Inventory 3705
Japan · 294 pages · 139 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
19 Carried forward rds 3222: 39: —: 2 ditto 1 white linen 1 ditto 2 pieces Batik Neckerchiefs 2 ditto ditto 2 pieces Chinese Linen 1 ditto 1 ditto 1 Bed hanging with its valance - - - Wanjer 2 ditto ditto Geterlijn 2 ditto 2 ditto Gue aijkong 5: —: —. 4: 24: —. 5: —: —. 4: 30: —. 5: 30: —: Poamlakks 5: 24: —: Laulianko 5: 36: —. Heijsenbag 5: 42: —. C: Voogt 2: 6: —: Slaman 2: 6: — Laulianko 2: 6: —: Greven 7: 42: —: Keijsenbag 2: —: —: Sterman 1: 6: —: Hekel 1: 18: —: 2 ditto 7: 108: —. 1: 101: —. No 42. 1: 30: — 1: 10: —. 2 ditto ditto - - - - - - - Greven 1: 12: —. 7: 6: —: ditto - - - Laulianko 7: 6: —. 2 ditto ditto Hitslet 1: 6: —: 2 ditto ditto Wihade Carried forward rds 32: 39: — — — — Que aijkong ditto ditto C Isaak Tjva inko Staman 2 ditto ditto Laulianko 2 ditto 2 ditto ditto Laulianko 2 ditto ditto - - - Hemmekan 2 ditto 2 pieces Batik Neckerchief — — Laulianker 1: 6: —: ditto Cash — 42: —. Hijssenbag - : 12: —: Hitsler 1: 12: — Laulianko 1: 12: – 2 ditto ditto — Bendsnijder 1 Gueaykong 5 Javanese small cloths assorted Barenscheijn 4: 6: 5 ditto ditto ditto -Schoeman 3: 5 ditto ditto 2: 5 ditto ditto ditto Laulianho 3: 36 5 ditto ditto Hemmakam 3: 24: 3: 18: 7 ditto ditto ditto - - Wisnet 1 Roll Chinese fabric - - - - - - Hijsenbag 10: — 1 piece Macassar small cloth - - - - - Jan Loanko 5 10 Bugis jackets and trousers — - — 5: ditto 1 Macassar small cloth 3: 18: Ct Voges —Gueljinko ditto 1 4: — 3: 42: —. ditto ditto 1 ditto Hehel 1 Celas Javas - 11: 12: —. 5 ditto C: Adriansz 5: 36: —. 4 Table Cloths - - - - - - - Versteeg 4: 24: —. 1 Black book and 4 balls of yarn - - - - - Quetjen kor 2: 36: —. 1 Coat - - - - - - - - - Wiesver 6: 24: —. Carried forward Rds 1327: 3: — 5 ditto ditto ditto - - - - - ditto N Jurgens 2 ditto ditto 2 ditto ditto — 1 Celofse - - - - - - — 4 2 ditto ditto — the 1st Dec: 1784 Carried forward rds 3056: 49: —: 2 2 2 2 ditto 1 ditto 2 61. Carried forward Rrds 3500: 33: — 7: 1 ditto ditto 14 pieces ditto 8 Skirts and a Waistcoat 3 Long trousers - - - - 1 silk trousers - - - - 1 Blue Broadcloth Coat 2 children's coats 19 Neck Ties - Some Rags 1 men's kebaya - - 2 Black trousers W. Shirts— 17 white trousers assorted 7 Waistcoats — 12 Bundles Chinese yarn — 4 pieces short kebaya — 7 waistcoats assorted - 1 Sucatze Chintz 8 shirts 4 pieces small mats 1 silver dough with the footed cup with silver mountings Hemmekan 35: —: — 7 pairs Stockings 1 Dozen knives - - - - - - 21 Napkins - - — Carried forward 5: —: 4: 30: — Laulianko 2 4 trousers 5 pillowcases - - - - - - - - - - - - - Hitsler 5 white caps 3 long trousers and 1 bedspread - Vander Glas 2 Kebayas and 1 long trousers - - - - - - Hitslet 3: 18: 1 chest with brass mountings - - - - - Hemmekaine 24: —: — 5 pairs shoes and 1 pair mules - - - - Bolstiet —: 42: — 1 blue Waistcoat and 1 nightcap Hemmekam 2: 4 1 Table Cloth - Bertram 1: 42 1 piece chintz and 1 half shirt - - - - - Laulianko 3 1 pair of underpants, 1 long trousers and 2 Shirts Cash 5: 2 white caps 1 short kebaya and some napkins Uitslet 2 ditto ditto 2 napkins 1 under-waistcoat and some stockings Hijsenbag 4: 12: — Hemmekam 1 cane with Gold knob - - 2: 36: —. 0: 36: - Miesuet 1 chest with brass mountings and a brass handle 3: 16: —. Buks 1 table - - Total - - - Rds 3582: 7: —. below was written Agrees with the original of the Roll signed: G. W. van Renesse, Curator ad lites in margin in our presence signed: J. G. van Voogt and J. H. Bax. it having appeared that the yield of the estate of the massacred chief mate Jacob Sprint, auctioned in their presence on the 23rd and two other days of the month of October by the Curator ad lites Gerardus Willem van Renesse, who died after that date, amounted to the sum of rds 3582: 7: —. the 17th December 1784 Rds 3327: 33: - Divor Hekel 4: 24: — —Van det Plas 5: 12: — 6: 42: — = Gueaijkong Laulianko 2: 18: — Poanlokko 1: 18. — Van der Plas 20: —: —. 2: 6: — Fitslet Laulianko No 188. —. Jauw Lianho 5: 42: — Snoefskij 7: 42: — Hemmekan 5: 34: — 18 —: — C. Voges Zuulianks 11: 24: — 5: —: — J: Jeswit 5: —. — Hemmekan 4: 18: — Hitsler 15: —: — Wikade 3: 30 — Guetjenko Hitsler 1: 42: — Bom Greven 4: 18: — 4: 10: — Isemmekeun Carried forward Rds 3508: 3: increased 60
Dutch transcription
19 P„r Transport rd„s 3222: 39: —: _o 2: „ _o 1: wit Linne — 1. „ _o — — 2: p„s Batikse Neusdoeken 2: „ _o _o _o _o _o 2. stuks Chineese Linne 1. „ _o 1 „ _„o 1: Kooij behangsel met zijn rabat - - - Wanjer 2: „ _o _o Geterlijn „ 2: „ _o — _e ƒ 2: „ _o Gue aijkong 5: —: —. 4: 24:—. 5: —:—. 4: 30: —. 5: 30:—: Poamlakks 5: 24:—: Laulianko 5. 36: —. Heijsenbag 5: 42: —. C: voogt „ 2: : 6:—: Slaman „ 2: 6:— Laulianko„ 2: 6:—: Greven 7: 42:—: Keijsenbag. 2:—:—: _ Sterman - „ „ 1: 6: —: Hekel 1: 18:—: 2: „ _ _o 7: 108:—. 1: 101: —. N: 42. . 1: 30:— 1: 10:—. 2: „ _„o _„o - - - - - - - Greven „ 1: 12:—. 7: 6: —: _o - - - Laulianko„ 7: 6. —. 2: „ _o _o _ Hitslet 1 6:—: 2: „ _o _o _ Wihade„ Transporteere rds 32: 39: — — — — Que aijkong„ _o _ — _o C Isaak „ - - - – — Tjva inko„ - - - – – – Staman 2: „ _o _o Laulianko„ 2: „ _o 2: „ _o _o Laulianko„ 2: „ _„o _o - - - Hemmekan„ 2: „ _o 2: p„s Batikj Neusdoek — — Laulianker „ 1: 6: —: _o Contant. „ — 42: —. Hijffenbag - - - „ - :12: —: Hitsler „ 1: 12:— Laulianko „ 1:12:– 2: „ _„o _„o — Bendsnijder 1. Gueaykong„ 5 „ Javaase kletjes inzoort Barenscheijn „ 4: 6: 5: „ _„o _o _o -Schoeman„ 3: 5: „ _o _o 2: 5: „ _o _o _o _ Laulianho„ 3: 36 5 „ _o _o Hemmakam 3: 24: _ „ 3: 18: 7. „ _o _o _o - - wisnet 1: Roll. Chinees stof - - - - - - Hijsenbag 10:— 1: p„s Maccasseer kleetje - - - - - Jan Loanko 5 10: „ boekenese badjes en broeken — - — 5: _„o „ 1. „ maccassar kleetje 3: 18: Ct voges —Gueljinko _o _ _ 1. „ 4:— 3:42: —. _„o „ _o 1: „ _o Hehel 1: „ Celas Javas - 11: 12:—. - 5 „ _ C: Adriansz 5:36: —. 4: „ Tafel Lakens - - - - - - - versteeg„ 4: 24:—. 1: Swarte boek en 4. bolle-garen - - - - - Quetjen kor 2: 36: —. 1. Rok - - - - - - - - - Wiesver „ 6:24:—. Transporteere Rd„s1327:3:— 5 „ _o _o _o - - - - - _o N Jurgens„ 2 „ _o _„o 2: „ _o _o — 1: „ Celofse - - - - - - — „ 4 „ 2: „ _„o _„o — den 1e. Dec: 1784 P„r Transport rd„s 3056: 49:—: - - — - - - - - - — 2: „ 2: „ 2: „ 2. „ _„o - 1 — — _o 2 61. P:r Transport Rrds 3500: 33:— 7: 1. _o _o 14: p„s _o 8. Rokjes en een Camisfoltje 3. Lange broeken - - - - 1: zeijde broek - - - - 1. Blauw Lakense Rok 2: kinder rokken 19. Strop Dasjes - Eenige Lappen 1. mans kabaja - - 2: Swarte broeken W. Hemde— 17. witte broeken in zoort 7. Camisolen — 12: Bassen Chineese gaaren — 4: p„s korte kaboija — 7. kanisolen inzoort - 1. Sucatze Chit 8. hemtrokken 4: p„s alamatjes _ 1. „ zilver- deeg met die pote kpeen met zilver beslag Hemmekan „ 35: —: — 7: p=s Cousen 1: Dosijn messen - - - - - - 21: Serwetten - - — Transporteere 5: —: 4: 30:— Laulianko „2 4. broeken 5: kussen sloopen - - - - - - - - - - - - - Hitsler„ 5 witte mutsen 3 lange broeken en 1. sprij - vander Glas„ 2: Cabaijas en 1. lange broek - - - - - - Hitslet „ 3:18: 1: kist met koper beslag - - - - - Hemmekaine„ 24:—:— 5: p=s schoenen en 1: p„s muijl - - - - Bolstiet „ —: 42:— 1: bl. Cammisol en 1: slaap muts Hemmekam„ 2:4 1. Tafel Lake - Bertram 1:42 1: lap: sarasa en 1. halv hemd - - - - - Laulianko 3 1. onderbroek, 1: lange broek en 2. Hemden Contant 5: „ 2: witte mutsen 1 koste kabaija en eenige servetten Uitslet 2: d„o d„o 2. servetten 1 borsttroke en eenige kousen Hijsenbag „ 4:12:— Hemmekam 1. rotting met Goude knop - - 2:36:—. 0:36:- miesuet„ 1. kist met koper beslag en een koper hengsel 3: 16:—. Buks „ 1. tafel - - Summa — - - Rd„s 3582: 7: —. ƒ /onderstond/ Accordeert met de origineele van den Rolle / geteek:/ G. W. van RRenesse, C„rs adl. (inmarquee / ons present /geteekend:/ J. G. van voogt en J. H. Bax. gebleeken zijnde het rendement der op den 23. en twee andere dagen van de maand 8ber. door den na dato overleden Curator ad lites Getrardus Willem van Repesse ten hunnen overstaan gevenduceerde boedel van den gemassacteerden opper„ stuurman Jacob sprint ten bedragen van rd„s 3582: 7:—. den 47: J: Jem 1734 Rd„s 3327: 33:- Divor Hekel „ 4: 24:— —van det Plas„ 5: 12:— 6: 42:— = Gueaijkong Laulianko 2: 18:— Poanlokko 1: 18. — van der Plas„ 20:—:—. 2: 6:— Fitslet Laulianko„ N:o 188. —. Jauw Lianho 5: 42:— Snoefskij 7:42:— „ Hemmekan „ 5: 34: — 18„—:— C. Voges „ Zuulianks„ 11:24:— 5:—:— J: Jeswit 5: —. — Hemmekan 4: 18: — Hitsler 15: —: — wikade 3: 30 — Guetjenko„ Hitsler „ 1: 42: — Bom „ Greven 4: 18:— 4: 10:— „ Isemmekeun Pr. Transport Rd„s 3508: 3: vermeerdert 60 —— — — - - - - - - - -- -
English
63 Dec: 1784 the 18th. Carried over, rd.s 36787: 17: — Cash must count Coast of Celebes by the Buginese massacred chief surgeon Jacob Spruijt Estate Account of the one on the Expedition to the North-West Paid to the secretariat bookkeeper for the passing of instruments etc. as per the receipt — rd.s 33: 16: — Disbursed for provisions for six slave maids for a period of 14 days or together 14 days at 3 lb. per day - - - - rd.s 5: 12: — rs 301: 28: — Disbursed premium upon the sale of a house – – rd.s —: —: — rd.s 10: —: —. According to the established salary by resolution of Their High Excellencies dated 13 September 1782, being 5 percent of rd.s 3292: 7: — from the proceeds of the movable goods rd.s 164: 28: 6: 2 ½ percent of rd.s 370: —: — found in the estate in collected moneys rd.s 9: 12: — rd.s 173: 40: 62: For two Commissioned Political Members, the Honorable J. G. van Voogt and J. H. Bax, who assisted at the inventorying and auctioning of the goods, being 1 percent of rd.s 3292: 7: — being the proceeds of the movable goods rd.s 32: 45: 1: ½ percent of rd.s 290: —: — of the immovable goods rd.s 7: 21: 9: rd.s 34: 17: 10: For writing the Inventory consisting of 5 sheets - - rd.s 5: —: —. Tablecloths paper wrapping in two turns - - - rd.s 2: —: —: rd.s 7: —: — rd.s 263: 30: —: Thus it appears that the estate still cleanly amounts to – – – – – rd.s 3688: 17: — — Sum rd.s 3952: 7: — Was written below/ Ternate, 18 December Anno 1784. /was signed/ J. G. van Voogt and J. H. Bax Whereby the estate net of the incurred expenses amounting to rd.s 263: 30: 2 cleanly leaves a surplus of rd.s 3688: 17: —, it was approved and agreed to demand, over and above the aforementioned auction moneys whose payment term expires at the end of next February, the aforesaid sum of rd.s 3640: 17: from, and by warrant have paid into the Cash by, the retired Secunde Francois Bartholomeus Hemmekam, as married to Miss Johanna Agatha Constantia van Renesse, heir and testamentary executrix of the late Honorable Van Renesse aforesaid, and for the fulfillment of Sum - - rd.s 3952: —: —: The cash found in the estate - rd.s 300: —: —. Collected cash from diverse debtors rd.s 70: —: — rd.s 370: —: —: Realized at public auction rd.s 3582: 7: —: Increased by rd.s 370: — from the estate remaining in the hands of the aforementioned Renesse, or together rd.s 3952: 7: –, from which deducted the auction and other expenses in the following account the annexed current account 24 - 65 Dec: 1784. from which the Company must first delivered to the Curator ad lites and collect outstanding moneys estate when the estate will be able to as in the margin The aforementioned, to which the Honorable Hemmekam aforesaid has bound himself by private deed of today's date, which it was decided to put aside for now, and from which to retain for the Company an amount of rd.s 1473: 12: 12, to which the compensation imposed on the same estate by secret and general resolutions of today comes to amount, and to place the remainder back into the hands of the provisional Pay Bookkeeper and Curator ad lites Jacobus Josephus Bax, in order to pay therefrom the account of the petty cashier Casper Voges on account of maintenance money for the slaves of Spruijt remaining under his care, to pay those of Cashier Voges from the day that the latter departed for the North-West Coast of Celebes until the time they were sold, amounting to rd.s 282: 22: —. The aforementioned Bax Jr. shall have to employ all his efforts for the collection of the outstanding credits according to the list produced thereof to an amount of rd.s 1436: 36: —; and furthermore to demand from the Honorable Hemmekam and credit to the estate the sum of rd.s 1233: 6: — received by his Honor as attorney for Spruijt from In auction moneys . . . rd.s 3688: 17: —: In outstanding credits - - rd.s 1436: 36: —. In as much as Hemmekam refunds rd.s 1233: 6: —: the Chinese Tjoahimko and others on diverse dates, and which asset entries of his principal his Honor allows to serve in reduction in a current account presented to this government and closed on 23 October, of rd.s 2185: 42: 8 which the aforesaid Spruijt would have remained indebted to his Honor at his death, and on which his Honor, pursuant to the secret resolution of this government of 20 October of this year, has only been allowed to be satisfied up to rd.s 440: —: — in 80 pieces of Nazarenes which were returned and delivered to his Honor from the estate, having been taken along conditionally for trade by Spruijt, the Honorable Hemmekam being obliged, according to equity and the style of justice, regarding that which he has to claim on the estate above the aforementioned amount of rd.s 440:, alongside other creditors who otherwise would be prejudiced, to come into competition and concurrence, when the brought to rix-dollars 6358: 11: —. the 18th.
Dutch transcription
63 Dec: 1784 den 18. „drag, rd„s 36787: 17:— Cassa moet tellen Cust van de beleber door den Bregineesen gemassucreerden opparstum Jacob spunt Boedel Reekening var den op de Expecitie om de Noord west â 't betaalde aan de secretarij boeckiende voor 't passeeren van Instru„ „menten &. H. inde Quitantie —rd„s 33: 16: — „ uit geschotene tot mondkost voor ses slave mijden ten tijd ven 14 dagen of te zamen 14. dagen â 3. lb. 'sdaags - - - - „ 5: 12: — rs 301: 28:— „ geschotene strijkgeld bij verkoop van een huis – – „ —: —: — „ 10: —. —. volgens het gestatueerde salaris bij resolutie van Haar Hoog Edelh. dato 13. Septem. 1782. als 5. p:r C:o van rd„s 3292: 7: —. uit het rendement der bosseh goederen „ 164: 28: 6: 2. ½ „ „ „ 370: —: —. in de Boedel bevonden in gecasseerde penn. „ 9: 12:— „ 173: 40: 62: voor twee Gecommitteerde Politicqueleden d' E. J. G. van voogt en J. H. Bax die bij het inventariseerde en venduceeren der goederen hebben g'assisteerd als 1: p:r C:o van rd„s 3292:7:-: zijnde het rendement der losse goederen „ 32:45:1: ½„ „ „ „ 290: —: — _o „ _„o „ vaste _„o „ 7: 21: 9: „ 34:17: 10: voor het schrijven der Inventaris Groot 5 vellen - - „ 5: —: —. „ Tafel zijlen Gomslag in twee keeren - - - „ 2: —: —: p„t 7: —:— rd„s 263: 30:—: zoo blijkt dat de broedel nog zuwver te voren staat – – – – – „ 3688: 17: — — Somma rd„s 3952: 7:— onderstond/ Ternaten den 18. decem. A„o 1784. /:was gen tekend/ J. G. van Voogt en J. H. Bax mar bi de boredel zuier be op gebragte ongelden tot rd„s 263: 30: 2 zuiver overschied rd„s 3688:17:—: wierd goedgevonden en verstaan boven gem. vendu penningen welker betaald tijd met ult=o febr. aanstaande expireerd voorsz somma van rd„ƒ 3640: 17: te vorderen van, en per ordonnantieen Cassa te laten tellen door den afgagane secunde Francois Bartholo„ meus Hemmekam als in Huwelijk hebbende Juf¬ den H6: Hinmekanis Vrouw Johanna Agatha Constantia van Penesse, Ervgenamen en Testamentaire Executrice van wijlen den E. van Renesse voorn:, en tot nakooming van Somma - - rd„s 3952: —: —: 300:—: —. 'T gevondene Contanten in der Boeddel - rd„s 70:—: — rd„s 370: —:—: „ ingecasseerde Contanten van die verse debiteuren „ —:—.„ 3582: 7:—: „ geproflceerde op Publicque vendutie vermeerdert met rd„o 370:- van den boedel in handen van opgem: beneese verbleeven of te zamen rd„s 3952: 7: – waar van afgetokken de vendu en andere bij ondervolgende rek: het nevs reek. courant 24 - 65 Dec: 1784. waar uit de Comp. e eerst moet den Curator adlites afgegeven en uitstaande penninge innumen boedel wanneer de boedel zal konnen als ter zijde het gunt voorsch. zig d' E. Hemmekam voornd. bij on¬ „derhands schriftuur van heden 't geene verstaan wierd duslange te seponneeren heeft verbonden en en daar van voor de Comp:e in te houden een Tantum van rd„s 1473: 12:12: waar op de zelve Boedel bij secr. en gem. betaal, en dan de overschot aan besluiten van heeden, opgelegde vergoedingen komen te monteeren en het overige weder om te stellen in handen van den p. l Soldij Boekk. en Curator ad lites Jacobus Josephuws Bax, om daar uit te voldoen de reekening van den kleen kaspier Casper Voges weg. alimentatie penn. van de onder hem verbleeven slaven van Spruit die van Cassier voges betalen van den dag af dat laatsgen. naar Celebes N. W. Cust is afgestooken, tot de tijd waar op dezelven zijn ver„ „kogt geworden tot een bedragen van rd„s 282:22: —. sullende gem. Bak Jr. alle zijne devoiren moeten aanwenden ter inpalming der uitstaande Crediten volgens daar van geproduceerde Lijst tot een mon„ „tant van rd„s 1436:36:—. en voorts van den E. Hem„ „mekam aftevorderen en den boedel ten goede te brengen de somma van rd„s 1233: 6:—. door zijn E. als gemagtigde van spruit ontvangen van . . . rd„s 3688: 17:—: aan vendu penningen „ uitstaande Crediten - - „ 1436: 36: —. „ zoo veel Hemmekam restitueerd „ 1233: 6:—: den Chinees Tjoahimko en andere op diverse dagteekeningen, en welke baatposten van zijnen prin„ cipaal zijn E: in eene dezer regeering aangeboden en onder„ den 23. october afgeslotene Reekening Courant dienen laat inmindering van rd„s 2185: 42: 8. die voornd— spruit aan zijn E. bij overlijden zoude schuldig zijn gebleeven en waar op zijn E. zig ingevolge sect. besluit dezer regeering van den 20. October h. a. maar tot rd„s 440:—:—. heeft mogen voldaan in 80. p. s Nasarissen die zijn E: uit den boedel als Conditioneeldoor spruit ten handel meede genomen, terug en afgegeven zijn geworden, moetende zig den E. Hemmekam naar billijkheid en stijl van rechten het geene boven gem. bedragen van rd„s 440: op den boedel te pretendeeren die zonder heeft nev s andere Crediteuren des benadeeld wierden te konnen in occorentie en concurentie, als wanneer de den op rijksd s 6358: 11:—. gebragte waden kom den 18.
