Inventory 11022
Cape · 568 pages · 95 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
and Johannes Bartholomeus Kruger, who, having had this their aforementioned declaration distinctly read out to them, affirmed that they persist therein, desiring that nothing more shall be added thereto or taken therefrom, and therefore spoke each separately the solemn words, So help me God Almighty. Below stood: Thus verified and sworn at the Cape of Good Hope on 7 January 1789. Signed: Daniel Roux and Johannes Bartholomeus Kruger. Lower: In my presence. Signed: W. S. v. Rijneveld, Sworn Clerk. In the margin: As Commissioners, signed: R. J. v. d. Riet and H. J. de Wet. Still lower: Agreed. Signed: W. S. van Rijneveld, Sworn Clerk. Today, 7 January 1789, Appeared before me, Willem Stephanus van Rijneveld, Sworn Clerk at the Secretariat of Justice of the Castle of Good Hope, in the presence of the after-named witnesses, Adam of Mozambique, bondservant of the burgher Pieter Cilliers Jansz., of competent age, who, at the requisition of the burgher Daniel Rossouw the elder, declared it to be true: That the deponent, frequently, without however knowing how many times, had been ordered by his master, after the latter, with various other persons, had caused a ditch to be cut from the place of the requester to the ground of the deponent's master, to breach the ditch in the evening around eight o'clock, and precisely on those days on which, as the deponent knows very well, the requester had to make use of the water, and to divert the water through that recently made ditch to the ground, although the same cannot by any means reach, but hardly halfway, the ground, near a hill standing there; The deponent had then also always done this, until the most recent New Year's Eve, when the deponent, being there again occupied in the manner aforesaid, was taken prisoner by two persons, transported to the place of the requester, and subsequently brought over hither. Attesting that no one there at the requester's did him any harm on that account. Declaring nothing further, the deponent gives as reasons for his knowledge as in the text, being prepared to maintain the foregoing further. Below stood: That this thus took place at the Secretariat aforesaid in the presence of the clerks Willem Bergh and Jacob van de Waereld as witnesses, who have duly signed the original of this along with the deponent and me, the sworn clerk. Lower: To which I witness. Signed: W. S. v. Rijneveld, Sworn Clerk. Verification Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government aforesaid, Adam of Mozambique, bondservant of the burgher Pieter Cilliers Jansz., who, having had this his aforementioned declaration read out to him word for word, affirmed that he persists therein, desiring that nothing more shall be added thereto or taken therefrom, attesting that all the foregoing is the pure truth. Below stood: Thus verified at the Cape of Good Hope on 8 January 1789. Signed: and around it written, this mark was made by the slave Adam with his own hand. Lower: In my presence. Signed: W. S. v. Rijneveld, Sworn Clerk. In the margin: As commissioners, R. J. v. d. Riet and H. J. de Wet. Still lower: Agreed. Signed: W. S. van Rijneveld, Sworn Clerk. To the Honorable Johannes Izaak Rhenius, President, together with the further Honorable Councilors of Justice of this government. Honorable Sir, Honorable Sirs, With due respect, your Honors' very humble servant, the undersigned burgher Bernhardus de Vaal, as authorized agent of the former deacon of the Drakenstein congregation, Sr. Daniel Rossouw, makes known: How, by definitive sentence of your Honors passed on the date of 2 February 1788, the dispute in the case of appeal between the undersigned's principal and the burgher Pieter Cilliers Jansz. was decided in such a manner that the appellant Daniel Rossouw may use the water in question four days a week and the respondent Pieter Cilliers only three days, and the latter, note, solely for his place named Zoetendaal, without being permitted to lead the aforesaid water anywhere else. That the undersigned's principal, in dutiful obedience to the judgment of your Honors, from that moment on, on the days determined for Cilliers, namely from Friday morning at six o'clock to Monday morning at the same hour, has let that stream flow unhindered to the place Zoetendaal, with a written offer to restore good neighborliness. However, That since the said Cilliers, having always attempted not to lead that stream to his place Zoetendaal, but to the side or to his ground lying between the two places; as the undersigned has had the honor to submit most respectfully in his written statement of claim in the case of appeal
Dutch transcription
en Iohannes Bartholomeus Kruger dewel„ ke deeze hunne voorenstaande verklaaring dui„ delijk voorgeleezen zijnde, betuigde daar bij te blijven persisteeren met begeerte act er niets meer bij ofte afgedaan worden zal, en spraa¬ „ken derhalven yder afsonderlijk de solem„ „neele woorden zo waarlijk helpe mij god almachtigd /:onderstond:/ Aldus gerecolleerd en beEedigd aan Cabo de goede Hoop den 7 Ianuarij 1789. /was geteekend:/ Daniel Roux en Johannes Bartholomeus Kruger /:lager:/ Mij Prae„ „sent /:was geteekend:/ W„, S„ V: Rijneveld g:Clercq /:en margine:/ Als Gecommitt:t /:geteekend:/ R: I: V: D: Pliet en H: J: De Wet /:nog laager:/ accordeerd. /:geteek:/ W„s C„ V„n Rijneveld g Clercq Huijden den 7 Januarij 1789 Compareerde voor mij Willem Stephanus van Rijneveld gezw: Clercq ter Secretarije van Iustitie des Casteels de goede Hoop, preesent de nagenoemde getuigen Adam van Mosambicque Leijffeygen van den burger Pieter Cilliers Jansz: van Com„ petenten ouderdom dewelke ter requiscte van ƒ a van den burger Daniel Rossouw d'oude ver„ klaarde hoe waar is. Dat de Comp:s dikwyls zonder nog„ tans te weeten hoe veel reijzen, door zijnen Leyt zegen, na dat denzelven met verscheij„ den andere perzoonen, een grep, van de plaats van den req:t naar het Erff van des Compts: Leijfsheer had doen kappen, ge„ „last geworden zynde, om 's avonds om„ streeks van Acht uuren, en wel just op die daagen, dat, gelijk de Comp: zeer wel weet, den req t van het water moest gebruik maaken, de grep door te steeken en het waater, schoon het zelve geenzints aan maar nauwelyks op de helft van het Erff, omstreeks van een aldaar staan¬ de heurel kan koomen, en die onlangs gemaakte grep naar het Erff af te lijden: Hij Comptn dit dan ook altoos gedaan had tot op de Jongstverloopene Nieuw Jaars avond wanneer hij Comp:t aldaar wederom in„ voegen voorsz: beezig zijnde, door twee per„ zoonen is gevangen genoomen, naar de plaats van den Req:t getransporteerd, en vervolgens herwaards overgebracht Betuygende dat niemand hem daar over bij den Requirant eenigleed aange¬ daan heeft. — Niets Niets meer verklaarende geeft den Comp: voor reedenen van weetenschap als in den text bereid zijnde het voorenstaande na „der gestand te doen. /:onderstond:/ Dat aldus passeerde Ter Secretarije voorm: te byweezen der Clercquen willem Bergh en Jacob van de Waereld als getuygen die de minute deeses beneevens de Compt. ende mij gezw Clercq meede behoorlijk heb„ ben onderteekend /:lager:/'Twelk ik Ge„ „tuige /:was geteekend:/ W„ S: V: Rynevela gClercq Recollement Compareerde voor ons ondergetz: gecommitt uit den E Achtb: Raad van Justitie deezes gouvernements voorm: Adam van Mo„ sambicque Leijff eygen vanden Burger Pieter Cilliers Iansz: dewelke deeze zijne voorenstaande verklaaring woordelijx voorgeleezen zijnde, betuigde en bij te blij„ ven persisteeren met begeerte dat er niets meer bij ofte van gedaan werden zal, betuijgende dat al het voorenstaande de Zuivere waarheid, is. /:onderstond:/ Aldus gerecolleerd aan Cabo de goede„ Hoop den 8 Januarij 1789. /was geteekend:/ en daar en daar om schreeven, dit merk is door de Slaaff Adam eygenhandig gesteld /:lager:/ Mij praesent /:geteekend:/ W„ S„ V: Ru„ neveld gClercq /:en margine:/ als gecom„ mitt:s R: P: V: d: Riet en H: I: De Wet /:nog laager:/ accordeerd /:geteek:/ W„, S: : Clyne, veld gClercq. Aan den welEdelen achtb: Heere Johannes Izaak Rhenius prae¬ sident, mitsgaders de verdere Edele Achtb: Heere Raade van Justitie deezes gouvernements Wel Edele Achtbaare Heer Edele Achtbaare Heeren Heeft met verschuldigde Eerbied te kennen, uwer welEd achtb: zeer nedrigen dienaar de ondergeteekende burger Bernhardus de vaal als gew e geme van den oud diacon der drakensteenste gemeente St: Daniel Rossouw Hoe door definitive vonnisse uwer wel„ Edele Achtb: de dato 2 februarij 1788. geveld, de O de queestie en Cas d'appel tusschen des on„ dergeteekendens p„l en den burger Pieter Cibliers Iansz: zoodanig is gedesideert, dat de appellant Daniel Rossouw het water in quaestie vier dagen in de week en de g'appl¬ leerde Pieter Culiers maar drie dagen zal mogen gebruiken, en wel de Laatstgenoemde /Nota :/ Eeniglyk tot zyn plaats genaamd Zoetendaal zonder het voorsz water er gens anders te moogen heen lyden. Dat des ondergeteekendens p„o ter pligtschuldige gehoorzaamheid aan de uit„ spraak uwer wel Edele Achtb van dat ogenblik af aan dat watertje op de dagen voor Cilliers bepaald en wel van vrijdag morgen te ses uuren tot maandag morgen ten gelijke uure ongehinderd na de plaats zoeten„ „daal heeft laaten afloopen met schrifte, lyke praesentatie om de goede Buurschap te herstellen. Edog Dat vermits gemelde Cilliers altoos hebbende getragt, dat watertje niet op zijn plaats zoetendaal, maar ter ziden of na zin Ertf:/: tusschen de beyde plaatsen leggen„ de:/ weg te lyden; gelijk de ondergeteekende de Eer heeft, gehad, bij zijn schriftuur van Eijsch en Cas d'appel Eerbiedigst onder de oogen
English
to bring to the eyes of your Honorable Worships, now seeing that this purpose of his had been frustrated by the said verdict, immediately put into effect everything that seemed possible to render the same verdict illusory, in which, as it seems to the undersigned, he has nevertheless not succeeded. That the undersigned, in the night between 30 November and 1 December of the past year, was informed by a letter from his principal that he had heard by rumor that Pieter Cilliers Jansz., with several of his blood relatives, intended the following morning together to divert that little stream over a flat ridge, straight away towards the property of Cilliers, requesting that the undersigned would come to him that very night to assist him with his good counsel against such wantonness, if the same should be committed. That the undersigned, having thereupon proceeded as quickly as possible to his principal, waited there for some hours in vain for the outcome of that rumor, until in the afternoon, Cilliers informed Rossouw that he, with the friends, would come early the following Tuesday morning to make up his trench. That the undersigned in his capacity thereupon wrote to Cilliers that he and the friends should be well mindful of the consequences of committing hostility on someone's land, while the undersigned would endeavor to guard against such nuisance by appropriate means. That the undersigned, now convinced of the certainty of the undertaking and being unable to obtain a messenger through whom to legally protest against the execution of such a lawless act, requested on his principal's behalf as witnesses to his side the citizens Daniel Roux Paulsz. and Johannes Bartholomeus Kruger, as appears from their concordant declaration given at the secretariat of your Honorable Worships, as well as re-examined and sworn to. That on the aforementioned second of December, being one of the days on which the principal of the undersigned had the use of that little stream, around eight o'clock in the morning several persons came from the property of the aforementioned Cilliers, who immediately proceeded to the land of the principal of the undersigned, and that then the undersigned, with and beside the deponents as well as the eldest son and son-in-law of the principal petitioner, went to meet those people, counting as they approached fifteen Christians and twenty-four slaves, provided with picks and spades; who, arriving on a piece of land of the principal of the undersigned on which the cut sheaves of rye were still lying, immediately occupied themselves with making a trench, according to paragraph 2. That thereupon the undersigned indicated to the same slaves with his hand that they must stop working, which was also done by some of those slaves, they being, as it seemed, convinced among themselves that on another's property they were not authorized to perform anything of that nature, while in the meantime the aforesaid Cilliers and his company, who were still with the rearmost slaves, came closer, at which point the citizen Daniel Johannes Rossouw Danielsz. stepped forward passionately and called out to the same slaves in a forceful voice, what is going on there; stay at work: as appears from paragraph 3. That the undersigned, judging it necessary to demonstrate publicly that the right and power of his principal extended to commanding or forbidding work on his own property, which latter was absolutely the case in the present instance, thus asked those people in substance, friends, who gives you the order to make a trench on the land of my principal, whose order is it, whereupon it was immediately answered by several present there, all of us together, according to paragraph 4. That the undersigned, too firmly assured of the impossibility of stopping this work, and on the other hand not unaware of the lack of authority to oppose the same with force, since in all well-ordered kingdoms and republics this is the task of the supreme authority or the courts of justice, then took out of his pocket the copy of the verdict of your Honorable Worships, and after having read the same to those persons, in substance said to Cilliers, you are acting contrary to the verdict, for the water runs to the farm Zoetendaal, and you are now diverting it aside from your property, continuing further in a commanding tone: I kindly request you all to cease this work on the land of my principal, and to go away, all of you with your slaves. To which the undersigned received as an answer, that we will not do, but we shall make the trench, for it is not your land; Cilliers then still adding thereto in substance, I must have the water according to the verdict of Stellenbosch, whereupon the undersigned then repeated this request two more times, as appears from paragraph 5. That the undersigned, now seeing that he made no progress, found himself in the necessity, as he has already stated, for lack of being able to obtain a messenger, of proceeding with the protest up to three times in this manner: friends, we are standing here on the proprietary land of my principal; I protest in his name against your action as an act of force, and shall bring it in such manner before the eyes of the Honorable Court of Justice; furthermore notifying them of what occurred, with a request to the deponents to give testimony of the truth thereof if necessary, as appears from paragraph 6. That furthermore, by the undersigned as well as by the deponents, the persons present there besides the 24 slaves were recognized as the citizens: Pieter Cilliers Jansz. Daniel Johannes Rossouw Danielsz. Jacobus Retief Francois du Toit Stephansz. Daniel
Dutch transcription
oogen uwer welEd: achtb: te brengen, nu ziende dat dit zijn oogmerk door het ge„ melde vonnis was verydelt geworden, terstond alles heeft in het werk gesteld moogelijk scheen om het zelve vonnis illusoir te doen worden, waar omtrent hij zo het de ondergeteekende toeschijnt, egter niet gerensseerd is. - Dat de ondergeteekende in den nagt tusschen den 30 november en 1 december A:o pass:o per missive van zyn p„l wierd berigt, hoe hij bij gerugt vernoomen had, dat Pieter Cilliers Iansz: met verscheijde zijner bloed„ vreenden; willens waaren om den volgen„ „de morgen gesamenderhand dat watertje over een vlakke rug, dwars weg na het Erff„ van Cilliers afte lijden, met versoek dat de ondergeteekende nog die zelve nagt tot hem wilde koomen om hem teegen zooda nige moedwilligheid (:indien dezelve mogt gepleegt worden: met zyn goede raad bij te staan Dat de ondergeteekende zig als toen ten spoedigste na zijn p„ls begeeven hebbende aldaar eenige uure vrugteloos na de uijtkomst: van dat gerugt heeft gewagt, tot dat in den nademiddag, alliers aan Rossouw deed weeten, dat hij met de vrienden de volgende „dingsdag morgen vroeg zou koomen, om zijn. 1 zijn grep op te maaken. Dat de ondergeteekende en zijn quali„ teet daar op aan Cilliers heeft geschreeven dat hij ende vrienden wel indagtig dienden te zijn; welke gevolgen het heeft Hosteliteit op ijmands grond te pleegen, terwijl: de ondergeteekende zoutragten te waaken om zulke overlast door gepaste middelen te weezen. Dat de ondergeteekende nu van de Zee„ kerheid der onderneeming overtuigd en geen boode konnende bekoomen, om door deselve teegen de uytvoering van zulk dubdeloos bedrijff geregtelijk te doen protesteeren, door des ondergeteekendens p„l tot getuijgens aan zijn zijde verzogt zijn geworden, de Burgeren Daniel Rouxpaulsz: en Johan¬ nes Bartholomeus Kruger uyt wel„ ker ter secretarije uwer welEd: Achtb: gegeevene mitsgaders gerecolleerde en beEedigde Consonante verklaaringe komt te blijken. — Dat opgenoemde tweede decbr, zynde eene der daagen in welke des ondergeteeken dens p„l van dat watertje het gebruik had des morgens omtrent acht uuren van het Erff van voorm: filliers verscheijde perzoo„ nen kwamen, dewelke zig terstond bega„ den . x . . : : ven na het Land van des ondergeteekenden p„l en als toen de ondergeteekende met ende be„ neevens de deposante mitsgaders de oudste zoon, ende Schoonzoon des p„l suplt. die Lieden zijn te gemoed gegaan, tellende in 't naderen vijffthien Christenen en Vier en Twintig slaven, met pakken en graven voorsien; dewelke koomende op een stuk Land van des onder¬ geteekend ens p„l waar op de afgesneede garven rogge nog laagen, zig terstond bezig heelden met een grop te maaken volgens paragraaf te 21 ƒ ƒ ƒ Dat daar op de ondergeteekende deselve slaven met de hand geweezen hebben met werken te moeten uijtscheijden, dit ook door zommige dier slaven, gedaan wierd, zynde /:zoo het scheen:/ bij hun zelve overtuijgd, dat op een anders plaats onbevoegd waaren, om iets van die natuur te verrigten, intusschen voorsz: Cilliers en zyn geselschap, dewelke zig nog bij de agterste slaven bevonden nader gekoomen zijn, als toen den Burger Daniel Johannes Rossouw danielsz: zig driftig voor uijt begaf, en deselve slaven met een force stem toeriep wat is dat daar; toe aan het werk blyven: blykens, paragraaf 3 Dat de ondergeteekende nodig oordeelende in het openbaar te moeten toonen dat het regt ende magt zyner p„l strekte, om op desselfs eygendoms grond het werken te gebieden, of te 48 8 te verbieden, welk Laatste in het staande geval absoluit plaats had, dus in substantie aan die Lieden vraagde vrienden wie geeft u Last om op de grond van mijn p„l een grip te maaken, wiens ordre is het terstond daar op door verscheide daer aanweezende geant¬ woord wierd, wij alle maal te zamen vol„ „gens paragraaff 4. Dat de ondergeteekende te sterk versee„ „kerd van de onmoogelijkheid om dit werk te sluijten en aan de andere zijde niet onkun„ dig, de onbevoegheid om het zelve met ge„ „weld te keer te gaan, wijl dit in alle wel„ geordonneerde rijken en republieken is het werk der operste magt ofte gerechtshooren, als toen uijt zyn zak haalde de Copia van het vonnis uwer welEdele Achtb: en na hetzelve die perzoonen te hebben voorgeleezen, in sub„ stantie tot Cilliers zijde, gij handelt teegen het vonnis want het water loopt na de plaets Zoetendaal, en gij lijd het nu van u: Erff ter zyden aff, vervolgende voorts op een gebiedende to on„ Ik versoek u alle vriendelijk, dat gij dit werk op de grond van myn p„l staakt, en alle met u slaven weggaat. ? den ondergeteekende daar op ten Antwoord bekwam, dat zul„ len wij niet doen, maar wij zullen de grip maaken, want 't isuw Land niet, Cilliers als toen nog substantieelijk, daar by bij voegde, Ik moet het water hebben na het vonnis van stellenbosch, waar op de onder„ „geteekende dit verzoek toen nog twee maa„ len herhaalde, blijkens paragraaff 5. Dat de ondergeteekende nu ziende dat hij niet en vorderde, zig in de noodzaakelyk vond om gelijk hij reeds heeft gesegt, bij manque„ „ment van een bode te kunnen bekoomen, met het protest tot drie maal toe is voort„ gevaaren in deeser voegen, drienden wij staan hier op de eygendoms grond van myn pl¬ ik Protesteer uijt zijn naam teegens uwen handel als een handel van geweld, en zal zulx in diervoegen onder de oogen des Ed achtb. raad van Justitie brengen, leggende wijders het gepasseerde in kennis, met versoek aan de deposante, om daar van des noods getuigenis der waarheid te geeven, blikens paragraaf 6. — Dat voorts, zo bij de ondergeteekende zo wel als bij de deposante de aldaar prae„ sent zijnde persoonen behalven de 24 Haren verkend wierden, voor de Burgers Pieter Cillijers Jansz:. Daniel Johannes Rossouw danielsz: Jacobus Retieff Francois du Soit Stephanusz: Daniel „
English
Daniel Malan Davidsz Petrus Louw the elder, father-in-law Jan Cilliers Jansz brothers Abraham Cilliers Jansz Johannes Gabriel Rossouw Gabrielsz Gabriel Rossouw Gabrielsz brothers-in-law Daniel Rossouw Gabrielsz Charl Marais Jacobusz Jan Minnaar Philipsz Jan Ruygrok and Petrus Engelbregt whereupon the undersigned, after he had written down the names of those persons, returned with the deponents to the farm of his principal, while those persons remained at work there until late in the afternoon, according to paragraph 7. That the principal of the undersigned, notwithstanding what has already been stated, has always taken care that the stream of water on the days determined for Cilliers was diverted unhindered to him, Cilliers; but that he, Rossouw, discovered to his deep grief that repeatedly on the days determined for him, the water was diverted during the night to Cilliers, and that finally the malice went so far that on the days determined for Cilliers, that stream of water was also diverted at night into the vineyard of Rossouw, without him, Rossouw, being able to discover who was guilty of that misdeed; then finally fearing whether that might not perhaps be a trick to falsely accuse him, Rossouw, of some wrongdoing, he deemed it necessary to have watch kept by that stream of water at night, in order to discover the perpetrator or perpetrators, and having sent two of his subordinates there for that purpose on the evening of the first of this month, they brought in during the early night, around half past nine o'clock, Adam of Mozambique, slave of the aforementioned Pieter Cilliers, according to whose statement, also annexed hereto and further recollected and sworn to, it appears that he, the deponent, was frequently ordered by his master, in the evening around eight o'clock and precisely on the diversion days of Rossouw, to cut through the ditch and, although that stream of water can hardly reach halfway to the property of Cilliers, nevertheless to divert it thither; that he, the deponent, always did so, until the aforementioned first of January, when he, the deponent, was caught in the act and detained. That the undersigned, considering this intolerable manner of conduct, as the same is placed in a simple yet truthful light, readily understood how this act, to use the very words so often employed by the great Dutch jurist, the President van Bynkershoek, that the question now no longer exists in law but in fact, because, as he says in his treatise on public affairs, volume 2, page 176, it is a delicate matter to deprive anyone in the world of his acquired right; that this deed also seems to belong to that which Damhouder, in his Criminal Practice, chapter 97, number 4, places under public force, and where in chapter 100, number 5, he speaks of private force, he explicitly includes those who, with an assembly of people without weapons, drive someone from his house or land and place themselves in possession thereof; that he further, in chapter 101, number 5, holds all helpers and co-abettors, who have given counsel or deed thereto, equal to the principal; just as also Martinus Casar in his Contemporary Law, book 4, title 15, on interdicts, numbers 20 and 27, speaking of the ejection from someone's house or land, as well as Carpzovius in his treatise on Capital Crimes, volume 1, chapter 37, page 292, numbers 8 and 9, and J. Moorman on Crimes, etc., chapter 10, page 130, number 2, show themselves to be of the same opinion with Damhouder and many other doctors of law; that the act of Cilliers and his companions also runs directly counter to the sentence of Your Honorable Excellencies, the clear letter of which is that he, Cilliers, shall be permitted to use the water for three days, solely for his farm named Zoetendaal, without being permitted to divert the same anywhere else, whereas they, on the contrary, divert that stream of water along a specially made ditch, over a flat ridge, off to the side, to the plot of land for which it was never requested and cannot even reach. That the aforementioned Cilliers, thus having dared to undertake to come with a superior force onto the freehold land of the principal of the undersigned to commit acts which neither he nor the company accompanying him were permitted to do, and thus having encroached upon the right of sovereignty, the principal of the undersigned can now no longer be secure for a single hour in his own house or dwelling. That the undersigned, in compliance with the request of his principal, saw no other way open than, as he is doing hereby, to turn to Your Honorable Excellencies and very respectfully lay the well-founded complaints of his principal before you, humbly praying that it may graciously please Your Honorable Excellencies to look down with a judicial eye not only upon the committed deeds themselves, but also upon the consequences feared therefrom, and particularly upon the insult done to Your Honorable Excellencies in contravening your very sentence. For which reasons the undersigned deems himself incompetent to enter into or proceed with the other party in a civil suit; requesting therefore that the same, on grounds of law, may be placed into the hands of the Fiscal's Office, with the further request that the frequently mentioned Pieter Cilliers may be condemned to undo everything done to the contrary free of cost and damage, as well as pay all costs incurred in this matter, or in such manner as Your Honorable Excellencies shall deem proper. Doing which, was signed: B. de Vaal, in quality in the margin: Exhibited in Court the 8th of January 1789 still lower: Agreed, signed: W. J. van Rijneveld, sworn clerk. underneath stood: Extract
