express the most dutiful thankfulness to Your Right Noblenesses, and I shall keep for my guidance and observance Your Right Noblenesses' highly respected order to excuse from the delivery those negorijen that lack beaches and timber forests and therefore must purchase lime from others at an excessive price. Subsequently, in accordance with the respected orders of Your Right Noblenesses, the delivery by the regents on the island of Neussalaut of 56

Dutch transcription

van de Hongij word bij de gem: Brief verslag gedaan. dank betuijging voor het ver„ „hogen van de Prijs der Kalk d'ordre diendweegen dient ter narigt. die van Neussalaut zullen geen volk meer leeveren voor de t Saparoua jatij Plantagie worden, wel is waar dat mij een goede bende wel „geresolveerde Alphoeren gaarne ten dienste sul„ „len staan, dog deese Menschen dienen in haar onderneeming wel verseekert te weesen van de Zeekant ondersteund te worden sal men van deselve een dappere aanval verwagten, en zonder zodanig een Land en zeemagt is 't vrugteloos den Cerammer te kastijden bij ondervinding weetende dat haar geen meerder schrik aanjaagd en deselve gevoeliger treft dan zodanig besprongen te worden. van mijne verrigtingen op de Iongste Hongij= Togt bij de gemeene advesen Eerbiedig verslag gedaan wordende avanceere tot de Hoff en Heerendiensten, der Amboine„ „sen waaromtrend de Respective Regenten de door uw Hoog Edelens groot gunstig verhoogde prijs der Metsekkalk van 6: tot 8: Rd=s per last ten dienste der Fortificatie werken en andere 'sComp=s gebouwen hebbe kennis gegeeven, 't geen z' met de Diepste erkentenis b'antwoorden invoegen met en voor haar Hoog„ „deselve de verschuldigste dankbaarheid betuijgen sullende ter mijner narigt en observantie houden uw Hoog Edelens hoog gerespecteerde ordre om de Negorijen die van stranden en Houtbossen ontstoo„ „ken zijn en mitsdien de kalk van anderen tegens een Excessive prijs moeten inkoopen van de Leverantie te Excuseeren Vervolgens is meede naar de gerespecteerde bevee„ „len uwer Hoog Edelheeden ingetrokken de Leveran„ „tie door de Regenten ten Eijlande Neussalaut van 56 27: voordeelig berigt van die Plantagie voorschijn dog niet te Haroeko. 56: koppen hunner ondergestelde tot het oppassen der aangelegde. Iatij Plantagien te Saparoua invoege uw Hoog Edelens onder 't dog gebragt word bij gemee„ „ne Resolutie van den 25=e April J: L: waar aan mij Eerbiedig gedragen onder bijvoeging dat na 't zig tot hier toe laat aansien de jatij Plantagien op en on„ „der Saparoua in waarheijd een meer beeter succes be„ „looven dan te Boeroe, terwijl men door de oplettend„ „heijd en sorge van Saparouas Hoofd Chuijpenning onder al 't geboompte geen enkelde kromme stam vind en dezelve regt op tot verwondering mits de steenagtige grond allerfleurigst ziet opwassen, Mitsg=s in hoogte en dikte toeneemen, waar toe het bedwinge door bijgeset wordende staaken en het ge„ „stadig snoeijen der valse looten niet gespaard word maar dagelijks werk geeft 't geen teegenswoordig= door de na 't placcaat tot de ketting verweesene Ne„ komt te Netssalaut ook ten „gorij-verlaaters word verrigt, ondertussen heeft = voorsz de Neussalauwers opgelegt, dog nu inge„ „trokken servituit van die uijtwerking geweest, dat de jatijboomen thans aldaar meede wel willen aarden zo dat de zo veele jaaren daar teegens ingebragte uijt¬ „vlugten en beswaarnisse als nu zijn weggeruijmt en blijkbaar is; dat het maar aan pure onwilligheid heeft gemankeerd 't geen mijn voorstelle dat op en onder Haroeko tot hier toe plaats heeft want hoe seer ik dat Comptoir met de beste verse pitten alhier van de oudste Boomen in 't Gouverneurs thuijn ingesameld voorsie scheijnt 't eenemaal vrugteloosen arbeijd van de Hongij word bij de gem: Brief versslag gedaan. vankbetuijging voor het ver„ „hogen van de Prijs der Kalk d'ordre diendweegen dient ter narigt. die van Neussalaut zullen geen volk meer leeveren voor de t Saparoua jatij Plantagie worden, wel is waar dat mij een goede bende wel „geresolveerde Alphoeren gaarne ten dienste sul„ „len staan, dog deese Menschen dienen in haar onderneeming wel verseekert te weesen van de Zeekant ondersteund te worden sal men van deselve een dappere aanval verwagten, en zonder zodanig een Land en zeemagt is 't vrugteloos den Cerammer te kastijden bij ondervinding weetende dat haar geen meerder schrik aanjaagd en deselve gevoeliger treft dan zodanig besprongen te worden. van mijne verrigtingen op de Iongste Hongij= Togt bij de gemeene advesen Eerbiedig verslag gedaan wordende avanceere tot de Hoff en Heerendiensten der Amboine„ „sen waaromtrend de Respective Regenten de door uw Hoog Edelens groot gunstig verhoogde prijs der Metsekalk van 6: tot 8: Rd=s per last ten dienste der Fortificatie werken en andere 'sComp=s gebouwen hebbe kennis gegeeven, 't geen z' met de Diepste erkentenis b'antwoorden invoegen met en voor haar Hoog„ „deselve de verschuldigste dankbaarheid betuijgen sullende ter mijner narigt en observantie houden uw Hoog Edelens hoog gerespecteerde ordre om de Negorijen die van stranden en Houtbossen ontstoo„ „ken zijn en mitsdien de kalk van anderen tegens een Excessive prijs moeten inkoopen van de Leverantie te Excuseeren Vervolgens is meede naar de gerespecteerde bevee„ „len uwer Hoog Edelheeden ingetrokken de Leveran„ „tie door de Regenten ten Eijlande Neussalaut van 56

NL-HaNA_1.04.02_3586_0051 view scan ↗

English

27: Favorable report of that plantation appears, but not at Haroeko. 56 heads of their subordinates for the tending of the established teak plantations at Saparoua, in such manner as is brought to the attention of Your High Noblenesses by the joint Resolution of 25 April last, to which I respectfully refer myself, adding that, according to what can be seen up to the present, the teak plantations on and under Saparoua truly promise a better success than at Boeroe, whilst through the attentiveness and care of Saparoua's Chief Cruijpenning not a single crooked trunk is found among all the trees, and one sees the same growing up straight to wonderment and most flourishingly, despite the stony ground, as well as increasing in height and thickness, for which the coercion by placed stakes and the constant pruning of false shoots is not spared, but provides daily work, which is presently performed by the village deserters sentenced to the chain according to the edict; meanwhile, the aforesaid servitude imposed on the people of Neussalaut, but now revoked, has had the effect at Neussalaut also that the teak trees there are now also willing to thrive, so that the excuses and objections raised against it for so many years have now been cleared away, and it is evident that it failed only through pure unwillingness, which I submit has taken place on and under Haroeko up to now; for no matter how much I provide that office with the best fresh seeds collected here from the oldest trees in the Governor's garden, it seems to remain entirely fruitless labor. Considerations regarding the abolition of the Corre Corras, etc. In regard to the abolition of the unmannerly Corre Corres proposed by me and the supplement of two cruising orembaijen, Your High Noblenesses having been pleased to prefer what was proposed by the Honorable, Right Honourable Ordinary Councillor Fockens, of blessed memory, in his left-behind Memorandum, containing the total abolition of the Corre Corres except for four pieces, and in their place to impose on each village, in so far as its strength of people on and under it permits, the maintenance of a cruising orembaij 50 feet long and broad in proportion, nevertheless permitting me, should any well-founded consideration arise against the embracing of that project, to present the same to Your High Noblenesses; thus I make bold upon this permission respectfully to elucidate to the same: First, how the cruising orembaijen, equipped for a two-month Hongij Expedition (formerly only for one month, see the aforesaid Memorandum), upon return immediately need to be pulled up onto the beach, both for repairs, caulking, as well as greasing, and the native here does not exactly make haste with this. Second, how often it happens on the Hongij expedition that one or more orembaijen come to grief, sometimes by heavy weather and sometimes indeed through own doing, sometimes through ignorance of the helmsmen, or because those vessels are too old and worn out, or neglected and only visually patched up for the journey, as the Hongij daily journals provide abundant proof thereof; 29: Instead of this, 2 Orembaijen are required. Which Corre Corres should be maintained. Third, the fleet, according to the honored orders of Your High Noblenesses, not returning until the end of December, it is then immediately time to cruise the beaches and cover the approaches, which would thus have to be done with those unreadied vessels, truly ill-advised and too dangerous for the militia and arms, for all of which I believe that two orembaijen are necessarily required, which the respective Regents, according to their own testimony, would also prefer to see, since they find difficulty in fulfilling both the Hongij Expedition and the cruising with one cruising orembaij, which, as cited above, is based on reason. The maintenance of four Corre Corres must necessarily take place, since there is no room on the orembaijen for the Governor's equipage, baggage, etc., which Corre Corres at present, with the pleasure of Your High Noblenesses, could be determined at: The Corre Corre Mardijka, or forerunner Ditto ditto of Bonoa, for the Governor Ditto ditto of Alang, for the kitchen Ditto ditto of Lilleboij, for the livestock and other necessities for the table, to which as a fifth ditto ditto of Hoetoemoerij might well be added in reserve, which last three villages I propose for this purpose as the strongest in manpower; Titawaij

Dutch transcription

27: voordeelig berigt van die Plantagie voorschijn dog niet te Haroeko. 56: koppen hunner ondergestelde tot het oppassen der aangelegde. Iatij Plantagien te Saparoua invoege uw Hoog Edelens onder 't dog gebragt word bij gemee„ „ne Resolutie van den 25=e April J:L: waar aan mij Eerbiedig gedragen onder bijvoeging dat na 't zig tot hier toe laat aansien de jatij Plantagien op en on„ „der Saparoua in waarheijd een meer beeter succes be„ „looven dan te Boeroe, terwijl men door de oplettend„ „heijd en sorge van Saparouas Hoofd Cruijpenning onder al 't geboompte geen enkelde kromme stan vind en dezelve regt op tot verwondering mits de steenagtige grond allerfleurigst ziet opwassen, Mitsg=s in hoogte en dikte toeneemen, waar toe het bedwinge door bijgeset wordende staaken en het ge„ „stadig snoeijen der valse looten niet gespaard word maar dagelijks werk geeft 't geen teegenswoordig= door de na 't placcaat tot de ketting verweesene Ne„ komt te Neussalaut ook ten „gorij-verlaaters word verrigt, ondertussen heeft = voorsz de Neussalauwers opgelegt, dog nu inge„ „trokken servituit van die uijtwerking geweest, dat de jatijboomen thans aldaar meede wel willen aarden zo dat de zo veele jaaren daar teegens ingebragte uijt¬ „vlugten en beswaarnisse als nu zijn weggeruijmt en blijkbaar is; dat het maar aan pure onwilligheid heeft gemankeerd 't geen mijn voorstelle dat op en onder Haroeko tot hier toe plaats heeft want hoe seer ik dat Comptoir met de beste verse pitten alhier van de oudste Boomen in 't Gouverneurs thuijn ingesameld voorsie scheijnt 't eenemaal vrugteloosen arbeijd : Bedenking weegens de af„ „schaffing der Corre Corras, enz: arbeijd te blijven. Ten opsigte der door mij geproponeerde afschaf„ „fing der ongemanierde Corre Corres en suppletie van twee kruisorembaijen uwe Hoog Edelheeden heb„ „bende gelieve te prefereeren het voorgestelde door den wel Edele Gestr: Heer Raad Ordinair Fockens= /:z: G::/ bij zijn Edele agtergelatene Memorie inhouden„ „de, de Corre Corres behalve vier stuks in 't geheel af„ „teschaffen en in derselver plaats jeder Ne„ gorij voor zo verre dies sterkte van volk het „en onder toelaat op teleggen het aan„houden van een kruijs„ „orembaij lang 50: voet en breet na rato, nogtans= mij permitteerende wanneer teegen 't amplecteeren van dat Project zig eenige gegronde bedenkin„ „ge mogte opdoen dezelve als dan aan uw Hoog„ „Edelens voor te dragen; zo bevrijmoedige mij op dit verlof Hoog deselve Eerbiedig te Elucideeren Hoe de kruijsorembaijen tot een twee maandi¬ „ge Hongij=Togt uijtgerust /: eertijds maar voor een Een maand vide welmelde Memorie :/ bij retour al= aanstonds nodig hebbe op strand gehaald te worden zo tot reparatie Calvaten als het smeeren, en den Inlander hier meede juijst geen haast maakt. Sec: hoe dikmaale 't gebeurd dat op de Hongij sogte een en meer orembaijen koomen te verongelukken, som„ „zwaar weer en onk wel „wijlen door eijgen toedoen, somwijlen door „ onkunde van de voerders, ofte dat die vaartuijgen te oud en afge„ „vaaren dan wel verwaarloost en tot de Rhijse voor het oog maar wat opgesmeert zijn, gelijk de Hongij= Dagregisters 29: „baijen vereijscht welke Corre Corren aangehouden dienen te worden Dagregisters daar van overvloedige bewijsen uijtlee„ „veren; Tert: de vloot naar de g'eerde beveele uwer Hoog„ Edelens niet voor in 't Laast van December retournee„ „rende is 't dan al aanstonds tijd om de strande te bekruijssen en de avenuen te dekken, 't geen dus met die ongeredderde vaartuijgen souden moeten in dies steede worden 2 Orem„ geschieden, waarlijk ongeraden, te dangereus voor de Militie en armature, om al 't welke vermeene dat noodwendig twee Orembaijen verEijscht worden 't geen de respective Regenten volgens haar Eijgen be„ „tuijgen ook Liefst souden sien nademaal z' swarig„ „heid vinden om met Een kruijsorembaij beijde Hongij Togt en bekruijssing goed te maken dat als hier booven aangehaald op reeden steund. Het aanhouden van vier Corre Corres sal nood¬ „wendig dienen plaats te hebben nademaal 'er op de Orembaijen voor 's Gouverneurs Equipagie, bagagie, &=a geen plaats is welke Corre Corres teegenswoordig met believe van uw Hoog Edelheeden souden kunnen worden bepaald op De Corre Corre Mardijka of voorseijlder „ _„o _„o van Bonoa voor den Gouverneur „ _„o _„o „ Alang voor de keuken „ _„ _„o „ Lilleboij voor 't vee en andere benoo„ „digtheeden voor de Tafel, waar bij voor een vijfde _„o _„o „ Hoetoemoerij wel diende bijgevoegd te worden in reserve, welke Drie Laaste Negorijen daar toe voorstelle als de sterkste in man schappen„ Titawaij

