Inventory 3910
Japan · 526 pages · 274 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
acted as if I had no intention of proceeding further than Roemakaij and then subsequently paying a visit to the offices of Saparoua and Haroeko, in order to surprise the inland Ceram people most unexpectedly, and by that means, were it possible, to finally get hold of the rebel Noekos. Section 41. While on my return journey with the Hongi fleet of Pulau Gisser, I also earnestly recommended to the orang kaya of Ceijtor and his elders to investigate the spice trees that might still be found in their lands, and upon discovering any of the same, to immediately inform me or the head of Saparoua, which they indeed agreed to do; yet they also declared at the same time that none would be found any longer, [illegible] requested presumably why through at Kelang scattering of the same for reason done.
Dutch transcription
hebben even of ik geen voornemen hadde om verder te gaan als tot Roemakaij en dan vervolgens de Comtoiren Saparoua en Ha= =zoeko een visch te geeven, om de boven Cerammers op t onverwagtste te verrasschen, en, door dat middel war 't mogelijk den Rebel Noekos endelijk in handen te krijgen. — §41. Terwijlik in mijne te zug reijs met de Hongij vloot van P=s gisser den orangkaij van Ceijtor met zijne oudstens ook eenstig aanbevolen hebbe om onderzoek te doen na de sppecerij bomen die in hunne landerijen nog te vinden mogten wezen en bij ontdekking van eenige derzelve om mij of 't hoofd van Saparoua daar van ten eersten kennis te geeven zo als zij wel aannamen te zullen doen; dog ook daar bij tevens verklaarden dat er giene meer te vinden zoude weezen 541 metz ree verzogt vermoedelijk waarom doo te kelang uitstrooijsel van dezelve om reeden gedaan.
English
the large statement of his power found to be untrue P:lo Gisser and Ceramlaut found evacuated. — presumption that Beko informed to seize him in his hiding place Roematval. — sided with Noekoe none of them would adhere to Noekoe bullets issued at once. threats made to fight that Negorij. — solicited by the brother of =koe with 34 Jonks. the cruising of the shores of the gij regulated. — waived pursuing Noekoe to Goram. ~ Raaakit and Waarr for reasons left unvisited. with some Hongij rembaijen to reconnoiter per gulf and to make chase on the aforesaid Cone Corente, after scouting around that island he reported to have seen no Corre Corren nor any other vessels, except 2 to 3 small vessels that upon his approach had taken flight to the shore without being able to overtake them, and the skippers also being very fatigued, I had to drop anchor before Oerong to grant those men some rest. § 49: The occurrences in this Negorij having already been made known briefly above under the justification from § 21 up to and including 32, § 50: following the thread I shall here only further mention that the orangk: of Knaa here, and on the following day with my departure from there also the Captain of Kessing, made known to me that the rebel Noekoe did stay there for some time with his brother and some Goramese and other vessels, but upon hearing of my arrival with the Hongij fleet had fled to Goram, as well as that the widespread rumor as if he had had 100 and more vessels with him was unfounded and contrary to the truth. § 51: And since upon my arrival at P:lo Gisser I found both that island and the Ceramlaut lying opposite entirely devoid of people, presumably out of fear of being punished for harboring the aforementioned peace disturber Noekoe and his subordinate brother Magova and adherents. — § 52: Who, according to what was noted at § 35, took Noekoe away from his hiding place at Roemasoal and have brought him back to Ceram, apparently because they were informed by their covert friends at Tidore of the plot to capture him there. § 53: Just as some reason for this presumption is given by that which was written by a certain Abdullah, claiming to be Imam and secretary, to the hadjis stationed here, Muhamad Noir, Aboe Casim, and Achmat Farinati, in a letter that was handed to me by these hadjis and now passes under the appendices. — § 54: Since he states therein, what have I done wrong that the emissaries from the Company's side of Piltoo are to come with threatening words and with threats to murder us or to... investigation into who the party of § 55: I went from P:lo Gisser to Keffing to learn from Captain Baoekan which of the settlements under him sided with the vagabond Noekoe, and which did not. § 56: Whereas the Captain replied to that question that not one of them was devoted to the party of that rebel; although upon his arrival, for lack of firearms and the military supplies belonging thereto, they had to behave as if they were his friends, Captain of Kessing declares that had they been provided with weapons. I issued on loan to the said Captain upon his earnest plea made thereto, under receipt, 12 flintlocks with 50 lb gunpowder and 288 pieces of flintlock bullets, for such reasons and with such recommendations as in my [report] under the appendices of the general letter. § 59: I refer thereto accordingly with respect, and further bring to Your High Noblenesses' dutiful knowledge that since the radjas of Hatoemetten and Hatiahos situated on Ceram's south coast informed me in the latter part of the month of December last by an Arabic letter that they had learned that a pirate fleet of 87 Corre Corre consisting of Gorammers and Papuans would come down to destroy their Negorijen through the instigation of the Radja of Werinama, and the radja of Hatiahos further related to me verbally that the brother of the rebel Noekoe on 27 December last had actually arrived before the Negorij Hatoemetten with 34 jonks, asking whether these village people wished to remain under the Company or submit themselves under Noekoe; however, since they were answered by those of Hatoemetten that they had no intention of apostatizing from the Company, those robbers fired several shots at them, which did not remain unanswered, and with the result that the same, noticing their steadfastness and seeing no chance of landing without danger due to the high-running seas, had to return without having accomplished their business, yet under threat of returning with more vessels at calm weather to fight them. § 60: Upon that received message I [ordered] the pantjallings, the friendships... two pantjallings dispatched against those robbers. — surrounding Hongij logbook under the date of 21 November last are described at length, whereunto I refer myself with respect for the sake of brevity in this regard, as well as regarding the submission of several elders, the radja of Kellewaroe, and the son of the deceased radja of Kelleboekoe, already cited here before at § 31, in the hope that both the one and the other may obtain Your High Noblenesses' desired approval. § 57: While in the meantime the orangkaij of Raaakit came to pay homage to me at P:lo Gisser, making known that everything was in good order in his Negorij, I sent him back to his Negorij after that report, since time was already too far advanced and spent to pay a visit to this Negorij and Waarr, and also found it ill-advised to pursue Noekoe with his following to Goram, and therefore had to resolve to abandon that intention, for such reasons as in my Hong...
Dutch transcription
de groote opgave zijner magt onwaar bevonden p:lo gisser en Ceramlaut ontledigt bevonden. — presumtie dat Beko onderrigt hem in zijn whuilplaatste Roematval op te ligten. — Noekoe toegedaan zijn geene van hem Noekbe aankleven zouden kogels ter een afgegeven. bedreiginge gedaan tot 't bevegten dier Negorij.— aangezogt door den broider van =koe met 34. Jonken. de bekruissing der stranden van de gij gereguleerd. — van 't vervolgen van Noekoed na goram afgezien. ~ Raaakit en waarr om reeden onbezogt gelaten. met eenige Hongij rembaijen per goffe te recqouoseeren en jagt op voorsz Cone Corente maken na 't rond scheppen van dat Eijland rapporteerde geene Corre Corren nog eenige andere vaartuigen vernomen te hebben, buiten 2 a 3. kleine vaartuigen die bij zijne nadering de vlugt na de wal genomen hadden zonder dezelve te hebben kunnen agterhalen en de schippers ook zeer vermoejt waren, moest ik voor oerong ten anker gaan om die menschen eenige ruste te gunnen § 49: Het voorgivallene in deze Negorij hier voren onder de brantwoording reet in't kort bekend ge„ „steld zijnde bij 9: 21: tot 32: inclusive § 50: zal ik den draad vervolgende hier bij nog maar alleen aan hal in dat mij den orangk: van knaa alhier in vervolgende daags met mijn vertrek van daar ook den Capitain van kessing te kennen gegeven heeft dat den Rebel Noikos zig eenige tijd wel met zijn beoeder en eenige goramse en andere vaartuigen aldaar opgehouden hebben dog opt hooren mijnes komst om de Hongij vloot na goramn gevlugt waren mitsg=s dat 't versppreide gerugt even of hij 100 en meer vaartuigen bij zig gehad zoude hebben ongegrond en bezijden de waarheid was § 51: En vermits ik met mijn aankomst te p:rs gisser zo wel dat Eijland alst daar over leggende ceramlaut ten eenemaal van volk ontbloot bevond vermoedelijk uit vreese van gestraft te zullen worden ovr 't admitteeren van voormelden rust verstoorder Noekoe en zijnen onder =gende broeder Magova en adherenten. —. § 52: Die na 't genoteerde bij § 35: Noekor van zijn schuulplaats te Roemasoal afgehaald en wer is geweest van het voornemen om der om op Ceram gebragt hebben, apparentelijk om dat zij door hunne bedikte vrienden te Tidor= onderdigt zijn geworden van den toeleg van hem aldaar gevangen te neemen e § 53: gelijk tot deze presumtie eenige aanleding geeft het geene door zeekeren Abdullah, zig noemend: Jmam en secretaris te wezen, geschreeven heeft aan de alhier geplaatse rladjes Muhamad Noir, Aboe Casimen Achimat Farinati bij een bief die mij door deze hadjes is ter hand gesteld en than onder de bijlagen overgaat. — § 54: Nadien hij daar bij tegt wat heb ik toek misd aan dat de zendelingen Comp:s wegen van Piltoo zullen staante komen met bedreigende woorden en met dreigementen om ons te vermoorden of om ons op onderzoek wie de partij van 55: heb ik mij van p=lo gisser na heffing begeeven om van den Capitain Baoekan te vernemen welke van de onder hem staande buuatschappen het met den vagebond roekos hielden, welke niet §: 56: Van wijl den Capitain op die vrage repplicerde dat geen van alle de parthij van dien mui„ Capitein van kessing verklaard dat teling toegedaan was; schoon zij zig bij zijne aankomst uit gebrek van schiet geweer en de zo hij van geweezen voorzien waren. daar toe gehoorende orlogs behoeftens, moesten houden als of zij zijne vrienden waaen heb ik aan op zijn verzoek enge snaghanen Crop gemelde Cappitain op zijne dada toe gedaane ernstige bede onder quitantie ter leen afgegeven 12: snaphanen met 50: lb buskruit en 288: p:s snaphaan kogels om zodanige reeden en met diergelijke recommandatien als bij mijn onder de bijlagen van de gemeene brief §: 59: ik gedaage mij daar aan derhalven met eerbied en baenge uw Hoog Edelhedens voorts ter schuldige kennis dat vermits mij de radjas van Hatoemetten en rtatia= hoe gelegen aan Cerams zuid Cust in't laatste van de maand December d:o p=s crst bij en arabihhe brief bedeeld hebben onderrigt ts zijn dat een roofvlaot van 87: Corrs Corre uit gerammers en pappoen bestaande, zoude afkomen om hunne Negorijen te verwoesten door de negorij watormeten s et afval opstoking van den Radja van werinama en den aadja van Natiahos mij nader mon„ =deling verhaald heeft dat den broeder van den rebel Hoikos den 27: December A. o p=o met 34: jonken effective voor de Negorij ratoemetten gekomen was vaagende of dus dorps volkeren onder de Comp: wilden blijven of zig onder Noekos begeven, dog dat vermits hen door die van Vlatoemetten geantwoord was niet van voornemenste zijn de Comp:s afte vallen die rovers verscheidene schooten op hen gedaan hadden die niet onbeantwoord gebleven wax en met dat gevolg dat dezelve hunne standvastigheid bemerkende en geen kans ziende om zonder gevaar te landen mits de hoog gaande zeen zij onversigter zake terug hadden moeten keeren onder bedreiginge nogthans van bij stit weder met meer der vaartuigen te rug te zullen komen om hen te bevegten § 60. jk op die bekomene benndschap tenesten de pantjallings de vriendthappen Lingen op de twee pantjallings op die rovers afgezonden. — ormgaande Hongij dag register sub dat 21: November ap:s ampel bescheeven zijnen maar aan ik mij derhalven zo wel met eer biee kortheidshalve ten dezen op zigte gedaage als no= =pens de onderwerping van verscheidene oudstens, den radja van kellewaroe en den zoon van den overleedene radja van kelleboekoe, hier voren reets aangehaald bij 331: in hope dat zo wel t eene als andere uw Hoog Edelhed=s gewenschte goedkeure verwerven moge § 57. Dewijl ondertusschen den orangkaij van Raaakit mij te P=to gissia, homagie kwam be= „wijsen onder bekend making dat in zijne Negorij alles in goeds ordre was, heb ik hen na dat rapport weder na zijne Negorij te rug gezonden vermits de tijd reets te verre verlo= pen en ingeschoten was om dis Negorij en waars een bezoek te geeven en nog onraad ra„ =mede gevonden om oekoe met zijwaanhang na goram te volgen en heb derhalven moeten resolveeren van dat voorneemen af te zien, om zodanige daang reedenen als by mijn Hon
English
you memorial inserted into the general Resolution of 22 January, are cited at length, and I trust that they will merit Your High Noble Lordships' favorable approval. Section 58. The patrolling of the coasts of the clove-producing offices during the clove-producing offices under the recently completed harvest was regulated by me during the Hongi in such a manner as is noted in the general letter now departing. crossing over pirates to catch but rejected that proposal
Dutch transcription
gij vertoog geinsereerd in de gemeene Resolutie van den 22: Januarij, in 't breede staan aange= =haald en ik vertrouwe dat uw Haog Edelhedene gunstige approbatie zullen meriteeren § 58: De Bekruissing der stranden van de Nagul geevende Comtoiren geduurende den Nagulgevende Comtoiren onder de om: Jongst aflopenen oegst is door mij onder de Hongij zodanig gereguleerd als bij de thans afgaande gemeene brief genoteerd staat overgaande dovers te pakken e dog dien voorstel afgeslagen 2
English
but also called back again for reasons. — sent pantjallings have arrived there safely two sufficient orembaijen for the protection of those settlements brought to the Sultan of Tidor Kama loedien a new king of Salwattij appointed intention to combat Noekoe with force. to persuade the Tidorese fleet chiefs and grant transport to Tidor request made to Governor Cornabe not found expedient to place the chiefs of the under a Corporal. - those of Waroe must be forced Tobilorese and fugitive peoples belonging under Samaij order to the Sawaij sergeant to reinforce the fleet of Tidor pirates dispatched to foil that intention and also provided with a similar instruction as already sent among the annexes of the Secret letter of the 2nd of this month. Paragraph 61. But since shortly thereafter I received Your High Noblenesses secret separate letter of the 13th of November of the past year and besides these pantjallings was provided with no more than 2 such vessels, which could not possibly be spared because they had to transport the requisitions to the outer offices and collect the cloves, I had, in order to comply with the most esteemed secret intention and expectation of the same, to recall the aforementioned pantjallings again and, for renewed assistance to Banda, to send two of the most capable, namely Lingen and de Expeditie, with as many military personnel under 2 capable officers and non-commissioned officers as could in any way, yet not without difficulty, be spared to Banda for assistance, where they also arrived in good health on the 20th and 23rd of February according to the writing of Governor Haga in his separate letter of the 20th of March following— Paragraph 62. The radja of Hatometten, having come up to this main Castle in the past month of May, assured me that the Rebel Noekoe was said to have sworn to come and destroy his settlement at the end of their present holidays. — Paragraph 63. I therefore could not refuse to grant him some assistance, and to that end stationed on guard duty at Hatometten, ordered the head of Saparoea, Blondeel, to arm two sufficient orembayen from his district, each with 2 swivel guns and 6 muskets with the necessary powder and shot, and reinforced with 2 armed soldiers under the supervision of two capable persons, and to station them on guard duty before the settlement of Hatometten in order to foil the aforementioned design and to employ everything that can be devised and executed to capture that rebel or any of his adherents; having to await the outcome hereof, I now proceed to the article of Paragraph 64. Correspondence, on which account I find myself obliged to bring to the complete knowledge of Your High Noblenesses that since the Governor of Ternate, Cornabe, in his separate letter of the 1st of March informed me, among other things, that through 8 Tidorese corracorras under the command of Captain Laut Abdul, the pirate nest Salwattij was devastated and so severely punished that the inhabitants returned to their duty, abandoned Noekoe, and sided with the ruling Sultan Kamaloedien of Tidor. — Paragraph 65. Furthermore, that a certain young prince named Aroij was appointed King of that island instead of the one who had fled, and that the said young king was shortly to return to Salwattij under the convoy of the aforementioned corracorra force and was to be followed by as many Maba, Patani, and Weda corracorras as the Tidorese ruler could possibly add to his aforementioned sea chief Abdul, in order to jointly act against the Tidorese prince Noekoe, who persists in his rebellion, and Paragraph 68. And since the former major of Noekoe, Kaidjeli Melkeddin, has informed me by letter that he is an older brother of the present ruler of Tidor, and has abandoned the party of Noekoe, and has placed himself under the protection of the Captain of Keffing and the orangkaij of Kwaas concerning the deserted major of Noekoe, I have not only sent the translation of that letter to Governor Cornabe with the request to be informed 1. whether his statement consists of truth, 2. whether His Honour, together with the King of Tidor, deems it agreeable that I, upon his arrival here, grant him transport thither, and 3. how much I may grant him monthly as a gratification for the former major of Noekoe, but also in addition charged the aforementioned sergeant of Sawaij to have the Tidorese fleet chiefs addressed in my name concerning the aforementioned Kaidjeli Melkeddin and to persuade them to demand that prince from the aforementioned Captain of Keffing and Orangkay of Kwaas and grant him transport to Tidor immediately, to avoid much expense and trouble. Paragraph 66. I have informed the sergeant of Sawaij of this and also written to him to assist the aforementioned fleet with as many well-armed vessels belonging under this post as can in any way be spared, reinforced with as many soldiers and ammunition supplies as could be done without weakening his post too much and thus exposing it to any danger, with orders to place one of the suitable corporals as head on those vessels, provided that he confers both with the heads of those vessels and especially with those of Tidor on how the Rebel Noekoe and his followers may best be overtaken and captured after the necessary intelligence of his presence has been obtained, with further orders to compel the refractory villagers of Waroe by force to surrender the Tidorese, Tobilorese, and the fugitive natives belonging under the post of Sawaij who are being harboured there. Paragraph 67. But as Governor Cornabe has however further informed me that the heads of the corracorras of Tidor received orders to subject themselves completely