Dutch transcription
Daniel Malan Davidsz Petrus Louw de oude /: schoonvader Jan Cilliers Jansz :broeders Abraham Silliers Jansz: Johannes Gabriel Rossouw gatreel z: C gabriel Rossouw gatrielsz: Zwagers Danvel Rossouw gabrielsz: p Charl Marais Jacobusz: Jan Mennaar Philipsz: Jan Ruygrok en Petrus Engelbregt waar op de ondergeteekende na dat hij de namen dier lieden had opgeschreeven met de deposan„ „ten na de plaats van zijn p„l is te rug ge„ keerd, terwijl die Lieden aldaar aan het werk zijn verbleeven tot laat in de nademiddag volgens paragraaff 7 Dat des ondergeteekendens pr niet„ teegenstaande het reeds gemelde steeds heeft gezorgd, dat het watertje op de daagen voor cilliers bepaald ongehinderd na hem Cil„ liers wierd afgekeerd; dog dat hij Rossouw tot innige Smart ontwaarde, dat men tel„ kens op de voor hem bepaalde daagen, het water des nagts na Cilliers aflyde, en dat eindelijk de kwaadwilligheid zo verre ging, dat op de dagen voor Cilliers bepaald, dat watertje meede des nagts en in de wijngaard van Rossouw wierd gelijd, zon„ der dat hij Rossouw konde ontdekken wie schuldig aan dat mis bedrijff was; dan eyndelyk vreesende of dat niet misschien mogte weezen een konstgreep, om hem Rossouw eenig kwaadvulschelijk aan te wryven oordeelde noodig, des nagts by dat watertje te doen opassen, ten einde den dader ofte daaders te ontdeken, en daar toe op den Eerste deezer des avonds twee zijner onderhoorige afgestuurt hebbende bragten dezelve in de voornagt omtient half tien uuren Adam van Mosambicque Lyff eijgen van voorm: Pieter Cilliers, volgens welke ten deeser meede geannexeerde mitsgaders, gerecolleerde en beeedigde verklaaring, komt te blijken, dat hij de„ posant dikwils door zijn Leijfheer ge¬ „last geworden is, om 's avonds omstreex agt uuren en wel juist op de Lydaagen van Rossouw, de grip door te steeken en dat watertje, schoon het zelve nauwlyks op de helft na het Erff van Cilliers kan koomen, egter daar heenen af te lijden; dat hij deposant zulx altoos gedaan heeft, tot op de eevengem Eerste Januarij, als wanneer hy deposant daar bij geattrappeerd en vast gehouden was. Dat de ondergeteekende deese intolloran„ te „te handelwijze, zoo als dezelve in een eenvou„ dig dog teffens waaragtig dagligt is gesteld over„ weegende, als ras begreep hoe dit bedrijff /:om de eijgene woorden zo dikwerf door den groote hollands regtsgeleerde den Praesident van Bynkershoek gebeesigt te gebruiken :/ die questie nu niet meer in regte maar in fijte bestaat, wijl het gelijk hij in zijn verhandeling van straats zaaken 2 deel pag 176. zegt een nee„ telige zaak is, iemand ter waereld zijn ver kreege recht te ontneemen, dat ook die daad scheijnt te behooren tot dat geene het welk damhouder in zijn practijk Crimineel Cap n 97 No 4. onder force publicque brengt, en daar hij Cap: 100 N:o 5 van force prive spreekt, uijt drukelyk de zulke teld, die met vergade„ „ring van volk zonder wapenen iemand verdrijft uyt zijn huis of grond en hem zel„ ve daar in possessie steld —: dat hij wijders Cap 101 N:o 5. alle helpers en meede verleegers, die raad of daad daar toe gegeeven hebben, met de p„lo gelijk houd: zoo als ook Mar„ thinus Casar in zijn heedendaags regt Lib 4 Fet: 15 de Interdictio N:o 20 en 27. van het slooten uijt ymands Huijs of grond spreekende mitsgaders Carpzoreus en zyn verhandeling van Lijfstraffelijke misdaaden 1 deel 37 Hoofdstuk pag 292. No. 8 en 9 en J: Moorman over de misdaader enz enz 10 hoofd stuk pag 130 N. o 2. met damhouder en veele andere D D van het zelve gevoelen toonen te zijn—: dat ook het bedrijff van Cel„ „liers en zijn byweezende, lynregt aanloopt teegen het vonnis uwer Wel Ed: Achtb: waar vande duydelijke Letter is, dat hij Cilliers het water zal moogen gebruiken drie dagen, Eeniglijk tot zijn plaats genaamd zoeten„ daal zonder het zelve ergens anders te moogen heenlijden daar zij inteegen¬ deel dat watertje langs een expres ge¬ maakte grip, over een platte rug, ter zijden af, na het Erff lijden, waar op het nooijd is gevraagd en ook niet komen kan. Dat gem Cilliers dus hebbende dur„ ven onderneemen met een overmagt te komen, op de ygendoms grond van des ondergeteekendens p„l tot pleeging van daaden die hij nog zijn bijhebbend gezel schap niet en vermogt en dus getreeden is, in het regt der opperheerschapy, des on¬ dergeteekendens p„o nu ook geen uur meer kan verseekerd zijn, en zyn ijge¬ huijs of wooninge. Dat de ondergeteekende ter voldoening aan het verzoek zijner p„l geen andere weg openzag, dan gelijk hij is doende bij deezen het te wenden tot uw Ed: Achtb: en zijner p„l to gegronde gegronde klagten zeer Eerbiedig neder te leg¬ gen in den schoot van wel dezelve, ootmoe¬ dig smeekende, dat het uwel Ed: achtb: goed„ gunstig moge behaagen, met een regterlyk oog te willen nedersien niet alleen op de gepleegde daaden zelve maar ook op de daar uijt gevreest wordende gevolgen en zonderling op den hoon uwer WelEd: achtb: in het contrarieeren van wel der„ zelver vonnis aangedaan Om welke reedenen de ondergeteekende zig oordeeld om bevoegd, om met parthije in een fiviel proces te komen of te mogen treeden; versoekende mitsdien, dat het zelve op gronde van Rechten mag worden gesteld in handen van het officium Fiscaal met verder versoek dat de meergemelde Pieter Cilliers mag worden gecondemneerd, al het ter Contraire gedaane kost en schaa¬ deloos af te doen beneffens in alle de ter zaake deeses gevallene kosten ofte indier„ voegen als uwelEdele achtb: zullen vinden te behooren. — 'T Welk doende /:was geteekend:/ B: de vaal qq /:in margine:/ Eschi„ bitum in Judicio den 8 Januarij 1789 /:nog lager:/ accordeerd: /: geteekend:/ W: J: V„ Rijnereld g Clercq. /onderstond:/ Extract
English
Extract from the civil roll held at the Cape of Good Hope, Thursday the 8th of January 1789. The Burgher Bernhardus de Vaal as representative in this capacity of the former deacon of Drakenstein, the honorable Daniel Rossouw, plaintiff, against the Burgher Pieter Cilliers, defendant, to see served against him a petition with costs regarding the malicious acts committed by him, Cilliers, and his accompanying party, together with many slaves on the second of this month on the property of the said honorable Rossouw; the Burghers Jacobus Retieff, Daniel Bosman, and Francois du Toit appearing for the defendant and legitimizing themselves with a power of attorney passed before the Secretary at Stellenbosch, the honorable Anthonij Faure, by the defendant and also by fellow Burghers Daniel Malan Davidsz, Jan Cilliers Jansz, Andries Bernhardus du Toit, Carel Christoffel Frick, Gabriel Rossouw Gabrielsz, Jan Rossouw, and Francois Roos; and having heard read the aforesaid petition submitted by the plaintiff together with its annexes, advance thereto: that they have committed no violence, nor have they ever had the intention to commit any violence or to harm anyone, but that they, because the defendant is a poor man and the plaintiff, contrary to the judgment rendered by this Court, has withheld even drinking water from the defendant, have consequently assisted him, the defendant, to open the old trench, which has already been there for 40 years and which the plaintiff out of malice allowed to become overgrown with refuse; that they furthermore were not at all on the plaintiff's property, but on Company land, although the plaintiff had sown that land with rye to spite the defendant; the rye, when they opened the trench, having already been harvested; adding hereto that the defendant absolutely cannot do without the water in question without falling into ruin with wife and children, and that this is a crying injustice on the part of the plaintiff, since he does not need the water in question himself and otherwise has enough water to make a living. The plaintiff in his capacity, having exhibited his aforementioned power of attorney, presents a petition furnished with 2 annexes, the same reading as follows on folio 1, 3. The plaintiff in his capacity chiefly argues against this that, regarding the commission of violence, he needs no further proof, since it is already sufficient evidence that the defendants in their capacity cannot at all deny having deliberately proceeded with so many persons and slaves to the place of the plaintiff in order to make the judgment of this Court illusory through the commission of violence; while the defendant has not refrained from saying publicly that he must have the water according to the judgment of Stellenbosch. That furthermore the water in question has always been held on precarious sufferance and that this is proven by the conditions of sale publicly read when the honorable Orphan Masters sold the place Zoetendaal; so that the buyer of the said place Zoetendaal well knew beforehand that no right to the water in question pertained to him, as it had been granted on precarious sufferance to the previous possessor; that although, everything notwithstanding, through this Court granting 3 days of that water to the defendant, a servitude was placed upon the plaintiff's land that had never before been attached to the land, the plaintiff nevertheless was satisfied and strictly conducted himself according to the judgment of the Court, namely by letting the water flow down to the place Zoetendaal; but that the defendant, contrary to the judgment which dictates not to divert the water sideways, nevertheless, assisted by so many men, brought the disputed water to his premises. That it furthermore surprises him, the plaintiff in his capacity, that one of the defendants in his capacity, being Jacobus Retieff, now also insists on the water in question in favor of the defendant, since Retieff himself, having been the owner of the aforesaid place Zoetendaal during the time of Landdrost Bergh, demanded at that time the water from the widow of Gabriel Rossouw, the next neighbor of the principal plaintiff, without making any claim on the water of the plaintiff currently in question; having also himself said during the commission held at that time that he did not have the least right or claim to the water of the plaintiff in his capacity. Persisting therefore in his submitted request. The defendants in their capacity advance thereto: that the plaintiff himself does not comply with the judgment, and withholds the water from the defendant, and that they furthermore have done nothing other than to restore the water to its old course; persisting in what they have stated, adding that the petition submitted by the plaintiff in his capacity is filled with many untruths. The Court, before deciding on the petition submitted by the plaintiff and the documents annexed thereto, commissions two honorable members of this Court to conduct an ocular inspection at the contentious place to determine whether and to what extent the parties have acted contrary to the judgment rendered by this Court in the case on appeal, and to make a proper report of their findings. Agrees /:was signed:/ W. S. v. Ryneveld, sworn clerk /:lower still:/ Agrees /:signed:/ J. Ryneveld, sworn clerk. /:underneath stood:/ To the Right Honorable Johannes Izaak
Dutch transcription
Extract uit de Ciriele rechts rolle gehouden aan Cabo de goede Hoop Donderdag den 8 Januarij 1789 Den Burger Bernhardus de vaal als gem: geme: van den oud diacon van drakensten S:t Da„ niel Rossouw reg„t Contra de Burgers Iacobus Retieff den burger Pieter Cilliers Daniel Bosman, en Francois Iansz: gereq=de omme weegens de du Foit voor de geregde Compa¬ door hem Cilliers en zijne bij heb¬ reerende en zig met eene proc: bend geselschap mitsgaders door den gereq: op hun ende veele slaaven op den tweeden dee„ meede burgers Daniel Ma„ zer maand gepleegde kwaadwil„ lan davidsz Jan Cilliers Jansz Andries Bernhardus du ligheid op de Eygendoms grond Tdit, Carel Christoffel Frick van gemelde Ft Roszouw gabriel rossouw gabrieesz: te zien dienen van Request Jan Rossouw en Francois Cum Expensis Roos voor den Secretaris te Stellenbosch S:t Anthonij faure gepasseerd, legitimee„ rende mitsgaders het voorsz: door den requirant ingediend request met dies bylaagen hebbende hooren Leezen, advan„ ceeren daar op: dat zij geen geweld hebben gepleegd, nog ooknimmer voorneemens zijn geweest eenig geweld te pleegen, of ijmand leed te doen, maar dat zij, terwil den pl den 99 reg:t: zijne gen:e proc: vertoond hebbende praesenteerd Een request gemunieert met 2 bijlaa„ gen luijdende het zelve als volgd gereqde op F: I. 3. F. gereq:de een arm man is, en den reg:s Contrarie het vonnis, by deezen raade geslaagen, hem gereg:de zelvs het drinkwater heeft onthouden; derhalven hem gereq:de hebben geadsisteert, om de oude grep, welke zich reeds zeedert 40 jaaren aldaar heeft bevonden en welke de reqte uyt kwaadaardigheid met vuylins heeft laaten toegroeijen te openen. dat zy voorts geen„ zints op des reqts. eygendoms grond, maar op Comp„e grond zijn geweest; of schoon de reg:t dat land om de gereqde te torten met rog bezaaijd had; zynde de rogge, wanneer zij de grep hadden geopend reeds afgeoogst geweest, hier bij voegende dat den gereq:de volstrekt het waater in quaestie niet kan ontbeeren, zonder met vrouw en kinderen ongelukig te worden, en dat dit van den req:t eene schreeuwende onrechtvaardigheid is: daar hij 't water in queestie zelve niet nodig hebbende, buij¬ ten dien water genoeg heeft om te kunnen bestaan. den 49 regt: brengd daar teegen hoofzaakelik in, dat hij nopens het pleegen van geweld, geen bewijs, meer noo„ dig heeft, daar reeds een genoegzaame preuve is, dat de qq gereq=de geenzints kunnen ontkennen met zoo veele perzoonen en slaven zig opzettelijk naar de plaats van den reqt te hebben begeeven om het vonnis„ van deezen raade door het pleegen van geweld Jllusoir te maaken: Terwijl den geref:de zich niet heeft ontzien publiek te zeggen dat hij het waater moet hebben naar 't vonnis van Stellentosch, - Dat wijders het waater in queestie altoos is bezeeten, proecario en dat dit beweezen is, door de Coopconditie wanneer Heeren Weesmeesteren de plaats zoeten„ daal hebben verkogt publiek afgeleezen; zoo dat de kooper van dezelve plaats Zoetendaal wel te vooren heeft geweeten, dat hem op het water en quaestie, als van dan de voorige bezitter praecario toegestaan, geen regt Competeerde; dat hoe zeer ook des alles niet teegenstaande door deezen raade, met aan den geregde 3 dagen van dat water toe te staan, op de plaats van den reqt: is gelegt een servituut het welke nooyt te vooren op de plaats is gehegt geweest, de reqt zich egter heeft te vreeden gehouden en stiptelijk naar het vonnis des raads met namentlijk het water na de plaats zoetendaal te laaten aff„ „loopen gedraagen - maar dat de gereq:te Con„ trarie het vonnis het welke dietreed om het water niet ter zijde af te Lijden, egter gead„ sisteert, met zoo veel manschappen het quaestieuse water heeft naar het Erffgebracht Dat het Hem qq req„ts wyders verwondert aat„ eender qq gereq: zynde Jacobus Re„ „tief tans meede ten voordeele van den gereq„de op het water in quaestie insteerd: daar hij Retieff zelve ten tijde van den Land¬ „drost Bergh, bezitter geweest zijnde, van de voorsz plaats Zoetendaal als toen ge„ eijscht heeft het water van de weed Gabriel rossouw de naaste buur van den p„l reg„ zon„ „der op het water van de reg„t tans in quaestie, praetentie te maaken: Hebbende teffens bij de ter dier tijd gedaane Commissie zelve gezegd op het water van den q4 regt ge en het minste recht of aanspraak te hebben. - persisteerende dus bij zijn gedaan Verzoek 6 verzoek. Degg gereg:l advanceeren daarop: dat den req„t zelve niet aan het vonnis voldoet, ende gereg„d het water onthoud, en dat zy wyders niets anders hebben gedaan als het water in zijn ouden Loop te brengen; per„ sisteerende bij hun geprofereerde met byvoeginge dat het request door de q4 reg„ts ingedient, met vee„ le onwaarheeden is opgevuld. De Raad, alvoorens op het door den Reqt: ingediend request ende daar bij gean¬ nexeerde stukken te disponeeren, Commit„ „teerd Twee Heeren Leeden deezes Raads, om ter plaatze Contentieus oculaire inspectie te neemen, of en in hoe verre door partijen teegens het bij deezen Raade in Cas d'appel gevelde vonnis is aangehandeld en van derzelver bevindinge te doen behoorlyjk rapport. Accordeert /:was geteekend:/ W„ S„ V: Ryne„ „veld aclercq /:nog lager:/ Accordeert /:geteek:/ J„ Ryneveld g:Clercq W /:onderstond:/ Aan den WelEdele Acht„ baaren Heere Johannes Izaak
English
To the Honorable President Izaak Rhenius and the Honorable Council of Justice of this government. Honorable Gentlemen, Whereas the citizen Bernhardus de Vaal, as authorized proxy of the former deacon of the Drakenstein congregation Daniel Rossouw, son of Pieter, had summoned the citizen Pieter Cilliers, son of Jan, for the 8th of the past month of January, and simultaneously presented a petition containing principally a complaint that, notwithstanding the judgment rendered in appeal by this Council on 2 February 1788 regarding a certain dispute that arose between the aforesaid Rossouw and Cilliers over a watercourse, which dictates that the defendant Cilliers shall be permitted to use that water three days a week, note well, solely for his farm Zoetendaal without being allowed to divert it anywhere else; the said Cilliers nevertheless, on 2 December last, being precisely one of the days on which the aforesaid Rossouw was to use the water in question pursuant to the aforesaid judgment, did not shrink from opening an old ditch, even partially across the freehold land of the aforesaid Rossouw, with the assistance of the citizens Daniel Johannes Rossouw, son of Daniel; Jacobus Retief; Francois du Toit, son of Stephanus; Daniel Malan, son of David; Petrus Louw the elder; Jan Cilliers, son of Jan; Abraham Cilliers, son of Jan; Johannes Rossouw, son of Gabriel; Gabriel Rossouw, son of Gabriel; and Daniel Rossouw, son of Gabriel; Charl Marais, son of Jacobus; Jan Minnaar, son of Philip; Jan Ruijgrok; and Petrus Engelbregt, and thereby diverting the water, which ran in a direct line down to the farm Zoetendaal, toward a certain adjacent plot belonging to him, Cilliers; requesting that it may please your Honors to place the aforesaid committed acts of violence into the hands of the Fiscal's office, and to condemn the mentioned Cilliers to restore everything done by him at his own cost and without indemnity, and to pay the costs incurred in this matter. Whereas, on the other hand, it was submitted on behalf of the respondent by the aforesaid Jacobus Retief and Francois du Toit, together with the citizen Daniel Bosman, that they had committed no violence, but had acted in accordance with the judgment, namely by opening and cleaning the ditch which had already run along the plot of the aforesaid Cilliers for 40 years, and which Rossouw had caused to be filled in with bushes and rubbish. Your Honors then pleased, before deciding upon the said submitted petition, to commission the undersigned to conduct an on-site ocular inspection at the contentious location to determine whether and to what extent the parties have acted contrary to the aforesaid judgment rendered in appeal by this Council, and to submit a proper report thereof to your Honors. The undersigned, having assembled on the 28th of the just elapsed month of January to comply with the said resolution taken by your Honors, caused the aforesaid Rossouw and Cilliers to appear at the place in question and asked them by whom and in what respect they actually believed that the aforesaid judgment had been violated. Which was immediately answered by the aforesaid Rossouw, saying that, since the judgment clearly dictates that Cilliers shall only be permitted to make use of the water in question on his farm Zoetendaal, without being allowed to divert it anywhere else, and he, Rossouw—although he also had reasons not to acquiesce in this, as it appears most clearly that the farm Zoetendaal is not entitled to the water in question, both by virtue of the conditions of sale read out by the Orphan Masters at the sale held on 14 March 1770, and also because of the location of the same farm Zoetendaal, which, as can be clearly seen, is not situated on that water, but on the Berg River—had nevertheless, to prevent unpleasant consequences, remained content, and had caused the water to run in accordance with the aforesaid judgment on the set days and in its old ditch in a direct line down to the farm Zoetendaal; yet the aforesaid Cilliers had dared to undertake not only to divert that water sideways and toward his plot contrary to the aforesaid judgment, but to do this, despite the protests of him, Rossouw, on his freehold land, and indeed by forceful hand with the help of 15 citizens and 24 slaves. Against which it was put forward by the aforesaid Cilliers that he had in no way acted contrary to the judgment, but that, on the contrary, since the judgment rendered in appeal fully approved the judgment pronounced in the first instance, only with a change in the days on which the parties should make use of the water in question, and the judgment in the first instance dictates that he, Cilliers, should clean the ditch upwards as far as the dam of Rossouw, he therefore, with the help of such persons as were appointed by him as his proxies and who thus had to represent his interests, had opened the ditch filled in by Rossouw in accordance with the aforesaid judgment of the Landdrost and Heemraden at Stellenbosch, approved in that respect by this Council; and that above all this, besides Rossouw having diverted the water in question into an old ditch which certainly runs down toward the farm Zoetendaal, but which is situated in such a manner that the water, on account of the sandy soil, cannot at all be brought to the farm Zoetendaal, and that even if the water reached that far, it could still not well be used for the vineyard and garden.
