VOC English

Dutch East India Company records, translated and anchored to the scan.

Inventory 3910

Japan · 526 pages · 274 segments · open at the Nationaal Archief ↗

NL-HaNA_1.04.02_3910_0065 view scan ↗

English

Recovered kidnapped subjects. The Resident informed. The harmfulness of Bugis on Sumbawa will be complied with in the adjacent article. The order given regarding the proposed small house at the loading place. It is not quite possible to make any change. Although it appears to us in all cases that they, having been vainly maintained and admonished about it for so many years, have in no way any intention of surrendering them, much less of providing any satisfaction or payment for them. Section 15. Regarding the assistance requested by the King in recovering eight of his kidnapped people sent thither, we have been able to comply so far that recently six of them were sent back thither with the Interpreter of Boutong, while of the other two, one is among the Boniers and one has deserted, whom it was impossible to recover or find, according to the written report received on that subject from the Chief Interpreter Deefhout, of which an authentic copy is sent to Your Right Honourable Honours among the annexes hereof. Section 16. Concerning the Opposite Shore, by letter of 26 January last we have communicated to the Bima Resident Meurs all that was written to us by Your Right Honourable Honours, as had already been done previously with respect to the harmfulness of the stay of Bugis on Sumbawa, concerning which the necessary information for their own well-being will now also be given to the King and the Grandees of the realm. Section 17. Concerning the considerations required of us as to whether any change can be made regarding the second article of the Convention entered into with the King of Sumbawa and wherein that would have to consist, it serves humbly to state that since it appears to us that this second article contains a complete submission to the arrangement to be made therein by Your Right Honourable Honours in due time, in our opinion there is for the present nothing further to be done about it. Foreign warships. Section 18. The house specified by the Resident for the Company at the loading place having an entirely different purpose than the specified post, and thus appearing to the first undersigned as a good and useful thing which could conveniently take place, he had already given such authorization for its establishment to Resident Meurs by letter of 21 October 1789, as Your Right Honourable Honours may perceive from the copy thereof if you please; and he therefore solicits a favorable approval for this, the more so since Resident Meurs, in reply to this letter of ours by his letter of 7 March last, likewise does not judge such a dwelling for our people over there to be unserviceable. Section 19. The order received from Your Right Honourable Honours to admit henceforth no foreign warships or armed vessels, of whatever nation they might be, into the Honourable Company's Asian establishments, unless in the case of the utmost emergency, we shall keep in strict observance, while we have also given the necessary notice thereof in secrecy to the Residents of Bima, Boelecomba, and Saleijer.

Dutch transcription

te rug gekreegene geroofde onder „daanen. de Resident bedeeld de shadelijkheid van Boegi„ „neesen op sumbauwa in het nevenstaande articul zal nagekoomen worden de gegevene Last omtrent het voorgestelde Huijsje op de laadplaats is niet wel eenige verandering te maaken. schoon het ons in allen gevallen voorkomt dat zij; als zo veele Jare daar over te vergeefs onderhouden en aangemaant in geenen deese eenige zin hebben tot dies afgave veel min daar voor eenige voldoen of betaling te geven. § 15. Aan de door de koning versogte adjude in de terug trijging van agt na derwaards gezonden eenige stuks zijner geroofde volkeren hebben wij in zo verre kunnen voldoen de daar van onlange zes stux met de Tolk van Boutong na derwaards te rug gezonden zijn, terwijl van de twee overige een onder de Bouiers en Een gedrost is, dewelke men onmoogelijk heeft kunnen te rug krijgen, na luid van het diend wegen ingekomene schriftelijk „ nen vinden. berigt van den oppertolk Deefhout, waar van een authenticq af „schrift tot uw Hoog Edelheedens onder de Bijlaagen dezes over„ § 16. Omtrent de Overwal hebben wij den Himas resident keurs bij brief van den 26 Januarij sl: / al het ons door uw Hoog Edelhedens aangeschreevene bedeeld, gelijk ook reets van te voren gedaan was niet opzigt tot de schadelijkheid die er is in het verblijven van Boe„ „gineesen op Sumbauwa, waar van men ook nu de koning en Rijses vreemde oorlog scheepen grooten. de nodige onderrigting tot haar eigene wel zijn zal geven. §17. Detrekkelijk de van ons gevorderde Consideratien of omtrent het tweede articul van de met sumbauwas koning aangegaane Con„ rentie, niet eenige verandering te maken is en waar in die zoude § 19. De ontfangene ordre uwer Hoog Edelheedens om voortaan geen vreemde oorlog scheepen of gewapende kanschappen, van wat Natie die zoude mogen wezen op 's Edele komp:s asiatische Esablis„ „sementen te admitteeren ten zij in het geval van aller uijterste Nood, zullen wij in een stipte observantie houden, terwijl wij daar van ook de Residenten van Dima, Boelecomba en Saleijer in secretesse de nodige kennisse hebben gegeven. § 18: Het door den Resident opgegevene Huis voor de Compagnie op de Laasplaats een hiel ander doelwit hebbende als de opgegevene Post en dus den Eerstgetekende als een goede en nuttige zaak voorgeko„ zoude gevoeglijk plaats kun„ „ men wezende, had hij tot dies stelling reets zodanige qualificatie aan den Residen t Meurs bij brief van den 21=e october 1789. ge„ „geven, als uw Hoog Edelheedens bij het afschrift van dien des gelievende zullen kunnen ontwaaren; en solliciteerd, dus hier voor een gunstige toestemming; te meer daar de Resident Mheurs in antwoord op dit ons schrijvens bij zijn brief van den 7e Maart J:L:) zodanig een wooning voor de onse Ginter almede niet ondienstig komt te oordeelen. moeten bestaan. diend nedrigst dat dewijl ons voorkomt dat dit tweede artikel in zig houd eene volkomene onderwerping aan de schikking door uw Hoog Edelheedens daar inne in der tijd te maa„ „ken, er dus als thans voor eerst onses bedunkens ook niets meer„ „der aan te doen is. moeten Tot „gaat. 111

NL-HaNA_1.04.02_3910_0066 view scan ↗

English

Notification of the wantonness of the Boniers and all that has been caused thereby. Consequence of the matters mentioned in the text. Turning now to the customary account of what has occurred regarding the respective native courts and princes here since the dispatch of the first signatory's last humble letter to Your High Excellencies of 12 October 1789, we most submissively notify, in the first place with respect to §20. Boni, that the wantonness of these peoples has not decreased since then but has indeed increased, to such an extent that—besides the affront inflicted upon the officers of the Württemberg battalion assigned to Bonthain during their march to Boelecomba, whereupon shortly thereafter, and several other incidents noted in the separate daily register under 28, 29, 30 and 31 October 1789, as well as 6, 18, 24 and 25 January of this year, although regarding the first incident the king showed himself very indignant toward his people and had given direct orders not to do such things anymore—they have not shrunk from maintaining contact with our Europeans, both military and others, partly through seduction and partly by violently luring and transferring them to their side at their bazaar. From these, however, through much effort and expenditure of money, sixteen individuals have successively been recovered, while a number of thirteen souls still remain among them, among whom it is alleged that the majority have been circumcised through embracing the Mohammedan faith. And this also led to our decision, taken out of necessity on 14 November 1789, with respect to the increased allowance to the common soldiers and artillerymen, which, however, taken on average, amounts for the former to not even quite one duit a day per man and has given those men a most singular satisfaction; indeed, through this and through the aforementioned expenditure of money to get the seduced men back, nothing more has been known here of the desertion of our people. The warships arrive. §21. After all this had already been executed, on 4 February last the four war frigates promised to us by Your High Excellencies arrived safely at this roadstead under the command of the Honorable and Valiant Mr. Haringh, with whom we subsequently thought fit a few days later—since the time for the scheduled dispatch of two of these war frigates to Ternate was drawing near, and the King of Boni seemed to want to postpone again the reply to the letter written to him by Your High Excellencies mentioned above under section 84—what gave occasion to request the said Prince of Boni once more by letter, in the most friendly manner and with a presentation of the salutary aspects contained therein, to provide as soon as possible an answer regarding His Highness's true intention concerning the Goa state regalia. Which, having been done with proper commissioners from both sides according to the entry in the separate daily register under 9 February last, had the consequence that His Highness gave as his reply that he would send us the answer to all this through commissioners. Anno 1789.

Dutch transcription

bedeeling van de Boniers moetwil en wat daar door al veroor„ „saakt is. van gevolg over het in text vermelde Tot de gewone verhandeling van het voorgevallene omtrent de respective Jnlandsche Hoven en vorsten alhier zedert het afgaan van des eerstgetekende laast Eerbiedige aan uw Hoog Edel „heedens van den 12e October 1789 nu overgaande bedeelen wij on„ „derdanigst in de Eerste plaats niet opzigt tot §20. Bonij, dat de moedwil dezer volkeren zedert niet af maar wel toegenomen heeft, zelfs zodanig dat zij zig, behalven het affront de officieren van het op Bonthain vervallene Battaillon waar op kort daar aan wurtembergers in haar op marsch na Boelecomba aangedaan en nog meerdere andere stukjes bij het apart Dag Reegister onder den 28„e 29:e 30:e en 31e october 1789. item 6:e 18. e 24:' en 25 Januarij deses jaars genoteert, schoon omtrent het Eerste de koning zig op de zijne zeer gebelgd getoont en directe ordres om zulx niet meerder te doen gegeven had, niet ontzien hebben om onse Euro„ „peeschen zo Militairen als andere gedeeltelijk door verleiding vorst te onderhouden en gedeeltelijk op haar Bazaar door geweld tot haar te lokken en over te brengen, waar van men Egter door veel moeite en spendatie van geld Sesthien stuks successive te rug gekree„ „gen heeft, terwijl er zig nog een aantal van derthien koppen onder haar bevinden, onder welke men wil dat voor het grootste gedeelte door omhelsing van het Mahometaansche geloof besne„ „den zoude zijn. En dit heeft dan ook ten gevolge gehad ons door noodzakelijkheid genomene besluit van den 14:e november de oorloge scheepen koomen § 21. Na dat dit dan alles reets g'exterd was, kwamen op den 4e fe„ „bruarij /: I: L:/: behouden te dezer Rheede de ons door uw Hoog Edel „heedens toegezegde vier oorlogs freguatten onder Commando van den welEdelen Gestrengen Heer Haringh met wien wij dan ver„ „volgens eenige daagen daar na goed vonden om, dewijl de tijd van de bepaalde afsending van twee dezer oorlogs greguatten na Ter„ „naten sterk insloot en Bonijskoning het andeoord op uw Hoog„ wat aaneiting geeft Bonijs „ Edelheedens aan hem geschreevene brief hier voren onder 84. ver„ „meld weder op de lange baan scheen te willen schuiven, gedagte vorst bij een brief nogmaals op het allervriendelijkste niet voor„ „stel van het heilzame dat daar in legt opgeslooten, te versoeken om zo dra mogelijk antwoord wegens zijn Hoogheids ware inten„ „tie omtrent de Goase Rijks-ornamenten. Het geen na het aangetekende bij het apart Dag- Register onder den 9:e februarij /:Z: L:/ niet behoorlijke gecommitteerdens van weerskanten geschied zijnde, van dit gevolg is geweest dat zijn Hoogheid tot bescheid gaf dat hij het antwoord op dit een en ander ons door gecommitteerdens 1789. met opzigt tot de meerdere toelaag aan de Gemeene hilitai„ „ren en Arthilleristen dat Egter over het algemeen genomen niet meer dan omtrent de Eerste nog niet wel een duit 's daags per man bedraagd en haar lieden eene aller bijzonderst genoegen ge„ „geven heeft, Ja daar door en door de voorsz: spendatie van Geld om de verleide weder te rug te krijgen, heeft men hier van het absenteeren van ons volk niets meer geweeten. Ao 1789. zoude

NL-HaNA_1.04.02_3910_0067 view scan ↗

English

what two frigates of war were dispatched to Ternaten, and what further message or special declaration the king of Bonij would send regarding this as soon as he had consulted with his grandees of the realm, particularly his true intention concerning the Goase royal ornaments and how his Highness believes they ought to be dealt with, both for the welfare of the Honorable Company and the Realm of Bonij, in accordance with the Bongaijshe Contract. Paragraph 22. This then took place in so far as on 23 February there came over from Maros five commissioned grandees of the realm of Bonij, headed by the Tomilalang, who, having been granted an audience with us on the 25th in the presence of Mr. Haringh, delivered a letter from his Highness addressed to all three of us, wherein that prince, after making many compliments and expressions of friendship, finally made this declaration to this effect: namely, that he, the king, was now somewhat sickly, but that as soon as he felt better and the cause of his persistent ailment had left him, he would meet the New Governor to see how they might then come to an agreement together. Paragraph 23. His Highness also on that same occasion had tendered to us for resumption the missive most recently received from your High Nobilities, which we, with our greetings to his prince and expressions of gratitude for the reintroduction of these old customs, would send back to the Tomilalang at midday. Regarding the Realm of the Maccassars, nothing special has occurred since. It is quiet among the Makassars. Paragraph 25. After all this recorded above had preceded, the king declared himself, by a letter sent with the Gallarrang of Bontoala and addressed to the second undersigned of this document and Mr. Staringh separately—though full of passion regarding the first undersigned and contributing nothing to the principal matter—to be unwilling to deal with anyone other than the first two, adding thereto a separate paper containing various articles that best suited his convenience, as your High Nobilities may be pleased to see from the authentic copies transmitted among the appendices hereto, being too long to verbalize here, together with the appropriate reply thereto, to the complete satisfaction of the first undersigned. Paragraph 24. In the meantime, the two aforesaid state frigates of war, De Mercuur and the Bellona, had previously been dispatched to Ternaten by Mr. Staringh on the 19th, after we had assisted the captain-commanders thereof, with the full consent of the Commandant, Mr. Staringh, and upon their express request made for that purpose and reasons of necessity adduced, the first with nine soldiers and a drummer, and the second with four soldiers and a seaman who had made the voyage to Ternaten several times and was familiar with that course. Continuation And at Thaeng, also in Soping. Conference held with the Datoe of Sidenreng and Aroe Baranting. Sandrabonij and Thaing, likewise showing us no disloyalty as yet. Soping, which must principally be attributed to the influence that Aroe Pantjana has over his brother's son, the king of Soping, and this one still restrains, at least in the committing of open hostilities, his younger brother the king of Tanette, who is otherwise only too devoted to the king of Bonij, both being birds of a feather. And thus the situation stands with the Princes. Since the differences between the Honorable Company and Bonij have not yet been settled, and one nevertheless still has hope that they will be arranged without war, it is certain that the stay here of the Datoe Sidenreng and Aroe Barantie is useless, the more so because above and beyond that, the king of Bonij continually complains about their stay and presents it as a grievance. Now, in order to remove this stumbling block and to facilitate the negotiations with that prince as much as possible, as well as to comply with the intention of your High Nobilities mentioned in your letter of 17 November 1789 to rid oneself of the said Princes, we appointed to meet both these Princes at the country residence of the first undersigned on the 1st of this month, together with and alongside Prince Aroe Pantjana, who resides in the Company's Northern Province of Sagerie and is so very attached to it. And it was subsequently presented to them by us and Mr. Haringh the directive of your High Nobilities, consisting in this: that the Company continues to take them under its protection and that they, the Princes, can rely upon this should the king of Bonij see fit to disturb their land or persons over their coming here; but that, on the other hand, the Honorable Company also expects that they will not meddle directly or indirectly with the disturbances of the Makassars or give cause for difficulty, or else the Honorable Company will have to revoke its given promise, and that further the Honorable Company, in the negotiations, will first endeavor to effect a reconciliation between the king of Bonij and them. To all of which they answered that neither they nor their children will ever abandon the Company, but will at all times come forward when it needs them, and that they will not call the Honorable Company to their aid if the king of Bonij attacks them—wishing thereby to make known that they are not in the least afraid of him—but only have to ask whether they might then come and buy various things here, meaning

Dutch transcription

wat voor twee oorlogs greguat„ „ten na Ternaten gedepecheert en wat voor nadere bootschap of bij zondere declaratie door Bonijs koning omtrent zoude doen toekomen zo dra daar over met zijne Rijksgrooten zoude hebben geraadpleegd, bijzonders zijn waare intentie aangaande de Goase Rijksornamenten en hoedanig zijn Hoogheid vermeend dat daar mede diend gehandeld te worden, beide tot wel zijn van de lder zin Compagnie en het Rijk van Bonij over eenkomstig het Bongaijshe Contract. § 22. Dit geschiede dan ook voor zo verre dat den 23 februarij van ha„ „ros overkwamen vijf gecommitteerde Rlijksgrooten van Bonij aan het Hhoofd hebbende den Tomilalang, dewelke den 25„e au„ „dientie verleend zijnde aan ons in bij wezen van den Heer Haringh overgaf een brief van zijn Hoogheid aan ons alle drie gerigt, waar bij die vorst na het maken van veel Complimenten en betuigingen van vriendschap eindelijk deze hier op uitkomende declaratie deed„ namentlijk dat hij koning nu wat ziekelijk was, dog dat zo dra hij zig beter, bevond en de oorsaak van zijn aanhoudende kwaal het neevenstaande gedaan is. hem zoude verlaaten hebben, Hij den Nieuwen Gouverneur zoude ontmoeten om te zien hoedanig als dan te zaamen zoude kun„ „nen overeenkomen. §23. zijn Hoogheid liet ons bij die zelfde gelegendheid ook ter resump„ „tie aanbieden de Jongst van uw Hoog Edelheedens ontfangene his„ „sive, die wij den Tomilalang onder onse groete aan zijn vorst en dank betuiging van het weder invoeren dezer oude gewoon„ „lijkheeden, op de middag te rug zouden. Omtrent. het Rijk der §26. Gaccassaaren, is zedert niets bijzonders voorgevallen. het is stil bij de nakassaren. § 25. Na dat nu al dit genoteerde voor af was gegaan declareerde de koning zig bij eene met den Glarrang van Bontoala afge„ zondene en aan de tweede tekenaar deses en de Heer staringh afzonderlijk, edog vol passie omtrent den Eerst getekende inge„ „rigte en niets tot de zaak ten principaale doende brief van niet niemand anders als met de twee eerste te willen handelen, daar bij voegende een apart papier houdende diverse in zijn kraam best te passe komende artikulen, zo als uw Hoog„ „Edelheedens des gelievende zullen kunnen zien bij de onder de Bijlagen deezes, als te lang om hier te verbaliseeren, over„ „gaande authenticque afschriften, met het gepaste antwoord daar op, na des eerst getekendens volkoomen genoegen. § 24. Intusschen waren inmiddens den 19:e bevorens door de Heer Sta„ „ringh na Ternaten gedepecheert de voorsz: twee 'slands oorlogs fre„ quatten De Mercuur en de Bellona, na dat wij de Heeren Capitains daar van niet volkomen toestemming van den Heer Commandant staringh en op haar Edele daar toe gedane expres verzoek en bij„ „gebragte redenen van noodzakelijkheid, de eerste met Negen hilitai„ „len en een Tambour en de tweede niet vier militairen en een zeevarende die de reise na Ternaten meermalen gedaan had en die Cours uit bekend was, hadden g'assisteert. 524. vervolg vervolg 117. en op Thaeng ook in soping 331. gehoudene Conferentie met den Datoe van sidenreng en Aroe Baranting sandraboniers §27. Sandrabonij en §28. Thaing, item ons nog geen ontrouw betoonend §29. Soping dat men principaal aan het vermoogen. dat Aroe Pantjana op zijn broeders zoon de koning van Soping heeft, moet toeschrijven, en deze houd dan nog, ten minsten in het bedrijven van opentlijke vijandelijkheeden eenigsints in toom zijn Jonger Broeder de koning van Tanette, die anders maar al te zeer Bouijskoning is 130. toe gedaan en beide vogels van eenderleij veeren zijn. Daar nu de verschillen tusschen de Ed: Comp„e en Bonij nog niet vereffend en men Egter nog hoope heeft dat dezelve buiten oorlog zullen geschikt worden, zo is het zeker dat het verblijf alhier Den Datoe Sidenreng: en Aroe Barantie onnut is, te meer daar boven dien de koning van Bonij over dit hun verblijf bij Continuatie zig blijft beklagen en als een reden van beswaar voorgeeft, om nu deze steen des aanstoots weg te nemen en de onderhandelingen met dien vorst des mogelijk te faciliteeren van de Prinsen. En zoo is het ook gelegen met als ook om te voldoen aan de Jntentie van uw Hoog Edelheedens vermeld bij Hoog Derzelver brief van den 17e November 1789: om zig van gemelde Princen te ontdoen, zo hebben wij beide deze Princen„ in des Eerstgetekendens buiten wooning op den 1:e dezer g'appoinc„ „teert met en beneevens de op 'sComp:s Noorder Provintie Sagerie wonende en aan haar zoo zeer g'attacheerde Prins Aroe Pantjana en hun vervolgens door ons en de Heer Haringh voorgehouden het aanschrijvens uwer Hoog Edelheedens hier in bestaande dat de Comp„e haar in zijn Protexie is en blijft nemende en dat zij Princen daar op staat kunnen maken, zo wanneer den koning van Bonij gelusten mogte hun Land of Perzoonen over het hier komen te ontrusten; Dog dat aan de andere kant de Ed: Comp„e ook verwagt dat zij met de onlusten der Makassaaren zig direct of indirect niet zullen bemoeijen of aanleiding tot moeijelijkheid zullen geven, of dat als dan de Ed: komp„e haare gedane belofte weder zal moeten intrekken en dat verder de Edele Compagnie bij de onderhandeling ten Eersten de verzoening tusschen de koning van Bonij en haar zal tragten uit te werken. Op welk alles zij g'antwoord hebben dat zij nog hunne kinderen nooit de Comp„e zullen verlaten maar ten allen tijden zullen opkomen als die hun nodig heeft en dat zij de Ed: Comp„e niet ter hunner hulpe zullen roepen zoo de koning van Bonij hun aanvald, hier mede te kennen willende geven in het geheel voor denzelven niet bevreest te zijn, maar alleen te vraagen hebben of zij dan wel het een en ander hier mogte komen koopen, als verstaande