Dutch transcription
dog ook weder te rug geroepen om reeden. — gezondene pantjallings zijn aldaar behouden g'arriveerd twee sufficante orembaijen voor Ha bekherming van die negorijen van den Pulthan van Tidor kama hoedin gebragt een nieuwe koning van salwattij aangesteld voornemen om Noekoe met magt te bewegten. de Tidoreese vloothoofden ter persuadeeren „schen en transport na Tibort verleenen verzoek aan den Her gouvernur Cornabe gedaan niet deenstig gevonden om de hoofden van de van een Coeporaal te stellen. - die van waroe moeten gedwongen worden Fobilders en uitgewekene volkerin onder Samaij gehoorende ordre aan sawaijs ser geant om de vloot van Tidor te versthaken rovers afgezonden hebbe tie verijdeling van dat voornemen en tevens voorzien van een dierge „lijke instructie als bereets onder de bijlagen van den Secaeten brief van den2 dezer afgezonden de §61. Dan vermits ik kort daar na ontvangen hebbe uw Hoog Edelh=s geherde apparte brief van den 13: November A:o p=o en buiten deze pantjallings niet meel dan van nog 2: diergelijk vaartuigen voorzien was, die enmogelijk gemist konden worden dewijl dezelve de eisschen na de buiten Comtoiren moesten overbrengen en de Nagulen afhalen, heb ik om aan Hoogt Derzelver geheade intentie en verwagting te kunnen voldoen voorm pantjallings weder op De op nieun ter adsistentie na wandea moeten roeppen en twee der bekwaamste wamelijk Lingen en de Expeditie met zo veel militai: „ren, onder 2: bekwame officieren en onder officieren als eenig zints dog niet buiten ongriff gemist konden worden na Banda ter adsistentie gezonden alwaar dezelve ook den 20 en 23: Feb20. in een goede welstand gearriveerd zijn na 't schrijven van de Heer gouverneur Ha„ „ga bij zijnen apparten brief van den 20: Maart daar aan— §62: den radja van ratormetten in de verweekene maand Maij aan dit hoofd Casteel op ge„ „komen zijnde heeft mij verzekerd dat den Rebel Noekos geworen zoude hebben zyne Niga =rij met het einde van hunne presente feestdagen te zullen komen verdestrueeren. — § 63: Ik heb hem derhalven niet kunnen wergeren eenige adistente te verleenen en tot dat in de Sa„ „toemitten op handwragt gelegt ver: parouas hoofd Blondeel, gelast om twe sufficant orembayen van onder zijn districet ke armeeren ieder met 2: daaaijbassen en 6: snaphanen met't daar toe benodigde kruit en scherp en versterkt met 2. gewapende mititairen onders opvigt van twe bekwame perzonen en dezelve voor de Negorij Nator metten op brandwagt te laten leggen, ten einde het voormelde dessein te verijdelen en alles aan te wenden wat bedagt en uitgevoerd kan worden ter bemagtiging van dien rebel of eenige zijne adherenten, den uitslag hier van afwagten moetende gaa ik thans over tot het artikel van 164: Correspondentie, welkent wegen ik mij verpligt vin de uw Hoog Edelhedens ter gehede kem Salwatij vorwoest en onder de magt nis te brengen dat vermits mij de Heer Ternaats gouverneur Cornabé bij zijnen apparten brif van den 1: Maart, onder anderen bedeeld heeft dat door 8: Tidoreese Corre Corren onder bevel van den Cappi„ „tain laut Abdul het roofrest salwattij verwoest en zodanig getuisterd was geworden dat de elf in boor lingen tot hunnen pligt wieder gekeerd Noekoe af in den regeerende Sulthan kamaloe„ =dien van Tidor toegevallen waren. — 365: voorts dat zeekeren jonge prens genaamd Aroij tot koning van dat Eijland was aangesteld in ste„ „de van den gevlugte en dat die Jonge koning eerlang onder convooij van voormelde Corra Corra magt na salwattij stond te rug te keeren en nog van zo veele ma bass, Patanijse, wedareese Corne Corren gevolgd worden als de Tidoreese vorst niet mogelykheid zijnen op gem: zeehoofd Abdul kon bijzetten om gezamentlijk tegens den in zijne rebellie volhardende Tidors pains Noekoe en §68: En vermits mij den geweesen majoor van Noekoe, kartjilte Melkeddin bij brieve te kennen ge„ geven heeft een oudere broeder van den presenten Tiders vorst te zijn en de parthij van Noeko: vala„ ten mitsg: zig onder de bescherming van den Capitain van keffing en den orangkaij van kwaas omtrend den afgevallen majoor van Noekd e geven te hebben zo heb ik het Translaat van die brief niet all een de Heer gouverneur Cornabé toegezonden met verzoek om geinformeerd te mogen worden 1. of zijne opgave in waarheid be„ staat, 2: of zijn Ed: met den koning van Tidor voor aangenaam houd dat ik hem hier kominde transport na derwaards verleene in tin 3. hoevel ik hem maandelijks tot een douceut zal mogen om 9 gewasen major vien Voekoopkeas verstrekken maar ook daar benevens voorsz sergeant van Sawaij belast om de Tidorees, Noot hoofden uit mijn naam over voorsz kaitjeli Melkeder in te doen onderhouden en te persuade ren om dien prime van den voorm: Capitain van bessing in orangh: quaus op te eisschen en ten eersten transport na Tidori te verleenen ter uitwinning van veele kosten en hoofd breeken. §66: jk den zeegeant van Sawaij hia van kennis gegeven ont den zelve tevens aangeschreeven hebbe om voorsz vloot met zo veel wel gearmeerde vaartuigen onder dise post gehoorende te dsisteeren als eenig= =zints te missen zijn, versterkt met zo vel militairen en ammonitie goederen als geschieden kon zon= der zijne post t vel te verswakken en alzo aan eenighe gevaar te epponneeren met last om op die vaaro„ „tuigen een der geschikte oaporaals als hoofd te plaatsen mits hij zo wel met de hoofden dier vaartui„ =gen als inzonderheid met die van Tidor overlegger hoe den Rebel Noekoe met zijnen aanhang best mo„ gelijk te agterhalen en gevangen te nemen zij nadat van desselfs anweezen de nodige kndschap inge„ tot de utivering van de Nooreesen - nomen zoude wezen met verderen last om de wederspannige dorpelingen van waxor met geweld te brijne =gen tot de utleevering der aldaar schuil gehouden werdende Tidoreesen Tobilders en de uit= geweekene Jnlanders onder de post Sawaij gehoorende §67: Dan wijl mij deHeer gouverneur Coenabe egter verder te kennen gegeven heeft dat de hoofden der Correlorren van Tidor last ontvangen om zig volkomen te moeten onderwe
English
subject to the orders with which I might see fit to furnish them, and to stand under the command of such Company servant as I might deem capable, I have indeed informed the aforementioned sergeant thereof; however, I also wrote to him at the same time that I could not permit the Tidorese chiefs to stand under the command of the aforementioned Corporal, but rather that he, in my name, must recommend and enjoin the chiefs of the vessels that are to reinforce those of Tidore to act in concert with the Tidorese force and to live in good understanding with them, for the promotion of the Company's interest and for the destruction of Nuku and his vile adherents, to act either in Papua or on Ceram or Goram, after they should first have been qualified by me for any expedition under the Amboina jurisdiction and someone sent to them to show them what they have to perform, etc. Copy regarding the expected Tidorese korakora fleet force. Section 69: As this and other matters are stated at large, both in my separate letter to the Governor Cornabé, written under date of 8 May and dispatched via Bouro to Ternate for want of other opportunity, and from the secret order which I addressed to the Sergeant of Sawvaij, Johan Hendrik Scholts, under date of 7 May, and to which I refer myself with all respect, in the hope that my arrangement in this matter may meet with Your High Noble Excellencies' approval. Section 70: Because, through lack of vessels and manpower, I can render no further assistance to the expected Tidorese korakora force. Section 71: I hope and trust, however, that this expedition may have a desired outcome. Meanwhile, taking the liberty to commend Your High Noble Excellencies' illustrious persons, together with the weighty interests of the Company, to the divine protection of the Almighty, and to call myself with all veneration, Understood: High Noble, Valiant, Most Esteemed Lords and Right Noble, Valiant Lords. Lower: Your High Noble Excellencies' very humble and obedient servant. Was signed: J. A. Schilling. In the margin: Amboina, in Castle Nieuw Victoria, 21 June Anno 1790. Separate Letter from the Governor of Ternate to Their High Noble Excellencies, the Noble High Indian Government at Batavia, under date 26 August 1790. Pro Patria Table of Contents for the Margin Notes of the Separate Letter to Their High Noble Excellencies, dated Ternate, 26 August Anno 1790: Arrival of two Dutch warships in the Ternate roads. Paragraph 1, Page 2. The Governor informs the Commander of the national vessels concerning the state of this government. Paragraph 2, Page 2. Secret Committee convened. Paragraph 3, Page 3. Resolution of the Governor to allow the commander ship De Bellona to proceed to the North-West Coast of Celebes. Paragraph 4, Page 4. The King of Ternate is praised. Paragraph 5, Page 4. The Tidorese lay claim to the district of Tuludomij. Paragraph 6, Page 5. Tuludomij assigned to the Ternatans. Paragraph 7, Page 6. The closing of the road to Bobane does not suit the Tidorese. Paragraph 8, Page 7. Invasion of the Ternatan district. Paragraph 9, Page 7. A dispute that arose long ago between the King of Ternate and Batjan over the possession of some small islands is settled. Paragraph 10, Page 8. The King of Ternate could better prevent the spice crop from falling into the hands of the Batjanese on the Gorontalo islands. Paragraph 12, Page 9. The King of Ternate is reproached. Paragraph 13, Page 9. Assumption of superiority over his neighbours reproached to the King of Ternate. Paragraph 14, Page 9. The King of Tidore is praised. Paragraph 15, Page 10. Miserable form of government on Tidore. Paragraph 16, Page 10. Reproach to the King of Tidore. Paragraph 17, Page 11. Strange incident with Tidorese and the crew of the Ternatan proa. Paragraph 18, Page 11. Declaration of the King of Tidore. Paragraph 19, Page 11. The Batjan lands are cleared of spice crops. Paragraph 20, Page 12. Intention to have the Obi islands extirpated. Paragraph 21, Page 12. Departure of the Governor to the North-West Coast of Celebes. Paragraph 22, Page 12. Not neglected to have work promptly done at the Residencies. Paragraph 23, Page 13. Order in the management of affairs at the Residencies. Paragraph 24, Page 13. The Committee writes a resolute letter to the King of Parigi. Paragraph 25, Page 14. Address of the Committee before the summoned King and Grandees of Gorontalo. Paragraph 26, Page 14. Declaration before the Gorontalo Grandees. Paragraph 27, Page 16. No deviation from the contract made with King Ambohinga will be tolerated any longer. Paragraph 28, Page 17. Order established for the delivery of miners above the formerly determined number. Paragraph 29, Page 18. Injunction to the Chiefs in the gold mines of Pagueste and Malasipat. Paragraph 30, Page 18. Postponement of payment granted for the Gorontalo arrears. Paragraph 31, Page 19. Determination of the manner in which the Gorontalo arrears may be collected. Paragraph 32, Page 20. Claim on the persons and goods of the Gorontalo debtors reserved to the Company. Paragraph 33, Page 20. The minor Gorontalo Kings urged to deliver the agreed gold. Paragraph 34, Page 20. Referral to Ternate of a request on behalf of the Regent of Suwawa. Paragraph 35, Page 20. Confirmation and presentation at Gorontalo of 4 delegating Kings. Paragraph 36, Page 21. Two-part request of the Gorontalo Kings referred to Batavia. Paragraph 37, Page 21. Referral of other requests to Ternate. Paragraph 38, Page 23.
Dutch transcription
rpen aan de ordees waarmede ik goedvinden mogte hun te muunieeren en onder Commando staan van zodanig Comp=s dienaar als ik bekwaam oordeelen mogte zo heb ik voorsz sergiant daar van wel mede kinnis ge= Tidors CoicCoren onder t Comando - geven dog daar bij ook tevens aangeschreeven niet toe te kunnen staan dat de Tidoreese hoofden onder Commando van voorm: Corporaal zouden staan, maar wel dat hij met de hoofden der vaartuigen welke die van Tidor versterken zullen uit mijn naam moeste recommandeeren en aan beveelen om met de Tidorse magt gemeenschappelijk te ageeren en met hen in een gord verstand te leeven ter bevordering van 'sComp: belang en ter verdelging van Noekor en zijnen snoden aanhang. redherenten te ageren het zijinde papoere, dan wel op Ceram of goram, na dat zij tet eenge expedi= „tie onder het Ambonsch ^ oor mij voor afzouden wezen gequalificert on iemand toegezonden: dli hun aanwijse wat zij te verrigten hebben entz: adherenten Copia lchin omtrend de verwagt werdende Tidoreese CorreCorre vloot magt zijn. — §69: gelijk dit eenen ander bred voerig vermeld staat zo bij mijn apark brief an deheer gouvrur Cormnabi in dato 8: Maij gesz: en over Bouro na Ternaten afgezonden mits ontsentenis van andere gelegenheid als uit de secreet de ik aan den Sergeant van Sawvaij Johan Hendrik Scholts gerigt hub„ be in dato 7: maij en waaraan ik mij met alle erbied gedrage in hope dat mijne schilking in dezen uw Hoog Edelhedens wel gevallen mogt §70. vermits ik door gebek aan vaartuigen en manschap de verwagte Tidoreese vorar Cors: maog geen meerdere adsistentie kan bewijsen — hop dat di expescti van rugt 171. Ik hope en vertrouwe egter dat die expeditie van een gewenschten uitslag zijn moge Terwijl ik mij inmiddens bevrijmoedige uw Hoog Edelhedens jeluste peazonen met de gewigtige belangens der Maatschappij in de divine beschirming des Almogende aan te beveelenen mij zelve met alle venexatie te noemen. ~ /onderstond/ Hoog Edelen Gestrengen Groot Achtbaren Heere in wel Edele Gestrenge Heeren, /:lager/ Uw Hoog Edelheedens zeer onder danige en gehoorzame dienaar /:was geteekend/ I:n A=n Schilling /: in margine./ Amboina int Casteel Vieuw Victoria den 21. Junij Ao 1790: — Aparte Missive, van den Gouverneur van Ternaten Hunne Hoog Edelheeden, de Edele Hooge Indiasche Regeering Batavia sub dato 26: Augustus 1790. Pro Patria aan om reeden te 47 komt van twee Wallandsche oorlog scheepen op de Ternaatze rheede De Gouverneur in formeerd. den Commandant van 's lands scheepen weg„s den staat van dit „ 2: geheim Committe belegd. „ Besluit van den gouverneur per het Com„ „mandat schip D' Billona naar de N„o w=t Cust van Celebes over te laten gaan De koning van Ternaten word gelouan„ gouvernement - - - - - - - - „ 2: „ 3: De Tidoreese maken pretentie op het Distructeen Tuluidomij - - - - - - Tuludomij aan de Ternaten toegeweesen Het sluite van den weg naar de Bobanij staat de Tidoriese met aan - - . .. Invazie van het Ternaats district. Een Lang voor heen tusschen te koning van Ternaten en Batchian gereesen verschiel over het beziet van eenige Eijlandjes word g'applenet - - - . . 5 1. Pag Register op de Marginale van de Aparte, Brieff: aan Hunne Hoog Edelheeden. ged„e Ternaten den 26 Augustus. A„o 1790:— „geerd.. - - -. . . - „ 4: „ 2: 3: „ 6. „ „ 7: „ 8 „ 5 4: „ „ „ 7: 6: „ 9: „ 10: 31 „ „ 49 De koning van Ternataanen koning het op de goron„ „taalsche Eijlanden volladen specerij gewas beeter gave . 3. 12. dp: 9. slaan van den Batchianders - - - - De koning van Ternaten word gereprocheerd - - - „ 13: „ 9: Aanmatigen van supperioriteit over zijn nabuuren den koning van Ternaten werweeten – – — — „ 14. „ 9: De koning van Tidor word gelouangeerd - - - „ „ 15 „ 10: Misselik regeering form op Tidor - - - - „ „ 16 „ 10. verwijt aan den koning van Tidor - - - - „ „ 17. „ 17: sendeling geval met Tidoreeden en op vaarende van de Ternataanen Grauw - - - - - „ „ 18 „ 11 - Betuiging van den Koning van Tidor - - - - - „ „ 19. „ 11. De Batchianse Landen zijn van Specerij gewas ge„„ „zuiverd - - - - - - - - - - - „ 20. „ 12: voorneemen om de oubische Eijlanden ten laten Exter„ „peeren - - - - - . - - - - - - - „ 21 „ 12: vertrek van den gouverneur naar de N„s w=t Cust van Celebes - - - - „ 22: „ 12 - niet verzuimd om op de Residentien schilyk ge„ „daan werk te krijgen - - - - - - - „ 23 „ 13 Ordre in de behandeling van saaken op de Re„ „sidentien - - - — „ 24: „ 13: Het Committe schrijk een Cordate briefj aan den koning van Parigie. „ 25 „ 14 .. „ 34: „ „ 29: „ Aanspraak van het Committe voor de ontboden ko„ „ning en Rijksgrooten van Porontalo. . - . . D: 26: Pap: 14 De Claratie voor de Porontaalsche Rijksgroote. - . . . „ 27. men wel geen afprijking van het met koning Ambohinga gemaakt Contract meer gedogen Ordre op de Besorging van Meurers boven het eertijds bepaalde getaal gesteld - - - - - Last aan den Hoofden in de goudmijnen van Pagues„ „te en Malasipat. - - - - Uitstel van Betaling de Porontaalse Agterstal„ „len verleend. - - - Bepaling van de wijs waar op de Dorontaalsche Agterhallen nereveerd mogen worden - - . Aanspraak op de persoonen en goederen der Ponon„ „taalsche Debenteuren aan de Comp: gereserveerd De mindere Gorontaalsche Koningen tot bene„ „rancie van het bedongen goud aangespoord.. Renvoij na Ternaten van een verzoek ten behoe„ „ve van den Regent. van Suawa - - - „ 35 „ 20. Bevestigingen voorstelling op gorontalo van 4 Gilligeerde koninge „ „ 36 „ 21 Twee Leeden verzoek van de Gorontaalse konin„ „gen naar Batavea gerenvoijeerd. - - - - „ 37: „ „ 38 „ 23 Renvoy van andere verzoeken na Ternaten „ 31 „ - .. - . „ 30 „ 18 „ „ 32 „ 33 „ 20 20 17: „ 28 16 .. .