Dutch transcription
WelEdele Achtbare Heer Eij Heeren Wanneer den Burger Bernhardus de raal als gew: gem: van den oud diacon der drakensteensche gemeente Daniel Rossouw Pietersz: teegens den 8:e der eren gepasseerde maand Januarij heeft laten dagvaarden, den burger Pieter Cilliers Jansz: en door denzelven de vaal te gelik is. gepraesenteerd, Een request behelzende hoofd¬ zakelijk een beklag dat niet teegenstaande ook het bij deezen raade weegens zeekere tusschen voorsz: rossouw en Cilliers geree„ „zene queestie, over een waterloop in dato 2 februarij 1788. in Cas d'appel gevel de vonnis, komt te dicteeren, dat ged. te Cilliers dat water 's weeks drie dagen zal moogen gebruiken NB eniglijk tot zijn plaats zoetendaal zonder het zelve ergens anders te moogen heen Lijden, den„ zelven Cilliers zig egter op den 2 december st zynde juist eene der daagen en welke Izaak Rhenius, praesident beneevens den E: Achtb: raade van Justitie deezer gouverne„ „ments. voorsz 1 k: voorsz: Rossouw ingevolge het eevengem: don„ „nis het quaestieuse waater moeste gebruijken niet had ontzien met behulp van de bur„ gers Daniel Iohannes Rossouw danielsz Jacobus Retier Francois du Soit Stephsz: daniel Malan davidsz: Petrus Louir de oude Ian Cilliers Jansz: Abraham Cilliers Jansz: Johannes Rossouw gatrielsz: gabriel Rossouw gatrielsz & daniel Rossouw gtz Charl Marais Iacobusz: Ian Minnaar Philipsz Jan Ruijgrok en Petrus Engelbregt een oude grep zelvs voor een gedeelte over¬ het eigendoms Land van voorsz: Rossouw te openen en het water, het welke Linca Recta naar de plaats Zoetendaal afleep daar door naar zeeker ter zijde geleegen en hem Cilliers, toebehoorende Erff te Lijden, met verzoek dat het van uwelEd: achtb: welbehaagen zijn mooge, de voorsz: ge„ „pleegde dadelijkheeden te stellen, in Han„ „den van het officium Fiscaal en gerepte Cilliers, te condemneeren, al het door hem gedane kost en schadeloos te herstellen, en de ter deezer zaake gevallene kosten te betal„ Terwijl Terwijl daar en teegen door voorsz: Iacobus Retiets en Francois du Toitmitsgaders de burger Daniel Bosman voor den gereq„de is ingebracht, dat zij geen geweld hadden gepleegd, maar ingevolge het oonnis waren te werk gegaan met namentlijk de sloot welke reeds zeedert 40 Iaaren langs het Erff van voorsz: Cilliers had gelopen en welke Rossouw met bosjes en vuijlnis had doen toegooijen, te ope nen en schoon te maken. — Heeft het uwelEd: Achtb: als toen be„ haagd alvoorens op het ged„e ingediend request te disponeeren de onderget: te committeeren om ter plaatze Contentieus te neemen oculaire inspectie of en in hoe verre door partijen teegens het voorsz: bij deezen raade in Cas d'appel gevelde vonnis is aangehan¬ deld, en daar van aan UEd: achtb: zoude zijn gedaan behoorlijk rapport. de ondergets: dan ter voldoening aan dezelve uwelEd: Achtb: genomene resolutie daar toe op den 28e der even afgeloope ne maand Januarij gevoceerd hebbende, hebben, als toen voorsz: Rossouw & Cil¬ liers ter quaestieuse plaatze doen appoinc teeren en dezelve afgevraagd, door wie en in welken opzigte zij eigentlijk vermeen„ den dat teegens het voorsz: vonnis zoude zijn aangehandeld, 'T geen terstond door ƒ . 1 „ . door voorsz: Rossouw wierd beantwoord, met het zeggen, dat, daar het vonnis duidelijk dicteerd dat Cilliers van het water in qucas„ tie enelijk zal vermogen gebruiken, te maken op zijn plaats Zoetentaal: zonder het zelve ergens anders te moogen heen lijden, en hij rossouw /: of schoon hij ook reede: had, om hier inne niet te berusten, als blij¬ kende het ten Claarsten dat de plaats Zoetendaal, zoo uit hoofde van de door Heeren Weesmeesteren bij de op den 14 maart 1770. gedane verkoping; opgeleezene koop conditien, geen regt op het water en quaestie toekomt, als ook weegens de situatie van dezelve plaats Zoetendaal die, gelijk het duidelijk te zien is, niet op dat water, maar op de Bergrivier is aangelegd:/ zig egter, ter voorkooming van onaangenaame gevolgen, heeft te vreeden gehouden, mitsgaders het water ingevolge het voorsz: vonnis, op de gezette dagen en deszelfs oude Stoot linia recta naar de plaats Zoetendaal doen afloopen; voorsz: Cilliers nogtans had durren onderneemen om niet alleen dat water Contrarie het voorsz: vonnis ter zijde en naar zijn Erff af te leijden, maar dit onaangezien de protestatien van hem Rossouw te doen op zyn eygendoms land, en wel geweldadiger haud met behulp van 15 burgers en 24 Slaaven. — Waar Waar teegens door voorsz: Celliers weerd ge„ advanceerd, dat hij geen zints Contrarie het vonnis had aangehandeld maar dat hij in teegendeel daar het vonnis in Cas d'appel geveld, wel deegelijk het ter eerster ins tantie uijtgesprooken vonnis approbeerde alleenlijk met verandering der daagen in welke partijen van het water in quaestie zouden moeten gebruik maaken, en 9 het vonnis ter eerster instantie dicteerd dat hij Cilliers de Sloot, opwaards tot aan den dam van Rossouw zoude moeten schoon maaken, dierhalven met behulp van zoodanige perzoonen dewelke door hem tot zijne gemachtigdens waren aan„ gesteld, en dus zyne belangens moesten voorstaan, ingevolge het voorsz: bij deezen raade en dat opzigte geapprobeerde vonnis van Landdrost en Heemraaden aan stellen„ bosch de door Rossouw toegewerkte sloot had geopend en dat boven dit alles, be¬ halven dat Rossouw het water en quas„ tie had afgeleid en een oude sloot welke zeekerlyk wel naar de plaats Zoetendaal afloopt; edog welke zoodanig gesitueerd is, dat het water weegens de zanderige grond, niet alleen geenzints op de plaats Zoetendaal kan gebracht worden, maar dat het water ook zelfs zoo verre gekoo„ men zijnde, als dan nog niet wel voor den wijngaard en huin zoude kunnen geëm„
English
be employed, the aforesaid Rossouw at the same time, even on those days that are appointed for his use, notwithstanding the aforesaid verdict of Stellenbosch states that he must then still supply as much drinking water to him, Celliers, as shall be feasible for him, nevertheless did not let a single drop of water flow down. Whereupon, it being replied by the aforesaid Rossouw that he completely left it to the judgment of the undersigned whether, in view of the small quantity of the water in question, it could ever be possible for the same to be used by him on those four days a week for moistening his vineyard, while then still letting as much water flow down as would then correspond to the intention of Landdrost and Heemraden, seeing that even all the water on those days on which Cilliers makes use of the same, being diverted into the new ditch to the Erf, in all those three days barely reaches the Erf even once, and for the most part only reaches a distance of about half the Erf of Cilliers from the place of him, Rossouw: so that therein already resides an absolute impossibility for him, Rossouw, if he nevertheless wished to enjoy the very only point that is found in the verdict of Stellenbosch to his advantage, to be able to comply with that part of the aforesaid verdict. Whereupon it was nevertheless pursued by the mentioned Cilliers that this did not take away the fact that the verdict of Stellenbosch, which for that part was approved by this Council, had assigned him drinking water during the time that Rossouw made use of the water for his vineyard, and that he therefore on that account claimed drinking water. The undersigned, noticing that, since each of the parties in his own regard attempted to conduct himself strictly according to the letter of the verdict and thus obstinately continued to hold fast to their arguments in that respect, there was thus as yet no possibility to effect any mediation between them, but that rather the parties with their mentioned continued to insist upon the execution of a verdict which the situation of the places and watercourse in question rendered entirely impossible, therefore thought it necessary to take a precise inspection of everything themselves, in order to then, besides a report of their commission and findings, also be able to supply to Your Honourable Worships those reflections which they would judge most suitable to interpret further the aforementioned verdict in such a manner that, removing all further misconceptions and misunderstandings, it could be strictly maintained. The undersigned then, having proceeded at the request of the aforesaid Cilliers and his authorized agents, first to inspect the new watercourse running from the quitrent land of Rossouw to the Erf of Cilliers, in order to be able to observe towards the place Zoetendaal and towards the quitrent land of Rossouw, very clearly had to see at that time that by the mentioned Cilliers, by leading the water across the Erf and thus a very considerable distance aside from the old course, action was taken completely contrary to the intention which Your Honourable Worships manifested in the aforesaid verdict, since the verdict clearly states: solely to his place Zoetendaal without leading the same aside. Which opinion having been communicated by the undersigned to the aforesaid Cilliers, the same submitted in that regard for his discharge that, while the water during the carrying out of the commission and the pronouncing and delivery of the verdict rendered in case of appeal ran in the new ditch across his Erf, and it is true that by the Council in the verdict it was forbidden to lead the same elsewhere, yet without making mention of the aforesaid watercourse across the Erf, nor making the slightest alteration concerning the same, he had therefore adhered to the verdict, and had not led the water a foot's breadth aside. Which was nevertheless contradicted by the aforesaid Rossouw, saying that this new ditch is an old water drain of some springs coming from the place of the widow Gabriel Rossouw lying above the Erf and running across the aforesaid Erf to the place Zoetendaal, while subsequently by permission a ditch had been made from the Erf of Cilliers to the watercourse in question, which in part crosses the freehold land of him, Rossouw, notwithstanding, however, that the actual course in question had in fact been and remained the old course running straight down from the quitrent land to the aforesaid place Zoetendaal; that at the same time by the verdict of the Council the water had been granted by no means to the Erf, but to the place Zoetendaal; that this being clearly stipulated in the verdict, and at the same time forbidden to lead the same aside, which is to say to the Erf, which has never or ever had any claim to the water in question, or been granted any right in that respect, from which it naturally followed that the water ought to flow in its old course, in a straight line to the place Zoetendaal and not at a right angle across the Erf. In which respect the aforesaid Cilliers nevertheless rejoined that, since of the place Zoetendaal, which was 12 morgen in size, he had sold the homestead with a piece of land to the Burgher Jan Marten Enzel, and had retained for himself four morgen of land with the right that was assigned to him to the water in question, he therefore believed that it was all the same whether he used the water on the place Zoetendaal or on the Erf. The undersigned, having subsequently proceeded upwards along the old course towards the dam, in order to inspect the watercourse and the condition of the dam and the ditch above the quitrent land, then observed themselves that
Dutch transcription
geemploijeerd worden, voorsz: Rossouw teffens nog in die daagen welke tot zijn gebruik ge¬ schikt zin, onaangezien het voorsz: vonnis van stellenbosch meld, dat hij dan noch zoo veel tot drinkwater aan hem Celliers zou„ de moeten doen toekoomen, als hem doen lijk zijn zal, egter geen druppel water liet afloopen. — dan daar op door voorsz: Rossouw„ gerepliceerd zinde, dat hij volkoomen, aan de beoordeeling van de onderget: overliet of het uyt hoofde van de geringe quanti¬ teid des quastieusen waters immer mogelijk kan zyn, dat het zelve door hem op die vier daagen 's weeks tot be¬ vogtiging van zyn wijngaard zoude kunnen gebruikt worden, met dan nog zoo veel water te doen afloopen als dan het oogmerk van Landdrost en Heem„ raaden zoude beantwoorden, gemerkt zelfs al het water op die dagen, in welke Cilliers van het zelve gebruikmaakt inde nieuwe sloot naar het Erff afge¬ leid wordende, in alle die drie daagen naawlijks eens tot aan het Erff komt, en den meestentijd vande plaats van hem Rossouw slegts een distantie van Cir ca de helft van het Erff van Cilliers be¬ reekt: Zoo dat daar inne reeds resideert eene volstrekte onmoogelijkheid, om zoo hij rossouw tog evenwel wilde genieten, het aller allereenigste poinct, het welke in het vonnis van Hetlenbosch, tot zijn voordeel word ge„ „vonden aan dat gedeelte van het voorsz: Ion„ nis te kunnen obtempereeren — zoo wierd egter door gerepten Cilliers daar op ver„ volgd, dat dit evenwel niet weg nam dat het vonnis van stellenbosch, het welke voor dat gedeelte door deezen raade is geapprobeerd, hem had toegelegt drink¬ water geduurende den tyd dat rossouw van het water voor zyn wijngaard gebruik maakte en dat hij dus uijt dien hoofde drinkwater praetendeerde. — de ondergez: bemerkende dat, daar par„ tijen een ijder in 't zijne zig stiptelyk aan den Letter van het vonnis trachtende te gedraagen en dus hunne sustenuen dies¬ weegens overzettelijk bleeven vasthouden er dus voor als nog geene moogelykheid was, om eenige bemiddeling tusschen dezelve te kunnen effectueeren, maar dat veel eer partyen met derzelver gem: bleeven insteeren op de Executie van een vonnis, het welke de situatie der plaat„ „zen en waterloop in queestie volstrekt onmoogelijk maakte, hebben dus ge„ meent van alles zelve nauwkeurige inspectie te moeten neemen, ten einde aan uwelEd: Achtb: als dan behalven een verslag van hunne Commissie en be„ vinding vinding, noch te kunnen suppediteeren, die reflectien dewelke zij zouden nodig oordeelen het meeste geschikt te zyn, om het boove„ gem: vonnis zoodanig nader te enterpree¬ „teeren dat het zelve wegneemende al„ le verdere verkeerde begrippen en misver„ stand, stiptelijk zoude kunnen worden ge„ handhaaft. — de onderget: dan op verzoek van voorsz: Silliers en zyne gemachtigdens getreeden zijnde, om eerst op te neemen de nieuwe waterloop zijnde van het Erffpagtland van Rossouw op het Erf van Cilliers, naar de plaats Zoetendaal naar het Erffpagt„ land van rossouw te kunnen gade slaan„ hebben als toen zeer duidelijk moeten zien, dat door gerepte Cilliers, met het water over het Erf en dus eene zeer aan„ merkelijke distantie bezyden de ouden loop af te lijden, volstrekt is aangehandeld teegens de intentie welke uwelEd. Achtb: bij het voorsz: vonnis hebben gemonifesteerd daar het vonnis duijdelijk zegd, Eeniglijk tot zyn plaats zoetendaal zonder het zelve ter zyden af te Lijden. – welk begrip de onderget: voorsz: Cilliers meede gedeeld hebbende, bracht den„ zelven, ten dien belangen tot zyne de„ charge in, dat terwijl het water bij het doender Commissie en het slaan en en pronuntieeren van het in Cas. d'appel gevel„ de vonnis, in de nieuwe sloot over zyn Erff heeft geloopen en door de raad, wel is waar bij het vonnis verboden is, het zel„ ve elders heenen te lijden, zonder nog„ taris vande voorsz: waterloop over het Erffmentie, noch nopens dezelve de ge„ „ringste verandering te maaken, hij zig dus aan het vonnis had gehouden, en het water geen stooo breedte ter zijde uytge„ leijd, 't geen nochtans door voorsz: Ros souw: wierd tegengesproken, met het zeggen; dat die nieuwe sloot zoude zijn eene oude waterloos van eenige fontei„ nen koomende vande boven het Erff leg„ gende plaats van de weduwe Gebriel Rossouw en gaande over het voorsz: Erff naar de plaats Zoetendaal terwijl ver„ volgens bij vergunning zoude zijn gemaakt een sloot van het Erf van Cilliers naar de waterloop in quaestie 't geen voor een gedeelte over, het eijgendoms land van hem rossouw gaat, niet teegenstaande egter de eygentlijke loop in queestie in der daat was geweest en gebleeven, de oude loop regt afschietende van het Erffpagtland naar de voorsz: plaats Zoetendaal; dat teffens door het vonnis des raads het water was toegeweezen geenzints aan het Erff,maar aan de plaats Zoetendaal Zoetendaal; dat dit duijdelyk in het vonnis bepaald en teffens verbooden zijnde, om het zelve ter zijden, het geen zeggen wil naar het Erff het welke nimmer of nooijt eene¬ ge aanspraak op het water in queestie gehad heeft, of eenig recht diesweegens toegekend is af te lijden daar uijt dus natuurlijk volgde dat het water in zijnen ouden loop, lijnrecht naar de plaats zoetendaal en niet met een winkelhaak over het Erff behoorde af te vloeyen — Tenwelken opzigte voorsz Cilliers egter regereerde dat daar hij van de plaats Zoetendaal die groot geweest is 12 morgen, den opstal met een stuk Land, aan den Burger Ian Marten Enzel had verkogt, en daar bij voor zig gehouden, Vier morgen Land met het regt het welke hem op het water en queestie was toegeweezen, hij dus Ver„ meende dat het om het even was, of hij het water op de plaats zoeten„ „daal dan wel op het Ertf gebruikte. de ondergeteekendens zog vervol„ gens langs den ouden loop op waarts naar den dam begeeren hebbende, om van de waterloop en de gesteldheid van den dam en de sloot boven het Erfpagtland inspectie te neemen, hebben als toen zelve ontwaard, dat
English
that the aforesaid Rossouw can never or at no time be in a position, on those days when he would have to make use of the water in question, to let a sufficient quantity of drinking water run off; in which regard, however, Cilliers and his authorized agents submitted for the consideration of the undersigned whether it might not be possible, if the entire watercourse above the quitrent land were deepened, thereby not only to facilitate the water in its course, but perhaps even to open up several springs and thus obtain an abundance of water there; concerning which, however, the aforesaid Rossouw noted that, although this assertion indeed seemed plausible at first glance, that arduous labor was nevertheless of a rather uncertain outcome, since he believed that while the water currently has an unimpeded course, therefore, if any hidden spring should be located elsewhere, the same would by no means emerge any sooner by deepening the ditch; wishing, however, gladly to submit to a careful examination and test in this regard. Now, as the undersigned have themselves examined everything that could merit the slightest reflection with respect to this extensive matter, they would thus also have little difficulty in presenting to Your Right Honourable Worships various remarks which could shed no small light on this matter; but since the commission of the undersigned was decreed solely to inspect whether and to what extent the parties acted contrary to the aforesaid, the undersigned believe they may excuse themselves therefrom; wherefore, passing over these matters in silence, they only take the liberty of assuring Your Right Honourable Worships that everything that occurred between the parties after the pronouncement of the aforesaid judgment had its origin both in the absolute impossibility of complying with the judgment, and in a misconception or misunderstanding by the parties regarding the intention of the judgment itself. As to the first, Right Honourable Worshipful Sirs, namely the absolute impossibility of complying with the judgment, the undersigned believe that this will already have been sufficiently evident to Your Right Honourable Worships from the foregoing; for after all, the judgment rendered in the first instance, which was affirmed by the judgment on appeal, imposes upon the appellant Rossouw the obligation to let as much drinking water run off as shall be feasible on those days when he was permitted to make use of the water in question; while, however, the undersigned testify in all sincerity to Your Right Honourable Worships that the water in question is at present so scarce that, if the mentioned Rossouw wishes to enjoy the benefit which is contained in the aforesaid judgment with respect to him, and which he also ought to enjoy as having been awarded to him by a final judgment pronounced by his competent judge, he can then absolutely let no drinking water run off; which inconvenience, according to the humble understanding of the undersigned, ought solely to be attributed to the fact that the commission of the Landdrost and Heemraden took place in the month of May, a season most unsuitable for judging a watercourse concerning which complaints of water shortage are made in the summer. And with regard to the latter, Right Honourable Worshipful Sirs, concerning a misconception and misunderstanding regarding the judgment itself, it comes particularly into consideration that Your Right Honourable Worships, by the words solely to the place Zoetendaal without diverting the same to the side, have clearly demonstrated your intention and meaning to have consisted in this: that, namely, as is also evident from the nature of the matter in all cases, the water is awarded solely to the place Zoetendaal, and by no means to the adjoining land lying to the side, just as the aforesaid Rossouw also understood it, and consequently caused the water from his dam to flow straight to the place Zoetendaal in its old course. While, on the other hand, the aforesaid Cilliers, believing that since the water ran in the new ditch across the land of him, Cilliers, both at the time of the commission and at the passing of the judgment, and since the aforesaid judgment rendered on appeal makes no mention whatsoever of altering the watercourse, deduced from this that the water had indeed been awarded to him on his land. And in this idea, Right Honourable Worshipful Sirs, the aforementioned Cilliers persisted so strongly that, supported and encouraged by all the
Dutch transcription
dat voorsz: Rossduw nimmer ofte nooijt in staat kan zijn, om indie daagen, wanneer hij van het water in qucaestie zoude moeten gebruik maaken, een genoegzaame quan„ „titeit drinkwater te kunnen Laaten afcoopen ten welken aanzien egter Cilliers en zijne ge„ machtigdens de onderget: in Consideratie garen of het niet moogelijk zoude zyn om wanneer de geheele waterloop booven het Erffpagtland wierde uijtgediept, daar door niet alleen het water in zyne Loop te faciliteeren maar zelfs ook misschien meerdere bromen op te doen en dus eene overvloed van water aldaar magtig te worden, waaromtrend echter voorsz: Rossouw aanmerkte, dat of schoon dit Sustenu in den Eersten opslag wel ee„ ingen schijn had, dien moeyelyken arbeid egter van een vrij onzeekeren uitslag was, daar hij vermeende dat terwijl het water tans een onbelemmerden Loop komt te hebben, derhalven, wanneer zig eenig Verborgen fontein elders mogte bevinden dezelve door het uytdiepen der sloot. geen„ zints eerder zoude te voorschijn koomen„ willende zig egter gaarne aan een naauw keurig onderzoek en preuve dies„ weegens submitteeren:— daar nu de onderget: alles wat ten opzigte opzigte van deeze wydloopige quaestie, de geringste reflectie konde verdienen zelve hebben geexami neerd, zouden zij dus ook weynig moeyte heb„ ben, om uwelEd: Achtb: nog deeze en geene aan merkingen te konnen opgeeven, welke tot geen gerugen Ligt hier inne kunnen verstrek¬ ƒ „ken - dan nadien der onderget: Commissie alleenlijk is gedecerneert om inspectie te neemen of en in hoe verre door partijen tee„ gens het voorsz: is aangehandeld, zo ver„ meenen de onderget: zig daar van te kun„ nen, dispenceeren: weshalven zy het een en ander met stilswijgen passeerende alleenlijk de vrijheid neemen uwelEd: achtb: te verzeekeren dat al het geene tusschen partijen nade pronuntiatie van het voorsz: vonnis is voorgevallen, zijnen oorsprong gehad heeft, en uijt de absolute onnooge„ „lijkheid om aan het vonnis te voldoen en uijt een verkeerd begrip of misverstand van partijen, weegens de intentie van het vonnis zelve. — Wat het Eerste betreft wel Ed: achtb: Heeren namelyk de absolutie onmoogelykheid om aan het vonnis te voldoen, vermeenen de onderget: dat aan uwelEd: Achtb: reeds uyt het voorenverhaalde genoegzaam zal zijn gebleeken: daar tog het vonnis ter eerster instantie instantie geveld, het welke bij het voonis en Cas d'appel word geapprobeerd den appellant Rossouw oplegd, om in die dagen in de welke hij van het water in quastie ver„ mogt gebruik te maaken, noch zoo veel drinkwater te laaten afloopen als doen„ lijk zijn zal; Terwijl agter de onderget: uwelEd: achtb: in oprechtheid betuijgen dat het water in quaestie tans zo gering is, dat daar van bij aldien gerepten Ros„ souw het voordeel het welke er ten zijnen opzigte in het voorsz: vonnis legd opge¬ slooten wil genieten en waarvan hij ook behoort te jouisseeren, als zynde hem dit, door een definitif vonnis bij zyn Com„ petenten rechter uijtgesprooken, toegelegd, hij als dan volstrekt geen drinkwaater kan laaten afloopen; welk inconvenient naar het gering begrip vande onderget: alleen behoort te worden geattribueerd daar aan dat de Commissie van Land¬ drost en Heemraaden gedaan is, in de maand maij een saijsten aller onge¬ schikst, om over Een waterloop waar omtrend met de zomer wegens gebrek aan water geklaagd word te kunnen oordeelen. — En met betrekking tot het Laatste welEd: achtb. Heeren weegens een verkeerd begrip en misverstand aangaande het vonnis Zelve zelve, komt voor namentlijk in aanmerking dat uwelEd: achtb: bij de woorden eenelijk tot de plaats zoetendaal zonder het zelve ter zijden af te Lijden, hoogst derzelver intente en meening niet ondugdelijk hebben doen blijken hier inne te hebben bestaan, dat namentlijk, gelijk ook uijt de natuur der zaak evident is in allen gevallen, alleenlijk het water aande plaats zoeten„ „daal en geenzints aan het ter zijden afleggend Erff, word toegeweezen zoo als ook voorsz Rossouw dit zoodanig heeft opgevat, en het water gevolgelyk van zyn dam lein regt naar de plaats Zoetendaal in zijn ouden loop doen afvloeijen. — Ter„ wijl daar en teegen voorsz Cilliers vermee¬ nende dat nadien zo wel bij het doen der Commissien als het slaan van het vonnis het water geloopen heeft inde nieuwe sloot, over het Erff van hem Cilliers en bij het voorsz: in Cas dappel gevelde vonnis geenzints van het veranderen der waa„ terloop iets word gesprooken daa aruijt heeft geelicieert dat hem het water wel de„ gelyk op het Erff zoude zin toegeweezen geworden. En in dit Idee weled: Achtb: Heeren verseerde gem: Cilliers zo sterk dat hij onderschraagd en geëncourageerd door alle de
English