NL-HaNA_1.04.02_3910_0069 view scan ↗

English

who will depart for their lands. What was written to Boutong upon the departure of the extirpators has been partly answered. Necessities, understanding hereby salt and lead etc., which was not answered favorably to them. After this they asked for a small token or proof of the foregoing, to which they were answered that one had to take each other at their word in this matter, with which they were satisfied. Having subsequently also asked whether they could now go to their lands, this was answered in the affirmative, and so they, after having taken some refreshments etc. together, departed for their place of residence; though Aroe Pantjana already returned to Sagerie the next day. Paragraph 32. In November of the past year 1789, the ordinary spice extirpators returned to Boutong according to custom with the king's envoys. On which occasion the king and grandees of the realm were also thanked for the assistance rendered to the crew of the bark De Ceram, shipwrecked on the reef Het Hoefijzer, with the added request to please employ every possible effort toward recovering the goods still remaining in the hold of that bark as well as the small cannons cast overboard in that peril at sea, of which it is believed many, if not all, have been taken away by Radja Lia. Paragraph 33. Concerning the navigation between Boutong and Ambon prohibited by Your Right Noblenesses, the necessary notice has also been given to them, likewise regarding the denied request to conduct trade in cloths etc. on Ternate and Ambon and further wherever the Company holds possessions. Paragraph 34. Just as they have also been warned to refrain from the dangerous voyage to Tenember. Paragraph 35. At the request of the envoys, seven muskets were also repaired for them here, and delivered to them in the name of Your Right Noblenesses, specifying the costs thereof, along with the small cannons obtained from Java, and in the same manner sixty firelocks newly well-provided with everything here were offered; however, upon their departure they refused to accept the latter because they were not grenadier muskets with bayonets, which we ourselves could not spare in such a number and which have never been customary to hand over here; thus leaving this obstinate refusal of a miserable people, who now also seem to want to raise their weak horns against the Honorable Company, to their own account so that they can answer for it over there to the king. Paragraph 36. Concerning the Opposite Shore, there is likewise not much to say. Everything is presently in a peaceful condition over there, and to the continuation thereof, the marriage entered into by the king of Bima with the daughter of the prince of Sumbawa, mentioned in the letter of Resident Meurs dated 3 October 1789 to be found among the appendices of this document, will likely contribute much; at least those two realms allied to each other would be able to offer a reasonable resistance if Craeng Sapanang, mentioned in the first signatory's separate letter to Your Right Noblenesses of 22 June 1789 paragraph 73, supported by the king of Boni, who according to rumors is said to have already made promises to that end, might take a fancy to attack the king of Bima. And that there must be some truth to this appears more or less from the Resident's last received letter of 7 March passed, wherein he informs that the exiled rebellious brother of the king of Bima, named Djen Sappe, having subsequently proceeded to the Negerij, finally took refuge on Boneratte, from where, according to rumors, though not yet fully confirmed, the king of Boni is said to have had him fetched and brought to him. Paragraph 37. Between those of Tambora and Pecat, some small disputes had arisen concerning certain Tamborese subjects staying in the last-mentioned little realm, but the Resident hoped to be able to settle this matter soon to mutual satisfaction. Paragraph 38. The Resident there could not find any contracts whatsoever that were said to have been entered into with the Balinese. Only there were found some draft articles for a contract presented to the Balinese by Commander Lecerf in the year 1775, of which he, having sent over a copy, is respectfully offered to Your Right Noblenesses herewith, without further reference to the letters that the said Lecerf wrote to the late Governor Van der Voort dated 12 September 1775 and 29 February 1776. Paragraph 39. The Southern and Northern Provinces still remain in the same circumstances as the first signatory had the honor to report to Your Right Noblenesses in October of last year, particularly Maros, where one practically has little or nothing more to say due to the king's continuous stay over there. Paragraph 40. Regarding further matters of lesser importance, we refer ourselves most humbly to the separate daily register kept by the first signatory and now transmitted in authentic copy, and the relevant appendices thereto concluded under today's date, having meanwhile the honor to remain with deep deference and respect. Underneath stood: Right Honorable, Grand, Highly Respected, Stern, Broadly Ruling Gentlemen, Honorable, Stern Gentlemen; lower: Your Right Noblenesses' humble and faithful servants. Was signed: Bs Reijde and Wm Beth stz. In the margin: Macassar in Castle Rotterdam, the 20 April Anno 1790. Conforms. No. 2. Separate Governance.

Dutch transcription

die na hun Landen zullen 89 vertrekken: wat na Boutong bij vertrek der Extirpateurs geschreeven is gedeelte beantwoord. gerieflijkheden verstaande hier door zauit en Lood: etc: het welk hun niet ja bran „woord wierd. Hier na vroegen zij om een klein teekentje of bewijs van voorgaande, op het welk men hun antwoorde dat men over en wel elkander op het woord in dezen moest gelooven, waarmede zij dat genoegen nam. vervolgens ook nog gevraagd hebbende of zij dan nu na haar Landen konden gaan, zo heeft men dit met Ja b'antwoord en zo zijn zij te zamen na eenige ververschingen etc: gebruikt te hebben, na haar woonplaats, dog aroe Pantjana sanderende aan de gezanten bewesene „daags al na Sagerie te rug gekeert: §32. Na Boutong zijn in November van het Jangst woord „den Jaar 1789 na gewoonte met 'konings afgezanten te rug ge„ „keert de ordinaire specerij Extirpateurs. Bij welke gelegendhe dan ook de koning en Rijksgrooten bedanst zijn geworden voor de assistentie aan de scheepelingen van de op het Rif het Hoefi verongelukte Bark de Ceram bewezen, met bij gevoegd verzoek (oe slegt voor het grootste om al het mogelijke te willen aanwenden tot erlanging van de in het wak van die Bark zo wel nog verbleevene goederen als de in die zee-nood overboord geworpene stukjes Canons waar van men wil dat door Radja Lia veele zo niet alle, weggenomen zoude zijn geworden. §33. van de door uw Hoog Edelheedens verboodene vaart van Pou §36. De Overwal valt mede niet veel te zeggen. Het is thans op de overwal is alles in rust. ginter alles in een vreeden toestand en tot de Continuatie van dien van § 35. Een heeft op verzoek van de Gezanten hier ook voor haar laaten repareeren zeven stuks geweeren, en aan dezelve uit Naam van uw Hoog Edelheedens onder opgave van dies kostende afgelangd de van Java bekomene stukjes Canon, en ook inzelver voegen aan„ „geboden sestig stuks hier op nieuw van alles wel voorsiene snaphaanen, dog deze laaste hebben zij op haar vertrek gewei„ „gert te ontvangen, om dat het geen Granadiers geweeren met bajonetten waren, die wij zelfs in zoo een getal niet konde missen en ook nooit alhier ingebruik is geweest van af- te geven: latende dus deze obstinate weigering van een armzalig volk dat nu ook al schijnt hunne zwakke hoorens tegens de Ed: Comp„e te willen opsteeken, voor haar Reekening om die ginter bij de koning te kunnen verantwoorden. §34. Gelijk zij ook gewaarschouwt zijn om van de gevaarlijke vaart na Tenember aftezien. „tong op Ambon over en weder is haar ook de noodige narigt gegeven, insgelijks van het ontzegd verzoek tot het drijven van handel met kleetjes et op Ternaten en Ambon en verder waar de Comp„e bezittingen heeft. tong vervolg abidem de bimaskoning met de Dogter van sumbauwas vorst getrouwt dat een goede zaak schijnt 4 nide de Text Eenlijk baart eenig nadenken het uijtwijken van de broeder van Dinas koning kleene verschillen zullen bijgelegd worden met Balij zal denkelijk veel toebrengen het aangegane Huwelijk van Din koning met de dogter van Sumbauwas vorst, vermeld bij di nater is vu de kantracten van den Resident Meurs de dato 3e october: 1789, onder de Pe „lagen dezes te vinden, ten minsten die beide Rlijken aan elkan verbonden zouden al een redelijke tegenstand kunnen bieder als het den bij des eirstgetekende aparte aan uw Hoog Edelhede van den 22 Junij 1789 §73 vermelde Craeng Sapanang, on „steurt door Bonijs koning, die gelijk de gerugten loopen daar toe al beloften zoude gedaan hebben, mogte gelusten Biman koning aan te tasten; En dat er iets zekers aan moet weze blijkt min of meer uit 's Residents laast ontfangene brie van den 7e Maart passato, waar bij denzelven bedeeld dat de uijt „gewekene Rebellige Broeder van Bimaskoning in name D Jen Sappe, vervolgens na de nangerij begeven hebbende, Eindelijk de wijk na Boneratte genomen had, van waar hem vol„ „gens, schoon egter nog niet volkomen geconfirmeerde gerusp „ten, de koning van Bonij zoude hebben laten afhaalen en bij hem brengen. §37. Tusschen die van Tambora en Pecat waren eenige kleind verschillen ontstaan over sommige zig op laast gem: Rijkje ophoudende Tamboreese onderdaanen, dog de Resident had hope deze zaak wel haast tot wederzijdse genoegen te zullen kunnen schikken. § 38. Geen kontracten hoe genaamt had de Resident ginter Omtrent verdere zaaken van mindere belang refereren wij ons nedrigst aan het door den Eerstgetekende gehoudene en thans in Copia authenticq overgaand Apart Dag Re„ „gister en daar toe betrekkelijke Bijlaagen onder he„ „digen datum afgeslooten hebben intusschen de Eere van met diep ontzag en Eerbied te blijven. /:onderstond:/ Hoog„ „Edel Groot Agtbaare Gestrenge wijdgebiedende Heere §39. Zuider en Voorder Provintien verzeeren nog in die zelfde omstandigheeden als de Eerstgetekende in october van voorleeden Jaar de Eer gehad heeft uw Hoog Edel„ „heedens te melden, bijzonders naros, alwaar men genoeg„ „saam door 's konings aanhoudend verblijf ginter weinig of niets meer te zeggen heeft. Edele Compagnies kunnen vinden, die met de Baliers zoude zijn aangegaa Eenlijk waren er gevonden eenige Concept artikulen tot een Con„ „tract in het Jaar 1775. door de Commandant secerf de Baliers gepresenteert, waar van hij een afschrift overgezonden hebbende uw Hoog Edelheedens nevens dezen Eerbiedig werd aangeboden, niet nader refert aan de Brieven die gedagte Lecerff aan wijlen de Gouverneur vander voort in datis 12 7ber: 1775 en 29:e febr: 1776 geschreeven heeft. kunnen en te wezen. §40. onderdanige en getrouwe Dienaaren /:was getekend:/ Bs Reijde en W„:m Beth stz: /:in margine:/ Makaker in't kasteel Rotterdam den 20 April A:o 1790 in welEdele Getrenge Heeren /:lager:/ uwer Hoog Edelheeden Accordeert. eend No. 2. Apparte Regering 9. en

NL-HaNA_1.04.02_3910_0073 view scan ↗

English

123. Letters and Papers The receipt of Their High Excellencies' dispatch Correspondence concerning the rumors of Daing Tarawee and Sultan Moeda 8 — By which person the same were brought 1 The emissary of Daing Tarawee has arrived with the Honorable Company's letter from Batavia at Passier have not been able to obtain further reports concerning the undertaking to the mother-in-law of Daing Toenawie The emissary of Daing Porawee, returned from Batavia, has arrived with the Honorable Company's dispatch at Passier 27 we have informed Daing Parawa of the matter and at the same time recommended to chase his emissary Intje 128 Mak away from there Concerning the dispute that arose at Passier between Sultan Sleeman and Daing Sonawee The causes thereof 30 Servants concerning the servants, the reduction of the garrison of Taboeniauw could already considerably reduce the expenses all servants will be exhorted always to interact with the native, provided with a cautious mistrust 22 Separate Register of the Marginal Notes to the Secret Banjarmasin Letter To Their High Excellencies of May Anno 1790 § 1 Government 9. and No. 2. 125 Expression of gratitude for the promotion of the undersigned intending not to fail to do everything possible to promote the Honorable Company's interests and to live up to the expectation of Your High Excellencies 38 Fortifications and Buildings construction at Taboeniauw halted 20 the decision concerning the further construction at Taboeniauw being as yet unknown to us, we shall therefore keep the brick and lime burners in service until we shall receive further orders regarding that matter what we shall have them perform in the meantime and for what reasons The dispatch of the report and inspection, also the plan of that which has already been constructed there what has been used for it and how much the costs thereof have amounted to to date concerning the increase of the buildings, we would be of the opinion to construct nothing but the most necessary and thereby observe all possible economy Domestic Affairs our stay at Tatar deserves preference above Taboeniauw the statement made in that regard containing the essential truth communication of our humble considerations pursuant to the highly respected order of Their High Excellencies concerning Taboeniauw 2 which place it would not be advisable to abandon altogether and for what reasons it being, however, just as little advisable to maintain a garrison there of 150 to 200 men, as has hitherto been done and a small camp or benteng, with a garrison of 50 to 40 men would be sufficient, who would be fairly safe there 1 Native Affairs Reasons why Kiai Wira Sotta has wished to cede his dependent district to the Honorable Company will refrain from all coercion meeting of Sergeant Hartman and Sultan Moeda the district of Doesong is very large, populous, and fertile what products come from there That district has suffered greatly from the unrest that has taken place; the same being now ended, the fled inhabitants begin 1 1 slowly to return again what expenses the maintenance of that district causes The villages whereof half of the revenues have been ceded to the Honorable Company are cruised by small vessels 32 How much the revenues of Doesong and the aforementioned villages amount to is as yet unknown, but we shall find out shortly, it being certain, however, that the same will surpass the expenses — dispatch of the contract regarding the cession of Doesong, etc. 33 3 10 Revenues Since the revenues of Poeloe Laut are not sufficient for the maintenance of a small garrison, we shall, pursuant to respected 11 orders, abandon that post The revenues of this station bear no comparison to the expenses 22 and cannot well be sought otherwise than by expanding the pepper cultivation more and more for which reasons one would think that, instead of augmenting those expenses by an increase of the servants, etc., one should put every means into effect to increase the same There being no European here who has traveled as much around this realm as well as being as good at dealing with the native as Sergeant No. 23 Hartman - - - so we have charged him with the commission to inspect the upper lands, etc. — with which a start will be made in the coming month — The — — 24 1. — — 12 09 - - — Government 9. and 14 31 Separate 2. No. and for what reasons

Dutch transcription

123. Brieven En Papieren Den ontfangst van Hoar HoogEdelheedens missive Corespondentie omtrent de gerugten van Daing Tarawee en sulthan Moeda 8 „— Door wat Persoon dezelve aangebragt zijn 1 Den zendeling van Daing Tarawee is met s' Comp:s brief van Batavia op Passier g'anniveert habben geen nadere berigten omtrent de oorderneeming aan de mortoea van Daing Toenawie kunnen bekoomen De van Batavia geretourneerde Zendeling van Daing Porawee is met 's Comp=s missive op passier g'aariveert „ 27 wij hebben Daing Parawa g'informeert van 't Palm en teffens gerecommandeerd om deszelfs zendeling jntje 128 mak van daar te Jaage Omtrent de op Passier ontslaane twist tusschen sulthan Cleemanen Darng Sonawee De oorzaaken van dien „ 30 Dienaaren omtrent de dienaaren zoude de vermindering van 't guarnisoen van Taboeniauw reets een merkelijk aan de Laste kunne toe brengen alle Dienaaren zullen vermaant werden om steedt met den Enlander mit:s een voorzigtig wantrouwe om te gaan „ 22 Aparte Register Der Marginaalen op de Secreete Banjermessingse Brief Aan Hunne Hoog Edelheeden van den Meij Anno 1790 § 1 Regeering 9. en N=o 2. 125 Dank betuijging voor de benordering der Feedrige teekenaars zullende niet mankeeren alles aan te wenden om daar te betragten van sComp=s beelangers aan de verwagting van uw Hoog Edelheedens teberantienen 1, 38 Fortificatien en Gibouwen aan bouw op Padoeniauw gestaat 1 20 't besluijt omtrent den verderen aanbouw op Taboeniauw ons nog onbekent zijnde zoo zullen wij de steen en kalk branders nog in dienst houde tot nadere orders daar omtrent zullen bekoomen wat wij dezelve intusschen zullen laaten verrigten en om welke raeden De viersending der memorie en bezigt item de Plan van 't geene aldaar reets is aangebouwt wat daar toe verbruijkt is en hoe val de onkosten van dien tot heeden hebbe bedraage omtrent de vermeerdering der gebouwen zoude wij van gevoele zijn om niets dan 't noodzaekelijkste aan te bouwen en daar bij alle moogelijke menagie te betragten Nuijszelijke zaaken ons verbleijf op Fatar: verdient De booven Taboeniouw behelfende leden daar omtrent gedaane opgaane de weezentlijke waarheijd „ bedeeling onzer geringe Consideratien ingevolge de Hoog gerespecteerde ordre Hunner Hoog Edelheedens omtrent Naboeniauw „2 welke Plaats niet raadzaam zoude zijn ten eenemaal te verlaaten en om welke reeden zijnde 't egtwr even zoo min raadzaam om aldaar zoo als dat mog geschied is een guarnisoen van 150 a 200 Coppen te onderzoude en zoude Een kleijne lager of benting, met een bezetting van 50 240 Copen edande zijn Die aldaar tamelijk zaker zoude zijn ƒ 1 Inlandsete Zaaken Reedene waarom kjeij wira sorta zijn onderhebbende negerij uit aan D: E: Comp=s heeft willen afstaan zijllen ons van alle de wargmiddelen onthouden ontmoeting van den sergeand Hartman en Sulthan moeda = district Doesong is zeer groot volkrijk en vrugtbaar wat Producten van daar koomen Dat district is door den Plaats gehad hebbende onlusten zeer den dezelve nu geijndigt zijnde zoo beginne de gevlugte Jnwoonders 1 1 weeder te zag te kieren iadt onkosten de aanhouding van dat District veroorzaakt De doorpen maar van de helft der Jonkomsten aan D'E: Comp:s is obt „gestaan werden door klijne vaartuijgen bekruijst „32 Hoe veel de Jnkomsten van DoesCong en de gem: dorpen bedragen is nog onbekent dog zullen zulx binnen korten te weeten koomen zijnde 'te egter zeeker dat dezelve de onkosten zullen surpasseeren „ — verzending van te Contract noopens den afstand van doelong &=a 33 3 10 Inkomsten Alzoo de Jnkomste van Poeloe Laut tot 't onderhoud een er klijnre bezetting niet toerijkent zijn zullen wij ingevolge gerespecteerde „ 11 ordere die Post doen op brieke De inkomsten van dit Comptoire koomen in geen vergelijking met de laste „ 22 en kunne niet wel anders gezogt werden en dan door de prporrcutture meeg en meer uijt te breijde om welke reeden zoude denken om in Plaats van door een vermeerdering der dienaaren &a die laste te angementeeren men alle middelen moest in 't merk stellen om dezelve te doen vermeerderen Alkhier geen Europees zijnde die zoo veel in dit rijk is rond geweest als meede zoo goed om met den Jnlander om te gaan als den sergeant No 23 Hartman - - - zoo hebbe hem de Commissie ter op neem der boovenlanden &=a op gedraage. — zulkende daar meede in de aanstaande maand een beg in gemagkt werden„ — Den „— „ — 24 1. — „ — 12 „ 09 - - „— Regeering 9. en „ „ 14 „ 31 „ „ Aparte 2. N=o en om welke zeiden

NL-HaNA_1.04.02_3910_0075 view scan ↗

English

127 The Council of the Realm, the grandees and the commoners are very satisfied with the dispatch of Pangeran Amih and companions to Ceylon. Head of Cotteweringen And the one who departed 3 years ago as head to Cotteweringen and was fruitlessly summoned several times, Kjai Jaja Mingale, has been summoned under threat of sending people to fetch him, and has finally appeared. Communication of his report. Expression of thanks for refusing weapons to the missionary of the [illegible]. Ships and Vessels Expression of thanks for granting the requested vessels. Demonstration of the necessity of maintaining some small vessels here. How many are required for that purpose. Demonstration of what vessels are at hand, also what employment is made of them, as well as how much the annual maintenance of those vessels will amount to. Products We shall employ everything that can serve to improve the pepper cultivation. The pepper purchased at Laccaboeroe has by order been mixed among the rest, having observed no distinction between it and that which grows here. The pepper from Laccaboeroe was, for the reasons stated above, sorted and sent among the rest. The usefulness that lies in the retention of Mandarwie and Campit, also the Great and Little Dayak, as well as the district named Doessong, which was unsettled by the disturbances, but now, everything being in order again, many refugees have already returned. What products grow there. Which district was ceded to the Honorable Company, who therefore solely enjoy the revenues thereof. The minor expenses that this permanently causes. The necessity of its retention, and for what reasons. Dispatch of the pepper lists of Saboeniouw, which show how many inhabitants are already residing there and how many pepper vines they have already planted, which is expected to increase from time to time. Expression of thanks for receiving the galley De Concordia, which is very suitable for these inland waters. Against the pirates one will be on guard as much as possible. Private Shipping and Trade We shall observe the orders received regarding the navigation of the Bugis to the opposite shore, the necessary orders having already been issued for that purpose. On Poeloe Laut the transit toll as well as the leases are paid according to order and custom. The orders regarding the issuance of passes etcetera will be strictly observed. Reasons why the transport of Chinese products was permitted in the past year, we being minded to act in that regard according to the orders of Your Right Nobilities. Regarding the admission of Chinese junks, we shall act according to the order of Your Right Nobilities, none having appeared up to the present day. Separate. Government. Number 2. Page 1 To His Right Nobility, the vessels Carpentry and Repair The Right Noble, Right Honorable and Far-Ruling Lord, Regarding the construction, economy will be observed to the utmost, meanwhile proceeding with the ordered work. Mr. Willem Arnold Alting, As the projected warehouse is most highly necessary and the suitable timber on behalf of the State of the United works for it are at hand, we shall shortly Netherlands and the General make a start with its construction. Chartered East India Company, Governor General, Together with The Honorable and Highly Respected Lords Councillors of the Dutch Indies etcetera. Right Noble, Right Honorable, Far-Ruling Lord and Honorable and Highly Respected Lords. Receipt of Your Right Nobilities' letters Having had the fortune on the 1st and 13th of February to find ourselves honored with Your Right Nobilities' highly esteemed secret letter of the date 8 December of the past year, we have the honor respectfully to answer the same hereby and to express to Your Right Nobilities our gratitude for the consent to the requests made by the late Chief Merchant Helleman. Expression of thanks for the consent to the requested Batavia. Original for the Netherlands. Secret. Separate. Number 2. Government.