English
67 Wednesday the 29th of December 1784, in the morning at nine o'clock, Meeting of Policy Present The Right Honorable Governor Alexander Cornabé, Senior Merchant and Second Bernard Sebastiaan Wendholdt, Captain, Head of the Militia Johan Godlob Wilhelm Heinrick, Junior Merchant and Provisional Fiscal George Fredrik Dürr, Bookkeeper and Dispenser Johan Godlob von Voogt, Secretary of Policy Judocus Hubertus Bax, and Provisional Pay Bookkeeper Jacobus Josephus Bax. and from which the debts can be paid, but nothing brought for compensation of damages, after the distribution made to the Honorable Company of 1473:13:12 rixdollars and after payment of the aforementioned account of Voges of 202:22:- rixdollars, will still amount to 4602:23:4 rixdollars. From which, if no more creditors from Batavia and elsewhere appear, the sum of 4542:40:8 rixdollars can be paid to the known and valid claims, although little or nothing will then remain for compensation of damages to the mistreated Buginese to follow in time according to the opinion of this Council. Which compensation of damages should properly be made from the estates of the aforementioned Commissioners Mittendorf and Sprunck, if they were found sufficient, without prejudice to any interested party; although it is reported of the Buginese that they will seek compensation of damages in no other way than upon the point of their krises. Thus done and resolved at Ternate in Fort Oranje, the date as above. Was signed: Alex Cornabé, B. S. Wendholdt, J. G. W. Heinrich, G. F. Dürr, J. G. von Voogt, J. H. Bax, and J. J. Bax. Read a secret letter addressed to the Governor by the Resident of Gorontalo, the Honorable Heidfeld, under date of 4 November last, and resolved upon the question posed therein of how to act regarding the request made by letter to him by the King of Parigi and the Grandees of the realm for a vessel to cross over to this main office, to reply that in the coming month of February, 69 Wednesday the 29th of December 1784. a vessel will be sent to fetch them. Daing Malewa's request for munitions of war must be rejected. Safe conduct granted to twenty Weda people to come implore amnesty for their associates. one of the sloops stationed here will be dispatched to fetch them, in the hope that they will finally realize their inclination to come, which they have indicated multiple times. While with regard to Daing Malewa, who has stepped forward as Head at Moutong in place of the deceased Daing Manasse and is afraid, as he says, that the Mandarese will come to visit him there in a hostile manner, and on this pretext requests munitions of war, it was understood to write to the Resident that it is deemed unserviceable to authorize his honor for such a distribution, as one could not imagine that the aforementioned Head, a son of the deceased Daing Manasse and moreover a Mandarese by birth, will better comply with the contract previously concluded with his father; and one also increasingly realizes the danger that may arise for the Company from such concessions to natives. The Honorable Heidfeld shall, pursuant to this, have to reject the request of Daing Malewa and base his refusal upon their own need in these present troubled times. The Governor makes known that recently he granted safe conduct to twenty Weda people, out of a band of more than three hundred who appeared at Gita with women and children from Salawati, to be able to appear at this castle in order to implore before this Council amnesty for all concerning their recent defection, as well as to obtain permission to establish themselves at Gita, whereby they may remain freed from new solicitations to defection from the side of the Maba and Patani people, whose inclinations they had always had to follow, having been situated between the two robber nests of those names, and thus were dragged along with the greatest current to the misfortune of them all, as they recently had the sad experience of.
Dutch transcription
67 Woensdag den 29e De en waar uit de schulden kunnen werden betaald maar niets tot schaarvergoeding der gebragt naar gedaane uitkeering aan d'E Comp. e van rd„s 1473: 13:12: en naar afbetaaling van boven gem. reekening van voges met rd„s 202:22:-. nog groot zalwezen rd„s 4602: 23: 4: waar uit als dan bij aldien geen Crediteuren van Batavia en Elders meer Alexander Cornabé op komen aan de bekende en in Loos zijnde zalkon en wielen sgt e goveneunr „nen worden afbetaal de somma van rd„s 4542:40:8: „ p„s koopman en Lecurde Bernard Sebastiaan Wendholdt, schoon als dan weinig of niets zal overschieten voor een hapitein, Hoofder Militie Johan Godlob wilhelm Heinrick, in de tijd naar de neening van dezen Rade te volgen schaa „ onderkoopm en p„r Fuscaal George Fredrik Divir vergoeding aan de mishandelde Booegineesen en welke schaap: Boekhouder „ Dispencier Johan Godlob van Voogt vergoeding eigenlijk uit de boedels der gen. Commissian„ 5o „„ Seckek an Pelitie Judocus Hubertus Bax en „ten Mittendert en sprunt bij aldien toerijkende waren bevon:. ps zoldij Boekhoudet Jacobus Josephus Bax. „den zonder prejeditie van een enig g'interresseerde, zoude Geleezen een aan den Heer Gouverneur in gerigt secteet dienen te geschieden hoe wel van de Boegineesen gebugt brief van Gorontaals Resident briefje van Gorontalos Resident d' E. Heidfeld word dat zij de schaavergoeding niet anders dan op den sub dato 4. Novem. J. L. en beslooten op de daar bij boegingen han gevonden worden. punt van hunnee krissen zullen zoeken. /onderstond/ gedane vrage hoe te handelen omtrent het hem Aldus Gedaan en geresolveerd te ternaten in 't Kas„ Parigis koning C. S. verzoeken te nog oot Parigies Koning en Rijksgrooten bij brieve ge¬ „teel orange datovoorsch. /was geteekend/ Alex Cornabie herw. s komen. daan verzoek om een vaartuig tot hunne over¬ B. J: wenthold, J. G. W. Heinrich, G: F. Dur, 7. 7. von „komt naar dit hoofd Comptoir. te rescriteeren voogt, J H. Bar en J. J. Bax dat men in de maand Februarij eerskomende, 1784 s morgens te negen uuren vergadering van Politie Present Woensdage eene 69 Deb. 1784. den 29. zullende een vaarting ter haal gezon„ „den werden. „Tain Malabus verzoek om oorlogs behoeftens moet van de hand gewesen worden omannestie voor hun C: s. te komen imploteren eene der hier bescheiden Chialoupen ten afhaal der zelven laten afsteeken in de hoope dat zij hun„ „pie meermalen te kennen gegeven genegenheid om te komen eindelijk eens zullen doen realiceeren. Terwijl ten reguarde van Dain Maldewa die instede van den overleden Dain Manasse als Hoofd te Mouten opgetreeden en bevreest is gelijk hij zegt dat de Man„ „dareesen hem aldaar vijandelijk zullen komen bezoe„ „ken en op dit voorwendsel verzoek doet om oorlogs behoeftens verstaan wierd den Resident aan te schrijv= dat men ondienstig oordeeld zijn E. tot zoort gelijke af„ „gave te qualificeeren als komende men zig liet met figureeren dat voorn. Hoofd, een zoon van den overleeden Dain Manasse en boven dien een Man„ darees van geboorte zijnde het voormaals niets zijnen vader geslooten Contract beeter naar„ „komen zal en men ook langs hoe meet in ziet het gevaal het welk uit dusdanige vergunningen aan Jnlanders voor de Comp. e kan voortsprinten zullende d' E. Heidfeld ingevolge van dien, het verzoek van Dain Matawa moeten wijzen van de hand en zijn refus moeten fundeeren op eigen benodigdheid in de presente trouble tijden. aen twintig wodotesen vij geies el De Heer Gouverneur geeft te kennen dat onder„ „daags aan twintig uit eene bende van ruijm Drie Hon„ „dert met vrouwen en kinderen van salwattij te gita: verscheenen wedateesen vrij geleide verleend heeft om aan dit kasteel te konnen verschijnen ten ein„ „de bij deezen Raade voor allen te imploteeren am„ mostie wegs. derzelver laatste afval gelijk meede tit obtenue van verlof om zig op Gita te mogen stabileten waar door ze bevrijd mogen blijven van nieuwe aanzoeken tot afvalligheid van den kant der Naba en Prataniesen miet de zinnelijkheid zij altoos, als tusschen de beide roafnesten van die namen in gelegen hebbende hadden moeten volgen en dus met de grootste stroom meede gesleept worden tot hun aller ongelukkig gelijk zij daar van tens de droevige onderwin„ „ting deeden zullende En -
English
71. the 29th December 1784 that will be granted to them to admit him to this Castle of more men. and this Edict was published and posted whereby fear has been struck into many inhabitants and to prevent gossip just as happened upon the sudden arrival of the Makianese. And this being deliberated upon, on the proposal of the well-mentioned Governor, it was approved and agreed to seize this opportunity to weaken the faction of the Nuku-minded, and that the Wedarese might present themselves at this main Castle in the hope that it may be approved by Their High Excellencies to grant amnesty and permission to reside at Gita under such conditions as shall be judged most consistent with the Company's interests and best able to be observed by the aforementioned people, although at the same time, also on the proposal of the Governor, it was decided not to admit more of the aforementioned Wedarese inside this Castle than twenty heads, partly because fetching all the Wedarese from Gita with Tidorese vessels, which for the present consist only of small numbers, would be too difficult and tedious, and also because, on the other hand, the presence of a large number of people who are still considered hostile by the common people would increase the fear into which many faint-hearted have fallen, and still of Alexander Cornabé, Governor and Director, together with the Council of the Moluccas, as well as His Highness Paduka Sitie Matra Thuan Sultan Iskandar Mathiee Moelkiel Monowasoes Faidikoel Mokaram Siacht Kichil Patra Aharae, King over the Realm of Ternate, make known and proclaim by these presents: That with no less concern than indignation and displeasure, we have had to observe for several days how certain persons, either malicious or gossiping and fabricating all kinds of untruths, whether from among the Ternatans or the inhabitants under the Company's jurisdiction, have not hesitated to circulate rumors concerning the sudden arrival in the night of the 26th of this month from Makian of twelve kora-koras manned by Makianese, landing near Kota Batu or not far from these roads, and the resulting rumors in the Christian villages that the Ternatans intended to carry out a bloodbath among the Europeans at this Main Office during the upcoming New Year; which gossip, whether originating from malcontent Ternatan grandees or from gossiping people among our own, could have too dangerous consequences if not countered in time; thus it was approved and agreed to post against the aforementioned rumors the following Publication, drafted in concept by the Governor.
Dutch transcription
71. den 29. Deb 1784 dat aan hun zal verleend worden hem aan dit Kasteel te admiteeren van meer manschappen. en dit Placcaat is gepubliceerd en geaffigeerd waardoor veele inwoonde is den schrik is aangejaagd en tot voorkoming van praetjes gelijk hij Jusite aankomst der Macquiouwers gebeurt is. En wierd hier over gedelibereerd zijnde, op voorstel van den Heer Gouverneur welm. goedgevonden en verstaen deeze gelegenheid om de Parthij der Noekoes gezinde te verswakken bij de hand te nemen en aan de wedereege hij te volgen verschijn aan dit hoofd Kasteel in hope dat door Hunne Hoog Edelheeden mag werden goed met verlof om op gita te wonen gekeurd te verleenen anmestie en Verlof ter inwooninge op Gita onder zodanige voorwaarden als met de belan„ „gens van de Comp. e zullen gevordeeld worden meest overeenkomstig te zijn en door opgen. volk best konnen worden, naar gekomen, schoon tevens meede op voorstel van den Heer Gouverneur beslooten wierd van opgem. wedareesen binnen dit Kasteel niet meer te admitteeren dog niet meer als twintig van dan twintig koppen, eensdeels om dat de Afhaal van alle de wedareesen van Gita met Tidoreese vaartuigen die voor het tegenwoordige nog maar in kleene rosehes be„ om de moeijlijkheid der afhaal staan te moeijlijk en langwijtig vallen en ook om dat ten anderen met de parresse van een Groot aantal volks het welk bij het gemeen nog voor rijandig gehouden worden de schrik vermeesderen zoude waar inwe veele kleen moedige geraakt en nog van Alexander Cornabé Gouverneur en Directeur benevens den Raad der Molukkos, mitsg„s zijne Hoogheid Paduka Sitie Matra Thuan Sultan Iskandas Mathiee Moelkiel Monowasoes faidikoel Mokaram siacht Kichil Patra Aharae koning over het Rijk van Ternaten doen bij deezen kond en te weeten Dat met niet minder bekomering als ontsligting en misnoegen geduurende eenige dagen hebben moeten ontwaren, hoe zommige of kwaadgezinde of praatzieke en alderhande onwaarheeden verzinnende persoonen het zij uit de Ternatanen of de Ingezeetenen onder Comp„s Jurisdictie niet hebben geschroond verseerende zijn wegs de subite komst in den nagt van den 26. deezer van Macquian van twaalf met Macqui anders bemande Corra Corras aan staand bij Cotta batoe of niet verte van deese rheede en 1 daar op gevolgde spargementen in de Christen Negotijen als de Ternatanen met het ophanden zijnde Nieuwe Jaar onder de Europeesen aan dit HoofdComptoir een bloed-bad wilden aanrigten dan welk praatje het zij van Malcontente Ternaatsche groten dan wel van praat zieke lieden onder de onzen herkomstig van te gevaarlijke nasleep konnende weezen, wanneer niet tijdig wiesd tegen gegaan; zoo wierd goed gevonden en verstaen tegen opgem. iuntstrooisels te doen aanplakken de ondervolgende door den Heer Gou„ „verneur in Concept gebragte Publicatie ver„ 70 om
English
Dec. 1774. 78 to spread among the credulous common people and especially among the women of the Christian Negorij here certain rumors, all amounting to this, as if His Highness, in the person of the aforementioned Sultan of Ternaten, or else certain malcontent Ternatean praus or grandees of the realm, should be intending to betray their ally the Company in one or another underhanded manner and to surprise Castle Orange, under cover of celebrating the upcoming New Year, for the execution of which horrible design the aforementioned king is already said to have summoned hither a great number of his subjects from the opposite shore and from Macquian. And whereas it has never appeared to the Governor and Council from the slightest evidence that the sincere sentiments and fidelity of the aforementioned king of Ternaten toward the Company should be doubted, just as His Highness the King hereby also solemnly testifies and declares that never has any reason for a well-founded grievance, let alone for the forging of such abominable plots against the said Company, been given to him by the Company or by the Governor and Council representing it, and therefore similar dangerous spreadings of tales and rumors that instill fear in the fainthearted can serve no other purpose and have beyond doubt been invented by their malicious authors or instigators to arouse the most pernicious distrust between the two parties and, if possible, completely break the bond of sincere friendship and good harmony that has endured for a series of years, throw the community into uproar through the instigation of a panic fear, and then fish in troubled waters: so it is that the Governor and Council, together with and alongside His Highness the aforementioned Paduka Sirie Sultan, have seen fit, in order to prevent all further mischiefs that must necessarily arise from such doings, and to reassure their anxious good inhabitants, most strictly to interdict, as is hereby interdicted, to all Company and Ternatean subjects, of whatever state or condition they may be, the spreading of all such mendacious and peace-disturbing rumors and news reports; and those who should henceforth presume to scatter tales whose truth they cannot demonstrate with sufficient evidence shall be apprehended and exemplary punished without delay or connivance, against which, on the other hand, all those who know how to report and prove any treason shall be suitably rewarded: And to the end that no one may plead any ignorance hereof and our good intention be fulfilled, we have caused this to be published and affixed in the customary places in the Dutch, Malay, and Ternatean languages. /below stood/ Given at Ternaten in Castle Orange the 29th of December 1784. /was signed/ Alex. Cornabé / in the middle stood the Company's Great Seal pressed in red sealing wax / and written beside it: by order of the aforementioned Right Honorable Governor and Council of the Moluccos / signed / J. H. Bax, Secretary / below stood / Thus done and resolved at Ternaten in Castle Orange on the date aforesaid. /was signed/ Alex. Cornabé, B. S. Wenthold, J. G. W. Heinrich, G. F. Durr, J. G. van Voogt, J. H. B. and J. J. Bax his 72 the 29th. 75. the estate of the murdered chief mate Spruit being insolvent, transferred to the sequestrator the Right Honorable Gentleman Alexander Cornabé merchant and Chief Administrator Bernard Sebastiaan Wenthold Captain of the Militia Johan Godlob Wilhelm Heinrich Junior Merchant and Provisional Fiscal George Fredrik Durr Bookkeeper and Dispenser Johan Godlob van Voogt ditto and Secretary of Policy Judocus Hubertus Bax ditto and Pay Bookkeeper Jacobus Josephus ditto The public affairs having been concluded and from the report submitted by the Curator ad lites Respectful Report To the Right Honorable Gentleman Alexander Cornabé Governor and Director, together with the Council of the Moluccos Right Honorable Ruling Gentlemen, The undersigned Curator ad lites, having been charged by Your Honors according to the resolution of 18 December last with the administration of the estate of the murdered chief mate Jacob Spruit, hereby takes the liberty respectfully to show that the said estate is presently insolvent, as Your Honors may please to perceive from the following debit and credit entries. It having appeared that the estate of the second commissioner, the chief mate Jacob Spruit, dispatched in the year 1783 by the Government on an expedition to the northwest coast of Celebes and perished through his extravagant behavior, was insolvent, it was approved and agreed to entrust the further settlement thereof to the sequestrator. Sum rd: 6478. 28. 4. as much must be paid to the Honorable Company: rd:s 1473. 13. 12. the balance of this account: rd: 3688. 17. — various creditors: 4842. 40. — as much as the Honorable Hemmekam must restitute according to the aforementioned resolution: 1233. 6. — ditto dubious debtor: 162. 22. — various debtors: 136. 36. — rd:s 6358. 11. — the lesser debit than credit: 120. 17. 4. Sum rd: 6478. 28. 4. wherefore the undersigned respectfully requests that it may please Your Honors to release him from the administration of this estate, and to entrust the same to the sequestrator of this Government, while reverently taking the liberty to subscribe /below stood:/ Right Honorable Ruling Gentleman and Gentlemen /:lower/ Your Honors' humble servant /was signed/ J. J. Bax /in the margin/ Ternaten in Castle Orange the 21st of March 1785. Saturday the 30th of April 1785, in the morning at eight o'clock, meeting of Policy Present Honorable Further
Dutch transcription
Dec. 1774. 78 om onder het ligt gelovig gemeen en speciaal onder de vrouwen van de Christen Negorij alhieer te spargeeren zeekere praatjes allen daar op uitkomende als of zijne Hoogheid in hoofden dezes gem. sulthan van Ternaten dan wel zommige mae„ „kontente Ternaatsche Prauwen of Rijksgrooten voornemens zouden wezen om haren bondgenoot de Comp. op de eene of de andere slinksche wijse te verraaken en het Casteel orange te overrompelen, onder faveur van het vieren van het aan„ „staande ni euwe Jaar, ter volvoering van welken horibelen aan„ „slag welm. koning reeds zoude hebben naar herw:s ontboden een groot aantal zijner onderdanen van de overwal en van Mac„ „quian. En aangezien Gouverneur en Raad nimmer de minste blijken zijn voorgekomen om de opregte gevoelens en getrouwheid van in hoofde gem. koning van Ternaten jegens de Comp. e in twijfel te trekken gelijk zijne Hoogheid de koning bij dezen ook heilig betuigd en verklaerd hoe hem door de Comp. e dan wel Gouvernaur en Raad dezelve representeerende, nog nimmer reden tot een gegrond misnoegen laat staan tot het smeeden van zulke vervoeij„ „lijke aanslagen tegen dezelve Comp. e zijn gegeven en derhalven soortgelijke gevaarlijke en den kleen hartigen vreese in hoe seman „de uitstrooijsels en praatjes tot niet anders konnen strekken en buijkeln twijfel door de kwaadaardige autheurs of aanleggens derzelven zijn verzonnen, om tusschen beide een aller naardee„ „ligst wantrouwen te verwekken en den band eener zedert een reeks van Jaren standgehouden hebbende opregte vriendschap en goede harmonie, ware het mogelijk ten eenemaal te verbreeken de gemeente door het aanzaagen eener paiique vreese in rep en roet te brengen en als dan in troubel water te vischen: zoo is het dat Gouverneur en Raad met en ben. d zijne Hoogheid den Paduka sirie sulthan welm. hebben goedgevonden om ter voorkoming van alle verdere onheilen die uit soortgelijke gedoentens noodzakelijk moeten ontstaan, en tot gerust stelling haarer bekommerde goede ingezeetenen aan alle Comp. e en Ternaatsche on„ „derdanen, van wat staat of conditie ook zijn mogen, ten ernstigsten te interdiceeren, gelijk g'interdiceerd word bij dezen, het spargeeren van al zulke leugenagtige en de gemeene rust verstrorende praatjes en nieuwstijdingen, zullende de geene die zig voortaan mogte komen te verstouten om vertelsels uit te strooijen, welker waar„ „heid met geene voldoende bewijsen kan aantoonen, zonder uitstel of connivente g'appreherendeerd en exam„ „plaatlijk werden gestraft waar tegen weder Convenabel zullen worden beloond alle de geenen die eenigveraad wee¬ „ten aan te brengen en te bewijzen: En op dat niemand hier van eenige ignotantie pre„ tendeeren en aan onze goede Intentie werden voldaan hebben wij dezen op de gewoone plaatzen in de Nederduidsche Maleidsche en Ternaatsche Talen doen publiceeren en affigee„ „ren /onderstond/ Gegeven te Ternaten in 't Casteel orange den 29. decem. 1784. /was geteekend/ Alex. Cornabé / in 't midden stond s Comp. s Groot zegul gedrukt in r0od. Lak / en daar bij gesch. ter ordonnantie van welm. Heer Gouverneur en Raad der Molukkos / geteekend/ J. H. Bax. pr Ceret:s /onderstond/ Aldus Gedaan en Geresolveerd te Ternaten in 't Kas„ „teel orange dato voorsch. /was geteekend/ Alex fornabé, R: J. Wenthold, J. G. W. Heinrich, G. F. Duw. J G. van voogt. J. G. B. en J. J. Baze zijne 72 den 29. 75. de boedel van den vermoorden opper stuurman Spruit insolvent zijnde. aan den sequester overgegeven Alexander Cornabe „koopm: en Hoofdadministrateur Bernard Sebastiaan Wenthold „Kapitei „ _o der Militie Johan Godlob wilhelm Heinrich George Fredrik Durr „ Brekhouder en „ Dispencier Johan Godlob van Voogt „ _o „ „ Secretaris van Politiae Judocus Hubertus Bax _o „ „ soldij boekhouder Jacobus Josephus _o den wel Edele Agtb: Heer „ onderkoopman en p:l fiscaal De gemeene zaken afgehandeld zijnde en uit het door den Curator ad lites g'in„ „tragerd berigt Eerbiedig Berigt Aan den wel Edele Agtbaren Heer Alexander Cornabe Gouverneur en Directeur nevens den Raad der Moluccos Wel Edele Agtbare Gebiedende Heeren Heeren De ondergeteekende Curator adlites Door uwel Edele Gebleeken wezende dat de boedel van de in A.o 1783. door den Regeering in Expeditie naar Celebes N: W: Cust afgezonden en door toe doen van zijn buiten sporig gedrag omgekomen tweede Commissiant den opperstuurman Jacob spuut insolvent was, wierd goedgevonden en verstaan de verdere reddering daar van op te dragen aan den sequester. ce Somma rd: 6478. 28. 4. à veel aan de E Comp: moet werden betaald. . . . . rd:s 1473. 13. 12. 't zaldo dies reek: - . . . rd: 3688. 17. — „diverse Crediteuren. . . . „„ 4842. 40: — zoo veel dE. Hemmekam moet restitueeren volg:s gem: besluit „ 1233. 6. — „ _o Iubiensen Debiturn „ 162: 22. —. diverse Debitouren - - - - - „ 136 36. — ro:s 6358. 11. — 't minder Debit den Credit „ 120. 17 4. Somma rd: 6478. 28: 4. weshalve de ondergeteekende en eerbied Instied dat het uwee„ Edele Agtb: moge behagen hem van de administratie die Boedel te ontslaan, en Dezelve op te dragen aan de sequester„ dezes Gouvernements terwijl zich reverentelijk de Vrijmoedigheid aanmagtigt te schrijven /onderstond:/ wel Edele Agtb: gebiedende Heer en Heeren /:lager/ uwel Edele Agtbare onderdanige dienaer /was geteekent/ I: I: Bax /in margine/ Ternaten in 't kasteel Orange den 21. Maart 1785. Agtb: volgens besluit van 18: December ap: de administra„ „tie des Boedels van den vermoorde opperstuurman Jacob spruit opgedragen zijnde, neemt bij dezen de vrijheid eerbiedig te vertonen dat ged:e Boedel thans al insolvent is, gelijk Hoogst Dezelve des gelievende bij de volgende Debet en Credit posten sullen kunnen ontwaren, Saturdag den 30: April 1785. 's morgens te agt uuren vergadering van Politie Present Agtb: Voorts - s