NL-HaNA_1.04.02_3586_0054 view scan ↗

English

the approval thereof will serve as a benefit, the long Hongi being a burden for the native, the construction of new corre-corres is for now excused, considerations regarding the orders in case of alarm and the amplification of the same. Titawai is already so weakened and decimated that it is incapable of manning a corre-corre as required. This being with Your Right Noblenesses' approval, then the reduction of all the remaining corre-corres, after they are old and worn out, to as many sufficient orembaais would serve the respective villages as a special favor and benefit. Moreover, the orembaais brought into service fourteen years ago for cruising should, for reasons shown previously, be continued, all the natives collectively being completely convinced that they have this burden to thank for their unfaithful clove trade, raising no objection against it, but complaining much more about a two-month Hongi expedition, which constitutes a considerable and unusual burden for them. Of Your Right Noblenesses' provisional disposition I have thus far made no further use than merely to excuse the villages that currently possess no corre-corre from their construction, and to permit them to attend the upcoming Hongi with a cruising orembaai, leaving to all others, according to the venerated instruction, the freedom to employ their corre-corres as long as they are in serviceable condition. Considerations regarding the state of defense and what relates thereto: Your Right Noblenesses having been pleased to note in my humble orders in case of alarm, as a principal error, the Governor's stay outside the Castle; I beg for permission to respectfully submit that in drafting those orders, I proceeded according to the present situation of the Governor's residence, situated under the Point Utrecht of the Castle, and at the same time in sight of the roadstead, and because of the lack of a proper lodging within the Castle; and in doing so, I also took into consideration whether the immediate retreat of the Governor from his present residence to the Castle at the first signal of alarm might not instantly cause the timid native to take flight into the woods and mountains; having nevertheless by no means entertained or still possessing any foolish idea of wishing to remain outside the Castle in such an unexpected event, just as nothing of the kind is to be found in the aforementioned orders, well understanding that a Governor in case of an enemy attack must defend the entrusted Castle to the utmost, and may for no reason abandon the same as long as he holds authority, which will be carried out by me as a faithful and vigilant minister at the cost of life and property, of which I beg Your Right Noblenesses to be assured; while in order to obey the letter of Your Right Noblenesses' venerated order, by a separate Resolution of the 5th of April last, the aforementioned orders in case of alarm were amplified with this restriction, that the Governor, upon the signal of alarm, shall immediately betake himself inside the Castle in order to establish the necessary orders for everything and to receive reports, and although for now he has no proper lodging there, to choose a most convenient residence, and likewise not be permitted to leave the Castle for any reason as long as he holds authority; furthermore, Articles 17 and 18 have been altered regarding the stationing of the Corps of Clerks within the Castle, with which we hope the intention will be fulfilled. Serves for information, the Castle to be completed first, and the drill of the Citizens is assigned to the Captain. The keeping of gabions by Chinese and the purchase of a cruising orembaai dispensed with. Meanwhile, I keep for my information and observance the orders to complete Castle Nieuw Victoria with the buildings projected therein prior to all other works, with which latter no start will be made without Your Right Noblenesses' respected orders. The drill of the Citizens I have assigned, according to the honored instruction, to the Captain of both Companies; but upon Your Right Noblenesses' conditional approval of my submitted proposal to impose upon every Chinese household the continual keeping of a gabion woven from forest rattans, because it would certainly serve as a grievance, this has been dispensed with. And likewise, I have not proceeded to the purchase of a sturdy, well-sailing, and seaworthy cruising orembaai with a fixed deck, since I maintain such a vessel for the Hongi expeditions at my own expense as a refuge in need, of which use can be made in case of necessity for an express during my administration, just as was done in the latest expedition against

Dutch transcription

de goedkeuring van dien zal tot een weldaad, verstrekken zijnde de Lange Hongij een Last voor den 1 Jnland het aanmaken van Nieuwe Corre Corren voor eerst g'excuseert bedenking weegens de ordres in Cas van Alarm en am„ „pliatie derselve. Titawaij reets zodanig verswakt en uijtgesturven zijn„ „de dat buijten staat is een Corre Corre naar vereijsch te bemannen dit dus van uw Hoog Edelens goed„ „keuring zijnde dan zoude de reductie van alle de overige Corre Corres na dat oud en afgevaaren zijn op zo veel suffisante Orembaijen de respective Negorij„ „en tot een bijsondere gunst en weldaad verstrekken en buijten dien bij de voor reets veertien jaaren in train gebragte Orembaijen tot de bekruijssing om hier vooren aangetoonde reedenen dienen worden gecontinueerd, den Inlander alle met den andere volkoomen overtuijgd zijnde dat z' deese Lastpost aan hun ontrouwen Nagulhandel te danken hebben daar teegens ook niets inbrengende maar veel meer hun beklagende over een twee maandige Hongij Togt die haar een aanmerkelijke ongewoone Lastpost uijtmaakt. van uw Hoog Edelens provisioneele Disposi„ „tie hebbe ik tot hier toe geen verder gebruijk gemaakt dan alleen de Negorijen die teegenswoordig geen Corre Corre besitten te Excuseeren van den aanbouw en te permitteeren aanstaande Hongij met een kruijsorembaij bijtewoonen aan alle andere naar 't gevenereerd voorschrift de vrijheid sullende laaten haare Corre Corres zo lang in staat zijn te Emploi¬ „jeeren Consideratien weegens den staat van Defensie en 't geen daar toe betrecking heeft uw Hoog Ede„ „lens bij de ordres in Cas van alarm als een principaal op mijne nederige erreur erreur, het verblijf van den Gouverneur buijten 't Cas„ „teel hebbende gelieve aantemerken; bidde ik om verlof daar op Eerbiedig te mogen dienen dat ik bij 't ontwerpen dier ordres naar de tegenswoordige situatie van 's Gouverneurs woning geleegen onder de Punt. Utrecht van 't Casteel teevens in 't zigt van de Rheede en mits onstentenis van een behoorlijke Intrek binnen 't Casteel ben te werk gegaan en daar bij ook in bedenking genoomen hebbe of de directe retraite van den Gouverneur uijt zijne presente wooning naar 't Casteel op 't Eerste Tee„ „ken van alarm, den blohartigen Inlander niet meede al aanstonds Bosch en Bergwaarts de vlugt soude doen neemen evenwel geensints een Lacheus denkbeeld gekoesterd hebbende of nog besittende om in zodanig onverhoopt geval mijn buijten 't Casteel te willen houden, gelijk daar van bij voorseijde or„ „dres ook niets te vinden is wel begrijpende dat een Gouverneur in Cas van een vijandelijke aanval toevertrouwde Casteel tot het uijterste moet defendee„ „ren, en 't zelve zo lang het gezag in handen heeft om geene reeden mag verlaten invoegen als een getrouw en wakker Minister ten kosten van goed en bloed door mij sal worden nagekoomen waar van uw Hoog Edelens bidde verseekert te willen zijn, = terwijle om aan den Letter van Hoog derzelver ge„ „venereerde order te gehoorsaamen bij apparte Re„ „solutie van den 5=e April J: L: de voorm=e orders= in Cas van Alarm zijn g'amplieert met deese restrictie, dat den Gouverneur op 't teeken van alarm zig al aanstonds binnen 't Casteel zal begeeven om de 31 dien t tot narigt en de Exercitie der Burgerij is opgedragen aan „ven door Chineesen orembaij afgesien. de noodige ordres op alles te stellen en Rapporten te ontfangen en schoon voor als nog aldaar geen behoorlijke intrek heeft een verblijfplaats best Con„ „venieerende, verkiesen mitsg=s om geene reeden zo lange 't gezag in handen heeft 't Casteel mogen verlaaten: voorts g'altereerd Art: 17: en 18: omtrend de Postvatting van 't Corps Pennisten binnen 't Casteel, waar meede verhoopen aan de intentie voldaan sal sijn, het Casteel eerst te absolveeren intussen ter mijner narigt en observantie houden, De ordres tot het absolveeren van 't Casteel Nieuw Victoria met de daar in geprojecteerde Gebouwen voor alle andere werken, met welke laaste buijten uw Hoog Edelens gerespecteerde beveelen g'een aanvang sal worden gemaakt. De Exercitie van De Burgerij hebbe ik naar 't g'eerd voorschrift den Capitain over de beijde Compagnien opgedragen dog op de door uw Hoog„ van het „ houden der schanshor„ Edelens Conditieoneele approbatie van mijnen ge„ „danen voordragt om elk Chinees Huijsgesin opte„ „leggen 't Continueel voor handen houden van een Schanskorf, gevlogte van Boschrottingen; wijl 't seeker tot beswaar soude strekken daar van en het inkoopen van een kruijs afgesien, en eeven so ben ik niet overgegaan tot den inkoop van een steevige welzeijlende en schep„ „pende kruijs orembaij met een vast dek, nade„ „maal ik zodanig een vaartuijg voor de Hongij= Togten op eijgen kosten aanhoude tot een toevlugt in Nood, waar van bij benoodigtheijd tot een Expresse geduurende mijn bestier gebruijk kan gemaakt worden, gelijk 't zelve in de Jongste Expeditie teegens

NL-HaNA_1.04.02_3586_0057 view scan ↗

English

33: The recommended correspondence will be observed. The copies of reflections in the matter at hand are transmitted. The capitulation of Pondicherry received. The edict against the illicit trade in spices is being acted upon according to the orders. was of good service against the Papuan pirates. Regarding the yachts, all good correspondence with the neighboring governments about the safe dispatch and arrival of relief forces, as well as the signals and recognition flags required for that purpose, will be kept by me in dutiful observance. I respectfully present to Your High Nobilities under Annex No. 5 of this document my reflections on the matter at hand and the state of defense, already sent to the Governors of Banda, Ternate, and Makassar under the date of 12 October past. In accordance with the honored instruction in the extract of the secret resolution of Your High Nobilities of 11 November of the past year, and the writing style will be concealed, I shall at the next opportunity offer to the aforementioned Governors my cipher and the corresponding key, and if required, adhere to it, and also dutifully bring the said key to the attention of Your High Nobilities with the autumn advices. Furthermore, in case of emergency, which God forbid, I shall take as an example the capitulation of Pondicherry received alongside Your High Nobilities' separate letter. Lastly, it will always be my care that the edict renewed by Your High Nobilities against the trade and smuggling in spices of 29 July 1757 be published and posted, according to Your High Nobilities' order, on all ships and vessels arriving here from the capital or departing thither, as well as on those arriving here from Makassar and turning their prows toward that government, and also that the inspection of the aforesaid vessels be carried out with so much accuracy and attention by the fiscal and judicial members that Your High Nobilities will be able to rest entirely assured of an honest trade. While commending Your High Nobilities' illustrious persons and the Company's weighty interests to the divine protection of the Almighty, I remain with the greatest respect. Was written below: High Noble, Rigorous, and Right Honorable Lords, and Noble Rigorous Lords. Lower: Your High Nobilities' humble and obedient servant. Was signed: R. van Pleuren. In the margin: Amboina at Castle Nieuw Victoria, the 15th of June in the year 1780. Agrees. 35: Monday the 7th of February in the year 1780. In the morning at eight o'clock, meeting of the Council of Policy, absent the Honorable Second in Command De Villeneuve and the heads of the spice offices, the former on account of indisposition. Report of 30 pirate vessels off Bouro. The Lord Governor, having made known the reasons for this meeting, subsequently communicated that from the Chief of Bouro, Wijnand Johannes de Bourghelles, by a letter dated 23 January last, news had arrived of the appearance at the hinterland there of thirty pirate vessels, against which the said Chief, according to the aforementioned writing, was to set out with small orembaais and a detachment of 25 Papangers from the Ternate vessels from Batavia that had put into the bay there for safety. That, as appears from a further letter of the aforementioned Chief of Bouro dated 29 January, on the 25th beforehand our men, having encountered four Papuan kora-koras and one paduakan in the River Polij at the hinterland of Bouro, had engaged in battle with them, and the pirates had finally escaped, leaving behind the paduakan, after which they were said to have assembled again, burned the old post at Amblauw, seized three fishing prahus with Bouronese people, and even appeared before the Bay of Caijelij. Upon the first news, the Lord Governor provided the necessary measures. That upon this first news the Lord Governor had meanwhile arranged for that which is put into effect according to orders at the rumor of rovers and pirates, and had not yet been observed in this instance, namely the communication thereof to the Resident of Manipa, with orders to him to cross over to Bouro with the cruising orembaais of his district, and together with Chief De Bourghelles and the force provided from there to pursue the aforesaid pirates and, if possible, to crush them. That