Dutch transcription

127 Den rordt Rijx grooten en gemeene zijn oaer de versending van parg: amih — 1. 34 C:s: naar Ceijlon zeer voldaan agaerlen D en 'te zeedert 3 Jaaren als hoofd naar Cotteweringen vertrokke en diverse versending van twee requsten der Bijde residenten te loos op geroepene kjeij jaja mingale hebbe onder„ te bedrijging van han te zullen laaten haalen op ontbooden „ 35 En is Eijndelijk verscheene Bedeeling van deszelfs rapport Dank betuijging weegens 't wijgeren van waapent aan den zendeling van 't Scheepen en Vaartuijgen Dank betuijging voor de toestemming der gevraagde vaartuijgen „ 1 „ 36 Aantooning der noodzaakelijkheijd van alhier eenige kleijne vaaro „tuijgen aan te houden Hoe veel den daar toe benoodigt zijn aantooning wat vaartuijgen aan hande zijn Producten item wat emploij van dezelven werd gemaakt zullen alles wat tot verbeetering der Puepir culture kan strekken aan wenden § 12. zoo meede hoe veel 't onderhoud van die vaartuijgen s Jaarlijks De op Laccaboeroe in gekogte Peeper is op order onder de andere gestort hebbe woegenoomt geen onderschrigjt tusschen die inde hier vallende kunnen ontwaore „ — zal koomen te bedraagen De Paper van Caccaboerde werd and reeden als vooren gezigt onder de T Niet dat in de aanhouding van mandarwie en Camp it geleegen is „ 2 andere versonden item den groote en klijne Daijak versending der Peeper lijsten van Saboeniouw zoo meede 't district gem=t Doessong waar bij blijkt hoe veel jnwoonders en zig reets aldaar bevinden T welke door den onlusten ontsooekt is en hoe val Peeper ranken dezelve reets hebben aangeplant Dog thans alles weeder in nut zijnde zijn bereets valeder vlugte„ linge te rug gikeert wat Producten aldaar vallen welke District aan D E: Comp=e is afgestaan Die dus ook alleen de Enkomsten daar van genieten De geringe onkosten welke dus stanhoudig veroorzaakt Den noodzaakelijkheijd van diens aanhouding en om welke reeden Dank betuijging voor de bekanming van de gallewet de Concordia„ 16 Die voor deeze naarwaaters zeer geschikt is noor de zeezoovers zal men zoo veel moogelijk op hoeden zijn „ 15 welke van tijd tot tijd staat te augmenteeren „ 13 Particuliere vaart en Handel zullen de bekoomene arders omtrent de vaart des bougineezen naar de overwal observeere 4— zijnde bereets daar toe de noodige orders gesteld op Poeloe Laut werd 't passegild item de pagten naar order gewoonte betaald „ 24 De orders omtrent 't abgeeven der passen &=a zullen stipte lijk op perveert worden 25 reeden waar om den vernoer van Chineese Producten in 4=o p=o is toegestaan „ 26 zullende ons daar omtrent naar de ordere Hunne Hoog Edelh=s gedraagen „ — omtrent t admitteeren der Chineese ponken zullen wij ons naar de order uwer Hoog Edlheedens gedraagen zijnde er tot heeden nog geene koome op daagen Aparte hoofd van Cattawringen 2 „ 20 „— „— „— § 15 „ 37 „ - 1 - „ 4 „ 5 „— a 5 „ „ „ „ 7 ƒ 9. en p= Regeering „— „— „— „ 2 1 N=o 2 Pag 1 Aan zijn Hoog Edelheijd de vaartuijge Timmenagie En Reparatie Den Hoog Edele Hoog Agtbaaren en weydgebiedende Heera omtrent de bouwing zal men de zuijnigheijd ten sterkste betrogten § 17 zullende intusschen met 't g'ordonneerde werk doen voort vaaren M=r Willem Arnold Alting T geproij cicteerde Pakkuijs ten hoofsten benoodigt en desebaare hout van weegens den staat de veree werken daar toe aan handen zijn zoo zullen wij eerdaags nigde nederlande ende Gene met diens op bouwing een aanvang maaken raale Godroyeerde Oost Indische Compagnie Gouverneur Generae Neevens De Wel Edele Groot Agtbaare Heeren Raaden van Nederlands Indic & Kili Hoog Edele Hoog Agtbaare Weijd gebiedende Heg En Wel Edele Groot Agtbaare Heeren i 's geluk gehad hebbende Ons op den 1e: en 13e Hoog Edelh=d missivens febn vereert te zien met UW Hoog Edelheedens hoog gevenereerde secreete missieue de dato 8=e Decemb=r A=o p=o, zoo hebbe d'eer Dank betuijging voor de deselve bij deeze eerbiedig te beant loostemming den gerurgn woorde en UW Hoog Edelheedens onsen dank te bee tuijge Voor de toestemming de door Wylen oppeshoot Hetfeman Den ontfangst van Haar Batavia Origineels voor Weederland secreet Aparte Verzogte N=o 2. Regeering

NL-HaNA_1.04.02_3910_0077 view scan ↗

English

Demonstration of the necessity to equip some small vessels, and regarding the requested two small vessels which we eagerly anticipate. Regarding the necessity of maintaining small vessels here, we have the honor to inform Your High Noblenesses that, notwithstanding that little profit has yet been gained with all the sailing back and forth, they are nevertheless most highly necessary here, because one can do virtually nothing here except by means of vessels. And as to how many would be needed, according to our humble opinion, these would be two small, shallow-draft galleys and seven to eight prahus, the vessels currently on hand consisting of the following: One galley named the Concordie. One galley which was built here and is already in the water, which they are currently busy equipping. Two cruising mayangs received here from Java in 1787. One small mayang purchased here. One orembai from the king. And one launch received from Schenk. Adding to these the two small vessels built on Java for this office which we are still expecting, the number of vessels then amounts to nine pieces. The deployment of the same, which are used for the following purposes: 1 mayang at Tabonio. 1 mayang at Sampit. 1 mayang in the mouth of the great river. 1 orembai in the river of Dusun. 1 launch up in the great river. 2 galleys, which are used as needed. 2 mayangs for cruising the Great and Little Dayak rivers and further westward along Mandawi, Sampit, and Pembuan to Kotawaringin, as well as outside the bank along Tabonio to the corner of Selatan, and these also serve to transport letters and goods back and forth. The benefit to be expected from the aforementioned deployment of the vessels consists of this: that the two mayangs which are stationed at Tabonio and Sampit serve not only to bring letters and products from those places hither, but also to carry the rations and other necessities thither, and furthermore serve to cruise against pirates upon discovering them near those places. The mayang that keeps guard in the mouth of the great river serves not only to watch for smuggling and to let no vessels pass outwards or inwards without a permit, but also to prevent, as much as possible, the Dayaks from headhunting the Banjarese passing there according to an ancient custom. The launch and orembai cruising up in the great river and in the Dusun river also serve to prevent the abovementioned headhunting in those areas, to keep that waterway clear, and also to ensure that the inhabitants living thereabouts pay their annual poll taxes on time. The remaining two galleys and two mayangs serve not only to cruise for pirates to the west along the Dayak, Mandawi, Sampit, and Pembuan rivers to Kotawaringin, and from there eastward again along Tabonio up to the corner of Selatan, and to secure this waterway as much as possible, but also to make successive trips into the Great and Little Dayak rivers in order to prevent headhunting as much as possible in those rivers as well, and also to ensure that those inhabitants pay their annual poll taxes on time. And whereas Your High Noblenesses have ordered us to provide a statement of what would have to be expended annually for the maintenance of those vessels, we furthermore have to inform Your High Noblenesses that the maintenance of the same, not including the wages and rations of the servants stationed thereon, is estimated annually at 2200 florins: For 2 galleys at 400 florins each is 800 florins. For 7 lesser vessels at 200 florins each is 1400 florins. Amounts as above to 2200 florins.

Dutch transcription

133. — Aantooning deg nood„ eenige kleijne vaar huijgeaan te tuijgen aan versogte twee kleijne vaartuijge welke wi met verlange te gemoed zien I2 Omtrent de Noodsaekelykheid den aanhouding va zake lijkheid van alhuid d„ 10 kleijne vaartuijge hebben, wij d' Eg Uw„ Hoog Edelheeders te bedeelen dat niet teegen staande en met al 't overen weeder vaaren nog weijnig voordeel behaald is, dezelve egter werd gemaakt alhier ten hoogste noodsaekelyk zijn, om dat men hier hoe genaemt niets doen kan als door middel van vaartuijgen, en waar hoe veel e dachtie toe volgens ons gering gevoelen zoude benoodigt zijn twee Kleijne niet te diep gaande Galleijen en zeere a agt Pra„ aanlooning wat daar maijlngs, beestaande de aan hande zijnde vaartuijgen in de volgende als Een Galmiet de Concordie Een — „ queen welke alhiej aange„ bouwden reeds in 't waaten is zynde men thans beesig deselve toe te tuijge Twee Kruijs Pramagang in 1787 alhier Van Java Ontfange Een kleijne Pramaijang alhier ingekogt Een Orangbacij van den vorstinge En Een Barker 5 Schenk Ontfange hier bij voegende de op Java voor dit Comptoij aangebouwde twee kleijne vaartuygen de= welke wij nog te verwagte zin dan bedraegt Jtem wat hmn 't getal der Vaartuijgen Neegen stuks de plooij van deselve welke tot 't volgende gebruyk worde 1 Pramaijang op Taboeniauw 1 — „ Sampit _o in de mond van 't groote rivier 1 Orangbaij in t rivie van Doussong 1 Barkas boove in 't groote rivier 2 Gallijen dieesa keg worde G'Employerd 2 Pramayang te bekruijsing der groote en Klijne Daijeks revieren en Verder Wes¬ telijk langs mandauw Pampit en Pangbaan tot Cotteringe zoo meede buyte de Bank Langs Taboeniouw naar de hoek van Selattang en dien teffens om braven En goederen over en weeder te Transporteere I Hut dat uyt eenen gem=e Emplooij der Vaartuijgen te wagten is bestaat daar in dat die twee Pramaijang welke op Ta boe niaiw en Sampit bescheyden zyn hier met d houden benoodigt zy hande zij 1 Regeering 9. en Aparte 131 N=o 2. 133: 't onderhoud van die Vaartuyge te bedraege niet alleen dienen om bnenen en Producten van die plaatsen naar herwaards maar ook de Randsoenen en andere benoodigtheeden naar derwaards te voeren en dienen Wyders Om bij Ontdekking van zeeroovers Omtrent die plaatsen op deselve te Kruissen De Pramayang welke in de mond van 't groote rivier de wagthoud, diend met alle en Om op 't smokkelen te Passen en teffens geen vaartuijgen sonda Pas naar buijten of binnen te laaten Passeeren, maar ook soo veel moogelijk is te beletten dat de Dayakkers niet volgens een Oud gebruyk de aldaar passeerende Banjereeze de Kop Klooven, Die boove in 't groot en in 't Doussongs ruvier Kruijssende Backer en Orangbaij dienen almeede om 't als boovegemelde Koppen Kloonen daar omstreks te beletten om dat vaarwaarten schoon te houde en teffens om te zorga dat de daar omstreeks zynde Jnwoonders hunne Jaerlykse hoofd gelde op zyn tyd betaelen De Overige twee Galleijen en twee Tramaijangs dienen net alleen Om. Om de Westlangs de Daijakze, mandame Sampit en Panboeangse rivieren tot Cotteringe en van daar weeder Oostlijk langs Taboemane tot aen de hoek van Selattang op de zeerooven te Kruijspe en dit vaarwaaten soo veel moogelyk te bevijlige maar ook om Successief een togtje in de Groote en Kleijne Dayakte roviere te daar ten Eijnde in die rivieren al meede zoo Veel mogelijk 't Koppen snyden te beletten en teffens om te Corgen dat die Jnwoonders hun Jaarlijkse hoofd gelden op zijn tijd betaalen zoo meede hoeveel En dewijl UW Hoog Edelheedens ons gelost hebbe een opgaane te doen van 't geen tot sJaarlyks zal koomen Onderhoud van die vaartuijge Jaerlyks soude moete bekostigt werden zoo hebben wyder Uw Hoog Edelheedens te bedeelen dat t onder „houd van dien de Gegie en randsoenen de daar op beescheidene dienaaren met genee„ kend zynde des Jaars Speculatie ( zoude Koome te staen op ƒ2200 Voor 2 galleyen a ƒ 400 uden is ƒ 800:—. — „ 7 mindere Vaartuyge „ 200 — „ 140. 0. –. – Teld als boone ƒ 2200. –. — De 13. p 9. en Regeering Aparte N=o. 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0079 view scan ↗

English

135. 7 The benefit that lies in the retention of Mandawei and Sampit, the Great and Little Dayaks, as well as the district called Doussong. § 3: The benefit that lies in the retention of Mandawei and Sampit consists in this: whereas formerly the Bugis came to buy up the pepper in those places in order to sell it again to other European nations, this has no longer occurred since the Company has been established there. It is true that only little pepper has been received from there as yet, because the pepper gardens have for the most part fallen into decay; however, because that crop, according to the successive reports received, is now being heavily planted again, there is nevertheless hope that the harvest there will increase again from year to year. It is to be feared, if the Company maintains no small garrison there, that the Bugis would again, as before, carry off most of the pepper from there. In addition, the Company enjoys from those two villages the annual poll tax of the inhabitants, as well as the revenue from the import and export duties. The products that those two places yield consist of pepper, binding rattans, and wax. § 4: From the Great and Little Dayaks, the Company enjoys one half and the prince the other half of the poll tax that is paid annually by the inhabitants there. And because no Company servants are stationed in those places, the retention of the same causes no other expenses than having them navigated from time to time by the cruising vessels, in order to keep those waterways clear and to ensure that the poll taxes are paid on time. From both these districts, much rice, paddy, binding rattans, as well as dust gold and wax, are brought hither. Concerning the district of Doussong, we have to inform Your High Nobilities that the same is a populous country, but due to the unrest that arose there during three years through Pangerang Amij and Gusti Koessim, many inhabitants have fled from there and have scattered here and there. But because that district is now again in complete tranquility, many of the fled inhabitants have returned, who are successively followed by others in order to settle down again at their old dwelling places. That district is very fertile, its products consisting of a multitude of rice, paddy, binding and hand rattans, wax, birds' nests, etc., and the best kind of timber, as well as some dust gold. And because that district was ceded by the prince to the Company, the revenues thereof, consisting of the poll tax which is paid annually by its inhabitants, are enjoyed by the Company alone. And because the retention of that place causes the Company no other expenses than the maintenance of a small vessel equipped with one European and eight to ten natives, which continually stands guard there, we would—with submission to the wise judgment of Your High Nobilities—be of the opinion that its retention is necessary, the more so as there is good hope that when the pepper cultivation—for the cultivation of which the necessary orders have already been issued—is vigorously pursued in that district, that country will before long yield many advantages for the Company. § 6: We cannot fail to express our humble thanks to Your High Nobilities for the galliot the Concordia sent hither before this, which fully meets the requirements, being light and not deep-drawing, whereby the same can be used in all the rivers located round about. 7: We shall not fail to be carefully on our guard regarding the enterprising and numerous pirates, and to conduct ourselves strictly regarding the same in accordance with Your High Nobilities' revered order. 8: We have examined Sergeant Hartman concerning what was communicated by him in his letter of 13 June of the past year regarding Dain Toerawe and Sulthan Moeda, he saying to have heard those rumors not only from a Bugis and a person named nachoda Dourahijm, but also afterwards from Sulthan Moeda himself; but notwithstanding we [illegible] some of

Dutch transcription

135. 7 I nut dat in de aan dawie en Sampit Kleijne Daijeks 85 zoo meede t dostrict gen=t Doufsomg §3: : T. Hut dat in de aanhonding van Mandamce houding van Man„ en Campit geleegen is, bestaat daar in dat stemden groote en daar bevoorens de Bongineel de Peeper op die plaatsen kwaame opkoopen ten Eynde deselve aan andere Europeee Natien weeder van de hand te zetten sulx thans 't zeedert DE Comp=e aldaar gezee ten is niet meg geschied „ wel is waar dat men van daar nog magr weijnig peeper heeft ontfangen alsoo de Paepy Thuine ten matte deele vervallen zijn dan de Wijl dien Korl volgens de Successief ontfangene berigten thans weeder sterk werd aangeplant, zoo is en egter hoop dat den Inzaem aldaar van Jaartot Jaar weeder zel vermeerderen, zynde 't te vreese indien dE Comp # geen Kleijne bezettinge aldaar behuld de Bougineele aldaar weeder als voor heem de meeste papy van daar zoude ver Voeren, daer en boove gemet DE Compe Van die beijde doopen t Jaarlyks hoofd Geld den inwoon „dens als meede de inkomste di inkoomende en uytgaerde regten, die Pooducten wel ke die beyde plaatzen op Leevenen be- staan in peeper bindrottings en wax §4 Van de groote en kleijne Payaks geniet DE Comp=e deene en de vorst de ander helfth van 't Hoofd geld 't welk door d Jnwoonders aldaer sjaerlyks opgebragt werd, en alsoo op die plaetzen geen sComp=s dienaaren be„ scheijden zijn, zoo veroorsaakt de aan= houding derselve geen andere Onkoste dan dat men deselve van tijd tot tijd door de Kruijs vaartuijge laat bevaaren ten eijnde die vaarwaeters Schoon te houde En te sorge dat de hoofd-gelden op zijn tijd opgebragt werden, van diese beijde districten werd alhier veel ryst Padie Bindrotings als meede stof goud en wax naar herwaerds gebregt Aangaende 't district van Donssong hebben wij dien UW Hoog Edelheedens te bedeelen dat 't zelve een volk ryk Land is dog door de Onluste welke aldaar geduerende drie Jaaren door Pangerang Amij en Gusti Koessim ontstaan zijn, zyn veele 't welk door de onluste inwoonders van daar gevlugt en hebben zig de volgens hij en daar verspereijd dan de wyl dat geleege is ontvolkt is 9. en Regeering Aparte N=o 2. 137-0 Veele de vlugtelinge welke dies aan en sulthan moede deselve aenge„ bragt zyn gelyk op hoede zijn vaerwaater zez geschikt is Om welke reede heijd van die dogthans allee verden dat district Bhans weeder in volle cust is in rust zynde zyjn bereele oo zijn veele de gevlugte Inwoonders te rug ge aanhouding keerd dewelke successiet nog door andere gevolgt werden ten eynde zig weeder op haar Oude woonplaats te needen te zetten Wat producten aldaar Dat district is zeg vrugtbaar bestaende dies Producten in een meenigte van Ryst voor de bekooming van Padie bind en handrottings wax Vogel Hestjens 4z ende beste zoort van houd werken als meede eenig slot goud Welk distrct aan de Comp: En dewijl dat derstrict door den vorst aan DE Comp=e is afgestaan zoo werde de Jnkomste die dus ok alleen van dies bestaande in 't hoofd geld 't welk de inkomste daar door dies Inwoonder 's Jaerlyks Werd Opgebragt door dEComp:e alleen genooten en dewijl de aanhouding ed van die plaats DE Comp=e geen de gearnge inkomst andere kosten veroorsaakt houding veroorsaekt an't Onderhoud van een kleijn Vaartuijg met een Europers em agt a Brin Jnlanders G'equipeerd, 't welk aldaar ge Nadigop de wag Legt zoo zoude wij /: met onderwerping aan 't Weyze Oordeel van UW Hoog Edel Reedens: van gevoelen de noodsaekelyk zyn dat dier aanhonding noodsaekelyk it te mer daar men gegoonde koop heeft dat wanneer den peeper teelt /: tot welkers Culliveering reeds de noodige Ordens zijn gesteld :/ en dat district met kragt werd voortgezet dat Land eerlang veele voordeele voor DE Comp:e zal afwerpen Dankbeluijging § 6 Wig kunnen niet mankeire UHoog de lhee de Gallemet de Concor„dens onse needrige dank te betuijge voor de die die voor deeze herwaards gezondene Galruct de Concordia die ten Volle aan 't gerequireerde voldoet zijnde ligt en met diepgaande waerdoor dezelve in alle de zig Omstreeks zynde rivieren kan gebruikt werden voor de zewonen 7 Wij zullen niet mankeeren zorgvuldig op 9. sal men zoo veel moo=r hoede te zijn omtrent de Onderneemende en meenigvuldige zeeroovers, en ons omtrent deselve stiptelijk naar UW Hoog Edelheedens gevenereerde ordre te gedraagen Omtrent de genigh A Den Sergaant Hartman hebben wij Omtrent tem van Dain Boerarw 't door hem bedeelde bij desselvs briev van den 13=e Junij a:o p=r aangaande Dain Toerawe en sul Ban Moeda onderhouden, zeggende hij die gerugte niet alleen van hem Bougineele An„ dogr wat persoone nachoda Dourahijm gen=t maar ook nader„ hand van Sulthan Moeder zelfs gehoord te hebben dan niet teegenstaande wi eenige van zijn daar terug gekeert te alle is afgestaen van geniet 6 Regeering Spar N=o. 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0081 view scan ↗

English

Although we closely interrogated the native who arrived there about the matter, we nevertheless could learn nothing certain in that regard. The emissary of Dain Toerawie, who on his return from Batavia landed here and brought with him a letter from Your Right Noblenesses for him, has according to certain reports indeed arrived at Passir, and we thus do not doubt that this letter has been received by him. We have also until now not been able to learn anything further regarding the undertaking of the marteca of Dain Soerawee on Celebes communicated by Sergeant Hartman. Regarding Kieij Ingabee Wierasoeta, we have made inquiries and discovered that his refusal to hand over his settlement and people to the Honorable Company is under a proof of the Pangeran Pedris living here, who has always governed that settlement as his own and enjoyed the revenues thereof; we shall not fail, in accordance with the highly revered order of Your Right Noblenesses, to refrain from all coercive measures. Since it is all too true that the revenues of Poulo Laut cannot make up for the maintenance of a small garrison there, and one or two Europeans on such an out-of-the-way place where sea robbers pass daily are not well trusted, we shall, in accordance with the highly revered order of Your Right Noblenesses, dispatch the galley De Concordie thither shortly in order to break up the post of the servants there and dispatch them hither. We shall not fail on our part to employ everything possible that can contribute to the furtherance and improvement of the pepper cultivation. Because the 78 gantangs of pepper received from Jaccaboeroe were by order of the deceased Chief poured into the warehouse among the other pepper, we are unable to send a sample thereof to Your Right Noblenesses, but we have in that respect been able to perceive no difference whatsoever between that pepper and the pepper collected here. From the extract accompanying this under No. 2 from a letter of Sergeant Hartman to the deceased Chief, dated 13 October of the past year, Your Right Noblenesses will, if you please, be able to observe that he had a meeting with Sultan Moeda of Passir, as well as the conversations that took place between them both on that occasion. We shall not fail to comply strictly with the order issued by Your Right Noblenesses regarding the passage of the Bugis from Poulo Laut to Passir or the opposite shore, having for that purpose already given that order to the clerk Geyselaar, who was placed at Poulo Laut by the deceased Chief to replace Sergeant Hartman. The 1½ piculs of pepper purchased by Sergeant Hartman at Caccaboeroe, having been poured among the other pepper for the reason mentioned in the aforesaid Section 13, is now being sent thither among the cargo of the bark De Constantie. In accordance with the revered order of Your Right Noblenesses regarding the observance of economy in building and fortifying, we shall not fail to follow the footstep of the late Chief Hoffman, continuing meanwhile gradually with the raising of the ground at Tatas, as well as the revetment and repair of this lodge. And since the new warehouse planned by the deceased Chief is most highly needed here, and we have already collected together the heavy timber required for it, we shall begin it shortly in the hope of Your Right Noblenesses' approbation. That preference must in all respects be given to our stay at Tatas over Taboeniau no one who is acquainted with the situation of this place will be able to contradict, and we cannot fail to assure Your Right Noblenesses that the statement made in that regard by the late Chief Hoffman contains nothing but the essential truth.