English
77. the 30th 2 April 1784. and that of the ensign chittenborf Furthermore, from the report and vendue roll regarding the effects of the First Commissioner on the aforementioned expedition, the ensign willem Hendrik Mittendorf, publicly auctioned by the sequestrator Coomans on the 24th of January 1785. To the Right Honorable Sir Alexander Cornabé Governor and Director together with the Council of the Moluccas Right Honorable Sir and Honorable Gentlemen By secret resolution passed in the session of the 18th of the past month of December, having been ordered by your Right Honorable Worships to hold the public auction of the sequestered effects of the former First Commissioner to the Northwest Coast of Celebes, the military ensign Hendrik willem Mittendorf, I therefore have the honor dutifully to inform the same: that having obtained an extract from the said esteemed resolution of your Right Honorable Worships of the aforementioned date, after prior announcement by drumbeat, I have publicly sold today to the highest bidder in the presence of the attending judicial members Lohoff and Voges, and in the presence of the man himself, such effects and sundries as were surrendered to me into sequestration from the aforementioned Mitlendors on the 18th of October 1776, see Inventory. The said goods and sundries, having been found by the aforementioned members to agree entirely with the Inventory, Vendue roll of such effects and sundries as, pursuant to the resolution of the Honorable Moluccan Government dated 18 December last past, were publicly sold in front of the house of the sequestrator, belonging to the former First Celebes Commissioner, the military ensign W: H: Mittendorff Monday 24 January Anno 1785 11 pairs of assorted stockings - - - - - Cash rd:s 7: 12. — 4 waistcoats and an old pair of trousers - - - walther „ 2: 6: — 5 assorted shirts - - - - - wikkade „ 10. — — Uniform coat, trousers, and vest - - - walther „ 12. — — ditto ditto ditto - - - Mittendorp „ 38. — — 1 satin pair of trousers with silver buckles and blue camisole - - - voogt „ 7. 24 — 1 hat with silver lace and 2 trousers - - - Heisenbag „ 10. 36. — 1 pair of mules - - - - - Cash „ 3. 18. — 2 small cloths - - - - - Heisenbag „ 6: 18. — 2 ditto - - - - - wikkade „ 5. 12. — 3 ditto - - - - - Lohofs „ 6. — — 5 assorted cloths - - - - - Durv „ 9: 18. — 1 Chelas - - - - - Que Compecq „ 8. 24 — 1 blue Guinea cloth - - - - - Daikong „ 7. — — 2 silk pieces - - - - - Durv „ 9: 6: — 4 small neckties, gloves, etc. - - - ditto „ 2. 6. — 1 wooden tray, 3 candlesticks, 4 glasses, etc. - - - Meijer „ 5. — — 12 paintings - - - - - Cash „ 7. 12. — Carried forward - - - - rd:s 157. — — have yielded net a sum of Two hundred thirty-two Rixdollars, sixteen stivers, and eight pennies, as your Right Honorable Worships will be pleased to observe from the attached vendue roll: Trusting that I have complied with the honored orders of your Right Honorable Worships and my duty, I remain with true respect, [at the bottom was written:] Right Honorable Sir and Honorable Gentlemen [lower:] your Right Honorable Worships' willing and humble [signed:] Arie Coomans, sequestrator [in the margin:] Ternate in Castle Orange, the 24th of January 1785. net 76. 79: at the request of the King of Tidore, ten lasts of Javanese rice delivered under condition of restitution. His Highness's request for the handing over of the house of van der Staal not being sufficient to satisfy his assessment. 1. 42 — Sum rd: 251. 24. — Vendue commission at 5 percent - - - - - rd: 15. 17. 8. Table cloth and drumbeat - - - - - „ 4. –. — „ 19. 17. 8. Balance - - - - - rd:s 232. 16. 8. [was signed:] Arie Coomans, sequestrator it appearing that his auctioned goods have fetched no more than rd:s 232. 16. 8. net, could not be granted. it was approved and understood to have this amount transferred into the Company's treasury and to debit the pay account Brought forward rd:s 157. — — 1 cot and bag - - - - - Lohoff „ 2. 12 — 2 ditto ditto - - - - - Heisenbag „ 2. 12 — 5 pieces ditto ditto - - - - - Durr „ 4. 12 — 2 ditto - - - - - Staman „ 2. 12 — 8 dishes - - - - - Lohoff „ 3. 24 — 20 assorted paintings - - - - - Wikkade „ 4. 18. — 2 pieces flowered mats - - - - - Durr „ 6: 36: — 2 ditto ditto - - - - - widow Agaats „ 6: 24 — 2 ditto ditto - - - - - Surv „ 4: 24 — 2 ditto ditto - - - - - Lohof „ 2. 24. — 1 ditto ditto - - - - - Durr „ 3. — — 2 pieces red - - - - - Baxsec: „ 3. — — 2 ditto - - - - - Jan Tjoekoe 2. 24. — 1 chest - - - - - Heisenbag „ 2: 6 — 1 ditto - - - - - Jan Tak „ 8. — — 2 ditto ditto - - - - - Snoeckij „ 2: 36. — 2 ditto ditto - - - - - Stamen „ the 30th of April 1785. of the aforementioned Mittendorp, in accordance with the order, for the shortage of rd:s 656. 2. — or half of rd:s 3280. 10. —, which were imposed on him for compensation by secret resolution of 18 December last past. Hereafter, satisfaction having been taken in the notification given by the Governor that at the instance of the King of Tidore, delivery was made of Ten lasts of Javanese Rice under the condition that they must be restituted from the one hundred lasts of ditto Rice expected by His Highness with the ship De Vreede: The Governor communicates that upon the arrival of the said monarch at this Castle from the capital of India, he could not grant him the house of the late master van der Staal as His Highness had wished, because the said residence stands in the middle of other premises inhabited by Company servants and citizens, from which only many difficulties were to be foreseen, his Honor 1 named slavin Manis - - - - Cash „ 30. — — 1 coat rack, water tub - - - - - Weidemul: „ 2. 6. — of the
Dutch transcription
77. den 30: 2 April 1784. en die van den vendrig chittenborf Voorts uit het Berigt en vendu rol nopens de door den sequester Coomans op den 24. Januarij 1785. publicq opgeveilde Effecten van den Eersten Commissiant in op gem: Expeditie, den vaandrig willem Hendrik Mittendorf Aan den wel Edelen Agtbaren Heer Alexander Cornabé Gouverneur en Directeur nevens den Raad der Moluccos Wel Edele Agtbaren Heer en wel Ed: Heeren Bij secreet besluit ter sessie van den 18. derweken maand december, door uw wel Ed: Agtb: zijnde gelast gewoorden tot de publicque opveiling van de in sequestratie zijnde effecten van den gew: Eersten Commissiant na Celebes N: W: kust den vaandrig Militair Hendrik willem Mittendorf zoo hebbe d'eere Hoog denzelven plichschuldig te berigten; dat na erlangd extract uit welm: uwer wel Ed: Agtb: g'eerd besluit van gens datum naar voorafgegaane Gomslag„ publicq en aan den hoogstmijnende in presentie van de vaceeren „de Justitieele Leden Lohoff en Voges, op heden in 's mans bij zijn hebbe verkogt zodanig effecten en wesmeer, als er van op gens Mitlendors aan mij op den 18: october 76: vide Inventaris in sequestratie overgegeven zijn geworden. Hebbe de gedagte, en met dies Inventaris door op gem: Leden all om accordeerend bevonden goederen en wel meer Vendu rol van zoodanige effecten en wesmer als 'er vide besluit van de E: Moluksche Reegering d: d: 18: December J:o L: voor het woonhuis van den sequester publicq zijn verkogt geworden, toebehoren„ „den gew: Eersten Celebes Commissiant, den militair vendrig W: H: Mittendorff Lundi 24. Januarij A. o 1785 11: paar Kousen in soort - - - - - Contant rd:s 7: 12. — 4: = Borstrokken en een oud broek - - - walther „ 2:6:— 5: Hamden in zoort - - - - - wikkade „ 10. — — Monterings Rok-broek en vest walther „ 12 — — _o _o _„ _o Mittendorp „ 38. — 1 Sateine broek met zilv: gesp: en bl: Camisool voogt „ 7. 24 — 1: Hoed met zilv: tres en 2: broek - - - Heisenbag „ 10. 36.— 1 p„s muilen - - - - - - - Contant „ 3. 18. — 2: kleedjes - - - - - - Heisenbag „ 6:18. — 2: _o - - - - - - - - - wikkade „ 5. 12. 3: _o - -. . . - - Lohofs „ 6. — F 5: Doeken in zoort - - - - Durv „ 9:18. — 1: Chelas - - - - - - - Que Compecq „ 8. 24 — 1: bl: Guinees - - - - - - - Daikong „ 7. — — 2: zijde lappen - - - - - - Durv „ 9: 6:— 4: Dasjes handschoenen &„a - - - —:o „ 2. 6. — 1: doelang 3: kandelaar 4: Glasen &„a Meijer „ 5. — — 12: Schilderijen - - - - - - - Contant „ 7. 12. — Transporteere - - - - rd:s 157. — — zuiver gerendeerd eene Somme van Rijksdaalders Twee honderd twee en dertig; sestien stuiv:s en agt penningen gelijk uwel Ed: Agtb: bij de aanvolgende vendu rol des gelievende zullen ontwaren: vertrouwende aan uwer wel Ed: Agtb: g'eerde ordres, en mijnen plicht, voldaan te hebben, noeme ik met waar respect /onderstond/ wel Edelen Agtb: Heer en wel Edele Heeren /lager / uwer wel Edele Agtb: bereidwilligen en submissen /(getee„ kend / Arie Coomans, sequester /in margine/ Ternaten in 't Kasteel orange den 24. Jann: 1785. zuiver 76. 79: op verzoek van Tidors Koning tien lasten rijst java's afgegeven onder beeding van restitutie zijn Hoogheids verzoek om inruiming van het huis van van der staal niet tot voldoening zijner belasting met toereikende zijnde. 1. 42 — Somma rd: 251. 24. — prC=to. . ld: 15. 17. 8. Vendu salaris à 5: pr Cto. Tafel zijl en gomslag - - - - - „ 4. –. — „ 19. 17. 8. Saldo - - - - - rd:s 232. 16. 8. /was geteekend:/ Arie Coomans sequester zijnde koomen te blijken dat zijne gevenduceerde Goe„ hebbende kunnen werden g'accordeerd. „deren niet meer behaald hadden rd:s 232. 16. 8. Zuiver wierd goedgevonden en verstaan dat bedragen in 's Comp:s Cassa te laaten overbrengen en de soldij reekening rd:s 157. — — 1: kooij en zak - - - - - Lohoff „ 2 12 — 2 „ _o _o - - - - - Heisenbag „ 2. 12— 5: p„s _o _o - - - - - Durr „ 4. 12 — 2: „ _o - - - - - - - Staman „ 2. 12 — 8: Schotels - - - - - Lohoff „ 3. 24 — 20: Schilderijen in zoort - - - - - Wikkade „ 418. — 2: p„s Gebl: matten - - - - - Durr „ 6:36: — 2. „ _o _o - - - - - - wed:s Agaats „ 6:24 — 2: „ _o _o - - - - - - Surv „ 4: 24 — 2: „ _o _o - - - - - - Lohof „ 224. — 1: „ _o _o - - - - - Durr „ 3. — — 2: p„s rode - - - - - - Baxsec: „ 3. — — 2„ _o - - - - - - - Jan Tjoekoe 224. — 1: Kist - - - - - - - Heisenbag „ 2: 6 — 1 _o - - - - - - - Jan Tak „ 8. — — 2„ _o _o - - - - - Snoeckij „ 2:36. — belast werden 2: „ _o _o - - - - - Stamen „ Pr Transport den 30: De A pri l1755. van voorn: Mittendorp naar de ordre voor het mankerende aan rd:s 656. 2. —: of ½. uit moet desselfs soldij reekening rd s 3280. 10. –. die hem bij secreet besluit van den 18: December a: p: ter vergoeding zijn apgelegd te laaten belasten Hier na genoegen genoomen wezende in de gedane te kennen gave van der Heer Gouverneur dat op instantie van Tidors Koning, afgave geschied was van Tien lasten Rijst Java's onder beding dat geree„ „stitueerd moeten worden uit de door sijn Hoogheid met het Schip de Vreede verwagtn werdende één Honderd Lasten dito Rijst: De Heer Gouverneur Communiceerd dat aan dien vorst bij aanlanding van Indias Hoofd plaats aan dit Kasteel, 't huis van wijlen schipper van der Staal als zijn Hoogheid wel einders gavenscht hadde niet hebbende konnen inrui „men om reeden gens woning in het midden van andere door Comp: dienaeren en Burgors bewoond wordende Erven staande, hier uit maar veele moeijlijkheeden te voorsien waren zijn Ed: 1: flavin Manis gen:d - - - - Contant „ 30. — — 1 kapttok, waterbalie - - - - - Weidemul: „ 2. 6. — van den
English
80. the 30th of April. 81. designated. for reasons as mentioned hereunto assigned to the prince as a residence the fine and spacious garden, provided with gentlemen's lodgings, situated on the sea beach and between the lands of non-Christians, not even half a quarter of an hour from the Castle and located on the sea beach, garden Cotta baroe as a residence, the garden Cotta baroe where His Highness, besides all the necessary conveniences, also had the advantage of being able to have the corra-corras, with which his followers arrived daily in great numbers, hauled up onto the beach according to the custom and usage of the Moluccans, which could not have taken place behind the dwelling of the deceased skipper van der Staal without the citizens and residents living thereabouts, who earn their living by fishing, being beforehand forced, to their actual detriment and inconvenience, to seek out other places for their praus far from their dwellings. The Council, having thanked for the communication given and having conformed to the aforementioned arrangement, it was further, upon the Governor's proposal, approved and agreed to assign for the accommodation in the aforementioned To the Honorable, Venerable Sir Alexander Cornabe, Governor and Director, together with the Council of the Moluccas. Honorable, Venerable, Ruling Sir and Honorable Sirs, His Highness the King of Tidor, having chosen upon his arrival here by the ship 'T Huiste krooswijk for his dwelling the garden called Kottabaroe, currently belonging in property to the petitioner, with its dwellings and outbuildings, and this without suspecting that this prince wishes to make use of it for a long time, as is now apparent from hindsight, being agreed to, it appears to the petitioner, subject to correction, that this cannot stand unless Your Honorable Venerable Lordships grant to your petitioner, as he humbly begs, such a rent for it as they shall find reasonable and fitting according to the value of the said garden etc. Below stood: Which begs. Was signed: F. B. Hemmekam. In the margin: Ternate orange the 30th of April 1785. garden Cotta baroe, belonging in property to the former merchant Hemmekam, for which his Honor had left the determination of the rent to the discretion of this government, see the document below. the to December 1785. 82. 83. 2 April 1711. the 30th and for which 18 rix-dollars was paid to them. The Macassar Lieutenant Ibrahim complains about the high cost of providing food for Tidor's king; to him shall be paid 4 rix-dollars per day until today, to allocate an amount of 18 rix-dollars per month for the time during which Tidor's King Kamaloedien will make use of it, and this in pursuance of an old custom according to which the high kings of Tidor and Batchian appearing at this Castle have always been defrayed, and from which he will not depart, under which defrayment is still included the daily provision of victuals, which, prepared by Mohammedans and covered with parasols, must be brought to the kings who have arrived from outside, and for which usually 3 rix-dollars have been paid per day. Then, since the Lieutenant of the Macassars, Poetoe Ibrahim, by the following submitted translated document: Translation of a petition of the Macassar Lieutenant Poetoe Ibrahim. The undersigned Macassar Lieutenant hereby respectfully informs the Lord Governor and Council that in these times the provision of daily victuals for Tidor's Sultan is almost impossible due to the present high cost of fish and other provisions, on which account he most humbly requests Your Honorable Venerable Lordships to add another rix-dollar daily to that usually paid for it by the Company, for when the previous Kings of Tidor came this way, it was testified that in the present expensive times he could not manage with it, but makes a request for 4 rix-dollars per day for the food still provided by him; and His Highness, who according to the testimony of the Lord Governor does not wish to hear of any departure for Tidor before and until the effects of the published act of amnesty sent to Ceram and the Papuan lands are seen, instead of food, according to the following translated document: Translation of a petition submitted by His Highness the King of Tidor and the grandees of his kingdom to the Honorable, Venerable Sir Alexander Cornabe, Governor and Director, together with the Council of the Moluccas. customary that only two boys carried the food container and one the parasol, but now with this present King five slaves are needed, of whom four carry the victuals and one the parasol, therefore Your Honorable Venerable Lordships' humble servant requests to be allowed to receive four rix-dollars daily for it. Below stood: Ternate the 23rd of April Anno 1785. Was signed with Arabic characters, and written next to it: Poetoe Ibrahim. Lower down: For the translation, signed: I. D. Scheorstein, Sworn Translator. the reading 5
Dutch transcription
80. den 30: April 81. aangeweesen. om reden als hier nevens den vorst tot verblijft de fraeije en spatieuse van heeren huizingen voorziene aan zee strand en tusschen „de Landerijen van onchristenen nog geen half Quartier uur gans van 't Kasteel en aan Zeestrand gelegen, thunn Cotta baroe tot verblijft hadde aangeweesen al„ is hem de tuijn Cotta barse waar sijn Hoogh: buiten alle de nodige commoditeiten nog het voordeel hadde van de Corra Corras, waarmede die van sijnen aanhang dagelijks in groote mee „nigte kwamen toevloeijen op het strant te komen laten halen naar volgens der Moluccanen gebruik en usantie het geene aan het agter de wooning van den overleeden schipper van der Staal niet soude hebben kunnen geschieden, zonder de daar omtrent wonende Burgers en Ingezetenen die zig met de vischerij geneeren tot hun werkelijk na„ „deel en ongerief voor af genoodzaakt waren geworden om voor hunne prauen andere verre van derzelver woningen gelegen plaatsen op te zoeken. Den Raad voor de gegeven Communicatie bedankt en zig met opgem: schikking geconformeerd hebbende wierd voorts op 's Gou „verneur propositie goedgevonden en verstaan voor de inruiming van op gem: Aan den wel Edelen Agtb Heer Alexander Cornabe Gouverneur en Directeur nevens Den Raad der Moluccos Wel Edele Agtb: Gebiedende Heer en E: Heeren zijn hoogheid den Koning van Tidor bij zijn aankomst alhier per het schip 'T Huiste krooswijk tot zijn woning verkosen hebbende des supp:t thans in ijgendom toebehorende thun Kottabaroe gen:t met dies woningen en opstallen, ende zulks zonder te vermoeden dat dien vorst een Lange tijd gelijk men nu van agteren vermeint in te zien, zich daar van wil bedienen / g'accordeert wesende, komt het den suppliant /onder Correctie /: te voren zulks geen stant kan houden, ten zij uwel Ed: Agtb: Hun suppliant /gelijk hij oodmoedig smeekt:/ een sodanige Huur daar voor kome toete voegen; als na mate der waarde van gem: Thuin &=a billijk zullen vinden te behooren /:onderstond:/ Twelk smeekt /was geteekend/ F: B: Hemmekam /in margine/ Ternaten orange den 30 April 1785. den oud Koopman Hemmekam in eigendom toekomende thuin Cotta baroe waar voor sijn E de bepaling der huurpenningen aan de dis„ cretie deeser regering had overgelaaten, vide onderstaande geschrift. den toe December 1785. 82. 83. 2 April 1711. den 30: en waar voor r:s 18: tot hun betaald werd. de Maccassaarsche Luitenant Ibrahim beswaard zich weg:s de duurte over het besorgen van spijs van Tidors koning„ aan hem sal tot heden 4: rd:s s daags betaald werden toe teleggen een bedragen van rijksd: 18. 'smaands voor G de tijd geduurende dewelke Tidors Koning Kamaloedien daar van gebruik sal maken en sulks in opvol„ „ging eener oude usantie volgens dewelke Tidorse en Batchianse hoofd Koningen aan dit Casteel 6 verschijnende, altoos sijn gedefroeijeerd geworden en waar van hij niet afstappen onder welk de froije„ „ment nog gehoord de dagelijkse besorging van mond Kost, die door mahometaanen bereijd en met paijongs overdekt den van buiten aangekomen Koningen moet worden aangebragt en waar voor doorgaans rijksd: 3: per ijder dag betaald sijn geworden. Dan dewijl de luitenant der Maccassaren Poetoe Ibrahim bij onder volgend overgelegd translaat Schriftuur Translaat van een verzoek schrift van den Maccassaars Luitenant Poetoe Ibrahim De ondergeteekende Maccassaars Luitenant geeft bij desen de Heer Gouverneur en raad reverentelijk te kunnen dat in dese tijd het bezorgen van dagelijkse mondkost voor Tidors sulthan mits de tegenwoordige duurte van vis en andere Eetwaren bij kans mogelijk is uit dien hoofde uwel Ed: Agtb: needrigst ver„ „zoek nog een rijksdaalders daaglijks bij het gewoonlijk door de Comp: er voor betaald wordende, te willen toeleggen, want wa„ „neer de voorige Koningen van Tidor dit heen quamen was Betuigd in de presente duure tijd daar meede niet te konnen toekomen maar voorde als nog door hem besorgde kost om rd:s 4: per dag versoek doet en zijn Hoogheid, die volgens getuigenis van den Heer gouverneur, van geen verbrek na Tidor hooren wel, voor en al eer men de uitwerksel der gephibliceerde en naar Ceram en de Papoe versonden wordende acte van amnestie te bespeuren krijgt, insteede van Kost, luid ondervolgend Translaat schriftur„ Translaat van een verzoek Schrift door zijn Hoogheid den Koning van Tidor en dis Rijks grooten overgegeven Aan den wel Edelen Achtbaren Heer Alexander Cornabe, Gouverneur en Directeur nevens den raad der Moluccos het gebruiklijk dat maar twee jongens de Eetens bak en een de Pajong droeg, maar thans bij desen tegenwoordigen Koning zijn vijf slaven nodig, waar van vier de mondkost dragen en een de Pajong, dierhalven verzoekt uwEdE: Achtb: needri„ „ge Dienaar om dagelijks 'er voor te mogen ontvangen rd: vier„ /onderstond:/ Ternaten den 23. April A. o 1785. / was geteekend/ met arabische Caracters en er bij geschreven Poetoe Ibrahim /lager / voor 't Translaat /geteekend:/ ID: Scheorstein gezw: Translateur. het Luijdende 5
