Inventory 2865
Surat · 279 pages · 148 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
63. Gentlemen From Souratta the 4th of January 1755. From Souratta the 4th of January 1755. but she answered that if they were not in need of money, it could not be obtained for any amount of money. Finally, Right Honourable Sirs, an agreement has been concluded between us, in this manner: We are permitted to complete the revetment along with the building of two pieces of stone houses for the sum of fifty thousand Ropias. We are granted permission to build a new lodge there with a surrounding wall all around the Honourable Company's wharf for the sum of Ropias one hundred thousand. Fifty thousand Ropias we shall pay in installments for the completion of the revetment; and for the rest we await Your Right Honourables' esteemed orders. However, as honour-loving servants, we are obliged to advise Your Right Honourables to strike the iron while it is hot. Had Bassijn not been visited by us, permission would never have been granted, for we have all the priests and Saijets against us. The prisoners are to be released shortly, as appears from the letter from Bassijn under No. 14. The servant of the Siedij is his foremost favourite and privy counsellor, a Persian by birth who drinks wine according to our custom. Old statesmen have frequently made use of wine to uncover secrets, and pursuant to Your Right Honourables' esteemed letter, one must catch foxes with foxes. I manage the seeing of the Siedie sparingly, as too extensive conversation with those people costs the Honourable Company too much money; but such necessary visits, such as those of the town governor and the Siedij, the first in the Honourable Company's garden and the second at my house, cannot be avoided, as they had as their foundation the renewal of sincere friendship, the promise of consent to the completion of the revetment, and the construction of warehouses and a new lodge surrounded by a sufficient wall. Your Right Honours are well informed regarding the brokers; their intrigues are certainly to be dreaded. To this day I am not their dupe, notwithstanding that they have left nothing unattempted to flatter my ambition through vain propositions. Their adulations will not turn my head, but whatever counsel one takes with regard to their credit, they are and remain masters of the entire trade, and without them, in this conflict of time, one could accomplish nothing. I have not made those people so powerful, nor do I in any way allow them to play the master over me, of which Your Right Honours will find evident proof in the sale of the Honourable Company's goods and the new contracting for the return cargo, which, God be praised, is completely settled everywhere this year, and that at acceptable prices given the circumstances of the time. Our entire council boasted of the impossibility of succeeding in this, and was not a little astonished when I had the honour to present it in the meeting. It has cost trouble and labour; I shall consider myself fortunate when it is crowned by Your Right Honours' esteemed approval. I deal with the astute native in this manner: I always blend their own interest with what I propose to them, and seem past nothing Tele
Dutch transcription
63. Heee Van Souratta den 4. Januarij 1755. — Van Souratta den 4. Januarij 1755. maar sij andwoorde dat bij aldien sij geen geld noodig hadden, het voor geen geld sou te verkrijgen weesen. Eijndelijk Hoog Edele Heeren is 'er tusschen ons een accoort getroffen, in deser voegen, Aan ons wert gepermitteert de Beschoeijing te absolveren nevens 't opmaaken van twee p„s stene Huijsen voor de somma van vijfftig duijsent Ropias Aan ons werd toegestaan het maken van een Nieuwe Logie aldaar met een Ringmuur ron„ „tom D' E Comp: werf voor de somma van Ropias Een maal Hondert duijsent vijfftig duijsent Ropias sullen wij voldoen in ter„ „mijne voor d' asstructie van de Beschoeijing; en voor 't overige afwagten uw Hoog Edelens g'eerde beveelen, egter sijn wij verpligt als Eerlievende Dienaren uw Hoog Edelens te dienen van advijs, 't ijser te smeeden terwijl het heet is, waar Bassijn niet door ons besogt, noijt had 'er permissie verleend geworden, wand wij hebben alle de papen en Saijets tegen. De gevangene staan eerst daags verlost te werden blijkens schrijvens van Bassijn onder N„o 14. , Den dienaar van de Siedij is desselfs eerste guns„ „teling en geheijme Raad/ van geboorte een Persie, die de wijn drinke na onse gewoonte, oude Politique hebbe sig veel malen van de wijn bedient, om geheijme te ontdek„ „ken, en ingevolge uw Hoog Edelens g'Eerde schrijvens moet men vossen met vossen vangen, Jk mena„ „geere de Iiedie te sien wijl al te grooten Conversatie met dat volk D'EComp: te geld kost, maar sulke noodsakelijke visites /:gelijk als die van den stads gouverneur en de Siedij d' Eerste in d'EComp„s Thuijn en de tweede aan mijn Huijs; kunnen niet voorbij gegaan worden, wijlse tot fondament hadde de vernieuwing van opregte vrindschap, belofte van Consent tot het absolveeren van de Beschoeijing en te aanmaaken van Pakhuijsen en een Nieuwe Logie omringt met een sufficante muur. UW Hoog Edelheedens heeft goede onderrigtinge van de Makelaars, haare Intriques sijn sekerlijk te dugten, tot heeden ben ik haare duppe niet, niet tegenstaande sij niets onbesogt hebben gelaten om mijne ambitie te flateeren door ijdele Propositien, haare adulatie sullen mij het Hoofd niet doen draijen, maar wat raad /: ten reguarde van haar Credit:/ men ook neemt, sij sijn en blijven Meester van den gantschen Handel, en sonder haar in dit Conflict van tijt, sou men niets kunnen uijtvoeren, Jk en heb haar lieden so magtig niet gemaakt, nog en laat haar geensints toe den meester over mij te speelen, waar van uw Hoog Edelheedens een evidente preuve vind in den verkoop van d'E: Comp„s goederen en de nieuwe aanbesteeding der Retouren die Gode zij gedankt deesen Jaare over al rond staat, en dat tegens aannemelijke Prijsen, na tits gelegentheijt, ons gantsche Ministerium roede sig met de onmoo„ „gelijkheijt van in deesen te slage, en was niet weijnig verwondert wanneer d' Eer had sulks in de vergadering voor te draagen, moeijte en arrebeijd heeft het gekost, gelukkig zal ik mij agten wanneer door uw Hoog Edelheedens g'eerde approbatie bekroont werden. Ik handelen met den schranderen Jnlander op dese wijse, haar eijgen Jnterest melleer ik steets met het geene ik haar voorstelle, en schijne voorbij niets Tele
English
65 Gentlemen From Souratta the 4th of January 1755. — Gentlemen From Souratta the 4th of January 1755. to keep nothing in reserve, for the native acts deceitfully in everything, yet he has great respect for a Dutch straightforwardness, and as soon as they notice that someone who has the command possesses reasonable sentiments and is steadfast in his intentions, they defer in the principal matters to the feeling and the advice that one gives them; this confidence grows greater daily because they notice that for no reason is anything granted to them that is unreasonable, which has caused them to have no piece of merchandise for contracting last year, and today they have discovered that I began to put myself in a position to manage without them; the example of Bassijn astonishes them and has helped not a little in the contracting of the goods, and forced them to cooperate in obtaining the permission for the revetment; they have requested me to recommend their persons to Your High Nobilities; could now Your High Nobilities decide, as a proof of satisfaction, to honor each of them with a gold chain; this would not a little flatter their ambition; I have offered it to them, but they indicated in polite terms that they had the honor of seeing me daily, which was worth more to them than a thousand gold chains, but to be able to obtain such from Your High Nobilities would serve as an eternal monument in their family. If Your High Nobilities continue to make the demands for linens so large or even larger, it will be necessary, in order to obtain the khisdaarse cloths, that an office be established at Cambait; the British have profited alone from those advantages for more than too long; it will also then be necessary that Your High Nobilities have the goodness to send two junior merchants, who likewise shall not remain idle. Today the shortage of ready money begins to reveal itself at Souratta; in previous years, according to the archives of the custom house, 15 and more millions of guilders were brought here from Mocha and Bassora; this year only two millions, the rest of the money was brought to Bombaij, which shows that if Your High Nobilities desire that trade here be further expanded, the demands for linens should not be reduced; the brokers whom I have asked about it assure me they can deliver annually two millions of guilders in linens, cotton yarns etc.; I do not have enough experience to assure this, but the information I have given to me daily confirms that our suppliers are capable of doing so, and nobody else. The first undersigned humbly requests Your High Nobilities that, out of a singular favor, he may be permitted to send annually free of charge one chest and one bale of linens and silk fabrics to Batavia, with which to finish this, and having commended Your High Nobilities' precious persons to God's protection, we remain with the utmost respect and awe, stood below, High Noble, Right Honorable, Wide-Ruling Lord and Well-born Gentlemen, lower, Your High Nobilities' humble and faithful servants, was signed, J. D. Roth and Jan Drabbe, in the margin, Souratta the 4th of January 1755. From Souratta the 4th of January 1755. From Souratta the 4th of July 1755. — Demand of such merchandise as this city's Governor comes to demand from the Honorable Company, as: 750 to 800 canassers powder sugar 200 to 225 ditto candy ditto 400,000 pounds iron 300,000 ditto Japanese copper, in bars 50,000 to 100,000 pounds Hungarian, Swedish plate and Nordic refined copper 70,000 pounds lead 50,000 ditto tin 100,000 ditto spelter 30,000 ditto steel 200,000 ditto alum, or as much as can be obtained 200 barrels minium ditto ditto 100 chests cloves 50 ditto nutmegs 10 bales cinnamon 5 soccols mace 100 chests benzoin, or as much as can be secured 450 pieces fine Dutch cloths, of 6 to 6½ rupees the English yard, thereof: 150 pieces red scarlet of 2¼ yards wide 80 pieces green cloth ditto 100 pieces blue, being 50 light and 50 dark 50 pieces bright yellow 30 pieces orange color 10 pieces black and 30 pieces purple 67
Dutch transcription