English
Address of the Committee to Limbotto 39 Page 23: Unwillingness of the former Limbotto King Nackie regarding the extradition of Eri slaves. 40. 24: The former King Nackie finally complies 41 25: Influence of Nackie on Limbotto affairs of government countered 42: 26 Frank declaration for the former King Nackie 43: 26 The Limbotto people are reproved for their past conduct 44. 27: King Tilahoenja excused 45: 27. Two dismissed dignitaries of the realm are interdicted from further interference with affairs of the country. 46 28 Request of some Bolang people who came among the Gorontalo and Limbotto people referred to Ternate 47: 28 The Company's protection promised to the Bolang people 48 29 Confirmation and introduction of Limbotto King Goemoemoe 49 29 Settlement regarding the Company's outstanding debts among the Limbotto and Bolang people 50: 29 Order issued concerning the delivery of the Company's letters and goods from Kema and Manado by the overland route. 59: Condemnation of three Manado settlements to a fine 60 Arrest and sending to Ternate of two Tondano former Hukums 61 Death penalty threatened for the Manado people who again oppose the Resident by force of arms 62: The Manado Cabats countered 63 Manner of proceeding of the Committee regarding the promised gold Hukum of Langoan the Rombakken described 64: Order to the Manado Resident regarding the fugitive former Hukum of Tomohon 65: Sluggishness of the Gorontalo people in providing vessels for embarking troops 51 30 Accommodation regarding two indebted Marsaolijs 52 31 Efforts to put the delivery of rice from Manado on a proper footing 53: 32: Impudent demand of the Manado people 54 32. Agreed with the Manado people regarding the delivery of rice 55. A custom harmful to the Company's interests among the Manado people abolished 56 33 The delivery of building materials in Manado urged 57: Those of Passan, Ratahan, etc. must supply quatrijntjes and deliver timber. 58. 33 Address of the Committee to Limbotto 39 8 Unwillingness of the former Limbotto King Nackie regarding the extradition of Eri slaves. 40. The former King Nackie finally complies 41 Influence of Nackie on Limbotto affairs of government countered 42: Frank declaration for the former King Nackie 43: The Limbotto people are reproved for their past conduct 44. King Tilahoenja excused 45: Two dismissed dignitaries of the realm are interdicted from further interference with affairs of the country. 46: Request of some Bolang people who came among the Gorontalo and Limbotto people referred to Ternate 47: The Company's protection promised to the Bolang people 48 Confirmation and introduction of Limbotto King Goemoemoe 49 Settlement regarding the Company's outstanding debts among the Limbotto and Bolang people 50: Order issued concerning the delivery of the Company's letters and goods from Kema and Manado by the overland route 59: Condemnation of three Manado settlements to a fine 60 Arrest and sending to Ternate of two Tondano former Hukums 61 Death penalty threatened for the Manado people who again oppose the Resident by force of arms 62: The Manado Cabats countered 63 Manner of proceeding of the Committee regarding the promised gold Hukum of Langoan the Rombakken described 64: Order to the Manado Resident regarding the fugitive former Hukum of Tomohon 65 Sluggishness of the Gorontalo people in providing vessels for embarking troops 51 30 Accommodation regarding two indebted Marsaolijs 52 31 Efforts to put the delivery of rice from Manado on a proper footing 53: 32: Impudent demand of the Manado people 54 32. Agreed with the Manado people regarding the delivery of rice 55. A custom harmful to the Company's interests among the Manado people abolished 56 33 The delivery of building materials in Manado urged 57: Those of Passan, Ratahan, etc. must supply quatrijntjes and deliver timber. 58. 33 No enemies on the road to either of the Residencies 66 Page 40. Manado delinquents must henceforth be handed over to the Company 67. Offer of a reward for the apprehension of some murders recently committed at Manado, as is thought 68 42: Abominable superstitions among the Manado people curbed 69 42 The taking of reprisals forbidden to the Manado people 70 43. Recommendation of the Manado Resident to bring the Manado arrears to a settlement 71 43: Kaudipang's King will contribute where possible to deliver gold above the regular contingent 72 Ulr Letters written to the Sangir people. 73 45: The contracts with the Manado people have been renewed and extended 74. 45. Why the National ships came to anchor before Kema 75 46: The National ships as well as a 46 Together with assistance to the pantchiallang De Wakker 76 47. Further assistance to De Wakker 77: 47. The Governor and the National Captains proceeded communicatively. 78: 48. Predicted good consequences of the completed expedition with the National ships perceived 79: Page 48 Uncertain the whereabouts of the rebel Nuku 80 49: Good manners of the Lord Commander towards the writer 81 49:
Dutch transcription
Aanspraak van het Committe op Limbotto - - - - - . 39 3aj: 23: onwelligheid van den oud Limbots Koning Nackie tot „ 40. „ 24: ƒ de uitleevering van Eri slaven. - De oud koning Nackie voldoet eindelyk „ 41 „ 25: Inflcentie van Nackie op de Limbots regue„ „rings saken tegen gegaan - - . – - – - - „ 42: „. 26 Rond boorstige verklaring voor de oud konnen Naekier- - - — - Den Limbotters word hunne voorige gehouden gedrag verwieten Koning Tilahoenja verontschuldigd - -- Twee afgedankte rijks grooten wordde ver„ „dere bemoeijens met Landssaken g'interdi„ verzoek van eenige onder de Porontaulders en Limbotters geraakte Bollemmers na Ternaten 28 s Comp: protectie aan de Balemmers toe „ 48 „ 29 Bevestiging en voorstelling van Lembotters koning goemoemoe - - - - - „ 49 „ schikking omtrent sComp: uitstaande schulden onder Lembotters en Bolemmers - „ 50: „ 29 gerenvoijeerd - - - - - - - „ 47: „ „gesegd- - - . „ceerd. - - - - „ 46 „ 28 29 Ordre op de besorging van sComp: brieven en goederen van keman en Manado over den Landweg. gesteld - – „ 59: Condamnatie van drie Manadosen Negorijen in een boeten „ 60 Arresteerm; en op senting na Ternaten van twee - - Tondante aud Hukums- Met dood straf bedrijgd de Manatokees die zig wie„ „der tegen den Resident gewapen der hand apporceerd - - - „ 62: „ De Manadose Cabats tegen gegaan - – – – „ 63 „ Handel wijs van het Committe omtrent de beloo„ „rige goud Hoeckum van Languan de Rombakken -„ 54: - beschreeven - - -- - - - „ Last aan de Manadose Resident ten opzigten van den voort vlugtige oud Wickum van Tamoehon - - - „ 65: „ Traagheid van de garontaalders in de bezorgig ven vaartui„ . „gen tat inscheepen van troupes - Inschikking omtrent twee schuldige marsaolijs Pogingen om de Rijxt Leverancie het manado op een goede voet te brengen - Ombeschaande Eiysch van den manadorees - - - - „ 54 Word met de manadorees omtrent de Leverancie Een voor sComp: belangen schadelyk gebruik onder den Manadorees afgeschaft - - Op de Leverancie van Bouw materialin te Manado aange„ - - „drongen - - Die van Passan datalan enst moeten quartjengens bezorgen en hout leeveren. - „ 51 „ 30 van Rist - - - - - - - - „ 57: „ „ 43: „ 26 „ 41„ „ 27: „ 45: „ 27. Traagheid - . . .. — — — - . . . . „ - . - . -- - — — – „ 56 „ 33 „ 55. „ „ 32. - „ 53: „ 32: „ 52 „ 31 3ag: . - - — „ 58. „ „ 61 Aanspaak van het Committe op Limbotto - - - - - 39 8 onwelligheid van den oud Limbots Koning Nackie tot „ 40. de uitleevering van Eri slaven. - - - De oud koning Nackie voldoet eindelyk „ 47 Influentie van Nackie op de Limbots regu„ Rond boorstige verklaring voor de oud koning Nackie - - - — Den Limbotters word hunne voorige gehouden gedrag verwieten Koning Tilahoenja verontschuldigd - - - Twee afgedankte rijksgrooten wordde ver„ „dere bemoeijenis met Lands jaken g'interdi„ verzoek van eenige onder de Porontaulders en Limbotters geraakte Bollemmers na Ternaten „ 47: 's Comp: protectie aan de Balemmers toe „ 48 „ Bevestiging en voorstelling van Limbotters koning goemoemoe - - – schikking omtrent sComp: uitstaande schulden onder Lembotters en Bolemmers - „rings saken tegen gegaan - - - – - – - - „ 42: „gesegd- - - . „ 49 „ 43: gerenvoijeerd - - - - - - - „ceerd. - - - - - . . „ 44. Ordre op de besorging van sComp: brieven en goederen van keman en Manado over den Landweg gesteld - – „ 59: Condumnatie van drie Manadosen Negorijen in een boeten „ 60 Arresteerm, en op senting na Ternaten van twee Tondante and Hukums- Met dood straff bedrijgd de Manatokees die zij wie„ „der tegen den Resident gewapen der hand apporceerd - - . „ 62: „ De Manadose Cabats tegen gegaan - – – – „ 63 „ Handel wijs van het Committe omtrent de beloo„ „rige goud Hoeckum van Languan de Rombakken - „ 54: - — beschreeven - - - - Last aan de Manadose Resident ten opzigten van den voort vlugtigen oud sickum van Tamoehon – - - „ 65 „ „ 61 3a9: Traagheid van de garontaalders in de bezorging ven vaartui„ „ 51 „ 30 . - „gen tat inscheepen van troupes - Inschikking omtrent twee schuldige marsaolijs Pogingen om de Rijxt Leverancie het manado op en goede voet te brengen — Ombeschaande Eijsch van den manadorees - - - „ 54 „ word met de manadorees omtrent de Leverantie Een voor sComp: belangen schadelyk gebruik onder den Manadorees afgeschaft- Op de Leverancie van Bouw materialen te Manado aange„ 1 .- - „drongen - - Die van Passan datalen enst moeten quartjengens bezorgen en hout leeveren. - - - „ 57: „ — – „ 56 „ 33 ven Rist - - - - - - „ 52 „ 31 Traagheid - . . „ 45: - „ 46: „ - . . . „ 1 „ 50: -- . - — — — — „58. 34: 33 „ 55: „ 32. -„ 53: „ 32: . - - Geen vijanden op de ronte naar een van den Residentie Manadose de Linquanten moeten voortan aan de Comp„s -V: 66 Pag 40. onergeleeverd - - - Uitloving eener Praemie voor den aanbrengen van ee„ „nige ten manado so men dakt Iongst begane moorden „ 67. Alomniable supperstitien onder den Manadoress „ 68 „ gemeerd - - - - - - /42: — Het oefene van represaillen den Manadorecs verborden „ 69 „ 42 Recommandatie van Manados Resident om de Ma„ „nadose agter stalln tot verrevening te brengen — „ 70 „ 43. Caudapangs Koning zal het mogelijk bij brengen: „ 78 „ 43 om goud boven het gewone Contingent te zeveeren . „ 71 „ 23: aan schrijvens aan de sangiersen. - - Met den Manadorees zijn de Contracten gerenoveerd. en g'empliceerd geworden - - - - - - - - „ 73 „ 45: waar om 's lands scheepen voor kema te anker zijn gekomen - - - - - - - - - - „ 74. „ 45. 's lands scheepen so meede een - - - - - „ 75 „ 46: „ 46 benevens assistentie aan de Pantjallang de wakker„ „ 76 „ 47. Nadere assistentie aan de wakker De Gouverneurs 's Lands Capiteijnen Communica„ „tief te werk gegaan. – – — — — — — „ 17: „ 47. voor uit gedaanen goede gevolgen van den volbragten Expeditie met 's Lands scheepen - - - - - - „ 78: „ 48. - „ 72 „ Ulr Onzeeker het verblijden van den Rebel Noeckoe - - - „ 80 „ 49: Goede manieren van den Heer Commandant Jegens den - - „ 81 „ 49: schryver - - - bespeurd - - - -. - ƒ: 79: 3an: 48 Ges - . : — — --- - - - - -
English
Apart. Warships in the roads of Ternate To His High Honour, The Highly Noble, Rigorous, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord, Mr. Willem Arnold Alting, Governor General, Together with The Highly Noble and Rigorous Lords Councillors of the Netherlands Indies, etc., etc., etc. Highly Noble, Rigorous, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord, Highly Noble and Rigorous Lords. § 1: Mr. A. H. C. Staring, contrary to his and Your High Honours' expectations, having been unable to bring matters to any settlement at Macassar, but having been obliged to linger there with the warships of the State, De Thetis and De Zwaluw; of the four ships standing under his said Honour's orders, only De Bellona and De Mercuur arrived on the 26th of March of this year under the command of Captain Hermanus Hartman, bringing along the separate letter addressed to me from Your High Honours dated Batavia, 12 January last, together with a copy of the memorandum of instructions for Mr. Staring. § 2: Having already on the following day complied with the order to hand over to the Commander a brief sketch regarding the internal and external state of this Government with respect to the native population; § 3: I have furthermore, just as was observed in the year 1787 with the approval of Your High Honours, convened a secret committee, and at the first meeting thereof, namely on the 24th of April, helped to frame the points concerning which the Moluccan princes and their councillors ought to be conferred with, both jointly and separately. § 4: While at the first-mentioned session, as well as in the secret meeting held on the 11th of May with the Political Council in conformity with Your Highly Noble, Rigorous, Highly Esteemed, and Venerated intention, it was decided that the undersigned should cross over via the flagship De Bellona, followed by De Mercuur and accompanied by the Company's vessels the sloop De Manado, the pantchiallang De Lassum, and De Zwaan with the bodyguard aboard one of them, to the North-West Coast of Celebes, in order to restore to order and bring back to their duty, if possible, the Kings and grandees of Gorontalo and Limbotto, as well as the village chiefs of Manado, who no longer remember their engagements. § 5: As also to act according to the findings of the situation, if the advices received from Gorontalo dated 8 and 31 January last should be confirmed in the said bay, concerning an expected appearance there of a hostile fleet under the command of the notorious Buginese Poanilee and his ally the Planongs King Radja Alam with 191 pirate craft. § 6: The Kings of Ternate, Tidore, and Bachian, together with their grandees, having appeared before the Committee with the usual ceremonial on the 26th and 27th of the aforesaid month and the 4th of May, pursuant to the above-mentioned arrangement, they were all informed of the intention with which another display of the sovereign flag was taking place in these parts, with the addition of the praise which their conduct merited, as can be found in the document delivered by the Governor to Mr. Hartman, a copy of which is attached hereto, both on account of the conduct adopted by Their Highnesses, which was more in keeping with the dignity of the Company than before, and on account of the zeal and diligence with which they cause their lands to be cleared of spice plants, in which laudable dispositions they were all exhorted to persevere. § 7: Furthermore, in order that he might raise his interests against it, there was submitted to the King of Ternate a document received here on the 3rd of March from His Highness Kamaloedien and the grandees of Tidore, the translation of which is inserted in the Resolution of the Committee dated 26 April, containing a complaint regarding the violation of the boundaries in front of Dodinga, the latter not being willing to tolerate that extirpations be carried out by the Weda people or by the inhabitants of Samolla near the river Toeloedonie close to the Bobane Tuwa, which district the Tidorese claim belongs under their realm, under the pretext that the spice plants were destroyed there by them long before and on multiple occasions; complaint being further made in the said document about the chasing away and driving back of some Weda people who, accompanied by a soldier, wished to pass the said Bobane to convey letters hither from Ensign Termeer, formerly employed in the extirpation work at Samolla. § 8: But since the said His Highness the King of Ternate quite conclusively proved his good right to the disputed Domie or Tolodomie by appealing to the convention mutually concluded in the year 1660 by the late Governor Cos with the Moluccan princes, whereby the lands south of Dodinga up to Nigoya, within which the same lies, are assigned to the Ternatans; we have readily conformed thereto and declared the Tidorese claim to the said district to be improper and unfounded, and in order to put an end once and for all to all disputes constantly arising between the three princes over the boundaries on Halmahera, it was decided to dispatch, at a subsequent suitable opportunity, two capable servants who, accompanied by the commissioners of Their Highnesses and furnished with instructions pertinent to the matter,
Dutch transcription
Apart.- oorlag scheepen op de Ternatsche rheede Aan zijn Hoog Edelheid. Den Hoog Edele Gestrenge Groot Achtbaren Wijd Gebiedende Heer M„r Willem Arnold Alting. Gouverneur Generaal. - Nevens. De Wel Edele Gestrenge Heeren Ratede van Neederlands India Ca Ca Ca Hoog Edele Gestrenge Groot Achtbare Wijd gebiedende Heer WelEdele Gestrenge Heeren. §1: Den Heer A: H: C: Staring tegen zijn en uwer Hoog„ komt van twee vollandschen Edelheeden verwagting op Maccassaar tot geen afooe„ „ning van saaken hebben konnen geraken, maar aldaar met 's Lands Fregatten De Thetes en de Powaluw hebbende moeten toeven; zijn van de onder zijn welEd: genoemd ordres Staande vier Scheepen den 26 Maart deezes Jaars alleen opgetaagd De Bellona en De Mer„ „cuur onder Commando van den Heer Capitein Hermanus Hartman, meede brengende den Apart aan my ingerigten brief van uwe Hoog Edelheeden geda„ Batavia. „teert den Commandant van sland scheepen wer„ den staat van dit gouvernement. besluit van den gouverneur secr: D' Billona waar de N„s w„t laten gaan 6 De koming van Ternaten word gelauangeerd. „teert 12„e Ianuarij L: L: met en benevens Copia Memorie Instructie voor den Heer Starring welwed de gouveneur in formerds 2: 's daags daar aan volgende reeeds voldaan hebbende aan de ordre om aan den Commardant ter hand te stellen en korten Schets wegens den in en uitwendige staat va dit Gouvernement met adspect tot den Inlander gekeimn Committe belegd) 3: Heb ik voorts even als in den Iaare 1787 met goed „keuring van uw Hoog Edelheeden g'observeerd geworden is een geheim committen belegd, en ter eerste bij een„ „komst van het selve, dan wel op den 24„e April helpen beraamen de Poincten waar over de Molucsche vorsten en der zelver rijks raaden gezamentlyk en ook afsonderlyk dien den onderhouden te worden § 4: Terwijl ter eerst gem: zittt mng zoo meede in neemen secreet p„r het Commandent schip op den 11: Meij. . uit die mensis met den raad van bust van Celekes over te Politie gehouden vergadering Conform uw Hoog „Edele gestrenge Groot Agtbare gevenereerde witen„ „tie, besloten is den ondergeteekende per het Comman„ „deur schip De Bellona, gevolgd, van de Mer„ „cuur en verseld van sComp:s vaarthuigen de Chia „loup de Manado van de Pantjallang de Las „sum en de swaan met de Lijffwagt op een der „zelver, oier te laaten gaan na de N„d w„t Cust van Celebes om de aan hunne verbintenissen niet Langer gedenkende Gorontaalse en Limbotte koningen en Rijks grooten item Manadose dorpshoofd en in dien mogleyk weeder in het regten en tot hun pligt te rug te brengen. §5: zoo ook om na Bevinding van zaken ter werk te gaan bij aldien in gem: Cocht bevestigd mogten worden de van gorontalo ontfangen advisen d: 8: 31 Ianuarij I: L: wegens eene aldaar te gemoet gezienen opdaging van een vijandelyke vloot, onder aanvoer van den berugten Boeginees. Poanilee en zynen Bondgenoten den Planongs koning radja Alam met 191 roofvaartuigen. den koning van Ternaten Tidor en Batchian nevens der zelver Ryks grooten agter volgens boven gem: schik„ „king op den 26 en 27. van voorsch: maand en 4: Meij voor het Committen onder het gewone Ceremonieel ver„ „schienen zynde, heeft men hun alle te kennen gegeeven de Intentie waar miede eene andere malige vertoo„ „ning van de souverainen vlag in deesen oorrd ge„ „schiede onder toeneeming van den Loff welke het in 's Gouverneurs aan den Heer Wartman g'intragueerd deesen in Copia bij gevoegd schriftuur te vinden „zelver getuigenis de Tidoriese maken preten„ stien op het Distructie Fuelid om toegeweesen. getuigenis kwam te meriteeren, soo weg„s eene door hune Hoog heeden met de waardigheid van de Comp: Ceter dan bevorens over en komende aangenomen Conduiten als wegens den ijver En vlyt waar meede sij hunne Landen van specerij ge„ „was laaten zuiveren en bij welke louable desposi„ „tien zijn alle vermaand worden zyn ten volharden § 7: Ternaatsche, is wijders om er syne belangens tegen te kunnen brengen voorgelegd geworden een aen gouver„ „neur van wege zijn Hoogheid Kamaloedien en Ryks„ „grooten van Tidor den 3„e Maart hir toegekomen schrif „tuur waar van het Translaat g'insereerd staat ter Resolutie van het Committen d: d: 26 April: be„ „helsende doleancie wegt schenden, der Limetschei„ „dingen voor dien van Dodinja willende deesen net gedogen dat door de wedarelke of door den Inboor„ „lingen van Samolla g'extirpeerd worden bij de rivier toeloedonie digt aan de Bobanie Tuwa„ „de welke district ten Tidoriesen beweeren dat onder hun Ryk gehoord onder voorgave dat het specerij gewas door hen lang bevoorens en ten meermaalen aldaar vernield geworden is wordende in gemeld schriftuur wyders nog gedoleerd over het weg en terug Jaagen van eenige wedareeren die van een militair verselve Bobanie hebben willen passeeren ten overbreng van Brieven na herwaards van den voor„ „maals bij het Exterpatie werk te Samalla gom„ „ploeijeerd geworden vaandreg Termeer. § 8. Dan dewijl gedateerde sijn Hoogheid der koning van Iuluibonij aan de Ternaten Ternaten desselvs goed recht op het questicuse Domie of Talodomij vrij bondig beweesen heeft met zig te beroepen op de A„o 1660: door wylen den gouverneur Cas met de Moleikse vorsten over en weeder getroffen conventie waar bij de Landen bezeuden Dodinga tot aan Nigoya binnen welke het zelve is aan den Ter„ „nalanen toegeweesen word; soo heeft men sig daar mee„ „de gaarne geconformeerd en de Tidoreese preten„ „tie op gem district voor oneigen en ongefundeert ten weesen verklaard, en om eens een einde te maaken aan alle dekwerk ontstaande geschillen tusschen de drie vorsten over de Limiet scheidingen op Wal„ „maheira besloten bij eene ten volgen bekwame ge„ „legenheed af te zenden twee kundige dienaaren die, van Hunne Hoogheeden gecommitteerdens verseld en met eene ter zaake dienende instructie verselde gemunieerd