the aforementioned persons who assisted him in opening the ditch which runs in part across the freehold land of Rossouw, could not be convinced by any reasons to the contrary, so that, because of the hateful terms which the parties did not hesitate to utter against each other at every opportunity as a sign of their embittered minds, which not seldom and especially on the part of the authorized agents of Cilliers went so far that the undersigned had to oppose them seriously in this matter in the name of Your Noble Worships, the undersigned already thought that they now had to give up entirely the hope of being able to effect any mediation between them. Meanwhile, after the undersigned had in person examined and investigated everything that could have the slightest relation to the matter in question, and after spending several consecutive hours with the greatest patience listening to the interests of the parties, the undersigned deemed it not unserviceable to convene a session at the house of Rossouw, which lay closest to the place where the undersigned then found themselves, and to cause the parties to appear before them, in order then, upon calm consideration of all that had come before the undersigned in this matter, to see for the last time whether anything could be cleared out of the way, and to bring to an end all that appeared to the undersigned likely to yield in the future an endless source of discord and dispute between the parties and difficulties for this Illustrious Court, which has already been importuned for so long with this matter in its weighty occupations. But as soon as the undersigned had to that end given orders to the court messenger to summon the parties to the house of the aforementioned Rossouw, it was then requested by the aforementioned Rossouw and his children who were present that the undersigned would first be pleased, since among the persons present were some who had not hesitated to relate to these and those that he, Rossouw, had during a previous commission clandestinely filled in a running fountain on his property, to have those same persons point it out, and then also to investigate this in the presence of the parties, since he, Rossouw, believed that his honor and reputation were most highly concerned in this, this being precisely a matter suited, just as he was rejoicing in his gray old age to ask himself as an upright burgher, to bring an indelible stain upon him and his entire offspring, the more so because he, Rossouw, was prepared to confirm the contrary thereof immediately upon solemn oath. However, since this was at once answered in the negative by the aforementioned persons present, with the declaration that they had never spread anything of the kind, nor could they prove it, the undersigned then, for the reasons mentioned hereinbefore, proceeded to the place of the aforementioned Rossouw, and after having first confronted the aforementioned Cilliers and those who had assisted him with their entirely unauthorized conduct in digging over the ditch—which, as can most clearly be seen from the map, runs in part across the freehold land of Rossouw—and diverting the water to the property without consent, indeed even without prior knowledge of the Council, and having at the same time, while they believed they had executed the sentence of Stellenbosch and were therefore not punishable, shown how the execution of a sentence is incumbent upon no one except the judge alone, and that having obtained a sentence in one's favor, one may not put it into execution except with the assistance of the judge, the undersigned then presented to the parties, each separately, both the misunderstanding in which they were regarding the sentence of this Council, and the consequences they had to expect from a further contentious life arising from that hatred which has already taken more than too much root in this land. Whereupon it was advanced by the aforementioned Rossouw with tears in his eyes that, however much he had always had the pleasure of living with his neighbors
Dutch transcription
de voorsz: persoonen dewelke hem in het openen van de sloot welke voor een gedeelte over het eigendoms land van Bossouw Loopt hebben bijgestaan met geene reedenen van het teegendeel was te over tuigen zoo dat om de hatelijke termen welke parthijen ten blijke van derzelver werbitterde ge„ „moederen zig niet ontzaagen bij ijdere geleegen„ „heid teegens elkanderen uit te slooten het geen niet zeeden en vooral van de kant vande gemag 2 „tigdens van Cilliers zoo verre ging dat de onder„ „geteekendens dezelve daar in ernstig uit naam van UwelEd=e Achtb=n hebben moeten teegen„ „gaan de ondergeteekendens reeds vermeenden de hoop om eenige bemiddeling tusschen dezelve te kunnen treffen tans ten eenemaale te moe„ „ten opgeeven. — Intusschen na dat de ondergeteekendens als het geene de geringste relatie konde hebben met de zaak in questie zelve in eigener persoon hadden onderzogt en geExamineerd en na eenige uuren agter elkander in het grootste Gedeild te hebben. geoeffend om de belangens van parthijen aan te hooren agten de ondergeteekendens niet ondienstig om aan het huis van Rossouw het welk aan de plaats daar zig de onderget: op dien tijd bevon„ den het naaste lag eene zitting te beleggen en parthijen voor hun te doen Compareeren„ ten einde als dan bij een bedaarde overweeging van alle het geene in deeze zaak aan de on„ ddergeteekden ondergeteekendens was te vooren gekoomen voor het laatst te zien op men iets zoude kunnen uit den weg ruimen, en doen cesseeren al dat geene het welke de onderget=e voorkwam in 't vervolg een oneindige bron en oneenighee „den en twist tusschen parthijen en moeije „lijkheeden voor deeze Luisterijke vierschaar„ welke zich daar meede reeds zoo lange in derzelver gewichtige occispatien heeft moeten geimportuneerd zien te zullen opleeveren, dan zo dra de ondergeteekendens tot dat einde de gerechts Boode ordore hadden gegeeven om parthijen aan het huis van voorsz: Botsouw te appoincteeren wierd als toen door voorsz: Bossouw en zijne teegenswaor„ „dige kinderen verzogt dat de ondergeteekendens zig al voorens wilde beleedigen om nadien zig onder de aanweezende persoonen zommige bevanden dewelke zig niet hadden ontzien aandeeze in geenen te verhaalen dat hij rastouw bij het doen van een voorige Commissie Clandestine eene loopende fontein op zijn plaats zoude hebben toegedempt gehad dezelve persoonen daar van aanwijzing te laaten doen, en dit dan almeede in het bij„ zijn der parthijen te willen onderzoeken daar hij Rortouw vermeende dat zijn eer en reputatie hier bij ten hoogsten was geinterristeerd als zijn„ de dit Juijst / een zaak geschikt om schaars hij zig bleijde van zijnen grijzen ouderdom te vraagen als een braaf Burgeregter hem en zijne geheele kroost een onuitwischbaare tertricsure toe te brengen te meer, daar hij F hij rossouw bereid was het Contrarie vandien opstaan, e de voet met solemneele Eede te bevestigen. — Maar vermits dit Terstond door de voorsz: aan„ „weesende persoonen met de negotive en met be„ tuiging van nooijt iets diergelijks te hebben uijtge„ strooid nog dit ook niet te kunnen bewijzen is beantwoord geworden Hebben de ondergeteekendens zig als toen om de hier vooren gemelde reedenen na de plaats van voorsz: Bossouw begeenen en na alvoorens gerepte Cibliers en die geenen dewelke hebben geadsiteerd gehad, om zonder Consent Ja zelvs zonder voorkennisse des Raads de sloot welke zoo als uit de kaart ten duidelijksten te zien is voor een gedeelte over het ei„ wgendoms grond van Rostouw Loopt over te graaven en het water naar het Erf afteleijden, deeze hunne gantsch onbevoegde handelwijs te heb„ „ben voor oogen gehouden en teffens terwijl zij meenden het vonnis van stellenbosch te hebben ter Executie ge„ tragt en daarom niet strafbaar te zijn doen zien hoe niemand als alleen den rechter d'Executie van een vor„ „nis incumbeert, en men een vonnis ten zijnen voor„ „deele geobtineerd hebbende hetzelve niet mag ter Exe„ „cuitie brengen als met behulp van den rechter als toen parthijen ijder afzonderlijk voorgesteld zoo wel het misverstand waar in zij ten opzigte van het vonnis deezes raadt verzeerden als de gevolgen welken zy daar haat en uijt reeds meer als te weel wortelen in dit lant geschooten hebben van een verder oneenig lee„ ven te wagten hadden. op 't welk door voorsz: Rossouw met traanen in de oogen wierd geadvanceert dat hoe zeer hij ook altoos het genoegen gehad had, van met zijne burenen
English
to live peacefully with neighbours, yes, how very much he had also attempted to maintain this same peace with the aforesaid Silliers principal, he nevertheless, through the ungrateful treatment of the aforesaid Silliers, had been brought into the necessity of conserving his rights, as he, besides many good deeds with which he had attempted to support the mentioned Filliers in his impoverished condition, had previously never ever obstructed the same Cilliers in the use of the water in question, and had always granted him the free enjoyment thereof according to his ability, on the same footing as had been observed by previous possessors, but that the mentioned Culliers subsequently, notwithstanding he had no claim to the aforesaid water, nevertheless had attempted to make himself master of all the water by initiating a lawsuit, that furthermore he, Rossouw, as proof of how much he attempted to avoid quarrels and discord, had already taken the decision to sell his place solely for that reason and to seek a good refuge where he could end his days peacefully and quietly, and that he therefore, reasoning solely from those principles, very gladly wished to do everything in his power to finally help settle this dispute entirely out of the world. While the aforesaid Silliers likewise at the same time testified that he was inclined to this, but that he nevertheless always had to bear in mind that he had a wife and children and was a poor man; proposing therefore to the undersigned two means to help settle this dispute out of the world, namely: 1. That Rossouw should allow him, Filliers, and three persons who assist him, the freedom to deepen out the watercourse by some feet from his quitrent land up to the spring itself, in order to test whether a larger quantity of water might thereby be obtained; adding hereto, however, that even if all the water were awarded to him, he would nevertheless still not be able to find a sufficient subsistence on his Erf and the piece of land withheld from the place Zoetendaal for himself, his wife, and children, but that it would nevertheless be much better and more advantageous for him in his circumstances in case Rossouw should: 2. Buy from him his Erf and the aforesaid small piece of land. The undersigned, having considered these propositions and also having immediately understood that, while the first might perhaps in the future give rise to new quarrels and unpleasantries, the latter would therefore indeed be the only means to entirely remove all further disputes and all further inconveniences, and to bring about the desired peace and friendship between the parties whose tempers had been so incensed against each other; have therefore caused the aforesaid Cilliers to withdraw and called the said Rossouw in alone, and predominantly presented the latter proposition to him. And although the aforesaid Rossouw also at first showed, with by no means unfounded arguments, that just as the said Hilliers cannot find a livelihood on his aforesaid Erf and piece of land, he would likewise have just as much difficulty in drawing such revenues from it for himself as would equate to the interest on the money to be advanced by him for it, the undersigned nevertheless had the pleasure that the aforesaid Rossouw, after having reflected upon it for a little while and having consulted with his children about this, finally, notwithstanding the protests of his said children, declared that, although he indeed did not need the aforesaid Erf and piece of land, he nevertheless, in order to show how gladly he on his part wished to cooperate in the promotion of peace and quiet between him and his fellow citizens, would accommodate himself to it and proceed to the latter proposition; the parties thus having entered into the following accommodation in the presence of the undersigned: Namely, that Rossouw has bought from the said Cilliers as well his above-mentioned Erf as also a certain portion of the place Zoetendaal which he, Cilliers, at the sale of the homestead and a piece of land of the aforesaid place Zoetendaal made by him to the burgher Jan Martin Enzel, had retained for himself, with all the right that belongs to him, Silliers, to the watercourse in question; and all this for the sum of 18500 Ind'i Vat: with such arrangements and conditions as the deed passed thereof on that day before the undersigned and annexed hereto dictates. So that the parties, having settled this their long-lasting dispute in this manner, subsequently have given each other the hand of friendship with many tokens of contentment and pleasure, and each testified that they would forever forget what occurred between them, just and in such manner as if nothing of the like had ever taken place between them. While at the same time all the aforesaid persons who had assisted the mentioned Fillier on the 2nd of December last to open the frequently mentioned new watercourse, testified to the undersigned to have acted therein in an innocent manner without any malicious intent, and even believed to have done a permitted act by acting according to the sentence of Stellenbosch which orders Cilliers to keep the watercourse clean, at the same time requesting the undersigned, while they intended at the earliest opportunity to humbly [illegible] this council in writing
Dutch transcription
buuren vreedzaam te leeven, Ja hoe zeer hij dit zelve ook met voorsz: silliers principaal had tragten in het dogte houden hij egter door de ondankbaare behandeling van voorsz: silliers in de noodzakelijk heid was gebragt geworden om zijne regt te son„ „serveeren als hebbende hij behalven veele wel„ daaden, waar meede hij gerepte filliers in zijn ar„ moedigen toestand heeft tragten te ondersteunen, te vooren denzelven Cilliers ^ nooijt of nimmer in het ge„ „bruijk van het water in questie belemmerd alsie en hem het vrije genot daar van altoos naa vermo„ „gen vergand; of diezelvde voet als door de voorige be„ „zitters was geobserveerd geworden, maar dat gerepte Culliers vervolgens onaangezien hij op het voorsz. water geen pretensie Kas, echter zig door het en„ „tanteeren van een proces van al het waterhad tragten meester te maaken dat wijders hij Ros„ souw ten blijke hoe zeer hij twisten oneenigheeden tragte te vermijden reeds het besluijt had genoomen om alleen uit dien hoofde zijn plaats te verkoopen en een goed heenkoomen te zoeken alwaar hij vreedzaam en gerust zijne daagen konde eindigen en dat hij dus al„ „leen uit die principes redeneerende zeer gaarne alles wilde aanwenden wat in zijn vermoogen stond om tog eens deeze questie geheel en al uit de waereld te helpen Terwijl voorsz: silliers teffens meede betuigde dat ^ insgelijx hij daar toe geneegen was maar dat hij Eevenwel steeds moest in het ooghouden dat hij vrouw en kinderen had en een arm was; proponeerende derhalven aande ondergeteekendens twee middelen om deeze questie uit de waereld te helpen te w 1 dat Rossouw hem filliers en drie geenen dewelke hem adsisteeren vrijheid Liet om van zijn Erfpagtland tot aan de fonte in zelve de waterloop eenige voeten uit 6 uit te diepen ten einde te behroeven of daardoor gee„ „ne grootere quantiteijt water te bekoomen zoude wee„ „zen; hier bij echter voegende dat schoon hem ook al het water wierde toegeweezen hij egter dan noch op zijn Erf en het vande plaats zoetendaal afgehoudene stuk lands voor zig zijne vrouw en kinderen geene genoegzaame substitentie zoude kunnen vinden maar dat het nogtans voor hem in zijne omstandig„ „heeden vrij beeter en voordeeliger zijn zoude inge„ „valle Rossouw hem. 2 zijn Erpen het voorsz: stukje lands afkogt de ondergeteekendens deeze propositien overwagen en ook terstond ingezien hebbende dat terwijl de eerste in het vervolg mitschien nieuwe twisten en oraangeraamheeden zoude kunnen opleeveren derhalven de laatste wel zoude zijn het eenigste middel om alle verdere disputen en alle verdere in¬ commoditeijten ten eenemaale weg te neemen en de gewenschte vreede en vriendschap tusschen parthijen welkers gemoederen zoo zeer teegen elkan„ deren waaren of gehitst, te bewerken; hebben dus voorsz: Cilliers doen aftreeden en ged:e rossouw alleen bin„ „nen roepen, mitsgaders denselven wel voorna„ „mentlijk de laatste propositie voorgesteld; En of schoon voors Rossouw ook in het eerst met gantsch geen ongegronde argumenten heeft aangetoond dat Loozeer als gem: Hilliers op zijn voorsz: Erf en stuk land geen bestaan kan vinden, hij ook eeven zoo veel zwarigheid zoude hebben om daar van voor zig zodanige revenuen te kunnen trekken als teegen de renten van zijn daar voor uitteschieken geld zou„ de kunnen equivaleeren, zoo hebben de ondergetee¬ kendens egter het genoegen gehad dat de voorsz: Ros„ „souw na zig daar op een wijnig te hebben be„ dag en hier over met zijne kinderen geraadppleegt Eindelijk niet teegenstaande de protestatien zijner gens gem: kinderen heeft gedeclareert dat afschoon hij inderdaad het voorsz: Erf en stukland niet nodig had hij egter om te doen zien hoe gaarne hij van zijne zijde tot de bevordering van rust en vreede tusschen hem en zij ine meede burgers wilde meede werken zig daar in zoude laaten vienden en tot de laatste propositie overgaan„ zijnde dus parthijen in presentie vande ondergeteekenden tot het volgende accomodement getreeden. — Dat namentlijk Rossouw van gem: Cilliers heeft gekogt zoo wel zijn bovengem: Dif als ook zeeker gedeelte vande plaats zoetendaal het welk hij Cil¬ diers bij de door hem aanden burger Jan Martin Enzel gedaane verkooping der opstal en een stuk lands van voorsz: plaats Paetendaal met al het regt dat hem silliers op de questieuse waterloop Competeerd voor zig heeft blijven behouden; en zulx het een en ander voor de somma van 18500 Jnd'i Vat: met zodanige schikkingen en voor „waarden als de opdien dag daar van voor de on„ „der geteekendens verleedene en hier bij geannex „eerde acte komt te dicheeren.— zoo dat parthijen deeze hunne lang duurende quistier ve die wijze verEffend hebbende elhande„ „ren vervolgens met veele blijken van Contentement en genoegen de hand van vriendschap hebbende gegeeven en een ijder betuijgd het tusschen hen gedeurde voor altoos te zullen vergeeten eeven en in diervoegen als of nooijt iets diergelijx bij hun hadde plaats gehad= Terwijl teffens alle de voorsz: Persoonen dewelke gerep„ ten fillier op den 2„de decemb:r J:L: hebben geadsis„ „teerd gehad om dikwijls gem: nieuwe waterloop te openen aande ondergeteekendens hebben betuigd daar inne meede onnozeler wijze zonder eenigkwaad op„ zet te hebben te werk gegaan, en zelvs gemeend door volgens het vonnis van stellenbosch 't welke Cilliers gelast om de waterloop schoon te houden, te handelen, ee„ ne gepermitteerde daad gedaan te hebben teffens aan de ondergeteekendens verzoekende om terwijl zij voornee„ „mens waaren ten allereersten deeze raade bij geschrifte needrig
English
to ask humble excuse for whatever they may have unwittingly committed in their aforementioned conduct and action, and also to support this petition of theirs with some intercession. Which the undersigned have accordingly accepted, and for that reason cannot omit to place this under your Honorable Worships' respected favorable interpretation, by no means doubting that your Honorable Worships, in view of the desired outcome of this matter and the restored peace and quiet among the same residents, will by no means impute to those persons what they had committed through their aforementioned action in such a manner as they might otherwise have deserved because of the consequences that could arise from such a manner of acting. And thinking herewith to have satisfied the honored intention of your Honorable Worships, the undersigned therefore let this serve as a dutiful report. Underneath stood: Delivered in the Council of Justice at Cabo de Goede Hoop, the 5th of February 1789. Was signed: R. J. van der Riet and H. J. de Wet. Lower: Present to me, and signed: W. J. van Rijneveld, Ordinary Clerk. Lower: Agrees, signed: W. J. van Rijneveld, Clerk. Extract from the Civil Court Roll held at Cabo de Goede Hoop, Thursday the 5th of February 1789. Furthermore, the aforementioned Messrs. van der Riet and de Wet introduced the following written report concerning the commission they carried out at the farm of the burghers Daniel Rossouw Pietersz and Pieter Cilliers Jansz: Which was deemed proper to be circulated for reading among the respective members. Underneath stood: Agrees, was signed: W. J. van Rijneveld, Clerk. Extract from the Civil Court Roll held at Cabo de Goede Hoop, Thursday the 29th of March 1789. Finally, having been brought to the table the report submitted on date 5 February last by the gentlemen commissioners regarding their commission carried out pursuant to the appointment of 8 January at the farms in question of the burghers Daniel Rossouw Pz and Pieter Cilliers Jansz; the agreement reached between the parties is confirmed with the Council's full approval, while the gentlemen commissioners were politely thanked for the trouble and activity they applied in this matter. And whereas it has at the same time appeared from this that the conduct of the burghers Pieter Cilliers Jansz, Daniel Johannes Rossouw, Daniel Daniel Jacobus Retief, Francois du Toit Stephsz, Daniel Malan Davidsz, Petrus Louw the elder, Jan Villiers Jansz, Abraham Cilliers, Johannes Rossouw Gabrielsz, Gabriel Rossouw Gabrielsz, Daniel Rossouw, Charl Marais Jacobsz, Jan Minnaar Philipsz, Jan Buijgrok, and Petrus Engelbregt, who on the 2nd of December last could bring themselves, regardless of the protests of the aforementioned Rossouw, to dig open the ditch in question in such an intentional, violent manner, contrary to the judgment rendered by this Council, is in every way improper and punishable. While also deserving no small notice is the obstinacy of the same persons in that, notwithstanding their solemn promise made to the gentlemen commissioners, namely to petition this Council in submission for forgiveness at the very earliest, yes, notwithstanding some of them have been present here at the Cape since that time, they nevertheless left this matter on its promise and, as it were, boldly continued to await the outcome thereof; the Council, therefore, having seriously considered the pernicious consequences that such a brutal existence could entail for the Colony and its good residents, has resolved to place this matter into the hands of the Honorable Independent Fiscal, Mr. Johan Nicolaas Steven van Lijnden van Blitterswijk, in order in this case to act in such manner as His Honor shall find appropriate for the maintenance of Justice. Underneath stood: Agrees, as far as the extracted part is concerned, with the aforementioned Court Roll. Was signed: W. J. van Rijneveld, Clerk. To the Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, together with the Honorable Council of Justice of this government. Honorable Sir, Honorable Gentlemen, With
Dutch transcription
needrig Excuus te vraagen van het geene zij orwee„ „tende in hunne voorsz: gedrag en handel mogte hebben misdreeven als dan ook dit hun smeekschrift met eenige voorspraak te willen appuijeeren. t geen de ondergeteekendens dan ook hebben aange„ „noomen en uit dien hoofde niet voorbij kunnen, thans onder uwelEd:e Achtb:e geEerde welduijding te doen g'eer„ „zints twijffelende op uwel Ed„e agtb=re zullen uit hoof„ de vande gewenschte uitslag deezer zaake ende herstel„ de rust en vreede onder dezelve Ingezeetenen 't geen die persoonen door hun voorsz: handel hebben be„ dreeven gehad, dezelve geenzints zodanig imputeeren als dezelve wel anderzints om de gevolgen welke uit zoodanige handelwijze kunnen voortsprijte zoude heb„ „ben gemeriteerd gehad. En hier meede gedenkende aande geEerde Inter„ tie van uwel Ed„e agtb=re te hebben voldaan laaten de ondergeteekendens derhalven deeze dienen voor pligtschuldig rapport. — /onderstond:/ Over gegeeven in Raade van Justitie aan Cabo de Goede Hoop den 5 Februarij 1789 /:was geteekend:/ B: J: V: D: Biet en H: J: de met /:lager:/ mij Present / en ge„ teekend / W J van Rijneverd geord= Clercq /lager Accor„ deerd /geteekend WJV Hyneveld Glercq Extract uit de Civiele Rechts Bolle gehouden Aan Cabo de Goede Hoop Donderdag den 5 Februarij 1789 voorts Troduceerde gem: Heeren van der 1 op — der Riet ende Wet weegens derzelve op de plaats vande burgers Daniel Bostouw Pietersz: en Pieter Cilliers Jansz: te werk gelegde Commissie het volgende schriftelijk rapport: — F J: Het welk goedgevonden is bij de respe Leeden te doen rondleezen /onderstond/ Accordeerd /was getekend /= WJ Van Bijneveld g Clercq. xtract uit de Civiele rechts Rolle gehouden aan Cabode Poe„ de Hoop Donderdag den 29 Maart 1789 Eandelijk ter tafel gebragt zijnde het door Hee„ „ken Recommitt=s in dato 5 Februarij I: L: ingediend rapport, weegens derzelver, ingevolge appoinctement van van 8 Januarij te werk gelegde Commissie op de questieure plaattzen den burgers Daniel Rossouw pz en Pieter Jilliers Jansz:; is de tusschen parthijen ge„ „troffene assopiatie met 's raads volkoomene goed keuring bekragtigt terwijl H: Gecommitt=s voorder„ zelver in deeze zaak geadhibeerde moeijte en activi„ teit beleefdelijk zijn bedankt geworden. — En vermits teffens hier uijt is gebleeken dat het gedrag vande burgers Pieter Cillier Jansz: Da„ „neel Johannes Bossouw Daniel D:l Jacobus retief Dran„ „cois du zoit stepuD., Daniel Malan davidsz: Pe„ „trus Louw de oude Jan Villiers Jansd: Abraham Cilliers Johannes Bossouw gabrield:, Gabri¬ el op „el Rossouw gabrie Ed: Daniel Bossouw, Charl Ma¬ rais Jacobs dr Jan Minnaar Philipd Jan Buijg¬ „rok en Petrus Engelbregt, dewelke op den 2 decem¬ „ber ½L. van zig hebben kunnen verkrijgen omme ongeagt de protestatien van voorsz: Roscauw de sloot in questie / op een zoo opzettelijke violen te wijze, Contrarie het bij deezen raade geslaagen vonnis open te graaven is allezints onbetamelijk en strafwaardig Terwijl ook geene geringe aanmerking verdiend de hardnekkig„ heid van dezelve persoonen om niet teegenstaande hunne plegtige belofte aan heeren gecommitt=s gee„ daan van namentlijk ten allereersten deeze Raade in submissie om vergiffenis te versoeken Ja niet tee„ „genstaande zig zommige van hun her zeedert dien tijd aan de Caab beevonden hebben deeze zaak egter opzien beloofte laaten en als het waare den uit„ slag daar van stoutmoedig te blijven afwagten; zoo heeft de Raad Ernstig overwoogen hebbende de pennicieuse gevolgen welke een zodanig brutaal bestaan voor de Colonie en haare goede ingezeetenen zoude kunnen na zig sleepen beslooten deeze zaak „te stellen in handen vanden agtb=e Heer Indepen„ „dent Fiscaal Mr Johan Nicolaas Steeven van Lijnden van Blitterswijk ten einde in dit geval zoo„ „vanig te ageeren als zijn E tot maintiain der Justi„ „tie zal vinden te behooren. /onderstond/ Accor„ deert voor zoo Verre het g'Extraleerde aangaat met voorsz: Rechts Bolle /was geteekend W J van Rijneveld gClercq. - Aan den WelEde Achtbe Heer Johannes Isaak Rhenius President beneevens den E Achtbr Raade van Justi„ „tie deeses gouvernements. p WelEdele Achtb:e Heer E Achtbe Heeren Met 462 „
English
With due respect, your Right Honourable humble servants, the burghers Pieter Cilliers Jansz., Daniel Johannes Rossouw Danielsz., Jacobus Retief, François du Toit Stephansz., Daniel Malan Stephansz., Petrus Louw the elder, Jan Cilliers Jansz., Abraham Cilliers Jansz., Johannes Rossouw Gabrielsz., Gabriel Rossouw Gabrielsz., Daniel Rossouw Danielsz., Charl Marais Jacobus’ son, Jan Minnaar Philipsz., Jan Buijsrogge, and Petrus Engelbregt, show: That the aforesaid Pieter Cilliers Jansz., as owner of a certain farm named Zoetendaal, situated on the Groeneberg, having initiated a lawsuit before the Landdrost and Heemraden of Stellenbosch and Drakenstein regarding a certain watercourse running from the Honourable Company's land alongside the farm situated there belonging to the former deacon of the Drakenstein congregation, Daniel Rossouw Pietersz., that case was concluded by that College and subsequently adjudicated upon the report of the Honourable Commissioners, by which judgment the said Cilliers was also ordered always to keep clean the ditch from his property upwards to the dam. That the aforesaid Rossouw, having appealed that judgment before this Noble Honourable Council, and your Honours having likewise decreed a commission to the farms in question, that case also reached its conclusion, and being definitively determined, your Honours, by the judgment pronounced therein, declared your approval of the judgment of the Landdrost and Heemraden of Stellenbosch, with only this alteration: that Rossouw could make use of the water four days a week and the first undersigned three days, and indeed the first petitioner solely for his farm Zoetendaal, without diverting it sideways, so that the first petitioner thus remained under the same obligation to keep the ditch clean as mentioned above, pursuant to the aforesaid judgment of the Landdrost and Heemraden approved by your Honours. That nevertheless, after the pronunciation of the aforesaid judgment rendered by your Honours, the aforesaid Rossouw, on the grounds that it was therein ordered that the first petitioner may only make use of the water in question for his farm Zoetendaal without diverting it sideways, has diverted the water in question, which for many years had run in a ditch across the property of the first petitioner to the farm Zoetendaal, into an old channel which certainly goes thither in a straight line, yet is eroded far too deeply to allow that water to be of any use to the aforesaid farm Zoetendaal; the said Rossouw subsequently having ploughed over the ditch stretching from his quitrent land to the land of Cilliers and sown it with rye. That the first petitioner, having in the recently passed month of November made known to the other signatories that he was not even provided on his property with the necessary drinking water, the petitioners, moved by pity thereupon—some in their capacity as friends and blood relatives of the said Cilliers, and others on the basis of powers of attorney granted to them, as well as the last-mentioned as witnesses—resolved, just as they have more often assisted and supported him, Cilliers, as a poor and needy man in busy times of harvest and otherwise, thus now also to lend him a helping hand in order to clear the watercourse pursuant to and in satisfaction of the aforesaid judgment. That the petitioners, having also done this without the slightest ill intent, and having dug open the aforesaid watercourse ploughed over by Rossouw, saw arriving there on the spot, to their utmost astonishment, the burgher Bernhardus de Vaal with certain other persons, which De Vaal, acting then in the capacity of agent for the aforesaid Rossouw, protested against this action of the undersigned and called it an act of violence. That this innocent matter was subsequently pushed so far that the said De Vaal, in this regard, after having obtained certain depositions, having caused the first petitioner to be summoned, addressed this, your Honours' formidable Court, by petition and requested that the matter might be placed in the hands of the Fiscal's Office in order to proceed at law against the petitioners on that account. That it pleased your Honours, before disposing of that petition, to delegate two gentleman members from your Honours' assembly in order to inspect, as the petitioners can still recall, what the petitioners might have committed there and to what extent they had acted contrary to the judgment of your Honours; where upon the petitioners also saw, to their utmost relief, how, certainly through the wise consideration and appropriate reasoning of those gentlemen, the long-lasting dispute was so unexpectedly settled to the satisfaction of both parties, while the petitioners at the same time, from the conduct maintained by the said gentlemen as well as from various circumstances, could clearly deduce that what