65 Heee Van Souratta den 4. Januarij 1755. — Hle Van Souratta den 4. Januarij 1755. niets gereserveert te houden, want den Jnlander handeld in alles listigt, egter heeft hij groote Eerbied voor een Hollandsche rondborstigheijt, En so dra merken sij niet dat iemand die 't Gebied heeft, redelijke sentimenten besit, en standvastig in sijne voor„ „neemens is, of sij defereren in de voornaamste zaken aan 't gevoelen en den Raad, die men haar geeft, dit vertrouwen wort dagelijks groter wijl sij bemerken dat om geen reeden haar iets toegestaan werd, dat onreedelijk is, 't geen veroorsaakt heeft dat sij voorleeden Jaar geen stuk goed ter aanbesteeding hebben gehad, en heeden hebben sij ontdekt dat ik mij selfs in staat begon te stellen, om buijten haar te regt te raaken, 't Exempel van Bassijn maakt haar verbaast, en heeft niet weijnig geholpen in de aan be„ „steeding der Goederen, en haar genoodsaakt meede te werken in 't verkrijgen van de Permissie tot de beschoeij„ „ing, sij hebben mij versogt Haar Persoonen bij uw Hoog Edelheedens voor te dragen, konde nu uw Hoog Edelheed„s voor te dragen, konde nu uw Hoog Edelheedens be„ „sluijten als een bewijs van Contantement haar ijder met een goude ketting te vereeren; sulks souw haare Ambitie niet wijnig Cajoleeren, Jk heb haar deselve gepresenteert, maar sij gaaven in beleefde termen te kennen, dat sij d' Eer hadden mij dage„ „lijks te sien, dat haar meer waardig was als duijsent goude kettinge, maar sulks van uw Hoog Edel„ „heedens kunnende verkrijgen) sou dienen als een Eeuwig monument in haare Famielje, Jndien uw Hoog Edelheedens Continueert de Eijsschen van Lijwaaten so groot te doen of wel grooter sal het noodig weesen ter bekooming Den Eerst ondergetekende versoekt uw Hoog Edelheedens oot„ „moedig dat uijt een singuliere gunste aan hem mag werden gepermitteert Jaarlijks vrij, Een kist, en Een Pak met Lijwaaten, en zijde stoffen na Batavia te senden, waar„ meede dese fineere en uw Hoog Edelheedens dierbaare Persoonen in van de khisdaarse kleeden, dat op Cambait een Comptoir werd opgeregt, de Britten hebben meer als te lang van die voordeelen alleen geprofiteert, ook zal het als dan noodig weesen dat uw Hoog Edelheedens de goedheijt heeft, twee ondercooplieden te senden die almeede niet leedig zullen blijven; Heden begint sig op Souratta te ontdekken 't manquement van den gereeden Penn:, in voorige Jaaren volgens de archiven van het Thol huijs wierd ier van Mocha en Bassora 15. en meer Millioenen guldens aangebragt, dit Jaar maar twee Millioenen, 't overige geld is op Bombaij aangebragt, 't geen aantoont dat so uw Hoog Edelheedens begeerte is, dat de Negotie hier meer werde uijtgebreijt, de Eijs„ „schen van Lijwaaten niet dienen vermindert, de Makelaars dien ik daar na gevraagt heb, verseekere mij, Jaarlijks twee Millioenen guldens aan Lij„ „waten, Cattoene-garens &„r te kunnen leveren, Jk hebbe geen ondervinding genoeg om dit te ver„ „sekeren, maar de onderregtinge dien ik mij dage„ „lijks laat geeven, bevestigen zulks, dat onse Leran„ „ciers daar toe in staat zijn; en niemand anders; van e de Van Souratta den 4. Januarij 1755. Van Souratta den 4. Julij 1755. — de Hoede Godes bevoolen te hebben, verblijve wij met de uijterste Eerbied en ontsag /:onderstond:/ Hoog Edele groot Agtbaare wijdgebiedende Heer en wel Edele Heeren /:lager:/ uw Hoog Edelhedens onderdanige en Trouwschuldige dienaren /:was getekent:/ J: D: Roth en J„n Drabbe /:in margine:/ Souratta den 4. Januarij 1755. Eijsch van sodanigen Coopmansz: als desen stads Gouverneur van de E: Comp: komt te Eijsschen, als 750. â 800: — cann„s Poeder suijker 200. „ 225. — _:o bandij _:o 400000. — Ponden Eijser _:o kooper Japans, in staaven 300'000. 50000. â 100'000 ponden kooper Hungaars, sweeds„ plaat- en Noords gaar-kooper 70'000: ponden Looth _:o thin 50000. _. o Spiaulter 100'000 _:o Staal 30000. 200000 _:o alluijn, off so veel te krijgen is 200. vaten Menij „ „ _„o _o 100. kisten Nagulen 50. _:o Nooten 10. balen Canneel 5. soekels foelij 100. kisten Bensuin, off so veel te bemagtigen, is 450. stukken fijne Hollandse Lakenen, van 6 â 6½ rop: de Engelsche Jaat, daar vaan 150. p:s rood scharlaaken van 2¼ @ breet 80 „ groen laken „ _:o 100. „ blaauw, als 50 ligt en 50 donker 50. „ geel helder 30 „ orange kleur 10 „ swart en 30 „ purper Jaar Javas verte Zeee 67
English
69 G From Surat the 4th of July 1755. — From Java's East Coast ultimo February 1755. 750 pieces of coarse cloth of 3 to 3¼ rupees the English yard, to wit: 300 pieces red, 45, 50, and more ells long and wide as before 100 pieces bright blue 100 dark 50 black 50 bright yellow 150 orange-colored 500 to 600 pieces perpetuanoes, such as: red, green, and blue _:o Bassein the 16th of December anno 1754. signed: H:k Kroonenbergh, underneath was: Agreed, signed: O:s f:r Ruperti secretary in the margin: All the above-mentioned cloths must be fine and light, with black selvedges, which are particularly preferred in Bassein. signed: W: v: Marchur Following the respectful preliminary report made in my submissive writing of the 25th of the past month of January, having on the 29th thereafter undertaken the journey to Surakarta, and from there, having made my entry at the court of the Susuhunan, proceeded to Ganti to conclude the treaty of peace with Sultan Hamengkubuwana and to inaugurate him as such over half of the Javanese uplands, I consider myself obliged, having returned safely here on the 25th of this month, to provide Your Right Honorables with a dutiful account of my experiences and actions there, therefore Right Honorable, Severe, Highly Esteemed Lord, and Well-born Lords! To His Excellency, the Right Honorable, Severe, Highly Esteemed Lord Jacob Mossel General of Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as on behalf of the same and the Chartered East India Company Governor General, and the Well-born Lords Councillors of the Netherlands Indies, etc. etc. Batavia From Java's East Coast ultimo February 1755. — From Java's East Coast ultimo February 1755. — I then have the honor, beginning with the Susuhunan, to set before Your Right Honorables in all submissiveness how I made my entry at the court on the 3rd ultimo, and found it changed so desirably that anyone who had known it previously would have been astonished by it, for His Highness, who barely a year ago found himself almost completely bereft of people, now sees himself surrounded by a court retinue of some 600 to 700 armed men, all dressed in red, green, yellow, and blue cloth, their commanders in the same velvet, trimmed with broad gold and silver lace, his bodyguards in black velvet also trimmed with broad silver braids and point d'Espagne, Pringgalaya's suite having increased proportionally and the prince being presently well pleased with the vigilance he has shown, for on the occasion when I assured him of the Company's esteem and made known the reason for my arrival, namely to have Pangeran Mangkubumi proclaimed sultan over half of the Javanese realm, of which he had recently so willingly ceded, in order thereby as the sole expedient to bring peace to the country and provide its inhabitants with a lasting peace, etc., the same declared upon my inquiry as to whom His Highness wished to commission for its division, that he had no one for this other than his realm's administrator Raden Adipati Pringgalaya and a certain Ngabehi Tirtanagara, who then accompanied me to Ganti, whither I departed on the 8th, and with the sultan's commissioners in the presence of the Captains Abrahams and Donkel, within the span of one and a half days, divided the lands to the singular satisfaction of both princes, who, after the sultan had been inaugurated and the treaty of peace concluded with him, on the occasion when he escorted me as far as Jatisari, where the Susuhunan on his return as it were came to meet me again, encountered each other with very much tenderness, and upon the address which I, seeing them bashful and virtually speechless, then delivered to both, both in view of their persons and the country's condition and the associated necessity of reconciling with one another, restored peace and swore love and unity to each other, with so much emotion that every one of the leaders on both sides as well as the common people were rapt in wonder over it, auguring something good from this event, the Susuhunan himself, as a token of his sincere and pure goodwill, having handed over with his own hand to the sultan a kris belonging to his deceased father, which the latter also accepted with very much friendliness while expressing his gratitude, as Your Right Honorables, if you please, may observe at length in the attached daily register, which will also show Your Right Honorables with how much affection, tenderness, and complaisance Their Highnesses took leave of one another, likewise mutually promised 71
Dutch transcription
69 G Van Souratta den 4. Julij 1755. — Van Javas oost Cust ult„o februarij 1755. 750: : stukken groff Laken van 3 â 3¼. rop: de Engelsche Jaat. te weeten 300. stukken Rood, lang 45. 50. en meer @ en breet als vooren 100 p„s Helder blaauw 100. „ Donker 50 „ swart 50 „ helder geel 150. „ orange kleur 500. â 600: p„s Perpetuaanen, als roode groene en blaauwe _:o Bassijn den 16. December anno 1754. /:was getekent:/ H:k Kroonenbergh /:onderstond:/ Accordeert /:getekent:/ O:s f:r Ruperti secret„s /:in margine:/ Alle de boven gem:e Lakenen moeten fijn en ligt weezen, met zwarte zelfkanten, als waar op men te Bassijn bijzonder gesteld is. /:getekent:/ W: v: Marchur Nadien ik ingevolge het eerbiedig gepraadver„ „teerde bij mijn onderdanig schrijvens van den 25. der gepas„ „seerde maand Januarij, den 29. ' daar aan de reijs na Souracarta ondernomen, en van daar mijn intreede aan het Hoff bij den soesoehoenang gedaan hebbende, voort„ „geset heb na Gantie, om het vreedens Tractaat met den sulthan Haming Coeboeaia te sluijten, en hem als zoodanig te huldigen over de helft der Javase bovenlanden, agt ik mij, den 25„e deser alhier behouden gereverteert zijnde, verpligt uw Hoog Edelens schuldig verslag te moeten geeven van mijn wedervaren en verrigtingen aldaar, oversulx Hoog Edelen, Gestrengen groot Actbaaren Heere, en Wel Edele Heeren! Aan zijn Excellentie, den Hoog Edelen, gestrengen groot Achtbaaren Heere Jacob Mossel Generaal over de infanterie ten dienste van den staat der vereenigde Nederlanden, mitsg„s wegens deselve en de g'octroijeerde OostJndische Compagnie Gou„ verneur Generaal, en de wel Edele Heeren Raaden van Nederlands India, &:a V:n Batavia Heen Javas heb Van Javas oost Cust ult„mo februarij 1755. — Van Javas Oost Cust ult„mo februarij 1755. — heb ik dan de Eere begin maakende met den Soesoehoenang uw Hoog Edelens in alle onderda„ „nigheijd voor oogen te brengen hoe ik den 3„e Jongstl: mijne intreede aan het Hoff gedaan heb en dat soo gewenscht verandert gevonden, dat een ieder die het voor heen bekent heeft, daar over verbaast moest staan, want zijn Hoogheid, die zig nog voor een Jaar bij na geheel en al van volk ontbloot vond, ziet zig thans omringt met een hoffstoet van cruijm 6 â 700. gewapende mannen, alle gekleet in rood, groen, geel, en blauw laken, de Hoofden daar van in dito fluweel, bezet met breede goude en silvere passementen, zijne lijff trawanten in swart fluweel meede bezet met breede silvere tressen en point dispagnes, zijnde Prin„ „galaijas suite na rato toegenomen en den vorst over desselfs betoonde vigilantie tegenwoordig vergenoegt, want ter gelegentheijd dat ik hem van 's Comp„s agting versekerde en te kennen gaff de reeden van mijn komst om namentlijk den Pangerang Mancoboemie te doen proclameeren tot sulthan over de helft van het Javase rijk, waar van hij onlangs zoo genegentlijk had afstand gedaan, om daar door als het eenigste expedient het land in rust te brengen en dies inwoonderen een bestendige vreede te verschaffen &„a, verklaarde denselven op mijne afvraaging, wie zijn Hoogheid tot dies verdeeling Committeeren wilde, niemant daar toe te hebben dan desen zijnen rijksbestierder radeen ade pattij Pringalaija en zekeren Jngabaij Tirta„ „nagara, welke mij dan ook na gantie, werwaarts den 8„e vertrok, vergeselschapt hebben en met des sulthans gecommitteerdens ten bijweesen van de Capitains Abrahams en Donkel, binnen de tijd van anderhalve dag, de Landen verdeelt tot singulier contentement van beijde de vorsten, die elkanderen, na dat den sulthan gehuldigt en het vreedens tractaat met hem gesloten was, ter gelegentheijd, dat hij mij het uijtgeleij gaff tot op Jatisarie, daar den soesoehoenang bij retour mij quasi weder kwam inhaalen, met zeer veel Teder„ „heijd, hebben gerencontreert en op de redenvoering„ die ik (: hem bedeest en genoegsaam spraakeloos siende:) toen tegens beijde gehouden heb, soo in opsigt van haare persoonagien als Lands gesteltenis en de daar meede gepaart gaande noodsakelijk„ „heijd om sig met den anderen te versoenen, de vreede hervormt, en de Liefde en Eendragt, malkanderen toegeswooren, met soo veel aan„ „doening, dat een ieder der wederzijdsche Hoofden soo wel als de gemeene man daar over in verwon„ „dering stond opgetoogen, voorspellende hen uijt dit evenement iets goeds, hebbende den soesoehoe„ „nang zelfs ten teken van zijn opregte en zuijvere welmeenentheijd eijgenhandig aan den sulthan overgegeven een krits van zijn overleden vader, die laastgem: ook met zeer veel vrien„ „delijkheijd accepteerde onder betuijging zijner dank„ „baarheijd, gelijk uw Hoog Edelheedens des gelievende in't breede beschouwen kunnen, bij het nevens gevoegt dagregister, dat uw Hoog Edelens meede sal doen sien, met hoe veel affectie, tederheijd en Complaisance Haar Hoog heeden van elkanderen afscheijd genoomen hebben, item over en weer des beloofd Hei 71