Dutch transcription

33: d'aanbevoole Correspondentien „serveert worden de Copia bedenkinge in Cas subject, gaan over zijn de Capitulatie van Pondecherij ontfangen met het Placcaat tegens den sluijkhandel in specerijen word na de ordre gehandelt teegens de Papoese Roovers van goede Dienst is ge„ „weest. wegens de Jagnen 1d: al goe Orrespondentie met de nabuurige Gouverne„ „menten over het veijlig afzenden en aankoomen van Secours als ook daar toe vereijscht wordende seijnen en verken vlaggen sal ik in schuldige ob„ „servantie houden en biede uw Hoog Edelheeden onder de bijlagen deeses sub N=o 5: reverent aan mij„ „ne reets aan de Heeren Gouverneurs van Banda Ternaten, en Maccasser afgesondene bedenkin„ „gen in Cas subject en den staat van defensie, on„ en de schrijftrant zal bedekt „ der dato 12=e October passato; sullende naar het g'eert voorschrift bij Extract secreete Resolutie — uwer Hoog Edelens van 11:' November a=o passato bij naaste geleegendheid voorseijde Heere Gouverneurs mijne bedekte schrijfwijse en daar toe gehoorende sleu„ „tel aanbieden en des verEijscht wordende mij daar aan houden, mitsg=s gem:e sleutel uw Hoog Edelhee„ „den bij najaars advisen schuldpligtig onder 't oog brengen. vervolgens in Cas van Nood dat God verhoeden mijn tot een voorbeeld laaten strekken de beseijde Hoog desselfs apparte Lettere ontfangene Capitu„ „latie van Pondocherij. Laastelijk zal steeds van mijne sorge zijn dat het door uw Hoog Edelens gerenoveert Placcaat tee„ „gens den Handel en sluijkerijen in specerijen van den 29=e Julij 1757 op alle scheepen en vaartuijgen van de Hoofdplaats alhier aankoomende of derwaards De aanbevoolene vertrekkende en de vaart: exact gevisiteert 't slot vertrekkende Mitsg=s op die van Maccasser alhier arriveeren en naar dat Gouvernement de steeven wenden naar Hoogderselver order worde gepu„ „bliceert en g'affigeert, en zo meede dat de visi„ „tatie van voorsz Boodems met zo veel naauw„ „keurigheid en attentie door den fiscaal en Iu„ „stitueele Leeden geschieden dat uw Hoog Ede„ „lens volkoomen sullen kunnen berusten in eenen Trouwen Handel. Terwijl ik na uw Hoog Edelens Hlustre Persoonen en 'sComp=s swaarwigtige belangen in de divine Protextie des Alderhoogsten bevoolen te hebben met de meeste Eerbied verblijven. /:onderstond:/ Hoog Edele Gestrenge Groot Agt„ „baaren Heere en Wel Edele Gestrenge Htee„ „ren, /:lager:/ uw Hoog Edelheeden onderdanige en Gehoorsaamen Dienaar /:was geteekend:/ = R=s van Pleuren /:in margine:/ Amboina aan 't Casteel Nieuw Victoria den 15=e Junij a=o 1780: —. G gouv Accordeert Ca9a Just 35: onder Bouro gouverneur het nodige besorgt Berigt van 80. Roosvartuijgen Den Heer gouverneur de reedenen van dese samenkomst be„ „kent gemaakt hebbende, Communiceerde vervolgens dat van Bouros Hoofd Wijnand Johannes de Bourghelles door een Brief ged=t 23: Januarij jongstleeden tijding gekoomen had van het verschijn aan het agterland aldaar van Dertig Roofvaar„ „tuijgen, op dewelke ged=e Hoofd volgens evengem=t schrijven zouden afgaan met kleijne Orembaijen en Een Commando= van 25: Papangers van de aldaar binnen de Baaij ter houw gekoomen Ternaatse vaartuijgen van Batavia datt blijkens= nader Brief van evengem: Bouros Hoofd in dato 29: Janua: op den 25: bevoorens de onse in de Rivier Polij aan Bouros agterland vier Papoese Corre Corren en Een Paduakan ont„ „moet hebbende daar meede slaags geweest, en de Roovers het eijndelijk ontkoomen, waaren met agterlating van de Padua„ „kan, waar na zij zig, weeder zouden verzaamelt, de oude Post te Amblauw verbrand, en drie vissers Praauwen met Bouronee„ „sen weggenoomen hebben, en zelfs voor de Baaij van Caijelij op d' eerste tijding door den Heer verscheenen zijn; dat den Heer Gouverneur op deese eerste tij„ „ding inmiddens dat geene besorgt hadde, 't welk bij het ge„ „rugt van Swervers en Roovers volgens de ordre in het werk ge¬ „steld word, en in deezen nog niet g'observeert was, namentlijk de Communicatie daar van aan den Resident van Manipa, on„ „der Last aan denzelven om met de kruijsorembaijen van zijn District na Bouro overtegaan, mitsg=s met het Hoofd De Bourghelles, en verlende magt van daar voorsz Roovers na te jaagen, en waare het mogelijk in de knop te krijgen; Maandag den 7=e Februarij a:o 1780: Smorgens om Agt uuren vergadering van Politie absent den E seclinde De Ville¬ „neuve en de Hoofden der specerij Comp„ „toiren, Eerstgemelde mits indespositie. dat

NL-HaNA_1.04.02_3586_0060 view scan ↗

English

from which peoples they consist after the tidings of the so-called and that his Honour having just received a letter dated the 3rd of this month from the repeatedly mentioned head of Bouro, De Bourghelles, judged it necessary to bring it into the assembly, which after reading was found to contain that the sergeant Streng and corporal De Lange sent from Bouro to cruise against the aforementioned pirates with two cruising and five small orembaais had returned that same day with the report that behind the corner of Kramat they had encountered how they are armed and showed themselves a pirate fleet of over 60 corocores, among which 19 large junks armed with 6 to 8 swivel guns, which fleet had immediately attacked the aforementioned cruisers in such a manner that they had been forced to retire with the loss of one Papanger and eight wounded, furthermore that according to the explanation of the gunner Hardingveld who had been along, the pirates consist of Tidorese, Mabarese, Magindanaos and Cerammers, which last had even made known and called out to our people that this year the great Hongi would come to Bouro and the Bouronese must keep provisions ready, furthermore that the said pirate fleet flew Prince's and English flags from their large junks, even one from its masthead a red silk, and another a white flag with a black cross, finally that the aforementioned pirates kept the fairway between Bouro, Amblauw, Manipa and Kelang entirely blocked, and this letter was dispatched with a small prahu in the night; thus this was spoken about at length and remarked by the Governor that since his Honour, by letter of the 23rd of the past month of December from the Governor of Ternate Thomassen, among other things had been informed of the report received in the month of August from Gorontalo, that the Magindanaos were cruising back and forth off Cape Falso and before the Qual, and the said scoundrels 37: designs of the pirates judged necessary. scoundrels in May had steered with a strong fleet to the Strait of Bouton to cruise for the Batavian and Ternate vessels, it could therefore well be that this pirate fleet which presently shows itself around Bouro, consisting according to the uncertain report of Magindanaos, Papuans, and Cerammers, belonged to the aforementioned cruising pirates, since it probably after all will not have consisted of Magindanaos alone, and besides it is also uncertain whether the fleet under Bouro does not belong to the Magindanaos, furthermore whether having received report on this their return journey that three Ternate vessels lie inside Caijelie they continue to cruise for the same, or else that this pirate fleet belonging to the Papuans, the notorious and here long outlawed Ceram firebrands Lokman and Mama, who according to the report in the aforementioned letter from the Governor of Ternate sail back and forth to the Papuans and were intended to reinforce a fleet of these with ten Ceram junks, have joined them, and with this fairly strong force intend to invade and plunder the remote stations under this Government or the thwarting of the harmful the clove-bearing districts, in order by doing so to obtain a good quantity of spices in this opulent clove harvest, wherefore in all this it is necessary to be mindful of suitable means in order at all times to thwart the harmful designs of the aforementioned pirates, while it being unanimously remarked that with chaloups or pantjallings nothing can be undertaken against these scoundrels, especially in this monsoon under Bouro and Manipa, as experience has repeatedly taught, and one consequently could make just as little use of the pantjallings available here but presently cruising around the spice stations, to collect Bouro and send them after them, reinforce with armed military men provide instruction and promises a bounty of 200 Rds from the Prince's purse stations, as of the Ternate chaloups lying inside the Bay of Bouro, to go with them after the pirates under an island that in some places is inaccessible, without exposing the same to the greatest danger, wherefore Decision for a cruising fleet on the proposal of the Governor the Governor proposed immediately to summon hither from their cruising the cruising orembaais from under this Main Castle, Hila and Laricque, making up a number of twenty capable vessels, besides the Governor's own large two-masted orembaai which his Honour would add to them with some to arm them well and to levied burgher chiampangs, furthermore to furnish these vessels, well manned, provided with sail and rigging, armed with the necessary swivel guns, muskets, and weapons, as well as powder and shot, and also to distribute among them under two officers, so as to make up as many divisions, two sergeants, four corporals and fifty common soldiers, all armed, as well as to cross over with them to Manipa in order to join there with the cruising orembaais of that station under the Resident Knop if they have not already steered to Bouro, and subsequently to steer to Bouro, to reinforce this fleet here with that of Bouro under the head De Bourghelles and thus to pursue the aforementioned pirates, to attack, and were it possible to overpower them, which proposal being considered most convenient and beneficial according to the circumstances of the time, as well as embraced, it was approved to put into effect with the utmost speed, the Governor will provide the cruising while the Governor took upon himself for that purpose to provide the heads of the fleet with a short instruction and to ensure that meanwhile everything is made ready on Bouro and Manipa and thus the undertaking is not delayed, and also that his Honour, for the encouragement of our men and for a greater hope of a good success