Dutch transcription
Het verschuldigde Eerbied geeven te kennen uwer wel Ed=e Achtb=e Neddrige dienaaren de burgers Pieter Cilliers Jansz. Daniel Johannes Rostouw Danielsz Jacobus Petief François du Toit Stephanusz:, Daniel Malan Ste Thanus z: Petrus Louw de oude Jan: Cilliers Jansz: Abraham Lil„ „liers Jansz. r Johannes Bossouw gabrielsz=r Gabriel Provrouwt Gabrielz: Daniel Bortouw Uze: F harl Marris Jacobus zoon Jan Minnaar Philipoz Ian Buijgrok en Petrus Engelbregt.. Dat voorsz: Pieter Cillierssz: als bezitter van zeeker„ plaats genaamd zoetendaal geleegen aande groene bergo„ „ven seekers waaterloop afloopende van s16 Comp„s Land be„ zijden de aldaar meede geleegene plaats van den oud diacon der Drakensteinse gemeente Daniel Rossouw Pietersz. voor Landrost, en Heemraaden tot Sellenbosch en Dra„ „kenstein proces gemoveert hebbende die zaak rok bij dat Collegie is voldongen en vervolgens ook rapport van EE: Heeren gecommitt=s is bevonnist, zinde zy dat vonnis gereptefilliers ook gelast geworden om de sloot van zijn Erf opwaards tot aanden dam altoos schoon te houden. — dat voorsz: Bostouw van dat vonnis gekoomen Zijnde in appel voor deezen Edelen acht baaren raaden en uwelEde: Achtbe al meede een Commissie naade questieure plaatzen gedecerneert hebbende die zaak ook meede haar beslag heeft erlangt en ten difinitive getermineert zijnde uwelEd„e Achtb„re bij het daarin ge„ slaagen vonnis hebben verklaard te approbeeren het vonnis van Landdrost en Heemraaden tot Htollenbosch alleenlijk met die verandering dat Bortouw van het water 'tweeks vier en den eerst ondergeteekende Die daaren gebruik zoude hebben kunnen maaken en wel¬ den eerst suppt. eenelijk tot zijn plaats Laeten daar zonder hetzelve ter ziden aftelijken zoo dat dus den eerste supp=t bleef onder diezelvde verpligting om ingevolge het voorsz: bij uwelEde Achtb: geappro„ „beerde vonnis van Zanddrost en Heemraaden de sloot gelijk booven gezegd is schoon te houden Dat Dat egter voorsz: Rossour na de pronuntiatie van het voorsz: bij uwel Ed=e agtb„s geslaagen vonnis vrren„ Landeran op fundament dat daar in gelast word dat den eersten supp=t van het water in questie eenelijk zal moogen gebruik maaken tot zijn plaats zoekendaal zonder het zelve ter zijden uit te leijden het water in questie het welk zeedert Lan„ „ge Jaaren zijnen loop gehad had in een grip over het Erff van den eersten supp:t na de plaats Zaetendaal heeft geleijd in een ouden Loop dewelke zeeker„ lijk wel in een regten zijn derwaards gaat edog welke veel te diep uijtgespoeld is om dat water op de voorsz. s plaats zoetendaal van eenige nut te kunnen doen zijn: hebbende gem: Rorouw vervolgens de sloot van zijn Erfpagtland naar het Erf van fullier strekkende toegeplaegt en met rogge Dezaaijt gehad. dat den eersten supp:t in de Jongstl: verb: maand November aande overige teekenaars te kennen hebbende gegeeven dat hij op zijn Erff nieteens van het benaadigde brinkwater was voorsiende supp=ten daar op uit meedelijden bewoogen sommige„ in hunne betrekking als vrienden en bloedmagen van denselven Colliers en andere uit hoofde van op hun gepasseerde volmagtschappen mitsgaders de laast,gem: als getuijgen zijn geresolveert om gelijk zij hem filliers wel meer maalen als eenarm en ze„ hoeftig man zijnde in drukke tijden vanoogst als = anderzints hebben bijgestaan en ondersteund hem dus als nu ook de behulpzaame hand te bieden om ingevolge en ter voldoening van voorsz: von„ nis de waterloop te zuiveren. — dat de supp„t derden ook zonderdeminthe kwaat op het gehad te hebben gedaan hadden ende voorsz: door door Bovrouw toegeplaegden waaterloop openge„ „graaven hebbende aldaar ter plaatze tot hunne uijtterste verwondering hebben zien aankoomen den burger Bernhardus de Vaal met eenige andere persoonen welke de vaal, als toan in qualiteijt als gem: van voorsz: Rossouw teegens deeze verrig¬ „ting vande ondergeteekende heeft geprotesteerd/ en dezelve genoemd een handel van d'geweld. — dat deeze onnozele zaak Vervolgens zoo verre is ge„ „pouseerd dat gerefte de vaal zig diesweegens na gelvoo„ „rens eenige verklaaringen te hebben ingewonnen den eerste supp„t te hebben doen dag naarden, zig per request bij deezen uwelEd„e Achtb: gedugte Vier „schaar heeft geaddresseert en verzogt dat die zaake mogt worden gesteld in handen van het oficium fiscaal ten einde diesweegens tee„ gen de suppt in rechten te axeeren. dat het uwel Ede Achtbe behaagd hebben de alvaorens op dat request te disponeeren twee Heeren Leeden uit u welEde Achtb=e verga¬ dering te committeeren ten einde zoo als de supp=t zig nog kunnen erinneren van het geene de supp„tn aldaar mogt hebben gepleegd en in hoe verre teegens het vonnis van uwelEd=e Achtb:e is gehandeld in„ spectie te neemen zij supp=ten als toen ook tot hunne uitterste verlazing hebben gezien hoe dat zeekerlijk door het wijs overlegen de gepasten raizonnemente dien Heeren de zoo lang geduurt hebbende quertie zoo onver„ wagts tot genoege van bij den parthijen is uijt de waereld gehalpen, Terwijl de supp=r teffens zoo uit de Gehoudene fontenance van dezelve Heeren als uit deeze en geene omstandigheeden niet onduijdelijk hebben kunnen opmaaken dat het gane
English
that what they in their simplicity, believing they were complying with the sentence and lending a helping hand to a poor man and blood relative in his labor, had committed, had brought no small displeasure upon your Noble Honors. That the petitioners, being most deeply affected thereby, did not hesitate for a single moment to declare frankly to the well-mentioned Lord Commissioners that they heartily regretted this step taken by them, as they held too much respect for a tribunal that, through the maintenance of unblemished justice and the preservation of every resident in their lawful rights, has acquired so great a luster, as to ever dare to venture upon the committing of acts that would tend to the disparagement of the lawful authority of that illustrious tribunal. The petitioners have, it is true, Noble Honorable Lords, assisted the first petitioner in opening a ditch, through which he was to obtain his urgently needed drinking water; the petitioners having done this in the belief that they were performing not only a permitted, but even a necessary act, since the sentence dictates that Cilliers shall have to keep the ditch in question clean. For, Noble and Honorable Lords! Never could they have supposed that from this so disagreeable a consequence would be drawn, and that they could thereby be considered to have fallen into the bounds of contempt of the judge's authority and to have made themselves guilty thereof. That the petitioners thereupon requested the well-mentioned Lord Commissioners that, since it was clearly evident that this matter was solely to be attributed to the petitioners' simplicity and ignorance, they would not refuse them their protection and intercession, but on that account excuse them before your Noble Honors, just as some of the petitioners also took it upon themselves to humbly beg your Noble Honors' pardon by means of a humble petition on that account. That, however, whereof the Lord Commissioners themselves were eyewitnesses, at that time this so unexpectedly achieved friendship between the parties and the restoration of that peace and quiet between resident parties who had lived in enmity and discord for so long a time, made such an impression on the petitioners that the petitioners gave in somewhat too much to their joy and gladness on that occasion, even to the extreme that some of the petitioners, drinking a glass of wine to each other in an all too generous measure and having toasted the permanence of that friendship, thereby indeed entirely forgot the promise made to the Lord Commissioners, namely to ask this Court for forgiveness at the very earliest opportunity; the petitioners having returned to their places cheerfully and contentedly without any further reflection, in the certain expectation that this matter was entirely settled and everything would be forgotten and forgiven. That the petitioners, however, being unexpectedly summoned by the Right Honorable Lord Independent Fiscal Mr. Johan Nicolaas Steeven van Lynden van Blitterswijk, in order in the case of a repetition of the public crime mentioned to hear the demand, were not a little surprised thereby, all the more when they saw how greatly they had made themselves guilty of neglect of duty by not having fulfilled, in a matter of such great importance, that which they had assured the Lord Commissioners they would effect regarding what had been committed by them. For, Noble Honorable Lords, however much they must justify the indignation that your Noble Honors show concerning this, they nevertheless testify by all that is holy that this neglect is to be attributed to nothing other than the drink that they consumed so immoderately on that day in celebration of their joy, and to pure innocence and simplicity; and it is also on these grounds that the petitioners, trusting that from all the aforementioned the simplicity and notorious innocence of the petitioners will have sufficiently appeared to your Noble Honors, being convinced that with your Noble Honors regard is always paid to the intention and purpose of the committed acts, take the liberty to turn to your Noble Honors with the humble prayer that it may favorably please your Noble Honors to consider all that the petitioners may have offended in this respect, as indeed it happened, as having occurred out of ignorance, and therefore to excuse the petitioners on that account, as well as to receive them in submission. The petitioners solemnly assure your Noble Honors that, keeping such a great favor constantly in mind, they will never give any cause to bring correction upon themselves for committing anything that could possibly be judged to belong to the jurisdiction of their judge. Whereupon the petitioners request your Noble Honors' favorable apostil. Which doing, etc. Was signed: Pieter Cilliers, Daniel Johannes Rossouw, Jacobus Retief, Francois du Toit, D. E. Malan, Abraham Prillie, Gabriel Rossouw P. z., Johannes Arnoldus Ruijgrok, Slager, as witnesses: Daniel Rossouw P: z:, Charel Marais J: z:, Jan Minnaar P: z:. In margin: Exhibited in Court the 14 April 1739. Agrees: W. v. d. Kervel, Secretary.
Dutch transcription
geene zij in haare onnozelheid inde meening van aan het vonniste voldoen en een arm man en bloed„ „verwand in zijnen arbijd de behulpzaame hand te hebben gebaaden hadden begaan geen geringe mis„ „noegen bij uwel Ed„e achtb„re hadde gebragt. — dat de supp„te daar door ten deepste getroffen geen oogenblik hebben gereziteert om aan welgem:e Heeren gecommitt„n rondborstig te betuijgen dat deeze stap door hun begaan hun van harten leed was als hebbende zijde te veel Eerbied voor een vier„ „schaar die door de handhaving van een ongekreukte n Justitie door de bewaaring van, ieder traat ingezee„ tenen bij zijn goed recht een zoogrooten luister verkre„ „gen heeft alsom zig immer of ooijt te durven ver„ stouten tot het pleegen van daaden dewelke zoude strann „ken tot vilipende van het wettig gezag van dien lui„ terijken vier schaar. 1 de suppt hebben 't is Waar Edele Achtb=re Heeren hem eerste suppt. geadsisteerd in het openen van een sloot, waardoor hij zijn hoogst benoodigde drinkwater moest magtig worden dit hebbende suppt gedaan in een idée dat zij niet alleen een gepermitteerde maar zelvs noodzaakelijke daat ver„ „richten terwijl het vonnis disteerd dat Cilleers de sloot in questie zal moeten schoon houden. — Van Edele en Achtbe Heeren! Nimmer heb„ n „ben zij kunnen supponeeren, dat hier uijt deeze ce„ zoo angenaame consequentie zoude worden getrok„ ken, en dat zij daar doar zoude kunnen geconside„ „reert worden van zigevallen te zijn in de zer„ „men van vilipendi van het gezag des regters te hebben schuldig gemaakt. dat de suppt daar op aan welgem:e Heeren gecomm„ hebben verzogt om nadien tog gelijk het duijdelijk bleek deeze zaak aalleen aande suppr onnazelheid en en onkunde, was toe te schrijven hun over zulx der zelver protexii en voorspraak niet te willen wijgeren maar diesweegens bij uwelEde. Achtb ver„ schoonen gelijk ook zommige van de supp=t teevens op zig hebben genoomen gehad om diesweegens bij een ootmoedige smeekschrift uwelEd=e Achtb: needrig en Excuus te vraagen dat egter waar van Heeren gecommitt=s zelve oog getuijgen geweest zij te dier tyd deeze zao onverwachts fgetroffene vriendschap tusschen pan„ „thijen en herstelling dier rust en vreede tusschen pathijen ingezeetenen welke een zoo langen tijd in vijandschap en oneenigheid geleeft hadden, op de supp=tn zoodanig veel impressie heeft ge„ „maakt dat de suppl hunne blijdschap en ver„ „heugenis hier over als toen wat te veel hebben tafgegeeven zelvs tot die uitterste dat zommi„ ge van de zupp„le elkander in een al te ruime ma te onder het drinken van een glaasze mijn de aanhoudentheid van die vriendschap toegemerkc hebbende zig daar door inder daat de verzeekerin„ „se aan heeren gecommitt„s gedaan, van na mentlijk deezen Baade ten allereersten om vergeffenis te versoeken, geheel en al hebben laa„ ten ontschieten, als zijnde supp=t zonder eenig ver der nadenken vrolijk en vergenoegd weeder naar hunne plaatzen te rug gekeerd in de zeekere ver„ waekting dat deeze zaak geheel uit de Waereld en alles vergeeten en vergeeven zijn zouden dat de supp=t echter opt onverhoeds door den EAchtb„e Heer Jndependent Feiscaal Mr Johan Nicolaas Steeven van Lynden van Blitterswijk gedagvaard zijnde, om¬ „me in Cas van repleegde publiecq gemeld Cri„ „mineelen Eijsch te aanhooren daardoor Wel niet wijnig zijn gesurpreneert, te meer wanneer zij hebben i gezien hoe zeer zij zig zig van pligt versuijm hadden schuldig ge„ maakt om niet in een zaak van zooveel aan belang voldaand te hebben aan het gee„ „ne zij Heeren gecomm:e verzeekerd heed den ten opzigte van het door hun geplaegde te zullen in 't werk stellen. — van welede. achtbr. Heeren hoezeer zij ook moeten billijken de indignatie welke uwelEde. Achtbr: hier over betoo¬ „nen zoo betuigen zij egter bij al wat heilig is dat dit verzuijmnergens anders als aan den drank welke zij opdien dagter bekoonin¬ ge van hunne vreugde zoo ermatig heb„ „ben genuttigt, en aan een lautere inno„ centie en onnozelheid is toe te schrijven, en 't is ook op die gronden dat zij supp=tn ver„ trouwende dat uit al het vooren aangehaal„ die uwel Ede agtb„r de onnozelheid en notoire onschuld van de zupptn genoegzaam zal zijn gebleeken overtuigd zijnde dat bij uwel„ Ede Achtbr steeds op de neeming en inten „tie der gepleegde daaden mord gelet de vrij„ „heid neemen zich te wenden tot uwel Ed= Achtb=n met ootmoedige beide dat het uwelEd„e Achtb„e gunstig behaagen moogen al het geene de suppt ten deezen aanzig mag„ „te hebben misdreeven aan te merken ge„ „lijk het ook inderdaad is geschied uit onkun„ de en dus de zupptn diesweegens te excusee¬ ken mitsgaders in submissie te ontfan„ „gen. Verzeekerende zij suppten uwelEde achtb=e plegtiglijk dat zij een diergelijke groote gunst steede en het oog houdende voor„ staan nooijt eenige reedenen geeven zul„ „len om hun over het pleegen van iets het welke maar immers geoordeelt kan worden worden, te behooren tot het diepartement van hunnen rechter te doen sorrigeeren Verzoekende hier op de suppt Uwe Ed=e achtb„s gunstige apostille. /onderston welk doende W /was geteekend/ Pieter Cilliers Daniel Johannes Rostouw Jacobus Retief Franjois duvoit v. Ze De Malan Abraham fillie Gabriel Bossouw P. L. Johannes Arnoddus Ruijgrak Slager als getuijgen Daniel Rossouw P: E: Charel Ma„ „rais J: E: Jan Minnaar P: Z: / in margine Exhibitum en Judicio den 14 April 1739. — Acoldeers WD Reneren Secrets
English
Article 1. Intendit drawn up and respectfully submitted to the Honorable Court of Justice of the Castle of Good Hope, by and on behalf of the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewijk Bletterman, Prosecutor ex officio in a criminal case, of the one part, against the burgher Willem van Zeijl, summoned in person, defendant and fugitive, of the other part. The Prosecutor ex officio states, and the truth is as follows: Article 2. That the defendant, who resided with his father, the burgher Adriaen van Zeijl, who is currently banished by sentence of Your Honors, did not hesitate Article 3. to shoot dead in a barbaric manner with a musket a certain Hottentot girl named Antje, Article 4. who, residing with the burgher C. van der Hever, from time to time came to visit her father named Ruijter, who lived with the former on the same farm, Article 5. on the occasion of such a visit, because, according to the assertion of the defendant, she had been found in the sheepfold at night; Article 6. [illegible] Article 7. subsequently causing the corpse to be dragged away in cold blood, Article 8. and thus leaving the same as prey to the birds of the heavens. Article 9. That the Prosecutor ex officio, having learned of this occurrence on the occasion when the aforementioned Adriaan van Zeijl cum suis was heard upon interrogatories, Article 10. addressed Your Honors on 5 February of this year, and having verbally made the matter known, requested a summons in person by official letter against the defendant; Article 11. which having been granted and successively attempted several times in vain, Article 12. the Prosecutor ex officio was permitted to summon the defendant by edict and the ringing of the bell. Article 13. That consequently the defendant, after the preceding ringing of the bell on 8 February of this year, was summoned Article 14. to appear before this Honorable Court on 5 March following, Article 15. in order to come purge and answer for himself concerning the shooting dead of a Hottentot child named Antje, on pain of etc.; Article 16. but not having appeared on the aforesaid day, the Prosecutor ex officio obtained against him the first default, Article 17. with all such benefit as according to law, and a second citation; Article 18. that he, the defendant, was consequently summoned a second time on the 5th of the aforesaid month of March, Article 19. to appear in person on 2 April, at the customary place and hour, for the same purpose as before; Article 20. but the defendant also remained absent at the aforesaid time. Article 21. Wherefore the Prosecutor ex officio obtained against him the second default, Article 22. likewise with the benefit thereof as according to law, and a third citation; Article 23. that the defendant was subsequently summoned again on 2 April in the customary manner, for the same purpose as before; Article 24. but on the day of the hearing having again failed to appear, Article 25. the third default was awarded to the Prosecutor ex officio with benefit as according to law, Article 26. and a fourth citation was ordered in superabundantia; Article 27. which last citation was also properly published, Article 28. and the defendant summoned against today, in order to see the present Intendit verified; Article 29. and also continuing in contumacy, Article 30. the fourth default was granted to the Prosecutor ex officio with benefit as according to law, Article 31. and the same was consequently admitted to serve his Intendit and to request justice thereon, Article 32. as appears from the respective records thereof. Article 33. In order to substantiate this Intendit, it is incumbent upon the Prosecutor ex officio to demonstrate the two following points: Article 34. Firstly, that the defendant has in fact made himself guilty of shooting dead a Hottentot child; Article 35. and in the second place, he ought to examine what punishment the defendant has incurred thereby. Article 36. As to the first, Honorable Lords, Article 37. the Prosecutor ex officio refers to the answers given by the banished burghers Adriaan and Petrus van Zeijl to the questions put to them by the Prosecutor, Article 38. and specifically to the answers given to articles 66 through 71 inclusive by Adriaan van Zeijl, Article 39. and to articles 63 through 70 inclusive by Petrus van Zeijl, Article 40. as well as to the depositions of the Hottentots Ruijter and Andries; Article 41. which four documents are annexed hereto under letters A, B, and D. Article 42. From these, Your Honors will easily observe Article 43. that the Hottentot child named Antje was indeed deprived of life, Article 44. and that there is a great probability that this was done by the actions of the defendant; Article 45. which probability is not only corroborated, but can also rightfully be said to assume the force of sound proof, Article 46. when one adds thereto: Article 47. 1st, that the defendant, in his letter annexed hereto under letter C, fully acknowledges having shot the child dead; and Article 48. 2nd, that through the repeated edictal citations, the defendant is convicted of the crime charged against him, or held pro confesso, Article 49. as is taught not only by very renowned jurists, Article 50. such as Julius Clarus, Ant. Matthaeus De Criminibus, and others, Article 51. but is also evident from the Instructions of the Court of Holland, article 120. Article 52.
Dutch transcription
Aet: ntendit gedaan maaken eelvinck en aan den E: Achtb Raa= de van Justitie des Cas„ teels de Goede Hoop eerbiedig overgegeeven don ende van weegens den Landdrost van Stellen bosch en Drakensteen Pen= =drik Lodewijk Bletterman R: O: Eisscherin Cas Crimineel ter eenre Contra denburger Willem van Zeil ged: in Persoon, deft. en La¬ t „titant ter andere zijde De R:O: liss: doed zeggen en de waarheid is zulks 2. dat de ged: en def:t die bij zyn vader den thans bij vonnisse van UEE: Achtb: gebannenburger Adriaen van Zeil woonagtig is geweest, zig niet heeft ontsien 3. Om zeeker hottentots Meijsje in naam Antje, 4. Welke bij den burger C: van der Hevet wonig =tig van tyd tot tyd haren vader genaamt Rijter, die met den Eedr op dezelve Plaats R: O: woonde woonde kwam bezoeken, Art: 5. bij gelegenheid van zodanig bezoek, om dat zij volgens voorgeven van den gede en def zich 's nagts in de schapenkraal had bevind 6 Op eene barbaarsche wijze met een snaphaan dood te schieten 7. Het lijk vervolgens inkoelen moede te doen. wegsleepen 8: en het zelve dus ten provij te laten aande vogelen des Plemels. Dat de R: O: Liss:s van dit voorval bij geleegen „heid dat de voorn: Adriaan van Zeil C: S: op Jn„ „terrogatirien is gehourd gevorden, gemennge sypn„ 10. Sich op den 5:' Febr: dezes Jaar aan UE: E: Achtbe heeft geaddresseerd, en dezelve zaake bij monde hebbende te kennen gegeeven, verzogt dagvaarding in persoon p r Missive jegens den ged: 11. 't geen geaccordeerd en teven Successive reijsen „vruchteloos geëftueerd zijnde geworden 12: is aan den R: O: Eiss:s geconsenteerd, om den ged: en deft inte dagen bij Edeete en klokke ge= slaeg. 13: Dat dienvolgens den ged:e en def=t na voorgaan „ de klokkegeslag op den 8: Fetr: deses Jaars is ingedaagd, 14. Omme tegens den 5:e Maart daar aan volgende voor 0 =de, ƒ ƒ : Art: 15 ten einde zich wegens het doodschieten van een Lottertotsch kind in naame Antse te komen purgeeren en verantwoorden op poene &c:a 16. doch ten voorsz dage niet gecompareerd zijnde, heeft de R: E: Eiss„r tegen denzelven geobtineerd het Eerste default. 17. met al zulk profijt als na Reehten, en een tweede fitatie 18. dat hij ged en deft. dienvolgens op den 5: der voorsz maand maart andermaal is ingedaagd, 19: om op den 2. e April, hoa locoque Polito in persom te Compareeren, ten fine als voren; 20. doch is de ged: en deC:t ten vousz tyde al meede blijven absenteeren. 21. Zulks de R: O: Eiss:r tegens denzelven geobtineerd heeft het tweede default 22. meede met profijt van dien als naar reehten, en eene derde Catatie. 23: dat de ged en def=t vervolgens op den 2e April mere Polito wederom is ingedaagd, ten fine als voren; 24. door ten dage dienende wederm in gebreeke zijnde gebleeven, om te Compareeren, 25. Js aan den R: O: lisf toegewezen het derde default met profijt als naar Redten voor dezen E: Achtb=e Raad te verschijnen Art: 26. V Art: 26: En geordoneerd eene vierde Citatie en superabun dantie 27. Welke laatste Citatie meede behoorlyk gepu„ 6 E bliceerd, 28. En de ged en deft tegens heden, ten einde het see„ genswoordig Jntendit te zien verificeren 29. En almeede blijvende Contimaceeren 30: zoo is aan den R: O: Eiss:r verleend het vierde defoult„ met profijt als naar Rechten, 31. En is dezelve dienvolgens geadmitteerd omme te dienen van Jntendit, en daar of recht te versoeken, 32. blijkens de resp:e acte daar van zijnde 33. omme welk intendit te fordeeren, aan den R:O„ Eissr incumteerd het getoog der twee volgende pyncten: 34. Vooreerst, dat de ged: en def:t zich in de daad heeft schuldig gemaakt aan het doodschieten van een Rottentotsch kind 35 en in de tweede plaats behoord hy te ondertoeken welke straffe de ged: daarover heeft geincurieerd 36 Wat het Eerste betrefft, Edele Achtb: Heeren! 37. beroept de R: O: Ciss:r zich op de respensiven, door de gebannenburgers Adriaan en Petrus van Zeijl op de door den Eiss: aan dezelven voorgehouden naagpoincten, 38, en wel op de responsisen gegeven ad art. 66 -71 in„ „Clusive door Adriaan van Zeil, Art: 39. Art: 39. En ad art: 63 - 70: in Clusive door Petrus van Zeil, 40. mitsgd:s op de Verklaringen van de Holtontoften Ruij„ „ter en Andries: 41. Welke Vier doccumenten ten deezen sub L:t A: B: e D. zijn geannexceerd 42 uit deze sullen UE: E: Achtb: gemakkelijk ont„ waren, 43. dat het hottentotsch Lind in naame Antje we„ zentlijk om 't leeven is gebragt, 49. En dat 'er een groote protabiliteit is, dat zulks geschied zij door toedoen van de ged: en def„t 45. welke probabiliteit niet alleen word gecorrsbereerd, maar ook te regt de kragt van deugdelijk bewys kan gesegd worden aanteneemen, 46. Wanneer mens daarby voogt: 47. 1:o dat de ged:te in zyn brief, hier nevens: Sub: L:a C: gevoegd, volmondig erkend, dat kind te hebben doodgeschoten; en 48 2:e dat door de iterative Edictale Citatien, de ged: van de misdaas hem te laste gelegd, wird over- =tuigd, of pro Confesco gehouden, 49. Glijk zulks niet alleen doceeren zeer vermaade Rechtsgeleerden 50. Rb Julius Clarus, Ant. Matheus de Crim: en anderen 51. maar ook erident is uit de Jnstructie van den art: 120 Hoove van Holland Art: 52.