English
73 Java's East Coast ultimo February 1755. From From Java's East Coast ultimo February 1755. promised to bring about Soeriacoesoema's downfall with all their might as soon as the season permits it, in which they, alongside Major Steenmulder, saw little difficulty, for which purpose they together will already be able to raise a numerous army, as having had at the aforementioned meeting place together quite a number of 7000 able-bodied men. The Sultan's bitterness against the said rebel is so great that he felt not the slightest emotion over a letter he recently received from him, in which that vagrant pretended to show his submission in order to soften the fatherly heart; having even read it with a kind of contempt and handed it over to me for reading when I appeared at court to divert His Highness from his repeatedly made requests to be permitted to have the Regent of Banjoemaas, Raden Tommogong Judanagara, on whom he had cast his eye, as Imperial Administrator, although in vain, since, notwithstanding all my protests and amicable representations that I raised against it, he nevertheless continued to urge it with such eagerness that I finally, having taken into consideration, on the one hand, the necessity for the Company's interests that one must have at the court of a prince who has only just turned from the greatest rebel into its friend, as Imperial Administrator a brave, virtuous, honest, shrewd, and trustworthy person upon whom one can rely in case of misfortune and who can always be trusted to look after the Company's interests in all respects and remain faithfully loyal, just as this Judanagara has given abundant proof of during the recent troubles; on the other hand, that neither Natacoesoema nor Djaja Winata can come into consideration for this, the former because of his decrepit state and short memory, and the latter because of his proven unfaithfulness, as having colluded with both parties and thus having revealed his fickle nature too much; furthermore, that Pangerang Pacoediningrat is somewhat too proud and besides is the brother of the aforementioned Natacoesoema, and Maas Rongo, by contrast, again too inexperienced and thus also ineligible for that (apart from the fact that none of them were taken into consideration for it by His Highness), was forced, willy-nilly, to acquiesce in it, all the more because the Sultan declared outright that it was by no means about the land, but merely about the person, adding that his son Judanagara could surely succeed him in his place as regent, and moreover I also noticed that the repeatedly mentioned Raden Tommogong Judanagara, who at first seemed quite averse to it, had already been brought to hesitate by the friendly and very civil treatment with which that prince treats him and everyone; for at the last request that was made to him for this, he came to me, saying while shrugging his shoulders: what shall I do, the Sultan has persuaded me, I pray that my son may be subrogated in my place in all respects.
Dutch transcription
73 Javas oost Cust ult„o februarij 1755. . Van Van Javas oost Cust ult„o februarij 1755. beloofd„ Soeriacoesoemas ondergang, waar in zij nevens den majoor steenmulder weijnig zwarigheid stelden, met alle magt soo dra dat het saisoen sulx toelaat te bewerken, waar toe sij te saamen al een talrijk leger sullen kunnen op de been brengen, als hebbende op voorsz: renconter plaats bij den anderen gehad wel een getal van 7000. weerbaare mannen. De verbittering van den Sulthan, is op ged„t Rebel soo groot, dat hij niet de minste aandoening hadde over een brieff, die onlangs van hem kwam te ontfangen, en waar in dien swerver quansuijs zijne submissie betoonen wil, om het vaderlijk hart te ontroeven, hebbende ze zelfs met een soort van veragting gelesen en ter lectuure aan mij overgegeven, wanneer ik ten hoove verschenen was, om sijn Hoogheijd te diver„ „teeren van sijne iterative gedaane instantien, om den Regent van Banjoemaas radeen Tommogong Judanagara, waar op het oog had laten vallen, tot Rijksbestierder te moogen hebben, hoewel te vergeefs, nademaal den selven onaangesien alle mijne protestatien en minlijke vertoogen, die ik daar tegens inwende, eevenwel met sulk een empressement daar op bleeff uogeeren, dat ik eijndelijk, in overweging genoomen hebbende, dan eens de noodsaakelijkheijd voor 's Comp„s belangen, dat men aan het Hoff van een vorst, die pas van den grootsten Rebel haar vriend geworden is, hebben tot Rijcksbestierder een braaff, deugdsaam, eerlijk, schrander en vertrouwt persoon, waar op in cas van ongeval staat te maaken en altoos te vertrouwen is, dat hij het intrest van de Comp„e allesints behartigen en getrouw aankleeven blijven sal, gelijk deesen Judanagara daar van in de Jongsste troubelen overvloedige preuves gegeven heeft, dan weder eens, dat Natacoesoema nog DJaja Winata daartoe niet in Consideratie koomen kunnen, de eerste om sijne caducque staat, en kort geheugen, en de laaste om sijn beweese ontrouw, als hebbende met wedersijdse partijen geheult en dus sijnen wispeltuurigen aart te zeer ontdeckt, voorts ook dat den Pangerang Pacoediningvat wat te trots valt en buijten des Broeder is van eeven ged„t NataCoesoema, en Maas Rongo daar en tegen weder te onbedreeven en dus meede ineligibel tot dat /:ongerekent dat ook niemant van deselve daar toe bij zijn Hoogheijd in aanmerking kwam:) nolens volens daar in heb moeten condes„ cendeeren, te meer om dat den sulthan rotundement verklaarde dat het hem geensints om het land maar enkel om de persoon te doen was met bijvoeging dat desselfs zoon Judanagara immers weder in sijn plaats als regent konde succedeeren, en ik ook boven dien bemerkte dat meerm: radeen Tammogong Judanagara, die in't eerst daar van heel aliéen scheen, al aan het aarselen was gebragt door de vriendelijke en zeer Civele bejegeningen, waar meede dien vorst hem en een ieder ontmoet, want op het Laaste aansoek dat hem daar toe was gedaan, kwam denselven bij mij zeggende, onder het ophaalen zijner schouderen: wat sal ik doen, den sulthan heeft mij gepersuadeert, ik bid dat mijn soon in mijn plaats mag worden gesurrogeert allesints. indoegen Reni 5
English
From Java's East Coast, the last of February 1755. From Java's East Coast, the last of February 1755. so that also for that reason, with the consent of the Susuhunan, he has been subrogated therein, subject to the honored approval of Your High Nobilities, which I take the liberty to present herewith. The Peace Treaty that I, on behalf of the Netherlands Chartered East India Company as plenipotentiary on behalf of the High Indian Government, have concluded and entered into with said His Highness the Sultan Hamengkubuwana Senapati Ingalaga Abdul Rahman Sayidin Panatagama Khalifatullah, after having first expunged from it the harshness that appeared therein regarding the personal appearance of the regents, the hearing of them, and their appointment and dismissal, as being of no real substance and having already been decided by Your High Nobilities in the year 1752 with respect to the Susuhunan, and after I had also diverted said His Highness from speaking in passing of the succession of the aforementioned monarch if he should happen to die without male issue, and having strictly followed the thread of Your High Nobilities' revered instruction, as evidenced by said sealed paper and the aforementioned Daily Register, on the 13th of this current month of February, or on the day of his homage, when, sitting on the throne, he publicly appointed the above-mentioned Raden Tumenggung Yudanagara as his Prime Minister under the name of Raden Adipati Danureja, concerning which I respectfully request that Your High Nobilities may be pleased to issue to him, and to his son Yudanagara of the Regency of Banyumas, the formal deed, and also to approve that, on that extraordinary occasion on the same day, upon the favorable testimony of the Honorable van Ossenberch and Major Steenmulder, regarding both their bravery and good conduct, to fill the vacant and necessarily filled posts in the Corps of Dragoons, I have appointed the Captain of Infantry Simon Lodewijk van de Poll to be Captain of the Company of the deceased Rittmeister Captain Christoffel Jahn, and to be Captain over that of the aforementioned Ossenberch the Captain Lieutenant Jan Willem Hertzogenraad, and in his place in the company of the aforementioned Major to be Captain Lieutenant the Lieutenant Jan Christoffel Beuman, to be Lieutenant David Wieseman, to be Second Lieutenants the Cornets Fredrik van Wijnerman, Jan van Duuren, Jan Andries Heidecker, and Pop Janko, and to be Cornets the Sergeants Balthazar Anthon, Caspar Lodewijk Tropponegro, and Coenraad Zeebach, item instead of Captain van de Poll, over the Company of Infantry again Captain Daniel Voltz, and as Ensign, being an old servant, the Sergeant Johannes Visscher. Unable furthermore to omit informing Your High Nobilities that I, in the hope of a favorable approval, upon the Sultan's repeated and urgent requests made to that end, on account of his known poverty and embarrassment, have also advanced to him, in addition to the 3500 Spanish reals already received both from the Lieutenant Colonel, now Commander van Ossenberch, and from the Commissioner Donkel, to be deducted in due time from the 10000 Spanish reals to be paid to him annually, an amount of 1500 Spanish reals against a receipt granted to me for it, since I saw not the slightest peril in doing so; said His Majesty having also, immediately after his elevation, made a request to me to urge Your Right Honorable Worships, to whom a letter from the same is transmitted herewith, containing his compliment of gratitude and promise to send an embassy as soon as possible, for two trumpeters, a cook, and a coachman, along with an elephant, if one should be available, to enhance his state after the example of the former monarchs of the Mataram realm, just as I now take the liberty to do for two trumpeters, thinking that one could and might well suspend the fulfillment of the remaining items until His Highness has taken up residence in the Mataram, whither he has sent the Tumenggung Jayawinata to choose a location, and will himself also go for some ten days to see if it meets with his approval, in order then to leave his wives and children there in peace, and subsequently himself in person, with Captain Donkel and on behalf of the Susuhunan his Prime Minister Raden Adipati Pringgalaya, in the company of Major Steenmulder, to march against Suryakusuma and give battle. But whether he himself will be captured alive or dead, the undersigned still considers uncertain, since experience has taught that even Javanese acting against Javanese and pursuing one another know how to conceal themselves in such inaccessible caves and dens from the following party that they cannot be brought out from them by force of arms without great loss of men, although otherwise he is in himself no longer to be feared, losing daily more and more of his following, which will undoubtedly increase even more when our armies start moving, flattering myself that even this year I shall for the present completely obtain the peace for this land of our dwelling, which is already more than half negotiated, toward which, as well as toward the destruction of Suryakusuma, wherein after all everything is contained, I shall constantly labor. The encampments of Bagelen and Kedu I have broken up as unnecessary, and to relieve the inhabitants there through Her Majesty's deliberation, and at Surakarta discharged from service the native Company of Captain Pembang, having already served for some years, having a strength of 86 heads on the first roster, making, with the companies already discharged during my administration, a total of 2700 natives, whereby the Company, in that short time alone, has benefited by fully four tons of gold.