Dutch transcription

uyjt welke volckeren bestaan nadie tijting van de zooves en dat zijn Ed: zo eeven van meermeld Bouros Hoofd de Bour„ „ghelles een Brief gedateert 3=e deeser ontfangen hebbende, nodig g'oordeeld hadde die in vergadering te brengen, welke na Lectuure bevonden wierd te behelsen, dat de van Bourd ter bekruijssing op voorsz rovers afgezondene zergeant streng en Coporaal de Lange met Twee kruijs en vijf kleene Orem„ „baijen dien zelfden Dag waaren te rug gekoomen met Be„ „rigt dat zij agter de hoek van Kramat ontmoet hadden hoe g'armeert zijn en zig vertooren Een Roofvloot van over de 60 Corra Corras, waar onder 19: groote Jonken g'armeert met 6 tot 8 draaijbassen, z welke vloot voorsz kruijssers direct zodanig g'attacqueert hadde, datze genoodzaakt waaren geweest te retireeren met verlies van Een Papanger en Agt gequesten, mitsg=s= dat volgens beduijding van den meede geweest zijnde Busschieter Hardingveld de Roovers bestaan uijt Fi„ „doreesen, Mabareesen, Magindanauwers en Cerammers welke laaste zelfs te kennen gegeeven, en d' onse toegeroe„ „pen hadden, dit jaar de groote Hongij op Bouro zoude koomen en de Bouroneesen leevensmiddelen moesten klaar houden, voorts dat gem: Roofvloot van hun groote jonken lieten waijen Prinse en Engelsche vlaggen, zelfs een van zijn Top Een roode zijde, en Een ander een witte vlag met een swart kruijs, eijndelijk dat voorsz Roovers het vaar„ „water tussen Bouro, Amblauw, Manipa en Kelang ten eenemaal beset hielden, en deese Brief met een klein gespreken aanmerking diending Praauwtje in de Nagt was voortgeschept; zo wierd hier over in het breede gesprooken en door den Heer Gouver„ „neur aangemerkt dat nadien zijn Ed: door den Heer Ternaats Gouverneur Thomassen bij brief van den 23=e der Laastverweeken maand December, onder anderen was bedeeld het in de Maand Augustus van Gorontalo ontfange berigt, dat de Magindanauwers af en aan Caab Falso, en voor de Qual kruijsten, en gemeld geboefte 37: oseijnen / der Rooders noodgakelijk g'oordeeld. geboefte in Maij met een sterke vloot na de straat Bou„ „ton was gesteevend om op de Bataviase en Ternaatse vaartuijgen te kruijssen het dus wel zoude kunnen zijn dat deese Roofvloot die zig tans omtrend Bou„ „ro vertoond na het onzeeker Berigt uijt Maginda„ „nauwers, Papoën, en Cerammers bestaande tot de voorsz kruijssende Roovers gehoorde, dewijl die waar¬ „schijnelijk dog niet uijt Magindanauwers alleen zal hebben bestaan, en het boven dien ook onzeeker is of de :onder Bouro zijnde vloot de Mangindanauwers niet ge„ „hoord, mitsg=s zij op deese hare te rug rijse berigt beko„ „men hebbende dat ir drie Ternaatse vaartuijgen bin„ „nen Caijelie leggen op dezelve blijven kruijssen of wel dat deese Roofvloot de Papoen gehoorende, de berug„ „ten en alhier voor lange vogelvrijverklaarde Ceramse Roervinken Lokman en Mama die volgens het Berigt bij voorm=e Brief van den Heer Ternaats Gouverneur tot de Papoen over en weeder vaaren en van voorneemens geweest zijn Een vloot van deeze met Tien Ceramse Jonken te versterken zig daar bij gevoegd hebben, en met deeze vrij sterke magt voorneemens zijn de afgeleege Comptoiren onder dit Gouvernement of de den tegengang der schadelijke des Nagulgeevende Districten te invadeeren; en te berooven, om dus doende in deese opulente Naguloogst een goede quantiteijt specerije te bekoomen overzulx in allen deezen noodzakelijk, om op gevoeglijke middelen bedagt te zijn, ten eijnde altoos schadelijke desseijnen van voorsz Roo¬ „vers te vereijdelen terwijl eenparig aangemerkt zijnde dat met Chialoupen of Pantjallings op dit geboefte voor= al in deese Mouson onder Brouro en Manipa niets te on„ „derneemen is, gelijk de ondervinding te meermaalen heeft geleerd en men mits dien zo min gebruijk konde maken van de hier aanhanden dog tans omtrend de specerij= Comptoiren Bour„ samelen en die op haar aftesenden, „verkeijr versterken met gewapende Mili„ „tairen instructie besorgen en looft een premie uijt van 200 Rd„s princen beurs Comptoiren in bekruijssing zijnde Pantjallings, als van de binnen de Baaij van Bouro leggende Ternaatse Chia„ „loupen, om daar meede onder een Eijland dat op sommi„ „ge plaatsen ongenaakbaar is op de Roovers aftegaan, zon„ „der dezelve aan het grootste gevaar te exponeeren, over„ Besluijt om een kruijsvloot tex sulks proponeerde den Heer Gouverneur om ten eersten op de propositie van den Heer Gou: van hunne bekruijssing herwaards te ontbieden de kruijs„ „orembaijen van onder dit Hoofd Casteel, Hila en Laricque uijtmaakende een getal van Twintig bequaame vaartuij„ „gen, behalven des Heer Gouverneurs eijge groote Twee „maste Orembaij die zijn Ed: daar bij zoude voegen met eeni„ dezelve wel te armeeren en te geligte Burger Chiampangs, voorts deese vaartuijgen wel bemand, met zeil en treil voorsien, te armeeren met de nodige Draaijbassen, snaphaanen, en waapenen, mitsg=s kruijt en scherp, zo meede op dezelve onder twee officieren, ten eijnde zo veel divisies uijttemaaken, te verdeelen twee ser„ „geants, vier Corporaals en Vijftig gemeene Militairen alle gewapend, mitsg=s daar meede na Manipa overtesteeken ten eijnde aldaar met de kruijsorembaijen van dat Comp„ „toir onder den Resident Knop zo niet reets na Bouro= gesteevent zijn te conjungeeren, en vervolgens na Bouro te steevenen, alhier deese vloot met die van Bouro onder het Hoofd de Bourghelles te versterken en zo voorsz Rovers¬ na te jagen, te attacqueeren, en waare het mogelijk te over„ „meesteren, welk voorstel als na tijds omstandigheid ge„ „voeglijkst, en heijlsaam aangemerkt, mitsg=s g'amplec„ „teerd zijnde, goedgevonden wierd ten spoedigste werkstel„ den Heer Gouverneur zal de kruijd„ lig te maaken terwijl den Heer Gouverneur op zig nam ten dien eijnde de Hoofden van de Vloot met een korte Instructie te voorsien en te zorgen dat intusschen op Bouro en Manipa alles gereed gebragt en dus het voor¬ „neemen niet vertraagd word, ook dat zijn Ed: tot aanmoe„ „diging van de onse en tot een meerder hoope op een goed succes

NL-HaNA_1.04.02_3586_0063 view scan ↗

English

39: Governor regarding the remark of their High Mightinesses concerning the orders in case of alarm. success, besides free plunder, would offer from his private purse a bounty of Two Hundred Rixdollars for anyone who overpowers one of the so-called Admirals of the Pirates who fly the red and white flag with the cross from the masthead, and brings in vessel and crew. Below was written: Thus done and resolved at Amboina at Castle Nieuw Victoria on the date aforesaid. Was signed: B:s van Pleuren, J:r U:) Schnijder, A Schilling, w=e Beth v3, E: J: Reijhon, and L:s C:s Haga. Wednesday the 5th of April Anno 1780: In the morning at 8 o'clock, meeting of Policy, absent the Heads of the Four spice offices, with the Pay Bookkeeper Beijnon, the latter due to indisposition. Announcement of the Honourable Governor. The ordinary matters having been dealt with by Resolution of today, the Honourable Governor made known to the assembly that their High Mightinesses, regarding the orders in case of alarm drafted by his Honour and presented in a separate meeting on the 22nd of February of the previous year, had been pleased to note in their secret letters of the 31st of December last as an error the stay of the Governor outside the Castle deduced from Articles 4, 17, and 18, with orders to change the same; citing that the Governor's place in case of alarm is not outside but inside the Castle, and that he may not leave the same for any reason as long as he holds the authority; that the Honourable Governor, in drafting those orders, had proceeded according to the present condition of the Castle and the Company's dwelling for the Commander situated under the Utrecht Bastion or about 50 paces from the Land Gate, and indeed for that as yet to assemble and dispatch against them, to arm the same well and to reinforce them with armed military personnel, provide instructions, and offers a bounty of 200 Rds from his private purse. offices cruising pantjallings, as well as of the Ternate chaloups lying inside the Bay of Bouro, in order to proceed against the Pirates under an island that is inaccessible in some places, without exposing the same to the greatest danger. Therefore, the Honourable Governor proposed to immediately recall hither from their cruising the cruising orembaais from under this Main Castle, Hila, and Laricque, making up a number of Twenty capable vessels, besides the Honourable Governor's own large two-masted orembaai which his Honour would add thereto, with some light citizen chiampangs; furthermore, to provide these vessels, well-manned, with sails and rigging, to arm them with the necessary swivel guns, muskets, and weapons, as well as powder and shot, and also to divide among them under two officers, so as to form as many divisions, two sergeants, four corporals, and Fifty ordinary military personnel, all armed, and to cross with them to Manipa in order to join there with the cruising orembaais of that office under Resident Knop, if they have not already sailed for Bouro, and subsequently to sail for Bouro, here to reinforce this fleet with that of Bouro under the Head de Bourghelles, and thus to pursue, attack, and if possible overpower the aforesaid Pirates. Which proposal, being considered the most convenient and salutary according to the circumstances of the time, and being adopted, it was approved to put into effect with the utmost speed, while the Honourable Governor took it upon himself to provide the Heads of the Fleet with a short Instruction for that purpose and to ensure that in the meantime everything is made ready on Bouro and Manipa, and thus the plan is not delayed; also that his Honour, for the encouragement of our men and for a greater hope of a good success 39: Governor regarding the remark of their High Mightinesses concerning the orders in case of alarm. success, besides free plunder, would offer from his private purse a bounty of Two Hundred Rixdollars for anyone who overpowers one of the so-called Admirals of the Pirates who fly the red and white flag with the cross from the masthead, and brings in vessel and crew. Below was written: Thus done and resolved at Amboina at Castle Nieuw Victoria on the date aforesaid. Was signed: B:s van Pleuren, J:r U:) Schnijder, A Schilling, w=r Beth v=z, E: J: Reijkon, and L:s C:s Haga. Wednesday the 5th of April Anno 1780: In the morning at 8 o'clock, meeting of Policy, absent the Heads of the Four spice offices, with the Pay Bookkeeper Beijnon, the latter due to indisposition. Announcement of the Honourable Governor. The ordinary matters having been dealt with by Resolution of today, the Honourable Governor made known to the assembly that their High Mightinesses, regarding the orders in case of alarm drafted by his Honour and presented in a separate meeting on the 22nd of February of the previous year, had been pleased to note in their secret letters of the 31st of December last as an error the stay of the Governor outside the Castle deduced from Articles 4, 17, and 18, with orders to change the same; citing that the Governor's place in case of alarm is not outside but inside the Castle, and that he may not leave the same for any reason as long as he holds the authority; that the Honourable Governor, in drafting those orders, had proceeded according to the present condition of the Castle and the Company's dwelling for the Commander situated under the Utrecht Bastion or about 50 paces from the Land Gate, and indeed for that as yet

Dutch transcription

39: verneur nopens de remarcque hunner Hoog Edelens wegens de ordres in as van Alarm succes, buijten vrij buijt zoude uijtlooven prive beurs Een Premie van Twee Hondert Rijxd=s voor die geene, die een van de zogenaamde Admiraals der Roovers die de Roode en witte vlag met het kruijs van top voeren overmeesterd, en vaartuijg en volk opbrengt. /:onder stond:/ Aldus gedaan en geresolveert te Amboina aan 't Casteel Nieuw Victoria dato voorsz /was geteekend:/ B=s van Pleuren J:r U:) Schnijder / A Schil„ „ling, w=e Beth v3, E: J: Reijhon en L:s C:s Haga. Woensdag den 5„e April A:o 1780: — 's morgens om 8 uuren vergadering van Politie absent de Hoofden van de Vier specerij Comptoiren! met den soldij Boekhouder Beijnon de laaste mits indispositie te kennen gave van den Heer Eed: De gemeene saaken bij Resol: van heeden afgehandeld zijnde gaf den Heer Gouverneur aan de vergadering te kennen dat Hunne Hoog Edelens op de door zijn Agtb: ontworpen ordres in Cas van alarm gedient in apparte bijeenkomst den 22=e Febr: A=o p:o bij Hoogst derselver secreete Letteren van den 31=e Decemb: J: L: als een Erreur hadde gelieven aantemerken het verblijf van den Gou„ „verneur buijten het Casteel afgeleijd uijt d' Art: 4: 17: en 18: met last om 't selve te veranderen: onder aanhaa„ „ling dat des Gouverneurs plaats in Cas van alarm niet buijten maar binnen 't Casteel is, en het zelve om geene reeden niet mag verlaaten, zo lange het gezag in handen heeft, dat den Heer Gouverneur in het ontwerpen dier ordres was te werk gegaan naar de teegenswoor„ „dige staat van 't Casteel, en sComp=s wooning voor den Gebieden geleegen onder de Punt Utrecht of circa 50 schreeden van de Landpoort en wel daar voor als nog samelen en die op haar aftesenden, „verheur dezelve wel te armeeren en te versterken met gewapende Mili„ „tairen instructie besorgen en looft een premie uijt van 200 Rds prine beurs Comptoiren in bekruijssing zijnde Pantjallings, als van de binnen de Baaij van Bouro leggende Ternaatse Chia„ „loupen, om daar meede onder een Eijland dat op sommi„ „ge plaatsen ongenaakbaar is op de Roovers aftegaan, zon„ „der dezelve aan het grootste gevaar te exponeeren, over„ Besluijt om een kruijsvloot tex sulks proponeerde den Heer Gouverneur om ten eersten op de propositie van den Heer Gou„ van hunne bekruijssing herwaards te ontbieden de kruijs„ „orembaijen van onder dit Hoofd Casteel, Hila en Laricque uijtmaakende een getal van Twintig bequaame vaartuij„ „gen, behalven des Heer Gouverneurs eijge groote Twee „maste Orembaij die zijn Ed: daar bij zoude voegen met eeni„ „ge ligte Burger Chiampangs, voorts deese vaartuijgen wel bemand, met zeil en treil voorsien, te armeeren met de nodige Draaijbassen, snaphaanen, en waapenen, mitsg=s kruijt en scherp, zo meede op dezelve onder twee officieren, ten eijnde zo veel divisies uijttemaaken, te verdeelen twee ser„ „geants, vier Corporaals en Vijftig gemeene Militairen alle gewapend, mitsg=s daar meede na Manipa overtesteeken ten eijnde aldaar met de kruijsorembaijen van dat Comp„ „toir onder den Resident Knop zo niet reets na Brouro gesteevent zijn te conjungeeren, en vervolgens na Bouro te steevenen, alhier deese vloot met die van Bouro onder het Hoofd de Bourghelles te versterken en zo voorsz Rovers na te jagen, te attacqueeren, en waare het mogelijk te ove „meesteren, welk voorstel als na tijds omstandigheid ge „voeglijkst, en heijlsaam aangemerkt, mitsg=s g'ample „teerd zijnde, goedgevonden wierd ten spoedigste werkste den Heer Gouverneur zal de kruijd, lig te maaken terwijl den Heer Gouverneur op zig nam ten dien eijnde de Hoofden van de Vloot met een korte Instructie te voorsien en te zorgen dat intusschen op Bouro en Manipa alles gereed gebragt en dus het voo „neemen niet vertraagd word, ook dat zijn Ed: tot aanmoe„ „diging van de onse en tot een meerder hoope op een goed succes 39: „verneur nopens de remarcque hunner Hoog Edelens wegens de ordres in Cas van Alarm succes, buijten vrij buijt zoude uijtlooven prive beurs Een Premie van Twee Hondert Rijxd=s voor die geene, die een van de zogenaamde Admiraals der Roovers die de Roode en witte vlag met het kruijs van top voeren overmeesterd, en vaartuijg en volk opbrengt. /:onder stond:/ Aldus gedaan en geresolveert te Amboina aan 't Casteel Nieuw Victoria dato voorsz /was geteekend:/ B=s van Pleuren J:r U: ) Schnijder / A Schil„ „ling, w=r Beth v=z, E: J: Reijkon en L:s C:s Haga. Woensdag den 5e April A=o 1780: — 's morgens om 8 uuren vergadering van Politie absent de Hoofden van de Vier specerij Comptoiren ! met den Soldij Boekhouder Beijnon de laaste mits indispositie te kennen gave van den Heer Eed: De gemeene saaken bij Resol: van heeden afgehandeld zijnde gaf den Heer Gouverneur aan de vergadering te kennen dat Hunne Hoog Edelens op de door zijn Agtb: ontworpen ordres in Cas van alarm gedient in apparte bijeenkomst den 22=e Febr: A=o p:o bij Hoogst derselver secreete Letteren van den 31=e Decemb: J: L: als een Erreur hadde gelieven aantemerken het verblijf van den Gou„ „verneur buijten het Casteel afgeleijd uijt d' Art: 4: 17: en 18: met last om 't selve te veranderen: onder aanhaa„ „ling dat des Gouverneurs plaats in Cas van alarm niet buijten maar binnen 't Casteel is, en het zelve om geene reeden niet mag verlaaten, zo lange het gezag in handen heeft, dat den Heer Gouverneur in het ontwerpen dier ordres was te werk gegaan naar de teegens woor„ „dige staat van 't Casteel, en sComp=s wooning voor den Gebieder geleegen onder de Punt Utrecht of Circa 50 schreeden van de Landpoort en wel daar voor als nog