Dutch transcription

139. # den zondeling van Daian Toevanne is met 'sComp:s brief van Batavia op Passig Garriveert nadere berigten omtrent martaca van Dain hebben geen A g om Kieij Wiere Soeta negerij niet aan DE Comp alle dwang midde hebben hoe genaemt tusschen die de ontwaaren de op sacca boerae Ingekogt onder de andere ge wat tot verbeetering zullen wij in gevolge bekoomene ordre dien post doen opbreeken komste van pouletant tot zetting niet toeryken daar G'ariveerde Inlander nauw kenoig daar over Ondervraagt hebben zoo hebben wij egter miets zeeker dies aangaende kunne verneemen Den zendeling van Dain Toerawie dewelke bij te rug komst van Batavia alhij is vervallen En voor hem Een brief van Uw Hoog Edelheedens meede bragt, is Volgens zeekere berigten wel op Passig aange Koomen, En twyffele dus met of die brief zoe door hem ontfange zijn Ook hebben wij tot nog toe niets nader kunnen de onderneeming van de erneemen Omtrent de door meerm:r Hartman Faeranne kunne ontw bedeelde Onderneeming van den mortoca Van Dain soerawee op Celebes Redema wads 10 Omtrent Kieij Ingabee Wierasoeta hebben zijn onderheebende Wij ons G'informeert, en ontwaard dat sijne heeft willen Ongehoorsaemheijd om zijn Negerij en volk niet aan d EComp=e te willen overgeeven (Onder een bewijs van den alhier woonende Langerang Pedris de welke die Negarij altoos als zyn eyge geregeert en de Inkomste zullende ons vaar mankeeren Om ingevolge de Hooggovee nereerde Ordre van UW Hoog Edelheedens ous van alle dwangmiddelen te Onthouden daar van genooten heeft, zullende wij met geen onderscheijd aangaende Hoogst dezelve te bedeelen dat wij tusschen all to de pn D11 Dewijl 't maag al te waar is dat de Inkomste d onderhond eenen klije bet an Poule Laut 't Onderhoud van een kleyne bezetting aldaar niet kan goedmaaken en Een & twee Europeese op zoo een van af gelegen plaats en alwaar de Leeroovers dagelyks passeeren net allewel vertrond zijn zoo zullen wij in gevolge de hoog gevenereerde Ordre Uwer Hoog Edelheedens de Galriet de Concordie eerstdaags derwaards depochiemaan ten eynde de aldaar zynde Dienaaren van daa te doen opbreeken en de selve naar herwaards te depocheeren zullen alles 12 Wij zullen met markeeren van onsen kant alles de peeper Culluare wat moogelijk is aan te wonden wat tot bevordering kanslaekke aanwerden en Verbeetering den peeper Cultuere kan Contribueeren §13 Dewijl de van Jaccaboeroe Ontfangene peepe is op ordre 78 Gantans peeper op Ordre van 't Overleedene Opperhoofd in 't Pakhuijs onder de andere peeper gestort is, zoo zijn wij onvermoo„ gerd een monsty van dien aan UW Hoog en Edelheedens te zenden maar hebbend len dien lende kunne die peepen en de geene welke alhie ingelae meld werd hoe genaamd geen Onderscheijd 111 hebbe afstaan Een onthouden Stort zijn Apart Regeering 9 N=o 2 121 Ontmoeting van den 7: zullende bekoomen de bouginaete naar de overwal ge 2 Eeeds de noodige „ orders gesteld de peepen van sacceboera Omtrent gedaene opgaaen ons verblijk op ƒ 19 Fabenjom pakhuijs ten hoogstebe houtwerken daar toe aan dies opbouwing een aanvang macke 't g'ordonneerde werk mende zuynigheyd omtrent N 17 hebbe kunne Ontwaaren §14 Uyt de deese Onder N=o Verseld Extract uyt een briaf de bouwing zal Senge lt. Hartman Van den Meerm=r Sergaart Haatman aan't overlee„ en Frethan mader dene Opperhoofd de dato 13=en Octob=r A=o p=o zullen UW Hoog Edelheedens des gelievende kunne beoogen dat deselve een ontmaeting gehad heeft met sulthan Moede van Passie zoo meede de Gesprokken welke tusschen hun beijden bij die geleegertheid zijn voorgevallen §15. Wij zullen niet mankeeren ons stiptelyk „ order omtrent devart naag de ordre door Uw Hoog Edelheedens Om„ trent de vaart den bougineeze van Poule Sant naar Passie of de overwal gesteldt te gedraagen, hebbende ten dien eijnde zynde daar toe alreeds die ordre aan den tot Vervang van den Sergeant Hartman dogr t overleedene Op„ perhoofd op Paele Lant geplaetste Carnomij Tetas Verdiat de Geyselaerd daar toe koomen N16. De door Sergeart Hurtman op werd om reeden als Caccaboerae opgekogte 1½ pc: peepe Om voorig gesegt onder de reede als bij voorm=t D 13 Ver- meld Onder de andere gestort zijnde zoo werd deselve thans onder de laeding van de barcq de Constantie derwaerds Gezonde Ingevolge de genemenernde Ordre Uller Hoogt Edelheedens Omtrent het betragten de suynig ten sterkste be„heijd in't bonmen En fortificeeren zullen wij niet mankeeren 't Vaedspoor van wijlen 't opper zullende in tusschen an hoofd Hoffman te Volgen, zullende inturser doen voortvaaren schen langsaemerhand Continueere met de Ophooging der Grond op Tatas mitsgaeders de beschoeying en herstelling deeser Logie s gepojeeleerde 18 En dewijl 't door 't overleedene Opperhoofd Ge„ noodigt en de swaare projecteerde nieuw pakhuijs alhier ten hoog hande zynde soo sullen te benoodigt is, en wij de daar toe benoodig wij eerstdaags met de swaare houtwerken reeds bij Elkandere verzaemeld hebben zoo zullen wij 't zelve Eerstdaegs doen beginnen in hoope Uwer Hoog Edelheedens approbatie Dat aan ons verblyf opsaten in allen voorkeur boon Opzigten de voorkem boone Taboemani moet gegeeve Werden zal memerd die de Gelee= gertheijd deese plaets bekerd is Kunnen teegenspreeken, en kunne met mankee¬ behelsende de daar„ hen UWHoog Edelheedens te verseekeren de varsentlijke waartijd dat de dacg Omtrent door Wijlen 't Opperhoofd. Hoffman gedaane opgaene niets dan de 4 Weezentlijke Thoorsaemen andere Versonde tragten parti Regeering 9. N=o 2

NL-HaNA_1.04.02_3910_0083 view scan ↗

English

143 #5 respected order provided our considerations 30 to 40 heads would suffice would be though as hitherto garrison of 150 to 200 contain essential truth Section 20 In obedience to Your High Noble Honours' highly respected order to provide our considerations concerning Taboemaniu, following a mature deliberation and exact investigation regarding the stated considerations, we have the honour to serve herewith as an answer that, taking into consideration that in earlier times, indeed even in the recent unrest with Pangs of lodge or fort with and garrison of Amiz, when this country was hostilely attacked, the enemies always landed at Taboemaniu, from where they can penetrate our country up into the upper Dalm and much further; and also that before the Company had any garrison there, the Bugis and other nations transported pepper in quantities from there, which tended to the detriment of the Company; it would, according to our humble opinion, subject to the penetrating judgment of Your High Noble Honours, by no means be advisable to strip that place entirely of the Company's garrison, because this would again facilitate the opportunity for the smuggling of pepper; and also because if before then a small landing were made there, the inhabitants would take flight and the pepper gardens would be ruined, for which reason at a single shot direct to the European to betake. But to maintain there a garrison of 150 to 250 heads, as has now already taken place for three years, as a very burdensome post for the Company, would according to our humble opinion be just as little advisable as to abandon that place entirely; but a small garrison of 30 to 40 heads under a good commandant or postholder would suffice there, if the same had a small but strong lodge or fort with some pieces of artillery, wherewith they would be able to defend themselves against the pirates who appear there fairly frequently; and we do not doubt that the garrison would then be safe and secure there, the more so because the inhabitants there are already accustomed to betake themselves at the slightest occurrence upon the making of a signal to the Europeans. From the accompanying pepper list Your High Noble Honours will be able to observe that the inhabitants at Taboemaniu have already increased to a number of 213 heads, and that they have already planted for a start a quantity of 64550 pepper trees; and we do not doubt, if only a small garrison remains there, that the inhabitants as well as the pepper vines will from time to time increase, which from time to time the further cultivation. 145 17 keep in service until in the meantime shall have performed For which reason increase through the pepper culture what was used for it have brought and have beams and planks made thereof, for the reason that whether the construction at Taboemaniu will be much or little, the stone, lime and timber works will always come in useful. From the memorandum and attached projected report of the engineer Mehl, accompanying this under No. 9, Your High Noble Honours, if pleased, will be able to observe how far the construction at Taboemaniu has already progressed, and what materials have been used for it, likewise what the expenses thereof have amounted to, the drawing of what has been constructed being accompanying this under No. 9. In obedience to Your High Noble Honours' highly respected order, we have immediately caused the resolution regarding further construction there to cease; but since it is still unknown to us what Your High Noble Honours will be pleased to order regarding the further construction at that place, we have not dared to discharge the Chinese brickmakers and lime burners until we have the honour to receive Your High Noble Honours' further orders thereabout. In the meantime we shall have the Chinese burn the coral stones still in stock here and have as many sea stones made as possible, and by the Javanese have as much good timber brought out of the forest as possible. Section 22 Because the revenues of this settlement are presently still so small that they can by far not be compared with the charges, and substantial advantages cannot well be sought other than through the pepper cultivation, and to expand it as much as ever possible, we would think, and be of the opinion, that instead of through an increase of the servants.

Dutch transcription

143 #5 respecteerde ordr vingen Consideraatie in 30 a 40 Coppe voldoen zoe ke soude zijn doog zoo als tot nog tre nisoen van 150 af 200 Weezentlyke waarheijd behelsen § 20 In dbedrantij aan UW Hoog Edelheedens hoog ge„ respecteerde Ordre Om naar een rijpe Overwee Bedeeling onser ge gevolgen de hong=s ging en Exact ondersoek omtrent de bedaelde beden hunne Hoog Edelh ringe raakende Jaboemouw Hoogst derselve omtrent Taboename Van Onse Considiratie te dienens soo hebben wij d'Een daar Op bij deese in Andwoord te dienen dat wij in Considiratien neemende dat in vroeger leijden /: Ia zolfs nog in de Jongste Onluste met Pangs van Logie oftenting met Amiz:/ wannee dit Land veyjandelijk gallegert en besetting van wierd de vyande altoos op saboemane ge= land zijn, van waar deselve ong Land tot booven in svorsten Dalm en nog veel verder kunne doordringe en ook dat bevoorens DE Comp=e aldaar eenige bezotting had de bou„ gineese en andere Natien de peeper in meenigte van daar vervoerde en sulx tot nadeel van DE Comp=e is strekkende zoo zonder het vol„ gens onse geringe gevoelens /: met onderworp in ders:/ gansch met raedsaem zijn die plaats ten eenemael van 'sComp=s bezetting te bytbloote dewije sulx weeder de Geleegertheijd tot het smokkelen de peepen zoude faciliteere En 't effens ook te vreete aan t d'oordringerd Oordeel van UW Hoog Edelhee en om welke reede een Enkeld schot zig direct bij de zynde te geygeenen zoo is dat wannee de Zeevoorens aldaar een kleyne mien raadsdem om al Landing Leeden de Inwoonders de vlugt zoude geschied is een Guar neemen en de peepe thuijnen gerenueert werde oppente onderhonde Dan Em aldaar een Guarnisoen van 150 a 250 Coppen zoo aer nu reeds Beedert drie Jaaren heeft plaets gehad tot een zieele last post voor DEComp=e te Onderhouden, zoude volgens onze en sonde een kleijne Geringe gevoelen eenen zoo min raed saem zijn als om van die plaats ten eenemael op te breeken maar een kleijne bezetting van 39 a 40 koppen onder een goed Commandant of Posthou„ „der zoude aldaan voldaende zijn, indien de selve een kleijne dog stocke Logie of Benting met eenige stukke geschut hadde, waar meede zij in staat waarem om bij verschyning die aldaar tamelijk den zeeroovers sig te kunne defendieeren, en twyffele niet of die bezetting zoude als dan aldaar veijlig en zeeken zijn, te mer alsoo de inwoondens aldaar reeds gewoon zin Om bij 't minste voorval op t doen van Europeese te vervoege Uyt Neeversgaarde peeper Lijste zúllen UW de zijn 9 Regeering Apart N=o 2. 145„ 17 in dienst aanhoude tot in tusschen zulle laaten verrigter Om welke reede vermeerdering door de peeper cultuer wat daar toe ver„ bruykt is doen haalen en daar van Balken en planken rersendingden hare UW Hoog Edelheeden des gelievende kunnebe„ aanmaaken, om reeden 't zij de bouwing op Taboa lijste van Taboeniouw „oogen dat de Jnwoonders op Taboemanie reeds tot een „manne Veel of wijnig zal zijn de steenen Kolk inwoorden en di getal van 213 Koppen vermeerdert zijn en dat de„ waar bij blyjkt hoe veel en houtwerken altoos zullen te paskoomen selve voor een beginalreeds een quantiteijt van reeds aldaar bevonden de Versending te ƒ 21- Uijt de deese Onder N=o Versellende memorie enhoeveel preper 64550 peeper boomen hebben aangeplant, en de plans van 't geen aldaar daar aan Geprojecteerde berigt van den ¶ aankende zelve reedshel 4. ben aangeplant twyffele niet indien aldaar maar een kleijne memonie en bengt ialam reeds is aangeborwd Jngemein Mehl„ zullen Uw Hoog Edelheedens bezetting blijft of de inwoonders zullen zoo des gelievende kunne beoogen hoe ver de staan te angmen wel als de peepe ranken van tyd tot tijd ver welke van tyd tot tyd bouwing op Taboemanu reeds gevordert is, en Wat mattenaalen daar toe verbruikt zijn den verder aanbouwe Jn Obedientig aan Uw Hoog Edelhaadens hoog Gerespecteerde ordre hebben wij dierect den Enhosrteel de on ker geworden, Item wat de Ongelde van dien van dientst heede hebben bedraagen zijnde de teekening van op Taboeman ge saakt 't aangemaakte deese Onder N=o Versellende9. 't besluyt ontrent Verdere aanbouw aldaar doen staaken, dan hebbe bedraage § 22 Dewijl de inkomste van dit Comptoir thans den verdere aanbomge & soo ons nog Onbekend is wat U Hoog Edel op die plaats on nog D p komste van dit Comptoir koom in geen Vergelyk nog zoo gering zijn dat deselve in Verre na onbeekent zynde soo heedens omtrent de verdere aanbouwing ƒ sullen wij de staen aan king met de Laste in geen vergelyking kunne koomen met de Kalkbranders nog aldaar sal gelieve te ordonneeren, zoo hebben wij in kunnen niet wel ander gesogt werde dan Lasten en Weesentlyke voordeelen niet wel naden orders daar va de Chieneese steenbakkers en Kalkbranders niet durven afdanken tot dat wij d Ee hebben mege en mer uyttebuijde anders kunnen gezogt werden dan door den peeper Caltueren Uw Hoog Edelheedens nadere Orders daarbm zoo veel maar immers mos„ zoude derke om in gelyk is uyt te breyden, zoo zoude wat wij deselve trent te bekoomen, Intusschen zullen wij de Chieneese de nog hier in voorraed sijnde kraal plaets van door e van gevoellen zijn dat in Steede steenen doen branden en zoo veel met zee den dienaare &=a der Van door een Vermeerdering steene als moogelyk is doen aanmaaken en da Javaane zoo veel goede houtwerke als mogelykis uyt 't Bos meerderen - doen dienaaren 16 teer trent te bekoome en Regeering Apart N=o 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0085 view scan ↗

English

127. one must employ all means to reduce the same, so the reduction at Taboemanu would already have been accomplished; regarding the article of the vessels and also the buildings, we would be of the opinion to undertake nothing unless it is extremely necessary, and thereby also observe all possible economy, being able therewith in the upcoming month to make a beginning with the commission to survey the Highlands, as had been assigned. Regarding the servants, vessels, and buildings, attempting to increase anything would notoriously cause an increase in expenses; therefore one must employ all possible means to reduce the pressing expenses as much as possible. Regarding the servants, we would think, if Your Right Honourables might approve reducing the garrison of Taboemanu in the manner stated here before, that this would bring about a considerable reduction in the expenses. With the vessels which are currently on hand here and the two which are expected from Java this year, we will be able to manage here, thus this number needs no increase. And regarding the buildings, we would be of the opinion not to build anything unless it is extremely necessary, and thereby still observe all possible economy. § 23 Since there is no European here who has been so much in this realm, and is so capable of dealing with the native as the aforementioned Sergeant Hartman, we have, pursuant to the highly respected order of Your Right Honourables, conferred with him regarding that commission to survey the Highlands and description of Borneo (insofar as this realm is concerned), and encouraged him thereto as much as possible, whereupon he has agreed to perform this, but with the request that if it might not fully satisfy what is required, this might not be taken amiss of him, as he will contribute everything possible from his side toward executing that commission. Pursuant thereto, we will make a beginning therewith in the month of May, when the roads begin to become passable, and use all possible care for his safety. § 24 Pass-money, as well as the leases on Poulo Laut, is paid according to a custom that has existed there of old, and differs very little from what is paid for it here. § 25. We shall not fail to comport ourselves in the issuance of passes and also the anchorage money according to Your Right Honourables' venerated order. § 26. Since the orders of Your Right Honourables regarding the transport of Chinese products are known to us, no permission was ever granted here for the export thereof until the past year, when the deceased Chief asked us why those products were not transported and registered in the passes. To which his Honour was answered that the reason for this was that this import was prohibited on Java if those goods were brought thither from places other than Batavia. Yet his Honour desired that the same had to be registered in the passes, provided they paid the lease on the same upon export, notwithstanding the first signatory warned his Honour that those vessels would run the risk of being confiscated; we shall not fail to comport ourselves in that regard according to the orders of Your Right Honourables. § 27 The emissary of Daeng Toerame, who had arrived here from Batavia, has safely arrived at Passir with the letter of Your Right Honourables. § 28 Pursuant to Your Right Honourables' order, we have not failed to inform the Chief Palm of the bold insolence of the Soeloo people, and at the same time to recommend to him that, if the emissary Intje Mok should still happen to be there, to chase him away from there, as he is a dangerous subject. § 29 Pursuant to Your Right Honourables' venerated order, we shall not fail to admonish all servants to always deal with the native with circumspection.