Dutch transcription
75 Van Javas oost Cust ult„o februarij 1755. — Van Javas oost Cust ult„o februarij 1755. — invoegen dan ook daar om met toestemming van den soesoehoenang daar in gesurrogeert is op d' g'eerde approbatie uwer Hoog Edelheedens, welke ik de vrijheijd neeme hier bezijden te presenteeren. het vredens Tractaat dat ik van wegens de nederl: g'octroijeerde oost Jndische Comp„e als „plenipotentiaris van wegens de Hoog Jndiase regering met gedagte sijn Hoogheijd den Sulthan Haming coeboeana senopattij In„ „galaga Abdul Rachman Sahidin Pana„ „tagama kalifa tollach na dat alvoorens daar uijt was geroijeert de hardigheijd die daar in voorkwam, omtrent de persooneele verschijning der Regenten aanhore en der„ „selver aanstelling en afzetting als dog niets om 't lijff hebbende en door uw Hoog Edelens in den Jaare 1752. al gedecideert zijnde in opzigt van den soesoehoenang, en ik voorsz zyn Hoogheijd ook en passant gewag maaken„ „de van de successie van even ged„t vorst indien die zonder manlijke ovit mogt koomen te overlijden daar van had gediverteert, mitsg„s striet gevolgd den draad van uw Hoog Edelens gevenereerde voorschrift, blijkens dat besegeld papier en Dag- Register voorm:, geslooten en aangegaan heb den 13„e deser loopende maand februarij ofte ten daage sijner huldiging, wanneer hij op den sswoon zittende boven gem:e Radeen Tommo„ „gong Juda Nagara in't openbaar aanstelde tot desselfs Rijkbestierder met de Naam van Radeen Adepattij Danoeredja, waar van ik eerbiedig versoeke dat uw Hoog Edelens hem, en zijn zoon Judanagara van het Regentschap Ban joemaas gelieven te expedieeren acte in forma„ en ook te approbeeren dat ik bij die extra ordinai„ „re gelegentheijd ten selven daage op de favorable getuijgenisse van den E: van Ossenberch en Majoor steenmulder, soo omtrent haar dapperheijd als goed gedrag tot remplacement van de vacante en nodig te vervullene plaatsen; onder het Corps dragonders, heb aangestelt den Capitain der Infanterie Simon Lodewijk van de Poll tot Capitain over de Comp:e van den overl: uitmeester Capper Christoffel Iahn, en over die van voorsz: ossenberch tot Capitain den Capt„n Licut:t Ian Willem Hertzogenraad, mitsg„s in diest plaats onder de Comp„e van opged„e Majoor tot Capitain Lieut:t den Lieut„t Jan Christoffel Beuman, tot Lieuwt: David wieseman, tot sous Lieut„s de Cornets Fredrik van Wijnerman, Jan van Duuren, Jan Andries Heijdecher en Pop Janko, en tot Cornets de wagtmeesters Balthazar Anthon, Caspar Lodewijk Tropponegro en Coenraad Zeebach, item insteede van de Capt:n van de Poll, over de Comp„e Infanterij weder den Capt„n Daniel Voltz, en tot vaandrig, als een oud dienaar zijnde, den Zergiant Johannes visscher. Kunnende ik wijders niet voor bij uw Hoog Edelens te bedeelen, dat ik, op hoope van een gunstige approbatie, aan den Sulthan op zijne daar toe itrative maalen gedaane nadruckelijke instantien, om reden van desselfs bekende armoede en verlegenthijd, nog en P heb ee G G E 77 Van Javas oost Cust ult„o februarij 1755. — Van Iavas oost Cust ult„o februarij 1755. heb verstreckt om nevens de reets genootene 3500. Sp„s reaalen soo van den Lieut„r Collonel nu Commandeur van ossenberch, als den Commissiant Donkel in der tijd te werden gekort van de aan hem Jaarlijx te betaalene 10000 sp„s Reaalen een montant van 1500. sp„s tegens mij daar van verleende quitantie, alsoo ik daar in geen het minste pericul stelde; heb„ „bende ged„t sijn Majesteijd ook terstond, na sijne verheffing aan mij versoek gedaan om bij uwel Ed: groot Agtb:e, voor wien hier nevens over„ „gaat een missive van den selven, Contineerende sijn Compliment van dankbaarheijd en promesse tot het afsenden eener ambassade, soo dra hem sulx moogelijk zij, te insteeren, om twee Trom„ „petters een koek en koetsier nevens een oliphant, zoo die er mogt zijn, tot uijtbreijding sijner statie na het exempel der voorige vorsten van het Mattarinse rijk, gelijk ik thans de vrijheijd neem te doen om twee Trompetters, denkende dat men met de voldoening van de resterende articulen wel soude kunnen en moogen supersederen tot dat sijn Hoogheijd residentie genomen had in de Matarin, wer„ „waarts ter uijtkiesing van een plaats gesonden heeft den Tommogong Djaja winata, en hem selfs ook voor een dag â tien begeven sal, om te sien of ze van zijn approbatie is om dan zijne vrouwen en kinderen daar gerust te laten, en vervolgens zelfs in persoon met den Captnt Donkel en van weegens den soesoehoenang desselfs Rijksbestierder radeen adij pattij Pringalaija De Campementen van de Baggaleen en Cadoe heb ik als onnodig en om de Jngesetenen daar haar door te Soulageeren met ^ Majesteijts overleg opgebrooken, en op souracarta uijt den dienst ontslagen de al eenige Jaaren gedient hebbende Jnlandse Compagnie van „ Capitain Pembang sterk p„mo plan 86. koppen, uijtmaakende met de reets afgedankte Comp„s geduurende mijne regering een getal van 2700. Jnlanders, waar door de Comp„e in dien korten tijd alleen wel is bevoordeelt vier in geselschap van den Majoor steenmulder, tegens Souria coesoema op te trecken en slag te Leeveren, dog of men hem zelfs wel dood of levendig in handen sal kunnen krijgen, stelt den ondergetekende nog onzeeker, dewijl de ondervinding heeft geleert dat selfs Javaanen niet Javaanen ageerende en elkan„ deren najagende, hen in Tulke voor de volgende parthij in accessibele Hoolen en speplonken weten te verbergen, dat sij daar uijt met geweld van wapenen buijten verlies van veel volck niet te halen zijn, schoon hij anders in zig zelfs niets meer te vreesen is, verliesende dagelijks hoe langs hoe meer van sijn aanhang, het geen ongetwijfelt nog meer accresceeren sal, wanneer onse legers in beweging koomen, flatterende mij dan nog deesen Jaare de nu reets meer dan halff bedonge vreede voor dit land onser inwooninge voor eerst geheel volkoomen te sullen erlangen, waar op ik gestaag, soo wel als op Soeriacoesoemas verdelging, waar in dog alles legt opgeslooten, sal werksaam sijn in P. tonne 9 e
English
19. From Java's East Coast, the last of February 1755. From Java's East Coast, the last of February 1755. — ton of gold, while on the other hand, upon my departure from there, I left behind half the Company of Dragoons of Captain Hertsogenraad, to be employed in action wherever necessity shall require; And since virtually nothing more is to be found of Fort De Grootmoedigheid, which, besides requiring a considerable garrison merely to man the daily posts—as do the raised earthen ramparts, which are reasonably well laid out in themselves but of an immense extent—I had the Lieutenant Engineer Mandre draw up two plans, according to which that post, along with the dalem of the emperor, could be fortified in a frugal manner; which plans, although above the largest one, which by its three points would indeed enclose the entire camp consisting mostly of bamboo houses, yet because of its extensive masonry would again require more men to garrison, I prefer the smallest one with two whole points and two half ones, because it will be able to be defended by a small garrison of two hundred men, and matters could, in my humble opinion, be well managed therewith, since from that fort the emperor's dalem can simultaneously be swept from one side, and covered from the other side by the redoubt to be constructed there, which at most will require fifteen men to garrison, the more so because His Highness is indeed of the intention to renovate his dalem and then at the same time, as of old, erect a Lawang Seketeng in front and behind; nevertheless, fully submitting myself in every way to the more prudent judgment of Your Right Excellencies, I take the liberty to send over both at present, with the request to be authorized for the construction of one of them, whichever Your Right Excellencies might choose and deem most preferable from among them. Finally, the body of the deceased emperor will be transferred from the Lawian to the Mataram, in order to be interred there in the tomb of Imagiri, and by the first shipping opportunity will follow from here the two wives and little daughter whom Bagus Buang, in the last pursuit or search, had to leave behind as prey to the sultan's people; while with regard to what was further accomplished, I refer with great respect to the previously cited daily journal, in the hope and trust that all will be approved and crowned with the esteemed approbation of Your Right Excellencies, and should I at times have erred and taken a step contrary to the intention of Your Right Excellencies, I do not doubt that you will gladly forgive me according to your innate and universally renowned generosity, and cover it with the hand of love, 81 From Java's East Coast, the last of February 1755. — From Java's East Coast, dated the last of February 1755. — as there has been no lack whatsoever of my good intentions, and in that capacity I have the honor to remain with the highest esteem. below stood: Right Noble, Rigorous, Highly Honorable Sir and Noble Gentlemen; lower: Your Right Excellencies' entirely humble, very obedient, and faithful servant; was signed: N. Hartingh; in the margin: Samarang, the last of February 1755. — Wednesday, the 29th of January 1755. Being designated to undertake the march from Samarang to Soeracarta, while the Lord Governor yesterday afternoon, in an extraordinary meeting, stante pede, had assigned the management of affairs as allocated to Their Excellencies the High Indian Government at Batavia, both by separate and general letters of the 25th of this month, having on that occasion collectively commended and most seriously recommended good harmony and amicable coexistence among one another, Daily journal of the Noble Honorable Lord Nicolaas Hartingh, Governor and Director on and along Java's North East Coast, going as plenipotentiary on commission on behalf of the High Indian Government, to conclude the treaty of peace with Pangeran Mangkubumi, and to inaugurate him as sultan over half of the Javanese Empire, under the title of Sultan Hamengkubuwana, Senapati Ingalaga, Abdul Rahman Sahidin Panatagama Kalifatullah: and furthermore, on that occasion, also to make his entry to the Court at Surakarta Hadiningrat, before the Susuhunan Pakubuwana Senapati Ingalaga, Abdul Rahman Sahidin Panatagama. Daily Journal