NL-HaNA_1.04.02_3586_0066 view scan ↗

English

as in the state the punishment regarding the tree and nutmeg shall be softened no proper accommodation for a governor is yet to be found within the Castle without, however, having had the naive idea of wishing to remain outside it in case of an enemy attack or other unforeseen emergency, having never been unaware of how far the duty of the governor extends, and that the protection as well as the preservation of the main fortress, C: A:, must be just as dear to him as Life, so that His Honour declared that he persisted in these sentiments and therefore would also always be found ready to defend the Castle entrusted to him to the last drop of blood. Addition and alteration of the same That notwithstanding this His Honour's well-meaning intention, it was nevertheless required by duty to obey the wishes of Their High Excellencies, and to that end he proposed the following Addition Art: 1: when the Lord Governor shall immediately proceed inside the Castle to give the necessary orders on everything and to receive reports, and although for the time being he has no proper accommodation or dwelling there, he shall choose the most suitable place of residence, and under no circumstances, as long as he holds authority, shall he be allowed to leave the Castle; further to alter Art: 17 and 18: that the Corps of Clerks, after receiving weapons and live ammunition, must proceed to the Main Guard and there await the orders of the Lord Governor for taking up positions: — Which proposed Addition and Alteration by the Lord Governor the assembly confirmed and approved to be so entered by the secretary into the orders in Case of alarm. Further by the Lord Governor to the assembly Kree 41: careened ship lies at anchor the assembly having been informed that Their High Excellencies, in the aforementioned venerated secret letter, considered the punishment under the enacted Placard to counter the robbing and damaging of Nutmeg Trees, as well as the candying of unripe Nutmegs, however necessary it might otherwise be, nonetheless appeared too harsh, with a recommendation to soften the same, especially that imposed on the candying of unripe Nutmegs; so it was approved to direct both the Colleges of Justice and the Fiscal not to proceed in the Execution and Prosecution strictly according to the rigor of the law, but according to the circumstances of the case to allow all moderation, principally aside from the damaging and robbing of the Trees when the Owner has disposed of his unripe Nutmeg for candying. Was signed: Thus done and Resolved at Amboina at Castle Nieuw Victoria, date as above. Was signed: Bv: Pleuren, J A=: Schilling, J: V: Schneijder, W=m Beth pz: L=r J=: Haga. — Friday the 26th of May A:o 1780:—: In the morning at Nine O'clock Council of Policy, absent the Chiefs of Hiela, Saparoua and Laricque:— news that on Salawattij a The Lord Governor giving notice to the assembly: that there had been sent to His Honour from the Post Sawaij on the North Coast of Ceram a certain Native from Manipa arrived there, named Karahita, who about three Months ago was abducted at Amblauw by the Papuans of Sallawattij, sold to the Radja of Roemasoal named Mangoe, and after first having been with the pirates on Goram, circumstances regarding this and that four more ships are expected there had departed with this Radja for Sallawattij, where he had not only seen lying a Three-masted ship nearly as large as a Company's ship, carrying two tiers of guns and a Red flag with a white and blue cross in the canton, but also that he had been on board this ship with the Radjas of Roemasoal and Sallawattij and had seen that the Captain of the same, in private talks with the aforesaid Radjas, made use of an Interpreter belonging on board who spoke broken Malay and was somewhat brown-skinned, the Captain being dressed in a plain red waistcoat, the rest of the crew in short red jackets and a knitted cap on the Head, the latter barefoot as well as all fair-skinned; he having also seen that the Shrouds of the ship's rigging were covered with copper up to the middle, as well as that the Captain of this ship had gone Ashore twice while a very few crew members had come there to barter Sago for Linen, without, as far as was known to him, firearms or gunpowder being brought off the ship:—. That the conversations of the Captain with the Radjas of Sallawattij and Roemasoal were kept secret, so that he, Karahita, was able to learn nothing except only from the said Radjas that four more ships were expected there, and the intention was to overpower the Islands of Bouro and Manipa, to which end these ships would be reinforced with Three Hundred Kora-koras from Sallawattij, Roemasoal, Pattanij and other Negorijen belonging under Tidor, just as during his presence on Sallawattij Two Kora-koras had also been sent out, namely one to Pattanie and the other to Oening, to invite those peoples thereto: — That also Sapoin

Dutch transcription

als in den teat de straffe omtrent de Boom en Notempuschaat, zal versagt worden nog geen behoorlijke intrek voor een gouverneur bin„ „nen 't Casteel te vinden is sonder evenwel in 't on„ „nosel begrip te zijn geweest om in cas van een vijandelijke aanval, ofte ander onverhoopte Nood zig buijten het zelve te hebben willen houden nim„ mer vreemd geweest zijnde, hoe verre de pligt van den gouverneur zig komt te Extendeeren, en dat de bescherming mitsg=s 't behoud der hoofdvesting, C: A: denzelve eeven zo dierbaar moet zijn dan 't Leeven invoegen zijn Agtb: betuijgde bij deese gevoelens te persisteeren en mitsdien zig ook altoos paraat te sullen laaten vinden om 't hem aanbetrouwde Ca„ „steel tot den laasten droppel bloeds te defendeeren Ampliatie en alteratie derselve dat onaangesien deese zijn Agtb: welmeenendheid al egter verEijst wierd schuldpligtig aan de begeer„ „ten Hunner Hoog Edelens te gehoorsaamen en daar toe proponeerden de volgende Ampliatie Art: 1: „wanneer den Heer Gouverneur al aanstonds zig „binnen 't Casteel zal begeeven om de noodige ordres „op alles te stellen en Rapporten te ontfangen, sul„ „„lende schoon voor als nog aldaar geen behoorlij„ „„ke intrek of wooning heeft, een verblijf plaats best „convenieerende verkiesen, en om geene reedenen zo lange „'t gezag in handen heeft 't Casteel mogen verlaaten; „wijders Art: 17 en 18: te altereeren dat 't Corps Pennisten „naar ontfangst van wapenen en scherpe Pattroonen zig naar „de Hoofdwagt moeten begeeven en aldaar de ordres tot „ Postvatting, van den Heer Gouverneur afwagten: — Het welke door den Heer Gouverneur voorgestelde Am„ „pliatie en Alteratie de vergadering zig Confirmeerde en goedvond zodanig door den secret=s bij de ordres in Cas van alarm te laaten inschrijven Alverder door den Heer Gouverneur aan de vergadering Kree 41: kreend schop ten anker legt vergadering in kennis gegeeven zijnde, dat Hunne Hoog Edelheedens bij hier voorengemeld gevenereerd secreet= schrijven de Straffe bij het g'Emaneert Placcaat tot teegengang van het berooven en schenden der Nooten= Musschaat Boomen, Mitsg=s het confijten van onrijpe Nooten hoe noodzaakelijk anders ook, des ongeagt al= te hart was voorgekoomen, met recommandatie dezelve, inzonderheijd die op het Confijte van onrijpre Nooten gesteld, te versagten; zo wierd goedgewonden de beijde Collegien van Iustitie en Fiscaal te demandeeren in de Executie en Prosecutie juijst niet naar rigeur der wett te werk te gaan maar naar bevinding van saaken alle moderatie plaats te geeven, principaal buijten 't schenden en berooven der Boomen wanneer den Eij„ „genaar over zijn onrijpen Noot tot Confijt gedisponeert heeft /:onderstond:/ Aldus gedaan en Geresolveert te Amboina aan 't Casteel Nieuw Victoria dato Ut supra /:was geteekend:/ Bv: Pleuren, J A=: Schilling, J: V: Schneijder, = W=m Beth pz: L=r J=: Haga. — Vrijdag den 26=' Maij A:o 1780:—: 's vooordemiddags ten Neegen Uuren Vergadering van Politie, absent de Hoofden van Hiela Saparoua en Laricque:— tijding dat op Salawattij een Den Heer Gouverneur de vergadering kennisse geevende= dat zijn Ed: van de Post Sawaij aan Cerams Noord Cust toe„ „geschikt was zeker aldaar aangekoomene Inlander van Ma„ „nipa Karahita genaamt, dewelke omtrent drie Maanden geleeden te Amblauw door de Papoen van Sallawattij geroofd, aan den Radja van Roemasoal Mangoe genaamt verkogt, en na alvoorens met de roovers op Goram geweest te omstandigheeden diend wegen en dat daar nog sier scheepen ver„ „wagt worden te zijn, met deese Radja na Sallawattij vertrocken was, alwaar hij niet alleen hadde sien leggen Een Driemast = schip bij na zo groot als een Comp=s, voerende twee laag geschut en Een Roode vlag met een wit en blaauw kruijs in de agterkant, maar ook dat hij met de Radjas van Roemasoal en Sallawattij op dit schip aanboord geweest en gesien hadde, dat den Capitain van het zelve in ap„ „parte gespreeken met voorsz Radjas, zig bediende van een Tolk daar aan Boord hoorende, die gebrekkig= Maleids sprak, en iets bruijn van Vel was zijnde den Capitain gekleed met een effen rood Camisool, de verde„ „re scheepelingen met korte roode Rokjes en een gebreijde muts op het Hoofd, de Laaste bloots voets mitsg=s alle blank van vel; hebbende hij ook gezien dat de Hoofd„ „touwen van het scheepswand tot op de helft met koo„ „per bekleed waaren, mitsg=s dat den Capitain van dit schip zig twee maal aan Land hadde laaten vinden ter„ „wijl eenige weinige scheepelingen aldaar gekoomen waar„ „ren, Sagoe voor Lijwaat in te ruijlen, zonder dat, zo ver het hem bekend was, schietgeweer of kruijt van boord gebragt wierd:—. Dat de gespreeken van den Capitain met de Radjas van Sallawattij en Roemasoal geheim gehouden wierden hij Karahita mits dien niets heeft kunnen verneemen als alleen van ged=e Radjas, dat aldaar nog vier scheepen verwagt wierden, en het voorneemen was om de Eijlanden Bouro en Manipa te overmeesteren, ten welken eijnde deeze scheepen zouden worden versterkt met Drie Hondert Corre Corren van Sallawattij, Roemasoal, Pattanij en ande„ „re onder Tidor gehoorende Negorijen, gelijk bij zijn aanwee„ „sen op sallawattij ook Twee Corre Corren als een na Patta„ „nie en de andere na Oening afgezonden waaren om die volkeren daar toe te nooddigen: — Dat zo mee Sapoin