English
84. 85. Batavia, April 1784. the 30th. but the requested advance payment of cash is denied to His Highness, shall be reclaimed. and furthermore to the King 50: rd:s per month. Furthermore, the Sultan requests, although the provision of provisions for the Kings of Tidor is an old custom of the Company and he would not willingly alter it, that the Father, the Governor and Council, since he must still reside here for some time, would be pleased to grant fifty rijxdaalders a month instead of daily provisions, together with the customary allowance. Furthermore, the Kings and Grandees of the realm very humbly request that the Governor and Council be pleased graciously to furnish one year of Recognition money for Tidor, Weda, Maba, and Pattanij, as they suffer from a lack of daily necessities, hoping that the Governor and Council will not take this request amiss, since we acknowledge the Company as our sole Master. /below stood:/ Written at Kotta Baroe the 17th of Djoemadie Achir A. o 1199. or the 27th of April 1785. /lower/ For the translation /was signed:/ J: D: Schierster, sworn translator. prefers to be accommodated with 50: rijxd:s per month for maintenance: so it is approved and understood: to satisfy the Macassarese Poetoe Hrahim with the allowance of rd:s 4: for every day that he has provided the meals for King Kamaloedien up to the present day and no more, and further to allocate monthly to His aforementioned Highness for maintenance an amount of 50: rijksdaalders, whereby 70. ryjksd:d a month are still saved for the Company. On the other hand, it was understood politely to decline His Highness's request for an advance of one year's Publication The Governor and Council shall dutifully comply with the revered order received from Their High Excellencies, the Noble High Indian Government, namely to effect, if possible, the recovery of the Recognition money for the Grandees of Tidr, alongside the Village Chiefs of Maba, Weda, and Pattanij, because His Highness had already graciously received from Their High Excellencies at Batavia, besides the Recognition money for four years in advance, the sum of rd:s 3000., according to the account sent here from their highest authority. Lastly, it was resolved dutifully to comply with the revered order received from Their High Excellencies and communicated by the Governor to the Members, to effect, if possible, the recovery of the Crown Jewels that went missing during the expedition conducted in A:o 1783 with the Company's and Ternatean arms against the natives of the Island of Tidore, by reclaiming them against a reasonable valuation by Publication of the following context. Reading after the usual preamble: Recognition the - 87. the 30th 2 April 1784 expedition conducted against the natives of the Island of Tidor, to effect, if possible, the missing Crown Jewels, hereby inform the community, requesting and, if necessary, anyone among them who has obtained, through looting or purchase from the looters, any of the following Tidorese Pusakas or Crown Jewels that have not yet been recovered, such as: 2: pieces of silver hanging lamps 1: ditto oblong serving tray 4: ditto salt cellars 5: silver candlesticks 1 ditto washbasin with its pitcher 2: ditto serving trays 1 ditto lime box 1 kris with gold fittings 1 large cannon 2: copper lamps 2 ditto feet for loyangs, 2 ditto broken crowns. 2. ditto small rantaks 1: ditto floral lid for a layang 1: ditto loyang without a foot 1 iron shield 1 ditto balance scale with three weights weighing one pikol 1 old empty chest with lock and key 1: Kolintangs and other missing crown jewels, Thus done and resolved at Ternaten in Castle Orange, date as above: / was signed / Alex: Cornabe, B: S: wenthold, I: G: W: Heinrich, G: F: Durr, J: G: van Voogt, J: H: Bax, and J: J: Bax. ordering that whatever of these they have in their possession, they come forward and exhibit it, and hand it over to the aforementioned Governor against a fair valuation, in order to then receive the value thereof from His Honour. And so that no one shall pretend ignorance of this, this shall be published and affixed everywhere in the Low Dutch, Malay, Ternatean, and Tidorese languages. /below stood:/ Ternaten in Castle Orange, the 3rd of May 1785. /lower:/ Spread the word /signed:/ J: J: Staman, court clerk. ordering Tuesday
Dutch transcription
84. 85 Zatia p til 1784. „ben 30. maar de verzogte voor uit ver„ strekking van Contanten word zijn Hoogheid ontzegd zullen werden opgeischt. en voorts aan den Koning 50: rd:s per maand Wijders verzoekt zoo de sulthan, niet tegenstaande het bezorgen van Mondkost voor de Koningen van Tidor een oud gebruik bij de Comp: is, en ook niet gaarne het zelve wilde altereeren, dat vader de Heer Gouverneur en Raad, terwijl tog nog eenige tijd hier diend te verblijven, insteede van daaglijkse mond kost gelieven toe te staan vijftig rijxdaalders 's maands, benevens het gewone Deproijement. Voorts verzoeken koningen en rijksgrooten zeer needrig, dat Gouverneur en Raad goedgunstig gelieven te vertrekken een Jaar Recognitie penningen voor Tidor Weda Maba en Pattanij, terwijl aan het daaglijks benodigde gebreglijden, verhopende dat de Heer Gouverneur en Raad dit verzoek met gelieven qualijk te neemen, vermits dE Comp:e voor oncen eenigen Heer erkennen. /onderstond:/ Geschreven te Kotta Baroe den 17: van Djoemadie Achir A. o 1199. of den 27: April 1785. /lager / voor 't Translaat /was geteekend:/ J: D: Schierster gesw: Translaat liefst met 50: rijxd:s ter maand tot onderhoud gerieft word: soo is goedgevonden en verstaan: den Maccassaar Poetoe Hrahim te vreed te stellen met de toelaag van rd:s 4: voor ieder dag dat de spijsen voor Koning Kamaloedien besorgd heeft tot den dag van heeden sonder meer en aan sijne Hoogh. voorm: wijders tot onderhoud maandelijks toe te leggen een bedragen van 50: rijksdaalders waarmeede nog 70. ryjksd:d in de maand voor de Comp: worden uit gewonnen. Daar en tegen wierd verstaan sijn Hoogheids ver„ „zoek om voor uijt verstrekking van een Jaar Bekend making Gouverneur en Raad schuldpligtigst zullen voldoen aan de van hunne Hoog Edelheden de Edele Hooge Indiase Rege¬ „ring ontvangen, gevenereerd bevel, om namelijk de recouvree„ ring der bij de A:o 1783. met Comp:s en Ternaatsche wapenen tegen Recognitie penningen voor de Rijksgrooten van Tidr nevens de Dorpshoofden van Maba, weda en Pattanij beleefdelijk te wijsen van de hand, om reeden sijn Hoogheid reeds goedgunstig van Hunne Hoog Edelhedens te Batavia, buiten de Recognietie gelden voor vier jaar voor uit, met rd=s 3000. ontvangen had; ingevolge op hoogst derzelver naar herw:s gedane aanreekening. Laastelijk wierd besloten schuld pligtig te voldoen de te zoek geraakte rijksdaalder aan de van Hunne Hoog Edelheden ontvangen en door den Heer Gouverneur den Leeden meede gedeeld ge„ „venereerd bevel om de recouvreering der bij de A:o 1783. met 's Comp:s en Ternaatsche wapenen tegen de ƒ naturellen van het Eiland Tidore volvoerde Expeditie, te zoek geraakte Rijkscieraden, indien mogelijk, te bewerken met op eisching derzelve tegens eene gemoedelijke taxatie bij Publicatie ƒ van volgende Context. Luijdende na Gewone Certiculen Recognitie den - 87. den 30: 2 April 174 de naturellen van het Eijland Tidor voloverde Expeditie, te zoek geraakte Rijksciraden, indien mogelijk, te bewerken geeven hier van aan de gemeente kennis een ijder onder dezelve die van de ondervolgende nog met teregt geraakte Tidoreese Poesakkas of Rijks¬ „cieraden als 2: p:s zilvere Hanglampen 1: „ do Langwerpige schenkboord 4: „d zout vaten 5: „ zilvere kandelaars 1 „ _o wasch Bek met zijn gieter 2: „ _o schenkborden 1 „ _o Kalk doos 1 „ kris met goud beslag 1 „ groot Canon 2: „ kopere lampen 2 „ _o voeten tot Loijangs, 2 „ _o kroonen defect. 2. „ _o kleene Rantakken 1: „ _o gebloemde deksel tot een laijang 1: „ _o Lojang zonder voet 1 „ ijzer schild 1 „ _o waag met drie gewigten zw: Een pikol 1 „ oude ledige kist met slot en sleutel 1: Koelintangs en meer andere te zoek geraakte rijkscieraden door buit making of aankoop van de buit makers magtig geworden is verzoekende en des noods Aldus Gedaan en Geresolveerd te Ternaten in 't Kasteel Orange dato voorsz: / was geteekend/ Alex: Cornabe, B: S: wenthold, I: G: W: Heinrich, G: F: Durr, J: G: van Voogt, J: H: Bax, en J: J: Bax. ordonneerende wat daar van onderzig hebben komen vertoonen aan een tegen eene billijke taxatie laten in handen van den Gouverneur voorm: om daar voor van zijn Ed: als dan te genieten de waarde van dien En op dat niemand hier van ignorantie pretendere zal deese al omme worden gepibliceerd en g'affigeerd in de= Nederduitsche, maleidsche, Ternaatsche en Tidoreesen laten /onderstond:/ Ternaten in 't Kasteel Orange den 3: Meij 1785. /lager:/ zegt het voort /geteekend:/ J: J: Staman gereegsboie. ordonneerende Dingsdag ƒ
English
89 Business regarding Manado Although the commissioners have not been able to detect any collusive understanding between the Sangirese and Magindanaos. Pelaton had his request to make a short trip refused. were dispatched to Celebes. The Resident shall, however, have to continue his best efforts to discover by whom warned. Alexander Cornabe The Honorable Respected Sir Bernard Sebastiaan Wenthold Merchant, Second and Chief Administrator Johan Godlob Wilhelm Heinrich Captain and Head of the Militia George Fredrik Durr Bookkeeper and Dispenser Johan Godlob van Voogt Judocus Hubertus Bax Provisional Secretary Jacobus Josephus Bax and Pay Bookkeeper Junior Merchant and Provisional Fiscal Having proceeded to the business concerning two letters received from Manado dated 1 and 10 March of this year, and it having been communicated therein by the Resident Mersz that the commissioners dispatched by His Honor to the Sangir Islands, the Sergeant Hout and Corporal Wolff, to conduct a secret investigation into the conduct of the Sangirese petty rulers, had reported upon their return Furthermore, it was deemed unnecessary to grant the request of Ensign Pelaton, stationed at Manado, to make a short trip to this place, provided the Council no expedition this year. On this subject it was further resolved, since no news of Magindanaos or other roving pirates had come in, to dispatch no expedition for the protection of Manado this year, as the Honorable Company would thereby only be driven to unnecessary costs, nor were any enemies encountered by the cruisers. Present Tuesday the 3rd of May in the year 1785: In the morning at half past eight o'clock, meeting of Policy having found no evidence of collusive understanding between the Sangirese and Magindanaos: it was resolved to order the Honorable Mersz to nevertheless continue his best efforts to discover at last in what manner and by whom the last-mentioned marauders are always informed in time of the expeditions against them, such that when the cruising fleets are at sea they are never encountered. 91. the 3rd of May 1785. to satisfy the delay: having been to Cotta boena Cannoneer Sterk has brought no gold. to send with vessels that are dispatched to seek out enemies. to be handed over. must be brought to Quandang metal rantaka of the Prince Steeven must also be provided an opportunity to return to Mogondo. No reasons had arisen to alter the decision taken whereby Pelaton was charged for his share in reimbursing the costs incurred in the needless expedition to Buol and Tolitoli and other posts; and for that reason it was resolved to instruct Manado's Resident once again to ensure that the aforementioned decision is complied with without further delay. Furthermore, it having been accepted for information regarding the matter arranged by the Honorable Mersz, that the Gunner Salomon Sterk, dispatched to Cotta boena to spy on enemy vessels, had bartered some gold for the merchandise given to him on that occasion, it was decided to reply to His Honor on that subject solely that the dispatching of vessels on reconnaissance for enemies and at the same time conducting trade shows poor judgment, and that it is fortunate for the respective overseers that the goods given to them for barter have all been brought back again. investigation whether the metal rantaka made known by the respective overseers [illegible] and overwhelmed Bugis sum of money at the fatal It was also decided to remind Manado's Resident to arrange an opportunity for Prince Steeven of Mogondo, who was pursued by a certain Captain Raja Dollen and brought to safety in Manado by the aforementioned Salomon Sterk, to return to his country if such could be done without endangering his life or person. While at the same time it was deemed necessary to clarify to His Honor that a metal rantaka sent to Manado, dispatched to him and listed on the invoice dated 21 November of the past year without encounter with the Bugis under [illegible], had been captured from the first-mentioned by the Ternatans and returned by their King to the Government; whereas, among other goods belonging to the Bugis, it should have been sent from Manado to Quandang for delivery to the owner, which was omitted to be written here in due time or by letter dated 16 November of the past year; for which reason the Honorable Mersz shall be further ordered to send the aforementioned rantaka to Quandang to the Resident Schoe, in order to hand it over to the owner, who shall give the same to the owner or whoever comes for it.
Dutch transcription
89 Besogne over Manado schoon de gecommitteerden geen verstand houding tusschen de sangireesen en nagindanauwers hebben kunnen bespeuren. aan Pelaton werd zijn verzoek om een springtogje te mogen doen ontzegd. naar RCelobes werden afgezonden. zal den Resident egter zijne devoiren moeten blijven aan„ „wenden om te ontdekken door gewaarschout. Alexander Cornabe Den wel Edelen Agtbren Heer „ Koopm: secunde Hoofd administratiur Bernard Sebastiaan Wenthold Johan Godlob Wilhelm Heinrich „ Kapitein e Hoofd ser Militie George Fredrik Durr „ Brekhouder en Dispencier Johan Godlob van Voogt Judocus Hubertus Bax _o „ p:l secretaris Jacobus Josephus Bax en„ soldij Boekh: „ onderkoopm: en p:l Fiscaal Ter Besogne over twee van Manado ontvan„ „gen brieven 8: 8: 1: en 10. Maart h: a: getreeden wezende en daar bij door den Resident Mersz: bedeeld zijnde dat de door zijn E: naar de Sangiers afgezondene Gecom„ „mitteerden de Sergiant Hout en Corporaal Wolff om heimelijk onderzoek te doen naar het gedrag der sangireesen Landheertje bij te rug komst gerapporteerd hadden Voorts wierd onnodig g'agt het verzoek van den tot Manado bescheiden vaandrig Pelaton om éen spring toetse naar herw:t te mogen doen te accordeeren, mits de Raad van dit jaar zal gen Expeditie Werdende op dit suget nog beslooten om reedenen nog geene tijdingen van Magidanauers of andere rondswervende roovers waaren ingekoomen geene Expeditie tot dekking van Manado in desen Jaare aftezenden terwijl de E: Comp:e daar door maar op onnodige kosten gejaagd worden ook geene Vyanden door de Kruissers gerecontreerd worden Present Dingsdag den 3: Meij A:o 1785: 'Smorgens te half negen uur verga„ „dering van Politie van geene bewijsen van verstaandhouding tusschen de Sangireesen en Magindanauers te hebben op: wierd besloten d E: Mersz: te gelasten van des wien de Marodurs werden niet te min zijne devoiren te moeten blijven aan„ „wenden om eindelijk eens te ontdekken, op wat wij„ „ze en door wien laatsgem: Marodeurs altoos in tijds zodanig verstendig worden de uitrustingen tegen deselven, dat zij wanneer de Kruisvlootjes in zee zijn nimmer aangetroffen worden. van geene s 91. den 3: Meij 1785. dilaij voldoen: de naar Cotta boena geweest zijnde Cann: sterk heeft geen 'goud aangebragt. „te zenden met vaartuigen die om vijanden of te zoeken. werden gedepecheerd. werden afgegeeven. moet naar Quandang gebragt werden Metaale Rantak van de ook Prins steeven moet geleegenheid om naar Mogondo terug te keeren beborg worden.. Geene reedenen waren voorgekoomen om het genoo„ „men besluit waar bij Pelaton voor zijn aandeel is belast geworden met de vergoeding der Kosten, en moet het opgelegde sonder gedaan in de nodelose expeditie naar Brool en Tontolij en meer andere posten: en uit dien hoofden beslooten Manados Resident andermaal te recommandeeren van te zorgen dat aan opgem: besluit zonder verder dilaij voldaan werde. Voorts voor Communicatie aangenomen we„ „zende het door de E: Mersz: bewerkstilligde Pelaton ter bespioneering van vijandelijke Vaar„ „tuigen naar Cotta boena afgezondene Canonier Salomon Sterk eenig goud zij getrocqueerd voor de aan hem bij die gelegenheid meede gegevene koopmanschappen: wierd verstaan zijn E: op dat sujct eenlijk te rescribeeren dat de afzending G van vaartuigen op kondschap van vijanden, en te verkand verlin omngaderen af r gelijk kertijd handel te drijven geen Goed overleg aantoond en het gelukkig is voor de gew: ob„ „zieners dat de door hun ter trocque onderzoek, of de door de gew: opzieners schoe en overompelde Boeimeesen geld som bekend gestelde Metale Rantak bij de fatale Ook wierd verstaan Manados Resident indagtig te maken om aan de door zekeren Capitein Radja Dollen vervolgden en door opgem: salomon sterk naar Manado in veiligheid gebragten Mogondos Prins steeven gelegenheid te besorgen, om weeder naar zijn Land te rug te keeren als zulks geschie „den kon buiten zijn leven of persoon gevaar te stellen. Terwijl teevens nodig geagt wierd zijn E: te elucideeren dat een maar Manad verzonden de hem toegesondene, en bij factuur d: d: 21: Novem: a: p: sonder rencontre met de Boegineesen onder hitlendors en spruuk door de Ternatanen op eerst gem: veroverd, en door hunnen Koning aan de Regeering terug besorg was; terwijl onder de andere den Boegineesen toegehoorende goederen van Manado naar Quandang ter afgave aan den eigenaar hadde moeten werden verzonden, het geene alhier geommitteerd is ter zijner tijd of bij brief d: d: 16: Nov: a: p: aan te schrijven: weshalve d' E: Mersz: nader zal gelast werden om voorn: om aan de eigenaar te rantak naar Quandang te zenden aan den Resident schoe die deselve aan den eigenaar, of den geenen dier 'er omkoomt meede gegevene goederen alle weeder terug gebragt zijn. meede
English
53. 3 May 1785. Business concerning Gorontalo. The Council's displeasure over the useless reports of Schoe. Manado or Gorontalo is detained. is forbidden. how one shall have to conduct oneself. Business concerning while those of Gorontalo King Ambohinga to communicate: must be well on their guard from His Honor to those of Passier was hoped. to ask under proper receipt will have to deliver. Having proceeded to the business concerning a letter received from the Resident of Gorontalo, dated 18 March last, the Council could not conceal their vexation over the succession of hostile reports, which ultimately all vanished into smoke, with which the Honorable Heidfeld has been troubled by the Resident of Quandang, Schoe, for the space of three months; and which gave rise to the detention of the sloop de Manado in the bay of Gorontalo, notwithstanding the prohibition against the detention of the Company's vessels in the said bay; where, as experience has so often taught, within a short time they are so gnawed through by the worms that they can no longer be repaired, since which so often for some years past the most rigorous orders have been dispatched to the said Residency, and which orders have also been fully approved by Their High Noble Indulgenes: thus it was resolved to recommend to the Honorable Heidfeld to adhere strictly thereto in the future if he wished to remain preserved from damages. Yet on the other hand, the orders given by His Honor to the Resident Schoe regarding the emissaries sent from Passier by the head of the Bugis residing there, Poanailie, were fully approved, in the hope that the representations made by His Honor might have a good effect, and that he might pursue a peaceful course to obtain a fair satisfaction for the misfortune that befell his son: it being decided, however, to recommend to the Resident of Gorontalo as well as those of Manado and Quandang to observe a prudent distrust toward all foreign native nations and always to be on their guard against their secret attempts. Furthermore, it was approved and understood to recommend to the Honorable Heidfeld to continue to communicate at all times with King Ambohinga, just as he has observed during the course of these troubled tidings, which has ensured that the diggers have remained quietly in the mines, whereas otherwise the Gorontalo people are to be alarmed by the slightest hostile rumors. Hereupon taking into hand a letter received from Quandang, dated 28 February of this year, it was approved and understood to reply to Resident Schoe that his letters sent during three consecutive months to the Council and to the Resident of Gorontalo, the Honorable Heidfeld, filled with hostile reports, which afterwards were mostly all found to be false and vanished into smoke, and whereby the said Honorable Heidfeld was induced to detain the sloop Manado for three months in the bay of Gorontalo, have appeared so vexatious that Their Honors would once again have reason to leave the expenses caused thereby to the Company to his account, were it not that his ill-considered conduct in this matter was mostly attributed to an all too far-reaching credulity, accompanied by a timid nature, whereby he accepts all picked-up reports of the natives who come to fabricate tales to him as current coin and also immediately puts them to paper, without first having examined and weighed their credibility and trustworthiness: and therefore resolved for this time still to let the matter rest with a severe warning to proceed henceforth with more prudence and deliberation and to keep well in mind the order already dispatched on 28 July of last year to the subordinate Residencies that all expenses caused to the Company by hostile reports that afterwards are found to be false and without sufficient grounds shall remain for the account of those who brought them forward. 94. 3 May 1785. over his timid nature but shall in the future have to compensate everything as well as to level a half-completed, useless small redoubt. to throw into the sea. he is authorized to employ the eight barrels of gunpowder belonging to the Bugis held in custody. Subsequently, considering the inconvenience of storing an extraordinary quantity of gunpowder at Quandang; it was approved to authorize the Resident Schoe to make use of eight barrels of gunpowder belonging to the Bugis kept in storage there, and to have four barrels of sulfur belonging to them and in his custody, reported as spoiled, thrown into the sea by specially appointed commissioners, as well as the four barrels of spoiled lead: while the owner or those sent to receive them could be satisfied at this Castle. Finally, it was resolved to grant the request of the Resident Schoe, namely to level the small redoubt situated on a hill above the Fortress Leyden, constructed by the former Resident Agaats but only half completed, as being of more disadvantage than utility, provided that the Limbotto people do not again seek to find a pretext therein for excusing a meager gold procurement to follow: Underneath stood: Thus Done and Resolved at Ternate in the Castle Orange, date as above. Was signed: A: Cornabe, B: S: Wenthold, J: G: v: Heinrich, G: v: Duw, J: G: v: Voogt, J: H: Bak, and J: J: Basc. hostile Monday