Dutch transcription
19. Van Iavas oost Cust ult„o februarij 1755. Van Javas oost Cust ult=mo februarij 1755. — tonne gouds, terwijl daar en tegen bij mijn vertreck van daar heb agter gelaten de halve Comp„e Dragonders van den Capt„n Hertsogenraad, om bij ageering te werden g'emploijeert, daar het de nood„ „saakelijkheijd vorderen sal; En aangesien genoegsaam niets meer te vinden is van het fort de grootmoedigheijd, 't welk buijten des zoo wel als de opgeworpene aarde wallen, die in sig selven redelijk wel aangelegt edog van een immense uijtgestreckthijd zijn, een conside„ „rabele guarnisoenhouding vereijschte om alleen de dagelijkse posten te besetten, heb ik den Lieutenant Jngenieur Mandre twee plaanen, waar na dat Comptoir met den dalm van den keijser op een menagieuse wijse soude kunnen werden gefortificeert laten formeeren, welke ik, of schoon boven het groofte, dat door sijne drie punten de geheele camp, bestaande meerendeels in bomboese huijsen, wel insluijten, dog wegens sijne uijtgestreckte muragie weer meer volck tot besetting noodig soude hebben, praefereer, het kleijnste met twee heele punten en twee halve om dat het sal kunnen werden gedefendeert door een gering guarnisoen van twee hondert man en het dan daar meede na mijn geringe gedagten ook wel te stellen weesen, vermits van dat fort te gelijk 's keijsers dalm kan worden bestreeken van de eene zijde, en van de andere zijde gedeckt door 't daar aan te leggen reedout, 't welk uijterlijk tot besetting, nodig sal hebben vijffthien man, te meer omdat sijn Hoogheijd dog van intentie is zijn dalm te vernieuwen en dan teffens als van oudt voor en agter een Lamaodoer op te regten, even wel de vrijheijd neem als mij allesints onderwerpende het prudenter oordeel van uw Hoog Edelens beijde thans over te senden met versoek om tot Extructie van een derselve, 't welk uw Hoog Edelens dan daar van mogten verkiesen en praeferabelst agten, te moogen worden gequalificeert.. Sullende eijndelijk het lijk van den overleden keijser van de Laviaan na de Mattarin werden overgebragt om aldaar in het graf van Magirie te werden bijgezet, en van hier per eerste scheeps gelegentheijd volgen de twee vrouwen en dogtertje, welke Bachus Boeang in de laaste vervolging of naspeuring aan sulthans volkeren ten proije heeft moeten agterlaten; terwijl ik mij ten aansien van het verder verrigte met veel eerbied refereer tot het hier vooren g'allegueerde dag register„ in hoopen vertrouwen dat een en ander sal moogen werden g'aggreert en bekroont met uw Hoog Edelens g'eerde goedkeuring, en zoo ik mij somwijlen mogt hebben misgreepen en een stap gedaan tegens d' intentie uwer Hoog Edelens, twijfel ik niet of deselve sullen mij die volgens haar aangeboorne en alom beroemde Edelmoedigheijd gaarne vergeven, en ze met de Hand van Liefde bedecken, vernieuwen alsoo Reuer E 81 Van Javas oost Cust ult„o februarij 1755. — Van Javas oost Cust onderdato ult„mo februarij 1755. — alsoo het geensints aan mijne welmeenentheijd heeft gehapert, en in die hoedanigheijd heb ik de Eer met de uijterste hoog agting te verblijven. /:onderstond:/ Hoog Edelen gestrengen groot Achtbaaren Heere en wel Edele Heeren /:lager:/ uw Hoog Edelens, gantsch onderdanigen zeer gehoorsamen en Trouwschuldigen Dienaar /:was getekent:/ N„s Hartingh /:in margine:/ Samarang ult„mo februarij 1755. — Woensdag den 29. Januarij 1755. gedesigneert zijnde om van Samarang de optogt na Soeracarta te onderneemen, terwijl den Heere gouverneur gisteren nademiddag in een Extra ordinaire bij eenkomst, stante pede, het maniement van saken invoegen aan haar Edelens de hooge indiase regeering tot Batavia is bedeelt, soo bij aparte als gemeene missives van den 25. deser, had opgedragen, gesamentlijk bij die occasie aangepresen en op het serieuste gerecommandeert de goede harmonie en vriendelijke samenleving onder den anderen, Dag register van den wel Edelen Achtbaeren Heer Nicolaas Hartingh, Gouverneur en directeur op en langs Javas noord oost Cust, gaande als plenipotentia„ „ris, van weegens de hoog Jndiase Regeering, in Commissie, om met den pangerang Mancoeboemie het vreedens tractaat te sluijten, en hem te huldigen, als sul„ „than over d' helft van 't Javase-Rijk„ onder den Titul van Sulthan Ha„ „mingcoeboeana, senapattij Ingalaga, abdul Rachman Sahidin panataga„ „ma kalifattolach: en voorts om bij die gelegendheijt ook teffens zijn intreede te doen aan het Hoff tot Soeracarta adiningrat, bij den Soesoehoenangh Pacoeboeana Senopattij Ingalaga, Abdul Rachman Sahidin Panatagama. soo DageRegister
English
From Java's North-East Coast under date the last of February 1755. From Java's North-East Coast under date the last of February 1755. Thus, at a quarter past five in the morning, when the Members of the Council of the Government had appeared to escort His Honour on horseback as far as Patjerongang, His Honour seated himself in the carriage drawn by four horses, with the elected Commander of Bantam, Willem Hendrik van Ossenberch, and rode therein out of the city amidst the customary salute toward Pattjerongan aforesaid, whither several of the principal inhabitants followed His Honour, finding there the chiefs of the Chinese nation with a cup of tea and some refreshments. After the company had partaken thereof, the Lord Governor took his leave of them at six o'clock and thereupon mounted his horse, along with those who were to accompany His Honour in addition to the ordinary suite of dragoons, domestics, etc.; namely with the elected Bantam Commander Willem Hendrik van Ossenberch, the minister Johannes Wilhelmus Swemmelaar, to administer the holy Sacraments at Souracarta; the secretary Willem Fockens, and the Pangerang and hostage of Pangerang Mancoeboemie, who is to be proclaimed Sultan, named Pacoediningrat; item the Semarang chief-regent Adepattij Soeradimongolo; the Tommangong of Pattij, Tjitro Diwirio, and the Tommangong of Caliewoengoe, Radeen Soemo Diwirjo, with their retinue, continuing the journey to Oenarang, where they arrived at ten o'clock and halted until Thursday the 30th, when they set out again in the morning at four o'clock for Salatiga, whither the Lord Governor, as riding on horseback proved too arduous, had himself carried in a sedan chair brought along for that purpose; arriving at nine o'clock, well halfway, or at Packiongang, commonly called the Commander's halting place, where stables were found erected for the horses and a table set with breakfast in the Javanese fashion. After having rested a little and breakfasted, they departed from there again and arrived at about 11 o'clock at Salatiga, whereof notice was de facto given to the Soeracarta Commander Jan Hendrik Abrahams and to the Captains Simon Lodewijk van de Pol and Christiaan Donkel at Gantie. About an hour earlier, the deputies from Soeracarta met us, namely Captain Jurgen Otto Poudorp, the paymaster Hendriks, and the sworn clerk Arika Steedkool. Friday the 31st of January. The Lord Governor held a day of rest here and wrote to the Commander of Soeracarta that the Emperor, although intending to go and meet His Honour as far as old Cartasoera, was nevertheless not permitted to come any farther than Cramat or the tamarind tree, situated according to ancient custom three-quarters of an hour from Solo, because the roads were very slippery and thus very difficult to traverse, as had been experienced up to here. Saturday the 1st of February. We marched again in the morning at 4 o'clock; held breakfast at eight o'clock at Den Ampel, around which the lands, which had not been cultivated for some three years, were now, as well as at Salatiga and Oenarang, farmed along the great road; and arrived safely at 10 o'clock at Baijalalie, meeting there as deputy on behalf of the Susuhunan Pacoeboeana, his Prime Minister, the Radeen Adipattij Pringalaija, in full state with some 50 to 60 of his Panakawangs dressed both in red velvet and yellow cloth, trimmed with broad silver and gold lace, welcoming the Lord Governor in the name of His Highness with the utmost assurances of his respect. Thereafter His Honour had him sit down, presenting a small glass of sack to drink mutually to the happy welcome; further inquiring of him after the health of the sovereign and his consort, both of whom were understood to be in good health, as well as about several other indifferent matters, until that statesman, having drunk once more, requested to go to his pondok, which was granted to him as he took his leave. The Lord Governor, being on the road, also received from Captains Van de Pol and Donkel a letter dated the last of January past, containing the communication that a certain Pandje of Touban, with 40 horses, who formerly belonged to the party of the wanderer Boeminata, had presented himself to Sultan Hamincoeboeana to submit. In the afternoon at five o'clock, the said Pringalija came again to pay his respects and to learn when the Lord Governor intended to continue the journey to Solo; His Honour informed him that it would be the following morning at three o'clock, so that they also, a little later Sunday the 2nd of February, marched directly to Soeracarta without breakfasting at old Cartasoera, although we were otherwise met near there by the court messenger of the Emperor, Tommangong Poespanagara, and the servants of Commander Abrahams, with provisions and fruit, with which His Honour sent them back in order not to detain us. While continuing to ride on and getting sight of Cramat, Major Jan Jacob Steenmulder, head of the Company's militia in Java, who had already arrived at Souracarta yesterday, met us there to welcome us. Meanwhile advancing further in this manner, to wit: In the van, on foot: A Company of Malays under Captain Awang, with muskets under their white flag, dressed in green cloth jackets and red trousers, with red-dyed handkerchiefs around their heads, their officers having been dressed in red velvet.