English
the closing of the road to the Bobane stands the Tidorese with regard to a long-standing dispute between the king of Ternate and Batchian over the possession of some districts of the Ternate district Foyo for the Tidorese communicated to survey the boundary demarcations there accurately, and from this they shall have to form accurate maps, in which the districts and settlements of each will have to be made known, sketched in separate colors according to their situation, such that the colors indicate what is Ternatan, Tidorese, or Batchian, for the inspection of the said kings, to each of whom one of these maps will be delivered, and which aforesaid arrangement, with which Their Highnesses are very satisfied, will be put into execution not long after the upcoming dispatch of the annual advices to Your Excellencies, awaiting your highest approval. Paragraph 9: On the second article of the aforesaid document of complaint, such reflection would indeed have been made had it not been exaggerated and found to rest on the dissatisfaction of the Tidorese because the free passage over the Bobane was closed to them for very well-founded reasons, long before, with my prior knowledge. Paragraph 10: The Tidorese having complained, though unjustly, that their boundary demarcations were not respected, the Ternatans, in their resolution of April 21 previously mentioned and also incorporated in writing, demonstrated the recent intrusion into the district of Faija—assigned to them by the said contract of the year 1660 and thus lawfully acquired as property—by a number of armed Wedarese on the orders of the king of Tidore, who moreover makes claim to the Ternatan island Ompho, but regarding which that ruler on the 27th was brought to a different understanding under reproach and orders to cause the Wedarese to move immediately out of the invaded district, of which invasion His Highness strongly testified to have no knowledge, denying having ever given orders for it, with submission to an accurate investigation after the arrival here of the Sangaji Djanina, whom he wished to summon hither for that purpose, the outcome of which one continues to await. Paragraph 11: With the present renewed presence of the Company's ships, the opportunity seeming to have arisen to settle and remove the dispute that arose in the year 1787 between the king of Ternate and the detained Batchian king Iskander Alam, which remained undecided, concerning the right of possession to the islands commonly called Garaitche, situated on the inner side of the Strait of Batchian between the said strait of the Batchians and the island of Makian, namely Ternette, Laluje, Gunange, Talimau, Lagoema, Gaffa, and Siko, which I had sought in vain to bring about upon the accession of King Achmat to the Batchian throne, I have therefore on April 26 repeatedly produced the written evidence submitted by both rulers in the year 1788, in which neither head nor tail is to be found, and in the Ternatan archives also nothing is found that can serve as a guide, and at the session of May 4, since the possession of only the first four named islands was disputed and the good right of the Ternatans to the last-mentioned was acknowledged, persuaded the Batchians to cede three of the four islands still in question for the benefit of the Ternatans, but not the island of Little Tawale, which is connected by a narrow neck to the Batchian land. Paragraph 12: By this arrangement, all improper conduct regarding the spice crop falling on those islands is prevented, which can be better watched over by the Ternatan ruler, who brooks no nonsense in that regard, than by the other king, who is destitute of a sufficient number of subjects. Paragraph 13: The king of Ternate was furthermore separately reproached in serious terms for his excessive impetuosity and passion in demanding satisfaction for the slightest injury, or sometimes merely pretended insult, done to him or his subjects by neighbors, and especially by the Tidorese, and his contrasting reluctance to provide satisfaction when it happens that the said neighbors complain of suffered injury; he was also reproached for his assumed superiority over the same, and especially over the powerless Batchians, most evident in the year 1788, when the chiefs and crews of four of His Highness's kora-koras committed willful acts at Batchian and did not even [respect] the person of the king there
Dutch transcription
het sluiten van den weg naar de Babonij staat de Tido„ meeden met aan een lang voor heen tusschen de koning van Ternaten en Batchian gereeden verschiel over het beziet van eenige in ratien van het Ternaats distant foyo voor de Tidoreeden gemunieerd de Limit Scheidingen aldaar nauken„ „rig op neemen en daar van zullen moeten formeeren accurate kaarten, waar bij den Destructen en Negorie van ijder met aparte Couleuren afgeschefst, volgens der zelver legging zullen moeten worden bekend gesteld zodanige dat de Couleeren komen aan te wyjzen wat Ternaatsch Tidoreeseh of Batchiansch zy tot spe„ „culatien van gem koningen aan yder van de welke en dier kaarten sal worden afgegeeven en welke voorsch schikking, waar meede Hunne Hoogheden zeer vol„ daan zyn niet lang na den aanstaande depiche der Iaarlyksche advisen aen uwe Hoog Edelheeden onder in wagting van hoogst derzelver approbatie ter executie sal worden gebragt. § 9: op het tweede Lid van voorseide klagtschaif is die reflectie als wel geschied zouden zijn bij aldien het zelve niet gexagareerd en bevonden was te steunen op der Tidoroes misnoegheid over zulx de vreje Passage over den Bobane voor hun om seer gegronde reedenen, lang voor heen gesloten geworden is met myne voorkennis § 10 Hebben de Tidoreese. hoe wel ten onrecht geklaagd dat hunne Lemet scheidingen met gerespecteerd, wierden de Ternataane hebben in hunne ter vozen gerepte Resolutien van den 21 April almeede inge„ „lyfd schriftuur betoogd de onlangs gedane inwoei van 't hun bij gemeld Contract de A„o 1660. toegen„ „weeten en dus in eigendom wetteg toegekomen district van Faija door een aantaal van gewapen„ de wedareeden op Last van Tidor' koning dien boven mapho dis pretentie op het Ternaatse Eyland ompho maakt, dog waar omtrent die vorst den 27 e op„, in een ander begrip is gebragt onder reproche en last om de wedareeven soo voorst uit het g'in„ vadeerde distruct ten doen verhuisen dan welke iewasie zijn Hoogheid sterk betuigd heeft geen kennis te dragen nigeerende daar toe oort Last gegeeven ten hebben met onderwerping aan een naukeurig onderzoek na dat hier g'arriveerd weezen sal de Jenghadje Djanina die hij ten dien een de herwaards wilde ont„ „bieden en waar van meer den iit slag ten gemoet blijvt sien § 18 Met het presente andermalige aanweesen van 318 'S Lands Eylandjes word g' applinct de Ternataanen komen het op de gorontaalsche Eijland volladen speceaij gewas beeter gade slaan word gereprocheerd. §14 aan matijn van supperiori„ teit over zijn nabruuren den koning van Ternaten verweeten 's Lands scheepen de gelegenheid Schijnende geboren ten weesen om het A„o 1787: tusschen de koning van Ternaten en den gedetreneerde Batchians koning Iskander Alam gereeden dag onbeslist gebleven diffe„ „rent wegens het recht van possessien op de aan de binnen zyde van straat Batchian tusschen gem: straat van de Balchanders. en het Eijland Macquian gelegen door de wandeling garaitche Eylanden geheete Ternetten Laluje Gunan „ge Talemawo Laggoema Gaffa en Sikoen ten ap„ „planceren en uit den weg ter ruimen t' gunt ik met de konnn van Ternaten de komst van Koning Achmat tot den Batchianse throon te vergeefsch getragt heb te bewerk stelling zoo hebb ik den 26 April meermeeld de door by den voorsten A„o 1788 in gedienden schrifytelyk bewysen waaraan koop nog straat te vinden is in de Per„ „naatsche Archive meede niets gevonden word om tot een regtsnoer te kunnen dienen geproduceerd en de Batchianders ter zetting van den 4. Meij, dewijl tog het pesit der vier eerst genoemde Eylanden alleen maar bedisputeerd en zij der Ternataanen goed reeht op de van laatstgemelde advoueerde overgehaald om arie van den vier nog in questie synde Eylanden ten behoeve van de Ternatanen afte staan dog niet het Eijland kleen Iawale dat met een smalle hals aan het Batchianse Land vast is. §12 door deese schikking word geprevenieerd alle ver„ „keerde behandeling omtrent het op die Eylanden vallende specerij gewasch het welk door Ternaat„ „sch vordt die daar omtrent geen raillene verstaat beeter, dan door den andere van een genoegsaam aan„ „tal onderdane ontblote koning kan worden gade geslagen §13 Den koning van Ternaten is voorts apart in ernstig „ge ter men voorgehouden finne ten verre gaande dript en passie en op het gerungste hem of sijne onderdanen door Nabuuren en speciaal door de Tidoreesen aangedane ongelyk of somtyds slegts voorgewende beleediging Satisfactien te eijschen en zyne daar tegen over gesteelde traagheid om satisfactie te bezorgen, wanneer gebeurd dat ged„e Nabuuren klagen over gelieden ongelyk ook heeft men hem verweeten sijne aangematigde supperioriteit over dezelve en vooral over de on„ „magtige Batchianders meest gebleeken in het Jaar van 1788: wanneer de Hoofden en opvaarende van vier zyner Hoogheids Corra Corras te Batchian moet wil op gepleegd en de persoon van den koning, aldaar niet het eens
English
had once shown some respect. The King of Tidor is praised. On Tidor. Strange incident involving a Ternatean prahu. Reproach to the King of Tidor. 19 Assurance from the King of Tidor. King Kamaloedien of Tidor was praised for the efforts he has already made and continues to make toward the capture and destruction of the rebellious Prince Noekoe and his followers, wishing that his victory recently obtained on Salwatty might soon be followed by the peaceful occupation of his Papuan lands. Section 15 Section 16. The attention of the king and his councilors of the realm having subsequently been drawn to the wretched form of government currently taking hold on Tidor, according to which the king, if he wishes to remain in any esteem, must defer to the grandees and dance to their tune, and leave the evil committed by them unnoticed, allowing wrongdoers and runaway slaves to find a safe hiding place on Tidor and its dependencies; this has brought about among the grandees a greater respect for the king and a subsequent extradition of arrested slaves, though without pointing out the instigators. His aforementioned Highness having wished to pass off this occurrence as a misunderstanding on his part, his assurance that he wished to contribute everything to the conservation of peace in the Moluccas was furthermore accepted. Section 17. The continuous bringing up of old events at the instigation of his councilors of the realm had to be reproached to the Tidorese monarch as well, as was the raising of unfounded pretensions concerning the complaints against the Ternateans. Section 18. Nor did one let pass the opportunity to address the said king privately regarding the deep-rooted hatred against the Ternateans harbored by him and the consequences to be feared therefrom should he fail to restrain it, pointing out to him that the recent pursuit, conducted upon his orders, of a Ternatean prahu—whose crew had probably failed out of ignorance to strike sail for him in a place where they might not have expected him—could have caused great commotion if the said crew, instead of taking flight to the Ternatean shore as they did, had once put up a defense. 17 Section 20 10 The Batchian lands are purified of spices. Intention to have extirpation carried out on the Oubian islands. Section 22 To the northwest coast of Celebes. Order in the management of affairs in the Residencies. Nothing neglected to have work finished quickly in the Residencies. Departure of the Governor, etc. Section 20. With Batchian's king and his councilors of the realm, apart from what was noted under 36 and 11, there was nothing else to negotiate than merely the planning of the necessary means to resume the extirpation work suspended at the beginning of the current year, which, having been completely finished in the Batchian lands, ought now to take place in the Oubian islands; but this has been suspended upon the representation made by the king and his councilors that some rest ought to be granted to their small number of subjects, etc. Section 21. But since as yet no suitable opportunity has presented itself to transport the extirpators due to the great distance of the place and to have them covered by two well-armed Company vessels and 50 soldiers from this garrison; and as this matter belongs primarily among the affairs that are soon to be dealt with in detail by the secret letter concerning the extirpation work; I shall, with regard to my expedition to the Residency undertaken on the 29th of May last, have the honor to inform your High Nobilities that the same was completed in accordance with what was decreed by resolution of the Committee dated 21st April of the current year and noted on that account under 32 of these advices, without any sea or other disasters, though not with such speed as would have occurred if weather and wind, instead of constantly being contrary to us, had been favorable, and if the country's ships had not been obliged to take the slow-sailing vessels in tow on the outward journey in order to keep them with us. Section 23. On the other hand, in the Residencies of Gorontalo, Limbotto, and Manado, where one arrived on the 16th and 25th of June and 13th of July respectively, all possible speed was made to get the work done. Section 24. As appears from the resolution of the Committee of the 21st of the just-mentioned month of June, the Gorontalo king and grandees, only 4 days after our arrival, were instructed in a combined meeting regarding the matters entrusted to this extirpation (in which meeting Resident Bax was granted a seat and vote, as was also observed in the other residencies), and subsequently
Dutch transcription
65 eens ontsien hebben de konnin van Tidor word gelouanjeerd. op Tidor sonderlun geval met 5ido„ Ternaathane Praan verwyt aan den konn van Tidor 19 betuigeng van den konin ve van Ihoor. koning kamaloedien van Tidor is gelouangeerd ge „worden weg„s zyne reeds aangewende en onogaan „gewend wordende hoogingen ter agterhaaling en ver „delging van den rebellige Prins Noekoe en adherent onder toewensing dat zijne op salwattyn konn Iongst behaalde overwinning van het gerust be „zet syner Papoese Landen eerlang agtervolgd m §15 „ge worden. §16 Den koning en deszelvs Ryksraaden vervolgens onder mselyke Regurmn vorm het oog synde gebragt de tans op Twor standgrijp „de misselijke regeerings form volgens welke de koning. wil bij eer in eenig aanzien weezen de grooten naar de oogen zig en na hunne pypen dansen en het door hun bedreeven wordende kwaad ongemerkt moet, met toelating dat Boosdoeners en nog geloopen slaaven op Tidor en anderhoorigheeden en veil „ge schuil plaats omn den zoo heeft zulx op het genroet der groten te weeg gebragt meerder ontzag voor de koning en eene agter volgde uit treveri, van gearoste slaave, dog zonder aantoning van rontelaars. zijn Hoogheid voorsch: gebeurtenis voor een mis verstaand ter zyne hebbende willen doen door gaan, heeft men voorts aangenoomen zijne betuiginge om alles tot Con„ „cervatie van de reest in de Molucios te willen Con„ „tritueeren. §. V7 Het geduureg weeder op haalen van oude gebuur ten issen op instigatie sijner Riksgrooten heeft men den Tidoreese vorst ook al moeten verwijten so meede het te berde brengen van ongefundeerde pretentien op de klagten Jegens de Ternataanen § 18 ook heeft men niet voor bij gekomen gemelden koning weeten er opvaarende var de apart ten onderhouden over den bij hem ingewortel„ „de haat tegen de ternatanen en ae daar uit te dug„ ten gevolgen bij aldien hij dezelve niet kwam te bedimn„ „gen met voorhoud my dat het jongst op zijne last voorgevallen na setten van een Ternaatsche braun waar van de apvaarende waarscheinlyk uit onkunde na gelaten hadden zeijl voor hem te streyken op een plaats waar sij hem mogelyk niet verwagt hadde, groote opschudding had konnen veroorzaaken by aldien ged„e opvaarende tig in teede van na de Ternaatsche wal de vlugt te neemen gelijk sij gedaan hebben eens hadden te weer gesteld 17 §: 20: 10 de Batchianten Landen zyn van spekerij gevoor gezeeverd. voorneemen om op de ou„ besche Eylanden ten laten ex„ terpeeren § 22: naar de N„d w„t Cust van Cleebes ordre in den behandelving niets verzuimd om op de §20: Met Batcheans koning- en zijne ryksgraaden is buit„ het genoteerde sub 36: en i1 niet anders te ver„ handelen gevallen dan alleen de beranning der nodige middelen tot hervalling van het met den beginnen van dit loopende Jaar gestaakt geworden Exterpatee„ werk het gunt in der Batchianse Landen vol„ „komen afgedaan sijnde, nu in de oubijsen Eylanden tiende ten geschieden dog waarmeede gesuperiedeerd geworden is op 't konings en dier Ryksgrooten geda„ „ne vertoog dat aan hen kleen getaal van onder„ daanen eenige rust diende verleend te worden ensz §21 Dan dewijl zig als nog geen bequaame geleegenheid werk te krygen heeft op gedaan om de Extirpateurs mets de verre„ distantie der plaats weeg te kreegen en door twee wel g'armeerde Comp: vaartuige en 50 Militaeren uit dit guarnisoen ten doen dekken en deeze verhan„ van saken op de Residentin „deling voor namelyk gehoord onder de zaaken die bij den secrete brief rakende het Exterpalie werk eerlang uitvoering staan bedeeld te worden zoo zal ik ten opsigten mijner op den 29„e Meij L: L vertrek van den gouverneur ander noomen Expeditien na de Residentie de eere hebben ter kennisse van uwe Hoog Edelheeden te bren„ ensz „gen dat dezelve volbragt is navolgens het gearrestee„ de bij besluit van het Committe d: d: 21„e Ap„l h„d A:o en het dien weegens genoteerde fub 3: 2: dee„ „der advisen zoude eenige zee off andere rampen dog niet met die spoed als wel geschied zoude zyn wanneer ons weer en wind in steede van ge„ „duuren Contracr diensten waar geweest en 's Lands scheepen om de traag bezijlde vaartuigen by ons te doen blyven dezelve op de heen rijs niet op sleep touw hadden behoeven te neemen. §23: Men heeft daar teegen in de Residentien Gorontalo Residenten schielyk gedaan Limbotto en Manado, waar men op den 16 en 25: Junij item 13 Julij g'arriveerd is alle mogelyke spoed gemaakt om er gedaan werk te krijgen § 24: Blijkende bij resolutie van het Committe van den 21 ven even gerepte maand Iuny dat de Gorontaalsche koning en grote nog maar 4. dagen na onse aan„ „lieding van de eenders welke met deeze Extirpa„ „tien bedaeld geworden sijn in een gecombineerde ver„ „gaderm; maar in aan den Resident Bax aels en zes sessien gegeeven is gelyk men op de overige residen„ „tien meede g'observeerd heeft) g'instrueerde en „gen vervolgens
English
the Committee writes arrival from Parijie address of the Committee before the summoned kings and consequently they have been maintained concerning such points as have appeared to their debit in a writing demanded by me and entered at the aforementioned Residency from the Honorable Bax aforesaid for further information regarding the state of affairs at his Residency, which such writing I at Limbotto and at Manado likewise have had instructed and had serve as the basis of everything that at those trading posts has been transacted with the Native. Paragraph 25: Being about to render account immediately thereof, I request first of all to be allowed to bring to the knowledge of Your High Nobilities that with my arrival in the roadstead of Gorontalo I found lying there the galliots the Exter and the Arend, which had returned the day before from a cruise to the bay of Tomini, and that upon a written report submitted by the Commanders of those vessels regarding their proceedings with the King of Parijie, from whom they received a mere ten reals of unrefined dust gold in reduction of his debit to the Company amounting to 1500 rixdollars, having together with the gentlemen Country Captains Wartman and Gobius written a resolute letter and very seriously admonished that petty ruler to a better fulfillment of his obligations, as well as to an adjustment of the aforementioned debit item to be effected speedily. Paragraph 26: To the Gorontalo petty kings and dignitaries, who have shamefully disappointed the Company in its reasonable expectation of an opulent gold delivery for many consecutive years, it was furthermore made known in resolute terms what right one had to make them return to their duty immediately by means of force, if the Ternate ministry had not in the month of April of last year made a promise to the envoys appearing inside this Castle, upon their humble instances, to be willing to temporize somewhat with the Gorontalese provided they took care of the procurement of gold and gave greater satisfaction in this matter, just as one had now understood from the Resident that in this point so important to the Company, since the month of October of last year that the Residency was taken over, a noticeable improvement has been brought about. Paragraph 27: The dignitaries, who as the Resident has detailed, are uncommonly power-hungry, everywhere play the master, keep the all too weak kings under their thumb, and make them remember that formerly a king, the father of the present King Ambokinga, was removed through their accusations brought forward here because he dared to keep them in check, have been notified: that their sly tricks were discovered long before, though too late for the dethroned and since deceased king, and will nevermore be able to be practiced except to their own ruin and downfall; while the head and lesser Gorontalo kings have been admonished henceforth to let nothing of their lawful authority slip or tolerate that it be infringed upon, with the assurance that against all those who might undertake such in the future their Highnesses will be maintained, according to justice and equity. Paragraph 28: Both kings have at the same time been reminded of the Contract concluded with the first in the year 1782, whereby his and the dignitaries' acquired dignities are declared forfeited in case of negligence in the yearly provision of the full contingent of dust gold to the amount of 1200 rixdollars, and they were all further given to know that henceforth one intends to adhere strictly to this article of the Contract, without deviation. Paragraph 29: And it has been decreed that so many miners above the previously by the Company above the number fixed by previous Contracts of one thousand will be provided from each one's subjects as are required to collect the contracted quantity of dust gold, order having been given to the Gorontalo Shahbandar to inform the Resident of what has been accomplished in compliance with this, as well as of the time that this increased number of miners will have been brought into a state to set out on the road to the mines. Paragraph 30: Also, those acting as Chiefs in the gold mines of Paguatto and Malasipak