Dutch transcription
53. den 3: Meij 1785. Besogne over Gorontalo 's Raade ongenoegen over de niets nuttige berigten van schoe Manado of grontabe aan„ gehouden is. verboden is. zich zal moeten gedragen. Besogne over terwijl die van Gorontalo koning Ambohinga Com„ municatief te gaan: wel op hunn hoeden moeten zijn van zijn EE: aan die van Passier gehoopt werd. te vragen onder behoorlijke quitantie zal moeten afgeeven. overgegaan wezende tot de besogne over een van Gorontals uitwerking der vertoogen Resident ontvangen briev d:d: 18: Maart El: konde de Raad de Raad hunne orgenis niet verborgen over de aan inschateling van vijandelijke berigten, die eindelijk allen in rook zijn verdweenen, waar meede de E: Heidfeld geduurende den tijd van drie Maanden door quandangs Resident schoe is g'annuseed zullend de rosdenten geworden; en aanleiding gegeven hebben tot de aanhouding van war oor de Cialompste de Chialoup de Manado in de qual van Gorontalo, niet tegenstaande er tegen op gem: aanhouden van s Comp:s vartuijgen in ged: qual; waarze, gelijk de ondervinding alzoo dikwils heeft geleerd, binnen korten tijd zodanig door de wormen wer„ „den doorknaagd dat 'er geen repareeren meer aan is, seedert het geen zo dikmaals eenige Jaren herwaards de rigoreuste ordres naar ged: Resident„ „tie zijn afgegaan, en welke ordres door Hunne Hoog Edelh: ook volkomen zijn goedgekeurd: zoo wierd beslooten de en wan ande : Hefed E: Heidfeld te recommandeeren van zich in het vervolg daar aan stipt te gedragen indien van schaden wilden bleiven bereid. Dog daar en tegen wierd volkomen g'approbeerd de door Quandang. schonop een goede zijn E: aan den Resident Schoe gegeven ordres omtrent de van Passier opgedaagde zendelingen van het hoofd der aldaar remoreerende Boegineesen Poanailie in hoope dat de door zijn E: gedane vertoogen van eene goede uitwerking wezen, en hij tot verkrijging eener billijke satiffactie over het zijnen zoon te beurt gevallen ongeluk, een vreedzamen weg moge inslaan: werdende egter beslooten Gorontalos Resident zoo wel als die van Manado en Quandang aan te beveelen omtrent alle vreemde Inlandsche Natien een voorzigtig wantrouwen te observeeren en altoos op zijn hoeden te zijn tegen derzelver heimelijke attentaten. Overigens wierd goedgevonden en verstaan d' E Heidfeld te moet voortvaeren om met recommandeeren om altoos Communicatief te gaan met koning Ambohinga, gelijk geduurende den loop deser trouble tijdingen heeft in agt genoomen, waar door bewerkt is dat de gravers gerust in de mijnen zijn gebleeven, daar anders de gorontaalders door de alderminste vijanselijke gerug„ „ten te allarmeeren zijn. Hier op ter hand genomen wesende een van Quandang ont„ vangen brief d: d: 28: Feb:rj a: h: wierd goedgevonden en verstaan de redednt ger gerteden Resident Schoe te rescribeeren dat zijne geduurende zijn drie over 94. den 3: Meij 1785. 9 over zijne timide nathril maar zal in het vervolg alles moeten vergoeden mitsgaders een ten halve vollooid onmuttig bolwerkije te slegten. in zee te storten. hem werd gequalificeerd de agt in bewaring hebbende vaten busknuit van de Boegi„ „neesen te emploijeeren. drie agter een volgende maanden aan den Raad en Gorontalt Resident d' E. Heidfeld toegezoondene brieven opgevuld met vijandelijke berigten, die naderhand meest allen onwaar bevonden en in rook verdweenen zijn, en waar door gem: E: Heidfeld aanleiding is gegeven om de Chialoup Manado drie maanden lang inde qual van Gorontale aan te houden, zoo ergerlijk zijn voorgekoomen dat dat Hun Edelens andermaal reden zouden hebben om de hier door der Comp:e veroorzaakte kosten voor zijne reekening te laten, waar het niet dat zijne onbesonne handelwijse in deesen meest al wierden toegeschreeven aan eene al te verregaande ligt gelovigheid, verzeld van een timide naturee, waar door hij alle opgeraapte berigten der inlanderen die ze hem op de mouw komen spelden voor gangbare munt aanneemd en ook aanstonds te papier brengd, zonder eerst derzelver Credit en geloovwaardigheid te hebben onderzogt en overwogen: en derhalve beslooten het voor deese reise nog te laten berusten bij eene ernstige waar„ „schouwing, om voortaan met meer voorzigtigheid en over„ „legte werk te gaan en wel ingeheugen te houden de reeds. op den 28: Julij a: p: naar de onderhorige Residentien afgegane ordre dat alle bekostigingen, der der Comp: werden veroorzaakt door vijandelijke berigten die naderhand valschen zonder genoegsame grond bevonden werden zullen blijven voor reekening van de geenen die daar mede te berden zijn gekoomen. Vervolgens bedagt zijnde op de ongelegenheid ter berging van een extra ordinaire quantiteit buskruit te quandang; wierd goedgevonden den Resident schoe te qualificeeren om gebruik te maken van agt aldaar in bewaring zijnde vaten buspoeder van de Boegineesen en de als bedurven opgegeven mede van hen onder zijne berusting zijnde vier vaten sulven en de vier watenbedurven loeden door expresse gecommitteerden in zee te laten werpen: tewijl den eigenaar dan wel de geenen die tot den ontfangst gezonden aan dit Casteel konden te vreeden gesteld werden. Eindelijk wierd besloten het versoek van den Resident schoe te accordeeren nam om het door den gew: Resident Agaats aangelegde, dog maar ten halven voltooide bolwerkje op een heuvel boven het Fortres, Leijden, als van meer nadeel dan uit zijnde, te slegten, zoo de Limbotters daar uit alweeder geen voorwendsel zoeken te vinden ter verschounig wegens eener te volgen schrale goud procure: /onderstond/ Aldus Gedaan en Geresolveerd te Ternaten in 't Kasteel Orange dato voorschreeven /was geteekend/ A: Cornabe, eB: S: wenthold, J: G: v: Heinrich g: V: Duw, J: G: v: voogt, J: H: Bak, en J: J: Basc. vijandelijke Maandag
English
97: Concerning two translated writings from Tidore's King Kamaludin, namely regarding an increased allowance of recognition money. Alexander Cornabé The Honorable, Right Respected Gentleman Bernard Sebastiaan Wenthold Merchant and Secunde Johan Godlob Wilhelm Heinrich Captain, Head of the Militia George Fredrik Durr Junior Merchant, Provisional Fiscal Johan Godlob van Voogt Bookkeeper, Dispenser Judocus Hubertus Bax Pay Bookkeeper Jacobus Josephus Bax Provisional Secretary Having taken into hand both of the following translated writings from Tidore's King Kamaludin: Translation of a writing delivered by His Highness the King of Tidore to the Honorable, Right Respected Gentleman Alexander Cornabé, Governor and Director of the Moluccas. Reading after preceding blessings: Furthermore, the son, the Sultan, makes known to the father, the Lord Governor, the request made at Batavia to Their High Noble Lordships to extirpate the spices annually on the opposite shore of Halmahera from Tonio down to Dojobodo, since, however, necessary expenses are required to bring Tidore to tranquility, the King and Great Officers of the Realm request that the Lord Governor and Council may be pleased favorably to issue to them one year of recognition money, and hope further that according to the grace granted by the Company to the chiefs of Maba, Weda, and Patani, one year of recognition may be provided. Furthermore, the son, the Sultan, at Batavia graciously obtained money and goods from Their High Noble Lordships to be spent and used for the well-being and pacification of the Tidorese Realm, which work has not been accomplished to this day; therefore may the Governor and Council please not take this amiss, for as soon as the Realm of Tidore is in complete tranquility, the son, the Sultan, and the Great Officers of the Realm shall repay everything. Reading after the customary titles: Translation of a writing delivered by His Highness the King of Tidore and his Great Officers of the Realm to the Honorable, Right Respected Gentleman Alexander Cornabé, Governor and Director, together with the Council of the Moluccas, to extirpate, so that Their High Noble Lordships might slightly increase the recognition money of the son, the Sultan, while the son, the Sultan, trusts that the Honorable Company is the best and highest friend and that its conduct is righteous. Below was written: Written at Kottabaroe the 26th of Rajab, Anno 1199, or the 4th of June 1785. Lower down: For the translation, was signed: J. D. Schierstein, Sworn Translator. Present: Monday the 20th of June 1785, at nine o'clock in the morning. Meeting of the Policy Council. further 99 the 20th of June 1785. and to provide for this issue of one year of recognition money. Regarding the first, it was resolved to let His Highness know that such may very easily follow if Their High Lordships can be informed that a beginning has been made with the extirpation expedition, not communicated the return of the kora-koras sent out by him against the enemy, but nothing concerning the appearance of enemies. of Maba and Weda, and regarding the other, it was understood that the half withheld at the end of December 1783 and 1784 [illegible] to issue to the Great Officers of Tidore. Furthermore, the King and Great Officers of the Realm expect that the Lord Governor and Council will please not take this amiss, for we acknowledge the Company as our only Lord. Below was written: Written at Kottabaroe the 26th of the month of Rajab, Anno 1199, or the 4th of June 1785. Lower down: For the translation, signed: J. D. Schierstein, Sworn Translator. Thus, regarding the first-mentioned document, which had to be considered as having been drawn up in order to give force to the other, it was approved and resolved to make known to His Highness: that an increased allowance of recognition money may very well follow upon a preceding and diligently pursued destruction of spice trees, and particularly in so extensive a district as that from Tonio down to Dojobodo, if one might inform Their High Noble Lordships that a beginning has been made with this work that has become so necessary; whereas now, based upon the King's verbal declaration on this matter made to the Governor, there was nothing else to report than that this matter ought still to be deferred; while concerning the request made in the last-mentioned writing by the King and Great Officers of the Realm for the payment of one year of their recognition money, likewise for the payment of the gratuity monies to the people of Maba, Weda, and Patani, it was resolved that the half of the recognition money granted to the Great Officers of Tidore withheld at the end of December 1783 and 1784, amounting to the sum of 1600 rixdollars, by reason of the expenses and losses caused during the rebellion of the Tidorese, by virtue of the gracious arrangement made by Their High Noble Lordships, need not be disbursed but has been remitted, and the new King in a conversation held with the Governor has touched upon this in an obscure manner characteristic of the native. and also those for the village chiefs. But regarding the requested gratuity monies for the village chiefs of Maba, Weda, and Patani, it was resolved only to condescend to the payment of 253 rixdollars, 25 stivers, which the Maba people, and 291 rixdollars, 4 stivers, which the Weda people had to their credit in the month of September 1783, or until the time when they rose up against the Company; but regarding the extirpation monies earned by the Patani people up to the aforesaid time, amounting to the sum of 178 rixdollars, 1 stiver, it was approved and resolved for the present to let nothing follow, because they have not yet come to repentance and submission. Hereupon, it having been communicated by the Lord Governor that the Manado Resident communicated the receipt on the 10th of this month of a letter dated the 30th of May last from the Resident of Manado, informing that on the 27th, 28th, and 29th of that month, the kora-koras sent by him to Amurang had returned without having encountered any enemies; and that His Honor, having received no other letters of an older date concerning enemies from the bearer, the Burgher Christiaan Eberhart, to
Dutch transcription
97: op twee Translaat schriftuur van Tidors koning kamaloedien nam. om vermeerde toelag van recoqpuitie femn: Alexander Cornabe den Wel Edelen Agtbaren Heer Bernard Sebastiaan Wenthold „ Koopman en Secunae Johan Godlob Wilhelm Heinrich „Tapitein „ Hoofd der Militie George Fredrik Durr Johan Godlob van Voogt Judocus Hubertus Bax _ „ „ soldij boekhouder Jacobus Josephus Bax „ Onderkoopman, p:r fiscaal „ Boekhouder „ Dispencier _o „ p:l secretaris Ter hand genoomen zijnde de beide onder volgende Translaat schriftur van Tidors Koning Kama¬ „loedien Translaat, van een geschrift, g'intra„ „geerd door zijn Hoogh: den Koning van Tidor aan den wel Edelen Achtbaren Heer Alexander Cornabé gouverneur en Directeur der Moluccos. Luidende na voorafgaande Zeegeningen. Wijders geeft zoon de sulthan aan vader de Heer Gouverneur te kennen, het gedane verzoek te Batavia aan Haare Hoog Edelheedens om aan de overwal van Halmaherra van Tonioe af tot Dojobodo toe Jaarlijks de specerijen Vermits egter tot het in rust brengen van Tidor noodzakelijk korten„ werden vereijscht zoo verzoeken koning en rijksgroten dat de Heer gouverneur en Raad aan hun goedgunstig gelieven aftegeven een jaar recognitie penningen, en verhopen wijders, dat aan de door de Comp: verleede genade aan de Hoofden, van Maba, weda, en Pattanij een Jaar recognitie werde verstrekt. Wijders heeft zoon de Sulthan of Batavia van Haare Hoog Edel„ „hedens gratieuselijk verkreegen gelden goederen om te werden besteed en gebruikt tot wel zijn en tot rust brengen van het Tidorede Rijk„ welk werk tot nog toe niet is volbragt, dierhalven gelieven Gou„ „verneur en Raad zulks zig, niet aantebreeken, want zoodra het Rijk van Tidor in volle rust is, zal zoon de zulthan en Rijks grooten alles weder voldoen Luidende na gewone Certitulen. Translaat van een Geschrift door zijne Hoogheid den Koning van Tidor en dis Rijksgroten overgegeven Aan den wel Edelen Agtbaren Heer Alexandor Cornabe Gouverneur en Directeur nevens den raad der Moluccos te Extirpeeren, op dat haar Hoog Edelheedens de recognitie perinen van zoon de sulthan een weinig mogten vermeerderen, ter wijl zoon de sulthan vertrouwd dat de E Comp:e de beste en hoogste Vriend is en haar gedrag regtvaardig. /onderstond:/ Geschreeven te kottabaroe den 26: van Radjap A:o 199 of den 4: Junij 1785./Clager:/ voor 't Translaat /:was geteekend:/ I: D: schierstein gezw: Transl:t Present Maandag den 20: Junij 1785: 's morgens te Negen uuren Vergadering van Politie te verders 99 den 20: Junij 1785. en om voor dit verstrekking van een Jaar recognitie penn: is op het eerste besloten Z: V: te laten weten dat zulks veel ligt volgen kan als H: H: g'informeerd kunnen werden dat met de exterfatie togjt aanvang gemaakt is niet niceerd de terug komst van door hem op de vijand afge„ sondere Corras Corras. maar niets nopens den verscheinen van vijanden. van Mada en weda en of het andere in verstaan de utt„o December 1783. en 1784. ingehouden helft n leegente em vorbeijde„ noten van Vidor af tegeeven. Verders verwagten Koning en Rijksgroten dat de Heer Gouverneur en Raad zulks niet Euvel gelieven te nemen, want wij erkennen de Comp: voor onsen eenigen Heer /onderstond/ geschreeven te kottabarde den 26: van de maand Radjap A.:o 1199: of den 4: Junij 1785. /lager / voor 't Translaat /geteekend/ J: D: Schierstein gerw: Translateur. zoo wierd op eerstgem: het welke om aan het andere kragt bij te setten moest geconsidereerd worden te zijn ingerigt; goed gevonden en verstaan aan sijn Hoogheid te doen weeten: dat eene vermeerderde toelaag van recognitie penningen op eene voorafgaande en met vlijt voortgeset wordende dis„ tructie van specerij boomen, en bijsonder in eene zoo uit ge„ strekt district als dat van Tonio af tot aan Dojobodo, veelijt volgen kan bij aldien men Hunne Hoog Edelheeden informeeren mogt dat met dit soo noodzakelijk geworden werk een anveng wierd gemaakt daar men nu op 's Konings aan den Gouverneur gedane mondelingen betuiging op dit stuk niet anders te melden hadde dan dat daar meede nog diend gesupersedeerdte vorden terwijl omtrent het bij laats gem: schriftuur door koning en Rijksgroten gedaan versoek om de afgave van een Jaar hunner recognitie penningen item om afgave der gunst penningen aan de Maba, weda, en Pattanipreesen beslooten wierd de onder ultimo December 1783: en 1784. ingehouden helfte der aan de rijksgroten van Tidor toegelegde recognitie gelden ter somma van rijxd:s 1600: en sulx om reeden de veroorzaakte ongelden en verliesen bij den opstand der Tidoreesen door Hunner Hoog Edelheden gemaakte gracieuse schikking niet behoeven uitgekeerd te worden maar kwijt geschieden sijn en de nieuwe Koning in een gehouden gesprek met den Gouverneur daar van heeft aangehaald, op eene den Inlander eigen duistere wijze. en ook die voor de Doopshopden Dog nopens de verzogte gunst penningen voor de Dorpshoofden van Maba, weda en Pattanij wierd verstaan alleen te Condesendeeren in de afgave van rd:s 253: 25. —. die de Mabareesen en aan rd:s 291: 4: — die de wedareesen te goed hebben gehad in de maand September 1783: of tot de tijd waar tegen de Comp:e zijn maar voordie nan Pattanij opgestaan maar van de door Pattanijreesen tot voorsz: tijd te goed gemaakt hebbende Extirpatie gelden ten bedragen van r: 178: 1 wierd goedgevonden en verstaan voor eerst niets te laten volgen overzulx zij nog niet tot inkier en onderwerping gekomen zijn. Hier op door den Heer Gouverneur gecommuniceerd zijnde de Manados resident Commu ontvangst op den 10: dezer van een brief in dato 30: Meij J: L: van Manados Resident ter bedeeling dat op den 27: , 28: en 29: dier maand de door hem naar Amoerang afgesonden Korra Korras, sonder vijanden ontmoet te hebben waren terug gekeerd; en dat zijn Ed: geen andere brieven van ouder datum over vijanden ontvangen hebbende van den Baier brenger, den Burger Christiaan ter Eberhart
English
the 20th: 101: having seen that the inhabitants of Manado had secured their goods inside the fortress. and having heard from the resident vessels appeared at Bohoi but that the same had been put to flight by a corracorra. had been dispatched to the government orders dispatched to the sloop de Langmoedigheid pantjallang de Eendragt. yet having taken from the citizen Everhard the following account: Today, the 11th of June 1785, appeared before me, Judocus Hubertus Bax, provisional Secretary of Police of this Government, in the presence of the witnesses to be named hereafter: The citizen Christiaan Everhart, who arrived the day before yesterday from Kema on the vessel of the former Burger Captain Anthonij van der Plaas, who, at the requisition of the Right Honorable Lord Alexander Cornabé, Governor and Director of the Moluccas, and in favor of the pure truth, declared it to be true: That, being at Manado about twenty days ago, he saw that the inhabitants there brought their goods inside the Fortress Amsterdam, and then heard the Resident, the Honorable Mersz, say that three large Maguindanao pirate vessels had appeared at Bohoi, situated in Banka Strait, and that His Honor had dispatched against them three of the Ternatean corracorras. That five days thereafter the said corracorras had returned, and the crew had submitted a report to the Honorable Resident that the said three pirate vessels had been put to flight by one of the corracorras, and that two of the Alforese were slightly wounded. That Manado's Resident, the Honorable Mersz, had already sent letters concerning that fight to the Honorable Moluccan Government by one of the three vessels that departed before the deponent, namely those of the late Ensign Rauch, the citizen Holliger, and the Chinese Wakko. The deponent here concluded, giving as reasons for his knowledge that which is expressed in the text, being prepared, if required, to confirm the same by solemn oath. Was written below: Thus done and related at Ternate in Fort Oranje on the date aforesaid, in the presence of Thomas Voges and Matthias Rauch, both clerks, as witnesses, who duly signed the minute of this along with the deponent and me, the provisional Secretary. Lower down: Attested to by me. Was signed: J. H. Bax, Junior Secretary. Whereby the same attests to having seen at Manado, 20 days before the 11th of this month, that the inhabitants brought their goods inside the Fortress Amsterdam, and then to have heard from the Resident that three large Maguindanao pirate vessels had appeared at Bohoi, situated in Banka Strait, and that His Honor had dispatched against them three Ternatean corracorras, which reported 5 days thereafter that the three pirate vessels were put to flight by one of the corracorras, and that two Alforese were slightly wounded. That furthermore, concerning this fight, letters had been sent to this Government by the proas of the late Ensign Rauch, the citizen Holliger, and the Chinese Wakko. That he, the Governor, upon receipt of the above-mentioned, had dispatched orders to the vessels that had just departed for Gorontalo and Manado with the requisitions, namely the sloop de Langmoedigheid and the pantjallang de Eendragt, to be on their guard, and had made the latter vessel ready in the roads. 100 June 1785.