English
Article 52. Whereby it is expressly established that whoever incurs four consecutive defaults shall be held pro confesso, 53. so that the defendant and defaulter is convinced of the crime he committed, 54. whereupon there now remains to be examined the second point: 55. namely, how the defendant ought to be punished for this! 56. That a manslayer or fatal shooter cannot escape death is so well known 57. that one may safely refrain from an extensive demonstration of the truth thereof. 58. See Matthaeus, De Criminibus, Book 48, Title 5, Chapter 3 in justis, and other criminalists. 59. From this it by no means follows, however, that the defendant and defaulter can be punished with death; 60. and this by virtue of certain circumstances 61. which present themselves in perspective to the eye of the judge. 62. May it please Your Noble Worships to consider that most of the documents annexed hereto concerning this case concur in this: 63. that the Hottentot woman Antje was of the very worst conduct, 64. and that she has repeatedly made herself guilty of theft. Article 65. Article 65. If this is so, Noble and Worshipful Sirs, then it is also not improbable that she, by her behavior, gave cause to the defendant's mode of action; 66. the more so since it is certain that someone who at an unseasonable time of night finds herself in a place where she has no business, and where there is something to steal, is, if not convicted, at least rightfully suspected of intending to steal, 67. especially when such a person has already committed multiple thefts, 68. just as the Hottentot woman Antje was considered by most to be fond of stealing. 69. Far be it, however, from the Prosecutor, ex officio, that he would wish to declare the defendant and defaulter free from all punishment; 70. for besides it being a mere pretense of the defendant 71. that he shot dead the Hottentot girl jumping over the kraal wall without knowing who she was, 72. there is, moreover, the unconcerned manner of dealing with the body of that girl, 73. showing that they did not have the least remorse over her loss, 74. but on the contrary seemed to be satisfied Article 75. Article 75. that Antje had departed this world through that mistake; 76. which must have given the Prosecutor, ex officio, the idea 77. that the defendant and defaulter had already before that time harbored some intention 78. to rid himself and his father of the troublesome company of that child— 79. who seems to have been greatly hated by the father— 80. and to do away with her. 81. Nevertheless, the minority of the defendant and defaulter will ultimately, as the Prosecutor, ex officio, trusts, merit some proper consideration from Your Noble Worships. Wherefore the Prosecutor, ex officio, serving his present intendit, concludes that by virtue and for the benefit of all the aforesaid defaults, the defendant, defaulter, and fugitive named in the heading of this document shall be declared barred from all exceptions, declinatory, dilatory, and peremptory, as well as from all remedies and legal defenses which he, as defendant and defaulter, could have raised and made use of in this matter had he appeared; and furthermore that he, the defendant, by sentence of Your Noble Worships, shall be forever banished from this government and the jurisdiction thereof, on pain, should he at any time breach his banishment, of being punished severely, with costs, or to other, etc. Signed: J. A. Pieter, in his capacity. In the margin: Exhibited in court, the 23rd of May 1789. Articles drawn up and submitted to the Gentlemen Commissioners from the Noble and Worshipful Council of Justice of this Government by and on behalf of the undersigned Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletterman, in order that thereat, upon his official requisition, the former Field-Corporal Adriaan van Zeijl may be heard and interrogated; the answers to be given by him to be recorded next to each article. There appeared before the undersigned Commissioners from the Noble and Worshipful Council of Justice of this Government the person of Adriaan van Zeijl, who gave to the opposite interrogatory articles such answers as are noted down beside each of them. Article 1. The defendant in person: his name, age, birthplace, and status. Says: Adriaan van Zeijl, aged 54 years, born in this outer corner, and has been a deputy field-corporal in the Hantam. 2. Where the defendant in person resides, and by what means he currently maintains himself. Says: resided on his farm situated in the Hantam, and lived by breeding livestock. 3. Whether he, the defendant in person, was appointed by the Burgher War Council at Stellenbosch on the [blank] as Field-Corporal over the District of the Hantam, and at the Doorn River. Says: Yes. 4. Whether he, the defendant in person, in his aforesaid capacity, in the month of July 1786, [blank] the inhabitants of his district. Says: Yes, but nothing of it has been recorded in the register.
Dutch transcription
Mrt: 52. Waar by uitdrukkelyk word vastgesteld, dat die vier agtereenvolgende difaulten doet, zal worden gehouden ƒ pro Confesso §3 Jnvoegen de ged: en reft van zyn begaane Misdaad geconvinceerd zijnde 54. als nu te Examineeren staat het tweede poinct 53. hoedanig namelijk de ged: daar over behoord te worden gestraft! 56: dat een dooodslager off doodschieter de d oodslag niet kan ontgaan: / is zoo bekend, 57 dat men zich gerustelik van een breedvoerig be „toog van de Waarheit daar van kan onthouden 58. V id: Matth: de Clim: Lib: 48: Tit„ 5: Cap: 3 in instis, en andere Crominalisden 59. hier uit volgt nogthans geensint, dat de ged=e en def:t met de dood kan worden gestraft; 60 en zulks uit hoofde van eenige omstandigheeden, 61. Welke zich in't Verschiet aan het oog van den„ Rechter vertooen. 62 UE E: Achtb: gelieven nom te Considereeren, dat de meeste hier nevens gevoegde stukken tot deeze zaak betrekkelijk hier in Consoree „ren, 63. dat de slottenHottinne Antje is geweest van een allerslegtst Comportement 6.4 En dat dezelve zich meermalen, aan dierenje heeft schuldig gemaakt. Art: 65. ƒ Art: 65 I. s dit zoo Eedele Achtb:e Heerens dan is het ook niet onwaarscijnlijk, dat zy door haar gedrag tot des ged: handelwyjse heeft aanleiding gegeeven. 66. te meer daar het zeeker is; dat iemand, die op een ingelykheid tyd in den nogt zich bevind op een plaats, daar hij niets te verrigten heeft, en daar wat te steelen vald, zoo niet overtuijgd ten minsten met recht gesouptorneerd word te willenstelen, 67: Voor al wanneer zodanig een al meerder diere„ =rien heeft gepleegd 68. Gelyk de slottentottinne antje bij de meester voor een Liefhebster van steelen is gehouden g 69. Verre zij het nogthans van den RO: liff:s dat hy den „ged: en def„t van alle Straffen zol willen vrij kennen;. 70 Want behalven dat het een ploot voorgeven van =den get: is „1 dat hy het Pottentotsch Meisje over de kraalmuus springende, zonder haar te kennen heeft dood= geschooten 72 zoo tomd, ook daar en boven de tranquille handel= = wize met het Lijk van dat Meijsje, 73. dat men over het Verlies dezelver geen het minste berouw heeft gehad; 74 Maar in tegendeel voldaan scheen te zijn Nrto 75. 127 . Aot: 75 dat Antje met dat abuijs was uit de Waereld geraakt 76: 'T geen de R:O: Eisc=r in het denkbeeld heeft moeten brengen 77. dat 'er bij den ged:e en def„t al voor dien tyd eenig voorneemen zal hebben gehuisvest 78. Omsich en synen Vader van het lastig geselschap van dat kind 79. Welk bij den Vader zeer gehaat schint geniest te zijn 80. te ontdoen; en het zelve van kant te helpen. 81. zullende. nogtans eindelijk de minderjaarigheid van den ged: en def=t, zoo den RO: Eistr ver= „trouwd, bij UE:E: Achtb: eenige gepaste conside „ratie meriteeren Mits welken de R: C: Eijf. r die= „nende van zyn jeegenswoordig intendit, Concludeerd, dat uit kragte en voor 't profijt van alle de voorsz defaculten, de inden hoofde deses gem: ged. defaillant en latitant verstooken zal werd den verklaard van alle Exef„ „tien declinatoir, ditatoor den peremptoir mitsgd:s van alle Heeren en defensien van rediten, die hij inges in gede en deft, zoo hij had ge= Compareerd, in deezen had kun= den doen en mogen noteeren en wyders dat hy ged: by voor= nisse van UE E: Achtb: ten een= nnigen dage zal worden gebannen uit dat gouvernement en den ressorte van dien; op poene van, soo hy den eenigen tide zyn bannissement kwam te infrinjee =ten naar merske te zullen nor= den gestreft, Cumloepens is. ofte „ tot andere &ca /was geteekend:/ J: A:s Puter, qq. /. in margie =ne/ Exchipitim in Judicis den 231 Maij 17889. Articulen gedaan maaken Compareerde voor de onder„ „get: gecommitt:s uit den E achtr en aan Heeren Gecommitt:s uit den E: Actb: Raad van Justitie Raad van Justitie deses Gou deezes Gontanement overgegeeven „vernements den Persoon van door ende van weegens den onderget: Adrhaar van Zeijl, dewelke op nevenstaande vraadArticu Zanddrost van Vellenbosch en Drakensteen Hond Lodewyk Blet= len zodanige antwoorden gegee ven heeft als bezyden een yder derselve terman l en 2 en Eegt: Sa: maar daar is niets derselven staat aangeteekend - Art: 1. Des Ged:e in Person zijn naam, ouder= Zegt: Adriaan van Teil, oud 54 =dom, geborteplaat en qualiteit Jaaren, aan desen uithoek geborrtig, en onderveldwagt= meester in de hartam geweest te syn Legt op zijn plaats geleegen in den Bantam gewond en van't aanteel van Vee te hebben geleeft. Legt: Ca. off loot. van gekomen als kruit Off hy ged in personen in zyn voorsz: qualiteit in de Maand Julij 1786 de Ingezeetenen van zijndistrict off hy ged: in Person doordenburger Krigsraad op Stellenbosch op is aangesteld tot den Veldwagte M:r over het District den hantam, en aan den doum livier. Waarhy ged: in Persoon woonagtig is, en waarmeede zich thans komt te Erneeren. terman omme daar op ter zijner requisitie R: O: gehbord en onderhaagt te worden den geweesen Velkwagtimeeede Adriaan van Zeil zullende deszelvse te geeven antwoorden beziden ieder Articul moeten werden heeft bekend gesteld. 2. 3 4.
English
Says yes. Says that he ordered 12 horses and a cart to be sent to him in order to fetch gunpowder and lead with it from the Cape, to be employed by the Commando against the wandering Bushmen. Article 5. Whether the defendant in person was then also at the Cape with the same cart and horses in the month of August following. Article 6. Whether the defendant in person then also fetched the gunpowder and lead with the same cart and horses; or to what end the defendant employed the same cart and horses. Whether the defendant in person subsequently, upon his repeated request regarding this, was discharged from that post on the 6th of June 1786. To confront the defendant in person and read to him the letter sent by him to the Right Honorable Lord Governor, sent with the burgher Barend Fredrik Lubbe, dated [illegible] 1786, and then to ask the defendant what answer the defendant in person received to that letter. Says yes: that he sent that letter to the Right Honorable Lord Governor, and that the aforesaid Lubbe brought back an answer from the Right Honorable Lord Governor, from which he, says yes, took little gunpowder and lead to the country. Says he did not take any gunpowder and lead with him at that time. Article 9. Says: no, the defendant could not perceive that it was granted, nor that it was forbidden. Says yes. Article 10. Whether the same Lubbe at that time, in the presence of the burgher Bart van Zeil and the wife of the burgher David Fredrik Strou, made known to the defendant in person that the Honorable Lord Governor did not wish to grant his request to go on the elephant hunt. The defendant says the man did not say so; and further as in the previous answer. Says that he could find no great harm in it, and that he had gone on the journey for new pasture and because he saw that more people went on that expedition, and because his children were growing up, he wanted to go and find a place for his children in that direction. Says further that he had also gone to seek out some curiosity or other and to bring it as a present to the Right Honorable Lord Governor. Article 11. Whether the aforesaid Lubbe, upon his return from the Cape, brought to the defendant in person a soldier's chest with beads and knives purchased by the defendant from the burgher merchant Stadter. Article 12. Whether the defendant in person, in the month of July following, with both his sons Petrus and Andries van Zeil, together with the burgher Jan Wieser, set out on the journey to Namaqualand, and subsequently across the Great River, and took with him two wagons laden with various goods. Says that there is no Namaqualand, but rather that he went across the Great River, and says that the region calls itself Anni-quas, being the Bastaard Hottentots who migrate thither from time to time; and further as the question dictates. Article 13. Whether the defendant in person, having arrived in Namaqualand, hired some pack-oxen from the Hottentots there, and loaded them with some provisions, and a quantity of beads and knives. Says yes, that happened previously. Article 14. Whether the defendant in person supplied the Hottentots Piet Eiland, little Piet Eiland, Piet Namaqua, Andries Ruiter, and Pas, together with the Bastaard Hottentots Paul, Gerrit Stoffel, and Gerrit Deer, partly with firelocks and ordered them to pursue the Bushmen with him and both his sons, together with the aforesaid Wieser, which Bushmen had stolen a large part of the livestock of the burgher Paul Karsten. Says no, it is not so, but when the defendant and his party had hunted for the livestock of Paul Karsten, they lost the trail over a hard stretch of ground, which is why Paul Karsten left them, and the defendant then continued his journey to shoot elephants; the defendant stating that the Hottentots who were with him already knew upon their departure from home that the plan was to shoot elephants. Article 15. Whether the Hottentots refused to continue the journey further with the defendant, and whether the Hottentot Piet Eiland in particular refused because his livestock and that of his kin were thereby exposed to the Bushman Hottentots in the Hantam, and whether the defendant in person nevertheless forced them to do so through threats. Says no, that is untrue, but those Hottentots recounted to the defendant how matters stood in the field, and the defendant had already asked those Hottentots at the departure from home to take part in that journey, to which those Hottentots willingly agreed immediately. Article 16. Whether the defendant in person did not say to the Hottentots at that time that it was not necessary to shoot elephants in order to deliver the tusks thereof to the Honorable Company, and then to each of them a share thereof. Article 17. Whether the defendant in person continued the journey with the aforementioned persons along the Great River for about a month and a half, the aforesaid Gerrit said he was ill, and that Paul and Stoffel would stay with him to bring him home. Says yes, that the defendant with his [illegible]. Article 18. Whether the defendant in person, with both his sons and the aforementioned Jan Wieser, having crossed the Great River, hired Hottentots numbering 440 from the third kraal of the Hottentots and took them along with him. Says that the defendant had not hired the Hottentots, but that they arrived at a kraal named the Kaalkoppen who were ready to go to a certain nation, the Nuncquinquas, to recover their livestock that had been stolen from them by those people; and the defendant was practically pressed to go along, as the defendant then went along out of fear. Article 19. Whether the defendant in person shot hippopotamuses during the journey. Says yes. Article 20. Whether the defendant in person yet any following.
Dutch transcription
Zegt La zegt dat hy 12 Gereeven en een heeft geordoneerd, kar en Paarden aan hem te laten toekomen om daar meede kruigt en lood van de Caat af te halen tot de Commandor op de rorende Bossemans te Em¬ ployeeren! Art: 5. off hij ged: in Persoon dan ook met deselve kar en Paarden in de Maand August: daar aan aan de Caab is geweest. „ 6. off hy ged: in Per om dan ook met deselve kar en Paarden het kruit en Lood heeft afgehaald; dan wel tot welk een Einde hij ged: deselve kar en Paarden heeft geEmployeerd! off hij ged in Personn vervolgens op Zijn deswegens hertaald verzoek den 6. e Iuny 1786 van dien Post is ontslagen? Den Ged: in Persoo te verkomen Zegt Ja: dat hij dien brief en voor te leeden den brieff door hem gezonden heeft aan den aan den WelEdele Gestr: Heer Wel Edele Gestr: Heer Go„ Gouverneur, met den burger Ba= verneur en dat voorsz rend Fredrik Lubbe gezinden Lubbe, antwoord van 1786. en Welgem Heere Gouver gedateerd neur te rug gebragt hem ged: als dan aftevraagen hebbende, waaruyt hy welk antwoord hij ged: in Personn Legt Ja wynig kruit en Loot heeft genomen naar buiten. zigt thans geen kruit en Lood meede genomen te hebben. ger: op d 1786 trict # Legt: neen, dat heeft die Gev: niet konbemerken dat 't g'accordeerd was, ook niet dat het verbodden was. Legt Ja man niet gesegt: en voorts als op 't vorige off hy ged: in Persoon aan die erdre zegt dat zij er soo groot kraad niet in kon vinden, en dat hyheeft op reys gegaan was om nieuw Veld en om dat hij zag dat er meer Menschen of dien togt gingen, en om dat zyne kinderen groot wierden, voor zyn kinderen die kant heen Een Plaats te hebben willen gaan zoeken zegt verder dat hyj ook was gegaan om 't Een off ander Raiiteit, op te Speuren en sulks tot een Present aan de WelEGetr: Heer Gouverneur te brengen. 10. off dezelve Lubbe als toen in praesen¬ =tie van den burger Bart van Zeil en de huisvrouw van den burger David Fred: Strou aan hem ged. in Personn heeft bekend gemaakt dat welgem: Heere Gouverneur zijn ged. verzoek om op de Olijphan¬ ten Jagt te gaan niet heeft willen toestaan! off gem. Lubbe bij zyn terugkomst van de Caab aan hem gede in Persoon heeft gebragt een soldaten kistje met Coralen en Messen door hem gede: van den burge Negotiant Stadter gekogt Art: 9. op dien Brieft heeft ontfan„ =gen. Nat: 12. Anten 11. 10 Art: 12. zegt, dat daar geen Namac„ zegt Ia, dat is voorheerge„ sched. Zegt Ja, over de Groote Rivier, en zegt dat de Streek zig noemd anni- de Groote Rivier gegaan te zyn, en voorts als de Vraag dicteerd. off hij ged: in persoon den Plotten tot Piet Eiland, kleine Pjet Eyland, Piet Namacque, Andries Ruiter en Pas, mitsgd:s de Bastaard Plot= tentolten, Paul, Gerrit Stoffel en Gerrit Deer, gedeelte met snaph =hanen heeft voorzien en geordinneerd om met hem, en syne beide zomen benevens voorn: Wieser de Bosjes= =mans te agtervolgen, dewelke voor een groot gedeelte het vee van den Burger Paul Eersten gerooft hadden. off hy ged. in Persoon in 't Namao quue Land gekomen zynde, Eenige draag ossen van de Rottentosten „ 14. „ 13. off hij gede in Persoon in de zijn beijde Zomen Petrus en Andries van Zeil mitsgd:s den burger Jan Wieser zig op de Reyze naar 't Namacque Land, en vervolgens over de groote Rivier heeft begeeren, en meede genomen twee met diverse Goederen beladene Wagens! qua Land is, maar wel over Maand Iulij daar aan met =quaf aldaar m met quas, zijnde de bastaard Nottentotten die daarvan tyd tot tyd naartoe trekken zegt neen zoo is't niet, maar toen hy ged„e met zyn geselschap op de Beester van Paul Kasten Jagt gemaakt hadden, waren zij over een harde streek grond 't Spoor misgeraakt, waarom Paul karsten van hun gegaan was, en had hy ged=e doen zyn reijs vervolgd, om oliphanten te gaanscheten zeggende de ged: dat de meede geweest zynde kollentiken, by hun vertrek van huis reeds geweeten hadden, dat 't project was in oliphanten te schieten off des Rottentollen geweigerd. hadden de regte verder met hem gede voort te zetten en off de slotten tot Piet Eiland in 't bijsonder zulks heeft geweijgerd terwijl zyn, en derzynen Vee, daarooor voor de bossesmans hottentotten in den pantam bloot gesteld werd en hi geds in Persoin hun doordrey= gementen egter daartoe heeft genoodzaakt off hij ged: in Pesson als toen niet aan de Plottentotten heeft gezegd niet nodig te zin om soliphanten te schieten ten einde de Panden daar van aan de E: Comp:e te leveren, en aan ieder hunner als dan daarvan een Platie Art: 15 aldaar heeft gehuurd, en dezelve met eenige Provisie, en een Par= =thije Coralen en Messen heeft beladen zegt neen, dat is inwaar maar die kostensotten hebben hem get: verhaald hoe dat 't in't veld geleegen was, en hadby ger. toen die hotten token byt vertrek van huijs reeds gevraagd om die reijs meede te doen, en waar toe die kosten totben heis direct, gewillig hebben getowd. Art: 17. 16. Arts 17 Ja zegt zegt dat hy get: met zyn off hy ged in Persoon de rerse met dermin: Persoonen voortgezet hebben de Langs de groste Ring omtrent. eene Maand en een halff voorm: Gerrit heeft gesegt zien te zijn en dat Paul en stoffel bij hem blyven zoude onr hem naar huijs te brengen! 18. off hij Ged: in Persoon met zyne zegt dat zy get: de Rottentolten beide Zoonen in gem Jan Wieser niet gehuurd had, maar de groote Riner gesposeerd zijnde, dat zy by een kroal ge„ uit de derde kraal der Rotten= „naamd de Kaalkoppen gekor„ „tots, de Rottentoken den getalle van men zyjn die klaarworen, in 440 heeft gehuurd en met Sigmeer naarzeekere Natie de nunc„ quinqua te gaan, im hun Veete de genmen! rig tehalen, dat door die mine- geringene van hun gestolen was, en was hy ged:s genoegsaam geprest om meede te gaan zoo als hy get danuyt veer meede gegaan is. Legt a „ 20 off zyge en ersoon nog „ 19. off hij ged in Persoon geduurende de Reyse Zeekreyen heeft gesclooten eenige gevolg .