Dutch transcription
83 Van Javas oost Cust onderdato ult„o februarij 1755. Van Javas oost Cust onder dato ul„o febr: 1755. — soo zettede zijn Ed: zig des morgens quartier over vijven, wanneer de Leeden van den raad ten gouvernemente verscheenen waren om denselven te paard het uijtgeleij te doen, tot na Patjerongang, met den g'eligeert Commandeur van Bantam Willem Hendrik van Ossenberch, in de koets, bespannen met vier paarden, en reed daar mede onder het gewoone salut de stad uijt na Pattjerongan„ voorm:e, werwaards verscheijde van de eerste inge„ „zetenen zijn Ed: volgden, vindende aldaar de hoofden der Chineese natie met een kopje the & eenige versnapering, waar van het geselschap zig bedient hebbende, nam den Heere gouverneur te ses uuren van het zelve afscheijd en zettede zig vervolgens te paard, met de geene die zijn Ed: buijten de ordinaire suite van dragonders, domesticquen &c.: a accompagneeren zouden; namentlijk met den g'eligeert Bantams Commandeur Willem Hendrik van ossenberch, den predikant, Iohannes Wilhel„ „mus Swemmelaar, om op souracarta de heijlige Sacramenten te bedienen; den secretaris Willem fockens en den pangerang & gijselaer van den tot Sulthan te proclameerene Pan„ „gerang Mancoeboemie, genaamt Pacoedinin„ „grat, item den samarangsch hoofd=-regent ade„ „pattij Soeradimongolo; den Tommangong van Pattij Tjitro Diwirio en den Tommangang van Caliewoengoe radeen Soemo diwirjo, met hun gevolg, vervorderende de reijs na oenarang alwaar men te tien uur aankwam en halte hield tot. Donderdag den 30„e wanneer men des morgens te vier uur weder opbrak na Salatiga, werwaards den heere Saturdag den 1:en februarij Gingen wij weder 's morgens te 4. uur opmarsch„ Vrijdag. den 31 Janua: Hield den Heere gouverneur alhier rustdag en schreef den Commandant van Soeracarta aan dat den Keijzer, hoewel voorneemens was zijn Ed: tot op oud cartasoera in te gaan haalen, dog niet verder komen mogt als tot op Cramat of tamerinde boom volgens aloude usantie gelegen drie quartier uurs van solo, om dat de weegen seer Slibberig en dus seer beswaarlijk te passeeren waren gelijk men tot hier toe on„ „dervonden had. gouverneur als het te paard rijden te moeijlijk val„ „lende zig liet dragen in een daar toe mede genomen stoel; te negen uuren ruijm halver„ „weegen of op Packiongang doorgaans genaamt wordende de Commandeurs haltplaats, komende vond men stallingen voor de paarden opgeslagen en een tafel met ontbijt na de Javaanse trant toegezot, en na dat men een weijnig had uijtgerust & ontbeeten, vertrok men weder van daar en arriveerde omtrent 11. uur op Sala„ „tiga, waar van defacto kennis wierd gegeven aan den Soeracartas Commandant Jan Hendrik abrahams en aan de Capitains Simon Lodewijk van de pol en Christiaan Donkel tot Gantie, recontreerde ons ontrent een uurr bevoorens de gecommitteerdens van Soeracarta, den Capitain Jurgen otto Poudorp, den soldij boekhouder Hendriks: en den geswoore scriba Arika Steed„ „kool. gouverneur hielden LLeei 85 Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. hielden te agt uur ontbijt op den ampel, waar omstreeks de landen, die in geen Jaar of drie beplant geweest waren, nu soo wel als op Salatiga & oenarang, langs de groote weg gebout lagen; en kwamen te 18. uur behouden op Baijalalie aan, rencon„ „treerende aldaar als gedeputeerde van wegens den soesoehoenang Pacoeboeana, zijnen rijksbestier„ „der den Radeen Adipattij Pringalaija, in volle statie met wel 50 â 60. zijner Panakawangs zoo in 't rood fluweel als geel laken, bezet met breed zilver & goud passement, gekleet, ver„ „welkomende den Heere gouverneur uijt naam van zijn Hoogheijt met de uijterste versekeringen van desselfs eerbied, daar na deed zijn Ed: hem nederzitten presenteeren een glasje sakje om de goede welkomst over en weer te drinken; vragende denselven voorts naergesontheijt van den vorst en zijne gemalinne, welke men ver„ „stond beijde in een goede welstand te verseeren, zoo mede na meer andere overschillige saken tot dat dien staatsman, nog eens gedronken hebbende, versogt na zijn Pondoek te gaan, gelijk hem afscheijd „neemende g'accordeerd wierde. Hebbende den Heere gouverneur, op weg zijnde, ook ontfangen van de Capitains vande pol & Dankel een briefje van ult„o Januarij passato houdende Communicatie dat zig bij den sulthan Hamincoeboeana tot onderwerping had aange„ „boden zeekeren Pandje van Touban, met 40. paar„ „den, welke bevoorens is geweest van de parthij van den swerver Boeminata. Sondag den 2. febr: opmarsch begaf direct na Soeracarta sonder op oud Cartasoera te ontbijten, alschoon ons anders daar omtrent ongeveer ontmoeteden de hofboode van den Keijzer Tommangong Poespanagara, en de bediendens van den Commandant Abra„ „hams, met mondkost en fruijtagie, waar mede zijn Ed: hen deed terug gaan, om ons niet op te houden, terwijl men dan ook voort-reed, en Cramat in't gezigt krijgende, rencontreerde den majoor Jan Jacob steenmulder, hoofd van 'sComp„s militie op Java, welke gisteren bereets op souracarta g'arriveert zijnde ons daar kwam verwelkomen, intussen verder oprukkende in deser voegen Teweeten: voor uijt, te voet Een Compagnie malijers van Capitain awang met snaphanen onder hun wit vendel, gekleet in groene lakense baatjes en roode broeken met rood geverfde neusdoeken om haar hoofd sijnde derselver officieren in't rood fluweel gekleet geweest. 's namiddags te vijf uur kwam gedagte pringalija weder zijn opwagting maken en verneemen wan„ „neer den Heere gouverneur van gedagten was de reijs na solo voort te setten; zijn Ed: gaf hem hier op te kennen van 's anderendaags 'smorgens te drie uur, invoegen men zig ook een weijnig later 'S nademiddag Een gee G Leer
English
Java's East Coast, dated the last day of February 1755. A company of Bugis under Captain Boeijong, with golden pikes, under a green banner trimmed with red, dressed in red woolen jackets and green trousers, with orange kerchiefs around their heads, their leader being a son of the aforementioned Boeijong named Aminboeijong, was dressed in a jacket of green gold moor, and the lesser officers likewise in red velvet, all paid for by the Lord Governor out of his private purse. Three led horses of the Lord Governor, covered with blue painted cloths with His Honour's name in a cipher intertwined, and led by his coachman. Thereafter, the trumpeters and domestics of the Lord Governor in their livery on horseback; then His Honour himself in the sedan chair, followed by the designate Commander of Bantam Willem Hendrik van Ossenberch, Major Steenmulder, the Adipati of Semarang, and Secretary Foekens on horseback. Then the company of dragoons on horseback; finally, the retinue of the Javanese at the rear. And thus approaching Cramat, both native companies formed a double rank alongside the natives of the Surakarta garrison lined up there, to the right and left of whom were drawn up, under 6 white banners trimmed with red of the Susuhunan, the blue guard pikemen and musketeers, in green, and further the orange guard pikemen, who all together amounted to fully 600 men, just as magnificently attired in the Madurese fashion in red, green, yellow, and blue woolen jackets with Balinese krisses at their sides and white kerchiefs around their heads, their chiefs having had their jackets trimmed with broad gold and silver braids; this was followed by the battalion of infantry from Surakarta, between whom one marched up to the aforementioned infantrymen, whereupon the Lord Governor got out of the sedan chair, and the Susuhunan, dressed in cloth of gold, with Commander Abrahamz, came from the pavilion erected there to the beating of the march and the sounding of trumpets on both sides to receive His Honour, which occurred with very great pleasure and affability, His Highness further escorting the Lord Governor inside that chamber, at the entrance of which one saw squatting on both sides the prince's bodyguard dressed in black velvet trimmed with broad silver braids and point d'Espagne, with golden pikes, besides the panakawans or court servants, who were also dressed in red cloth and seated there; further taking a seat on his throne, and the Lord Governor with his accompanying party on the chairs standing there at the table, upon which tea and preserves stood ready, besides yet a second table which was found set with cold roast meat, chickens, pastries, and other refreshments, of which however nothing was consumed, since everyone, equally fatigued, was more inclined to drink than to eat, wherefore the Lord Governor then also, together with the Susuhunan, took a cup of tea, and after having smoked a pipe, a glass of sack to the health and safe welcome of His Honour, who, after sitting for a little while, three volleys from the musketry having preceded his arrival, proposed to the emperor to go and take him into the kraton with the carriage that was prepared for that purpose and harnessed with four horses, but regarding the latter His Highness begged excuse and the good fortune to be permitted to conduct the Lord Governor to the commander's residence and take his leave there, as happened after yet another glass had been drunk to a safe journey, His Highness to that end immediately giving orders that his troops mentioned above should advance ahead, between whom the two companies of Malays and Bugis also posted themselves, while His Honour took the prince by the hand and thus led him to the carriage, in which they sat, drove on, and having come to within a quarter of an hour in sight of Surakarta, they were saluted with cannon from the ramparts and so forth; when they had arrived inside Surakarta at nine o'clock, where the battalion of infantry and the native companies stood drawn up under arms in a double rank, saluting upon their passing with pike and banner to the beating of the march and thereafter with three volleys from the small arms. Here a glass of sack was again poured to the safe welcome of the Lord Governor, and the respective officers were granted permission to pay their compliments to His Honour and the prince, with which nearly an hour passed, whereupon the Susuhunan took his leave and set off for home in the carriage with the usual suite, whither he was escorted by Commander Abrahams and Secretary Fockens, who immediately returned from there with the compliments of His Highness to the Lord Governor, who also gave notice of his arrival here to the Sultan and Captains Van de Pol and Donkel; and this afternoon at 5 o'clock, through Captain Foltz, acting as adjutant, and the translator Gordijn, requested an audience with the Susuhunan for the following day at nine o'clock in the morning to make his entry to the court, which the latter accepted, sending word through two of his court messengers that it would be agreeable to him. In the evening, the Lord Governor ordered the watchword to beat the march and salute with pike and banner for His Honour; for the designate Commander of Bantam, three ruffles; for the Major and the Chief of this settlement, two ruffles; for Raden Adipati Pringgalaya and that of Semarang, the watch passing.