Dutch transcription
het Committe schrijft kommn van Pargie aanspraak van het Committe voor de ontboden koningen en overvolgens onderhouden geworden zyn over zodanig poincten als ten kunnen lasten zyn voorgekomen m een door my gevorderd en ter gemelde Rezidentie g'inde „reerd schriptuur van den E. Bax voorn tot mder „matee wegens de gestelde der saken ter zijn Residentie welke een dusdanige schrifftuur my te Limbotto en te manado insgelyks heb doen instra„ „queeren en laaten dienen tot basis van alle wat op die Comptoir met den Inlander verhandelt geworden is § 25: Iaar van al aanstonds verslag zullende doen verzoek een Cordaten brief aan een ik voor aff ter kennisse van uwe Hoog Edelheeden te mogen brengen dat met mijne komst in de qual van Gorontalo heb vinden leggen de aldaar van een kruistogt na de bogt van Tomini 't daags be„ „vorens gereverteerde galorrets de Exter en de Arend en dat op een door de Gesaghebbers van die kieltjes gediend schriftelyk Raport weegens hunne verrigtingen aan de koning van Parijie van wien slegte tien. . realen ongezuiverd stoff goud in mindering van syn debet aan de Comp: groot rd„s 1500: ontfangen hebben met Heeren Lands Capitein Wartman en Gobius ter Zama„ een Cordaaten geschreeven en dat Landkeertjes zeer Ernstig vermaand heb tot eene beteere nakomig zijner ver„ „bintenessen someede tot eene spoedig te bewerk stelligen vereveningen van op gem: rebet post. §26: Aan de Gorontaalse konnngjen en Rijksgrooten de Comp in haare billijken verwagting op eene ryksgrooten ven gorontnedo Pulenten goud Leverancie veel Jaaren agter een schandelyk te Leur hebben gesteld is voorts in Cordaten terug te kennen gegeeven het recht dat men had om hem al aanstonds door middelen van kleen tot hunne pligt te doen weeder keeren bij aldien het ternaatse ministerie in de maand april van voorleeden Iaar aan de binnen det Casteel verscheenen zendelingen op hunne de moedege instantien geen toesegging hadde gedaan met de gorontaalders nog wel wat te willen temporisee„ „ren mits sij de goud procure kwamen te beharti„ „gen een in deesen meerder genoegen gaven, gelyk men nu van den Resident verstaan had dat in dit voor de Comp: zoo aangeleegen poinct, zeevert de maand october I: L: dat de Residentie over Heeren genoomen de Claratie voor de go„ van het met kon mij Am„ tract meer gedoogen ordre op de bezorging van de getaal gesteld. Last aan de Hoofden in de goud mynen van Paguatto en Malasi„ „genomen heeft merkelyke beeterschap te weeg is gebragt. — § 27: De Rijksgrooten, dien soo als de Resident gede vrontalden Rijksghroots leerd heeft ongemeen heersch zugten overal den Baasspeelen de alte slappe koningen onder den duim houden en gedenken doen dat eertijds een konneg :/ de vader van den presente Koning Ambohmga :/ door hunne alhier oagebragte accusatien, gedemoveerd geworden is om dat hij hem in bedwang duerfde streeken lang voorheen schoon te laat voor den gede „troneerde en zeedert overleeden koning ontdekt zijn en nimmermeer, dat tot hun eigen bederf en ondergang gepracticeerd sullen konnen worden ter„ „wijl de hoofd en mindere Gorontaalse koning vermaand Geworden sijn om voortaan niets van hunne wettig gesag te laten slippen off dulden dat daar op in breuk geschiede met verzeekermg dat hunne Hoogheeden tegen alle dien zulks in den aanstaande soude mogen onderstaan zullen worden gemainti„ § 29 En is gestatueerd dat zoo veele mineurs uit ieders van een Duijzend bezorgd zullen worden als benodigt. zijn om der gecontracteerde quantiteit van slafg goud in te saamen erder aan den Gorontaalse Saband haar om den Resident ten verwettigen van 't gunt in vol„ „doening hier aan verrigt, sij soo wel als van de tijd dat dit vermeerdert Getal van mi„ „nieurs in staat zal weesen gebragt om naar de minen op weg te gaan. § 30: ook zullen de als Hoofden in de goud mij„ houden; zijn aangezegd geworden: dat hunne slim rouws boven het eletijds de parer Comp: boven het bij vorige Contracten bepaalde getal „neerd, na recht en bellijkheed §28: de Beide koningen heeft men tevens ingeheugen ge„ men wil geen afwyking „ bragt het A„o 1782: met den eerste gemaakt Contract „bokinga gemaakt Com waar bij sijne en der Rijksgrooten verkreegen waardighee„ „den verbeurd verklaard bij nalatigheid inde Iaarlykse bezorging van het valle Contingent van stoffgoud tot rd„s 1200 -. - en hunnen alle wijders te kennen gegeven dat men aan dit Articel van het Contract voortaan, zonder afwijking de hand neemd te houden. „neerd „nen 16 „pak
English
Postponement of payment of the Gorontalo arrears granted upon an immediately following settlement. §31 §32: Determination of the manner in which the gold mines of Paquato and Molesipat being employed, magnates of the realm, to prevent illicit trade, must swear upon the Quran that they shall admit no vessels or people therein, other than those sent thither from Gorontalo with the prior knowledge of the kings and of the resident, and that from the said mines they shall allow no vessels intending to go to Mouton to depart except after a preceding strict inspection by trusted persons, under penalty of loss of office and station, and arbitrary correction in addition for the negligent, to be imposed by the Company, to whom they shall have to be delivered. Furthermore, strong insistence having been made on the settlement of the debt to King Ambokinga, so long on credit, to the amount of rds 1000:—:—, and that of the Negorij Gorontalo to rds 1927:2:—, after His Highness had declared that in the misfortune which befell him in the year 1782 with the Planongse pirates he had suffered a loss of fully thirty thousand rixdollars, and since then had not progressed so much as to be able yet to restore the ransom money advanced by the Company during the aforementioned misfortune, but would bring such to its complete conclusion by the ultimate of December of the coming year 179[illegible], the requested postponement was granted, in the hope that Your High Nobilities will be pleased to be satisfied therewith; and to the Chiefs of the Negorij, who declared that they had suffered considerable damages during the disturbances caused by Poanilie in the year 1788, it was permitted that their said debit should then likewise be brought to settlement. The satisfaction of these debts, according to the statement on the Gorontalo arrears, shall take place in gold and in slaves, with which satisfaction was taken, with the understanding, however, that the slaves must be sent to Ternate for the account and risk of the debtors without any expense to the Company, in order to be auctioned publicly there to the highest bidder in the presence of specially appointed commissioners, whereafter their net proceeds shall be credited to the benefit of the senders. Claim on the persons and goods of the Gorontalo debtors reserved to the Company. §33: And the person and goods of the said debtors shall be held liable in default of payment at the appointed time. The minor Gorontalo kings urged to the delivery of the contracted gold. §34: The petty kings of Attingola, Bonij, Bolanga, and Bintaoena, as well as the Regent of Suawa, having been exhorted with emphasis and under threat regarding the delivery of their contingents of dust gold and the procurement of quarter boys within the Residency. Referral to Ternate of a request on behalf of the Regent of Suawa. §35: The request made on behalf of Bonij for the elevation of the Regent of Suawa to the royal dignity was furthermore referred to the Ternate Ministry. Confirmation and presentation on Gorontalo of four chosen kings. §36: And confirmed in the aforesaid dignity and presented were the consecutively elected kings: King of Gorontalo Mohamat Missadie Oskander Bea in place of the late King Ketchiel Wolangadje Abraham Pattalima; over Attingola, to fill the place of the deceased King Dirk Bolonkoda; Kitchiel Matokka over Bolanga in place of the deceased King Wolingals; and Kitchiel Lihauwan over Bony in place of the likewise deceased King Lahay, all of whom have signed and sworn to the accompanying acts of renewal of the contracts. Two-part request of the Gorontalo kings referred to Batavia. §37: To the Gorontalo kings and magnates of the realm, who long before insisted on a price reduction on the Company's linens and therefore made a renewed request, or that otherwise the price of gold stipulated by contracts might be increased, permission was granted to apply directly to Your High Nobilities yourselves by letters to obtain the one or the other.
Dutch transcription
uitstel van betaling de goron„ §31 §32: bepaling van de wijs waar „li nereverd mogen worden „nin van Paquato en Molesipat g'emploijeert wordend rijksgrooten tot voorkoming van morshandel op op de alcoran moeten sweeren dat geen vaar„ „tuigen, of volk daar binnen admitteeren zullen buiten dien derwaards van Torontalo net voorkennis van den koningen en van den resident gesonden worden en dat uit gede mijnen geen naar mouton den wil hebbende vaar„ „tuigen sullen laaten vertrekken dan na Eene voor afgegaane scherpen visitatie door vertrouwe, per„ „zoonen subpoene van verlies van Ampt en qualiteit en arbitrale Correctie boven dien voor de nalatige te stellen door de Comp aan de welke sij overgeleeverd zullen moeten worden. W. Wijders sterke aandrang sijnde geschied „taalden Agter stallen verlend op eene ommidelyk te volgen afdoen„ „ning van de aan koning Ambokinga dus Lang geborgde schuld tot rd„s 1000:—:— De voldoening dier schulden volgens opgave op de gorontaalden agterhial„ in goud en in slaven sullen geschieden is daar inne genoegen genoomen, met dien verstaande nog„ en die van de Negorij Gorontalo tot rd„s 1927:2:— heeft hem na dat sijn Hoogheid beluigd had by zin A„o 1782 overkomen ongeval met de Planongse reovers een verlies van wel dertig Duijsend: rykd„s geleeden ten hebben en zeedert soo veel niet vooruit te zijn geraakt om als mog zijne door de Comp: bij voormeld ongeval voor„ geschooten Lospenningen te konnen restitureeren maar zulx zijn volkomen beslag zouden doen erlangen met ult„o Dec: van het aanstaande Jaar 179: het verzogt uitstel, in de hoope, dat uwe Hoog Edelheedens daar inne genoegen zullen gelieven t „neemen vergund en aan de Negorijs Hoofden die ver„ „klaarden bij den door Poanilie A„o 1788 verwekte on„ „lusten Considerable schaadens geleeden te hebben; toe„ gestaan dat opgemelde hun debet als dan meede tot verevening brenjen „tans 75. #t aanspraak op de persoonen en teuren aan de Comp: gereserverd §34. De mindere gorontaalse het bedongen goud aange„ spoord renvoij na Ternaten van een regent van Juarra 13 37: twee leeden verzoek van de Gorontaalse koninjen naar Botavin gerenvoyeerd. bevestign en voorstelleng „geerde koningen „tans dat de slaven voor reekening en reiico van de Debituuren na Ternaten moeten ver„ „sonden worden buiten eenige kosten van de Comp om aldaar Publicq aan de meest biedende ten overstaan van Expresse gecommitteerdens te worden opgeveild als waar na derzelver netto preovenun zal worden ingehouden ten voordeelen der versenders §33: En zullen den Persoon en goederen van gemelde Debiteuren goederen der gorontaalse debi„ worden aangesprooken bij mangel van Betaling ter be„ „Stemde tijd. De koningjes van Attingola Bonij Bolanga en koningen tot denevancie ven Bintaoena, soo meede den Regend van Suawa met na druk en onder bedrijging dat de Leverantie hunner Contingenten aan stoff goud en bezor„ „ging van quart Iongens binnen de Residen„ „tie vermaand geworden sijnde §35: Heeft men voorts gedaan verzoek van Bonijs verzoek ten behoeve van den koning om de verhefsing van den Regent van suawa tot de koninglijke dignilait.:s gerevoyeerd naar het Ternaatse Ministerie § 36: En in voorschreeven waardigheid verestegd en voor op gorontalo van viergehein gesteld de Consecutive g'eligeerd geworden koning van Gorontalo Mohamat missadie Oskander Bea in steeden van wylen koning ket chiel wolanga„ „dje Abraham Pattalima over Attingola tot plaatstvulling van den overleeden konn Dirk Bolonkoda- Kitchiel Matokka over Bolonga in steede van den versturven koning woling als en pitchiel Lihauwan over Bony in steede van den al meede overleeden koning Lahay die alle nevens gaande actens renovatie der Contracten geteekend en beswooren hebben. Aan de Gorontaals-koningen en Ryksgrooten die Lan„ voor heen om eene prijs vermindering op sComp: Lij„ „wate g'insteerd hebben en daar om de nove verzoek deeden of dat anders de bij Contracten bedongen prijs van het goud verhoogt worden mogt is ge„ „permitteerd by uwe Hoog Edelheeden zelve tr erlanging van het een ander bij brieven aan te Kloppen. - 836 938.
English
to Ternate Claim of the Commissioners on Limbotto § 38: And following the disposition of the Ternate referral of other requests to await the administration, regarding their written petition submitted in court to Messrs. Hartman, Gobius, and myself, the third article, which was immediately granted, excepted, containing the following requests: 1: That from Mouton and from the Bay of Tomini may be driven away the Mandharese settled there and other foreign native nations, offering for this purpose the outfitting of three of their vessels at their own expense, provided they are assisted on behalf of the Company with firearms, powder, and lead in exchange for payment in dust gold. 2: That they may everywhere attack and bring in the smugglers encountered on their proposed extirpation. 3: That they may obtain a list of the Bugis residing at Gorontalo regarding their numbers, in order to discover whether now and then others of that nation also come to take shelter among them and depart again with gold. 4: That in the payment of dust gold, the contingent of the Limbotto people may pass for a third part of the whole. § 39: The king and grandees of Limbotto have been sharply reproached regarding their long-lasting repudiation of the contracts and the ignoring of all beneficial orders, reminding them that they had only to thank the word given in the previous year to their envoys at Ternate, and the testimony given by Resident Schoe concerning a recent improvement in the matter of the gold deliveries compared to previous years and in other respects, that they were not immediately regarded and treated as enemies of the Company. 5: That six Gorontalo miners who were loaned in the year 1766 by the late Gorontalo king Mono Arfa, with the prior knowledge of the then Governor Breton, to the banished king of Batchian who died at Batavia, for 1000 rixdollars a year, in order to instruct the Batchianese in the art of gold digging, may be returned along with the promised 1000 rixdollars a year from the year 1766 until the actual restitution. 840 Unwillingness of the old Limbotto king Nackie to surrender the hereditary slaves. The old king Nackie follows. § 40: Here one had to demand from the refractory king Nackie, who had resigned some years ago, and cause to be returned to his successor, the second king Gomumoen, a number of royal or hereditary slaves whom he had hitherto retained and kept for himself in contempt of the repeated orders received from the Ternate government to the contrary, out of discontent that no one from his family had succeeded to the crown in his place. This did not proceed as easily as one had imagined. Indeed, he would not fully comply with the demand and acknowledged only four slaves kept under him. These he would return, although ultimately not obliged to do so for the reasons cited above, and these four also descended from slaves purchased by his ancestors, he said, reading out a voluminous document by way of proof. This, however, was so unanimously rejected by the reigning kings and present grandees that, upon the further proofs of unwillingness persistently displayed by Nackie, it was resolved, in addition to the guard of 24 men at hand, to summon during the session another 170 men well provided with the necessary war equipment from the militia and sailors of the Company's ships, with notice to the aforementioned Nackie that he had to comply within 24 hours or else await the unpleasant consequences that would arise for him from his obstinacy. § 41: The display of so many resolute men alone, without needing to have recourse to other violent means, effected the desired compliance even before the expiration of the granted time, with the resulting return of 48 royal or hereditary slaves and five pieces of hereditary land into the hands of the aforementioned King Gomumoen. so 142:
Dutch transcription
„ken na Ternaten Aanspraak van h6e Com„ „mitte op Limbotto § 38: En eene ter volgen dispositie van Het Ternaatse renvoy van andere vorzoen ministerie afte wagten op hunne aan de Heeren Hartman, Gobius en mij in geregten schriftelijk suppliquer /: het derde Lid dat al aandstonds toe ge„ „staan is uitgesonderd:/ Contineerende verzoek. 1: Dat van Mouton en uit de Bogt van Tomini ver„ „jaagd mogen worden de aldaar gezeeten Mand hareeden en andere vreemde Inlandse natien hier toe aanbiedinde de uitrusting van drie hunner vaarthuijgen op eygen„ „kosten mits sComp: wege geassisteerd worden met geweere kruit en Lood tege betaling in Stoff goud. - 2„e Dat sijn de op hunne voorgestelde Exterpatie ontmoet wordende sluik kandelaars over al moge aantasten en opbrengen: 3„e Dat fij van de op Gorontalo remoreerende Boe„ „gineesen een lijkt mogen bekomen wegens derzelver aantal om ten ontwaaren of daar onder nu en dan ook andere van die natie komen ten schuilen en met goud weeder hien gaan 4„o Dat in de voldoening van stof goud het Contin„ „gent der Limbotters voor een derde gedeelte van het geheel mag door gaan § 39: De koning en rijks grooten van Limbatto sijn scherpe„ „lyk gereprocheerd geworden weg„s hunne lang duurige„ afrijsing der Contracten en het in den wind slaan van alle saluitaire ordres onder verhouding dat sij aan het a„o p„o aan wunnen sendelingen op Ternalen gegeeven word aan het gegeven getuigenis van den resident schoe omtrent eene kortelings toegekomen verbeetering in't stuk der goud Leverancie in vergelijking van voorige Jaaren en in adere opzigten meer, alleen te danken hadden dat zij niet aan„ „stonds als sComp:s vijanden aangemerkt en bekan„ „beld wierden. 5: Dat ses door wyle den garontaalse koning Mo„ „no Arfa A„o 1766: met voor kennis van den toen maalige heer gouverneur Breton aan den ver„ „sonden en ten Batavia overleeden koning van Batchia voor rd„s 1000-. — in 't Jaar in leen afgestane gorontaals mineurs om de Batchianders in de kunst van het goud graven ten onderrigten te rug mogen gegeven worden met de beloofde 1000 -. –. rds in 't Iaar van A„o 1766 of tot de weeder uit geleevering toe 840 onwillighed van den oud tot de init leeverin van Erf slaven. den oud koning Nackier vol„ §40: Wier moest men van den eenige Jaaren herwaards ge„ zimbots konng Nackie „ resiqueerd hebbende wreevelinge koning Nache afvorderen en aan syne opvolger den tweede koning Gomumoen doen terug geeven een parthij Ryks off erf slaaven die hyj dus lange in vilipendi der hier teegen van de Ternaatsen regeerneg ontfangen rei„ „terativen ordres aan sig en terug gehouden had uit mis noegheid dat niemand uit zyne familie in zyne steede aan den kroon gekomen was van hier meede ging het zoo gemaakkelijk niet toe als men zig wel verbeeld had Imnaers wil„ de hij aan het requisit niet volkomen voldoen en slegts van vier onder zig gehouder slaaven weeten; deeze soude hij terug geeven schoon oet rindelijk er om voren aangehaalde reeden niet toe verpligt was ook stamde deeze vier van door zijne voor anders aangekogte slaaven sijde hij ten be„ „wijse van die een voluminees schriftuur voor„ „leesende het welke door den bij de regeerende ko„ „ningen en aanweesende Rijksgrooten nog tans soo eenstandzing gewraak wierd dat men, op de nadere door Nackie gegeeven doorstaande blij„ „ken van onwilligheid ten rade wierd om boven de aan handen synde zij ben wagt sterk 24. man nog 170: van de nodige oorlogs toe bereedselen wel voor „sien koppen uit de Melitien en zeevaart van s Lands scheepen, staande vergadering ten ontbeeden onder aan„ „zegging aan meerm: Nackie dat binnen 24 uuren tyts ten voldoen dan wel de voor hem uit zyne halsterrigheid voort te spruiten onaangenaame gevolge, afte wagten hadde §41 De vertooning van zoo veele wel geresolveerde manschappen alleen heeft sonder men nodig hebben gehad tot andere middelen van geweld recours te noemen de gedezideerde voldoening g'effectueerd nog voor het verloop van de hier toe vergunde tijd met de gevolgden terug gave van 48. rijks of Erk slaaven en vijf stuks Erf landen in handen van koning goemoemde voorn=d soo 142:
English
26 27. influences of Naekier matters opposed. frank declaration for the old king Nackie King Tilahoenge ordered Paragraph 44: the Limbotters are reproached for their Paragraph 42 All the aforementioned slaves had to be presented in the meeting of to the Limbotto government the 28th of June because they previous conduct wanted to be assured that in this matter no plot had taken place with the old and the reigning kings, who, as first mentioned, still seemed sufficiently fearful, notwithstanding the pains that had been taken before the 23rd to divert them therefrom, to which end they were once again exhorted not to let anything of their authority fall away and to the Company's orders, but not to the arbitrary whims of Nackie, whose authority was at an end, to listen. Paragraph 43: To the aforementioned Nackie it was made known that he had his high old age to thank that he was not arrested and deported in expiation of all the difficulties caused by him to the Company and the damages arising therefrom, but which arrest and deportation were actually omitted for the sake of the great number of his adherents to be found on Limbotto. from the year 1788 by the Limbotters maintained covert, not to say treacherous conduct in the Kwandang troubles, as also King Tilahoenga's conniving indulgence whereby the Company's effects left behind by Bayer in the small fort at that time were stolen, as well as those of some private persons, again brought up, with orders to the kings and grandees of the realm by means of an immediately to follow strict proclamation through those subjects to have returned at once everything that of the aforementioned Company's effects and private goods might still be hidden among them, though of which as yet nothing has been returned. Paragraph 45: While King Tilahoenga testified that Baijer, having been unable due to lack of time to comply with his desire for a specific inventory of all the Company's effects remaining in the fort, he did not know 844: blamed 28 two dismissed grandees of the realm are forbidden further interference with state affairs Paragraph 47: request of some Bolang people who had fallen under the Limbotters referred to Ternate outstanding debts under the Company's protection promised to the Bolang people in what the same actually consisted, nor how the keys were taken from him, he furthermore made many excuses concerning what happened at Kwandang, saying that they would not have existed if the Limbotters had always remained of one mind. Paragraph 46 To Nackie's bosom friends, the old Goegoe Tusuph and the old Captain Lauwt Amis Binne, which last-named at the time of our presence at Limbotto acted as head in the gold mines, all administration of affairs for the future has been forbidden. And there, through the King of Bolemmo, Kilchiel the Gorontalese and his Paloa, together with four others of that small nation, confirmation and proposals separated small lands to the Gentlemen Captains of the ship and a written document addressed to me, showing how and when various Bolang families became scattered under the rule of the kings of arrangements concerning the Company's Gorontalo and Limbotto, and by the same also subjects and Bolang people up to now have been mistreated, that Paragraph 49: With the dignity obtained in fine, as of Limbotto can grant, now confirmed as king, the previous contracts have been renewed and amplified, of which the gentlemen have a copy of the deed attached hereto, respectfully to offer. Paragraph 50: Regarding the Company's outstanding credits on Limbotto, the Resident having been instructed to effect immediately the settlement of the debt, seeing no outcome, taking refuge in the Company, under whose authority they wished to stand henceforth, had to take refuge, has been referred to the Ternate government for investigation and decision. Paragraph 48: With notification to the Limbotto and Gorontalo kings that they henceforth had to refrain from exercising mentioned [actions] against this small, miserable people, whom the Company for the present took under its protection; the Gorontalese King Ambohinga, who had much to object against the Bolang document, being permitted to present his interests against it before the aforementioned government. G past were. -
Dutch transcription
26 27. influentien van Naekier saken tegen gegaan. rond boorstije verklarin voor den oud komme Nackie konng Tilahoenge verort„ §44: den Limbotters word hunne verweeten §42 Allen voor zegde slaaven hebbe in de vergadering van op de Limbossche regeerin den 28„e Iunij moeten vertoond worden om dat men verzeekerd weesen wilde dat in deesen geen Compor vooren gelouden gedrag „tie plaats hadde gehad met den oud en de regeeren koningen, die nog als voor eerst gemelde susficent bevreest scheenen in weerwil van de moeyten welke van den 23„en bevoorens genomen had om te daar„ van ten deverteeren, ten welken einde men hen nog maals vermaande om niets van hien gezag te laate vallen en naar sComp: beveelen dog niet na den de willekeurige Schekkin van Nackie wiens gesag uit was, te luisteren. §: 63: Aan den voorn: Nackie is ten verstaan gegeven dat aan simen hogen ouderdom te danken had dat niet op „gelegt en versond wierd ter Expiatie van alle de door hem aan de Comp berokkende moei„ „lijkheeden en daar uit geprovlueerde nadeelen dog welke syn op legtim en versend im eigenlyk agter gelaten syn om den wille van het op Limbotto te vin den groot getaal sijner adherenten van den A„o 1788 door de Limbotters gehouden laeten„ „fe, om niet te zeggen verraderlyjk Conduite in de quandangse trocbler so meede van koning Ti„ „lahoenga 'T oogluikende toegeevendheid waar door sComp te dier tijd bienng het fortje zyden door Bayer agter gelaten effecten geapalieerd ge„ „worden syn, nev„s dier van eenige particulieren wee„ „der op zyne gehaald met last aan den koningen en Rijksgrooten om door middel eener Imme„ „diaat te volgen scherpen publicatee door dien onderdaan ter stond terug ten doen bezorgen alles wat van voorseede sComp: effecten en particu„ „liere goederen, nog onder dezelve Iontijts schui„ „len mogten, dog waar van als nog niets gere„ „courneerd geworden is. - §: 45: Terwijl koning Tilahoenga betuigd heeft dat Baijer aan zyn verlange om een specifique notitie van alle 'sComp in het fort verbleven effecten uit gebrek aan tyd niet hebbende konnen volt aan hij niet gewee„ 844: „schuldigd 28 twee afgedankte ryksgroo„ te word de verdere bemoeyenis„ met Lands saken g'nterdiceerd § 47: verzoek van eenige onder „botters geraakte Bollem„ „mers na Ternaten geren„ voor eerd uitstaande schulden onder sim„ sComp protectien aan den Bo„ „lemmers toe geseyd „ten heeft waarin dezelve al bestaen hebben ook niet op met wijk hem de sleutels afhandig zyn gemaakt makende hy voorts veele veront„ „schuldignijn wegens het gebeurden op Guandam dat zegden hij niet geExteerd zouden hebben by aldien den Limbosters altoos eens gesiend gebleeven §46 Aan Nackijs boed en boedem vrienden den oud Ggoe„ „goe Tusuph en den oud Capiteyn Lauwt Amis Binne welke laatst gend„e by ons aanweesen ten Limbotto als Hoofd in de goud mijnen fingerr„ „den, is alle bewind van zeeken voor 't vervolg ont„ „zegt geworden En aldaar door den koning van Bolemmo Kilchiel de gorontaalders en zim„ Paloa nev„s vier andere van die kleene Natie bevestiging en voorstelenn afgescheiden Land hiertjes aan de Heeren 'B hands Capi m „teinen en mij ingerigt schriftuur vertooning hoe „danig en wanner diverse Bolemsche familie verstrooid onder de bescheering den koningen van schakmn omtren 'sComp:s Gorontalo en Limbotto zyn Geraakt en van dezelve ooker en Bolemmers zeevert dus verre mis handeld geworden zijn, dat § 49: Met den in fyne verkreegen waardigheid als van Limbottas konnen gumnen, nu bevestigd geworden konnn syn de voorige Contracten gerenoveerd en g'amplieerd waar van den eeren hebben een Copia acte deesen bij gevoegd eer„ „biedeijst aan te bieden § 50: sComp: op Limbatto uitstaande Crediten aangaande den Resident schoe in mandatis gegeven synde de Immediaat te effectueeren vereevening der Dehet geen uitkomst sienden toe vloegt tot de Comp: onder welke gezag sij voortaan staan wilde, toe„ vlugt moetten neemen is ter onderzoek en decisie naar het ternaatsche ministerien over geweesen §48: Met aansegging aan de Limbotse en Gorontaal, „se koningen dat zij zij voortaan hadde te onthouden van gemeld toe oefenen tegen dit kleen elendig volk het welke de Comp: voor eerst in hare bescherming nam mogende de Goron„ „talgeh koning Ambohinga die tegen het Bo„ „lem mose schriptuur veel in te brengen heeft gehad fijne belangens daar tegen by op ged„e ren„ „geermg voordraagen. G past waren. -
English
30: Slowness of the Gorontalese in providing vessels for the embarkation of troops. Indulgence regarding the entry charged to the then not locally present former Gugugu Jusuph amounting to 102: 33: - rixdollars, and temporizing with the collection of the one charged to the king of Bolemmo, Kitchiel Paloa, amounting to 652 rixdollars, which still runs until the last of December 1791. Paloo in the only recently quelled Limbotto disputes, it was impossible to take the matter in hand with any peace of mind, and through Section 51: Before I proceed to the report of what was accomplished at Manado, I shall take the liberty to bring to the notice of Your High Nobilities that the king and grandees of Gorontalo, upon their departure, had to be reproached for the slowness with which they complied with the provision of vessels for the transport of the troops summoned to Limbotto from the Company's ships, as well as the officer who was charged with the transport, who was kept waiting for hours in the dead of night for those vessels after it had been reported that they were ready. Section 52: Following a strict investigation of the said incident, it appeared that two Marsaolis were to blame for it. It was intended to make an example of them and take them along to Ternate, which would indeed have taken effect were it not for the interposition and representation of Resident Bax that these Marsaolis were known to him as very diligent providers of gold to the Company, to which their wealth in slaves contributed not a little. Consequently, if they were removed from the country, the Company would immediately suffer damage thereby, not to mention the great respect in which they stood among the other Gorontalese and their following. This caused me to intercede for the guilty Marsaolis, and had the result that the said Captain was willing to refrain from all severity in their regard, contenting himself with the admonition given by me to the guilty parties never again to fall into similar errors, to prevent the customary military punishment, and so forth. 87 325 Attempts to put the rice delivery at Manado on a good footing. Shameless demand of the Manadorese. An agreement for the Company's interests made with the Manadorese concerning the delivery of rice. Section 53: At Manado, no less than at Gorontalo and Limbotto, the Company's displeasure at the breach of contracts by the native was not concealed. As he had surpassed all others in this matter, efforts were further made to put the rice delivery here on a good footing and to persuade the Manadorese henceforth, deviating from the contract of the year 1769 according to the tenor of [illegible], which allowed one-third clean rice and two-thirds paddy, to deliver exclusively clean rice without any mixture of paddy, provided there was an additional allowance on the agreed price of 18 rixdollars per last of 3000 lbs in proportion to the one-third paddy to be delivered in clean rice. Section 54: But since they would not agree to such a delivery for less than 40 rixdollars per last, whereas, keeping the proposition in mind, they might at most have claimed 22 rixdollars, they were given to understand, while confronting them with the shamelessness of that demand, that this was not the means to ingratiate themselves with those who had only recently shown them mercy. Section 55: The said proposal was therefore abandoned, and the old contracted delivery had to remain, with this distinction nevertheless, that two-thirds clean rice and one-third part paddy shall not be mixed together as before, but shall in the future be accepted strictly separately. As the old Hukum and village chiefs of the seven settlements situated below the Manado fort have long allowed their hands to be greased by the private individuals licensed to trade thither, in return for which these individuals obtained preference over the Company in securing rice, it was judged proper to abolish this practice, which is so detrimental to the Company, and in compensation to allow those chiefs to levy a moderate recognition for firewood on those private traders. 32 rice
Dutch transcription
30: Traagheid van de gordntaal„ tuigen tot inscheeping van troupes Inschikkelykheid omtrent post ten lasten van de toen in loco niet present geweest synde oud goegoegoe Jusuph tot ry 102: 33: - en ten tempariseeren met de mpal„ „ming van dien welke ten lasten van den koning van Bolemmo kitchiel Paloa groot rd:s 652: nog voortloopt tot den Laatsten december 1791 o Paloo in de maar even gedempte Limbatze o „eenigheeden ondoenlijk is geweest het min met gerustheid by de hand te neemen en door §5j sal ik voor en alleer tot den bedeeling van het „ders in de bezorging van voor„ verrigte op Manabo overgaa, soo vrij weezen en ter kennis van uwe Hoog Edelheeden brengen dat den koninge en Rijksgrooten van Gorontalo bij he scheiden nog gereprocheerd hebben moeten worden de traagheid, waar meede aan de bezorg my van vaartuigen, tot den overvoer van de naar Limbotto ontboven trouper uit 's Land scheepen voldaan hebben, met allen, maar ook weg„ den ten leutstellinge. - waar meede de officier die met den aanvoer § 52: Na gemelde geval vervolgens strict onderzoek twee schuldige marsaolys geschied en gebleeken zynde dat twee Marsoolijs daar aan schuld hadden zoo wilde men alen dezelve een Exempel statueeren en te na Ternaten meede neemen gelyk zulx dan ook effect gezorteerd souden hebben sonder den tusschen beyde gekomen vertooning van den resident Bax dat deeze Maer„ „taolijs bij hem bekend stonden voor seer reverige bezorgers van stots goud aan den Comp: waar toe hun rykoom in slaven niet weinig Contribueerde in voegen de Comp: wanneer sy van het land ver„ „voerd wierden daar by als aanstonds schaade zoude komen te Lijden ongereept het groot aanzien waar in sij by de overige goront aal„ „ders stonds en derzelver aanhang 't gunt mij dan ook voor de schuldige Marsaolus heeft doen in ter cedeeren en tot gevolg heeft gehad dat gemelde Heeren Capiteijn van alle severiteit ten dezelve gehargeerd is geweest is opgehouden met uuren lang in 't hartje van den Nagt op die vaarthuigen te wagten, na dat gereporteert was dat te klaar lagen. dezelve hunne Setten. 87 325 Poginge om de rijst leven„ rancie het manado op ee goede voet te brengen ombeschaamde Eysch van den Manadokees Een voor sComp: belangen maerd met den Manadorees omtrent de Leverantie van omtrent de Leverantie van hunne opzigten wel hebben willen afzien, zig ver „genoegen de met de door mij aan de schuld „ge gedaane vermaning van nooyt weeder in soortelijke fouten te vervaellen tot voorkoming van krijgs gebruikelijk strofje eenst ensz: §: 53: ten Manado even min als op gorontalo en Limbatt ontvijnds geworden zynde sConw: gevoeligheid wy word met den Maniboreus de verbreekeng der Contracte door den Inlander ryst die daar inne allen de andere is te boven gegaan heeft men voorts getragt de rijst Leverantie alh te brengen op een goede voet en den manadorees en over te haale om dezelve voortaan, met afwa „king van het Contract d' A„o 1769 na Luid van Taare 9bea n 6. t welk te m 1/3 schone ryst en 13. Padij heeft mog geschieden voortaan enkel in schoone Ryst sonder vermenging van Padij, ten doen mits eene meer„ „deren toe laag op de bedongen prijs van 18 rd„s het last van 3000 lb in even riedigheid aan het 1/3: in schonen Rijst ten leeveren Padij §54: Dan dewijl sij tot eene dusdanige Leverancie niet verstaan wilde voor minder den 40: rd„s 't' Last, daar sij, de propositie het oog houdende uiterlyk 22: rd„s hadde mogen pretendeeren so heeft men §55: ken heeft dus van gemelve voorscag afzien en zij de ouden gecontracteerde Leverancee moeten blyven met dit anderscheid nogtans dat twee deezen schoone Ryst en een derde deel Pady, niet onder elk ander gemengd, als bevorens maar red„t afzonderlyk in t vervolg g'accepteerd zullen worden De oud Hoekum en Dorpshoofden van den seven onder het manadoze Fort gelegen Negorijen sig lange tyd den handen hebben laten vullen door de derwaards ten handel gelicentieerde Particulieren, waar tegen deeze in de bemagtiging van Ryst de preferentie boven de Comp=e bekwamen soo heeft men g'oordeeld dit voor de Maatschappij zoo nadeel ig gebruikt afte schaffen en aan die hoofden in recompens te te vergunnen heffen op die particuliere handelaars elver matige recognitie voor brandhouden gemoet hun de de onbeschaamdheid van dien Eyscht voor„ houdende te kennen gegeven dat dit het middil niet was om zyn te insinueeren bij zeuden die hien maar even geleeden grane voo requeur habden laten geschieden hen waarmeede 32 ryst
English
The delivery of construction materials at Manado was insisted upon; those of Passan, Ratahan, etc., must deliver wood. An order was issued regarding the conveyance of the Company's letters and goods from Kema to Manado by the overland route. The arrest and dispatch to Ternate of two old hoekums of Tondano. Condemnation of three Manado negorijen to a fine. with which they had previously supplied the same for nothing. Furthermore, the Manado people have been strictly and under threat exhorted to a better observance of the aforementioned contract with respect to the delivery, stipulated therein, free of charge, of lime, stone, sand, storm poles, swalpen for gun carriages and wheels, beams, bamboos, roof spars, thatch, and what more is needed for the maintenance and renewal of the fort and the buildings situated therein, joined with Section 58. And as a sign that they have been conquered by the Company's arms, the old hoekums of Passan, Ratahan, Ponasakan, and Tonsawang have been further imposed with the obligation of providing two quart boys for the daily performance of rough work inside the fort, from which they had relieved themselves in time, as well as the obligation to purchase swalpen as a base for the gun carriages and ramparts, from which they had also deviated. Section 59. Upon the note in the resolution of the 27th of July last concerning the grievance that the Company's letters and goods sent overland are often very poorly tended to, and connecting the complaints of the Resident that in the execution of his intentions, salutary for country and people, he was now and then resisted with weapons by hoekums who ignored summonses and were not even received, the assembled old hoekums and village chiefs have declared that whoever shall again be found guilty thereof shall, according to the exigency of the matter, be punished with the imposition, beyond that of the purchase costs of such goods, as may henceforth be missed due to a lack of proper supervision. Section 60. It was furthermore notified that no one shall be permitted to evade the head service customary from of old according to the country's custom. Condemned: The negorij Tereman to 150, Bantek on Kuhoe to 100, and Kawangkoan to 350 salas, each sala calculated at 1/2 rds., making together an amount of rds. 300, to be paid in rice for the benefit of the Company, on account of demonstrated negligence in providing a sufficient number of coolies on our journey overland from Kema to Manado. coming down only when it pleases them and not otherwise, and caballing in such a manner that everything must turn out according to their pleasure. And upon a subsequent close investigation having shown that said complaints concern both the old hoekums of Tondano, Pangalila and Samondegoed, of which fellows it is testified in the secret letters exchanged in the year 1788 between the Resident and the Ternate ministers that, at the conclusion of a peace arranged by him among diverse peoples, they made so many rodomontades with arms that the work of peace was thereby almost entirely ruined and the country was thrown into turmoil again; that, proceeding arbitrarily in everything, they, by their own authority upon their return to Tondano, reduced by 1000 rds. the fines which the Minahasa or Land Council had imposed upon a certain negorij and set at 2000 rixdollars; harboring Company deserters and treating the Resident's emissaries with contempt, and rogue-like murdering three Tonsea people in reprisal for one of theirs who was killed by one whom the Tonsea people had delivered to the Company to receive his deserts, and after the parties had promised to meet with each other to settle the matter. Regarding which glaring outrages, it was written to Manado by secret letter from Ternate dated 31 January 1789, as nothing else could be done at the time, that the same would be kept in mind until the time should finally arrive when proper vengeance could be taken. So the said old hoekums of Tondano, Pangalila and Samonde, after they were unable to put forward anything in their defense concerning the foregoing, were, also on account of their failing to appear upon summons of the Resident—which must henceforth be complied with on pain of forfeiture of office and dignity—placed under arrest and transported hither as prisoners on the national frigate the Bellona, at the provisional disposal of this government. Section 62. While they have been threatened with capital punishment, of