Dutch transcription

127. men alle middelen moat deselve ten doen ter zoude de vermindering op Taboemanu reeds „ hebbende 't articul de Vaartuijgen ook nog den gebonwen zoude wij van gevaelen zij om mets gie te betragte zullende daar meede in de aanstaende maend missie ten opne Commis de Hoonelande opgedraag had geweest als maerd de laten e angorentiere Dienaaren, Vaartuijgen en Gebonnen eenige in t werkstelle om freguer te maaken 't welk notoij een vermeende ring den Laste zoude Vije oorsaaken men alle moogelyke middelen moest in 't werk stellen Om de Drukkerde Lasten zoo veel maar mooge lijk wes te doen verminderen ontrent den Diengenen Aangaende de Dienaaren zoude denken van 't Guarnesoon Andien UW Hoog Edelheedens mogte goed vande een merkelyk saulaes 't Garmsaen van Taboemanw in Manniere als hig voor onder s zo gezegt te vermindene Zulx een aanmerkelike Vermindering in de Laste zoude te weeg brenge Met de vaartuijge welke hie geen vermeerde aan handen zijn en de twee. welke van Jaren staan te koomen sullen wij 't alhier kunne stellen hebbende dus dit aantal geen vermeer„ Omtrent de vermaerden nglng noodig En omtrent de Gebonmen zoude wij van werde aant borman aaae voelen zijn om niets aan te bouwendam 't alle moogelijke mane geen ten hoogste noodzaekelyk is, en daerbij dan nog alle moogelyke menagie te betragte aan de Laste kunne tae breng § 23 Alsoo hier geen een Europees is die zoo veel die zoo veel in dit wijk is in dit Rijk is aord geweest, en soo goed is om met soo goed om met de den Jnlander om te gaen als den meerm=r sergeart als den Pergeart Haatman zoo hebben wij ingevolge de hoog G'Eerdie Ordre van UWHoog Edelheedens denselve zoo hebben hem die Noopens die Commissie te opneemden boone Lande en beschryving van Bomea (:voor zoo verre dit lyk aangaet:/ Onderhouden, en daar toe zoo veel moogelijk gannimeert, waar op hij aangenoome heeft zulx te verrigten dog met versoek indien 't met ten volle aan t gerequireerde mogte vol¬ „doen hem sulx niet mogte ten e e quaade geduijd werden zullende e Van zijn kant alles wat mooge „bijk is tot het doen van die Commissie Contribueeren Jngevolge vandien zullen een begin gemaakt Wij in die maand meij wanneer de Weegen bruytbaer beginnen te werden een begin daar meede maaken en alle moogelyke sorge tot dies Veyligheid gebruyken alhig ge lanopes zjnde § 23 §24 18 mienderen ring no Hartman Inlander omtsgaen Rparte Regeering 9. en N=o 2. 149 t „geld ieten de pagte da order Omtrent 't af geeve voer van Chremeese reede waarom den ver t omtrent naar de ordre sullen vermaant wes landen met een voorsigtig stout bestaan van 't soloor 'toffens gerecommandeer Jntje mok van s Comp=s missive op passie garrinveert geretourneerde zendeling van 24 'Possegeld werd soo wee als de pagten Op Poule Laut naag een van Ouds aldaar plaats gehad hebbende gewoonte betaeld en differeert zee weijnig met het geen alhier daar voor betaeld werd § 25. Wij zullen niet mankeeren ons in 't afge stinf de otein en dien passen ietem 't ankergeld naar UW Hoog Edelheedens gevenereerde ordre te gedraegen § 26. Dewijl ons de Orders van Uw Hoog Ede Cheeder Omtrent den vervoer van Chieneese producte tot den uijtvoer derselve verleend dan in A=o p=o Wanneer t overleedene Opperhoofd ons vraagde waarom die producten niet vervoerd en in de passe bekend ge= steld wierde soo antwoorde aan zyn Ed: dat de reede van dien was dewijl ig zullende one daar dien Jnvoer op Jaare verbooden was de Hunary Hoog Edes beer indien die goederen van andere plaetse als Batavia aldaar wierden aangebragt dog zijn Ed: begeerde dat deselve in de passe be kend gesteld moeste werden mits zij bij den Uyt van bekend is zoo is hier nooyt geen permissie g'informeert van't Hoog Edelheedens g'Eerde ordre Dain sae= Op Poulitant werd 1 pepse producten in a=o p=o de pagt van dezelve betaalden met teegenstaende den eerste teekenaar zijn Ed: waarschouwde dat die vaartuijge gevaar zoude Loopen van Geconfisqueert te werden zullende wij niet mankeeren Ons daaromtrent naag de Orders van UW Hoog Edelheedens te Gedreage de van Batavi A 27 Den van Batavia alhier vervallen ge= Dain Foeramin is met Weest zijnde zendeling van Dain Toerame Js met den massiever van UwHoog EdelBee dens wel op Passig Garriverd § 28 Wij hebben met gemankeerd ingevolge Ul„ opperhoofd Palmen „ rauie te Jnformeere van 't stout bestaan om desselvs zendeling van 't Gooloos Opperhoofd Palm, en denzelve Pashie te saegen teffens te recommandeeren om indien den zendeling Intje Mok zig nog aldaar nog mogte bevinden hem als een gevaarlyk subject zynde van daar te Jaagen alle dienaaren § 29 Jngevolge UW Hoog Edelheedens gevenereerde omsteeds met den Jne Ordre zullen wij niet mankeeren alle dienaare te mantione te waken Vermaanen Omsteeds met den Jnlanden met Wij hebben Dan Toerame len 20 naar Ouder gewoont betaeld werden toegestaan ie daar gedreagen gaan t 9. en Regeering part N=o. 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0087 view scan ↗

English

1512 Regarding the dispute that arose at the post Sultan Sleman district Doussing what expenses are caused thereby that district is through the disturbances having taken place of the same now thoroughly strongly to their refugees from there to proceed with cautious mistrust Section 30. Regarding the dispute that arose at the post between Daeng Toeramee and Sultan Sleeman, we have been able to discern nothing other than what Sergeant Hartman reported by letter of the 15th of May of the past year, concerning Sultan Sleeman, who keeps the trade exclusively for himself and creates a monopoly on all the products brought there. Section 31. The District of Doussong is very large and extends fully to the Landschap of Cotteij, being furthermore very populous and fertile. The products coming from there consist of binding rattans, hand rattans, wax, bird's nests, a little gold, and also iron, which is preferred by the natives over the Dutch iron because it is hard, and the natives use it to make parangs and axes without adding the least bit of steel; also found there are all sorts of timber, and specifically the so-called ironwood. That district has, during the recent years, become very depopulated due to the disturbances that took place, causing the inhabitants to move elsewhere; but now that everything is at peace again, they are returning to their former dwelling places, and that land is beginning to be populated once more. To administer that district, the Company has incurred expenses for the maintenance of an orembai on which one European and ten natives are stationed, who remain there constantly, not only to ensure that pepper is planted and no wax is smuggled away, but also to see to it that the poll tax is paid in due time by its inhabitants. 15325 The villages whereof half of the revenues have been ceded to the Company, are guarded by a aforementioned orembai cruising constantly in the river of that district, as well as by small vessels. However, precisely how much the revenues of Doussong and the aforementioned villages amount to is still unknown to us; we shall come to know this toward the month when it is time for the revenues to be delivered. Meanwhile, we assure Your High Nobilities that the revenues will at least surpass those expenses. Section 33. Regarding the contract concerning the district of Doussong and others, which was forgotten by the late Chief, we have the honor to present it herewith to Your High Nobilities under Number 2. Section 34. The King and other grandees of the realm, as well as the Chief sent thither, Kiai Taja, and the common people, are very pleased with the measures Your High Nobilities have been pleased to take regarding Pangerang Amin, Gustie Koessiem, and their followers by banishing them all to Ceylon, thereby ensuring that they can cause no further unrest here, all the more because everything has been in complete tranquility since their deportation, a continuation of which appears likely to be of long duration. Section 35. Regarding Cotteringe, we have to inform Your High Nobilities that, since the person sent three years ago as chief to Mengala by the late Chief, and who for that purpose had also been given some Company weapons, had already been summoned several times in vain by the deceased, we summoned him by letter shortly after the death of the late Chief, under the threat that if he did not immediately obey that summons, we would have him fetched by force.

Dutch transcription

1512 Omtrent de op passie ont Sul Ban Sleman districh Doussing wat Onkoste daamhon„ Veroorsaakt dat distarct is door de plaats gehed hebbende van deselve nu geondeg sterk naar hunne ver Van daar gevlugte Inagoon Een voorsigtig wantrouwe te werk te gaan §30 Omtrent de Op Possig Ontstaane twist tusschen staane twist tussen Dain Foeramee en Culthan Sleeman hebben wij niets anders kunne ontwaaren dan 't geen meer mr Sergeant Hartman des Weegens bij briaef van den 15e. Meij A=o po met Culthan Sleeman diealde Bano voor zig alleen behoud en een molopolie maeht kiere van alle de Producten welke aldaar aangebragt werden D31: I: District Doussong is zeer groot en strekt zig zeer grot volkom„ uijt tot 't Landschap Cotteij zinde daar bij Zeer Volkrijk en vougtbaar de van daar koomende Producten bestaan in wat producte van bindrottings, handrottings wax Vogue„ nestjens een weynig Goud als meede yzer dat bij den Jnlanden bovnen 't Vaderlandze ge prefereert werd om reede tzey hard is, en de Jnlanders sulx tot 't maaken van Ontstaan Dog dien Toeranne de Jnkomste sijnde zoo begerrede e Jnwoonders sig naar elders begeeven en pagt der tollen dewelke hij bevoorens an successie woere hebben seeg ontvolkt, dog thans nu de oorsaak van die bedeelt heeft en dat de twiste zoude zyn volusten zeer ont voert plaats gehad hebbende Onlusten waar door Paarangs en beylen gebruyken zonder en 't minste Staal bij te voegen ook vallen aldaar alle soot van houtwerken en wel spepiaal t zoo„ genaemde Yzerhoud Dat district is 't zeedert in de Jongste Jaare laatene woonplaet alles weeder in rust is retourneere de selve weeder naar hunne Voorige woonplaetse en begint dat Land weeder bevolkt te Werden Om dat distrct te beheeren heeft D EComp=s ding van dat distrecge en andere Onkosten als 't onderhoud van een Orangbaaij waar op een Europees en hien Jnlanden bescheyden zijn de welke aldaar gestaadig verblyven niet alleen Om zorg te draagen dat en peepen aange plant en geen Wax Smokkelende Wyze vervoerd ward maag ook zorg te draage dat het hoofd geld door dies inwoonder Op zijn tijd voldaen werd Parrangs 132 1 Dann Toesame em vrugtbaag daar koomen sen te rugte 9. en Regeering Aparte N=o 2. 15325 De dorpen waar va Aan DE Compte is a gestaan werden tuygen bekruykt dorpen bedraagen sullen sulx binne den afstand van Versending van 't Daessong & En is Eyndelyk zulle laate haale ben wij onder bedin Ten 'soedert drie sana ringe Vertrokke en Ceylon zeer voldaan §32 De Oonige Dorpan Welke in dat Contract Ver„ de helft di inkomste meld zijn en van welker Jnkomste den vorst de versending van Sange „door kleyne daar de helft aan DE Comp=e heeft afgestaan Werde door eenen geme. Orangbaaij in de boone in 't groot rievig leggerde Barker die hoerveel de inkonste geslaadig in dat Saarwaatij Kruijsten van Toussong en get bewaakt dog hoe veel eygentlyk de In„ is nog onbeekend dog Komste van Danston ende Even verhaelde v zyn det egten zoeken Sorpen bedraagen is ons nog onbeekend, onkosten zal malx sullen sulx teegens de maend Wanneer 't tijd is dat de Jnkomste Opgebragt Werde te Weete koomen. Jntusschen Nunaem wij Uw Hoog Edelheedens mee ten minste die onkoste sullen surpesteren §33 t door wyl en 't overleedene Opperhoofd ver„ op ontboode 4. Contract roopen geete zynde Contract noopens 't district DonJJong & hebben wij dEen UW Hoog Edelheedens bij deeze onder N=o te presenteeren de vosze sgente 134 Dan vorst en Verdere ryks groote zoo meede t Verseekenen dat de inkomste altoos zoo met saije mengealen heb Opperhoofd derwaards gesondene Kieij Taja van hem lem Surpassen dat deselve de en gemeene zijn ovan Gemeen zijn zeeg in hun schik met de maatree= nang Anne l: S. naar qulen welke UWHoog Edelheedens omtrent Pangerang Amin en Gustie Koessiem En hunne aanhangelinge hebbe gelieve te „neemen door hun alle naar Cayton te zende en door dien weg zoog te draagen deselve alhie geen verdere onluste kunnen veroorsaaken te meg 't zeedert hunne versending alhier alles in volle rust gemeest is, en welken Continuatien zig laat aanzien van lange duur te zulle zijn 135 Omtrent Cotteringe hebben wij d la UW Hooog dee als hoofd naar Coste heedens te bedeelen dat dewijl den als hoofd dieverse maale vrug reeds drie Jaaren geleeden door 't overleedene te Mengala /:en welke ten dien eynde nog een nige sComp:s waapenen meede gegeene waare/ reeds door den Overleedene verscheyde maale Vingtelors was opgeroepen, zoo hebben wij de zelve kort na 't overleyde van t' Overleedene Opperhoofd per missieve opgeroepe Onder bedryging indien hij aan die oproeping niet dierect gehoorsaemde monhem t loos opgeroepen Kieij gemeen als Verscheene 9. en Regeering Aparti N=o 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0089 view scan ↗

English

155. 27 Acknowledgment of thanks regarding weapons to the envoy of Pangerang Praba van Cotteringe. Will not fail to meet expectations. Concerning the admission of Chinese junks, none have arrived up to this day. Reporting that the resident would then have them brought from there, whereupon he finally returned a few days ago, reporting that since his arrival there has continually been a great famine, and that due to illness he had not been able to come up, and also that the inhabitants there did not wish to submit to the Honourable Company or listen to him. And since he is a very foolish man who is suited for nothing less than such commissions, we could do nothing with regard to him other than show our displeasure regarding his poor performance and demand back the Honourable Company's weapons entrusted to him and which were in his possession, which we then obtained with great difficulty, one piece after another. Paragraph 36. We cannot fail to express our thanks to Your High Noblenesses for refusing the request of the envoy of Pangarang Praba van Cotteringe for some common powder and lead, as the Honourable Company had suffered great famine, and he, owing to illness and being a foolish man, had not been able to return, and having obtained such might become so presumptuous as never to obey any orders coming from here in the future. Paragraph 37. Concerning the admission of Chinese junks, we shall not fail in the future to conduct ourselves in accordance with the respected orders of Your High Noblenesses, and we have to inform Your High Noblenesses that none have appeared here this year up to this day. Paragraph 38. We express to Your High Noblenesses our most humble thanks for the trust that the same have been pleased to place in our humble persons by letting us act here. The first undersigned will not fail to apply all his modest abilities to the pursuit of the Honourable Company's interests, to respond to the favourable expectations which Your High Noblenesses, notwithstanding the unfounded assertions made about him by the deceased chief, have been pleased to hold of him. Furthermore, we shall jointly employ all possible means, through the directing and arranging of the Honourable Company's interests, to respond to the expectations of Your High Noblenesses. 3 such 26 Separate Government 9. and No. 2. We have the honour herewith to present to Your High Noblenesses in all deference two petitions of the humble undersigned, humbly requesting that Your High Noblenesses will be pleased favourably to grant the requests made therein. Paragraph 40. Wherewith the undersigned have the honour to sign with due deference and respect, High Noble, Right Honourable, Far-Ruling Lord, Right Noble, Highly Honourable Sirs, Your High Noblenesses' humble and obedient servants, Banjermassing, the 16th of May 1730 Government Report D de Matelijzen H: Vn Lou and 177. Separate. 8. No. 2.

Dutch transcription

155. 27 Daakbetuyging waer waapenen aan de zerde ling van Pangerang Praba van Colteringe zullende niet mankiere aan de verwagting Omtrent 't admitteere zynde tot heede rapporteerende de tat als dan met gemeld van daar zoude doen haalen daag 't zeedert zyn aan weete aen groote hongen Waar op hij dan eijndelijk eenige daage geleede 6: snood gekeertt heeft en hij weegens zichte met hig te rug gekomen is, rapporteerde dat zoo had kunne opkoome als meede dat de inwooraing hij aldaar geweest was e altoos een groote ders zig aldaar met aan ƒ En dewijl 't een leer on ben wij omtrent hen niets anders kunne de Jnwoonde aldaar niet aan DE Comp=s wilde doen, als ons onge voege weegen zyn Ondermeopen nogte aan hem Kieij gehoor Verrigting te betomen en de aan hem vertronw men, en dewijl 't een zeg Onnoosel man de sComp=s waapenen te. rug te vordeerendie is en die tot niets minder als tot soodaen. Dankbetuyging voor wij dan ook met veel moey te beekoome hebbnge Commissies geschikt is, zoo hebben neadrige teekenaars Wij Omtrent hem niets kunne doen als ons ongenoege over zijn gedrag te betoonen en sComp=s waapenen welke om don 't betragte van Onder hem berustende waaren te rug te eijsschen, die wij doen met veel moeyte te beant woorden ƒ 't Eene Stuk naar 't andere bekoome hebben §36 Wij kunne met mankeene UW Hoog Edelheedens gens t wijgeren van dank te betuijgen Voor 't Weijgeren Van 't Versoek aan den sendeling van pangarang Praba van Cotteringe Om eenige gemeene Kruijt en Looth alsoo deselve d'E Comp: vade odarmama Longernood-geheeoscht had en hij weagers zeeken den Chierusadonke Omtrent 't admitteeren Van Chieneese Ionken Jnge= noosel mensch is, het niet had kunne te rug koomen, als meede des zullen wij ons naar de volge de gevenereerde ordre Uwer Hoog Edel Op drage zulx bekoomende moogelyk wie zoo verwaard zoude werden om in 't Vervolg nooijt aan eenige van hie koomende Ordens te gehoorsaeme §37 Wij zullen niet mankeeren Ons in den aanstaende dens gedreegen heedens te gedraagen en hebbe dly UW Hoog nog geen koomt Edelheedens te bedeelen dat o dit Iaar tot heeden alhier nog geen zijn koomen op daagen §38 Wij betuijge UW Hoog Edelheedens Onse needigste de bevordering der dank vonr 't vortrouwen dat Hoogst deselve dog ons alhier te laate Optreeden in onse geringen persoonen hebben gelieve te stelle, zullende alles aan te werden den eerste Teekenaar niet mankeere door alle sComp=s belangen zijne geringe vermoogens tot het betragte van van uw Hoog Edelheede Comps belangens aantewenden te beantwoorde Aan de Gunstige Verwagting welk UWw Hoog Edel heedens niet teegenstaande 't ongegrond geposeerde door t overleedene opperhoofd van hem hebben gelieve te hebben, zullende Wyders gezaementlyk alle moogelyke middelen in 't werkstellen om donr 't dergeeren en schikken van sComp=s belangens aan de verwagting van Uw Hoog Edel heeden te beantwoorde 3 zulx 26 Aparte Regeering 9. en N=o 2. Wij hebbend le UW Hoog Edelheedens bij deesen in alle 139 Versending van Eerbied twee requesten der Heedrige teekenaars te twee requesten presenteeren Ootmoedig versoekende UW Hoog de needrige 1 teekender Edelheedens hun daar bij doende versoeken guns tiglijk zullen gelieven toe te staan so„ §40 Waar meede bij dEen Aarmaatige met Verschul„ digde eerbied en respect te teekenen Hoog Edele Hoog Agtbaare Weyd gebredende Heer WelEdele Groot Agtbaare Heeren Banjermassing UW Hoog Edelheedens onderda nige En Gehoorsaeme Dienaere den 16„e Meij 1730 Regeering Repart Dde Matelijzen H: Vn Lon En 177. Apant. 8. N=o 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0091 view scan ↗

English

177. Separate 8. Register of the Marginals on the Banjarmasin Separate Letter from the First Resident to Their High Noble Excellencies of May Anno 1790 Arrears The prince has settled his debt to the Company, the sent gold and diamonds being counted toward the payment, which amounts have not yet been credited to this post, which was therefore respectfully requested. Bammelingen Expression of thanks from the prince for the sending of Pangerang Amilsza. Letters and Papers Receipt of Her High Noble Excellencies' highly revered letter, 1. Expression of thanks from the humble undersigner for his promotion, promising to make every effort, by looking after the Company's interests, to make himself worthy of that favor, and thereby demonstrate the contrary of what was asserted by the deceased Chief. Indigenous Affairs Their High Noble Excellencies' highly revered letter was handed over to the prince with the customary ceremonies, who was deeply moved by its contents, for which reason that meeting ended quickly. The undersigner was invited to come into the Dalam, and had a long conference with the prince, to whom he explained the contents of the said letter, what was negotiated regarding the purchase of dust gold and diamonds, 3. Ditto regarding the pepper cultivation, whereof the prince was earnestly reminded of the serious decline, question from His Highness, which was answered, also bringing to the prince's attention the considerable expenses that the Company now has to bear here in comparison with former times, Correspondence and that, whereas previously an opulent collection took place here, the same has now, sending of some copies of letters received from the prince to the by contrast, decreased from year to year, which, if continuing thus, would surely compel the Company to break up sent to the same, from here, ditto to and from the Chiefs of Poelloe Laut and Passier, question put by His Highness thereupon, which shows that a Company letter was received there, which was answered, as also that some discontents have arisen in Cottij, proposal of the undersigner regarding the improvement of the pepper cultivation, also the intention of Raadja Forawee regarding the English, as well as the intelligence regarding the Illanuns. 1 6 2 12 Servants Request for a good Bookkeeper and an Assistant, and for what reasons, 17. The Javanese soldiers here have completed their term of service, 18. Proposal to re-engage them with a small increase in wages, reasons thereof. The undersigner, having been calumniously accused, requests that this may be investigated most strictly, and that he may be given a striking satisfaction on that account. Domains and Revenues The chief of the village of Pamboeang is leased for one year for Spanish dollars 350, paragraph 9. Paragraph 10. 11. 4. 9. and Government Separate 157 Number 2. Separate O: which was approved by the prince, whereof the [illegible] was brought to attention, To His High Noble Excellency! 15 who expressed his regret on that account. The High Noble, High and Honorable, Far-Ruling Lord, The sent saltpeter has been received by the prince, but the velvet not being of the right color was returned upon request, 2. Mr. Willem Arnold Alting, His Highness intending to send a sample of what is desired. At the court and throughout the whole country all is at rest, On behalf of the State of the United good harmony continually prevailing between the prince and the Company's Netherlands, and the General Chartered servants. East India Company, Governor- Receipt of a letter from the prince for Their High Noble Excellencies, 14, General, which is being sent herewith. Products The price of the gathered coffee berries fixed at Spanish dollars 3 and a half per picul, complaints brought forward on that account by the planters, whereby one was compelled to proceed to the fixed price of Spanish dollars 6. Private Trade and Tolls At the request of the prince, two passes were granted to his envoy to Bima and Tambora. Arrival of an envoy of the prince of Bima, and his departure. High Noble, High and Honorable, Far-Ruling Lord, Noble, Generous, Highly Honorable Lords. Letters and Papers: Having had the good fortune to learn from Your High Receipt of Their Noble Excellencies' general as well as secret letters High Noble Excellencies' highly dated 8 December Anno passed that Your High Noble revered letter. Excellencies had been pleased not only to charge my person with the administration Expression of thanks from of this post, but also to favor me with the the humble undersigner rank of Merchant, I cannot for his promotion. fail to express to the same my most respectful Together with thanks on that account. The Noble, Generous, Highly Honorable Lords, Councilors of the Netherlands Indies, etc., etc., etc. Batavia 159 Original for the Netherlands. Separate thanks 14 - 1 And F 9. and Government Separate Number 2. 177