English
says: Yes. retinue had already crossed the Great River, and then went through that river again to the other side to take the cattle away from those Nuncquinqua who are on this side, which they had stolen from the Kaalkoppen. whether from the aforesaid kraal a herd says that when he, witness, with his as large as small cattle and cattle retinue had approached that kraal, came forth, and whether he, the Hincquinqua had driven defendant in person, or anyone of that cattle onto an island, his people, those Hottentots or the same, and then went around above the river where the river turns with a bend, while those Nuncquinqua then reviled them in an extreme manner, without a single word being spoken by him, witness, or anyone of his retinue. him, or his people, urged on whether they, defendant in person, directly Article 21. whether he, defendant in person, then on the other side of the aforesaid stream discovered a kraal of the Sorincqua or Nuncquinqua Hottentots, having traveled some, and indeed by estimate fifteen stages further, arrived in the morning at about 8 o'clock at the side of a tributary of the Great River called the Yellow River there. says: Yes. 22. 23. that they all shot with ball head had. island itself cattle forward says that the targets thereupon, having dismounted from the horse alongside his sons and the aforesaid Jan Wieser, he, defendant in person, with both his sons shot with bullets among the same Hottentots! Article 24. whether the aforesaid Jan Wieser, after the third shot was fired by him, witness, in person and his both sons at the same Hottentots, also fired with live ammunition among those Hottentots. Whether he, defendant in person, noticing says no, that such is untrue, that Piet Eiland and says further that he, witness, had no his companions did not fire at the Hottentots, need to urge Piet Eiland on, went behind them with cocked hammer since those Hottentots themselves were embittered because and addressed them substantially: that nation of his, Piet, P: V: damned good-for-nothings, why do you not shoot, do you not see with that musket! And if you do not shoot, then you will catch it from them in such a manner. whether the aforesaid Piet Eiland and his companions all were much too short, and had he, witness, not continuously fired, although that shooting had already begun says further that they then first in the morning at 9 o'clock. quinqua of those Kaalkoppen witness with his retinue on his says also that he made about 40 shots. whether he, defendant in person, thereupon commanded says no, that the cattle came across Piet Eiland and some of the other of their own accord, and furthermore hired Hottentots and Bastards that Piet Eiland and some to go to the kraal others crossed over. of the aforesaid Hottentots how many they had also brought to bring the cattle of those Hottentots with them; [illegible]. through the river to this side. says further that he, defendant, gave no order to bring the cattle Article 27. to him. the aforesaid Hottentots shot a shot back at a few Bastards, all then continuously until the afternoon, shot past the Nuncquinqua Hottentots, to keep off. and whether he, defendant in person, and his both sons alongside the mentioned Jan Wieser, together with Piet Eiland and his fellow marksmen and Bastards, 28. whether the mentioned Piet Eiland and the other Hottentots sent by him, defendant in person, to the other side of the aforesaid stream, says no, that I have never said that. nor asked if any afterwards to him, defendant in person, Hottentots were wounded; however, Piet Eiland had still answered no, but Ruyter had said that he from one and removed were shot dead, Hottentots had heard that and even two Hottentot women, out of fear jumped into the water says no, and that he, witness, from them, the cattle by his order, and had drowned. made known that several of the Hottentots were whether he, defendant in person, in substance answered thereto: that is to me just as good as if I pluck a leaf from a tree; and the interrogator not once a Hottentot. What reasons he, defendant in person, says as above that the Kaalkoppen of his aforesaid both sons and Jan Wieser had, to the aforesaid Nuncquinqua or Corinqua Hottentots on the other side of the Yellow River, that the Nuncquinqua themselves attacked, and that he heard from the Kaalkoppen, them, to that end had, while the cattle that the Bushmen whether the same Piet Eiland then Article 29. brought to him, defendant, 262 beasts, both large and small, taken from the Christians, received by them and so divided amongst themselves, as he had seen, which definitely had the mark of the Christians, and with among those beasts on the same, whether he, defendant in person, alongside his says that they took their journey back both sons and the aforesaid Jan Wieser, again, the next day with the cattle taken by him and that he, witness, and the others and the stolen cattle did not take along any more having received, and the hired than what those Kaalkoppen about thirty beasts, had given them, amounting took with him, by estimate to each well 40 head of cattle, that he whether he, defendant in person, upon reaching says that the Kaalkoppen, in moving the kraal of his hired Hottentots, backwards, gradually stayed discharged the hired Hottentots. behind. What he, defendant in person, gave the same as a reward. Article 35. Article 32. thus violently to attack and partly to deprive of life, as the Hottentots ordinarily do their work. and had recovered. says no. 34. 33.
Dutch transcription
zegt Za. gevolg reeds over de Groote Rin vier getrokken was en doen weeder door die Rivier aandeen te zyde gegaan waren om die nuncepuinque, die aandeeze dat zy vande Kaalkoppen zide zyn, t Zee afte nemen geroofd hadden. off uit de voorsz: Craal een meenig zegt dat toen hij get: met zijn e zoo groot als klyne Koil en tot gevolg die kraal genaderd. te voorschijn zin gekomen en of hy was hadden die Hincguingua ged in Person, ofte iemand der dat Vee op een Eiland gejaagd. zynen die rotlentosten ofte dezelve en toen boven de Rivier omgegaan daar de Rivier met een Bogt omloopt terwijl die Nunequis= quaf als toen hun uitgescholden hadden, op een verregaande wyze, zonder dat er door hem get: off iemand van zyn Gevolg een Enkel =ken hem, off de zijnen heefts aangespoo= woord gesprooken was. of zy Ged: in Persoon direct Art. 21. off hi ged: in Persoon als toen aan de overzijde van de voorm: Spuit heeft ontdekt een Craal 4 van de forincqua off Nuncquinqua hottentobben eenige en wel na gissing Vyftien schoften verdergereist sijnde des morgens Circa 8 uuren gekomen was aan de zide van een spruijt van de Groote Rivier de Geele Ri vier genaamd daar zegt: Ja 22. d 23 - dat zy alle met ƒ Ee Scherp geschoten hebben „hoofd had. Eyland zelve Vie voor heen ge zegt, dat de merke schoolen daar op nevens zijne Zomen, en voorsz Jan Wieser van't Paard gesteegen zinde hij gede in Persoon met zin beide zomen onder dezelv kottentollen met kogels heeft geschoten! Art: 24 of voorn Candlieser na zat door hem get in Persoon en zijne beide Cooper op dezelve Hollentotten de derde schoot was gedaan meede met scherp onderd ie hottentollen heeft geschoten Off hij Ged: in Persoon gewaar Legt neen, dat zulks onwaar is, wordende dat retleland en Regt verder, dat hij Get: niet zine Makkers niet op de Rot= nodighad om het Eyland aan Een losten inschoten zig agter te zetten, vermits die hollen deselve met gespannen haan heeft tot zelve verbittert was om dat die Natie van hem Piet begeven en deselve substantieelijk toegevoegd: P: V:. Verdoende Goed.. waarin schiett zylui niet ziet filuij met dat MSchet! en als vylig met schiet dan zal tijlug van dezelve soo krygen off voorm het Eiland en zyne 20 Makker t qua 9 eenig t Thy elve p00- alle 2 e was. alle veel te kort waren, en had hy get niet al door geschoten hoewel dat schietens mor= Leggende verder dat zy dan eers quinqua van die kaalkoppen Ger: met zyn Gevolg op Zyn Leggende meede dat hy bedt 40 Schoten gedaan hadden. off hij ged: in Persoon, daar op gem Zegt neen, dat het Vée van telfs Piet Eiland en eenige der overige over gekomen is, en voorts gehuurde hottenboden en Lastaard dat Pet Eylans, en eenige heeft gehast zig naar de Craal anderen overgegaan zin. van de voorn: Rottenlosten te door hoeveel zij meede ge„ begeeren in't Veedier sotten„ =lotten door de rivier aan deze bragt hadden; zulks niet. zyde te brengen. zegt verder dat hy ged: geen ordre gegeeven heeft om 't Vee Art: 27 gesctooven de voorm: Rottentotten hebben een schoot aan weder een Paar laards alle als toen tot in den geschoten hadden om die Nune - namiddag by aanhoudenheid op Plottentotten heen heeft geschooten, srkkers als toen ook over de vooln en off hij Ged: in Persoon, en zijn beide zomen nevens gem Jan Wieser mitsgd:s Piet Eijland en desselfs meede Rekenve en Ban 28 off de gem: Piet Eyland ende on tige door hem gede en Persoon aan de oversyde van de voorn spuit gezondene Fottentotten gens ten 9 uuren al begonnen af te houden te wieten. by hem te brengden - 1 van Legd neen dat heb ik nooit. gezegd. nog gemaald had of er daarna aan hom ged: in Persoon hottentots door waren; doch had Piet Eijland nog geant= =word van heen, egter had Ruyter gezegd dat hy van Een =s en afgehaald dood gesilsten wa= Rottenbotten vernomen had, dat =ren en zelfs twee hollenis stinnen, uit vreeze in't water gespringen zegt neen en dat hy Get: van Zijl: 't vee ter zyner ordre heb„ sin heeft bekend gemaakt dat er„ „erscheijde van de Rottenrotten waar er een hollen tot zoude gebewetst en vertronken waren of hij Ged: en Persoin in Substan= =tie daar op geantwoord heeft: dis voor mi even zoo goed das off ik een blad van een Bortrek; en de Heerenvrager met eens =naar een Plottentot Welke reedenen hi Ged: in Per Ligt als boven dat de Coelkoppen oan zyne voorsz: beide zomen en Jan Wieser heeft gehad om voorsz: Numgereques off Co„ n reneque, hobtentotten aan de overzyde der gelle rivier had, dat de Nunequingter Jazelfs geplest, en dat hij van de valkoppanning vernomen hun, daar toe hadden verwyl tVee dat de Bosjesman off dezelve Pietleland als toen Not. 29 van daarbij hem ged: 262 beeken zoo grovt als klyn heeft gebragt duidand n 221 en doen op gem nge kaard Staal en ove om ten gedaung 31 30 gediuing van de Christenen Rvo- ven bi hun ontfangen en zro onderling verdeelen, zoo als hy merk van de Christonen hadden en met gezien had, die volstrekt't gens onder die beesten opt zelf off hy Ged in Persoon nevens zyn Legd, dat zy hunne reyse weder beide Zomnen en voorn: Jan Wieser Eorugwaards genomen hadden daags daar aan met de by hem en dat hy get. en de anderen niet meer hebben meede gemo aangenumen en 't geroofde Vree gehad hebbende en afgehuurde notrents den de zertig Zeizen heeft „men; als dat die kaalkoppen heeft meedegenomen gende zulks nagissing ijder hun gegeven hadden, bedaan wel 40 stuks beesten dat hi off hy ged. in Poksom by de dom zegt dat de Kaalkopen in 't trek =ken te rugwaards allangsal hem afgehuurde& vottentotten, praal gekomen zinde de gehuurde Plotien „merhand agterwaards gebleven Wat hy Ged: in Personn dezelve tot een beloning heeft gegeven! Art 35 Pert 32. dusdanig geweldadig aaantevallen en gedeeltelyk van 't leeven te bevoo zoo als de rodtentotten ordinair hun t te werken. „ven. en weezergekregen had. zijn. Legt nun „losten heeft afgedankt 34. 1 33.
English
says Yes. given says that he, witness, had indeed traded some cattle from them for beads and knives, estimated at 80 head. Whether he, deponent in person at that time, by the rising smoke, noticed that cattle must be located there, and therein also asked the aforementioned Paul where the kraal was? 37. Says no, that those Bastard Hottentots on the journey out had traded cattle, which by them was placed in the care of those people. Says, no, that is untrue. Whether such was pointed out by the aforementioned Paul, and whether he, deponent in person, at that time substantially said to the mentioned Paul: it is good that you know that, you must Whether he, deponent in person, continuing the return journey along the Great River, arrived at a Hottentot kraal situated close to the Christians and there found the Bastard Hottentots left behind by him, Paul, Gert, and Stoffel! 36. Whether such did not merely consist of giving each a string of beads. deponent: 35. knives 38. Says no. says no, such words were not spoken. tomorrow with little Pieter Eijland, Gerrit Beer, Piet Namaqua, Ruyter, and Gert, go there and shoot all the Hottentots dead and take away their cattle: because all the Hottentots who live in this region are scoundrels! And the aforementioned Paul to him, deponent in person, substantially said upon this: Master, that will not go well because I do not know what evil those Hottentots have done. 39. Deponent 40. Whether he, witness in person, compelled the same Paul and the aforementioned Hottentots by saying: come, you people must do what I order, and if you people do not do that, then the same will happen to you, for I brought you far into the country, to betake themselves to the kraal pointed out by the said Paul. Deponent: 41. To 39. Says no. Whether the repeatedly mentioned Paul and the aforementioned Hottentots, having betaken themselves to the kraal, shot among the Hottentots and subsequently brought fifteen head of cattle from there to him, witness in person. Says that those Bastard Hottentots had said to him that the cattle that were traded were stolen by that kraal, as they had heard that kraal was on a journey, and that those Hottentots had even shot at their Bastard Hottentots, the Bastard Hottentots requesting him, deponent, to be allowed to go to that kraal, since they had already suffered too much damage, to take back their cattle, to which the witness then also consented, however on the condition that they must not shoot; wherefore the Bastard Hottentots then also went and brought back their cattle that were there. 42. Whether he, deponent in person, was not dissatisfied that the same Hottentots brought so few cattle to him, and asked them why they had not complied with his order to shoot all the Hottentots of the kraal dead and bring all their cattle to him. Act: 41. Article 43. the Hottentots had ever done them any harm, the aforementioned Paul and by him, deponent, could not have done better to his address, because no other person had come to the aforementioned kraal, deponent answered, having heard such not to have seen. deponent 40. Says no. Says no. Whether he, witness in person, on his return journey having approached the place of the burgher Petrus Pienaar called the Hartebeest River, missed on a certain mountain a portion of the stolen cattle. Whether he, deponent, caused the Hottentots Jas and Ruyter, whom he, deponent, before crossing the Great River left by the wagon and who were the guards over the missing cattle, to lie down and had them beaten by the other Bastard Hottentots to such an extent that the skin, and even recently Says no, that Jan Wieser only gave Andries a running beating. Deponent: 46. Says no. Whether he, deponent in person, together with the aforementioned Jan Wieser, having thereupon mounted their horses, and caused the aforementioned Hottentots Jas and Ruyter to run before the horses as fast as the horses ran, up to the place of Petrus Pienaar where the burgher Jan Blom as farmhand Says that he, witness, had learned from other Hottentots that the people of Pieter Pienaar had stolen that cattle, and he, witness, then rode with Wieser to Jan Blom without having tied those Hottentots up, but let them follow behind on their own feet. 47. Whether he, deponent in person, and the mentioned Jan Wieser, immediately upon their arrival there, without wanting to hear the aforementioned Blom, beat him so severely that the man remained lying on the ground, and subsequently drove the missing cattle out of the kraal! Says that Jan Wieser only gave him, Blom, some blows in the face with the flat hand, just as Blom also struck him, Wieser, back. 48. Whether the same Jan Blom did not then testify that the aforementioned cattle had been found in the field by his herdsmen, and that he had taken the same into custody for that long.
Dutch transcription
egt Ja. gegeven zegt dat hij get: wel eenige beesten van hun gezuijld had voor Coralen en Messen naar gissing 80 stuks. off hi Ged: in Persoon als toen, Legt neen, dat die Bastaard Hot= door 't opgaande S:lo heeft „tentotten in 't heen rijzen Vee vermeerd dat aldaar zig Vee hadden geruild, dat door hun moest bevinden en daarin ook aan aan dat volk in bewozing is voorm: Paul gevraagd waarof de Craal was 2 „ 37. zegt, neen, dat is onwaar. off door voorm: Paul zulks aange= wezen sijnde is, en off hij gede in Persoon als toen met substantieelijk aan gem Paul heeft gesegd: 't is goed dat gij dat weet, gij moet Off hij Ged: in Persoon langs de Groote Rivier de tezug reyze voortzettende gekomen is, aan Een 6 naast by de Christenen geleegen hottentors Craal en aldaar aange troffen heeft de door hem agterge Laten Paslaard Rrottentotten Paul„ Gert en Stoffel! „ 36 off zulks met slegts heeft bestaan met aan ieder een streng Coralen te geven Rot: 35. mossen 00 38 8 zegt neem zulke worden egt neen. morgen met kliyne Pietr Eijland, Gerrit Beer, Piet Namaegua, Ruyter en Gert, daarnaar toe gaan en schieten alle de Hot tentotten dood en't vre van dezelve weg neemen: want al de Rotter =totten die in deze streek iinen zijn schelmen! H voorst Paal aan hem Ged in Persoon hier op substantieelijk heeft gezegt. Cabaar dat zal met goedgaan want ik weet niet wat kwaad die nottentotten hebben gedaan. Rot 40 off hy Get in Persoon dezelve Paul ten de evengem: Rottentotten met het zeggen, toe Jyluy moet doen wat ik ordonneer, en als jy luy dat net doed, dan zal gyluy van het zelfde overkomen, want ik heb juluy ooverre int ond gebragt, heeft genoodzaakt om na de door denzelven Paul aangeweezene Craal. Zig te Rot: 41. Ad 39 zyn er niet gesproken. - begeren Legt Neen. off meergem: Paul ende Evengem Legt dat die Pastaard Lottem Floktentotten, zig als toenwaar =litten, aan hem gezegt hadden decraal begeren, onder de slotten„ dat 't Vee dat ingevuijld „lotten geschoten en vervolgens Viff was door die Ctaal vermits tien stuks Beesten van daar bij zi gehoord hadden die Caal koppen op reys waren geroofd was, en dat die kottenkotten op hun bastaard kottenhitten nog geschoten 3 hadden, versekende de bostaard kottentot „ten hem gev: om naar die sraal te mogen gaan, dewyl zy al te vier schade reeds hadden geleesen, om hun vee te rug en ale waar in de get: dan ook toegestemd had, egter ons er die mits, dat zy niet schiet en moesten gelijk de lastaard hottentotlen dan ook hem get: in Persoon hebben gebragdt gegaan zijn, en hun Vre dat die daar geword had, de rug gebragt „ 42: off hij Gede: in Persoon niet te mir vrieden is geweest, dat dezelve Kottentotten zoo wynig vee by daarom gevraagd, waarim orff =tentotten van de Craal dood te Schreten; en al hun Vee by hem te brengen. zil: aan zyn adre niet bater hem hebben gebragd, en dezelve hadden voldaan met al de lot Act: 41 ve l Frt: 43 kunnen doen om dat geen d eerhste Persom naar de voirsz: Craal gelom den Mollentodin hem ged: geant„ =tentotten hun ooyh eenig Leed gedaan heyze genaderd zynde by de laats van den Burger Petrus Pienaar de Harte Beaten Rivich geneand, op zeekeren Borgen een gedeel of hy get in Persoon op zijne teng te vant geroofde Vee heeft ver- 1 off ny Ger: de Holtentolt en Jas en Ruyter dewelke hi get: voor het passeeren van de Groote Ri„ =vier (by de wagen heeft gelaten en dewelke den oppasser bij het geroofde gehad heben, in 't vermitte veel heeft, doen neiderliggen en dermia „te door de andere Rastaards Tot „tenlotten doen slaan dat de shue„ „men en selfs nu inlangs van b Legt meen, dat Jan Wieser Andries Alleen maar een lopende Loezing heeft ge voorm: Paul en door hem Ged: en woord hebbende zulks niet te hebben Rat: 40 Legt neen Ca Legt „geeren.. — zien zin geweest 15. 1 mistr 1 9 had. Ret: 46 zegt peen off hy Ged: in ersoon nevens voorn: zegt dat hij get: vernomen hud Jan Wieser daarop te Paard ge van andere Hottentotlen sleegen zijnde, en de voorn Hotten„ dat 't volk van Pieter Rember totten Cas en Ruyter voorde dat Vee gestolen had, en was kasarden zoo snel heeft doen hij get: toen met Heener naar Lorpen als de Paarden liepen, 7 Jan Blom gereeden zonder tot aan de Plaats van wtins die holtentotten vast gebonden Tienaer alwaar den burger Jan te hebben, maar loo hunne ƒv Blom als knegt bescheijdenis! den doen volgens. 97. 0 off hy ged: in sewom en gem: Jan Regt dat Jan Wieserhem Weeser direct bij hun kmt. al„ Blijn met de Vlakkehand daar zonder voorn: Blom te wil„ alleen maar eenige slagen lenhoven denzelven zoodanig heeft in 't gerigt gegeven heeft zoo geslagen dat die man op de als blom den ook hem Wiesen gaind was blyven leggen en ver„ heeft te rug geslagen. „volgens het vermste vie uyt de kraal heeft doen Jaagen! 48 off evenhem Jan Rimval toen niet heeft betuygd dat de voorst Eeester door syn Veervaf- „ten in 't veld gevonden zijnde hij Tezelve Loo lanz inbewaring had genomen te d deel ver ten t mitte mde Pot Thiez h d
English
49 whether he, the defendant in person, subsequently continued his return journey, and after that, having arrived at his place in the Hantam, learned that the Hottentots whose cattle he, the defendant in person, his two sons, and Jan Wieser had stolen, had pursued them; but upon the advice of the aforementioned Jan Blom had turned back. says no, but that a certain Wittebooy some time ago had told him, the deponent, that those Hottentots had wanted to pursue the deponent, which was one of their tall tales, and that Jan Blom had never turned back any Hottentots, but that it was because he was afraid that they, the witnesses, might come to live in that district, because he commits so many roguish tricks, and those Hottentots had also said that they longed for them to come into that district because he, the witness, had promised them so. 50. whether he, the defendant in person, after his arrival home, divided the cattle, and whether he, the witness in person, gave 80 head of that stolen cattle to the aforementioned Jan Wieser, and divided the rest between himself and his sons. says that he, the deponent, and Wieser had each divided 80 head of cattle. 51. whether he, the witness in person, during the return journey to the Hantam, caused the throat of the young cattle that could not follow the herd to be cut, and left them by the road. says no, that is a matter that speaks for itself: if a calf gets a half throat, that such a throat is cut because it cannot follow the herd, although he, the deponent, did not order such a thing. 52. Article 53 whether he, the defendant in person, more than two months after his return, came to the Requiring Official at Stellenbosch and made known that he, having been to the Namaqua Land, had only claimed six or eight young oxen for himself there. says yes. 54 whether he, the defendant in person, further related to the Requiring Official that, having come to one of those Hottentot nations, he was requested by them to assist them against a marauding nation. says yes. 55. whether he, the defendant, further related that he agreed to this, but that those Hottentots who had requested his assistance did not dare to stand ground against their enemies, on which account he, the witness in person, also had turned back. says no, but that in substantive terms the Landdrost, upon what the deponent said, that he believed he had done no wrong, answered no, but complaints have been made about you, and upon your arrival at the Cape you will hear it from the Governor himself. 56 whether he, the defendant in person, further showed the Requiring Official a kind of whitish glittering substance or ore found among the Coracoase Hottentots, and whether he, the defendant in person, did not hand over a little of it. says yes. 57. whether the Requiring Official did not substantially say to him concerning this: Jan Zeijl! how did you dare to make a journey, since I believe that the Noble Lord Governor refused you such permission? says that as far as this goes, the Landdrost did not question me. 58. whether he, the defendant in person, in just such manner substantially replied to the Requiring Official upon this: Yes, my Lord, to shoot elephants, but not to barter for a little cattle. says yes. 59. Article 57. whether the Requiring Official said to him, the defendant, upon this that it would be well in case he, the defendant in person, could justify himself before the aforementioned Lord Governor, provided he tell everything truthfully to his Right Honorable worshipful Lord. says yes. Article 60. whether he, the witness in person, then replied substantially again to the Requiring Official: My Lord, I shall do that, and bring the ore to the Noble Lord, and I have after all shot no elephants, but only claimed six or 8 head of cattle for myself. says that when he, the deponent, arrived at the Cape, the Governor was injured from the bursting of a cannon, and he then gave the ore to the secretary of the Noble Lord Governor. 61. whether he, the defendant in person, fulfilled this promise of his and presented himself before the aforementioned Lord Governor, and whether he, the defendant, then returned again to the Hantam. says yes. 62. whether he, the defendant in person, at the end of the month of August of the past year, learned that the burgher Jan Wieser, together with some of the Hottentots who had been with him, the defendant, on the journey inland made by him, were summoned before the Requiring Official. says that the cattle were indeed driven up by him, the defendant, but that he knows nothing of all those sayings. 63. whether the same Jan Wieser with his, the defendant's, son Andries also set out on the journey hither for that purpose, and caused a herd of cattle to be driven up by the Hottentots Andries and Ruyter, together with a certain Bushman Hottentot. 64 whether he, the defendant in person, a few days before the cattle were driven up by the aforementioned Hottentots Andries and Ruyter, told the same Andries and Ruyter that when they came upcountry, and the Landdrost might ask them where he, the defendant in person, got all the cattle, they must then say that the cattle were bartered by him, the defendant, his two sons, and Jan Wieser.