Dutch transcription
den 20: 101: gesien te hebben dat de inge„ zeetenen van Manado hunne goederen binnen 't fortres ge„ borgen hadde. en van den resident gehoord te vaartuigen of bohotij vertoond maar dat deselve door een„ Corra Corra op de Vlugt geslagen was. aan de reegering waren afgesonden afgegane ordre naar de Chialoup de langmoedigheid Pant: de Vendragt. dog de buger Everhard ielatad Everhart afgenomen hadde het onder„ „volgende Relaas Op heeden den 11: Junij 1785: Compareerde voor mij Judocus Hubertus Bacc, p: Secretaris van Politie dezes Gouvernements, present de natenoemene getuigen. Den opgisteren, per het vaartuig van den oud Burger kapitein Anthonij van der Plaas, van Kema aangekoomen burger Christa „aan Everhart dewelke ter requisitie van den wel Ed: Agtb: Heer Alexander Cornabe, Gouverneur en Directeurder Moluco en ten faveure der zuivere waarheid verklaarde waaragtig te zijn, dat hij nu circa twintig dagen geleeden op Manado zijnde gezien heeft dat de ingezeeten aldaar hunne goederen binnen het Fortres Amsterdam bragten en toen door de Resident de E: Mersz: heeft hooren zeggen dat zich drie groote Magindanausche roof vaartuigen op Bohoi leggende in straat Banka vertoond hadden en dat zijn E: op hen drie der Ternaatsche korra korras, had afgezonden. Dat vijf dagen daar na ged: Corra Cowas geretourneerd waeren en de opvaerende voor keer berigt aan de E: Resident gediend hadden dat ged:e drie roof vaartuigen door een der Corra Corras op de vlugt geslaagen en twee der Alfderen ligt gekwest waeren. Dat Manados Resident de E: Mersz: per een der drie voor den Relatant vertrokkende vaartuigen, van wijlen den vaandrig Rauch„ de Burger Holliger en den Chinees wakko, reets nopens dat geregt brieven aan de Edele Moluksche Regeering had laaten afgaan. Eindigende hier meede den Relatant gevende voor reeden van wetenschap als in den legt staat uitgedrukt; zijnde bereid dezelve, des gerequireerd werdende met solemneelen Eede te bevestigen. /onderstond:/ Aldus gedaan en Gerelateerd tot Ternaten in 't Kasteel orange dato voorsz: ter presentie van Thomas voges en Matthias Rauch beide klerken als getuigen die de minute dezes nevens den Relatant en mij p:l secretaris behoorlijk hebben onderteekend /lager / quod Attestor /was geteekend J: H: Bax, J:r Secretaris Waar bij dezelve betuig 20: dagen voor den 11. dezer te Manado gesien te hebben dat de Ingezeetenen hunne goederen binnen het fortres Amsterdam bragten en toen van den Resident gehoord te hebben hebben dat zij drie maijn nadr dat sig drie groote Magindanause roof vaartuigen op Bohoi„ leggende in straat Banca, vertoond hadden en dat zijn E: op de selven drie Ternaatse Corra Corras hadden afgezonden die 5: dagen daar na gediend hadden dat de drie roof vaartuigen door éen der Corra Corras op de vlugt geslagen en daar bij twee alsoe dat bieven wegens dat gelijten ligt gekwest waren. dat wijders wegens dit gevegt brieven aan deese Regeering waren afgegaan per de prauen van wijlen den vaandrig Rauch den Burger Holliger en den Chinees wakko Dat hij Gouverneur op den ontvangs van boven gerepten om de terug ontbod van de briev aan de naar even naar Gorontalo en Manado met de eijsschen vertrokken vaartuigen de Chialoup de Langmoedigheid en Pantjallang de Eendragt ordre van op hoede te weesen had laaten afgaan en laatsgenoemde kiltje op de rheede bereid doen 100 Junij 1785. hadden.
English
102: 103: the 20th: more men sent out. returned Maguindanaos by a kora-kora kora-kora with little loss had been defeated. and that the same had captured two Manado negroes and deliberation thereon. further force had been sent against them as well as what course they had taken and whether they were at Talapa. cause to return: while on that same day, namely the 10th of this month, upon received written request of the chosen for reinforcement of the first Resident De Swart and Commander Doedes for reinforcement, of European sailors, and further closer orders how they were to conduct themselves! four sailors, one corporal and six privates from the Balayers to the sloop De Langmoedigheid, which was to anchor off Tidore according to but have returned fruitlessly the writings of the aforementioned De Swart and Doedes, had let cast off: although all these having rowed forward as far as Gita and having sighted no sloop have returned, and the Burgher Captain Landau has seen De Langmoedigheid proceed on its voyage. further communication that the That meanwhile two more letters had reached him, the Governor, from the Resident of Manado dated 20 May last past and the 4th of this month, together with a copy of a letter from Amoerang's Postholder to Resident Mersz, stating that the kora-koras sent to Bangka had fought against a large Maguindanao off Bohoi and with minor loss on both sides had parted from one another: that three Manadorese had reported that they had been out fishing close to Bohoi and two of their companions in a prahu had been carried off by the Maguindanaos: as well as that seven enemy prahus had steered south-westward (presumably to Amoerang) and five had sailed past Likupang: as also that the enemies were at Tanjung Tatapa and that the Bajaus had taken to flight. Furthermore, that the Resident had thereupon sent to Bangka and Lembeh 3 kora-koras, 2 paduakers from Siau, and 5 Manado prahus, and to Amoerang 1 kora-kora, 2 Caudipang paduakers, and 2 Manado prahus: all the aforementioned letters were now produced on the table by the well-mentioned Governor, with an inquiry as to what the Council members thought of the matter and deemed best to be undertaken in order not recklessly to jeopardize the Eendragt with the specie and merchandise laden therein for Manado: The Council, taking everything into ripe deliberation and being able to form no great idea of the courage of an enemy who, being three large vessels strong, allows himself to be put to flight by a single kora-kora with Alfoors, but nevertheless wishing to use some precautions and being of the opinion their being 2. June 1785. inquiry 18¾: the 20th: 105: thought to send in company with the Castle Orange. of the heads to whom he has provided the board money requested to be written off. negligence in transmitting duplicate letters on honored qualification from their High Excellencies. was to the Burgher Brouwer during the revolt of the Tidorese. as well as decided to order the being that it would suffice if the pantchiallang 't Casteel Orange, lying as good as ready to sail off Kwandang with the requirements, cast off together with the Eendragt for Manado and there, whenever the Resident deemed it necessary, obtained a convoy to Kwandang, so was this determined with unanimity of votes; but in view of the subsistence money provided by Resident Mersz and requested by him to be written off for the kora-kora and village chief sent by him against the enemy, it was resolved to have the aforementioned Resident first report for how many heads and how much he has issued to each, and to reproach him that as such of letters and papers dealing with outrages of enemies, he lets no duplicates go forward and by this neglect brings about that the government still is and remains ignorant of what he may have written in his first letter sent regarding the Maguindanaos, which failed to arrive. Below stood: Thus done and resolved at Ternate in the Castle Orange, date as above. Was signed: A. Cornabe, B. S. Wenthold, J. G. W. Heinrich, G. F. Durr, J. G. van Voogt, J. H. Bax, J. J. Bax. The Honorable Alexander Cornabé: Merchant and [illegible] Bernard Sebastiaan Wenthold 1 Captain and Head of the Military Johan Godlob Wilhelm Heinrich Junior Merchant and Fiscal George Fredrik Durr Judocus Hubertus Bax Bookkeeper and Secretary absent Soldier's Bookkeeper Jacobus Josephus Bax due to indisposition. Upon the desired authorization from their High Excellencies by honored secret letters from the Governor and Second of 26 November 1784, to be allowed to dispose of the granting of a reasonable reward to the Banda Burgher Brouwer for the proven assistance with his bark De Weldoender and crew against the Tidorese in the autumn of 1783: it is consequently, after deliberation, approved and agreed to have counted out of the treasury, upon proper receipt, to the chief mate on retained wages, Willem van der Sluijs, he being on the spot and authorized by the aforementioned 1000 rixdollars granted for proven assistance Brouwer, a sum of one thousand rixdollars, with which this Thursday the 11th of August 1785 at eight o'clock in the morning. Meeting of the Council of Policy Present Thursday June 1785. 0 government
Dutch transcription
102: 103: den 20: nog manschappen afgesonden. tourneerd magindanauwes door een Corra Corra met weinig verlies verslagen waeren. en dat deselve twee Manado„ reeke haden negeroen en deliberatie deswegen. vort magt op hen was af„ „gesonden mitsgaders wat Cours ze genomen en of talapa waren. doen te rug keeren: terwijl den eijgen dag nog, of den 10. dee„ „ser op erlangde schriftelijk versoek van den g'eligeerd tot versterking van de eerste resident De Swart en Gezaghebber Doedes om versterking, van Europise zeevarende, en voorts nadere ordre hoe zig souden hebben te gedragen! vier Matroosen, een Corporaal en ses gemeene uit de Baleijers na de Chialoep de Lang„ „moedigheid, die voor Tidor ten anker soude komen volgens maar zijn vrugteloos gere schrijvens van opgem: de swart en Doedes, had laaten afsteeken: schoon alle deesen tot Gita sijnde voorge„ „schept en geen Chialoup ontwaard hebbende terug ge„ „keerd sijn, en de burger Capitein Landau de Langmoedig„ „heid heeft sien reijs vorderen. nadere Communicatie dat de Dat hem Gouverneur intusschen nog twee brieven van Manados Resident in datis 20: Meij l: verweeken en den 4: deeser maand nevens Copia briev van Amoerangs Posthouder aan den Resident Mersz: sijnde toegekomen, houde, dat de na Banca afgezonden Corra Corras tegen een Groote Magindanauer voor Bohoij geslagen hadden en met gering verlies aan weeder zijden uit elkanderen geraakt waeren: dat drie Manadoreesen gerapporteerd hadden van digt bij Bohoij uit visschen geweest te zijn en twee hunner medgezellen in een prauw door de Magindanauers geroofd waeren: mitsgaders dat zeven vijandelijke praucen zuidw„s /denkelijk naar Amoerang :/ gestevend en vijf Licoupang voor bij geseild waeren: als meede dat de vijanden op Tandjoeng Tatapa was en dat de Badjoreesen op de vlugt gegaan waeren. Voorts dat den Resident daar op na Banca en Lembe 3: Corra Corras, 2: Paduakans van Chiauw en 5: Manadose prauen en naar Amoerang 1: Corra Corra 2. Caudipanger Paduakans en 2: Manadose prauen had afgezonden: soo wierd alle vooren geciteerde brieven door den Gouverneur welm: tans ter Tafel geproduceerd onder omvrage, wat de raadsleden van de zaak dagten en best oordeelden dat bij de hand genomen wierdt om de Eendragt met de de daar in geladen Contanten en Koopmanschappen voor Manado niet reukeloos in de waaijschaal te stellen: De raad het een en ander in rijpe deliberatie neemende en sig geen groot denkbeeld van de Courage van een vijand die sig drie groote vaartuigen sterk zijnde, van een enkele Corra Corra met Alfoeren op de vlugte laat slaan, konnende formeeren maar niet te min eenige precautien gebruiken willende en aan meening hunner sijnde 2. Junij 1785. omvrage 18¾: den 20: 105: „dagt in geselschap van 't Casteel orange afte senden. van de koppen waar aan hij het ter afschrijving versogte kostgeld verstrekt heeft. tigheid in het oversenden van duf: brieven of g'eerde qualificatie van kunne Hoog Edelheeden. werd aan de Burger Brouwer bij den opstand der Tidoreesen. mitsgadersbestut omde ben„ sijnde dat genoeg doende ware wanneer de voor Quandang met den Eijsch soo goed als zijlvaardig leggende Pantjal„ „lang 't Casteel Orange te gelijk met de Eendragt naar Manado afstak en daar wanneer de resident het noodigt achtede Convoij erlangde tot Quandang, zoo wierd sulx met eenparigheid stemmen vast gesteld, maar ten aansien der door den resident Mersz verstrekte en den residentopepareasteren door hem ter afschrijving versogt wordende kost pen„ „ningen aan de door hem op den vijand afgesonden Cora Corra en Dorps-hoofd wierd verstaan door gem: resident voor af te laten opgeven aan hoe veel koppen en hoe veel en te reprocheren over sijn aala aan ijder afgegeven hebbe en hem te reprocheeren over zulks van brieven en Papieren die over attentaten van vijanden handelen, geen duplicaten laat afgaan en door dit versuim bewerkt dat de regering als nog onkundig is en blijft van 't geene met sijnen eersten afge„ „sonde en niet teregt gekomen briev over de magindanauwers mag geschreeven hebben. /onderstond:/ Aldus gedaan en geresolveerd tot Ternaten in 't Kasteel orange dato voorsz: /was geteekend:/ A: Cornabe, B: S: wenthold, J: G: w: Heinrich: G: f: Durr, J: g: van voogt, J: H: Bass, J: J: Baxt den wel Edelen Agtbaren Heer Alexander Cornabé: „koopman en unen vogt amnas Bernard Sebastiaan Wenthold 1 Capitain en hoofder militie Johan Godlob Wilhelm Heinrich „ onderkoopman en V„r Fiscaal: George Frredrik Durr Judocus Hubertus Bax „ Balkhouder „ „ secret„s absent „ „sold:s boekonder J acobus Josephus Bax mits indispotitie Op verlangde qualificatie van Hunne Hoog Edelleden bij gevenereerden secreete Letteren van Gouverneur en secunde van den 26 November 1784 om de gemoedeleik te mogen Disponeren over de afgave van eener Conve¬ aan den Bandu Burger Swaawer voor de beweezene „nabele beloning assistentie met desselfs Bark de weldoender en opvaerende bij de Tidoresen, in het na„ „Jaar van 1783: word dienvolgens na deliberatie goed„ „gevonden en verstaan aan den in locoen door op gem: 1000: rd:s toegelegd voor bewesen a stentie Brouwer gemagtigd sijnde opperstuurman met stil„ „stand van gagie Willem van der Sluijs onder be„ hoorlijke quitantie uit Cassa te laten tellen een tantum van een Duisend rijkd=s waarmeed deeser Donderdag den 11=en Augustus 1785 'S morgens ten agt uuren Vergadering van Polietie Present Donderdag Junij 1785. 0 „ regeering
English
106: 107: The 11th of August 1785 the expenses and losses placed at that time to the account of the Tidorese were passed for write-off. Emperor of Xullok at Quandang and twelve Gorontalese who were taken prisoner. Arrival of the envoys of the Emperor of Xullok made known his goodwill towards the Honorable Company and that he gladly saw navigation reopened. Resolution regarding this. The navigation reopened for the Xullokese and what will be replied to His Highness. it appeared to the Government that the former owner of the aforementioned small keel received sufficient satisfaction for the loss of time and loss of profit suffered by him under the aforementioned critical circumstances. While furthermore it having been communicated by the Governor and the Second that, as has also appeared from the act of investiture for King Kamaloedien, it has pleased the High Indian Government to remit to the Tidorese as a final settlement everything that was lost by the Company through their aforementioned rebellion and had to be spent on their chastisement to the sum of rd:s 12752: 15: 12: or ƒ 25250: 16: 2: so it was approved and understood that the Tidorese account, which here for the one and the other under the 16th of March 1784 was debited pro saldo and in purchase to the sum of rd:s 7586:14: and ƒ 15020: 17: 9, shall also be relieved for the latter-mentioned amounts, in order not to increase the burdens, by booking off against previous year's charges. Furthermore, a reading having been taken of a secret letter from Quandang's Resident Schoe, dated the 14th of May last, and it having appeared therefrom to the great satisfaction of this Council, the arrival at the aforementioned residency with 4 paduakans of envoys of the Emperor of Xullok Muhamat Alimudien, who under escort of letters for the Honorable Governor and Residents of Manado, Gorontalo, and Quandang with expressions of His Highness's affection for the Dutch East India Company, at the same time had orders to give immediate proof thereof, with the return to the Resident Schoe aforementioned of the sailor Coenraad Takelenburg, alias Drummer, who anno 1777 with the bark the Ida fell into the hands of the Magindanaos, as also of twelve Gorontalese given up by the Magindanaos who anno 1782 were captured by the same aforementioned pirates along with several others, when they overwhelmed the Company's pantjallang De Jonge Cornelis; one being, as can be seen from the Emperor's letter, indebted for the return of these people now happily restored to liberty to the philanthropic efforts 108: 109: The 11th of August 1785 of the Honorable Mr. Johannes Siberg, Extraordinary Member of the Council of the Dutch Indies, as well as Governor and Director of Java's Northeast Coast; and since Sultan Muhamat Alimoedien, besides his succession to the imperial throne of Xullok, on which it was resolved to congratulate His Highness, furthermore communicates to this Government his feelings of esteem and friendship for the Dutch East India Company, and his envoys, according to the letter of the Resident Schoe, having testified to the desire and longing of His Highness to see the navigation and trade to this place and the northwest coast of Celebes, which has been obstructed for some years, reopened again; so it was, since this trade was in former days advantageous in every way for the Company and also for the colony, and the overtures of a powerful monarch who has fallen into war with the Company's enemies the Magindanaos, see the account of Takelenburg, with whom in due time a good treaty of alliance might well be entered into, according to the opinion of all the members ought not to be despised or rejected; approved and resolved furthermore to anticipate his desire in the above-mentioned matter, although not expressed word for word in his letter, and to reopen the free navigation to this place and subordinate places for the Xullokese by publication, copies of which it was resolved to transmit to the Resident and Commandant of the Outer Posts as well as to the Moluccan Principal Kings in order that no hindrance be caused to the first-mentioned nation on their route; furthermore to write to Manado's Resident to provide an opportunity for the Xullokese who have arrived there from Quandang and who should show themselves inclined to travel to this place. Furthermore, as Xullok's Emperor in his letter does not mention compensation of costs for the returned European and 12 Gorontalese prisoners, and it was not known whether His Highness might bring this up in the future, it was for the present approved and resolved to let the Honorable Governor reward according to his discretion the present addressed to His Honor of four pajongs or parasols, ten porcelain plates, and twelve chocolate cups; and to have inserted in the outgoing letter of this Government to Muhamat Alimudien, together with a copy of the aforementioned publication, that, now that navigation to this place has been reopened for his subjects, one hopes to obtain the opportunity to deliver to His Highness a fair compensation for the trouble and expenses.