NL-HaNA_1.04.02_3586_0069 view scan ↗

English

43: as also of the intention of the Papoen remark of the Informant has heard of no trade in spices That he, Karahita, being on board the mentioned ship, had been asked by the Radjas of Sallawattij and Roemasoal whether he saw an opportunity and would undertake to bring those ships to the Roadstead of Bouro and Manipa, with the promise that if one of those trading posts were overpowered, they would appoint him as a reward as Captain over the Papoen; receiving at the same time information that this enterprise would be commenced with the upcoming New Moon; regarding which he remarked that the aforesaid number of 300 Corre Corren could hardly be brought together by the Papoen, and moreover in such a short time, stating therefore that this number must have been mentioned by way of exaggeration. Furthermore, that he on a certain occasion, asking the said Radjas why they would not attack Sawaij first, the latter had answered that this was fish in the pot, if only they held Bouro and Manipa, having also, during his presence at Roemasoal, seen seven Papoese Corre Corres depart from there towards the direction of according to the content of his Report Sawaij, probably to commit piracy; all the aforesaid according to the content of a Report given on oath at the political secretariat yesterday by the aforementioned Karahita upon the requisition of the Lord Governor; whereupon, by order of His Honour, the said Karahita was first called into the meeting and earnestly commanded to present nothing but the pure truth and to state everything that was known to him, and after his said Report was read out to him, he affirmed it point for point, exactly as it is contained therein. While he subsequently, upon express questioning by the Lord Governor, moreover declared and testified that he has not seen nor heard of the least bit of trade in Nutmegs or Cloves among those of the aforesaid ship, but indeed that the Captain nor heard of any spice trees on Roana Soal his testimony concerning the Pirates who recently appeared in the local waters Captain of the same has exchanged linen for four children whom the Papoen had abducted from Amblaauw, adding thereto that those crew members were a little less fair-skinned than the Europeans here, and that they smoked from short wooden pipes. That he heard as little of spices at Salawattij as at Roemasoal, nor saw them there, and during his stay on Roemasoal, although he now and then visited the gardens in the mountains, heard nothing of spice trees, having on Sallawattij, due to his short presence there, not been in any gardens or mountains, and thus could discover nothing of this. That among the part of the Fleet of the Papoese Pirates with which he had recently been at Bouros back country, there had been various people of Pattanij, but no Cerammers, just as he has met not one of that nation, neither at Sallawattij nor at Roemasoal. That these Pirates, among them also the Corre Corre on which he had been, were several times chased away and cornered by the vessels advancing towards them, in particular once near Amblaauw, when they had to take flight and put so far out to sea that they could not be seen or overtaken; and once at the back country of Bouro below the small island of Tomahoe, where, being attacked by some vessels, they had to seek safety in flight as best they could; he having later heard that around that time some Papoen were killed at Bouros back country. Furthermore, the same declared that the often-mentioned Pirates had not touched at Ceram, but came together off and on at Keffing and had crossed over to Goram, where they counted the captured people to the number of 70 heads, and sold the same, with the exception of 6 females and 8 Children 45: in part what he further has heard and in that regard from Amblauw with him, the Informant, after which they departed from Goram, and pounded sago on Waroe for twenty-four hours, and subsequently called at Hottij with 12 Corre Corres, likewise to pound sago, and having been occupied there with that for five to six days, they returned to Roemasoal. He, Korahita, further testified to have heard at Roemasoal and Sallawattij that those of the dependencies of Tidor had received a Letter from their king who was sent to Batavia, and therewith an order to take reprisals, and to lay waste to the Company's Districts, and also to make themselves master of Bouro, Manipa, Kelang and other places in that vicinity, discussion and measures to be taken about all of which extensive discussion was held, and among other things it was remarked that although experience had repeatedly shown that little reliance can be placed on such Reports from such Persons, the circumstances of the times nevertheless required all caution and vigilance, and especially that in the case of such reports, means should be devised to obtain more certain information in that regard, although the condition of this Province did not permit, upon an uncertain and as yet improbable Report of the aforesaid five ships, immediately reinforcing the trading posts of Bouro and Manipa to be able to ward off such an attack or to be somewhat better able to withstand it, as this would be ill-advised in time of need because of the weak garrison, with which one cannot even defend the Main Fortress, and all the less so since the aforesaid Forts, even if they were in a Complete state, are only suited against an attack by an Indigenous force and by no means against a strong European Power; while nevertheless the fresh evidence of the harmful Designs of the Papoen make it more and more necessary to watch those rogues by all means, and the quite formidable Fleets:

Dutch transcription

43: zo meede van het voorneemen der Papoin aanmerking van den Relatant heeft van geen handelin specerijen verknoomen Dat hij karahita aan boord van het gemelde schip z zijnde, door de Radjas van Sallawattij en Roemasoal gevraagd was, of kans zag en aannam die scheepen op de Rheede van Bouro en Manipa te brengen, onder beloften zo een van die Comptoiren overmeesterd wierde; zij hem tot een beloo„ „ning als Capitain over de Papoen zouden aanstellen; be„ „koomende hij teffens narigt dat die onderneeming aange„ „vangen zoude worden met de aanstaande Nieuwe Maan„ waar omtrend denzelve aanmerkte dat voorsz getal van 300: Corre Corren beswaarlijk door de Papoen zoude bij den ander te brengen zijn, en buijten dien nog in zo een korte tijd, stellende dus dat dit getal bij vergrooting zal genoemd zijn. Voorts dat hij bij zeekere geleegentheijd ged=te Radjas vragende waarom eerst sawaij niet zouden aantasten., deese g'andwoord hadde, dat dit vis in de Pot was, in¬ „diense maar Bouro en Manipa magtig waren, Hebbende ook bij aanweesen te Roemasoal seven Papoese Corre Corres van daar zien vertrekken na de kant van volgens den inhoud van zijn Relaas Sawaij; waarschijnlijk om te rooven; Het voorst alles volgens den inhoud van een ter requisitie van den Heer Gouverneur door voormelde Karahita ter secretarij van Politie op gisteren gegeeven Relaas onder presentatie van Eede; zo wierd alvoorens ter ordre van zijn Ed den gemelde Karahita binnen de vergadering geroepen en ernstig bevoolen niets dan de zuijvere waarheijd voor te brengen en op te geeven alles wat hem bekent was mitsg=s daar na desselfs gewaagd Relaas hem voorgehouden zijnde affirmeerde hij poinct voor poinct, zodanig daar bij staat vervat, Terwijl hij vervolgens op expresse afvrage van den Heer Gouverneur nog boven dien verklaarde en betuijgde dat niets het minste van Handel in Nooten of Nagulen tussen die van voorsz schip gezien nog vernoomen heeft, maar wel dat de Capitain nog ook van geen spearij Roomen op Roana Soal/ gehoord zijn betuijging wegens de Rovers die zig jongst in de vaarwaters alhier hebbben vertoond Capitain van het zelve vier kinderen die de Papoen van Amblaauw geroofd hadden voor Lijwaat heeft ingeruijlt, voegende hier bij dat die scheepelingen een weinig min„ „der blank waaren als de Europeesen alhier, en dat uijt korte houte pijpen rookten. Dat hij zo min te Salawattij als te Roemasoal van specerijen gehoord of die aldaar gezien en geduurende zijn ver„ „blijf op Roemasoal schoon nu en dan de thuijnen in het gebergte bezogt had van geen specerij Boomen iets vernoo„ „men heeft, hebbende op sallawattij mits zijn kort aan„ „weesen aldaar in geen thuijnen of gebergte geweest en dus hier van niets kunnen ontdecken Dat onder het gedeelte der Vloot van de Papoese Roovers met welke hij laast aan Bouros agterland geweest was zig verscheijde volckeren van Pattanij bevonden hadden dog geene Cerammers, gelijk hij ook, nog te sallawattij nog te Roe„ „masoal een van die Natie ontmoet heeft, Dat deese Rovers, daar onder ook de Corre Corre waar op hij geweest was, verscheijdemaale door de op hun afkoomen„ „de vaartuijgen verjaagd en in het naauw gebragt waaren, in„ „sonderheijd eens bij Amblaauw, wanneer zij zig op de vlugt en zo ver in zee hadden moeten begeeven, datse niet gezien of agterhaald konden worden; en eens aan het agterland van Bouro onder het Eijlandge Tomahoe, alwaar zij van eenige vaartuijgen g'attac„ „queert wordende op de beste wijse een goed heenkoomen had„ „den moeten zoeken; hebbende hij naderhand vernoomen dat er omtrend die tijd aan Bouros agterland eenige Papoen ge„ „sneuveld zijn. Voorts verklaarde denzelve alverder dat de meermelde Roovers niet op Ceram aangeweest, maar af en aan keffing bij den ander gekoomen en na Goram overgestoken waaren, daar„ z' de gehoofde menschen tot 70: koppen geteld, en dezelve ver„ „kogt hadden uijtgenoomen 6 vrouwspersoonen en 8 Kinderen van 45: in part hij varder heeft gehoort „lsen diendweegen van Amblauw met hem Relatant, na het welke zij van Goram vertrokken zijn, en op waroe een Etmaal sagoe ge= „pokkelt, mitsg=s vervolgens met 12: Corre Corres Hottij aange„ daan hadden insgelijks om sagoe te kloppen, gelijk daar meede vijff â ses dagen besig geweest zijnde, zij na Roemasoal gekeert waaren. Wijders betuijgde hij korahita te Roemasoal en salla„ „wattij gehoort te hebben dat die van onder Tidor van hun na Batavia versondene koning een Brief, en daar bij last ontfan„ „gen hadden om represaille te neemen, en 'sComp=s Districten te verwoesten, mitsg=s zig van Bouro, Manipa, Kelang en andere plaatsen daar omstreeks meester te maaken, gesprik en te neemene martrid, over welk alles breedvoerig gesprooken en onder anderen aangemerkt wierd, dat of schoon de ondervinding te meer„ „maalen had doen zien dat op soortgelijke Berigten van zulke Persoonen weinig staat te maaken is, de tijds om „standigheid Egter alle hoede en waakzaamheid vorderde en inzonderheid om bij diergelijke rapporten op middelen be„ „dagt te zijn tot het erlangen van een seekerder narigt diend„ „weegen, laatende eevenwel de gesteldheid deeser Provintie niet toe, al aanstonds op een onseeker en nog niet waarschijn„ „lijk Berigt van voorsz: vijf scheepen, de Comptoiren Bouro en Manipa te versterken om een diergelijken aanval te kunnen afweeren of daar teegen eenigsints beeter bestand te weesen, gelijk zulx in tijd van nood, mits het swakquar„ „nisoen waar meede men zelfs de Hoofdvesting niet kan defendeeren ongeraden soude zijn, en wel te min daar voor„ „seijde Forten alwarense ook in een Compleete staat al„ „leen geschikt zijn teegens den aanval van een Inlandse en geensints voor een sterke Europeese Magt; terwijl nog„ „tans de versche blijken van den schadelijken Toeleg der Papoen het meer en meer noodzakelijk maaken, om dat geboefte door alle weegen gade te slaan en de vrij formidable Vloten :

NL-HaNA_1.04.02_3586_0072 view scan ↗

English

to inform the Governments and decision to let the three ships depart together. fleets with which they appear in these regions, and in particular to cover the distant stations Bouro and Manipa as much as possible against them, as the reports regarding this matter should by no means be entirely dismissed; therefore, on the proposal of the Governor, it was approved and understood, besides observing constant caution and vigilance in all respects, to dispatch as soon as possible the pantjallings De Victoria and Delft, provided with the necessary victuals, equipment, and ammunition, and each reinforced with one corporal and six common soldiers, to cruise until further orders in the waters between Sawaij and Stottij, as far seaward as wind and weather will permit, but without distancing themselves too far from one another, in order to look out there for foreign vessels, and upon discovering them, to reconnoiter them as closely as possible and thereupon directly steer towards the stations Bouro and Maniepa to give notice to the Residents; but if meeting no foreign vessels, to observe the Papuan pirate fleets in their route, and if possible to attack them with prudent management and alertness, and likewise to thwart their harmful enterprises, the Governor undertaking to provide the commanders of those vessels with proper instructions by which they will have to regulate themselves; while His Honour had also already dispatched an express to Sawaij for further information and would at the earliest opportunity give notice of all this to the neighboring Governments of Banda, Ternate, and Maccasser; subsequently the Governor submitted for consideration whether, in these worrisome conditions of the times, it was not in every way most advisable to observe all caution with respect to the Company's valuable ships and costly loaded spices, the more so because one must remain ignorant in this remote place of the circumstances and state of affairs concerning peace and war; therefore it was unanimously approved and understood to let the ships present here, OostCappelle, De Paauw, and De Ionge Lieve, depart in combination, where at the latitude of Sourabaija the last-mentioned vessel, pursuant to the decision taken by general resolution of this Council on the 6th of this month, may leave the first two, which must continue the voyage directly to the main settlement, and make for Sourabaija. Below stood: Thus done and resolved at Amboina at Castle Nieuw Victoria, date as above. Was signed: B.s V.n Pleuren, J. A.n Schilling, j.o ut Schneijder, W.m Bethwt, C.l f.t Greno, E. J. Beijnon, and L. J.n Haga. To Merchant Johan Constantijn Cruijpenning, Chief there. Honorable, Pious, Discreet! Having been informed by secret letters from the Governor of Maccassar under date of 30 November last that on 13 September prior there arrived at Saleijer by a Ceram junk the Orangkaij of P.lo Gisser, Kobiaij, who brought with him and delivered to the Resident there eleven Company subjects ransomed by him from the Papuan pirates, belonging under the said Residency at Tanette, ten rixdollars having been paid to him, Kobiaij, for each head; having subsequently received permission to go to the aforementioned negorij Tanette, he had from there carried off in a violent manner and taken with him five Anak Crains of the negorij Bone Lowe named: Basso, Mannibangi, Doolo, Dawé, and Mengsoewane, constituting yet another complete proof that not the slightest reliance is to be placed upon the best of the Ceram regents; I therefore charge you in a friendly and prudent manner to summon him, the Orangkaij of Poelo Gisser, Kobiaij, to your station, and this under the pretext of wishing to employ him on a commission to the island Keij or the Papuan islands, imagining that he will gladly agree to this, and should this succeed, you must detain him under arrest with his junk and crew, and subsequently through this persuade him to surrender the five aforementioned Saleijer princes; and if you succeed in this, he must further be sent up here to the main Castle in secure custody, in order to undergo well-deserved punishment for his unlicensed voyage and committed violence, whilst in that case you will also await the sending here of the unfortunate Saleijer princes under a friendly escort; and looking forward to a speedy dispatch from your customary good management and alertness, I remain, after greetings, Below stood: Your good friend. Was signed: H. V. Pleuren. In the margin: Amboina, 26 January 1780. To Bookkeeper Jacob Knop, Resident there. Honorable