Dutch transcription

177. Apant. 8. Register der Marginaalen op de Banjermassingse Aparte Brief van den Eerste Resident Aan Hunne Hoog Edelheedens van den Meij Ao 1790 Agterstallen Den vorst heeft zijn Debet aan DE Comp. s voldaan zijnde onder de betaaling 't gezondene goud en Diamanten gereekent, — welk bedraagen dit Comptoir nog niet is ten goede gebragt 't welke dus Eerbiedig versogt werd Bammelingen E Dank betuijging van den vorsdt over de verzending van Pangerang Amilsza Brieven En Papieren ontfangst van Haar Hoog Edelheedens hoog gevenereerde missive „ 1 Dankbetuijging van den needrige teekenaar voor deszelfs bevordering „— zullende alles aanwende om door 't betragten van sComp=s belangens zig digundt woor„ „dig te maaken en daar door 't tugendeel tomen van 't geposeerde door 't overleedene Opperhoofd. Inlandsche zaaken Hunne Hoog Edelh: hoog gevenereerde missive is met de gewoone Ceremonien aan den vorst overhandigt welke over den inhoud ten hoogsten aangedaan was „ — om welke reedene die vergaadering spoedig eijndigde Den Teekenaar werd versogt in den Dallam te koomen en heeft een lange conferentie met den vorst aan wien de inhoud van hoogst gedagte misive Explicuerde „ — s verhandelde omtrent 't inkoopen van stoff goud en Diamanten „ 3 ad idem over de peeper Culture waar van aan den vorss te deelijk vervol met erst onder 't oog bragt„— vraag van zijn Hoogheijd Die beantwoord werd brengende teffens den vorst onder 't oog de aanzienelijke on„ „kosten welke DE Comp=e thans in vergelijking van vroegere tijde alhier te draage heeft„ Correspondentie En dat daar bevoorens alhier een opulentie inzaam plaats had dezelve nu versinding van eenige afschriften aan Brieven van den vorst ontfangen aan de daar en teegen van Jaar tot Jaar verminderde „ t welke dus Continueerende DE Comp: wel zoude noodzaaken van hier op te zelve versonden ad idem aan en van de Hoofden van Poelloe Laut en Passier breeken waar uijt blijkt dat aldaar een sComp.s brief ontfangen is aenaag door zijn Hoogheijd daar op gedaan als meede dat er eenige ongenoegens op Cottij zijn ontstaan welke beantwoord werd ook 't voorneemen van Raadja Forawee omtrent de Engelsche „ voorslag van den Teekenaar omtrent de verbeetering der peparacCatur„ zoo meede de beligten Omtrent de Hlanonneesen. - - . . 1 6 „ 2 „ 12 Dienaaren versoek om Een goed Boekhouder en een Adsistent en om welke reeden „ 17 De alhier zijnde Javaansze militaaire hebben hun tijd uijt gedient „ 18 voorslag om hun door een klijne verhooging van gagie op nieuws te engageeren „ — reedenen van dien Den teekenaar Calummieus betigt zijnde versoekt zulx ten scherpste mag ondersogt werden En hem des weegens Een Exlatante satisfactie mag gegeenen werden Domeijnen En Inkomsten Thoofd van 't Dorp Pamboeang is voor een Jaar noepaagt womr sp:s 350 § 9 § 10 „ 11 4 „ — „ — „ — 9. en Regeering Aparte 157 N=o 2. A part: O: welke door den vorst g'approbeert werd waar van men deng van kijn a te vermedieie ij en woort ondag te og gebragt Aan zijn Hoog Edelheijd! /15 die zijn leetweesen desweegens betuijgde Den Hoog Edelen Hoog Agtbaaren Weijdgebiedenden Heere. De gezondene salpieter is door den vorst ontfange dan 't fluemeel de regte Colaer niet zijnde werd op versoek te rug gezonden „ 2 M:r Willem Arnold Alting zullende zijn Hoogheijd een monster van 't begeerde zende aan 't hob en door 't gantsche land is alles in rust Van weegens den staat dese Dekelnig de hebbende steeds een goede harmonie plaats tusschen den vorst en 's Comp=s Neederlanden, en de Generaale Groctroijeerde Dienaaren Oost-Indische Comp:s Gouverneur Ontfangst van Een missive van den vorst voor Haar Hoog Edelheedens „ 14 Generaal. Dewelke bij deese versonde werd oducten De Prijs der gedapte Coffijboome bepaald op sp=s 3½ p=r picul klagten desweegens door den Planters ingebragt waar door genoodzaakt wierd tot den bepaalde prijs aan s p:s b: overtegaan Particuline vaart in Bandel op versoek van den vorst aan dezelfs zendiling twee Passen naar Buma en Tambora verland Arriivement van een zendeling van den vorst van Bima En deszelfs vertrek E Hoog Edelen Hoog Agtbaare wijdgebiedenden Heer Wel Edele Gestrenge Groot Agtbaare Heeren. P1: Ondek Brieven en Papieren 't geluk gehad hebbende uijt uw Hoog Ontfangst van Haar Edelheedens zoo gemeene als secreete brieve de Hoog Edelheedens hoog dato 8 December A=o p:o te Ontwaaren dat uw Hoog Ebe Gevendeerde mitscbe. Edelheedens behaagd had wijn persoon niet alleen 't bestier Dankbetmiging van deezer Comptoir op te draagen maar mij teffens met de denneedirige Teekenaar Qualiteijt van Koopman te begunstigen zoo kan niet Voor dat zol Hbev ordering markeeren Hoogst dezelve desweegens mijne Eertgaandige Beneevens De Wel Edele Gestrenge Groot Agtbaare Heeren Procacten van Necihalands Incico &. & &: Batavia 159 Origineel voor Nederland. Apart dank 14 - 1 Cn F 9.en Regeering Separt N=o 2. 177

NL-HaNA_1.04.02_3910_0093 view scan ↗

English

177. Separate O: that I shall apply everything to the Company's interests, to show of what was posed, which greatly affected the Prince, to express and at the same time to assure Your Right Noblenesses most solemnly that I will always apply all my humble abilities, in order that by pursuing the substantial interests of the Company it may appear that Your Right Noblenesses have not been pleased to bestow that supreme favor upon one who is unworthy, and thereby to prove to Your Right Noblenesses the contrary of what the late Chief, by his separate letters in my regard, was pleased to impart to Your Highest Selves. The discovery of this was very grievous to me, the more so because I am completely unaware of the grounds on which his Honor could have based this. Your Right Noblenesses' humble servant, since his presence of about twenty years in these regions—whereof 5 years at Bantam as Commissioner on behalf of the Company in the King's pepper warehouse and Commissioner to the annual commissions in the uplands, and subsequently nine years as Resident at Lampong Toulang Bauwang—at both of which posts a daily intercourse with the natives took place, never had any complaints lodged against my treatment. Your Right Noblenesses' highly esteemed missive to the Sultan of this territory was, on the 17th of February last, handed over to His Highness with the usual ceremonies by the humble servant, on which occasion the entire Princely family and further grandees of the realm were assembled on the Passeban for its reception. It was read by the Prince, first alone and subsequently aloud by the Chief Priest, after which the Prince asked me for the explanation of some points occurring therein, which I explained to His Highness. But since both Princes are totally attached to the land and I am not aware of having perceived the least dissatisfaction regarding my official affairs, but have always—be it said without self-praise—conducted the same to the satisfaction of my masters, yet whether I shall be able to fulfill entirely the projects and the statement made by the late Chief, I dare not flatter myself, but assure Your Right Noblenesses that I shall apply all my humble abilities and leave nothing unattempted to satisfy the same as much as is ever possible. 161 my highest considered 2. Chief 12. 9. and Government Separate No. 2 177. Separate O: Conference with the Prince. Explained. 83. What was transacted regarding the purchase of gold and diamonds. 163. The said missive having greatly affected the Prince, the meeting ended peacefully. His Highness requested to end this assembly, whereupon I took leave and went home. But shortly afterwards I was requested by an emissary of His Highness to come to the Dalam, whereupon I went thither and had a confidential conference with the old Prince lasting four hours, in which His Highness requested of me the explanation of the abovementioned missive from Your Right Noblenesses. Speaking first about the question of His Highness, bringing at the same time to the Prince's attention the diamonds and gold dust, of which His Highness's side had never had any revenue or ever traded therewith, and had not been inclined to impose any lease on the gold or diamond diggers, since the searching of those products would then soon cease, as was now experienced with the gold diggers at Taboenieuw, where by the late Chief a lease had been demanded of the diggers against the custom of the country, whereby that gold mine, which was the best of this country, is now as good as completely abandoned. Which thus continuing, the Honorable Company might indeed [illegible] His Highness immediately replied that if the High Government would be pleased to purchase those products against the prices at which they are sold here, His Highness would not fail to show all possible assistance therein. Subsequently, speaking about the legitimate complaints of Your Right Noblenesses regarding the meager delivery of pepper in the past financial year, of which the Prince was thoroughly convinced, His Highness asked whether the Honorable Company could truly resolve to break up from Banjarmasin. Whereupon I replied that such would certainly be the consequences if the delivery of pepper did not noticeably increase, adding thereto that His Highness could easily understand that whereas the Honorable Company previously had to maintain only a garrison of 40 to 50 heads here, which has now increased to fully three hundred, to which is further added the maintenance of 8 to 10 vessels, the expenses were thus considerably increased; and that whereas previously an opulent collection of pepper had taken place here annually, the same was now diminishing so much from year to year that the profits to be gained thereon for the Honorable Company can afford very little relief to the borne burdens, and thus the Honorable Company would [illegible] 9. and Government Separate No. 2.

Dutch transcription

177. - Apart: O: te zullende alles aanwenden d 's Comp:s belongen zig die toonen van 't geposeerde el aan den Vorstovea„ hoogsten aangedaan was. h. . te betuijgen en teffens uw Hoog Edelheedens om door' betuigten van op 't plagtigst te verzeekeren dat altoos alle mijne tr. genot waardigte haaken geringe Vermoogens zal aan wenden, om door't betrag„ en daardoor 't teegendeel ten der Weezentlijke 'sComp:s belangens te kornen dat hoogt door 't overleede van de zelve ie gunst niet aan een des Onwaardige hebben gelieven te bewijzen, en daar door uw Hoog Edelheedens 't teegendeel te doen blijken van 't geene 't Overleede na Opperhoogd bij zijne sparte letteren ten mijnen opzigte aan Hoogst dezelve heeft gelieven te bedeelen Welkers Ontwaaring voor mij zeer reat„ guievend is geweest, te meer alsoo mij de gp„ verkenden, waar op zijn Ed: zulx heeft kunnen paseeken Hunwe Hoog Edelheedens kenaar 't zeedert Circa twintig Iaarig aan weezen handigt in deeze gewesten waar van 5 Jaaren op Bantans als Gecommitteerde sComp:s Weegen in 's Konings peeper pakhuijs en Gecommitteerde tot de Iaarlijks Commissien in de boovenlanden, En vervolgens neegen aa cels Pesictent op Lampong Toulang Bauwang bengenteelst aan welke beijde posten een dagelijksche Omgang met den s klagten Over mijne behandeling zijn ingebragt nog Oovd UW Hoog Edelheedens hoog Gehesje cteende missive zoo g' Gevencheerde mitsir e oor den sulthan deezes Gebieds is door den needrigen receptie de gantsche Vorstelijke farmilie en verdere Rijx Grooten op de Passerb aan vergaadert waaren, aan zijn Hoogheijd met de Gewoone Ceremonien Overhan„ digt diewelke door den Vorst eerst alleen en Peu„ „volgens door den Opper pliester Overluijd geleezen wierd naar 't welke de vorst mij de Explicatie over eenige daar in heijd Expliceerde, dan dewijl de beijde Vorsten over den inhoust van ten eenemaal Onbekent zijn, en den needuigen seer is met de gewoone lekemorm teekenaar Op den 17. febri: Jongst leeden wanneer tot dies „landek geattacheerd zijn, en niet weete dat ovir de minst welke overden inhoud ten Voorkoom ende poincten Vraagde, dewelke aan zijn Hoog hee„ bbe mijne dienst zaaken eenige Ongenoegen te hebben Ontr waart, maar de zelve altoos /:te zij zonder eijgen hof gezegt:/ ten genoegen mijner gebieders heb waargenoemen dan of ik in staat zal zijn om aan de projecten ende door 't Overleedene Opperhoofd gedaane opgaave ten eenemaal te kunnen voldoen, daar meede dervewij niet flatteeren maar betuijgen uw Hoog Edelheedens alle mijne gekuige vermoogens te zullen aanwenden en niets Onbezogt te laaten, om daar aan zoo veel maak immers moogelijk is te voldoen. 161 mijne hoogst gedagt. — 2. —. opperhoofd. 12. 9. en Regeering Aparte N=o 2 177. Aparb: O: tie met den voast. Apliceerde 83. 'T verhandelde Omtrent 163. stonds dan dat in dien de Hooge Regeering cie Produc„ d te aese ute deg gedagote mitsive zeer aangedaan waaken, „ten Geliefde in te koopen teegen de puijzen, zoo als dezelve dehing goedig Eijndigde zoo versogt zijn Hoogheijd deeze vergaadering te doen alhier verkogt werden, zijn Hoogheijd niet zoude man„ eijndigen, waar op afscheijd nam en mij waak huijs begaf keeren daar in alle moogelijke hulp te bewijzen. Deneekewal hed ven, dan wierd koat daar op door een zendeling van zijn Voogheijd sogtin den Dallam te koon versogt om in den Dallam te willen koomen, waar op mij Vervolgens spreekende Over de regtmaatige klagten derwaarts gegaf met den Oaden vorst gedukende Vier utren ser den over epert Van uw Hoog Edelheedens weegens de schaaale leverantie En heeftenlange Confikem een Confedientie had waar in zijn Hoogheijd mij de Explicatie Custure. Aan wi en den Inhoud van versogt van de Evengem: missive van uw Hoog Edel„ waarvan den vorst doer„ der peeper in 't Gepasseerde boekjaar, zoo vroeg zijn gelijk vr val met hanst Hoogheijd of D'E: Comp:e Weezentlijk zoude kunnen re„ onder Hoog gebragt. hoogstgedagte brief Es„r heelens spreekende Eerstelijk Over 't vraag van zijn Hoogheijd sol veeren om van Banjek op te breeken, waar op re„ autiriel der. der beantwoord werd brengende teffens den pliceerde dat zulx zeeker de gevolgen zoude zijn, vaast ondele Toogdaan„ Diauanten Enstoff Goud Waar van zijn Hoog zienelijke Onkosten indien de Leverantie der Peeper niet merkelijk en welke thans in vele„ den Inkoop van Goud heijd zijde nog nooijt eenige inkomsten gehad ofte gelijking van vroegere en meer deriden, daar bij voegende dat zijn Hoogheijd tijden alhier te zeerligt konde begrijpen dat 't daar DE: Comp:s bevoorens Ooit daar meede genegotieerd te hebben, en voor edraage heeft. maar een Guarnisoen van 40: â 50. koppen alhier niet gehaaden was de Goud af diamants graavees te Onderhouden had, de welke thans tot ruijm Drie eenige pagt op te leggen dewijl als dan 't zoeken vermeerdert hondert zijn, waar bij nog komt t onderhoud van die producten spoedig zoude Ces„ van 8 â 10. Vaartuijgen de Onkosten dus mer„ seeken, zoo als men zulx thans kelijk vermeerdert waaren, en dat daar men Ondervond met de Goudgraver En dat daar bevoorens bevoorens 'sjaarlijks een Opulenten in„ alhier een opolenten Op Taboenieuw alwaar door Inzaam plaatshad den zaam van peeper alhier had opgeschierd, de zelve 't Overleedene Opperhoofd de graaven d zelve idaat en teegen Van Tarator Paascaimin „ thans van Jaar tot Iare zoodanig verewind ende dlat de pagt was afgevordert, waar door die Goud mijn der terde daar op voor DE: Comp: te behaalen e winsten zeer de beste van dit land is than zoo goed als ten eenenals t Weinig souilaas aan te draagene lasten kan toe„ welke dus Continueernd D:E: Comp: wel zoude brengen en dus D'E: Comp:e Zulks duiselancg d Tmen. En Diamanten. stond be 9. en Regeering parte N=o 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0095 view scan ↗

English

to be compelled to break up from here. made thereon. concerning the pepper cultivation. thus continuing how unwillingly the above would be compelled to break up from here. Question of His Highness. Whereupon the prince was extremely affected, asking me with tearful eyes whether the Honorable Company would entirely abandon him, together with his children and grandchildren, as a prey to his enemies, adding thereto that it was certain that in such a case it would be the end of His Highness and his family, for the enemies would not fail to make use of such an opportunity, and which he was not able, Which being answered, without the assistance of the Honorable Company, to withstand. I replied that His Highness could very easily understand that it would be most disagreeable to the Honorable Company to have to abandon a land for whose preservation such enormous expenses and efforts had already been applied, but that the Honorable Company in such a case was indeed forced to choose the best of two evils, and if no good prospects of a considerable improvement regarding the pepper cultivation should appear, rather to break up in time of peace than to continue bearing such enormous burdens fruitlessly, as the retention of this land required annually; adding thereto that it was, however, still time, but also the highest time, to prevent this by issuing strict orders to bring about a considerable increase in the pepper cultivation. Whereupon His Highness answered that he had never failed to give the necessary orders for the improvement of the cultivation. I replied that His Highness would please not take it amiss that, while it was true that the necessary orders were given by His Highness, it had also remained at that, and that the giving of orders could have little effect if the execution thereof was not attended to in any way, nor the unwilling compelled thereto, first by gentle and, if that did not help, subsequently by harsher means. Proposal of the Honorable twixt. I did not doubt, if His Highness would please establish such orders regarding the pepper cultivation, and ensure the observance thereof as are in use on Bantam and other pepper lands, that that cultivation would which the prince soon return to its former luster, at the same time requesting me to make a beginning with this as soon as possible; intending for that purpose, as soon as the roads are passable, to dispatch a competent European and one or two good mantris of the prince's council to the uplands, in order to take an exact survey of the pepper vines in all the villages, as well as to register all married men, and to impose upon each the planting and maintenance of at least 500 pepper trees; and as I have observed from experience that the same has had a good result on Bantam and Lampong Tulang Bawang, I do not doubt that the same will soon cause the cultivation of that desired product here to revive again, and possibly reach its former luster. Bringing the expenses incurred in the latest expedition to the attention of the Prince, His Highness was extremely astonished at the amount of these charges, expressing his regret in this regard, saying that it pained him greatly, and wishing to be in a position to help the Honorable Company bear the same to some extent. Concerning the banishment of Pangeran Amik and his adherents to Ceylon, the prince was very pleased, and expressed his heartfelt thanks in this regard. The saltpeter has been received by the prince; but whereas His Highness had requested crimson red velvet from the deceased Chief, and the velvet sent was scarlet red, not being the right color, His Highness has requested to send the same back, which I take the liberty of doing herewith, His Highness sending in his letter a sample of such velvet as the prince requests of Your High Noblenesses. Under this head we have the honor to inform Your High Noblenesses that, notwithstanding that it had already been agreed with the prince and the price of the hulled coffee beans had been fixed at 3½ Spanish dollars per picul, the planters have applied to the prince, complaining that in comparison with the price that had always prevailed here, they suffered a loss of circa 1½ Spanish dollars per picul, and thus humbly requested to receive at least 5½ to 6 Spanish dollars per picul. Being consulted on this by the prince, notwithstanding we endeavored to keep to the established price of 3½,