Dutch transcription
106: 107: den 11en Augu=s 1785 het in dien tijd op reek: der Tidoreesen gestelde onkosten en verliesen. werden ter afschreijving gepasseert Eijser van Daillok te quandang en twalf Gorontalers die „gen genomen Regeering voorkwam dat de geweesen Eijgenaar van op gem„e kieltje genoegsaam voldaan kreeg het door hem geleeden verlies van tijd en gemis van van gewin in voorm Critique omstandigheid: Terwijl voorts door gouverneur en secunde zijnde Gecommuniceerd dat als ook bij de acte van Inves„ titure voor koning Kamaloedien gebleeken is dat der hoge Indiase Regering behaagd hebben aan de Tidoreesen uitkoops kwijt te schelden alles wat door hunne opgem: opstand van de Comp: ver„ „loren is geraakt en tot hunne kasteijdigen heeft moeten worden bekostigd ter somma van rd=s 12752: 15: 12: of ƒ 25250: 16: 2: soo werd goedgevonden en verstaan der Tedoreesen reekening die hier voor het een en andere onder den 16 Maart 1784 p„s en inkoops ter somma van rd:s 7586:14: en off 150'20: 17: 9 belast is geworden ook voor laatsgem: bedragen, om de lasten niet hoger te maken, te ontheffen met afboeking op voorjaarigt Lasten v aan komst der sendelingen van den Voorts Lecture sijnde genomen, van een secruet briefje van Quandangs Resident Schoe: d: d: 14. Meij l: l: ten daaruit tot Groot Genoegen van deesen Raade gebleeken weesende de aankomst ter voorn: residentie met 4: Paduakans van sendelingen van den keijser van Xullok Muhamat Alimudien van die onder Geleijde van brieven voor den Heer Gouverneur en Residenten van Manado Go„ „rontaloen Quandang met betuigingen van sijn Hoogheids genegenheid voor de Neederland„ „sche oost Indische Compagnie, tegeleik last hebben gehad daar van dadeleik blijken te geven, met de terug besorging aan den resident schoe voornd: van den Mattroos Coenraad Takelen„ „burg /:aldas Tamboer:/ die A„o 1777 met de Bark de Ida in handen der Magindanawers vervallen is Geraakt soomeede van twaalf, door de Magindanaurs zijn geven Jorontaalders die A„o 1782: door even gend: rovers met meer andere sijn gevangen ge„ „maakt, wanneer sij 's Comp: Pantjallang De Jonge Cornelis; hebben overweldigd sijnde men gelijk bij 'T kiesers te zien is, de terug besorging dier nu weder gelukkig geworden leiden, verschuldigd aan de menschlievende pogingen Raade van is 108:-„ 109: Den 11en Augustus 1785 Xulloks Kijser zijn genegentheid voor s E Comps te kennen en dat gaamne de vaart open zag besluit des wegen de vaart voor de xullokkers opengesteld en wat aan sijn Hoogheid gere„ „sribeert worden van den Edelen heer Johannes Siberg Raad, extr: Ord van Neederland India, mitsg=s gouverneur en Directeur van Talia 's Noord oost kust en daar sulthan Muhamat Alimoedien boven desselvs opvolging tot den rijkszeetel van Xulloe waarmeede verstaan wird zijn Hoogheid te Congratuleeren deeser Regeering nog meede „deeld deszelvs gevoelens van agting en vrindschap voor de Neederland O: S: maatschapij en sijne sendelingen, bleijkens schreijvens van den Resident schoe getuigd hebbende lust en begeerte van zijn Hoogh: te sijn voor eenige Jaaren gestremde Vaart en handel naar herw:s en de N=s W=t Cust van Celebes weeder open te sien geraken; soo wird dewijl deese handel in vroeger dagen voor de Comp: en ook voor de colomie allesiens voordeeling is geweest en de aansoekingen van een magtig met sComp: veijanden de magindanawers /vode relaas van Takelenburg:/ in oorlang geraakten vorst met wien indertijd somtijds wel een goed alliantie trac„ „taat was aan te gaan naar het begrip van alle de Leeden niet dienden versmaad of afgeweesen te worden; goedgevonden en verstaan den voorts in bovengemelde schoon bij sijnen brief niet woor„ „delijk uitgedrukt sijn verlangen te pravenieeren en de vreije vaart naar herw=s en onderhorige Plaatsen voor de Xullokkers weder open te stellen bij Publicatie, waar van verstaan werd afschrijften aan de Resident en Commandant der Buiten Posten te doen geworden Geleik meede aan de Mol„ „lukse Hoofdkoningen ten Einde aan eerstgem: Natie in Harre route geen Hindernis worden toe„ „gebragt voorts Manado 's Resident aan te schrijven omaan de aldaar van quandang gearriveerde zul„ „lokkers die sig genegen moeten betoonen tot de reise naar herw=s; hiertoe gelegenheid te verschaffen S Vortswoid, deweil zulloes Keiser in sijnen brief niet gewaagd van vergoedieng van Kosten aan den terug besorgden Europees 12: gorontaalse ge„ „vangene, en men niet wist of sijn Hoogh: daar„ „meede in te vervolg te berde nogt komen voor eerst goedgevonden en verstaan door den Heer Gouverneur naar Goeddunken te laten Recom„ „penceeren het aan sijn Ed: G:' addersseerde geschenk van vier pajongs of sonne schermen tien Porceleine borden en twalf. Cholola de kopjes en bij den aftegane brief deezer Regering aan Michamat Alimudien met aan tot eens afschreift van voorn: Publicatie te laten invloejen dat men, nu de vaart voor de sijne naar herw=s weder open is gesteld, gelegentheid hoopt te er„ „langen om aan sijne hoogh:t te doen geworden eene billijke vergoeding voor de moeijte en Kosten
English
Monday, 11 August 1785. The sailor Takelenburg accepted into the service and granted a gratuity. Expenses that His Highness may have incurred for the maintenance and proper care of the aforementioned prisoners. Lastly, out of commiseration with the endured miseries and pitiable state of the sailor Coenraad Takelenburg, who has returned from a long imprisonment, and following previous examples, it was approved and agreed to grant him from the treasury as a gratuity the sum of rd:s 50: — —, and to promote him, being inclined to the artillery service and also found capable for it, to Cannoneer with the salary pertaining thereto, taking effect from this day. Thus done and resolved in Ternate in Fort Orange on the date aforesaid. Was signed: Alex: Cornabe:, B: S: Wenthold, J: G: W: Heinrich, G: Durr, J: G: Van Voogt, J: H: Bax, and J: H: Can. Monday, 29 August 1785, in the morning at nine o'clock, meeting of the Council of Policy. Present: The Honorable Alexander Cornabe: Merchant, Secunde and Chief Administrator Bernard Sebastiaan Wenthold Captain and Head of the Militia Johan Godlob Wilhelm Heinrich Junior Merchant and Fiscal George Fredrik Durr Bookkeeper and Secretary Judocus Hubertus Bax Provisional Pay Bookkeeper Jacobus Joseph Bax Communication from the Quandang Resident along with the account of two reports on enemies appearing on Celebes. The handling of public affairs being concluded this morning, a secret letter received via Manado from Quandang's Resident Schoe dated 20 June last was read, wherein he informs this government of two reports taken by him from as many Caidipang people, namely Gadean and Bantjor, who had escaped from Maguindanao hands, testifying that an innumerable number of vessels with Maguindanaos, Sulus, Bugis and Tedongs, together with the blind Sharif Abdoel Haffel, had been seen at Baro, ready shortly to venture an attack on Buol and Quandang. In contrast, the Tolitoli people, who had returned again to Quandang, their former dwelling place, had assured him that the Sharif was present at Palo. The Resident further reports that after the conclusion of Buol's king, he had obtained news that the blind Sharif had certainly approached Tolitoli with 12 Maguindanao proas awaiting more others, in order to surprise Quandang during that same moonlight. That Buol's king had asked for flintlocks etc. That the King of Buol had made a request to him for: 4 flintlocks 24 barrels of gunpowder flints and bullets, Which was confirmed by the Tolitoli people. That he could not assist His Highness with these, but promised to do so upon relief, and further invited him to Quandang. With which he would have assisted that ruler if such could have happened without their own inconvenience, and now that he could not assist His Highness with these, had made an agreement with the King that if he could not hold out against the enemy, he should come to Quandang with all his subjects. The aforementioned news regarding the intentions of the Sharif was also confirmed by the Buol people Bio and Laoe, who had likewise fled the violence of the Maguindanaos at Baro, who nevertheless claimed that the Sulus were not in league with the Sharif, but maintained that Panganili, the Bugis chief at Palo, would follow with a heavy force. This caused the Resident strong apprehension regarding the speedy obtaining of the military supplies requisitioned for 1785/6, he having on 25 July, according to an extract received thereof, requested Manado's Resident for the dispatch to Quandang of a Ternatean kora-kora for the dispersal of those roaming there, 1 to 2 proas strong, which had captured one after the other, but concerning which dispatch Mr. Merz, by his letter of the 10th of this month, awaits the pleasure of the Council. After mature deliberation, it was resolved:
Dutch transcription
110: 111: den matt:s Takklenburg in den dienst aangenomen en een Douceur toegelegd Communicatie van quandang resi„ „dent nevens de Ligte van twee gelasen over op de Celebes zich ver„ „toond hebbende vijanden Kosten die zijne Hoogh: mag hebben aangewent tot tot onderhouden regt besorging der anne gevangenen voorsz: Laasteleik wird uit commiseratie met de uitgestaan elenden en duernis waardingen staat van den uit eene langdurige gevangenis te rug gekomen matt:s Coenraad Takelenburg meeren: en in navolging van den WelEdele Agtb Heeren Allxander Cornabe: voorige voorbeelden, goedgevonden en verstaan aan „koopman secunde en Hoortadment: Bernard Sebastiaan Wenthold hem tot een douceur uit Cassa te laten afgeven en tantum van rd:s 50: — — en hem die tot de „ Capitain en Hoof der mitstien Johan Godlob Wilhelm Heinrich Arthillerij, dienst genegen en hier toe ook Capabel „ onderkoopman en J. Ripaal George Fredrik Duir bevonden is te bevorderen tot Cannonier met „ Boekhouder „ „ secreta:s Iudocus Hubertus Bax de daar toe staande gagie om met huidigen da„ „ P„o soldij Boekhouder Jacobus Joseph Bax „ge Cours te neemen: /:onderstond:/ Aldus Gedaan en Geresolveerd tot Ternaten in 't Kasteel orange dato voorsz /:was geteekend:/ Alex: Cornabe:, B: S: Wenthold, J: G: W: Heinrich, :G: Durr, J: G: Van Voogt J: H: Bax, en J: fl: Can E De verhandeling der Gemeene zaken desen voormiddag afgelopen zeinde, werdgelezen een secreet over=Manados ontfangen Briefje van Quandangs Resident Schoe in dato 20: en Juni I: E: waar bij dese regering onderhoud over twee door hem afgenomen relasen van zoo veel uit den magindanose handen ontkomen Caijdiepangers met name Gadean en, Ban„ „tjor waarbij getuigd word dat ontelbaar aantal van vaartuigen met manginda„ „nauers, Xullokkers Boegineesen en Maandag Den 29=en Augustus 1785: S'morgens om Negen uuren vergadering Present van Politie Augustus 1785 Den 11=e Maandag Tedongers S 113: den 29=en dat door de Pontolireesen bevesttig is kruit &=a versogt had kunnen assisteeren maar beloovt sulks te zullen doen bij ontseti schol heeft van manado ver„ „sogt om assistentie van een Corra Corra Tedongers met den blinde Sarief Ab„ doel Haffel te Baro gezien is, gereed om eerlang op Borhool en Quandang een„ „kons te wagen: waar Tegen de Tontolijresen die weder op Quandang hunne voorige woonplaats, te rug gekomen waren hem versekerd hadde dat de sarief op Polo aanwesig was; Bedeelende de Resident voorts dat na het sluiten van Borhools Koning dat Bools koning om snaphanen tijding had erlang, dat de blinde sarief voorseker met 12 magindanoose pranen Tontolie genadert was ter inwagting van meer andere om nog bijdat maan„ uandang ligt te overrompeling Dat Brools Koning hem hadde ver¬ „soek gedaan om 4 snaphanen 24 vatten buskruit. vuursteenen en Kogels waar mede hij dat voorsstje ook geassis¬ „teerd hadden bij aldien sulks sonder eijgen on„ „gerief hadde konnen Gescheiden en nu dat bij s: H daar mede niet heeft met den Koning afspraak hadde en voorts naar quandaling genodig gemaakt, dat dies het tegen den vijand niet Konnende houden met alle zijne onderdanen maar maar op Guandang hadde te komen, zijnde vooren gem: tijding wegens de voorneemen van Sariet gecon„ „formeerd geworden door te Baro almede het geweld der margindanauers ontvlugt te Borholeriesen Bio en Laoe die egter wilden dat de Xullokkers met den sarief niet heulen, maar staande Hielden da Panganili het Boeginee„ „sehoofd te palo, met een zware magt zoude volgen het geen den Resident sterk in steeren deel om de spoedige er„ „langing der voor 178 5/6 gepetitieoneerde oorlangsbehoevten hebbende hij den 25=en Julv volgens daar van toegekomen en ex„ „tract manados Resident versogt gehad om de afzending naar Quandang van een Ternaatse Corra Corra ter verstrofing van den aldaar 1: a 2: prauen sterk om„ „zwervend de eene voor en de andere naa had en weggenomen maar omtrend welke afzending DE Merz bij zijn Briefje van den 10 deser maand het goedvinden van den Raad blijvt inwagten word na Rijpe onderdanen Deliberatie Augustus 1785 had
English
Schoe shall have his rash conduct placed before his eyes, as well as his writing here about native affairs, and he shall be directed to conduct himself according to the orders of Gorontalo's Resident. After deliberation, it was approved and agreed to present to Resident Schoe in a sufficient reply and in significant terms how displeasing it appears to this government to be continually troubled, in this and by his fearful nature, with his uncertain advices, contradicting one another, about enemies who reside solely in his fearful mind and are reported to him by lying peoples who thereby find an opportunity to coax from him war supplies that they might at any time use against him himself, and which peoples he ought rather to mistrust than lure to Quandang, just as must also be remembered of the Tolitoli people, who already bear malice toward him and the Limbotto people; that the Ternatean kora-kora summoned by him from Manado against countless enemies was untenable, and not necessary for the expulsion of 1 to 2 proas with marauders, as this could have been done by sending against them only a few armed bolottos from the river. The 29th of August 1785 And it was furthermore resolved, in order to preserve the Resident of Quandang from certain ruin, to forbid him from involving himself further with the Bolang people and Tolitoli people, and from writing to Manado and here about native affairs, regarding which he must henceforth correspond with Gorontalo's Resident, to whose orders he is subordinated; while it was also approved to send a copy of that reply dispatched to him to Gorontalo and Manado for the information of the last-mentioned Residents, and to recommend economy and circumspection in the distribution of war ammunition to natives; and finally to authorize Manado's Resident to dispatch assistance to Quandang only after a request for it has been made to Gorontalo, and not otherwise. Lastly, there being produced on the table by the Governor a translation of a Malay letter dated the 22nd of this month, written by King Kamaluddin, who is present here, and the grandees of the realm of Tidore. The 29th of August 1785 The King and grandees of the realm of Tidore request the helpful hand of the government regarding a large number of his subjects who are staying with the Ternateans. Translation of a document submitted by His Highness Paduka Sri Maha Tuan Sultan Kamaluddin, King, and the grandees of the realm of Tidore, to the Right Honorable Alexander Cornabé, Governor and Director, along with the Council of the Moluccas. At the top appeared the seal of His Highness aforementioned, and reads, after preliminary compliments: Furthermore, the King and grandees of the realm request the Honorable Gentleman and Council that they may recover their subjects staying in the Ternatean lands, so that they, along with other subjects, may perform the Company's work; they further request your Right Honorable that the King and Grandees of the realm of Ternate return the following persons staying in Ternate, namely: Article 5: From Soasio From Jomati Bansa, his children, named Ronga and his daughter called Nene Cubaija, his aforementioned son Rongojan staying with a Ternatean, Murgtaza, son of Kinneleike Labua, and that daughter with the Ternatean called Sabar Hongi, son of Khatib Muti, the above-mentioned Bansa being a brother of King Kamaluddin. From Kimelaha Tugubu, four of his subordinates, of whom two are women and two are men, are staying with Ngofamanyira Tomohudu, and the men are named Baru and Jumati, and the women Bobe and Wede. Further, from Tugubu, five persons are with Sangaji Lematahu, namely Sio, father of four children, a boy and three girls. Further, three subjects of Tugubu, namely a man Kai and two women named Mariam and Haji, are with Ngofamanyira Tafure; altogether 12 heads. From Ngofamanyira Tobo, three women and five men are with Ngofamanyira Jailolo, namely: Hamisi, Robo, Hongi, women; Salama, Hassan, Sabtu, Rongajang, Sabtu, men. From Kimelaha Samatju, with Ngofamanyira Jawa is a person named Sadja, with 4 children, namely, Khatibi and Seri, men, along with Harfur and Sajangam, daughters. From Samatju there are another three heads with Sangaji Simodan, namely, Bedulu, Ternaten, and Hassang, or altogether eight heads. From
Dutch transcription
114: 115: „schoe zal zijn onbesonne handeling werden voor ogen gesteld „do op Hterwaardt te schrijven over Jnlandse zaaken mitsgaders gelatt worden om zig gedraagen naar de beveelen van gorontaals Resident „sident ook assistentie naar deliberatie Goedgevonden en verstaan: den sufficante resident schoe rescriptie en in segnifican¬ „ti termen voortehouden: hoe onbehaag„ „lijk dezer Regering voor Komt Geduu„ in dezen en vreesachtig naturel „ rig lastig gevallen te moeten worden met zijne onzekere d'een de andere tegenspreekende advisen over vijanden die alleen in sijn bevreest gemoed re„ „sideeren en hem opgegeven worden voor Leugenagtige volken die daar bij gelegendheid vinden om van hem oorlangs behoeftens af te praten die sij te eenige tijd tegen hem zelve gebruiken konden, en welke volken hij eerder te mistrouw en dan naar quandang te lokken hebben geleik van de Fontolijreesen, die reeds naar sijn en den Limbotters een kwaat hart toedragen mede moeten gedagt worden: dat de door hem van Manado ontboden Ternaatse Corra Corra tegen ontelbare vijanden mandang mag afzenden onbestaanbaar en om de verdrijving van 1: a 2: Prauen met marodeurs niet nodig was wijl sulx hadde Konnen den 29=en Augustus 1785 Geschieden met de afzending op Dezelve van maar weinige gewapende bolottos uit de qual „gen verboden om in 't vervolgens man„ En werd voorts om Quandang Resident voor een gewis bedervte behouden besloten hem te verbieden zig verder met de Borho„ „lereesen en Pontolireesen intewikkelen, naar manado en narherwaards te schrijven over Jnlandse zaken waar omtrend hij met Gorontalo's Resident wiens beveelen gesubordineerd is, voortaan te Corespondeeren hebbe; terwijl nog goedgevonden wierd van dat aan hem aftegaane rescriptie een afschrivt naar Gorontalo en manado te laten affgaan tot narigt bij de laastgem: Residenten en spaarzaamheid en omzigtigheid in de afgave van oorlogs ammonietie aan inlanders te recommandeeren en eindeleik manados resident te qualificeeren tot de op wiens versoek manadorze„ afzending van assistentie naar Quandang na dat daar om aan Gorontalo en anders niet, aanzoek zal wezen gedaan — Laasteleik door den Heer Gouverneur ter tafel geproduceerd wesende Translaat geschieden van 116 den 29=en 117 Augustus 1785 Koninge en rijksgrooten van Tidor in steeren om de behulpkame hand der regeering van een groote getal sijner onderdanen die zich bij de Ternaten onthouden van een door den alhier aanwezing zijnde koning Kanaludien en rijksgrooten van Tidor Geschreven maleidse brieve: d: d: 22=en dezer maand Translaat van een Geschrift ingedient door zijn Hoogheid Paduka sirie maka Tuhan sulthan Kamaloedien koning en rijksgrooten van Tidor aan den wel Edelen Agtbaren Heer Cornabé Alexander Gouverneur en Directeur nevens den Raad der Moluccos Boven aanstond het Cachet van zijn Hoog„ „heid voorm:s en luid na voorafgaande Complimenten. Wijders versoeken Konings in rijksgrooten aan den Achtbaren Heer en Raad dat Hunne zig op de Ternaatse Landen onthoudende onderdanen wederom mogen bekomen, op dat dezelve nevens andere onderhoorige Compag „nies werk verregten, versoeken uwel Ed Achtb: verdere dat Konings en Rijksgrooten van Ter„ „naten de volgende zig op Ternaten onthoude wedergeven, als Art=m V: van Soasio van djomatien Basla sijne kindren met name ronga en zijn dogter Nene Cubaija gen=t onthoudende zig deszelvs zoon Rongoijan voorm: bij een Tarnataat Mergtazie zoon Kinneleike laboea en die dogter bij den Tarnatan Sabar Hongo gen=d zoon van Hatibie moetie, zijnde bovengem:= Bansa een broeder van koning Kamaloedien. van Kimelaha Togoeboe onthouden zig vier zijner onderhorige waar van twee vrouwens en twee mans persoonen bij Ngoffamanjira Tomo, hoedoe, en zijn genoemd de mans Baroe en Djoematti en de vrouwen Bobe en wede= Nog zijn van Toegoeboe vijf persoonen bij Senghodje Lematahoe, als sio vader van vier kinderen een jonge en drie meisjes Nog drie onderdanen van Toegoeboe als een manspersoon kaij en twee Nouwen Marham en Haadje gen=t zijn bij Ngoffamanjira Tafoere afte zamen 12 koppen. Van Ngoffamanjira Tjobo zijn drie vrouws en vijf manperzoonen bij den Ngoffamanjira Zelolo, als; Hamissie, Robo, Hongi; vrou¬ „wen Salama, Hassan, saptoe, Rongajang, saptoe, mannen. van Kimelaha Samatjoe zijn bij den Ngotsa„ „manjira Djawa een Sadja genaamd, met 4 kinderen, als, Hatrebie en serie, mans. nevens haarvoer en saijangam, cochtens. van samatjo zijn nog drie koppen bij het sengha„ „dje Simodan, als, Bedoeloe, Ternaten en Hassang, of te zamen acht koppen. met E van
English