Dutch transcription
op de Leverancie van Bouw materialen te manado aangedrongen die van Pasjon Lalahan ents en hout leveeren. ordre op de bezorgen van van Kema na Manado over de Landweg gesteld. Arresteeri en op sendrig na Ternaten van twee Tondaanze oud hoekums Contemnatie van drie Manadose Negoryen in een waar meede sij dezelve bevoren voor niet geriept voorts heeft men den Manadose met naukeurig en on„ der bedrijging geadhorteerd tot eene beetere nakommen van het gementioneerde Contract met adspect tot de daar by bedraaagen besorging voor niet van kalk steen zand storm palen Swalpen tot afjuijten en wieten balken Bamboesen „ stap sparren zatten en wesmeer tot onderhoud en vernieuwig van het fort en de daar binnen gelegen opstallen, bevooigd mes„ §58 En is den oud Hoekums van Passan, Datahan Ponasaken moeten quartjengers besorgen en Tonsawang tot een teeken dat hy door sComp wapens overwonnen sijn nader opgelegd de besorg mn van twee quart, Iongens tot de dagelijk ze verrig„ „ting van het ruwe werk binnen het fort waar van tijtzig ontdaan hadde some de de verpligting tot aankop van swalpen tot onderlaag der affuijtsn Rampaarden waar van sij ook al afgeweeken waren. § 59: op de bij besluit van den 217„en Julij p„o genoteerde 'sComp: brieven en goederen soleance dat sComp over de Landweg verzonden wordende Brieven en goederen veel tijds seer slegts opmerking verbind hebbende de klagten van den Resident dat in de uitvoering sijner voorland en volk salutaire voornemens nu en dan met de wa„ „pene is te keer gegaan door Hoekums die ontboven gave geslaagen en ook wel niets eens opgenomen worden de geaamentlyk oud Hoekum Dorps„ hoofden verklaard synde dat hij die zig daar aan weeder schuldig komen te maken maar exigentie van saaken getraft zullen worden met oplegging boven die van het uitkoops kostende van sulke goederen, als door manquement van behoorenk toe„ zegt in 't vervolg mogen vermit worden §60 Heeft men wijders onder aanzegging dat zij nie„ „mand onder het sal mogen ontrekken de oudsher gewone hoofd dienst, naar 'sland's wijs gecondemneerd De Negorij tereman in 150 —:—: Bantek op Kuhoe in 100 en kauwatoe in 350: salas, ijder salla bereekent tegen ½ rd„s te samen uit maakende een montant van rd„s 300: -: — om in rijst voldaan te werden ten behoeve van de Comp over betoonde na„ „latinheid in de besorging van een toereykend getaal„ van Coelijs op onse rijs van kema na Manado overland. gade zijnde 34 hebben. ƒ 57. mag. boeten 36 zijnde afkomen als het hun behaagd dog anders niet, en sodanig Cabaleeren dat alles na hunne sienelykheid uitvallen moet en op een gevolgd naukeurig onderzoek gebleeken synde dat gemel „den klagte de beyden oud hoekums van Tondano Pangalilla en samondegoed van welke knapen in de A„o 1788 met den Resident en het Ternaatse ministerien overeen wieder gewisselde Secreete briefen getuigd word dat sij by het sluiten eener door hem onder diverse volken bewerkte vreede so veele rodomontades met de wapens gemaakt hebben dat het vreeder werk hier door by kans geheel verbaod geworden en het Land weeder in repen roer was geraakt dat zij in alles wille„ „keurig te werk gaande boetens waar in de Minahada of Landraad, seekere Negorij ge„ „slage en gebragt had op 2000: ryxd„s byj hunne terug komst op Pondano privie authoritate met 1000 rd„s verminderd hebben deserteurs van de Comp: op en aanhoudende 's residents sendelingen smadelyk bejegenende en schelm agtige drie Fancears vermoorden de uit represaille dat een van hun om 't leven gebragt door eene die de Toncears aan de Comp: overgeleeverd hadden om loon na werken te ontfangen en na dat Parthijen beloofd hadden bij elkander te zullen komen om de zaak af te doen nopens welke schreuwende wan„ „bedrijven bij Ternaatsen secreeten brief van den 31„e Ianuary 1789 als toen niet anders hebbende konnen geschieden naar Manado aangeschreeven is dat deselve in geheugen gehouden souden worden tot eindelyk der tyd eens daar weezen soude dat men er een gepaste wraak ofening overneemen kon soo sijn ged„e oud hoekrims van Tondano Pangalille en samonde na dat niets tot hunne Decharge weg„ het voorenstaande hadden weeten in te brengen selve met weg„s de door hun nog maar onlangs ge„ „leeden naar op ontbod van den resident /:waar aan voortaan, op verbeurte van ampt en digniteyt voldaan sal moeten worden:/ verzeennde opkomst in arrest genomen en op 'tLands Fregat de Bel„ „lona gevangelyk herwaards overgevoerd ter provisioneele dispositie van det ministerie §62: Terwijl met dood straffen bedrijgt sijn geworden van
English
39 93. 345 The Manadoese who again oppose the Resident. The Manadoese cabals counteracted. Conduct of the former Ukum of Langouan and Rombokken described. Order to the Manadoese. The fugitive former Ukum threatened with death. Those who in the future might offend against the person of the Resident or anyone representing him, whether by armed resistance to his intentions or by treating him ignominiously through insulting words or assaults that could bring him into visible danger. Section 63: And it is further decreed that all those who wish to form cabals, whereby the Company's authority is curtailed and their own influence on country affairs is intended, shall be punished with death. Section 64: In order to set an example in Manado, which has become highly necessary, concerning the insolence and to purge the country of harmful subjects, one had to proceed just as severely with respect to the former Ukum of the inland villages Langouan and Rombokken, named Grooten Senduk and Doot, as is noted under Section 62 concerning both Pendang Ukums; Doot having protected a certain Tampoenonkol from the said village Rombokken, who had been condemned to slavery by the Landraad and actually sold as such, and having made much use of one Roentoerambie, notorious for murder, whom he employed not long ago to commit murders in the war waged by him against those of Datahan, in which harmful expedition he was himself the leader; while Senduk, having been dismissed by the Manado Landraad because of his violent acts shown to the Resident in the year 1788, restored himself to the possession of his office, and did not obey my summons to appear before the Committee. Section 65: But he had to be brought in by a commando of Manadoese soldiers, citizens, and Ternatans of the cora-coras stationed there, because the road was impracticable for armed European troops, together with the Ukum Pomontoeloe of Tomohoen, who did not comply with the decisions of three meetings of the Landraad held regarding the boundary division, every time that the entire Minahasa together with the commissioners of the Resident came there to urge him to satisfaction. But the latter-mentioned Tomontoeloe managed to get away in time and was seen retreating into the forest with his entire family, so that regarding him one had to be satisfied with the resolution taken on the 5th of this month, whereby he is considered an outlaw and whereby the Resident was also ordered to have him seized by list or force, along with the promise of a reward for the likewise fugitive protégés of Doot. 40. Manadoese delinquents surrendered to the Company. Murders formerly committed in Manado punished. Section 66: Your High Noblenesses will, I hope, approve as well done the order established by the Committee at Manado that the former Ukums and village chiefs there, on pain of forfeiture of office and dignity and being sent to Ternate, shall henceforth have to surrender to the Company, after apprehension, for the obtaining of a condign punishment, all murderers and gross delinquents who formerly went free there with the paying of sallas or fines by the villages where they belonged, which villages consequently have had to suffer for so long for the crimes of their solely punishable natives. Section 67: I also dare trust from Your High Noblenesses' known equitable way of thinking that the promise made at the aforementioned residency of 50 silver milled ducatoons will not be disapproved, for the person who might bring back to justice or point out the abductor or murderer of two children of Christian parents who went missing there shortly before my arrival, together with a Ternatan from the cora-coras serving for the protection of the residency, in such a manner that they fall into the hands of Justice and are convicted, of which unfortunate persons, who are still missing, it is suspected that they have served as sacrificial victims.
Dutch transcription
39 93. 345 de manadozeees die zig weeter tegen den Resident de Manadose Cabalen tegen gegaan handelwijs van het Com„ „gen oud Wekum van songuan en Rombokken beschreeven Last aan den Manadose den voort vlugtigen oud Met oord staap bedrygd sg die zig in't vervolg mogten komen te vergre gewapen der hand opponeert den aan de persoon van den Resident off aan ie „mand, dien hem representeerd het sij met sig tegen sijne voorneemens gewapen der hand te verzetten of hem smadelyk te bejeegenen door in Juriante bewordingen op aangrijpingen die hem sigt=baar gevaar brengen konnen. § 63: En is voorts gestatueerd dat met dimotee ge„ straft: zullen worde alle dien Cabalen willen forme„ „ren waar door sComp: gesag verkort en hun eigen in reuentie op lands zaaken betoeld worden §64: om nog een te Manado hoogst nodig geworden mite omtrent de bolerin voorbeeld te stellen en het Land van schadelijk sub„ „jecten ten zuijveren heeft men ten op zegten van de oud Hackum van de bovenlandsche Negoryen Langouan en Rambakken Groten Sendok en geheeten even scherp te werk moeten gaan als omtrent de beijde Pendaansche Hoekums sab §62: genoteerd staat; hebbende Drost eenen door den Landraad tot Slaaverwij gecondem mer den en zeevert als zodanig verkogt geworden Tam„ „poenonkal uit gem: Negorij Rombokken geprote, „geerd en zeer veel werk gemaakt van eenen om moord besaamde Roentoerambie van wien hij sig nog onlangs geleeden bediend heeft om te moor„ den in de door hem gevoerde oorlog met die van Datahan in welke schadelijke te Expeditie hij zel„ „ve aan voerder is geweest; ter wijl Lendik weg„ sijne aan den Resident A„o 1788 betoonde geweldenaije door den manadose Landraad afgezet gewerden sijnde sig weeder in bezet van zijn ampt gesteld en aan mijn op ontbod om voor het Committe„ te verscheenen, niet g'obedieerd heeft §65: Maar door een Commando Manadoreese soldaten Resident ten opzigten van Burgers en ternatanen van de aldaar bescheiden Hoekum van Tomoehon Corra Carras, door die de weg voor gewapende Europise troupes in praticabel was heeft moeten worden afgehaald nev„s den dukum Pomon„ „toeloe van Tomohoen die aan de besluiten van drie over Limitscheiding gehouden vergaderinge van den Landraad niet heeft telkens dat de geheele mi„ „nahata nevens de gecommitteerdens van den Resident daar gekomen syn om hem tot piaenonkol voldoening 40. manadaze desin quante Comp: onergeleeverd: ten manado somen laktjoyet begane moorden voldoening te noopen dog laatst gem: Tomontoela heeft sig by tyds weeten weg te Pakken en metze geheele huis gesien boswaards in te begeeven dus men sig ten synen opzegten heeft moeten vergenoeg met het op den 5: deeser maand genomen be„ „sluit waar bn hij als buiten gesag gecon„ „sidereerd word en waar hy aan den Reside tevens last gegeven is om hem door zes af geweld op te doen ligten met en benevens uittoom eener rome voor de almeede voortvlugtige geprotegeerden van Daat §66 Uw Hoog Edelh: zullen hoop ik als wel gedaen moeten voortaen aan de wellen aan merken de door het Committe ten Manado gestelde ordre dat de oud voekeums en Dorpshoofden aldaar op verbant van Ampt en diginteit met opzending na Ternaten voortaan aan de Comp: na agter„ „haling zullen moeten over leeveren ten er„ „langing eener Candigne straffe alle moor„ „de naars en en grove delinquanten die aldaar voormaals vrije gekomen zijn met de ap„ „legging van sallas of boetens op de Ne„ „gorije waar sij 't heus gehoorden en welke Negorie gevolgelijk dus lange voor de de„ „leiten van haare alleen straafwaardigen Inboor„ „lingen hebben moeten lijden §67: ook durt ik van Hoogst denzelven bekende den aandrengen van eenige equitable denkwijs vertrouwen dat niet ge„ „vis approbeerd zal worden de ter voormelde re„ „sidentie gedane in't loving van 50: silvere ge„ „cartelte Ducatons voor den geenen die weeder ter regt, dan wel aan tonen mogten vervoeriden of moordenaar van twee aldaar kort voor myn komst vermist geworden kinderen van Christen ouders nevens een ternatag van de tot dekkeny der Rezidentie dienende Carra Carras zo„ „danig dat in handen van de Iustitie gerake en overtuigd worden en van welke ongelukkige nog al vermits wordende persoonen ver„ moed word dat sij als slagt offers gediend voormaals. hebben
English
62 among the Manadorese practicing of reprisals recommendation to to settle 70: Caudipang's king will have he certainly among the heathen customs prevailing in these lands in Torang after the death of an old Hukum or at the erection of a new prominent building, when often along with the deceased or under the new building a living person is secretly buried. Section 68. For the prevention of which hideous and God-abominable superstition it is enacted as a general rule that the Hukums and village chiefs found guilty thereof at any time shall be apprehended by the others and handed over to the Company, under penalty for the offender of undergoing the same punishment that the concealed villain would have to undergo after capture; recommendation to the Resident of Manado to Section 69. Furthermore, it was deemed useful to prescribe to the old Hukums and village chiefs allied with the Manadorese, on forfeiture of office and dignity, that after a murder has been committed in this or that negory of which the perpetrator belongs elsewhere, during the searches being made for him, they shall not presume to attack hostily the place of his birth or residence, or make any preparations thereto, much less after the murderer has been caught and handed over to the Company for execution; against which the old Hukum or village chiefs of such place where the murder occurred shall remain quiet and must be satisfied with the punishment that the Company will inflict upon the crime, employing no reprisals, not even in case the murderer should escape and not appear again. That most people were otherwise addressed Manado arrears concerning the payment of a running debit balance charged to them amounting to f 246: 8: -, with the speedy settlement of which the Resident is principally charged. 71. With the kings of Caudipang and Bool, who were by chance present upon my arrival at Manado, the first-mentioned, whose contingent consists of only 10 reals of gold, was persuaded in conferences held to make the procurement thereof, as far as lies within him and provided his land is no longer raided by pirates, more substantial; while the king of Bool has likewise given assurance of his willingness to fulfill the contracts with the annual stipulated delivery of 400 reals of that mineral as soon as peaceful times will cooperate here; to the fulfillment of which promises these local rulers, as well as to the speedy settlement of a debt balance charged to Caudipang amounting to f 190: 16: - and one charged to Bool and Tontoli amounting to f 813: 13: -, were earnestly exhorted, while reminding them of the intention with which Manado was then visited by the Company's ships, and that their lands will likely also be visited. 49 45 to deliver gold above the usual contingent if possible letter to the Sangirese why the Company's ships have arrived with the Manadorese renewed and amplified Section 72. The Sangirese kings have been urged by letter to fulfill their obligations, with the announcement that the coconut oil to be obtained again in the required quantity on their lands is brought to the old price of one rixdollar for the 10 cans, and that the speedy and complete settlement of their arrears to the Company is desired, namely f 165: - from Taboekan, f 47: -: 10 from Taroena, f 576: 2: 8 from Siau, and f 14: 8: 8 from Tagulandang. 73. In order to bind the Manadorese closer to the Company and not let slip from their memory what was presented to them in two meetings as a guide for their conduct to be maintained in the future, it was deemed proper to renew the existing contracts with that nation and to amplify them with the aforementioned enacted orders, as witnessed by the act accompanying this in copy. contracts renewed 74. Departing on our course from Gorontalo to Kema, where we subsequently arrived, intending to anchor before Kema on account of the proximity of the Pontak district, which
Dutch transcription
62 onder den Manadareese gemeerd. het oetene van reprisaille recommandatie aen ma„ verrevening te brengen 70: caudipangs kommn zal hebben hy zeeker onder de hadenze groot deeser Landen in Torang gaande gebruik„ „lykheeden na overlijden van een aud Holkum of by de erectee van een nieuw voornaam gebouw wanneer al dikwils met den overlee „dere of onder het nieuw gebouw en lee„ „vendig mensch in stelte begraven word. §68. Tot weering van welke afschuwelyk en Gode abomniable supperstitie ter Aend Gebruik gestatueerd is dat de daar aan ter eenige tyd schuldig bevonden wordende Hukums en Dorpshoofden door de overige g'apprehendeert en aan de Comp: overgeleeverd zullen moeten worden sub poene voor den Contra„ „funteur van dezelfde strafje te ondergaan die den schuil gehouden wreedaard na agterha„ nadis Resident om de „ling zoude moeten ondergaan: § 69: Nog heeft, men diensteg geoordeeld den Manados den Manadorees verbonden oud Hoekums en Dorpshoofden op verbeurte van ampt en diginteit voor te schrijven dat zij na begaan moord en deeze of geene Negory waar van de Daader ergens anders te huis gehoord ge„ „duurende de rechercher dier na hem gedaan wor„ „den, niet zullen mogen onderstaan, de plaats zijner geboorte of in wonning vijandelyk aan te lasten of hier toe eenige preparatie te maken veel min nog na dat de moordenaar gevat en ter regtstelling aan de Comp zal weesen uit gelee„ „veerd waar teegen de oud Hoekum of Dorps„ hoofden van zodanige plaats waar de moord geschied is stillen zetten en te vreeden zal moeten weesen met de strafje welke de Comp: zal laten volgen op de mis daad geen reprafaille gebruikende zelve niet in Cas de moordenaar als ens ontsnappen en met weeder te voor„ „schijn komen mogt. Dat moeste volk in overigens aangesprooken manabote agterpallen ws geworden over de Betaling van een tot hun laste voortloopende Debet post tot ƒ 246. 8. — met de spoedige verrevering van dewelke de Resident princepaal gechargeerd is 71 Met de hy bij min komst op Manado by toeval aldaar aanweesige koningen van Caudi„ „duurende „pan 49 45 gen om goud boven het leeveren aanschryvens aan de Jangeerte waarom 's lands scheepen gekomen met den Manadorels „veerd en geemplieerd geworden het mogelyken bij taam„pang en Borhool is eerst gem wiens Contmn: gewonen Contingens te „gent slegts in 10 realen goud bestaat in eene gehouden Conferentien overgehaald op om de pro„ „curen van dien, zoo veel in hem is en op zijn Land niet langer door zeerovers gestroopt word. aanzie„ „nelijker te maken terwijl de konnn van Phool te„ „vens verseekering gedaan hieft van zijn Bereid„ „willighed om aan de Contracten ten voldoen met den Iaarlyksche bedongen op breng van 400: realen van dat mineraal zoo zas hier toen vreedige tijden zullen willen meeden werken; tot de vervulling van welke promesses sij Land heertjs zoo meede tot de spoedige verwening eener schuld„ „post ten Lasten van Caudipang tot ƒ 190: 16 —. en eene ten lasten van Bhool en thontoly groot ƒ 813:13 ernstig geadhorteerd zyn, onder voorhouw „ding van de Intentee waar meede Manado toen van 's Lands scheepen bezogt, is en hunne Landen veel ligt ook bezogt zullen worden — §72: De Sangirse koningen zyn by brieve tot de nakoming hunne verkrintenissen aangespoord geworden met aankondiging dat de op hunne sanden weeder in de benodigde quantiteit te bekomen olij van Clappus op den oude prijs van een ryksdaalders voor de 10 kan: word gebragt en dat men de spoedige en vol„ „komen verevening hunner agterstallen aan de Comp begeerd als p 165: van Taboeken ƒ 47:- 10. van Taroena ƒ 576:2:8: van Chiauw en ƒ 14:8: 8 van Tagulanda 73: om den Manadoreesen nader aan de Comp:e te vinde Contracten gerene verbinden en niet uit zyn geheugen te doen gaan wat hem in twee vergaderingen tot regtenaer voor zyn in't vervolg te houden gedrag is voorgehouden heeft men goed geoordeeld de subsisteerende Contracten met die Natie te vernieuwen en met de voormelde gestatueerde ordres ten amplieeren gelijk daar van getuigd deezen in Copia verzellende acte. — 74: Met onze Cours van gorontalo vertrekkende voor kema ten anker zijn te stellen naar kema waar by vervolgen zijn aangeland bedoeld zijnde geworden de procimiteit van het Pondanse Disfrict het welke geworden
English