Dutch transcription

177. - Aparb. 8: te Gmoodzaaken van hier op te breeken. der daar op gedaan. kenaar Omtrent de Ver„ zultuke gedaan. dusdlanng Continueerende /: hoe ongaakene boven welgenoodzaakt zoude zijn van hier op te breeken Vraag van zijn Hoogheijd Waar Over den vorst ten uyjtersten aangedaan wa vraagende mij met de traanende Oogen, of DE: Comp: hem beneevens zijne kinderen en kinds Kinderen ten Eenemaal ten provij van zijne vijanden o „cle overlaaten, daar bij voegende dat 't zeeker was d 't in zoodanig geval met zijn Hoogheijd en des zelfs familie gedaan was want de vijanden met zoude mankeeren van soodanige geleegen haij gebluijk te maaken, en dewelke hij niet in staat De welke beantwoord was zonder bijstand van DE: Comp: te hoofd te bieden zoo repliceerde dat zijn Hoogheijd zeer ligt konde begrijpen dat 't voor DE: Comp: aller ongenaamst zoude zijn een Land tot welkers behoud reets zoodan en crme Onkosten en moeijtens aangewend waar te moeten verlaaten, dog dat DE: Comp: ii zoodanig geval wel genoodzaakt was van twee quaaden uijtzigten tot een aanzienlijk a beteking Omtrent beste te kresen, en indien en zig geen goede voor beetering den seeper zaakt werde als meede dat niet 1657 de Peeper Cultuke op doen liever in tijde van zeek op te breeken, als langer Vaugteloos zoodanige en orme lasten te draagen, als de aanhouding van dit Land 'sjaaklijks verEijschte, daar bij Voegende dat 't egter nog tijd, maar Ook de hoogste tijd was om daar om door 't geeven van strikte ouders eene aanzien „lijke vermeerdering in de peeper Cultuken te weeg te brengen, zulx voor te koomen, waar op zijn Hoogheijd antwoorde dat nog nooijt gemankeert had de noodige ouders tot verbeetering der Cultuse te geeven, zoo repliceerde dat zijn Hoogheijd niet ge„ liefde kwalijk te duijden dat 't wel waar was dat en door zijn Hoogheijd de noodige Orders gegeeven wierden maar dat 't dan daar bij ook was blijven bekusten en dat 't geeven der Orders van wijnig ef„ fect konde zijn indien op de uijtvoering derzelve hoe genaamt niet gelet nog de Onwillige eerst door zagten en zulx niet helpende Vervolgens door klag„ voorslag van den Teer tiger middelen daar toe Genood„ twijffelde in dien zijn Hoogheijd Omtrent de peeper Cultuke zoorhee„ daanige Orders Geliefde te stellen, en op de naaukoming be de dezzelve 4 1 4 6 Werd. 9. en Regeering Aparti N=o 2. 177. Aparb: O: Geapphobeerd werd. meede een begin gemaakt werden. zievelijke Vermeerdering mag verwagten. De Onkostender Jongste den 't ooggebragt. der planters Procucten boenen bepaalt op De Gezondene Salpeeter is door den vonstent„ Vorst over de verzen„ dezelve te doen letten :/ als op Bantam en andere peeperlanden, in gebruijk zijn, of die Cultuke zoude Welke door den voust Weederspoedig tot haar en voorige luijsten gekaaken, dant betuiging van de den versoekende mij teffens hoe eerder hoe lieven daar mee zullende restsdaag daar een begin te maaken, zullende ten dien eijnde zoo draa de weegen bruijkbaar zijn Een bequaam Eukopes en een â twee Goede manthis van den vorstraade werdop vertoekte turg de boovenlanden depecheeren Om op alle de negelijen de peeper ranken Exact op te neemen als meede alle gehuurde manspersoonen op te schrijven, en een id 't planten en Onderhouden van ten minsten 500 peepel boomen op te leggen, en dewijl bij Onder vrilling Ontwaart waar van men Een aan heb slat 'te zelve Op Bantam en Laumpong Touilong Bou wang van een goed gevolg geweest is, zoo twijfele de puijsdiege op te Caffij niet of 't zelve zal de Cultikre van dat Gewild pro„s p: 3½ p„rs P: Col cluct alhier weeder spoedig doen opluijken en moo„ gelijk tot haar en voerigen Luijsten doen geraaken. De Gemaakte Onkosten in de Iongste Eaxpeltitie den Expeditie den Vostoen„ Vorst onder t Oog brengende, zoo was zijn Hoogheijd Over 't bedraagen dier Ongelden ten hoogten verwondert Die zijn Leetweesen dese weegens betuygden zeggendehem zulx zeerlet te doen, en wenschte instaat te zijn antwoorden den vorst dat dezelve hem wel anster ding an ang: Amia. en betuijgen de desweegens zijne hertguondige dank: Om d'E: Comp:s dezelve eenigzints te helpen duaagen. Over de Verbanning van Pangerang Amik en zijn 16. adlheren ten naar Ceijlon was den vorst zeer vergenoegt De salpeeter is door den vorst Ontfangen, waar dewijl zijn Hoogheijd 't Overleedene Opperhoofd om Carme zijn fangen dan 't fluweel rood fluweel versogd had en 't gezendene schaik rood as de regte Coleur mietaijns zoo heeft zijn Hoogheijd vertogt 't zelve te rug te zenden, 't welke de Vrijheijd neeme bij deeze te doen zellende zijn Hoogheijd in deszelfs brief een monster zenden van zoodanig fluweel als zi en voast bij Reezien, ons van uw Hoog Edelheedens is Versoekende Onder 'T Hoofdeel dese Hebben d' Eer uw Hoog Edelheedens te bedeelen dat niet teegenstaande met den verst reetsover een ge„ koomen, en de plijs der gedopte Coffijboonen bepaald had op sp:s 3½. per picol de plantens zig bij de vorst vervoegt hebben, klaagende dat zij lieden in ver„ gelijking van de alhier altois plaats gehad hebben de pleijs Cikca 1½ sp:s per picol Verlies hadden, en dus Ootmoeltig versogten klagt en desweegens doer van ten minsten 5½ a 6 sp per picol te Ontfangen, waar 6be over door den Vorst Onderhouden zijnde, niet teegenstaande hee„ Wij aan de gemaakte prijs van 3½. tragten te houden 167. zoo tr: G 15. daan. /8. gezon. 9. en Regeering Aparte N=o 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0097 view scan ↗

English

Whereby compelled to proceed to the price of sp:s 4. The domains of Pamboeang are leased for one year for sp:s 350. Diamonds and calculated. A Company letter is received from Souirabaija, as also that some dissatisfaction has arisen in Cottij. Sending of some goods and dispatched to the same. The dispatch of gold and diamonds sent by the deceased Chief in Ao p: to Your Right Noblenesses amounting to sp:s 500: since the amount thereof has not yet been credited to this office, which amount has not yet been credited to this office, I respectfully request that this may be done at the first opportunity. § 17. Concerning the correspondences, I have the honor respectfully to present herewith to Your Right Noblenesses 15 copies of such letters as have successively been received from the Prince and Grandees of the Realm, and dispatched to the same. § 9. Regarding the capitation tax of the village, I have the honor to inform Your Right Noblenesses that the chief Kjeij Panga, sent in Ao p: by the deceased Chief to Sampit and Tamboeang, has returned from there, and has entered into a firm agreement with the Commandant of Sampit, who was authorized thereto, to pay annually for the village of Tamboeang as capitation tax an amount of three hundred and fifty Spanish reals. § 12. As also 9 copies of such letters as have successively been dispatched to the chiefs of Poello Laut and Passier and received from the same, from which latter Your Right Noblenesses will be able to see that a Company letter from Souirabaija was received at Passier, as also that some dissatisfaction has arisen between the chief of Cottij and the Bugis residing there. § 10. Concerning the arrears, I have the pleasure to inform Your Right Noblenesses that the Prince has entirely paid his debt, being however included under the sent gold and the settlement also that of the deceased. As also that Raja Toekawie is forging some hostile undertakings against the ships of the English nation. Furthermore that the [illegible] seek the friendship with the Honorable Company and to that end have already sent letters to the Princes of Bonij and Bale, Biema and Tambora; however, notwithstanding those rumors are confirmed by several persons, one cannot nevertheless vouch for the truth of the same. § 13. Concerning the native affairs, the humble undersigned has the pleasure to inform Your Right Noblenesses that throughout the entire country as well as at Court everything is in a state of perfect peace, and between the Princes and further Grandees of the Realm and the Company's servants a good harmony continuously takes place. § 14. Having received on the 13th of this month with the customary ceremonies a missive from the Sultan for Your Right Noblenesses, I have the honor to present the same herewith in all respect to Your Right Noblenesses under No 2. § 15. Regarding the private navigation and trade, the humble undersigned has the honor to inform Your Right Noblenesses that at the request of the Prince in the past month two passes were granted to Biema and Tambora for two pantjallangs which are sent thither by His Highness to buy horses; on which occasion His Highness dispatched two letters to the Princes of Biema and Tambora, which were brought inside and after reading sealed and sent by the humble undersigned, containing nothing other than a request to assist the bearers, and the forwarding of some long iron proas, some small matters, and at the request of the Prince I added a letter to the Resident there serving to request him to assist those envoys in the execution of their commissions. § 16. On the 6th of Novb: Ao p: arrived here Anachoda Trijb, envoy of the Prince of Biema, with a letter for the Prince.

Dutch transcription

177. Aparb: O: Waar door Genoodzaakt ten plijs van s p:s 4. Domeijner Pamboeang is voor Een Iaar verpagt voor Diamant en Gerelkent. daar Een 'sComp:s brief hoofden van Poelo Versending van Eenige en aan dezelver versonden. goede gebragt is „dene Opperhoofd en A=o p: aan uw Hoog Edelheedens W: end tot de bepaalde zoo vond wij genoodzaakt Om tot die door uw hoog Gezendene Goud en Diamanten ten bedraagen van Edelheedens bepaalde prijs van 4 sp:s perpicol over sp:s 500: dan dewijl 't bedraagen van dien dit Comptoire te gaan, en dezelve daar voor vast te stellen, dewijl zanderes welk bedraagen dit te vreezen was dat den Inzaam van weynig belang zoude zijn Compsoirena met ten nog niet is ten goede gebragt zoo versoeke Eerbiedig zulx Kunnende men altoos wanneer dat producta in abbon„ T welke dus Eerbiedig bij eerste Geleegenheijd mag Geschieden. vertogt werd. dantie aangeplant is een middel vinden om D17. Bethefende de. de prijs daar van ½. sp:s te ver Conresponctentien. zoo hebben d' Eer uw Hoog Edelheedens minderen. afschriften van buieven bij deeze Eerbiedig te presenteeren 15 pees afschriften van de oust Ontfangen van soodanige brieven als successief van den vorst 9. Aangaande de en Rijx Grooten Ontfangen en aan dezelve Heb d' Eer uw Hoog Edelheedens kennis te geeven versonden heb, 'T Hoofd geld van 'sdoop dat den in Ao p=o door 't Overleeden Opperhoofd naar §12. Zoo meede 9 pees afschriften van soodanincge Sampit en Tamboeang Gezondene hoofd Kjeij Panga aliden aan een van de brieven als successief aan de hoofdese van daarte ring Gekoomen is, en met den Commandant Lait en Pasliea van Poello Laut en passier Gedepe„ Cheert en van dezelve Ontfangen zijn uijt welke van sampit die daar toegemagtigt was een vast Waar uijt bljft dat al„ laatste uw Hoog Edelheedens det gelievende accoord heeft aangegaan, om Voor 't doap Tamboean g's jaar zullen kunnen zien dat op passier een 'sComps brief van „lijks Voor Hoofd Geld te betaalen een bedraagen van Ontfangen is. als meede dat de eenige souirabaija Ontfangen is als meede dat er eenige onverge„ Drie Hondert en vijftig sp:s reaalen Ongenoegens op Cottij noegens tuschen 't hoofd van Cottij en de aldaar zijn ontstaan. § 10. Bestieffende de. zijnde boegineezen zijn Ontstaan. Agterstallen. zoo hebben 'te genoegen Uw Hoog Edel De vort heeft zijn debet heedens te bedeelen dat den vorst zijne agterstallige Ais ook dat Raadja Toekawie eenige vij ande„ aan dE: Comp: voldaan. Iok 't Voorneemen van zijnde Onderde staeling Debet ten Eenemaal Voldaan heeft, zijnde Egt er onder Rad a Toeraavie Omt„lijke Onderneemingen teegens de scheepen hee„ 't gezondene houd en de voldoening meede begreepen de doort Overlee„ „tient de Engelsche der Engelsche natie Smeed. bbe 169 =r dene Wijdelif. 10 1 overte gaan. Sp:s 350. en Regeering 9. en Aparti N=o 2. 177. Apart: O: 171:135 Zoo meede de blugten Omtrent de Ilauan Aan 't Hoff en doort Gantsche Land Helben de steeds een Goede hakmonje plaats 'sComp:s Dienaaken. Ontfangst van een mus„ Prve Van den VoarWoon Haar HogEdelheedens. Aulivement van een lingen twee passen Verleend naar Wijdehs nog dat de Hamonneesen de Vuind met DE: Comp:e zijn en ten dien eijnde reets blieven aan de Vorsten van Bonij en Balce Zoude Viema en Tambora. hebben gezonden, dan niet teegenstaande die gerugten door verscheijde persoonen Gecom fikmeert werden, kan men egter voor de waarheijd dezelve niet instaan. § 13. Omtrent de Inlandsche zaaken heeft den needrigen Teekenaat te genoegen Uw Hoog Edelheedens te bedeelen dat door 'te gantsch land zoo wel als aan te Hoff alles in een volmaakte kuste is en tuschen De vorsten tuschen de voutten en en verdere Rijxgrooten en 'sComp:s Dienaaren steeds en goede harmene plaats heeft. §14. Op den 13 keezer met de gewerne Cere monien een missive van den sulthan Voor uw Hoog Edel„ heedens Ontfangen hebbende, zoo hebben d'Eer de„ Zelve bij deeze Onder N=o 2 in alle Eerbied Aan De welke bij deeze Verlenden word. uw Hoog Edelheedens te presenteeren. D 15. Aangaande de Forrticuliren Vaart En Handel heeft der Needuige schap zoeken der Raadjaas welke in geen alleende zijn an deselvfe senden dat op versoek van den vorst in de ge„ bbe § 16. Op den 6. Novb: A=o p:r is alhier Aen Ama Choda Trijb zendeling van den vorst vlt zendeling van den vorst van Biema Gadriveelet, met Zee„ dewelke Een brief voor den Worst Reezes Gebred zer cgbehels de Op versoek van den vorst Teekenaar Ed Eer UW Hoog Edelheedens te bedeelen passeerde maand twee passen waar Biema en Tambora verleend zijn Voore twee pantjallangs welke door zijn Hoogheijd dekewaarts gezenden zijn Empaarden en te koopen bij welke Geleegenheijd zijn Hoogheijd twee brieven aan de vorsten Van Biema en Tambora depecheerde dewelke Poppen binnen Gebragt en naar Lecture door den needrige n Teekenaar toege„ en maakt en versenden wierden, behelsende dezelve niets anders als een versoek van de brengews behulpelijk te willen zijn, en de toezending van een Lange ijzere prauwen eenigekleetigheeden, en heb Op versoek van den vorst daar bij een blief gevoegt Aan den Pesictent aldaar dien ende Om de zelve te versoeken die zonderlingen in 't Velbrangen hunner Commissien behulpelijk te wil„ „len zijn. teekenaar ¼ 1 tr. neezen. 12 salles in rust. H van Biema. als 9. en Regeering Aparte No 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0099 view scan ↗

English

177. Separate: 8. Servants. Request for a good bookkeeper and a good assistant. Reasons for this. Paragraph 18. The Javanese military personnel here have served their time. Proposal to re-engage them through a small increase in pay. Paragraph 19. The undersigned seeks, in the strongest terms, reasons for being accused of a crime that he did not commit, and that he may be given a striking satisfaction on this account. 173 v2 No. 2. 9. and Government Separate as being in escort of sixteen horses as a present, in response to which, in the past month, an open letter to the ruler of the Bima lands, of humble and humble content, which contained nothing other than an expression of thanks for the horses sent, and the dispatch of some horned cattle, etc., which letter was prepared for Lectu and handed to the envoy, who also departed immediately therewith. Under the main section of the servants, 17. I take the liberty most humbly to solicit Your High Nobilities for a good Bookkeeper for the trade work and a good Assistant, because the clerical work increases from day to day, and there are not enough hands to properly comply with the highly respected orders of Your High Nobilities regarding the dispatching of the books and papers. And whereas the Company's Javanese military personnel here were taken into service for three years in the year 1786 near Semarang for the pay of 5 rixdollars for a sergeant, 4 rixdollars for a corporal, and 3 Holland rixdollars for the soldiers, with 40 lb. of rice and 3 lb. of salt per month, and thus have now amply served their time, they have requested their discharge this month; and whereas they might be induced to a new engagement through a small increase in pay, I take the liberty to request Your High Nobilities whether you would be pleased to approve proceeding thereto, and by how much Your High Nobilities will be pleased to increase their pay; the reason why the humble undersigned takes the liberty to propose this to Your High Nobilities is that these soldiers are already accustomed to the service and the Company's orders, and recruiting new recruits would require much time and effort before they are brought so far. Since the humble undersigned has been accused by the prisoners now being sent thither of such an infamous fact that, were it true, it would require the heaviest punishment, he takes the liberty most humbly to implore Your High Nobilities' powerful favor on this matter, to the end that this matter may be investigated in the strictest manner, and, upon being found innocent and slanderously accused, such a striking satisfaction and reparation of honor may be granted through the justice of Your High Nobilities as Your High Nobilities shall deem that such honor- and reputation-robbing insults require. Wherewith I have the honor to remain, with due respect and awe, High Noble, High Honorable, Highly Commanding Lords, Right Noble, Strict, Highly Honorable Lords, Your High Nobilities' humble and obedient servant, D. D. Matthijssen Banjarmasin Tatas, the 16th of May 1790. P.S. Having received from the Prince three samples of such goods as His Highness hereby requests from Your High Nobilities, I take the liberty to present them herewith under No. 5 in all reverence to Your High Nobilities. Paragraph 20. 175. 17: 177. Separate: 8: No. 2. 177. Separate: 180. Separate Government No. 2. 9. and 9. and 177. Separate: 18. No. 2. Separate Government 9. and To His Honor, the High Noble, Highly Honorable Lord, Mr. Willem Arnold Alting, Governor-General, together with the Right Noble Lords Councilors of the Netherlands Indies. High Noble, Highly Honorable Lord, and Right Noble Lords, However much I had flattered myself this spring with having the special pleasure of meriting Your High Nobilities' approval by an early shipment of pepper and tin, and had left no means untried to effect the fulfillment of the Prince's promises made in that regard, I find myself, to my particular regret, once again disappointed in this respect, while it appears to me more and more that not the slightest reliance can be placed on any promise at this indifferent and fickle Court. In the beginning of this year, I already requested the King to dispatch the most serious orders to Bangka and to send the Captain Chinese thither with the necessary cash, since I was convinced that he was best suited to bring down the tin quickly, and he would dare less to take devious paths like one of the other tekoos; this was then indeed accepted, and he was sent thither in the beginning of the month of February, but I fear that the cash given to him was distributed rather too sparingly, and that this is the principal reason why he has not yet returned from there; which I have made known to the King in all amiability, and requested that he be willing to remedy that delay as soon as possible, as the shipment to Batavia would otherwise again fall very late, and would by no means accord with the Prince's serious promises that I had already communicated to Your High Nobilities; which I have earnestly represented to him more than six times in this and the last past month, but constantly with assurances was urged on. 179. gives again, for 4 years, regarding the smallness of the cash given by the Prince, the redress of which I have very strongly urged upon the Prince, as the tin shipment under this arrangement would prove [illegible] according to this signer's notice. 9. and Government Separate No. 2.

Dutch transcription

177. Aepart: 8. Dienaaren. Versoek Om een goed en Om welke ƒ 18. Den achier zijnde de Javaan„ sche militacken hebben hem tijd uijtgedient. Den Teekenaar Cciluim„ soekt zulx ten scherpsten reeden van dien. voorslag om hun door een klyne Verhooging van en gageeken. als dat dezelve was beenrende ten geleijde van sestien stuks paarden tot present tot welkers beantwoording der van in de Gepasseerden maand een opene brief voor de vorst van Biemallanden needrig en teekenaat zon inhoud Welkelis niets anders beheesden dan een dank betuige egie op w: liat te voor de Gezondene phauden, en de toezending van eene haute beesten &=a welke brief naar Lecture toe En deszelfs Verstrek. maakten en aan den zendeling ter handstelde die daar meede Ook ditect vertrokken is. Onder 't hoofdeel der 17. Gebuijken de vrijheijd Uw Hoog Edelheedens opte Boekhouder en een aller Ootmoedigst te solliciteeren Om een goed Boekhouder Voor 't Negotie Werk en een goed Assistent Omreedent schuijfwerk van dagt & dag toeneem en Geen handes genoeg hebben om aan de Hoog gerespecteerde Padre Van 11W Hoog Edelheedens Omtrent t afzenden der boeken en papieren behoorlijks te voldoen. En dewijl die alhier zijnde Compagnie Iavaansche srlite in A:o 1786 by Samaaang voor Drie Jaaren in dien thijn genomen Voor de Gagie van rd„s 5. Voor Een senrgeant Ten Corpaaal Wd„s 4. en de soldaaten v oor rd„s 3 holl:s met 40 lb: rijst en 3 lb: zout p„r m=s en dus hun tijd thant ruijm enijt gedient hebben zoo hebben dezelve reeze maand hun Ontslagversogt en dewijl dezelve moogelijk door een klijne Verhooging van gagie tot een nieuw en gagemente zoude te andineeren zijn, zoo gebruijke de vrijheijd uw Hoog Edelheedens te versoeken of hoogst de zelve zoude Gelieven goed te vinden, daartoe Over te gaan, en met hoe Veel VW Hoog Edelheedens zullen Gelieve hun Gagie te vermeenderen, de heeden de eedtige „teekenaar de Vrijheijd Gebruijkt Uw Hoog Edelheedens zulx voor te draagen, is de wij die mitstaikren boreet aan den dienst en 'sComp:s orders gewoon zijn, en men recluten aan werven de t veel tijd en moeijte zoude verEijschen eer de zelve zoo ver gebragt zijn. Alzoo den needrigen teeken aar door de thans derwaarts nous besigt zijnde ver„ versonden werdende Aurestanten met zoodanigenotm mag onderlogt werden fait is betigt geworden dat 't zelve waar zij nde Reswaarste hee„ straffe zoude verijschen zoo gebruijkt hij bij deeze bbe Voor de adsistent. reedenen. 19 en Regeering 9. en Aparte 173 v2 N=o. 2. En hem des weegens een Ectatante satisfactie mag gegeeven werden. de Vrijheijd uw Hoog Edelheeddens Veel vermoogend Geinsten deze op 'taller deemoedigst te imploreeren ten eijnd die zaak ten allenesterkste mag. Ondersogt werden mij Onschuldig en Lasterlijk betigt bevonden werden door de Gus va ue Hoog Edelheedens zoodanige seld tante satisfactie en reparatie van eer mag gegeevn Werden als uw Hoog Edelheedens zullen Oordeelen dat zoortgelijke Eer en Goede naam roovende bela digingen zijn verEijschende Waarmeede mij d' Eer Clanmaatigess met vaor schuldigde Eerbied en Ontzag te zijn. Hoog Edele Hoog Agtbaare Werdl gebiedender Heek. Wel Edele Gestrenge Groot Agtbaale Heeren Uw Hoog Edelheedens Onderdaantge Banjermassing Tatas Den 16 Meij 1790. hn Gehoorzaame Dienaar DD Matelijszen E H P: S: Vandern Vorst Drie monsters ontfangen hebben de Regeering Aparte Van soodaaige Goederen als zijn Hoogheijd bij deeze van uw Hoog Edelheedens is versoekende zoo Gebruijkendte Vrijheijd dezelve bij deeze Onder N=o 5 in alle Eerbied Aan uw Hoog Edelheedens te presenteeren. § 20. - Van en 175. 17: 177. Apart: 8: N=o 2. 177. Aepart: 180. Aparti Regeering No 2. 9. en 9. en B„ Kemp Hagizien M:r Willem Arnold Alling Gouverneur Generaal Beneevens De WelEdele Heeren Raaden van Neederlandsch Jndia Hoog Edel Groot Agtbaar Heer En En Wel Edele Heeren Hoe Zeer ik mij ook dit vorjaar geflatteerd hebbe gehad het bijzonder genoegen uwer Hoog Edelhee„ 177. Apart: 18. Aan Zijn Edelheijd Den Hoog Edelen Groot„ Agtbaaren Heer „dens No 2. parte Regeering 9. en 179. 4 Jaar geeft meeder om een welkers redresk bij den vorst zeer sterk heb over de geringheijd der voorgehouden, dies os sthikking daar om„ te de thinvuigending onde „ dens door eene aroege Peeper en thin overzen„ de blijkanduijtzijt „ding, te zullen mogen meriteeren, en geen mid„ „del onaangewind gelaaten hebbe, om s'vors„ „koming te doen testrekken, vind ik mij tot mijn Contanten den vrst bijzonder leedweezen hier omtrent weederom te leur gesteld terwijl 't mij meer en meer toe„ „schijnt dat opgeen belofte aan dit Indifferent en mispeltuurig Hoff eenige de minste staat te maken is, „ten gedaane beloften daar omtrent tot naar dis tekenans bedigtig hem meede gegeevene Contanten wat al te zeijnig jks heb in 't begin van dit jaar aan Koning bereeds ƒ 9 verzogt, om dog de Ernstigste beveelen naar Bance aff te vaardigen, en den Captaijn Chinees met de be„ „nodigde Contanten daar na toe te zenden, dewijl ik mij overzeekert hield, dat die 't best geschikt was om 't thin spoedig aff te brengen, en hij minder aan een der andere Teekoos slingse weegen Zoude durvens inslaan, Zulks is dan ook wel g'accepteert, en hij in 't begin van de maand Fe¬ „bruarij daar naar toe gezonden, dog ik wrees dat de zijn uijtgerijkt, en dat dit de voorname reeden is waar om hij van daar nog niet is geretour„ „neerd 't geen ik den Koning in alle minzaam, „heijd hebbe te kennen gegeeven, en verzogt in die vertraging zo spoedig doenlijk te willen voorzien) vermits de overzending naar Batavia ander¬ „zints weederom zeer laat zoude Jnvallen, en geentzints met d' vorsten gedane Serieuse beloff¬ „ten die ik bereeds aan uw Hoog Edelheedens had„ „de bedeeld zoude komen te setrooken, 't geen ik hem meer dan zes maal in deeze en de laast verstreekene maand Ernstig hebbe voorgehou¬ „den, dog aanhoudent met de verzeekeringen zoude d A van aangedrongen 9. en Regeering Aparte No 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0104 view scan ↗