Dutch transcription

Gouvernementen te berigten en besluijt om de drie scheepen vertrekken. vlooten met dewelke zij zig in deese Contrijen vertoonen, in haare aanslagen te verhinderen, bijsonder om de verafge„ „leegene Comptoiren Bouro en Manipa zo veel doenlijk= daar teegens te decken, also de berigten diendweegen niet ten eenemaal verworpen mogen worden; oversulx wierd op de propositie van den Heer Gouverneur goedgevonden en verstaan, buijten het observeeren van een geduurige hoede en waakzaamheid in allen opsigten, ten spoedigsten af„ „tesenden de Pantjallings De Victoria en Delft met de noodige Victualie, Equipagie, en Ammunitie voorsien, en versterkt ieder met een Corporaal en ses gemeene Mili„ „tairen, om tot nader ordre het vaarwater tussen Sawaij en stottij te bekruijssen, zo ver zeewaards al wind, en weer zal permitteeren, dog zonder zig te ver van elkander te verwijderen ten eijnde aldaar naar vreemde scheepen uijt„ „tesien, die ontdekkende zo na mogelijk te verkennen en daar op direct de steeven te wenden naar de Comptoiren Bouro en Maniepa om aan de Residenten kennis te geeven dog geene vreemde scheepen ontmoetende, de Papoese Roof„ vlootjes in hunne roete te observeeren deselve des moge„ „lijk met een voorsigtig beleijd en wakkerheid te attacquee„ „ren, mitsg=s hunne schadelijke entreprises te verlijdelen, neemende den Heer Gouverneur op zig de gezaghebbers dier vaartuijgen te voorsien met een behoorlijke Instruc„ „tie, waar na zij zig zullen hebben te reguleeren; terwijl zijn Ed: ook reets een Expresse naar zawaij had afgezonden het een en ander na de Nabuurigen op nader informatie en per Eersten van 't een en ander soude kennis geeven na de nabuurige Gouvernementen Banda, Ternaten en Maccasser; vervolgens gaf den van hier gecombineert te laten Heer Gouverneur in overweeging of het in deese sorgelijke tijds gesteldheid niet allesints raadsaamst was ten opsigte van 'sComp=s dierbaare scheepen en kostbaare ingeladene specerijen insgelijks alle voorsigtigheid te 47: Saparoua te betragten, te meer men op deese afgeleegen plaats van de omstandigheid en toestand der zaken de vreede en oorlog betreffende, onkundig moet blijven; oversulx wierd unawim goedgevonden en verstaan de alhier aan„ „weesende scheepen OostCappelle; de Paauw en de Ionge Lieve gecombineert te laaten vertrecken, wan„ „neer op de hoogte van sourabaija Laastgem=te Bodem na het g'arresteerde bij gemeene Resolutie deeser Tafel van den 6=e deeser de Twee eerste die de Rhijse direct na de Hoofdplaats moeten doorsetten, verlaaten en sourabaija kan aandoen. /:onderstond:/ Aldus Gedaan en geresolveert te Amboina aan 't Casteel Nieuw Victoria dato ut supra /:was geteekent:/ B=s V„n Pleuren, J A:n Schilling j=o ut Schneijder, W=m Beth wt, C=l f=t Greno, E: J: Beij„ „non, en L: J=n Haga. Aan den Koopman Johan Constantijn Cruijpenning hoofd aldaar Eersaame Vroome: Discreete! Bij secreete Letteren van den Heer Maccassaars Gouverneur sub= dato 30: November passato mij bedeelt zijnde dat op saleijer op den 13=e september bevoorens per een Ceramse jonk aan„ „gekoomen was den Orangkaij van p=lo gisser kobiaij, mee„ „de gebragt en aan den Resident aldaar overgegeeven heb„ „bende Elf stuks door hem van de Papoerse Roovers inge„ „loste 'sComp=s onderdaanen, onder gemelde Residentie op Tanette 't huijshoorende, voor jeder kop aan hem kobiaij betaald zijnde 10: Rd=s; vervolgens permissie gekreegen hebbende Manipa hebbende na voorsz Negorij Tanette te moogen gaan had hij van daar op een geweldige wijs vervoerd en met zig meede genoomen vijf Anak Crains van de Negorij Bone Lowe in naame Basso Mannibangi Doolo Dawé en Mengsoewane alweeder een volleedig bewijs uijtmaakende dat er op de beste der Ceramse Regenten geen de minste staat is te maaken, zo gelaste ik UE op eene vriendelijke en voor„ „sigtige wijse hem Poelo gissers Orangkaij kobiaij= „na UE Comptoir op te roepen, en zulx onder voorwending van den zelve in Commissie na het Eijland keij of wel Papoese Eijlanden te willen amploijeeren mij voor„ „stellende dat hij zig gaarne daar toe zal laaten vinden, en dit gelukkende zal UE denzelve met zijne Ionk en opvaarende in Arrest moeten aanhouden, vervolgens hier door persuadeeren tot de overgaave der vijf voorsz sa„ „leijereese Prinsjes; en UE hier inne slagende moet hij= verder alhier na 't Hoofd Casteel in goede verseekering opge„ „zonden worden, ten eijnde over zijn ongelicentieerde vaart en gepleegt geweld, eene wel verdiende straf te ondergaan, terwijl in dat geval de ongelukkige saleijereese Rinsjes onder een vriendelijk Transport hier meede zal opwagten en van UE gewoone goed beleijd en wakkerheijd een spoedige Expeditie te gemoet ziende blijf ik na groete /:onderstond:/ UE goede vriend /:was geteekent:/ H: V: Pleuren /:in margine:/ Amboina den 26=e Januarij 1780:— Aan den Boekhouder Jacob Knop Resident aldaar Eersame

NL-HaNA_1.04.02_3586_0075 view scan ↗

English

49: Honorable, Pious! Saparoua Having been recently informed by the Lord Governor of Ternate that the notorious outlawed Radja Kelliloehoe Lokman alias Witna, and his brother Captain Mamma, after having traded in the Papuan lands for some time, have returned again to Ceram, I do not doubt in the least that they will certainly stay again at the negorij Gha under Rarakit, or else Waroe, on which supposition I order you to leave no means or methods untried in order to apprehend those harmful subjects and catch them in the trap, and to apply hereto quite specifically the offer of a bounty of three hundred rijksdaalders on each head of those vagabonds, just as I already demanded of you during my presence with the Hongi over there; and since the Alfurs of Cawa, Makahala, and those of Roemasokat have so kindly offered me their services in this or that expedition and under so many tokens of loyalty, I therefore order you to employ that wild band for the aforesaid purpose in my name, with the recommendation, however, to apprehend the aforementioned villains alive if possible, which I shall reward with some Alfur ornaments in addition to the aforesaid bounty; anticipating from your good conduct and alertness a desired success in this matter, whereby you shall gain honor and fame, I remain after greetings, beneath was written: Your friend, was signed: B:s van Pleuren, in the margin: Amboina the 26th of January 1780. From the Merchant Iohan Constantijn Cruijpenning Head there Honorable, Pious, Discreet! The arrival and subsequent arrest over there of Poelo Gissers No. 1: Poelo Gissers Orangkaij Kobiaij, communicated by your letters of the 9th and 10th of this month, having answered my intention thus far, I further trust that the Saleyerese transported by him will be surrendered, and I continue to await the same as well as the aforesaid Kobiaij here according to the last written instructions, while I shall not declare myself by this letter concerning the excuse he has put forward, but keep such reserved until he shall have accounted for himself further here. The complaints of Haijas orangkaij appear to me far-fetched and suspect, since the Papuan peoples will not venture into those dangerous waters in this monsoon; on the other hand, I have reason to believe that they have not dispersed themselves so far; but however it may be, I shall never, without a further investigation, assist the vile and unfaithful Cerammers with guns or weapons, nor permit that they be supplied with the same, having experienced only too well to what extent they are provided with them, and also sufficiently able to ward off a hostile Papuan raiding fleet; meanwhile, I note with pleasure the report that no Ceram rovers have been seen or have shown themselves under the Nagul districts, and am, after greetings, beneath was written: Your good friend, was signed: B:s van Pleuren, in the margin: Amboina the 14th of March 1780. To the Merchant Mattheus Hartog Head there Honorable, Pious, Discreet. The discovery of genuine nutmeg trees in the mountains at Hoamohel or Little Ceram, to the number of 79 mature, 37 half-mature, and 29 young trees, having appeared to my satisfaction Hila 51: Hila from the received report of the Commissioners for the Extirpation work, De Cok, Vander Kaas, and De Haan, under date of the 13th of April last, I expect that they, according to my orders previously given, will have placed proper marks at the place where those trees were found, in order to always be able to find them again; while I order you to dispatch two of the aforesaid Commissioners thither at least every two months to survey the fruitfulness of the trees and to collect the fruits themselves, so that the purpose of the suspended extirpation and the orders of Their High Excellencies may be fulfilled; deeming it unnecessary to repeat herein what I wrote to you regarding that important matter under the 1st of April 1779, I only say furthermore that not enough attentiveness and care can be devoted to the search for the nutmeg trees, the collecting of the fruits, the preparation of the same, and then the sending of them hither for the main settlement, which I most earnestly recommend you to observe; meanwhile, after greetings, I remain, beneath was written: Your good friend, was signed: B:s van Pleuren, in the margin: Amboina the 17th of May 1780. Title as before. With pleasure I have seen from your letter of the 10th of this month that the Commissioners for the Extirpation at Hoamohel have placed the marks recommended by me on the genuine nutmeg trees discovered by them; yet I learn at the same time with sorrow of the diseases and mortality raging so severely among the natives, whereby, as well as by the heavy rainy monsoon, the ordered two-monthly inspection of the aforesaid

Dutch transcription

49: Eersaame Vroome! Saparoua Door den Heer Ternaatsch Gouverneur jongst Berigt zijn„ „de dat den berugten vogelvrij verklaarden Radja Kelliloehoe Lokman /:alias :/ Witna, en zijn Broeder kapitain Mamma na eenige tijd in de Papoen genegotieert te hebben weeder na Ceram zijn te rug gekeerd, zo twijffel ik geensints= of zij zullen zeeker hun weeder op de Negorij Gha on¬ „der Rarakit of wel waroe ophouden mits welke veron„ derstelling UE gelaste geene middelen of practijcq onbe„ „sogt te laaten, ten eijnde die schadelijke subjecten op„ „teligten en in de knip te krijgen, en hier toe wel speci„ „aal te appliceeren de uijtlooving eener premie vvan Drie Hondert Rijad=s op jeder kop dier vagebonden invoegen UE reets bij mijn aanweesen onder de Hongij a Costij hebbe gedemandeert, en terwijl mij de Alphoeren van Cawa, Makahala, en die van Roemasokat hunne dienst in deese of geene expeditie zo vriendelijk en onder zo veele blijke van trouwe hebben aangebooden, zo ge„ „laste ik UE die woeste bende ten voorsz eijndens uijt mijn Naam te amploijeeren onder recommandatie nog„ „tans van voorengewaagde booswigten des mogelijk lee„ „vendig te apprehendeeren dat ik met eenige Alphoersen Cieraaden buijten voorsz premie zal beloonen; van UE goed beleijd en wakkerheid een gewenscht succes in deesen te ge„ „moed ziende, waar meede denzelve Eer en Roem zal be„ „haalen, blijve ik na groete /:onder stond:/ UE vriend = /:was geteekend :/ B:s van Pleuren /:in margine:/ Amboina den 26=e Januarij 1780:— Van den koopman Iohan Constantijn Cruijpenning Hoofd Aldaar Eersaame Vroome. Discreete! De aankomst en daar op gevolgd arrest a Costij van P=lo. Gissers n 1: P=lr Gissers Orangkaij Kobiaij, bedeeld bij UE. schrijvens= van den 9: en 10: deeser, tot hier toe aan mijne intentie b'ant„ „woordende, vertrouwe ik verder dat de door hem vervoerden saleijereese sullen uijtgeleeverd worden, en blijve dezelve als ook voorsz kobiaij naar 't laast aangeschreevene alhier opwagtende terwijle mij bij deese over zijn bij„ „gebragte verschooning niet sal declareeren maar zulx gereserveert houden tot dat hij alhier zig nader sal heb„ „ben verantwoord. De klagte van Haijas orangkaij koomen mij gesogt en suspect voor, nademaal de Papoese volckeren in deese Mouson hun in dat gevaarlijk vaarwater niet sullen wagen ten andere heb ik reeden van te moeten den„ „ken dat z' zig zo verre niet verspreijd hebben, dan hoe 't ook mogte zijn, sal ik zonder een verder onder„ „soek den snooden en Ontrouwen Cerammer nimmer met geweer of wapenen assisteeren, of gedoogen dat z't zelve besorgt worden, te wel ondervonde hebbende in hoe verre dezelve daar van zijn voorsien, en ook genoegsaam bestand om een vijandelijke Papoese Roofvloot aftekeeren, intus„ „sen passeere met genoegen 't berigt dat ir geene Ceram„ „se swervers gezien of hun onder de Nagul districten vertoond hebben, en ben naar groeten. /onder stond:/ UE goede vriend /:was geteekend:/ B=s van Pleuren /:in„ „margine:/ Amboina den 14=e Maart 1780: Mattheus Hartog Aan den Koopman hoofd aldaar Eersaame Vroome. Discreete. De opspeuring der egte Noteboomen op de gebergtens te Hoamohel of klein Ceram tot 79: volwassene 37: Half„ „tot „wassene en 29: jonge Boomen mij „ genoegen gebleeken Hila zijnde 51: Hila zijnde uijt het ontfangene Rapport der Gecommitteer„ dens tot het Extirpatie werk, De Cok, vander kaas en de Haan, onder dato 13:e April j: L: verwagte ik dat de„ „zelve na mijne bevoorens gegeevene ordre ter plaatse alwaar die Boomen gevonden zijn behoorlijke kenmer„ ken sullen hebben gesteld ten eijnde dezelve altoos te kunnen weeder vinden, terwijl uwE gelaste ten minsten om de twee maanden twee der voorseijde Ge„ „committeerdens derwaarts aftesenden om de vrugt„ „baarheid der Boomen op te neemen en de vrugten sel„ „ver in tesamelen op dat aan het oogmerk van de gestaakte Extirpatie en de beveelen Hunner, Hoog„ Edelens voldaan worde onnodig agtende bij deese te repeteeren het geen uE omtrent dat aangeleege poinct sub 1: april 1779 hebbe aangeschreeven zegge ik nog maar alleen dat 'er geene genoegsaame oplettendheid en zor„ „ge kan besteed worde tot de opspeuring der Noote„ „boomen, het insamelen der vrugten de toeberijding derselver en dan de opsending na herwaards voor de Hoofdplaats dat ik UE ten ernstigste aanbeveelen te observeeren inmiddens naar groete blijve. /:onderstond:/ UE goede vriend /:was geteekend:/ B:s van Pleuren, /:in margine:/ Amboina den 17:e Maij 1780: — Titel als vooren. Met genoegen heb ik uijt UE schrijvens van den 10 deeser gezien, dat de gecommitteerdens tot de Extirpatie te Hoamohel bij de door haar ontdekte Egte Nooteboo„ „men de door mij aanbevoolene kenmerken hebbe gesteld, dan ik verneem te gelijk met aandoening de zo sterk grasseerende siektens en sterfte onder den Inlander, waar door zo wel als de swaare reegen mouson de g'ordonneerde Tweemaandige visitatie der Voorsijde E