118 39 August 1785 From Kimelaha Kalaoedien there are three persons at gamsoengi, namely, Abdoel manan Motignori, and Salama, of whom motingorie is at dodingo and the others at gamsoengi, or three heads together. From Ngotfamanjira Djaba there are five persons in the Negorij maccasser, namely Bocassa and soengi, men, and Boietina, Boiwassie and Boi Noekoe, women, the abovementioned subjects having gone to Ternaten in the time of king djamaloedien and Patra Allam. Secondly, from Marieko Loisa there are ten persons with the senghadjie Malaiju and Malaja Tina, namely Djawa, saptoe, sarboela, Lada, Tamate, sinene, Hamissie, Bodo, Maloenoe, besides their wives, children and grandchildren. Further from Marieko Loisa, three persons with Ngoffamanjiera tomatroedoe, namely Baharoe, Sinene, Kiaij, with their wives and children. From the same as above two persons, namely Tubii with his wife and children, and Bonki with his daughter, with the Lieutenant maccasser Ibrahiem. The aforementioned subjects defected in the time of King Jamaloedien. Thirdly, from Senghadjie marieko Laho there are three persons, Sari-Laha, and Sawal with his sister, with the senghadje Malaiju, and moved in the time of King Djamaloedien. From Kimelaha Bobo there are seven persons, namely one the 29th moedien Djamadi with his four children, three sons and one daughter, the sons being named Djamat, Kalang, manda, and the daughter Sabia with two grandchildren named marand and sete, with Ngotsamanjora Tabanga, and they defected in the time of king Mohiedoe. From Kimala Pomanierie there are 21 persons with Ngotfamanjiera djelolo, of whom 16 men named Popa, Tjatji Bahadoen, his son maswara, sappi, pare, dudu, soliba, sappij-muda, sididoe, natibie and his brothers Gurabattie, Fiddin; the five women are named Gita, Parboela, souh, Agossi, salama, or together 21 heads, who defected in the time of King Kamaloedien. Fourthly, subjects from Doloa; From Kimalaha Banowe 20 heads, among whom one named saija has been promoted to Notfamanira Tomohoedoe, with whom are residing: Potja, walangie, Haadji saptoe, kalaodie, Iodu, mahagnoda, moija, Banien one child, salassa, Hadji Sawara, a female person, Jamsungi and her son: these are all with the aforementioned saija Ngotfamanjira Tomahoedoe, and the one named djumatie is with the kimalaha sabele, and three persons, namely salamat, djima and Maija, with the senghadje Tahans. From Kimalaha Tokirie 12 persons: Moedien There O 120 121 the 29th August 1785 possibility of being able to comply with that request. Of these, with the Kimelaha soma, sullu and Tawongi; with the Hoekum Palawan is one named kalpo; one Trijpa is with Ngotsamanjira Tomahoedal and with the Ngotsamenjira Filignami are 4, namely Mali, Soleman, Berham, Baddi; with the Kimelana Pobono four, namely kasteela, Lissi, kielie and Lahiniawa. From Kimelaha Fomanili 12 persons, of whom with Ngotfamanjira Tomadjik eight, namely Rubahongi, Ali, Ranu, Lenena, ridu, Junui, and toboleho and Mole; and the remaining four, Hastia, Buro, Hamissie, abdulrachman, are with Ngotfamanjira Tomohoedoen. From Kimelaha kamtote 14 heads, named Bapo, Jusu, besides son and daughter, Gorahi, dumu, and his brother Radje, reside at gamsingi; one Salam Mustad, Roekoe, Alawodien, Budji, Mang, sohi, reside with the Kimelaha Palli-weri; the aforementioned persons defected in the time of sulthan Djamaludien. Furthermore, the sultan and grandees of the realm demonstrated that their aforementioned subjects defected without cause and hope that they may be returned, whereas they have received back many taken prisoner in the war, how much more the mentioned persons, as it is stipulated by the contracts that Tidorese must remain Tidorese subjects and be returned. Below stood: For the translation — Signed: J: D: Schierstijn In the margin: Written at kota baroe the 16th of the month Sabah A:o 1199, or the 22nd of August 1785. Whereby His Highness and grandees of the realm insist on the helpful hand of this government for the recovery of a large number of Tidorese subjects residing in the Ternate lands and in the Ternate kampong, whose names and places of residence are specifically stated in the aforementioned writing, it was, after the members had been previously informed by the Governor of the views of the King of Ternate, to whom His Honour had sent immediately after the receipt of the Tidorese petition to reclaim the persons mentioned therein, but had received in reply that most of these people had already for a long time lived among the Ternatans, The King of Ternate demonstrates the impossibility three many
Dutch transcription
118 39 Augustus 1785 Kimelaha Kalaoedien zijn drie Persoonen te gamsoengi, als, Abdoel manan Motignori, en Salama. waar van motingorie te dodingo en de andere te gamsoengi, of drie koppen te zamen van Ngotfamanjira Djaba zijn vijf per„ „zoonen in de Negorij maccasser, als Bocassa en soengi; mans, en Boietina, Boiwassie en Boi Noekoe, vrouwen, hebbende bovengem: onderdanen rigten teide van koning djamaloedien en Patra Allam zich na Ternaten Begeven ten Ten tweede van Marieko Loisa zijn tien Persoonen bij den senghadjie Malaiju en Malaja Tina, als, Djawa, saptoe, sarboela, Lada, Tamate, sinene, Hamissie, Bodo, Maloenoe, nevens Hun„ „ne vrouwen kinderen en Kinds kinderen. Nog van Marieko Loisa, drie Persoonen bij Ngoffamanjiera tomatroedoe, als Baharoe, Sinene, Kiaij, mat hunne vrouwen en kinderen. van als vooren twee Persoonen, als Tubii met zijn vrouw en kinderen, en Bonki met zijn dochter bij den Luitenant maccasser Ibrahiem voornt: onderdanen sijn ten Tijde van Koning Jamaloedien uitgeweeken Derdens, van Senghadjie marieko Laho zijn drie Persoonen, Sari-Laha, en Sawal met zijn zuster bij de senghadje Malaiju en ten zeide van Koning Djamaloedien verhuist van Kimelaha Bobo zijn zeven persoon, als, een den 29en moedien Djamadi met zijn vier kinderen drie soonsen een Dogter de zoons zijngenaamd Djamat, Kalang, manda, en de Dochter Sabia met twee kinskinderen marand en sete gen=d: bij Ngotsamanjora Tabanga en zijn ten tijde van koning Mohiedoe uitgeweeken van Kimala Pomanierie zijn. 21 Persoonen bij Ngotfamanjiera djelolo waar van 16 mannen genaamd Popa, Tjatji Bahadoen, zijn zoon maswara sappi, pare, dudu, soliba, sappij=muda sididoe natibie en zijn broederen Gurabattie Fiddin, de vijf vrouwen zijn genaamd, Gita, Parboela, souh, Agossi, salama, of te zamen 21 Koppen uitgeweken ten tijde van Koning Kamaloedien Ten vierden, onderdanen en van Doloa; van Kimalaha Banowe 20 koppen, waar onder een saija gen=t gevordert is tot Notfamanira Tomohoedoe waar bij zig onthouden: Potja, walangie, Haadji saptoe, kalaodie, Iodu, mahagnoda, moija Banien één kind, salassa, Hadji Sawara, een vrouws persoon, Jamsungi en Haar zoon: deze zijn alle bij voorm: saija Ngotfamanjira Tomahoedoe, en djumatie gen:d is bij de kimalaha sabele en drie Bersoonen, als salamat, djima en Maija, bij het senghadje Tahans van Kimalaha Tokirie 12: persoonen Moedien Daar O 120 121 den 29en Augustus 1785 „ mogeleikheid om aan dat versoek te konnen voldoen Daar van bij de Kimelaha soma, sullu en Tawongi. bij de Hoekum Palawan is een kalpo gen=d: een Trijpa is bij Ngotsa„ „manjira Tomahoedal en bij de Ngotsame „njira Filignami zijn 4 als: Mali„ Soleman, Berham, Baddi: bij de Kimela„ „na Pobono vier, als: kasteela, Lissi, kielie en Lahiniawa van Kimelaha Fomanili 12: persoonen waar van bij Ngotfamanjira Tomadjik agt, als: Rubahongi, Ali, Ranu¬ Lenena, ridu, Junui, en toboleho en Mole; en diresteerende vier: Hastia, Buro, Hamissie, abdulrachman zijn bij Ngotfamanjira Tomohoedoen van Kimelaha kamtote 14 Koppen, ges: Bapo, Jusu, benevens zoon en dogter Gorahi, dumu, en zijn broeder Radje, onthouden zig te gamsingi, eenen Salam Mustad, Roekoe, Alawodien Budji Mang, sohi, onthouden zig zig bij den Kimelaha Palli-weri; voornoemd persoonen zijn ten teide van sulthan Djamaludien uitgeweeken voorts vertoond zoode sultan en rijks„ „grooten dat hunne onderdaanen voorm: zonder ooszaake zijn uitgeweeken en verhoopen dat dezelve mogen terug be„ „komen terwijl veele in den oorlog gevan„ „ge genome hebben terug bekomen hoe veel te meer gerepte persoonen als zijnde bij de Contracten vastgesteld Tidoresen Tidore„ „se onderdanen moeten blijven en terug gege„ „ven worden. /:onderstond:/ voor 't Translaat — /geteikend/ J: D: Schierstijn (ter zijde/ geschreven te kota baroe den 16: van de maand Sabah A„o 1199: of den 22:en Augustus 1785 Waar bij zijn Hoogheid en Rijksgroo¬ „ten insteeren om de behulp zame hand dese regeering ter recouvreering van een groot getal zig op de Ternaatsche landen en in de Ternaatsche Campong onthoudende Tidorese onderdanen welker namen en verblijvflaatzen in op gem: schriftuur specificq op gegeven worden soo wird na dat de leden door den Gouverneur precalabel g'informeerd waren van de gevoelens van Ternaats Koning bij wien sijn Ed=e inmediaat naden ontvangst van het Tidorees versoekschrift gezonden had om de daar vermelde personen tereclameeren maar in keerbericht te ver„ Ternaats koning vertoond de oms„r staan gekregen hadde, dat de meesten „drie menschen reeds voor lange onder de Ternatanen veel
English
12 12122 123 the 29th Tidore's king regarding this had married Ternatans and begotten children, and thus could not possibly against their wish and will, leaving behind their children, be separated from one another; not only that, but His Highness in the same manner would also be able and have to insist upon the return of his subjects who likewise and in greater numbers are to be found among the Tidorese, His Highness being fully assured that if the peoples were reciprocally returned they would not long remain under the jurisdiction of their own king, but would seek opportunity to return to their spouses and children, from which undoubtedly much trouble would have to arise for both parties and also for the Government: it has been approved and agreed, since also upon the Governor's mission sent to the Campong Maccassar, the Tidorese who have resided there for many years and are married to Macassar women roundly declared that they would not let themselves be persuaded to return under the Tidorese territory except by force! to have the King of Tidore presented with the above by two members of this council, Mr. Durr and Major Bax, with the friendly request, in order to avoid everything that could give cause for alienation or offense to the renewed friendship between both realms, to waive this assumed claim, under the assurance that all Tidorese subjects who from this day forth might desert to the Ternatans shall, upon notification thereof, be immediately reclaimed and returned; and since His Highness of Tidore has been pleased to comply with the arrangement of this council, according to the following report from the delegated members. and To August 1785 125 who have served according to their report Honorable, Most Worshipful Ruling Lord! Pursuant to and in fulfillment of Your Honorable Worship's secret resolution of today, the undersigned have today as required proceeded to the residence of Tidore's Sultan at Cotta baroe, and upon the requested audience brought to His Highness's knowledge that the Lord Governor, concerning the contents of His Highness's petition and the request made alongside it that the Tidorese people mentioned in the said writing who had deserted to the Ternatans might be returned, had received as an answer from Ternate's Lieutenant that most of these people had already long been married among the Ternatans and had also procreated children in their marriage, and thus could not possibly against their wish and will, with the abandonment of their children, be separated; not only that, but His Highness of Ternate in like manner would also be able and entitled to insist on the return Alexander Cornabé Governor and Director Together with The Council of the Moluccas To the Honorable, Most Worshipful Lord: the 29th August 1785 of his subjects who are situated in like manner among the Tidorese and were greater in number; although His Highness is well assured that if said peoples were returned reciprocally, they would not long remain under the authority of their king, but would soon seek opportunity to flee back to their spouses and children, from which undoubtedly nothing would flow but constant complaints and trouble for the Government and Their Highnesses, if it did not already give cause for embitterment among the subjects and hostilities to be feared therefrom. Having stated this beforehand, we further made known to His Highness of Tidore that the council had deliberated this morning over His Highness's writing as well as over the answer of Ternate's Sultan, and had decided thereupon to request His Highness the King of Tidore, in order to avoid everything that could give cause for alienation or could inflict any damage upon the renewed bond of friendship between the realms of Tidore and Ternate, to be willing to waive the said claim, under the assurance, however, that all Tidorese subjects who henceforth from this day forward should desert to the Ternatans would, upon the notification by His Highness, be immediately 124 return would be 176 127 the 29th of August 1785 reclaimed and returned. His Highness the King of Tidore, having heard the contents of our commission, declared hereupon that, although he might have something to say regarding the answer of the Ternatan Sultan, he nevertheless, out of pure affection for the Honorable Company and in order not to show that, by standing too rigidly upon his point, he was giving the first cause for alienation, was pleased to comply with the arrangement of this Government; but requested to be allowed to receive back from Ternate an individual belonging in property to His Highness, named Havis Gardoni, residing with Major Castorian: Which we have the honor to report to Your Honorable Worships, while we with high esteem take the liberty of writing, was undersigned: Honorable Most Worshipful Ruling Lords and Gentlemen, below: Your Honorable Worships' humble servants, was signed: G: F: Durr, J: B: Bax, in the margin: Ternate in Castle Orange the 29th of August 1785. Of which note was taken. It was approved and agreed to take note thereof, and furthermore to have the King of Ternate requested for the return of Havin Gordonie, belonging in property to the King of Tidore and residing with Major Castoriani; and furthermore still to take note of the Governor's communication that upon His Honor's persistence, even before the start of this meeting, he had obtained from Ternate's King the return of the blood-relatives of King Kamaloedien of Tidore, who had fled among His Highness's subjects and were mentioned in the aforementioned Tidorese petition. was undersigned: Thus done and resolved at Ternate in Castle Orange, date as above, was signed: Alex: Cornabé, B: S: Wenthold, G: W: Heinrich, G: J: Durr, J: A: Bax, J: J: Bax. Agrees is First Secretary Examined GG He Greven April resolution Ternate Patria Copy No. 5 From No. Anno 1785: No. 17
Dutch transcription
12 12122 123 den 29=en Tidors koning des wegen „ Ternatanen getrouwt waren en kinderen „vermekt hadde en dus ommogelijk tegen„ „ hunne zin en wil met agterlating van „kinderen konden van eengescheiden worden „niet alleen maar dat zijn Hoogheid „ in zelver voege ook zoude konne „ en moeten aandringen op de terug „gave zijner onderdanen die even „eens en in groter getal bij de Tidoresen „ te vinden sijn houdende zij Hoogheid „zig versekerd dat de volkeren weder„ „zijnds terug gegeven worden de net „lange onder het gebied van hun „eigen koning bleiden zouden maar „gelegentheid zoeken om tot hunne „echtgenoten en kinderen terug te„ „„kieren waar uit ontwijffelbaar veel „hoofdbreeken voor beide parthen en „ook voor de Regering soude moeten „ ontstaan: goedgevonden en verstaan dewijl ook afsendinge eener Commissie naar op 's Gouverneurs naar de Campong maccassar gedane bezending de aldaar zederd veele Jaren gehuisvest hebbende En met maccassaarse vrouwen gehoude Tidoreesen rondent verklaard hadde zig niet dan met geweld „tot de Terug Keering onder het Tidorees „gebied zouden laten overhalen! Tidors Koning door twee leden uit desen rade DEDurr en Bax major het boven „staande te laten voorhouden, met vrien„ „deleik versoek om ter vermeding van alles wat aanleiding Geeven kon tot verwijdering of krenking der vernieude vrindschap tusschen de beiderijken van eene veronderde pretentie afzien onderverseke„ „ring dat alle Tidoreese onderdanen die van heden af tot de Ternatanen kwa„ „men overtelopen op de daar van te doene communicatie direct opgeeijscht en terug bezorgd sullen worden En daar zijn Hoogheid van Tidor zig met deschikking van dezen rade welheevt willen Conformeeren naarluid van het ondervolgend berigt van gecommitteerde Leden. en Aan Augustus 1785 125 die gedient hebben na Haar beregt WelEdelen Agtbaren Gebieden den Heer! Jngevolge van en voldoening aan, uwelEd Agtb secreet Besluit van heden hebbende onder„ „geteekende zig heden nadennodig vervoegd naar het verbleid van Tidors sulthan op Cotta baroe en naarlangde audientie zijn hoogheid ter kennisse gebragt dat den Heer Gouverneur op den inhoud van zijn Hoogheid versoekschrivt en daar nevens gedaan versoek dat de bij ged: schrivtuur tot de Ternatanen overgelopen geen Tidoreesen volkeren mogten werden terug gegeven: van Ternaats Luitenant tot keer berigt gekre„ „gen had dat de meesten drie mensch reeds voor lange onder de Ternatanen getrouwd en ook kindere hun Heuweleijk geprocreerd hadden en dus onmogeleik tegen hun zin en wil met verlateing hunner kinderen kunnen gesepareerd worden niet alleen maar dat zijn Hoogheid van Ternaten in diervoege ook zoude konnen en magten aandringen op de terug Alexander Cornabé Gouverneur en Directeur Nevens Den Raad der Molucior Aan den Wel Edelen Agtbaren Heer: den 29e Augustus 1785 Gave zijner onderdanen die zig in zelve voege bij de Tidoreesen bevinden en meer ingetal wharen schoon zijn Hoogheid wil versekerd zij dat Gedagte volken weder zijns terug keerende net lang onder het gebied van Hunne koning zoude bleiven maar haast gelegendheid om tot hunne Echtgenoten, en kinderen te rug te vlieden waar uit ongetwijffeld niet zoude voortvloeijen dan gestaadige klagten en Hoofd„ „breken voor de Regering en Hunne Hoogheid zoo het algeen aanleiding gaf tot verbettering onder de onderdanen en daar uit te duchtene vijandeleikheden Dit voor afgezegd hebbende gaven wij zijn Hoogheid van Tidor verder te kennen dat dat den raad over zijn Hoogheids schriftuur zoo wel als over het antwoord van Ternaats sulthan heden morgen gedelibereerd en daar op besloten hadden zijn Hoogheid den Koning van Tidor te versoeken, om, tot vermeiding van alles het geene aanleiding geven tot verwijding ofer eenige krenking kon toebrengen aan den vernieuden band van vrindschap tussen de rijken van Tidor en Ternaten, van ged: pretentie te willen afzien onder verzekering egter dat Tidoreese alle onderdanen die voortaan van heeden of tot de Tarnatanen kwamen over te lopen op de kennis Jave van zijn Hoogheid direct 124 Gave zouder 176 127 den 29=en Augustus 1785 zouden werden op geeijscht en te rug bezorgd Hun Hoogheid den koning van Tidor den in„ „houd onzer commissie aangehoort hebbende verklaarde hier op dat schoon op het antwoord van Ternaatsche sulthan iets te zeggen mogte hebben echter uit eene suivers genegentheid voor de EComp: en om niet te zoonen dat, door altestijv op zijn stuk te staan de eerste aanleiding tot verweidering kwam te geven, zig gaarne wilde conformeeren met de schikking dezer Regering, dog versogt van Ternaten temogen terug erlangen een zijn Hoogheid in eigendom toe behoren —. Havis Gardoni gend zich onthouden bij majoor Castorian: Het geen wij de eere hebben UwelEd: Agtb: teberigten dewijl wij met Hoogagting de vrijmoedigheid gebruiken van 't schreijven, /:onderstond:/ WelEdele Agtbare gebiedende Heeren E Heeren /:Lager:/ uwelh WelEd: Agtb: onderdanige Dienaren /: was geteekend:/ G: F: Durr, J:bB: Bax /ter zijde:/ Ternaten in 't Casteel Orange den 29=en Augustus 1785 Ngh waar van aanteekening gehouden Wierd goedgevonden en verstaan daar van houden aantekening en voorts bij den koning van Ternaten te laten versoeken om terug gave van den koning van Tidor in eigendom toe behoorende en zig bij den majoor Castoriani onthouden, Havin Gordonie, en wijders nog aante„ „kening te houden van 's Gouverneurs Ge„ „dane Communicatie dat op zijn Ed=s aanhouden nog voor het aangaan deser vergadering van Ternaats No„ „ning verkreegen had terug bezor„ „ging van de onder zijn Hoogheids onderdanen uitgeweeken en in voorn gem:= Tidorees versoek schrivt Ge„ „noemde bloed=vrinden van koning Kamaloedien van Tidor /:onderstond:/ Aldus Gedaan en Geresolveerd te Ternaten in 't Kasteel orange dato voorsch: /:was geteekend/ Alex: Cornabé:, B: S: Wenthold G: W: Heinrich, G: J: Durr, J: A: Bax„ J: J: Bax Accordeert is P. Secrets ar Nagezien GG He Greven Aprl derslitie Ternetten Patria Copiel No. 5 Vanr r0. A=o 1785: N=o 17 i
English
129 Separate Wednesday the 6th of July Anno 1785. In the morning at nine o'clock, Meeting of Policy. Present: The Honorable Alexander Cornabé The Honorable Bernard Sebastiaan Wenthold, Merchant and Second Captain and Head of the Militia Johan Godlob Wilhelm Heinrich Junior Merchant and Provisional Fiscal George Friedrik Durt Bookkeeper and Secretary Iudocus Hubertus Bax Ditto Pay-Bookkeeper Iacobus Josephus Bax Absent: Johan Godlob Van Voogt, Bookkeeper and Dispenser, being indisposed. The Governor having communicated to the members that His Highness the King of Ternate, upon His Honor's urging, had caused the forest houses on the island of Morotai and the necessary transport vessels for the extirpators to be made ready, it was resolved to let the extirpation expedition begin on the island of Morotai and further on the coast of Halmahera from Galela along the Bay of Kau as far as Dodinga, and to appoint as heads and commissioners over that work the Military Lieutenant Johan George Vegelen and the Assistant Daniel Baijer. But since the Council was of the opinion that in the present conjuncture of time twenty-two private soldiers, such as have previously accompanied them for the protection of similar missions, could not well be spared from this Castle, it was approved and understood to assign to the commissioners, just as took place in Anno 1775: 1 Sergeant Revised GG W: Greven 1 Sergeant 2 Corporals 12 Private Soldiers 1 Sergeant 10 Private Citizens, besides 1 Under-Surgeon with the necessary tools, rations, and medicines for six months, the members conforming completely with the draft instructions drawn up by the Governor for the information of the aforementioned Commissioners. Underneath stood: Thus done and resolved at Ternate in Castle Orange, date as above. Was signed: Alex: Cornabe, B: S: Wenthold, J: G: W: Henrich, G: F: Durr, [illegible] J: H: Bax, and J: J: Bax. Agrees
Dutch transcription
129 Apart Woensdag den 6:en Julij A„o 1785:— 'S morgens te negen uuren Vergadering van Polietie Present Alexander Cornabé: Den WelEdelen Agtbaren Heer Bernard Sebastiaan Wenthold „ Koopman en secunde „ Kapitanen Hoofd den mitiete Johan Godlob Wilhelm Heinrich „ onderkoopman en p„r Fuscaal George Friedrik Durt „ Boekhouder en 8„ Secretaris Iudocus Hubertus Bax „ D„o „ „ soldij Boekh: Iacobus Josephus Bax absent Johan Godlob Van Voogt „ Boekhouder „ Dispencier mits in dispotitie Door den Heer Gouverneur aan den Leeden mede geheld zeinde dat zijn hoogheid den koning van Ternaten op sijn welEd gedaane aansporing de Bosch huisen op het Eijland Morontaij en de nodige Transport Vaartuigen van de Extirpateurs in gereedheid hadde laten brengen wird beslooten met de Extirpatie togt op het Eijland morentaij en Voorts op de Kust Halmaheera van Gallila langst de Bogt van Cauw tot aan dodingo te laaten beginnen en tot hoofden en Commissi„ „anten over dat werk te benoemen den Luitenant Militair Johan George Vegelen en den Adsistent Daniel Baijer dan wijl de Raad van gevoelen was dat er in de presente tijds Conjunture niet wel twee en twintig gemene militairen als voor hen tot dekking van diergeleijke besendigen sijn meede gegaan uit dit Casteel konden gemist worden zoo wird goedgevonden en verstaan den Commissianten even als in A„o 1775 heeft plaats gehad toe tevoegen 1: Sergiant Nagezien GG W: Greven 1: Sergiant 2: Corporaals 12: gemeene Militairen 1: sergiant 10: gemeene Burgers nevens 1: onder Chirurgijn met de nodige Gereedschappen Randsoenen en medicamenten voor ses maanden conformeeren zig de Leeden volkomen met de door den Heer Gouverneur in Concept gebragte Instructie tot narigt van De Commissianten voornd: (:onderstond:/ Aldus Gedaan en Geresolveerd tot Ternaten in't kasteel Orange dato voorsz: /was geteekend:/ Alex: Cornabe, B: S: Wenthold, J: G: W: Henrich, G: F: Durr, J„ pr tjan oaet J: H: Baj, en J: J: Bax Accordeert