46 the naval ships as well as the pantjallang De Wakker the Governor the State has gone to work. Paragraph 77: Further assistance to De Wakker which from there, if necessary, could have been attacked all the sooner and with greater ease, so the naval captains, since gathered intelligence showed that those obstinate natives, excelling in wildness of nature above all the Manado peoples, have not caused any new troubles, brought their ships into the roads of Manado to make an appearance before the summoned chiefs. Paragraph 75. Not without apparent danger of losing the same there in two storms from the west and north-west, which occur very unusually there in the months of July and August, and in one of which instances the Company's pantjallang De Wakker, lying in these roads, having lost ropes and grapnels, was nearly wrecked, had it not been for the assistance rendered to the vessel by the officer on the naval frigate Bellona, who salvaged it with a Rotterdam cable of 105 to 110 fathoms in length and 6½ inches in thickness, though, since I have no such cordage at hand here, I most humbly beg that restitution thereof may be made at the Coast. Assistance rendered to the vessel by the commanding captains communicating upon all my in this so succint The aforementioned rice-laden pantjallang De Wakker, whose commander Louw Seutsamuels lay hopelessly ill in bed upon our departure and on which no one was to be found competent enough to navigate it across the sea and bring it hither, could not have set sail with us, had not the Commander Hartman had the kindness, taking the third lieutenant, who has now returned to former health, onto the Bellona, to place upon it one of his mates, with whom that vessel is expected during the drafting of this letter, alongside the pantjallangs De Lasjum with the Bodyguard, De Manado, and Het Swaantje. The approval of your High Nobilities in imploringly described proceedings with the naval captains with whom I, according to orders, proceeded entirely communicatively both here and at Manado, Gorontalo, and Limbotto. Paragraph 78: I further request leave to note that from this second dispatch of naval ships to these quarters the most desired consequences are foreseen for the Company's interests, provided the flag of the Sovereign be displayed there for some time longer in order to convince the native more and more of the seriousness with which they are required to fulfill their engagements. Foreseen good consequences of the completed expedition with the naval ships. No enemies observed on the routes. Good conduct of the Commander towards the writer. Uncertain whereabouts of the rebel Nuku. Paragraph 79: The rumor mentioned in Item 2 regarding an impending advance of Poanilie with a pirate fleet to Gorontalo not having been confirmed upon our departure from there to and from the residency, one not being able to obtain further information in that regard, and on the outward and return voyage no hostile vessels of any kind having been sighted by us upon which prize could be made, except for a paduakang belonging to the aforementioned residency, provided with a valid pass, which was returning from Salian and was found to have loaded no contraband goods, we were unable to make use of the force brought along to engage the same. Paragraph 80: And as the rebel Nuku is continually fleeing and the reports concerning his whereabouts, which are never fixed, are far too conflicting to be able to act upon with certainty, it has been impossible for me to comply with your High Nobilities' revered order to consider with the Commander of the detached naval ships what measures might be taken for his expulsion. Paragraph 81: Where necessary, I have served the Commander Hartman with my local knowledge and experience, as well as with competent pilots, and I have been effectively and well-meaningly supported in my efforts to render the expedition fruitful by His Honour as well as by Captain Gobius, who both equally overwhelmed me with courteous distinctions. I take the liberty and subscribe myself with the deepest submission, below stood: High Noble, Right Honourable, Right Worshipful, Far-Ruling Lord and Well Noble, Right Honourable Gentlemen, lower: of Your High Nobilities the very humble and obedient servant, was signed: Alex: Cornabe, at the side stood: Ternate, in Castle Orange, the 26th of August, Anno 1790. Agrees. Merjomalin 105. Batavia To His High Nobility, The High Noble, Right Worshipful, Right Honourable, Far-Ruling Lord, Mr. Willem Arnold Alting, Governor-General, and The Well Noble, Right Honourable Gentlemen, Councillors of the Netherlands Indies, etc., etc., etc., together with High Noble, Right Worshipful, Right Honourable, Far-Ruling Lord, Well Noble, Right Honourable Gentlemen! Introduction. Receipt of the letters. Paragraph 2: Before proceeding to the report of affairs concerning what has occurred here since the departure of the first-signed's last dispatch sent on the 15th of December, anno passato, as well as 1st and 3rd of January and 4th of February of this year, we have been honored with Your High Nobilities' most respected letters addressed to us, dated the 17th, 26th, and 30th of November prior, as well as the 12th of January last. 51. to
Dutch transcription
46 's Lands scheeps so meede de Pantjallang de wakker de gouverneur s Lands tiet ten werk gegaan. §77: Naderen appstentie aan de waker welke van daar bij aldien nodig waar geweest des te eerder en met meerder gemak had kon„ „nen worden aangetast, zoo hebben de Heeren Lands Capiteinen dewyl opgenoomen informatie ge„ „bleeken is dat dies koppige en in woesheid van aard boven alle manadose volken uitmuntende In boorlingen geen nieuwe strubbelingen ver„ „maakt hebben, hunne scheep en om vertooning voor de op ontboden voekums te maken op rheede van Manado gebragt. §75. Niet zonder zigtbaar gedaan van dezelve aldaar te verliesen in twee tranaten uit den meest en noord weeste welke aldaar in de maan„ „den Julij en Augustus zeer ongewoon voorko„ men en bij een van welke gevallen sComp: op deeze rheede leggende Pantjallang De „wakker touwen en Dreggen verloren hebbende bij kans waar verangelukt. zonder de aan dat officier op 's Lants Fregat d' Bellona die dezelve gereefd heeft met met een Rotterdams Cabeltouw benevens assistentie aan Kieltje beweesen assistentie door den Commandeerende Capiteinen Communica „ rende op alle mijne in deesen soo succent doen„ van 105 a 110 r„m Lang en 6½ d„m dik dog waar van de restitutien door dien geen soortelyk touw werk hier aan handen heb ootmoedigst smeeken dat àn Costy geschieden mag. voormelde met ryst beladen Pantjallang de weke waker waar van de gesaghebber de Louw seut„ samuels bij ons vertrek hoopel oos ziek te bedde lag en op dewelke niemand te vinden was kundig genoeg om dezelve over zee en herwaards te brengen hadde met ons niet kunnen onderzeie, g aan had de Heer Commandant Hartman de goedheid niet gehad van den Ians Luitenant die nu weder tot voorige gezondheid is geraakt in de Bellona over neemende op dezelve te plaatsen eenen zij„ „ner stuurlieden met dewelke dat kieltje onder het Contipieeren deezes word te gemoet gesien nev„s de Pantjallangs De Lasjum met de Lijfwagt De Manado en het Swaantje De approbatie van uw Hoog Edelheeden in plorcen„ nelyk beschreeven verrigtingen met de weeren Lands Capiteinen /: met wig ik nade ordre alles. Communicatie een 1 103 47 vooruit gediene goede ge„ volgen van den volbragte Expeditie met 's Lands scheepen. gen vijanden op de routen bespeurd goede manieren van den onzekerkhet verblijf van den Communicatief te werk ben gegaan:/ soo hier als te Manado Gorontalo en Limbotto §78: verzoek ik wijders te mogen noteeren dat van deeze ander malige bezending van 'sLands scheepen in deesen quartieren de aller gewenschte gevolge voor Rebel Noekoe sComp:s belangens voorsien mits er de vlag van den souveryen nog een tyd lang vertoond worde om den Inlander meer en meer te overtuigen van den ernst waar meede men begeerd dat sij aan hunne verbintenisse voldoen zullen § 79: Het bij I: 2: gementioneerd gerugt weg„s eene naar en van der residentie op handen zynde aantogt van Poanilie met een roofvloot na Gorontalo met ons vertrek van daar niet geconfirmeerd hebbende men dien weg„ met eens nadere informatie kunnen bekomen/ en op de heen en terug reijs even min iets den schrijver hoe genaamd naar vijandelyke vaarthuigen gelijkende door ons bespeurd geworden zynde waar op sacht kan worden gemaak buiten een ter voorn: residentie ten huis gehoorende en met een goede Passe voorsiene Paduakang die van Salian - - terug keerden en bevonden wierd geen Contrabande wharen in geladen te hebben, zoo hebben wij van de meede genomen macht geen gebruik konnen maken tot bevegting van dezelve §80: En daar de Rebel Noekoe geduurig woort„ „vlugten is en de naregten wes„ zyn verblyk dit nimmers stabel is al te verschillende zijn om er met zeekerheid op te werk t' konnen gaen soo is my ondoenlyk geweest de opvolging van uwer Hoog Edelheedens gevenereerde bevel om met den Heer Commandant van 'sLands gede„ „tacheerde scheepen ten overweegen welke maetre„ „gulen zouden genomen konnen worden tot zyne verdrijving. bedrijvwin §81 Ik heb den Heer Commandant Hartman we„ Heer Commandant Jegens regens waar zulx nodig is geweest gediend van mijne locale kennis en ondervinding ook met bekwame laatsen gediend en ben van zyn Ed: So meede van den Heer Capitein Gobius die my beide even zeer met Politesses vereerende distinctien overladen hebben kragt dadig en wel meenende gesecundeerd geworden in mijne pagingen om de Epeditie van vrugt te doen zijn. gls 2 Ik Ik van zoo vrijmoedig en onderschrijve my met de diepste Submissie /:onderstond/ Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbare wyd Gebiedende Heer en wel Edele Gestrenge Heeren /:lager van Uw Hoog Edeleheedens de zeer ootmoedige en gehoorsame Dienaar /was„ „geteekend/ Alex: Cornabe, ter zeide „stond:/ Ternaten in't Casteel, orange den 2. 6:: Augustus A„o 1790: — Accordeert. - Merjomalin F 105. Batavia Aan zijn Hoog Edelheid. Den Hoog Edelen Groot Agtbaaren Gestrengen wijdgebiedende Heere Mr Willem Arnold Alting Gouverneur Generaal De wel Edele Gestrenge Heeren Bedaden, van Nederlandsch Indie &„a &„a &„a benevens Hoog Edel Groot Agtbaare Gestrenge wijdgebiedende Heere welEdele Gestrenge Heeren! ontfangst der brieven §2. wij namen, alvoorens over te gaan tot verslag van zaaken van het geen alhier zedert het afgaan van des Eerstgetekende laast afgezondene Op den 15„e december anno passato Jtem 1 en 3:e Januarij en 4:e februarij deeses Jaars zijn ons ter Eere wel geworden uw Hoog Edelhee„ „dens zeer gerespecteerde aan ons gerigte Brieven van den 17„e 26 en 30„e November bevorens mitsgaders 12e Januarij Jongst Leeden. 51. inleiding aan
English
To answer them Initially with Boni The letter received for the King delivered With what result The Boom lease auctioned And Poea Salek's debt forgiven And answered on the matter set to work. Regarding the sick Section 7. Regarding the original missing letter of 17 July 1789, including the secret letter of 17 July 1789 and its enclosures, which was not received by Your High Nobilities as occurred on 12 October 1789, we note respectfully that we take the liberty to reply reverently thereto that with regard to these papers, they were all respectfully dispatched with the burgher ensign Geesdorp and, according to his attached declaration, also delivered by him to the Shahbandar Laclé. However, copies thereof are dispatched for the second time according to orders, together with the duplicate register cited in Your High Nobilities' letter of 30 November 1789, Section 25. The missive received from Your High Nobilities for that monarch was brought in according to custom, and the King was given proper communication thereof, which was then also fetched with the usual ceremonial customary among the Bonians and us. Section 5. And it remained at this for the present, although upon the delivery of that letter we had added some clarification to the King's commissioners, both in writing and orally. Everything possible is being done in this matter. We shall have the honor to inform Your High Nobilities further of the continuation of this in the report of affairs. Section 6. Regarding the Boom lease and the old Sadulla, we have observed and carried out everything Your High Nobilities were pleased to order in this regard, just as was also done with the remission of the lease to the Bugis Toea Saleko mentioned in Your High Nobilities' respected letter of 17 November of the past year, Section 16. Made remark regarding the erected redoubt near the village wall. Section 9. Regarding the remark made by Your High Nobilities in the letter of 30 November 1789, Section 30, concerning the erected palisaded redoubt, which cost the Company virtually nothing and is mounted with five pieces of cannon, may the first undersigned be permitted to reply that although this might have been offensive to Boni's King, who would gladly lay down the law to us in everything, this was nevertheless done to cover the village wall and, if necessary, to be able to resist an attack from the northeast side. Section 8. All possible care is taken of the sick, and mortality among the Europeans is, thank God, not yet as high this year or up to the present day as in the past year. However, since the recent Goan war, the air of this previously very healthy climate has become so infected that since that time various extraordinary diseases and ailments have appeared here, which cause even more natives than Europeans to go down to the grave. Is transmitted for the second time. Section 3. The Court of Boni has until now been able to achieve little or nothing. Section 7. Resist 34.
Dutch transcription
107 om die te beantwoorden aanvankelijk miet Bonij „de voor de koning ontfangene brief besorgt niet wat gevolg de booms pagt opgeveild en Poea saleks schuld kuijt gescholden en g'antwoord op de ge„ werk gesteld. omtrent de zieken §7. Aangaande de bij uw Hoog Edelheedens niet ontfangene Orgi„ aan uw Hoog Edelheedens van den 12.:e october 1789 is voorgevallen de vermiste brief van 17:e Julij 1789, meele secreete brief van den 17„e Julij 1789 en dies Bijlagen noteeren wij vrijheid daar op reverentelijk te rescribeeren dat men met opzijt tot Eerbiedigst dat deze Papieren alle met den burger vaandrig Geesdorp afgezonden en door deze ook volgens zijn hier bijgevoegde verklaring aan den Tabandhaar Laclé overhandigt zijn. Egter gaan de weder„ „gades daar van na de ordre ten tweede maalen af, neevens het Dup„ „plicaat Register in de brief uwer Hoog Edelheedens van den 30=e November 1789 § 25 aangehaald: De voor dien vorst van uw Hoog Edelheedens ontfangene missive is na gebruik Jngehaald en de koning daar van de behoorlijke Com„ „municatie gegeven, die dezelve dan ook met het gewoonlijke Ceremo„ „nieel bij de Boniers en ons gebruikelijk is afgehaald geworden. §5. En hier bij bleef het dan voor least, schoon wij bij Overgave van die wordl het mngelijke in het brief nog eenige opheldering tot Elucidatie van 's konings Gecommit„ „teerdens zoo in 't geschrifte als mondelings er hadden bijgevoegd. wij zullen het vervolg hier van de here hebben uw Hoog Edelheedens nader onder het verslag van zaaken te bedeelen. §6. Omtrent de Boomspagt en den ouden sadulla hebben wij g'obser„ maarte romarque „veerd en werkstellig gemaakt al 't gene uw Hoog Edelhedens hier omtrent de opgeregte benting omtrent hebben gelieven te ordonneeren, Jnvoegen zulks ook plaats gevonden heeft met de kwijtschelding van Pagt aan den Boeginees Toea Saleko vermeld bij uw Hoog Edelheedens gerespecteerde van den 17„e November Anno passato § 16. bij de Negorijs muur §9. Op uw Hoog Edelheedens gemaakte aanmerking bij brief van den 30' November 1789 §30. wegens de opgeregte gepallisa„ „deerde en de Compagnie genoegsaam niets kostende Benting met vijf stukken Canons beplant, zij het den Eerstgetekende g'oorlooft te antwoorden dat schoon dit voor Bonijs koning, die ons in alles de wetten gaarnd wil voorschrijven, aanstotelijk mogt geweest zijn, dit egter ter dekking van de Negorijs muur en om des noods een aanval van de Noord oost kant te kunnen tegen„ §8. voor de zieken word alle mogelijke zorg gedraagen en de sterfte on„ „der de Europeesen is God dank in dit Jaar of tot heeden toe nog zo sterk niet als in anno vergangen, Egter is de lugt van dit bevoo„ „rens zoo zeer Gezonde Climaat zedert den Jongsten Goasen oorlog zoda„ „nig g'infecteert dat hier na dien tijd zig verscheidene buijten gewoone ziektens en qualen hebben opgedaan die zelfs nog meer Jnlanders dan Europeeschen ten grave doen daalen. gaat ten twedemaal over. §3. Het Hof van Bonij tot nog toe weinig of niets heeft kunnen bewerkstelligen. §7. „staan 34.
English
109. All public ruptures have always been averted. Why the medal of Hadjie Boekoe is sent over. The remark mentioned in the text will be written further about to Boutong concerning the cannons. In what state Sandrabonij is answered by the outgoing Governor. has been absolutely necessary. Section 10. How the first signatory has endeavored and exerted his utmost diligence not to bring it to a public rupture against Bonij, Your High Nobilities will undoubtedly be able to see from all his actions. Section 11. Now concerning the medal cited in section 36 of Your High Nobilities' letter of 30 November 1789, which the sent-up rebel Hadjie Boekoe had obtained from the King of Bonij according to the writings of the Bima Resident Meurs, it serves respectfully to state that this medal, which the first signatory immediately had examined here upon receipt from Resident Meurs, was found to be a coin with the weight of about or virtually a rijksdaalder, struck in anno 1773 by Sultan Abdul Hamid in Constantinople, or as it is inscribed, in Constantinia, and thus likely brought over from Arabia by one priest or another, and not, as the Resident wrote or as was reported to him, a make or medal originating from the King of Bonij; for which reason, hoping for approval, as we think returning it to that monarch would only cause offense, we hereby present the same to Your High Nobilities. Section 12. Regarding Your High Nobilities' remark concerning the assistance provided by the first signatory to the Makassarese, mentioned in section 39 of the aforesaid letter, it serves respectfully to state that, having as yet received no such further positive orders as are now received by letters of 17 and 30 November, he was absolutely forced to provide some assistance to those peoples, in order to encourage not only those people and the two princes who had come over to our aid, but also our subjects who still remained with us, against the most insolent designs of the Boniers, which might otherwise very easily have descended further upon ourselves, as had already begun with the violent seizure and enticing away of our European military personnel as well as otherwise; it seems to him, respectfully said, that he has taken the middle path in the best possible and most resolute manner according to Your High Nobilities' own instructions, as Your High Nobilities even come to acknowledge below in section 40. Section 13. The realm of Sandrabonij is currently governed by the guardian of the king, who is still wandering about in a sorrowful, innocent state, so that concerning the same nothing else can be done at present than to let matters rest until better and more suitable times. A watchful eye is also kept over it, with the help of the grandees of the realm, by the Queen of Thaeng and the Datoe of Sidenring, both of whom are very closely related to it. Section 14. To Boutong we shall further make known Your High Nobilities' absolute orders regarding the cannon.
Dutch transcription
109. alle openbaare rupture zijn altoos geweerd waarom de penning van Hadjie Boekoe, overgesonden word. in text gemelde remarque na Boutong in wat staat sandrabonij is door den afgaande Gouverneur b'antwoord „staan volstrekt noodzakelijk is geweest. § 10. Hoe den Eerstgeteekende getragt en zijn uiterste vlijt heeft aange„ „wend om het tot geen openbaare rupture tegens Bonij te brengen, zullen uw Hoog Edelheedens ongetwijffeld uit alle zijne behande„ „lingen kunnen zien §11. Wat nu betreft de bij §. 36. van uw Hoog Edelheedens brief van den 30 November 1789 aangehaalde penning die den opgezonden Rebel Hadjie Boekoe, volgens schrijvens van den Bimas Resident Meurs van Bonijskoning had Erlangd, diend Eerbiedigst dat deze penning die den Eerst geteekende hij ontfangst van den Resident keurs hier terstond heeft laten Examineeren, is bevonden te zijn een stuk geld ter zwaarte van omtrent of genoegsaam eenes keijser„ „daalder geslagen in anno 1773. door Sulthan Abdul Hamiet te constantinepolen of zo er op staat te constantania en dus denkelijk door deze of geene Priester uit Arabia overgebragt en niet zo als hij Resident geschreeven heeft ofte hem opgegeven is een maaksel of penning van Bonijs koning afkomstig; waar„ „omme wij dezelve dan ook in hoope van goedkeuring als naar onse gedagten maar aanstoot met dies afgave aan dien vorst zullende verwekken, uw Hoog Edelheedens bij dezen komen aan te bie„ §12. Aangaande de aanmerking uwer Hoog Edelheedens omtrent de door den Eerstgeteekende bewezene assistentie aan de Makassaren schreven worden § 14. Na Boutong zullen wij nader uw Hoog Edelheeden zal nader over de Canons ge„ absolute beveelen ten opzigten van de kanon te kennen geven, § 13. Het Rijk van Pandrabonij word thans bekeert door de hoe„ „der van de nog in een bedroefde innocente staat heen zwervende koning, zo dat omtrent het zelve thans niet anders te doen valt als het hier hij te laaten berusten tot betere en geshiktere tijden, Ook houd daar een wakend dog met behulp der Rijks grooten over de koninginne van Thaeng en den Datoe van Sidenring die beide daar aan zeer nauw vermaagtschapt zijn. bij §39. van voorsz: brif vermeld; diend hij Eerbiedigst dat hij als nog geen zodanige nadere positive beveelen zo als thans bij brieve van den 17: en 30 November ontfangen hebbende, absolut genood„ „zaakt was die volkeren eenige Assistentie te bewijsen, om niet alleen die menschen en tot onse hulp overgekomene twee princen maar ook onse nog bij geblevene onderdanen een riem onder het hart te steeken, tegens de aller brutaalste uitzigten der Doniers„ die dan verder op ons zelve zo als alreeds begonnen wierd, met het geweldadig oppakken en verleiden onser Europeesche hili„ „tairen als andersints zeer gemakkelijk had kunnen nederstorten anders dunkt het hem, het zij in Eerbied gezegd, dat hij de mid„ „del weg op de aller best mogelijkste en Cordaatste wijze na uw Hoog Edelheedens eigene voorschrift heeft ingeslagen, zo als uw Hoog Edelheedens in het vervolg 840. zelfs komen te avoueeren. Schoon „den.