NL-HaNA_1.04.02_3586_0078 view scan ↗

English

the aforementioned Nutmeg Trees seems unfeasible, all the less because men must also be kept at hand to man the cruising orembaais, to counteract and curb the Papuan Robbers, all of which reasons adduced by Your Honor are weighty enough to suspend for the present the oft-mentioned inspection of the Nutmeg trees, yet I expect from Your Honor's known attention and vigilance that the same will at any possibility comply with my orders regarding the Nutmeg trees, for the Collection of the Fruits is a matter of the utmost consequence, in the manner I have maintained to Your Honor regarding this in previous writing; meanwhile, after greetings, I remain, underneath was written, Your Honor's good friend, was signed, B:s van Pleuren. In the margin, Amboina the 25th of May 1700. To the Heads and Residents of the Subordinate Offices Honorable Pious Discreet! Although because of the critical circumstances of the times I have given sufficient orders and exhorted Your Honors to a double vigilance, both with regard to ships or smaller vessels belonging to foreign Powers, and the ever-roaming Papuan Robbers, I nevertheless deem it serviceable to inform Your Honors collectively how a certain Manipese who escaped from the hands of the Papuans at Salwattij reported to me yesterday that the aforementioned Robber rabble was busy gathering together a considerable number of Corcorren, estimated by them at Three Hundred, with the purpose of sailing towards the Offices of Bouro and Manipa around the upcoming new moon, which will be the 3rd of June, and supported by One or more foreign ships to overpower the same, which report has awakened alarming thoughts in me; thus I repeatedly command Your Honors, each in their respective post, in the most earnest manner, to keep yourselves against all unexpected enterprises and threats of foreign ships or the aforementioned Marauders at your Offices constantly in a posture of defense, to observe strictly the established orders concerning this, and also most carefully to recommend a double vigilance to the Regents residing respectively within Your Honors' districts, as well as to the Outpost Commanders, without however making much noise about this or in any way intimidating the fearful native, but encouraging the same under one or another specious pretext, which cannot awaken in them any suspicion of danger, to keep a good watch so as not to be unawares surprised or raided, while I shall shortly send out two well-armed Pantjallings, The Victoria and Delft, to cruise the fairway between Sawaij and Hottij in order to observe any unexpected undertaking, to have timely report thereof, and if possible to cover the Offices of Bouro and Manipa against an invasion; further expecting from Your Honors all faithful alertness and prudent conduct, I remain, after greetings, underneath was written, Your Honor's good friend, was signed, B:s van Pleuren. In the margin, Amboina the 27th of May 1780. To the Honorable Respectable Sir Bernardus van Pleuren Governor and Director of this Province Honorable Respectable Sir! From Your Honorable Respectable's highly respected missive of the 26th ultimo I have observed that the outlawed Radja Luelleloehoe Lokman, alias Wittna, and his Brother Captain Mama, after having traded for some time in the Papuan Islands, according to Your Honorable Respectable's notification are presently residing at the Negorij Gha, under Rarakit or indeed Warde. For that reason, I shall leave no means nor practices untried, and put into effect every possibility to apprehend these harmful subjects; and the bounty of 300 Rds set upon each head will also encourage the Alfoors and coastal peoples here, and I doubt not in the least whether the aforementioned Alfoors, who show themselves willing in every respect, will do their best to apprehend these aforementioned vagabonds alive, striving with all zeal and alertness to bring the aim of Your Honorable Respectable to a wished-for success. While in the meantime I have the Honor to subscribe this in all submission and High Esteem. Underneath was written, Honorable Respectable Sir. Lower, Your Honorable Respectable's humble and Duty-bound Servant, was signed, J:s Knop. In the margin, Manipa the 4th of February 1780. Honorable Respectable Sirs very respected Ruler I have the honor briefly to inform Your Honorable Respectable that by amicable means I have lured the Orangkaij of Poeloe Gisser, Kobiaij, to this place, pursuant to Your Honorable Respectable's secret Letters of the 26th of January last; and I shall apply all possible diligence to obtain from there the five Anak Crains taken along by him in a violent manner, and subsequently to send him, Kobiaij, with his people under a secure Escort to Costij. Also the Orangkaij of Haija named Hoewaaij has arrived here, making known to me by way of complaint that five Papuan Corra Corra of Pattanie have abducted Thirty men and twenty-four women from his subordinates, requesting assistance from the Honorable Company to give him on loan Twelve flintlock muskets and four swivel guns, together with their necessary ammunition, for the protection of his Negorij, as he is fearful that the aforementioned Robbers will again make an invasion into his Negorij; I have promised the petitioner to present his request to Your Honorable Respectable, as I am presently doing, notwithstanding

Dutch transcription

voorseijde Noote Musschaat Boomen onuijtvoerlijk= schijnt, te min daar ook volk aan handen diend ge„ „houden te worden tot bemanning der kruijs orembai„ „jen, tot teegengang en beteugeling der Papoesche Roovers, alle welke door UE bijgebragte reedene wig, „tig genoeg zijn, om voor het tegenswoordige de vi„ „sitatie der Nooteboomen meermeld te surcheeren, dog ik verwagte van UE bekende attentie en vigilan„ „tie, dat dezelve bij eenige mogelijkheid aan wij„ „ne ordres omtrent de Nooteboomen zal b'antwoorden, want den Insaam der Vrugten een poinct van de uijter„ „ste aangeleegentheid is, invoege bij voorig schrijven= uE desweegen onderhouden hebben, inmiddens na groe„ „te blijve /:onderstond:/ UE goede vriend /:was geteekend:/ B:s van Pleuren. /:in margine:/ Amboina den 25„e Maij 1700. Aan de Hoofden en Residenten der Subalterne Comptoiren Eersaame Vroome Discreete! of schoon ik UE mits de Creticque tijds omstandigheid ge„ „noegsaam ordres gegeeven en vermaand hebbe, tot een dubbelde waakzaamheid zo ten opsigte van scheepen of mindere vaartuijgen aan vreemde Mogendheeden toebehoorende, als de steeds swervende Papoesche Roovers, agte ik evenwel dienstig UE gesamentlijk kennis te geeven hoe mij zeeker de hande der Papoen te salwattij ontkoomene Manipees op gisteren be„ „rigt heeft dat gemeld Roofgespuijs besig was een considerabel getal Corcorren door haar begroot op „ver„ Drie Hondert bij den ander te „ samelen, met oogmerk om teegens de aanstaande nieuwe maan, zullende zijn den 3=e Junij na de Comptoiren Bouro en Manipa te Circulair Steevenen 53: steevenen, en ondersteund van Een of meer vreem„ „de scheepen deselve te overmeesteren, welk berigt mij sorgelijke gedagten verwekt heeft zo beveele UE een ieder in haare bij her„ haal op het ernstigste zig teegens alle onverhoopte entrepresis en menees van vreemde scheepen of voorseijde Marodeurs op hunne Comptoiren steeds in postuur van defensie te houden, de gestelde ordres daaromtrent stipt te observeeren en de Re„ „genten onder UE districten respective re„ „sorteerende zo ook de Posthouders eene dubbelde waaksaamheid meede op 't soig„ „neust aantebeveelen zonder nogtans hier van veel gerugts te maaken, of z den vreesagtigen Inlander op eeniger„ „hande wijse te intimideeren maar de„ „selve onder het een of ander specieus voorwendsel dat bij haar geen agterden¬ „ken van gevaar verwekken kan tot het houden van goede wagt aan temoedigen om dus niet on„ „verhoeds verrast of overvallen te worden, ter„ „wijl ik twee wel g'armeerde Pantjallings De Victoria en Delft ter bekruijssing van het vaarwater tussen Sawaij en Hottij eerstdaags zal afzenden om eene onverhoopte onderneeming te observeeren, daar van tijdig berigt te hebben, en is het mogelijk de Comptoiren Bouro en Manipa voor een invasie te dekken„ —wij„ „ders van UE verwagtende alle trouwe— wackerheijd, en een voorsigtig beleijd, bleijve . 1 1 Amboina blijve ik na groete /:onderstond:/ UE goede vriend /:was geteekend :/ B=s van Pleuren /:in margine:/ Amboina den 27=e Maij 1780:— Aan den Wel Edele Agtbaare Heer Bernardus van Pleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie Wel Edele Agtbaare Heere! Uijt uw Wel Edele Agtb: hoog gerespecteerde missive van den 26 passato hebbe b'oogd, dat de vogelvrij verklaarde Radja Luelleloehoe Lokman /:Alias :/ wittna en zyn Broe„ „der den kapitain Mama, na eenige tijd in de papoe„ „se Eijlanden genegotieerd te hebben, volgens Uw wel Edele Agtb: aanschrijving zig thans op de Negorij= Gha, onder Rarakit of wel warde ophouden zal diendweegen geene middelen nog practijca onbesogt laaten, en alle mogelijkheid in 't werk stel„ „len om deese schadelijke subjecten te agterhaalen Ende op ieder kop gesette premie van Rd=s 300: zal hier meede de alphoereesen En strand volckeren annimeeren en twijffele ook geensints of de voorsz: alphoereesen, dewelke zig in allen opzigte willig toonen, zullen wel haar best doen om deese voorm=e vagebonden Leevendig te apprehendeeren zullende met allen ijver en wakkerheid tragten het ƒ .. 55: Amboina het oogmerk van uwel Edele Agtb: een gewenscht suc„ „ces toe te brengen. Terwijl intusschen d' Eer heb deese in aller on„ „derdanigheijd en Hoogagting te subschribeeren. /:onder stond:/ Wel Edele Agtbaare Heer /:Lager:/ Uwel Edele Agtb: onderdanigen en Trouwschuldige Die„ „naar /:was geteekend:/ J=s Knop. /:in margine:/ Manipa den 4=e februarij 1780: — Wel Edele Agtbaare Heeren ser grespecteerde Gebieder Ik vereere mij aan Uwel Edele Agtb: kortelijk te bedeelen, dat ik door een minnelijke weg den Orangkaij van Poeloe gisser kobiaij alhier gelockt heb, ingevolge uwel Edele Agtb: secreete Letteren van den 26=e Januarij J: L: en sal alle mogelijke vlijdt aanwenden, om de door hem op een ge„ „weldige wijs meede genoome vijf anak Crains van daar te krijgen en vervolgens hem Kobiaij met zijn volkeren onder een secuure Excorte na Costij overte„ „sende:— Meede is den Orangkaij van Haija in naame Hoe„ waaij alhier aangekoomen, mij klagender wijse te kenne gegeeven, dat vijf Papoese Corra Corra van Patta„ „nie, Dertig mans en vier en twintig vrouwspersoonen van zijn onderhoorige gerooft heeft, versoekende as„ „sistentie van D„ E„ Comp: om hem met Twaalf snap„ „haanen en vier Draaijbassen, neevens dies noodige ammunitie ter leen te geeven tot decking van zijn Negorij also hij bedugt is, dat gemelde Roovers weeder een invasie in zijn Negorij sal doen; ik heb den versoeker beloofd, om zijn versoek aan uwel Edele Agtb: voortedragen, so als thans ben doende, niet tegenstaande

next →