English

181 against the return of the Captain Chinese is delaying, whereby certainly the arrival will again be very late. As unpleasant news has arrived, which also causes much trouble, prepares the fleet, and has joined him with the news. The former ruler of Riouw I have been put off by a daily expected return of the Captain Chinese, which still continues, while despite all those promises, still not a single vessel with tin from Banca arrives here, so the supply in the hope, to my regret, it appears that the supply again to Batavia will fall very late. And since recently several unpleasant reports from the North, both from Siac, the Poelo Lingas, and Trengano, have arrived here, with evil intent, the lack of zeal both with the King and the Bancanese has hereby increased more and more, while one presently has put oneself in a state, against which the aforesaid has requested, to put themselves in a state of defense against the pirates expected from there, and the armament already consists of 50 vessels, both Guraps and Prow-panyajaps, in addition to which the King yesterday had passes requested of me for four barques that are also armed, and used to bring tin to Batavia annually, but which I did not deem advisable to issue, since afterward a pretext of a lack of vessels for the transport of the tin to Batavia would be pretended. Meanwhile, it is held here as practically certain against Banca that the former Sultan of Riouw, Mamoet, has something evil in mind against Banca, and to whom has joined a prince, Radeeng Mohamat, who fled from here last year, who has a complete knowledge of that island. E 9. and Government Separate No 2. 183 for whom the Palembang rule on Banca must serve. The King and his grandees are very affected by this news, but of complete effect to work mines, and even being married to a Muntok woman, he can add much weight to that feared enterprise. Besides, that fellow has always been of a very enterprising nature, and in close connection, has been one of the first smugglers, and since he has here an extensive family, and that mainly among the Arab priests, the Palembanger may rightfully have some apprehension of him, while he can disadvantage them through various ways and disturb the island of Banca, where he knows the way very well, which will be in every way detrimental to the tin works. Meanwhile, the King is rightfully alarmed to the utmost by this news, as are all his court grandees, while he, according to the estimate of the enemy's force, which is said to consist of about 200 vessels, finds himself powerless to act against this. I have done everything possible, while approving the reasonableness of getting his vessels ready for defense, yet persistently urged the King on the necessary reasonableness of continually keeping the tin mines worked, so that this principal article of their income is not neglected. Nevertheless, that labor grows slacker from day to day, and here, as well as on Banca, people are now solely engaged in repelling the enemy upon their arrival as best as possible, against which the most serious discourses can effect not the slightest change, because 200 while to fear. 6 9. and Government Separate No 2. 185 pressed, but have been answered with despondency. And whereby one sees what direction takes place here, also over that from hands to strike forward. had with him. The administration at Malacca, according to letters, are also apprehensive of the pirates. Because while I recently urged this somewhat strongly, the King gave me the disgruntled answer: "It is better to lose the eggs for one day than the entire hen," which saying will fully show your High Nobles what idea that ruler currently harbors, and which will be nothing but detrimental to the Company. Then, if one may judge from the appearances, it seems to me that the Palembang Directorate could take the very same turn as the Banjarese; a complete dissatisfaction of the common people against the ruler, as well as of most princes, of whom some absenting themselves made a faction outside, were the beginnings there, and which are just the same here. Meanwhile, it is to be wished that the outcome here might bring about just as advantageous a change for the Company as there. At Malacca, the apprehension of those pirates also already seems to deserve some credit, since Governor Couperus, recently informing me thereof in a private letter, promised that as soon as he had any more positive news, he would directly dispatch two vessels to here at my disposal. Whereof I have also informed the King, and to reassure him, and not to bring the tin trade to a final standstill, have added that everything there was still very uncertain, and that it was maintained that the running rumors were exaggerated by more than half, all of which seemed to make little impression, while some Arabs who have arrived from Trengano and Siam confirmed to him. Government and Separate No 2.

Dutch transcription

181 te tegeen de te rugkomst d van den Captanijn Chines 1 doet Traineeren waar door zeekerlijk plaats weeder zeer laat zal werden des onaangenamen ingekommen, er ook veel quaat toe „loot klaart maakt, en pas„ en nme zi bij dangebren heeft vervoegt. genweeren Piouws vorst van een dagelijks overwag dwordende te rug komst van den Captaijn Chinees ben g'amuseert geworden dat als nog blijft voortd uuren, terwijl er angeagt alle die beloften, Egter nog geen Enkel vaartuijg met thin van Banca hier binnen koomt, dus der aanbreng op d' hoopd t Zig tot mijn leedweezen Laat aanzien aas den aanbreng weederom te Batavia Zeer laat zal Invallen. En daar er zeedert korte verscheijde onaange„ omm tijdingaan de sond den, naarmme tijdingen, van de Noord zo van Siac de Poelo Lingaas en trengano alhier zijn jn, mat quaat inzigt den gekoomen, is de ijverloosheijd Zoowel bij den Ko„ „runig als de bancaneesen hier door meer en meer toegenoomen terwijl amen Zig thans Earelijk in staa waar teegens den voostz ge steld om zig teegens de van daar verwagt wor„ „den heeft verzogt „dende Zeeroovers in staat van defencie te stellen en de Armatuure bereeds in 50 zoo Goeraps als Panjajaps bestaat, waar bij den Koning mij gisteren passen voor vier Barken die meede g'armeert zijn, en 's' Jaarlijks thin naar Batavia Plagten te brengen, heeft laaten afvraagen, dog die ik niet laadzaam heb geoordeelt af te geeven, dewijl er Naderhand een voorwendzel„ van gebrek aan vaartuijgen ter transport van 't thin naar Batavia zoude werden voorge„ „wend. Intusschen acord hier als genoegzaam Zee„ teegens Banco heeft „ ker gesteld dat den geweezen Riouws Sul„ „than Mamoet iets kwaats teegen Banca zoude in 'tzinhebben en waar bij zig een van hier gepasseerde Jaar weg gevlugte prins Radeeng Mohamat heeft, bij gevoegt, die eene volkoomens kundigheijd van dat Eyland stellen heeft E e 9. en Regeering Aparte No 2. 183 d voor wien den Palemban „schap op Banca metdient Den Koningen zijn groo„ „ten zijn door deeze tijding zeer aangedaan dog van geele Effect mijnen te bewerken, heeft, en zelfs met een Muntokse vrouw getuuk is, kan ' hij aan die gevreesde onderneeming za veel gewigt bijzetten, buijtendien is die Snaa altoos van een veel onderneemende aart, en nader ampresement bij een der Eerste Smokkeldrijvers geweest, en daar hij alhier een uijtgestrekte familie, en wel voornamentlijk onder de Arabische ge uijt hoofd van un Priesters heeft: mag den Palembanger met regt wel voor hem eenige bedugting hebben derrijl hij haar door verscheijde weegen bena „deelen en 't Eijland Banca, alwaar hij zeer mel den weg weet ontrusten kan, 't geen voor de thin owerken allezints nadeelig zijn zalr Inmiddels is den Koning te regt over deeze tijding ten uijtersten g'alermeert, gelijk ook alle Zijn Hofsgrooten, terwijl hij volgens de begrooting van 's vijands magt die in omtrent 200 — vaartuijgen zoude bestaan zig onmag„ „tig bevind hier teegens te kunnen ageeren, Ik heb als owat mogelijk is aangewend om den den vors bgedaan en de he Konning, onder approbatie der billijkheijd om zijn vaartuijgen ter defencie in gereed„ „heijd te brengen, Egter aanhoudent voorgehou¬ „den, de Noodzakelijke billijkheijd om de thin mijnen steeds te doen bearbeijden, en dat dus dit voornaame articul van haar inkoomen niet veronagt z aartorrierd, niet te min word die Arbeijd van dag tot dageslapper en hier Zoowel als op Banca is men thans eenlijk beezig om den vijand bij desselfs komst Zoo goed doenlijk af te oweeren, en waar teegens de Serieuste discoursen geen de minste ver„ „andering kunnen te weeg brengen, want. 200 N terwijl te vreesen. 6 9. en Regeering Aparte N=o 2. 185. 8 „gedrongen dog met mis„ „moedigheijd ben beant„ En owaar door men ziet Directie alhier plaats vind onk overtdat uijt han voortslaeijen. bij hem had. de bedining op Malaca zijn volgens aanschrij„ vens voor de zerovers ook bedugt dte mwaarporedijhbaan, want terwijl ik onlangs hier op wat sterk aan „drong-gaff den Koning mij verdrietig ten ant„ „woord, 't is beeter eene dag de Eijeren dan het ge„ „heele Hoen te overliesen, welk gezegdens uw: hog op hoedanigen Vosdws, Edelheedens ten vollen zullen doen zien, wat denkbeeld die vorst thans voet, en die niet dan nadeelig voor d' Compe: zijn zullen, dan Zo men uijt de verschijnzels mag oordeelen koom t 't mij voor „ dat de Palembangse Directie Eeven die zelve belofte van den gouver„ keer als de Banjarse zoude kunnen neemen Een volkoomen ongenoegen van 't gemeen tee¬ „gens den vorst, zo wel als van de meeste Prin„ ken, waar ovan zig eenige abzenteerende buij¬ „ten een aanhang maakten, owaaren aldaar de beginsels, en die alhier eeven zoo zijn, Intus„ „schen is 't te wenschen dat de uijtkomst alhier eene eeven Zo voordeelige verandering voor D' Comp: als aldaar mogte te sweeg brengen, op Malacca schijnt de bedugting voor die zee„ roovers ook al bereeds eenig gelooff te verdienen dewijl de Heer Gouverneúr Couperus mij onlangs bij eene Particuliere brieff daar van kennis gee„ „vende, beloofde Zeodra eenige Positiveres tij¬ „ding had Direct twee vaartuijgen tot mijn dispositie, naar hier te zullen afzenden „eus den koning bedeeld waar van ik den Koning dan ook kennis ge„ „geeven, en hem tot zijn gerustestelling, en om den thin handel niet finaal te doen stil staan, er heb bijgevoegt, dat aldaar alles nog W Zeer onzeeker was, en dat men sustineerde, dat de loopende gerugten meer dan de helft waa¬ twelke wijnig refectie, ven overgroot, 't geen alles weijnig ingressie scheen te hebben, terwijl Eenige van Tran„ c G „gano en Siam gekoomen zijnde Arabiers er hem „woord. Regeering en Apart N=o 2.

NL-HaNA_1.04.02_3910_0107 view scan ↗

English

187 apprehensions regarding the poor delivery matters are becoming more and more difficult for a Resident here, all the more so because his informants had assured him that the rumors circulating here were very improbable, and that the enterprise remained suspended solely until a journey which the Prince of Terengganu wished to make to Malacca, upon the good outcome of which it depended, the ostensible purpose of that planned journey being merely a request to place Sultan Mahmud back upon the crown of Riau, to which they add here a multitude of unheard-of, extravagant requests that are to be made. These most unpleasant rumors, to which the Palembangese consequently give only too much credence, will again, I fear, cause a most deficient delivery of products, while I remain assured that they, fishing as usual in troubled waters, will dispose of their tin to the English in the Banka Strait as much as ever possible, for which the armed vessels will provide the opportunity; and although I have made this known to the King in no uncertain terms, with a request to remain watchful against this, I fear that although he indeed promised to do so in the presence of all his ministers and princes, that promise will nonetheless have remained in the audience hall, as I have had to experience repeatedly. In the meantime, matters here are becoming more and more very critical and of the most unpleasant aspect for a Resident, because the Palembangese No. 2. Separate Government 189 cause Palembangese care very little anymore for contracts or engagements, and are always ready to produce a heap of plausible and frivolous excuses in their defense; and therefore it is high time, Honorable Lords, that they be reminded thereof by a respectable commission, while very many infractions that have crept in from early times, and which cannot be remedied through the mere credit of a Resident, must be reformed. Wherefore I shall also, subject to Your Excellencies' favorable and kind consideration, take the liberty respectfully to submit for reflection whether a slight increase in the price of tin might also become necessary, and whether this would not deter them from seeking devious ways to obtain higher payment for it. Knowing nothing further to communicate, I take the liberty of recommending myself most respectfully to Your Excellencies' powerful protection, while wishing Heaven's most favored blessings upon Your Excellencies' respectable persons and all-wise government, I have the honor to remain with the deepest veneration, Honorable Lord and Right Honorable Lords, Your Excellencies' most humble and obedient servant, D. Walbeeck Palembang, 26 March 1790 No. 2. Separate Government No. 2. Separate Government To His Excellency The Honorable Master Willem Arnold Alting Governor-General together with The Right Honorable Councillors of the Dutch East Indies Honorable Lord and Right Honorable Lords, After the pantjalling with which our most humble letter of the 26th of this month was dispatched had already drifted down to the Sungsang, the Captain China came upstream with the unpleasant news that, having set sail from Banka with six tin vessels, he had seen 55 vessels, mostly penjajaps, lying at anchor near Pulau Panjang; but upon sighting him, they had weighed anchor and set sail, whereupon five of his vessels had turned back before the wind toward Banka, and he, with one vessel that had already approached below the point, had run in here, but was pursued up to the sandbanks by some of those penjajaps. Also, at this very moment, there arrives here a Chinese who departed from Riau in the latter part of February with a cargo of gambier and some Chinese goods, who testified that his vessel was attacked by eight large penjajaps, and that, being unable to withstand them, he had taken flight in his sampan with five men toward the Sumatran coast. Furthermore, a Palembangese coming from Banka assures that about 14 days ago he saw 27 penjajaps sailing eastwards, all with black flags, so I fear that they will have set their course toward Java and will cause no small damage to the small traders. The pantjalling bearing this letter sails in company with three large Javanese barks, so I think they will not dare attack it; moreover, I have deemed it most necessary to bring this to Your Excellencies' attention, with the most urgent request that I may be assisted as quickly as possible with two well-manned pantjallings. Furthermore, at the persistent request of the King, I have issued four passes for his barks, while I myself shall shortly go outside to... Separate Government No. 2.

Dutch transcription

187 nders bedugtingen tert de slegte Leeverantie de zaaken beginnen voor een Resident alhier meer en meer beswaarlijk te te meer daar zijn g'arneerde hem haddten verzeekert dat de alhier Loopende gerugten Zeer owaarscheijnelijk waaren en dat de onderneeming eenlijk bleeff uijtgesteld naar een rijs die den trangaansche vorst naar Ma„ „lacca wilde doen, van welkers goede uijtslag pendeeren, Zijnde de bevreegreeden van die te doene rijs eenlijk een verzoek om de Sulthan Mamoet weederom op de Riouwse Croon te plaatzen, en waar bij men alhier nogeen meenig „te ongehoorde buijtenspoorige verzoeken, die Zullen geschieden bijvoegt. Deeze zo onaangenaame gerugten waar aan den Palembanger dus maar al te veel geloof slaat, zullen dan weederom vrees ik eene al„ „lergebrekkige ovoldoening der Producten de onderneeming van Radja Marroet Zoud de vloot buijten huijst „ tuijgen haar weederom de favorabelste geleegent„ worden overoorzaaken, terwijl ik mij verzeekert hou¬ „de dat zij in dat troebelswaater ordinairie modo vissen, en haar thin zo veel maar immer moge„ „lijkis, in tstraat Bancar aan de Engelsche zullen van de handzetten waar toe de g'armeerde waar¬ „heijd verschaffen zullen, en ofschoon ik den Koning dit niet onduijdelijk hebbe te kennen gegeeven, met overzoek hier teegens te owil„ 19. en „len waken, vrees ik dat off schroors hij zulks wel in presentie van alle Zijne Ministers en Princen beloofde, die belofte Egter op de audi¬ „entie Zaal zal gebleeven zijn, zoals ik te meermaalen heb moeten ondervinden. Intusschen worden de Zaken hier meer en meer Zeer Creticq en van de onaangenaamste aanschouw voor een Resident dewijl den veroorzeaken Palembanger N=o 2. A parte Regeering 189 dan wat tot dies redres nodig is de Prijs vermeerdering van veel doen Palembang Den 26 Maart 1790 Slot Palembarger zig zeer ovreijnig meer aan Contrac „ten off verbintenissen laat geleegen Zeggen, waan altoos een hoopelschoon scheijnende en frivoole Excusen tot zijn defencie oreet bij te brengen en dierhalvens word het Hoog Edel Groot Agt. baare Heeren hooglijktijd, dat dezelve haar door een aanzienelijke Commissie worden her„ „irmert, terwijler zeer veele van vroegetijden ingesloopene infractien, en die door 't Enkele Crediet van een Resident niet te herstellen zijn, moeten wwerden verbeeterd. waar bij ik mij dan ook onder uw Hoog Edelhee „dens goed gunstig welduijden zal vervrij moe¬ „digen in Eerbiedige overweeging te brengen, off des thin zoude daar bij ok een Geringe Prijs verhooging van 't thin niet noodzaakelijk word, en of zulks haar niet Zoude weerhouden, om met 't zelve, ter overkrijging van d uw Hoog Edelheedens onderdanighe „te en gehoorzaamste Dienaar Hoog Edel Groot Agtbaar Heer En Wel Edele Heeren ovrij hooger betaaling, slinkse vreegen te zoeken, Niets verders te bedeelen weetende neem ik de vrijheijd mij in uw HoogEdelheedens vermogende Protectie Eerbiedigst aan te beveelen, terwijl ik naar toewensching van 's'Hemels gedesidi¬ „veerste Zeegeriengen over hoogst derzelver aan„ „zienlijke Perzoonen en alwijze Regeering, De Eer hebbe met de Diepste veneratie te verblijven; vrij vrij D Walbeeck G 9. en Regeering Aparte N=o 2. No. 2. Aparte Regeering 29. en 19. en 19t O: fprt M:r Willem Arnold Atting Gouverneur generaal beneevens De welEdele Heeren Raden van Neederlandsch Jndia Hoog Edel Groot Agtbaar Heer En Wel Edele Heeren Na dat de Pantjalling waar meede onze zeer needrige van den 26 deezer gedepecheerd, bereeds naar de sou„ „sang was afgedreeven koomt de kaptaijn Chinees boven met de onaangenaame tijding dat hij met zes Aan zijn Edelheijd Den Hoog Edelen Groot Agtbaaren Heer thin N=o. 2. Aparte Regeering 89. en 193 thin vaartuijgen van Banca afgestooken zijnde op de Hoogte van Poelo Panjang 55 Vaartuijgen meest Panjajap hadee zien ten anker leggen, dog die op 't gezigt van hem haar anker geligt en onderzijd gegaan waaren, waar op vijff zijner vaartuijgen, voor de wind afforeederom naar Banca waaren terugge„ „keerd, en hij met een Vaartuijg 't geen bereeds beneeden de Boek genadert was hier naar binnen was ge„ „loopen, dog tot voor de banken van eenige dier Pan„ „Jajaps owas agtervolgd geworden. Ook koomt op 't oogenblik hier binnen een Chi„ „nees, in 't laast van Februarij met een Lading Gambes, en eenige Chineese Goederen van Ri„ „ouw Vertrokken dewelke betuijgde dat zijn vaartuijg door agt groote Panjajaps was ge„ „attaqueert, en dat hij als daar teegen niet bestand zijnde, in zijn Chiampang met vijff man de Vlugt naar de Sumatrasche wal genoomen had; Buijtendien overzeekert een Palemabanger van Banca koomende dat hij nu Circa 14 daagen geleeden 27 Panjajaps om de oost heeft zien Zeijlen alle met zwarte vlaggen, dus ik vrees dat die baar Cours naar Jara zullen gezet hebben en de smalle handelaaren niet weijnig na„ „deel zullen toebrengen, De Pantjalling brenger deezes zeijld in Com„ „paganie vaet drie groote Jarasche Barken, dus 89. en ik denk dat zij dezelve niet zullen durven atta„ „queeren, buijtendien heb ik z aller noodigst' goor, „deeld UW: Hoog Edelheedens Zulks ter kennis te moeten brengen met 't allernadrigst overzaak dat ik zo spredig mogelijk met twee Pantjal„ „lings goed bemand mag werden g'adsisteerd. Wijders heb ik op 't aanhoudent verzoek van den Koning vier Passer voor zijn barken afgegeeven, ter„ „wijl ik eersdaags zelfs zal maar buijten gaan om op Buijtendien alle - T Regeering Aparte N=o. 2.

← previousnext →