Dutch transcription
49 of hi Ged: in Persoo vervolgens zegt neen, maar dat zeekeren de terugreise voortgezet heb„ Wittebory nog voor eenigen tyd geleeden gezegt had, aan hem bende, en daar na op zyn plaats gevz: dat tuitstrovyen van die in den kantan gekomen zinde Plottenlotten dat zi den ger vernomen heeft, dat de hottentot„ zoude hebben willen vervolgen ten waar van hy ged: in Persoon Logeritaal was, en dat Jan Blom zyn beide zomen engen Jan Wre„ nimmer eenige hottensotten ge= ser 't Vee heeft gerorpt, hunt„ keerd heeft, mederzulks een van waren agtervolgd; doch op aan hem was, om dat hij beweest rading van voorn: Jan Blom was dat zij get. Misschien in dat district zoude te men wor„ „nen, om dat hy zoo veel schelnn= stukken pleegt en had die hotten tot ten nog gezeegd, dat zij verlangde dat zi in dat d' Ehiet kwom wijl hij get: hun zulks beloofd had. zyn te rug gekeerd 30. off hy ged: in Personnna zyn te Thuijs komst, het Vee verdeeld, en off hy get: in Persoon van dat geroofd Veel, 80 stuks aan voor Jan Waser heeft gegeven, ende overige onder hem en syn toonen verdeeld off zy get: in Persoon geduurende „ die van zelve speekt dat de terug Reijze naarden Cartum zigt neen, dat is een zaak zegt dat hij get: en Wilser egt Ja ieder 80 beesten geveeld hodden indien . „ 32. 59 ƒ 51 hoedanig Zigt Ja Legt Ia Ja tJonge Vee 't welk den boup niet indien er een krey een halff konde volgen denk als heeft doen kuijgt, dat so een hal om dat het den troup niet afsnijden, en aanden weglaten leggen. volgen kan dezals wird afgesneeden hoewel hij ge zulks niet gelast heeft. Rot: 53 off hy ged in Versom ruym twee Maanden nu zyn terug komst bij den Reqt op Sullenbosch is gekomen en bekend heeft gemaakt dat hy naar 't namaiqua Land geweest zinde aldaar slegts zes e agt Jonge Ossen voor zig had„ gemeld 54 off hy ged: in persoon al verder aan den Reqt heeft, verhaald dat, hy bij een dier hollentolts natie gekomen zijnde door dezelve, was verzogt om haar te assisteeren, teegens eene rovende Natie. 55. off hy ged al verder heeft ver baald, dat hij zulks ingewilligd„ doch dat die hottentotten die hem om adsistentie verzogt hadden niet hadden duisen stand houden tegens t re 1 zegt neen maar als op tegens hunne Vyanden hy get: in Persoon, daar om ook terug was gekeerd. off hij ged: en persoon verders aan den reqt heeft vertoond Een soort van witagtig glazend stoff of retz bi de Coracoase hebbentotten gevonden te hebben, en off hij ged. in Persoon daarvan niet een wijnig heeft afgegeven. off den req:t hem daar of niet in sub= =stantie heeft gezegt: &an zeil! hoe hebt glij duiren een Rogt doen. daar ik meen dat den Edelen Heere Gouverneur U Zulks heeft gewijgerde 58. off hi ged: in Persoo even in dier voegen substantieelijk den reqt hier op heeft geantword; (a myn Heer. om Oliphant en te gaansche„ „len, maar niet om een wynig :— off den Req: hem ged: hier op zegt, zoo verre heeft de zegt neen dat de Landdidot op 't geen de gezzeide, dat hy vermeende geen kwaad gedaan te hebben, van neen antwoordde, maar daar is over jouw geklaagd en by Jouw komst aande Jaob sul Jy van de Gouverneur self 56 zegt Sa d8 57. vee in te ruijlen. 58. heeft Art: 57. Vzaagd C Land drost my niet ge 1 horen. zigt Ja. heeft gezegt dat het wel zoude zin ingeval hi ged: in sersoin zig bij Welgem: Heer Gouver„ neur zou kunnen ferant woorden mits zyn wel Ed Gestr naar waarheid alles te verhalen Art„ 60. off hij get. in Persoon als toen met den Reqt reederm ubstan„ tivelijk heeft gerepliceerd: Mynheer ik zal dat Goen, en den E Heer 't Erksbrengen, en ik heb immers geen blyphan= ten geschoten naar slegts Zes a 8gt Reesten voor mij gemild= off hij ged in Persoon aan dese zegt dat toen hij get: aan zyne gedane belofte heeft de Caas kwam wis de Gou„ voldaan en zig bi welgeme „verneur geblesteert door Heer Gouverneur heeft vervoegd springen van 't Canin en had dan off zy ged wederom naarde thij toen de Erte aan de secret Hantam is te rug gekeerd! van den E Heer Gouverneur gege= =ven. off hi Ged: in Persoon in 't laatst der d nig 1 Heere dies t in Schen 62. der maand Augustus, des ge= passeerde Jaars heeft vernoo men dat den burger Jan Wieser nevens eenige der met hem ged:e op de door hem gedane Reipe Land waarts in geweest zynde hotten tot „ten bij den Reqt. ontbooden zyn! off dezelve Jan Wieser met zyn Ged: Zoon Andries tot dat einde zig ook op reijze herwaards heb„ „ben begeren, en een Trout Deesten doen opstijven, door de Rottentosten Andries en Ruyter nevens tekene off hij Ged: en Persoon eenige dagen voor dat het Vee door voorn: kollentott en Andries en Runter opgedreven is geworden aandezel= =ve Andries en Ruyter heeft gezegt. dat wanneer zyl: boven in't Land kwamen, en den Land= drost hun mogte vagen, waar off hi ged in persoon aan al 't vee kwam als dan te moeten zeggen, dat het tee door hem ges zyne beide zomnen en voor Legt dat 't veewel door hem ged: ras doen opdriven maar van al die gezegdens niets te weeten. t La: Bossemans hott en tot - „ 64 1 Jan 63. Nots
English
Jan Wieser was well disposed, but especially not to say that he the defendant, his two sons, and Jan Wieser had shot the Hottentots to death, because all of that was lies, under threat that if the Hottentots made this known, he would shoot them dead just as he the defendant intended to do with the others who had already done so. Article 65. Whether the child of the Hottentot Ruijter, who had been in his the defendant's hire, named Antje, lived with her mother's sister of the aforesaid Ruijter at the burgher Christiaan van der Hever's. Says he does not know that they recently lived with Van der Hever, but certainly that the child was born at his the defendant's place. Says further it does not occur to him that she recently lived with Van der Hever. 66. Whether the aforesaid Antje now and then came to her father at his dwelling place and that this annoyed him the defendant. Says no, but certainly that she came as a runaway; says that that child was so naughty that Ruijter her father himself wanted to smash her head in. 67. Article 67. Whether he the defendant in person on that account finally hung the same child Antje under the arms from a tree, and subsequently beat her with a sjambok so that she could not use her arms on account of it. Says that he has not seen that child in four years. 68. Whether he the defendant in person therefore subsequently ordered his son Willem van Zijl to shoot Antje dead. Says no, he gave no order to that effect. 69. Whether his aforesaid son then also fired two shots with ball at the aforesaid Antje, and she was only wounded in the head thereby. Says that that girl came into the kraal one night, and then his son Willem shot her dead. 70. Whether his aforesaid son Willem subsequently stoned the same aforesaid Antje to death. Says he did not see or witness such. Article 71. Whether at the shooting and stoning to death of the aforesaid Antje by his aforesaid son Willem, there were present the Hottentot women Cathrijn and Griet. Says, I know nothing of that. 72. Whether the corpse of that child was thereafter seen by the Hottentots, nearly eaten up by the vultures. Says no. 73. Whether he the defendant in person does not comprehend that by his conduct in this matter, both in the robbing of cattle from the Hottentots and in violently depriving them of life, he has rendered himself in the highest degree culpable. Says, may the vultures then devour everything! And further not to know that he has done any evil therein, but fancies to have done well in coming to the aid of the colonists and reclaiming their cattle for them. 74. What he the defendant in person has to adduce for his excuse. Says to have done such with a good intention. Says as before, but certainly that it was dragged away by his son as she lay. Thus questioned and answered at the Cape of Good Hope on the 9th of February 1788 before the gentlemen Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn and Jan Coenraad Gré, members of the Honorable Worshipful Court of Justice aforesaid, who have signed the original of this together with the secretary and me the sworn clerk. Below: Which I testify. Signed: R: J: v: d: Riet, sworn clerk. Appeared before us the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Court of Justice of this government, the aforesaid field-corporal Adriaan van Zeijl, to whom these his preceding interrogatories, with his answers given thereto, having been read aloud clearly and distinctly word for word, declared to persist thereby, desiring that nothing more shall be added or removed, saying that all the foregoing is the pure truth. Below: Thus done and recollected at the Cape of Good Hope on the 22nd of February 1788. Signed: Adriaan van Zeijl. Below: Present to me. Signed: R: J: v: d: Riet, sworn clerk. In the margin all the commissioners signed: W: F: v: Reede v: Oudtshoorn, J: C: Gré. Appeared before us the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Court of Justice of this government, the burgher Petrus van Zeil, who has answered the adjoining questions as is noted beside each. Articles made and delivered to the gentlemen commissioners from the Honorable Worshipful Court of Justice of this government by and on behalf of the undersigned Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein Hendrik Lodewijk Bletterman, in order that thereupon at his requisition the burgher Petrus van Zeil be heard, the answers to be given by him to be recorded beside each article. Article 1. The defendant's in person name, age, rank, and birthplace. Says Petrus van Zeil, a native of this remote corner, burgher serving at Stellenbosch, aged sixteen years. Article 2. Where he the defendant in person resides and wherewith he maintains himself. Says at his father's place named Akkerendam, situated in the Hantam, and that they subsist on what the place yields. 3. When he the defendant in person, together with his father the former field-corporal Adriaan van Zeil and his the defendant's brother Andries van Zeil, as well as the burgher Jan Wieser, traveled from the Hantam to Namaqualand. Says that according to his guess it will be two years in the coming month of October that his father went on the expedition. 4. By whose order and for what reason they undertook that journey. Says that he the defendant had to go along by order of his father, and that he the defendant also said to his father: Father, it will not go well, because Piet Eijland the Hottentot will bring us into trouble as he brought Engelbrecht into trouble; but his father had said, nothing will come of that, and why should he bring us into trouble? We are good friends, are we not; as the defendant then also had to undertake that journey by order of his father.
Dutch transcription
Jan Wieser mooy was ingewijld, maar voor al niet te zeggen, dat hy ged zyn beide zomen en Jan Wieser de Bottertoken hebben dood geschooten, want, dat zulks alle beugens waren onder bedry- ging dat zoo zyt kottentollen zulks bekend maakten hy hunt even soo door zou. shieten als hij ged: voornemens was met de anderen die zulks reeds gedaan hadden te doen Art: 65 off te kind van den by hem ged= in huur geweest zynde hotten tot Lest neer niet te weeten, dat Ruijter met naame Antje neven tyt by van de Never gewond: haare Moeders vyff van voorsz: hebben, maar wel dat het Ruister bij den Jurger Crrittiaan kind bij hem get: op zin v: V Hever heeft gewoord. plaatst geboren is. dzigt nader t hem niet te binnen te schieten dat ty 't laatst bij v:d: Hterer genomd heeft. 66. - off deselve voorm: Antje nu en Legt neen, maar wel gedrost ge komen te zyn. dan eens by haren vader op zyn regt dat dat kind zoo ondeel ged woonplaats is gekomen en zend was, dat Ruyter haar hem ged zulks heeft verdroten. vader haarzelf de koptrr willen inslaan. 67 er e0 ttentot d agen ter tel„ „ en Land ƒ voo 8 Art: 67. zegt, dat hij dat kind in vier Jaren niet gezien heeft zegt neen geen last daartoe off hij ged: in Persoon deswegens eindelijk 't zelve kind Antje onder de armen aan een bom heeft opge= hangen, en vervolgens met een sjan„ ook geslager dat het zelve daar door haare armen niet heeft kunnen gebruiken. 68. off hy ged: en Persoon daarom vervol„ gens zyn zoon Willem van Zijl heeft gelast voor Antjemaar dood te scheten! 69. off zijn ges: voorn: daarop ook twee zegt dat die meijd op een nagt Schoolen met scherp op voorn: in deseraal gekomen is, en Antje heeft gedaan en zij daar had zyn zoon Willem als toen door slegts aan't hoofd is ge= had doodgeschoten: kwelst geworden E. zegt sulks niet gesien waar gehoud te hebben. Tegt daarwaet ik niet van. off voorn: zyn zoon Willem vervolgens evengem. Antje met steenen heeft dood gesneten! 70 Nrt: 71. 1 gegeven te hebben Art: 71. zegt men 2 Legt met een goede Intentie zulks gedaan te hebben. zegt als voren, maar wel dat ik door zyn zoon is doen weg sleepen zoo als zy gehowd heeft off hy ged in Persoon niet begrijpt zegt: nag de gaauordieren dan door zyn in dezen gedaag gehou= alles kooren! en voorts niet te =den zoo met het luijten van Vee weeten daar kwaad aange daan te hebben, maar zig te van de Rottentotten als met de verbeelden wel gedaan te het„ zelve geweldadig van het Leeven =ben dat hy de koolkopper te berooren ten hoogsten stpofwaar= te hulp gekomen is en hun dig te hebben gemaakt hun vee veer bezogt. 74. Wat hy get in Persoon tot zijn verscooning niet by off by 't schieten en dood steeni= gen van voorn: Antje door zyn voorn. Zomn Willem, present geweest zijn de hotten tottinnen Cathrin en Griet! „ 72 of 'te lijk van dat kind daar na door de aasvogelen bina opgegeeten, door de Plotter= =totten is gezien der Jan daar en vol twee daar ve 73 te brengen. Aldus gevraagd en beantwoord aan Cabo de Goede Hoop den 9: February 1788. voor de Heeren Willem Ferdinand van Reede van Oudshoorn en Jan Coenraad Gré, Leeden uit den E. Achtb Raad van Justitie voorm: die de minute deses benevens de seer: en my gewt: Clercq meede behoorlyjk hebben onderteekend /:lager/ T welk ik getuijgen /: geteekend:/ R: J V de Riet gesw: Clercq Compareerden voor ons onderget: Gecommitt uijt den E: Arhtb Haar van Justitie deses Gouverne =ments den voorsz: Veldwagtmeester Adriaan garten van Deil dewelke deze zijne vorenstaande verklaring culen met zyn daarop gegevene antwoorden van woorde tot woorde klaar en duidelyk voorgelesen wezende verklaarden daarby te plyven persisteeren met begeerte dat er niet neer bygevoegde ofte van gedaan zal werden: zeggende dat al 't voerstaan „de de zuijvere waarheid is. /:Onderstond:/ Aldus Gedaan en Gerecolleerd aan Cabo ecollement /onderstond:/ - - de Zegt Petrus van Zeil, van dezen uithoek geboortig de Goede Hoop den 22: Feb:j 1788. /:geteekend:/ Adriaan van Zeil (:onderstond/ My present /get:/ R. J A: Riet gezw: Clercq in margine al gecommitteerdens /geteek: /: W: Jv Reeder Oudthoun PC. Gre Articulen gedaan maken Compareerde voor ons onderge en aan Heeren Gecommitt:s uit =teek: gecomm: uit den E: Agtb: den E: Acttb: Raad van Custitie de= Raad van Justitie deses Gouver= Les Gouvernerents overgegeeven door ende van wegens den ondergeteek: =nement den Burger Petrus Landdrost van Stellenbosel en van Zeil dewelke op de Drakerstein Hendrik Lodewyk neverstaande vragen sooda„ Bletterman, omme daarop ter „rig geantwoord heeft als zijne Requisitie R:O: te worden bezyden een ieder aangetee„ gehoord den burger Petrus van Zeil, zullende deszelvs te geeven =ne antwoorden betyden ieder dru„ „cul moeten worden bekend ge= =steld. kend staat Rat: 1: Des ged: in Persoon zijn naam ouderdom, qualiteit en Geboorte plaatst burger arten ring ren burger op stellenbosch dienst doende doud Zestien Jaren. art. 2. Waarhy ged:e in Persoon woonagtig is zegt op zyn Vaders Plaats en waarmeede hij zig komt te ernee gem: Akerandam gelegen in de Bantam en dat zy van 't geen de plaats opleverd hun „neeren! zegd dat naar zyn gissing twee Jaren in de maand october aanstaande Wor= „den zal dat zyn vader op de Togt gegaan is. Legt dat hy ged. ter ordre van zijn vader meede is moeten gaan en dat hy ged. nog aan zyn vadergezegt heeft: vader het zal niet goed gaan, want Piet Eyland de kottentot zal ons in 't verdriet brengen zoo als hij Engelbrevt in 't verdrict gebragtheeft, doch had zijn vader geseid daarzal niets van komen, en waar- om zal hij ons in't verdriet brengen? wy zyn immers Goederzien „den gelyk de ged: dan ook ter ordte van zyn vader heeft moe„ Op wiens ordre en om welke reede =nen die reijs ondernomen Wanneer off hij ged:e in Persoon be nerens zyn vader den oud Veld„ wagtweester Adriaan van Zeil en zyn ged Broeder Andries van - zeil mitsgd den burger Jan Wie„ =ser van uit de Hantan nuart namacque Land is gereysd bestaan hebben 3. „ 4. ter
English
Proceeding, saying further that their intention was to go through the Hottentot Nation to the Caffres, and then to barter some cattle from the Caffres; the deponent further saying that during their journey they passed through various kraals, and specifically first at Zwartland along the Groote Rivier, then with the Sinkse, after that with the Kaalkoppen, and finally with the Houwsakken, which in Dutch means as much as Christian people, Bushmen, toward whom they traveled with a large quantity of Kaalkoppen, and upon the departure of the Kaalkoppen, because those Kaalkoppen claimed that those Houwsakken had stolen much cattle from them; and when the deponent C.P. had approached near the Houwsakken, Stoffel and Gerrit Siek were turned, who then also turned back with Paul, the deponent Carel having then traveled further up to those Houwsakken; and after they had first spoken in a friendly manner between those Houwsakken and Kaalkoppen, they subsequently shot at one another with arrows, so that he, Carel, for their safety was also forced to shoot with live ammunition until those Houwsakken took flight; whereupon the Kaalkoppen crossed the river with Piet Eyland, without knowing by whose order, and retrieved the cattle that had previously been taken by the Houwsakken from the Kaalkoppen; the deponent says finally to have found no dead Hottentots at the place of the encounter. Carel says: Article 5. Whether the deponent did not hear that Barend Lubbe was sent by his father with a letter to the Honorable Lord Governor, containing a request to undertake an expedition inland with some volunteers to go shoot elephants. Says, as the deponent has heard from his brother Andries, that he was sent. Article 6. Whether the said Lubbe upon his return said that the well-honored Lord Governor could not grant the request of the deponent's father, because thereby the plundering Bushmen would be given more opportunity for robbing and stealing. [No response recorded] Article 7. Which Hottentots and Bastards traveled along. Says the Bastard Hottentots Stoffel, Gerrit Engelbregt, Gertje Beer, Paul Engelbregt, the old Hottentots old Piet Eyland, little Piet Eyland, Ruyter, Andries Cas, old Piet Namaique, and Jan Swart, which last one remained with the Bushmen, while the others came along. Article 8. Whether all the aforementioned Hottentots and Bastards, or which of them, were provided with firearms and weapons. Says that by estimation ten firearms were taken, which were distributed to the Hottentots and to them, without knowing the exact number or being able to specify it; says further that one firearm remained with the wagons with Andries and Jan. Article 9. Which Hottentots and Bastards were in the service of his deponent's father and which in the service of the burgher Jan Wieser. Says that Andries Cas, Ruijter, and Gerrit de Beer were in the service of his deponent's father, while old Piet Namaique was in the service of Jan Wieser. Article 10. Whether his deponent's father commanded the remaining Hottentots, both those in his service and those in the service of the aforementioned Wieser, to go with him to pursue the Bushmen Hottentots who had robbed a large portion of the cattle of the burgher Paul Karsten, when the Right Honorable Lord Governor was petitioned through Lubbe for permission to go on the expedition. Says that those Hottentots, already when his father petitioned for permission to go on the expedition, had promised his father to go with him to the Groote Rivier and show him the way; when in the meantime the cattle of Paul Karsten were stolen, his deponent's father as former field-sergeant then agreed with some others to lead a commando against those plundering Bushmen, but that not a single person came to help carry out that commando. Article 11. Whether his deponent's father, having arrived in the Namaqua Land, hired some pack oxen from the Hottentots there. Says, yes, having hired four pack oxen from the Hottentots at the Groote Rivier. Article 12. For what purpose his deponent's father hired those oxen. Says to carry the goods that his deponent's father had taken along to barter them from the Caffres. Article 13. Whether his deponent's father loaded those oxen with a quantity of beads, knives, and provisions. Says as before. Article 14. Whether his deponent's father then said to the hired Hottentots that it was not necessary to pursue the Bushmen Hottentots, because his intention was to go shoot elephants in order to deliver the tusks to the Honorable Company, and then to give each Hottentot a portion. Says no. Article 15. Whether upon this saying the Bastard Hottentots Paul, Gerrit, and Stoffel remained behind there, because Gerrit had said that he was sick. Says no, not for that reason. Article 16. Whether his deponent's father subsequently arrived at a fountain named the Vlakke Fontein. [No response recorded]
Dutch transcription
Vermeede gaan, zeggende verder dat hun intentie was, om dor de Flottentors Natie tot bij de Cassers te gaan, en als dan van de Caffers eenig de in te vuulen zeggende de Ged: verder dat zij geduurende hunne Reijse door verscheijde Caalen gekomen zijn, en wel inzonderheid het Eerste by Zwartland langs de Groote Puevier, vervolgens bij de sinkse daarna bij de Kaalkopper, en eindelyk bij de houwsakken, op 't holland zoo veel beteekende als Christen Mensihen, Bosjesmans waarna toe zij getrokken zyn met een groote quantiteit vaalhoppen en op t vertrek van de Kaalkoppen, wyl die kaalhoppen voorwendde dat die housakken veel vee van hun gestolen hadden, en wanneer hij ged: C. P: omtrent de hoursakker genadert waren, was Stoffel en Gerrit Sick gewend en, die dan ook wederte rug gekeert zyn met Paril, zijnde de gev: Cos: als toen verdergetrokken tot bij die hoursakken, en na dat 'er tusschen die houwsakken en kaalhopen eerst in't vriendelijk gesproken, vervolgens tegen malkander met Pylen geschooten was, soo dat hy Cs: ter bevyliging van hun genoodsaakt geworden is ook met scherp te schieten tot dat die hounsakken der lust genomen hadden wanneer de haalkoppen met Pet Eyland door de Rivier gegaan zin, zonder te weeten ten men ordre en van door de Beesten te rug genomen die door de houwsakken, te voren van de haalkoppen genoord waren zegt de Gein eindelyk geen doo= de Slottentoken op de plaats van't geregt gevinden te hebben zegt Ca off hy ged: niet gehoud heefft dat Barend Lublee door zijn vader met een Brieff voorde Art: 5. Edele tig is be Veld. van Whe ent ƒ 7 Legt, zoo hy ged: gehoord heeft van ten Broeder Andries Edele Heer Gouverneur gezonden is, inhoudende verzoek om met eenige vrijwilliger Een togt Landwaards in te doen om oliphanten te gaan Schieten! 1 off gem: subte by zin terug kanst heeft gezegt dat welgem Heer Gouverneur 't verzoek van zijn ged: Vader met kin toestaan termje„ daardoor aan de horende bosjes„ mans meergelegenheid tot het Roo =ven en steelen soud gegeven worden Welke hottentotten en Bastaords meede gereijsd zyn off alle devoorts slottentotten en Bastaards, dan wel welke van dezelve met geweer en wapen syn voornien geweest! zegt na gissing tien geweeden melde genomen te hebben die verdeeld zyn aan de Hotten= „zitten en aanhun zonder 't juiste getal te weten off te kunnen op „geven - zegt, verter dat een geweer by de wogens verbleven is bij Andries en Jan Legt de Bastaand& Zottenteklen Stoffel Gerrit, Engelbregt, Gertje, Beer, Paul, Engel„ „bregt, de oudeslottentotten opde Piet Eyland, klijne Piet Eyband, Ruyter, Andries Cas, oude Piet Namaique en Jan Swart welke laatste by de Posjesmans verbleven is, terwijl de andere meede Art: 6. Nots 9. „gekomen is. . - Nrt: 9 7 Welke hottentotten en pastaards Zegter Maries Jas, Ruijter 60 by zyn ged: Vader en welke by den Gerrit de Beer bi zin ged vader in dienst geweest te Burger Jan Wilser in dienst zyn, terwil by Canwieser zin geweest gewoord heeft /onde Rete Na marqier „ 10. off zyn Ged: Voder de overige slotten zegt dat die hottentottenreed stotten welke zoo van bij hem als toen zin vader om permissie aan de welEd: Gestr: Heer bij den voorm: Wieser in dienst geweest Gouverneur met Lubbe verzogt zyn heeft gecommandeerd om met had, om op de Pogt te gaan hemmeede te gaan de bosjesmans aan zyn vader beloofd had hottentosten te agtervolgen, dewelke om met hem naar de Groote een groot gedeelte vie van den Rivier te gaan en hem de weg burger Paul karsten geroofd te wijzen, wanneer intusschen het vee van Paul Karllen gewoop was, zynde als toen zyn ged: vader met eenige anderen over een gehouls om een Commando op die Rovend Bosjesmars te doen als oud veld nagt =weester, maar dat 'er geen Mensch gekomen was; om die Comman= do te helpen eener telligen. — off zyn ged. Vader in 't Names Zegt. Ja vier daag Ossen qua Land gekomen zynde, van de Rottertokken bij alaar eenige draagoffen van „ de Groote Rezer gehuurd. de Hlotterlotten heeft gehuurd te hebben. „ 11. „ 12 t leer ged: e es Ro0 zin hadden. 8 Zegt als voren. Legt neen. zegt om de Goederen te dragen die zyn ged Vader meede ge„ =nomen had om het die in te zuylen van de Coffer „ 13. off syn ged: Vader die opsen heeft 9 beladen met een partij: / malen, Messen en Provisie. off zyn ged: Vader als toen aan de noor de genomen hottentotten heeft, gezegt, het niet nodig te zyn „de Bossesmans Lottentssen te agter„ volgen, want zyn intertie was om „liphanten te gaan scheten ten einde de Tanden aan de E: Comp:s te leveren, en aan ieder hobben tott als dan een Portie te zullen afgevenl off op dit gezegde de passaerd- hostentosten Paul Gerrit Stofel vermits Gerrit had gezigt zich te zijn, aldaar agtergebleven zine „ 16. g off zyn gedvader vervolgens ge¬ zegt je by een Fortein ge =snafamd de vlakke Fontein. regt, neen daarmiet ik Art: 12. Waar toe zyn ged: Vaeder die ossen heeft gehuurd! met koopten „ 14. „ 15. E