Dutch transcription
87 Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Van Javas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. Een Comp: bougineesen van Capitain boeijong, met goude pieken, onder een groen met rood afgezet vendel, gekleet in rood lakense baaijtjes & groene broeken, met orange neusdoeken om haar hoofd, derselver hoofd zijnde een soon van evengem: boeijong genaamt aminboeijong was gekleet in een batje van groen goud moor & de mindere officieren mede in rood fluweel alle bekostigt door den heere gouverneur uijt desselvs prive beurse. — Drie handpaarden, van den heere gouverneur, over„ „deckt met blauwe geschilderde kleeden met zijn Ed„e naam in 't Cijfer door elkander geslingert & geleijt door desselfs koetsier. Daar na De Tompetters & dometticquen van den Heere gouverneur in hun levreij te paard; toen zijn Ed„e zelfs in de draagstoel gevolgt van de g'eligeert Commandeur van Bantam Willem Hendrik van ossenberch, den majoor steen„ „ mulder, den adepattij van Sama„ „vang & secretaris Foekens te paard. Vervolgens de Comp: dragonders te paard zijndelijk het gevolg der Javaanen agter aen. en dus. Cramat naderende van g'eerden zig beijde de Inlandsche Compagnien in een dubbelt rinquet naast de daar geschaart staande Inlanders uijt het souracartase guarnisoen, aan welke regts en links aangeslooten stonden onder 6. witte met rood afgezette vendels van den soesoehoenang, de blauwe guarde pickeniers & musquettiers, in 't groen en voorts de orange guarde piekeniers welke alle uijtmakende wel 600. man, even pragtig op zijn madurees waeren uijtgedost in rood, groen, geel en blauw lakense baaijtjes met baliese krissen op zij en witte neusdoeken om het hoofd, hebbende de hoofden derselver haere baaijtjes bezet gehad met breede goude & silvere tressen; hier op volgde het bataillon infanterie van Soe„ „racarta, tussen welke men heen marcheerde tot aan voorsz: infanteristen, wanneer den heere gouverneur zig uijt de draagstoel begaf en den soesoehoenang in't goud laken gekleet, met den Commandant Abrahamz van uijt de daar opgeslage pondok onder het slaan van de marsch en 't steeken der trompetten van weerskanten aan kwam om zijn Ed: te recipieeren, het geen met zeer veel vergenoeging en minsaamheijd geschiede, begleijdende zijn Hoogheijd den heere gouverneur voorts bin„ „nen dat vertrek, aan welkers ingang men ter wederzijden op de hurken nedergezeten zag 's worsten lijfwagt in 't swart fluweel gekleet, bezet met breede silvere tressen en point de espagnes, met goude pieken buijten de panakawangs of hofbediend:s, die mede in 't nood laken gekleet en daar neergezeten waren; neemende wijders zitplaats op zijn throon en den Heere gouverneur met het bijhebbende gezelschap op de daar staande stoelen aan de tafel, waar naast op voorts. en 89 Iavas oost Cust onderdat ult„o febr. 1755. — Van Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — op thee en Confituuren gereet stonden, buijten nog een tweede tafel, die men gedeckt vond met kond gebraad, hoenders, gebak en andere versnaperingen waar van egter ints niets genuttigt wierde, dewijl een ieder even vermoeijt, meer inclineerde tot drinken als eeten, Waerom den Heere gouverneur dan ook nevens den soesoehoenang zig bediende van een kopje thee en daar na een pijpje gerookt hebbende van een glaasze zecq op de gesondheijt en goede welkomst van zijn Ed:, die na een weijnig zittens, wanneer aankomst voor afgegaan waeren drie dechargies uijt de musquet„ „terie, den keijzer proponeerde te gaan en te brengen in de Craton met de wagen die daar toe gereet en bespannen was met vier paerden, dog omtrent het laaste versogt zijn Hoogheijd excuus en het geluk te mogen hebben, om den heere gouverneur na„ 's Commandants wooning te conduiseeren en daar zijn afscheijd neemen, gelijk nog een glaasje op de behoude reijs gedronken hebbende geschiede, gevende zijn Hoogheijt, ten dien eijnde terstond ordre dat zijne volkeren, hier bovengenoemt, voor uijt souden rukken, tusschen welke zig ook posteerden, de beijde Comp:s malijers en boegineesen, terwijl zijn Ed: den vorst bij de hand naijm en zoo na de wagen bragt, waerin gezeten, voortgereeden & gekomen zijnde tot op een quartier uur na in't gezigt van Soeracarta, wierden deselve van de wallen uijt het Canon gesalueert en soo metde weder wanneer te negen uure binnen Soeracarta g'arri„ „veert waeren, alwaar het battaillon infanterie en d' Jnlandsche Compagnien onder de wapenen geschaard standen, in een dubbelt rinquet, salueerende in 't passeeren met piek en vendel onder het slaan van de marsch en daar na met drie de chargies uijt het hand geweir. Hier wierd weder een glasje zecq geschonken op de goede welkomst van den Heere gouverneur, en de officieren respective g'accordeert hun Compliment aan zijn Ed: en den vorst af te leggen, waar„ „mede bij na een uur verliep, wanneer den soesoehoe„ „nang afscheijt nam en hem niet de wagen onder de ordinaire suite na huijs begaf, werwaarts begleijt wierde door den Commandant Abrahams & secretaris fockens, die immediaat van daar terugh keerden met het Compliment van zijn Hoogheijt aan den Heere gouverneur, welke van zijn arrivement alhier ook kennis gaf aan den sulthan & de Capitains van de pol en Donkel; en dees nademiddags te 5. uur door den Capitain Foltz: fungeerende als adjudant, en den Translateur Gordijn, belet liet vragen bij den soesoehoenangh, tegens den anderen dag, des morgens te negen uuren, om dan zijn intreede aan het hoff te doen, het geen denselven accepteerde, en door twee zijner hofboodens zeggen liet hem aangenaam te sullen wesen. Des avonds liet den Heere gouverneur bij het parool belasten om voor zijn Ed„e de marsch te slaan en te salueeren met piek & vendel. voor den g'eligeert Commandeur van Bantam drie coffels. Voor den majoor & 't opperhoofd deses Compt„s twee roffels voor den cradeen adepattij Pringalaija en die van Samarang het wagts volk passeeren het
English
91. From Java's East Coast under date ultimo February 1755. — From Java's East Coast under date ultimo February 1755. — [illegible] to have arms presented, with the officer in front. For the Captains & secretary of the Commission arms shouldered with the officier in front, and For the subaltern officers the sentry shall only present arms, item That the Bodyguard for the chosen Commander of Bantam shall beat two rolls, and for the major & the aforementioned chief, one roll, and for the others nothing. Monday the 3rd, around nine o'clock, the four Tumenggungs and court messengers of the Susuhunan, Puspanagara, Sasranagara, Tirtawiguna, and Puspacusuma, as well as a little later the prime minister Raden Adipati Pringgalaya, entered, announcing that His Highness was ready to wait upon the Lord Governor, wherefore His Honour immediately got into the ready glass carriage with the Commander van Ossenberch; Major Steenmulder and the minister Swemmelaar in the second carriage, and — The chief Abrahams & the secretary in the third, all drawn by two horses, and thus drove; (the aforementioned Companies of Malays and Bugis marching in front) under escort of the Company's dragoons directly to the Kraton through a double rank of armed men, lined up from in front of the Commander's residence to the Emperor's dalem, consisting: Firstly, of the retinue of the Javanese of the regents present here, both of the coastal regions and the interior. Secondly, of the troops of the prime minister, constituting alone three Companies; namely a Company of musketeers and pikemen in red cloth, a ditto in yellow cloth and a Company of pikemen in printed orange cloth, without handkerchiefs around the head, with short hair representing his judges. Thirdly, the native soldiers from the garrison. Fourthly, the blue guard of the Susuhunan. — Fifthly, the yellow or orange guard. Sixthly, the green guard. Seventhly, the red guard, and Eighthly, before the guard of the dalem, the battalion of Infantry, saluting the Lord Governor, while beating the march with pike & banner, while in the meantime the Emperor, dressed in black velvet, amidst the sound of trumpets and the gamelan came outside to receive and welcome His Honour at the carriage, along with the rest of the company, whom he received with much distinction, bringing the Lord Governor inside the dalem under the audience house, 1 E 6 61 From Java's East Coast under date ultimo February 1755. — From Java's East Coast under date ultimo February 1755. house, where one also encountered and complimented the Empress in her pontificals, and subsequently the Emperor went to sit upon his throne, the Empress to the right of her spouse on a gilded chair and the Lord Governor to the left, also on a gilded chair, as well as the other friends around on lesser sort of chairs, while the musketry was heard cracking and the wife of the prime minister Raden Ayu Sukia immediately came to uncover the fruits that stood ready there in silver bowls on a laid table, His Highness furthermore presenting a betel nut to the Lord Governor, who declined with thanks, and in turn asked the Queen whether she would not like to be served a cup of tea, which having answered with yes, tea and sweetmeats were immediately presented by the said Raden Ayu to the entire company and a pipe of tobacco by the Lord Governor to the monarch, which having smoked, he was requested by His Honour to step aside into his residence, which looked very desolate, dilapidated and filthy, in order to speak about the state and condition of the realm, whereto the Lord Governor also let the old Interpreter Bappa Bastam come inside and then gave His Highness to understand that he would surely be aware to what end he had appeared here, not only to reassure the same once more, as the Company's old true friend, of their respect and high esteem for his person, in order to bind the bond of love and concord all the tighter, but also to go and inaugurate Pangeran Mangkubumi as Sultan over half of the Monconagoro or Javanese interior, of which he had so willingly by letter to Their Right Honours recently relinquished, in order to bring peace to the country; the Lord Governor further proposed to him whether he might also still have another expedient at hand, by which a redress in the fallen affairs could be made, with the request then to reveal the same and pour out his heart plainly, without dissembling, since he indeed until now, although grown in outward appearances, saw himself stripped of regents, whereabout he testified no, and that this seemed the only means by which the realm could be restored to its lustre, the country raised up from its languishing state, and the inhabitants relieved of the bloody yoke of war, while he also thanked the Lord Governor and the Company for having lent a hand to it thus far, not doubting that this would also have the desired effect and be the foundation of a lasting peace; His Honour then saying further that it would now only come down to dividing the lands and whom His Highness wished to choose thereto on his behalf, after having previously requested that Banyumas might still remain included in his realm and the Mataram be surrendered for no more than half, nor to him, but what [illegible]
Dutch transcription
91. Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. — Leeve het geweir te laten praesenteeren, met den officier voor het front Voor de Capitains & secretaris van de Commissie het geweijr op schouder met den officier voor het front, en Voor de subalterne officiers den schildwagt eenlijk het geweir te doen prae„ „senteeren, item Dat de Lijfwagt voor den g'eligeert Commandeur van Bantam twee roffels, en voor den majoor & 't opperhoofd voormeld, een roffel soude slaan, en voor de overige niets. Maandag den 3. ' kwamen omtrend te negen uur de vier Tommangongs en hoffboodens van den soesoehoe„ „nang, Poespanagara, Sasranagara, Tirta„ „wigoena, en Poospacoesoema, gelijk ook een weijnig naderhand den rijksbestierder cadeen ade„ „pattij Pringalaija, binnen, boodschappende dat zijn Hoogheijt gereet was om den Heere gouverneur op te wagten, alwaerom zijn Ed: zig dan ook imme„ diaat met den Commandeur van ossenberch in de gereet staande glaase koets zettede; Den majoor Steenmulder en predicant swemmelaar in de tweede wagen, en. — 'T opperhoofd Abrahams & secretaris in de derde, alle bespannen met twee paarden, en reed dus; (voor uijt marcheerende de boven genoemde Compagnien malijers en boegineesen) onder escorte van de Comp: draganders direct na de Craton door een dubbelt crinquet gewapende mannen, geschaart staande van voor des Command„s wooningh af tot aan des keijsers dalm toe, be„ „staande: Eerstelijk in het gevolg der Javanen van de alhier preesent zijnde regenten, zoo van de stranden als de bovenlanden Ten tweeden in de krijgsvolkeren van den rijksbe„ „stierder, alleen uijtmakende drie Comp„s; teweeten een Comp:s musquetterie en piekeniers in't rood laken, een dito in geel laken en een Comp:s piekeniers in gedrukt orange laken, sonder neusdoeken om het hoofd, met korte haijr verbeeldende desselfs voorregters. ten derden d' Jnlandsche militairen uijt 't guar„ „nisoen Ten vierden de blauwe guarde van den soesoe„ hoenangh. — ten vijfden de geele of orange guarde. Ten sesden de groene guarde. Ten sevenden de roode guarde, en Ten achtsten, voor de wagt van den dalm het battaillon Jnfanterie, salueerende den Heere gouverneur, onder het slaan van de anarsch met piek & vendel, terwijl den Keijzer intusschen in't swart fluweel, onder het geschal der trompetten en 't gammespel buijten quam, om zijn Ed: aan de koets te recipieeren en te verwelko„ „men met het verder geselschap, dat hij met veel distinctie ontfing, brengende den heer gouverneur binnen den dalm onder het bittjaar mannen, huijs, 1 E 6 61 Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. huijs, alwaar men ook de keijserinne in haar pontificael rencontreerde en Complimenteerde, en vervolgens zitten ging den Keijzer op zijn throon, de keijserinne ter regter zijde van haar gemaal op een vergulde stoel en den heere gouverneur ter linker zijde, mede op een vergulde stoel, mits„ „gaders d' overige vrinden in't crond op mindere soort van stoelen, terwijl men de musquetterij hoorde kraaken en de vrouw van den rijks radeen aijoe soekia, terstond kwam ontdekken de fruijtagien, die daar in silvere bookers op een ge„ „deckte tafel gereet stonden, praesenteerende zijn hoogheijt voorts een pinang aan den heere gouver„ „neur, die daar voor bedankte, en in tegen aan de cratoe vroeg of zij niet van een kopje thee wilde gedient zijn, het welk met Ja beantwoord hebbende, wierden immediaat thee en Confituuren door gemelde radeen aijoe gepraesenteert aan het gant„ „sche geselschap en door den heere gouverneur een pijp tabacq aan den vorst, welke die uijtgerookt hebbende, door zijn Ed: versogt wierd apart te gaan in zijn wooning, die 'er zeer desolaat, vervallen en morsig uijtzag, ten eijnde te spreeken over den staat en toestand van het rijk, waar toe den Heere gouverneur den oude Tolk Bappa bastam mede binnen liet koomen en gaf toen zijn hoogheijd te kennen dat hem zekerlijk bewust soude wesen tot wat eijnde hier verscheenen was, niet alleen om denselven als Comp„s ouden waren vriend op nieuw te versekeren van haere eerbied en hoog agting voor desselfs persoon, om de band van liefde en eendragt des te vaster toe tebinden maar ook om den pangerang Mancoeboemie te gaan huldigen als sulthan over de helft der Mantjanagarase of Javase bovenlanden, waar van hij zoo geneegentlijk bij brieve aan haar hoog Edelens onlangs had afstand gedaan, om het land in rust te brengen; proponeerende den Heere gouverneur hem verder of hij ook een onder expedient somwijlen nog aan de hand had, waar door een redres in de vervalle saken te maken was, met versoek het selve dan te willen openbaeren en zijn hart regt uijt schudden, sonder te simuleeren, nadien zig immers tot nog toe schoon wel in uijter„ „lijkheeden toegenomen, van regenten ontbloot zag, waar omtrend betuijgde van neen, en dat dit het unicque middel scheen, waar door het rijk in haar luijster herstelt, den landen uijt haere quijnende staat opgebeurt en de ingesetenen ontheft konden worden van het bloedig Jok des oorlogs, terwijl ook den heere gouverneur, en de Comp:e bedankte, voor dat zij daar aan tot soo verre de hand geleend hadden, niet twijffelende of sulx soude ook van gewenscht effect en de grondslag zijn eener duursame vreede; zeggende zijn Ed: toen wijders dat het dan nw daar op maar aan soude komen, om de landen te verdeelen en wie zijn Hoogheijt daar toe zijnentweegen verkiesen wilde, na dat alvorens versogt had dat Banjoemaas dog aan zijn rijk magt g'inclareert blijven en de Mattaram niet meer als voor de helft overgegeven nog hem, maar wat Heeei
English
61 From Java's East Coast, dated ultimo February 1755. — From Java's East Coast, dated ultimo February 1755. house, where one also met and complimented the empress in her pontifical robes, and subsequently sat down, the Emperor on his throne, the empress to the right side of her consort on a gilded chair, and the Lord Governor to the left side, also on a gilded chair, together with the other friends in a circle, on lesser sorts of chairs, while the musketry was heard cracking, and the wife of the realm's Raden Ayu Sukia immediately came to uncover the fruits that stood ready there in silver bowls on a covered table, His Highness furthermore presenting a pinang to the Lord Governor, who declined it with thanks, and in return asked the Ratu whether she would not care to be served a cup of tea, which having been answered with yes, tea and preserves were immediately presented to the entire company by the said Raden Ayu, and a pipe of tobacco was presented by the Lord Governor to the prince, who having smoked it out, was requested by His Honour to step aside into his dwelling, which looked very desolate, dilapidated, and filthy, in order to speak about the state and condition of the realm, to which end the Lord Governor also let the old interpreter Bappa Bastam come inside, and then gave His Highness to understand that he would surely be aware for what purpose he had appeared here, not only to reassure him anew, as the Company's old, true friend, of their respect and high esteem for his person, in order to tie the bond of love and unity all the more firmly, but also to go and pay homage to Pangeran Mangkubumi as Sultan over half of the Manca Negara or Javanese uplands, of which he had so graciously ceded his rights recently by letter to Their High Excellencies, in order to bring the land to rest; the Lord Governor further proposing to him whether he perhaps still had another expedient at hand by which a redress could be made in these decayed affairs, with the request to be pleased to reveal the same then and to pour out his heart frankly, without dissembling, since up to now, although indeed increased in outward appearances, he saw himself stripped of regents, concerning which he testified no, and that this seemed the unique means whereby the realm could be restored to its lustre, the lands lifted up out of their languishing state, and the inhabitants relieved of the bloody yoke of war, while he also thanked the Lord Governor and the Company for having lent a hand thereto so far, not doubting but that such would also be of desired effect and the foundation of a lasting peace; His Honour then saying further that it would now simply come down to dividing the lands, and whom His Highness would wish to choose for that purpose on his part, after having previously requested that Banyumas might indeed remain incorporated into his realm, and that the Mataram be handed over no more than by half, nor to him, but what
Dutch transcription
61 Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. Heeei huijs, alwaar men ook de keijserinne in haar pontificael rencontreerde en Complimenteerde en vervolgens zitten ging den Keijzer op zijn throon de keijserinne ter regter zijde van haar gemaal op een vergulde stoel en den heere gouverneur ter linker zijde, mede op een vergulde stoel, mi „gaders d' overige vrinden in't crond, op mindere soort van stoelen, terwijl men de musquetterij hoorde kraaken en de vrouw van den rijks radeen aijoe soekia, terstond kwam ontdekken de fruijtagien, die daar in silvere bookers op een ge„ „deckte tafel gereet stonden, praesenteerende zijn hoogheijt voorts een pinang aan den heere gouver „neur, die daar voor bedankte, en in tegen aan de cratoe vroeg of zij niet van een kopje thee wild gedient zijn, het welk met Ja beantwoord hebben wierden immediaat thee en Confituuren door gemelde radeen aijoe gepreesenteert aan het gan„ „sche geselschap en door den heere gouverneur een pijp tabacq aan den vorst, welke die uijtgerookt hebbende, door zijn Ed: versogt wierd apart te gaan in zijn wooning, die 'er zeer desolaat, vervallen morsig uijtzag, ten eijnde te spreeken over den staat en toestand van het rijk, waar toe den Heer gouverneur den oude Tolk Bappa bastam mede binnen liet koomen en gaf toen zijn hoogheijd te kennen dat hem zekerlijk bewust soude wesen tot wat eijnde hier verscheenen was, niet allee om denselven als Comp„s ouden waren vriend op nieuw te versekeren van haere eerbied en hoog agting voor desselfs persoon, om de band van liefde en eendragt des te vaster toe tebinden, maar ook om den pangerang Mancoeboemie te gaan huldigen als sulthan over de helft der Mantjanagarase of Javase bovenlanden, waar van hij zoo geneegentlijk bij brieve aan haar hoog Edelens onlangs had afstand gedaan, om het land in rust te brengen; proponeerende den Heere gouverneur hem verder of hij ook een ander expedient somwijlen nog aan de hand had, waar door een redres in de vervalle saken te maken was, met versoek het selve dan te willen openbaeren en zijn hart regt uijt schudden, sonder te simuleeren, nadien zig immers tot nog toe schoon wel in uijter„ „lijkheeden toegenomen, van regenten ontbloot zag, waar omtrend betuijgde van neen, en dat dit het unicque middel scheen, waar door het rijk in haar luijster herstelt, den landen uijt haere quijnende staat opgebeurt en de ingesetenen ontheft konden worden van het bloedig Jok des oorlogs, terwijl ook den heere gouverneur, en de Comp:e bedankte, voor dat zij daar aan tot soo verre de hand geleend hadden, niet twijffelende of sulx soude ook van gewenscht effect en de grondslag zijn eener duursame vreede; zeggende zijn Ed: toen wijders dat het dan nw daarop maar aan soude komen, om de landen te verdeelen en wie zijn Hoogheijt daar toe zijnentweegen verkiesen wilde, na dat alvorens versogt had dat Banjoemaas dog aan zijn rijk magt g'inclareert blijven en de Mattaram niet meer als voor de helft overgegeven nog hem, maar wat C
English
61 From Java's East Coast, dated ultimo February 1755. — From Java's East Coast, dated ultimo February 1755. house, where one also encountered and complimented the empress in her pontificals, and subsequently sat down: the Emperor on his throne, the empress to the right of her consort on a gilded chair, and the Lord Governor to the left, likewise on a gilded chair, together with the other friends in a circle, on a lesser sort of chairs, while one heard the crackle of musketry, and the wife of the imperial regency, Raden Ayu Sukiah, immediately came to uncover the fruits that stood ready there in silver bowls on a covered table, his Highness further presenting a betel nut to the Lord Governor, who declined with thanks, and in turn asked the ratu whether she would not like to be served a cup of tea, which having been answered with yes, tea and sweetmeats were immediately presented by the aforementioned Raden Ayu to the entire company, and a pipe of tobacco by the Lord Governor to the monarch, which having smoked out, his Honour was requested to go privately into his dwelling, which looked very desolate, dilapidated, and filthy, in order to speak about the state and condition of the realm, to which end the Lord Governor also let the old interpreter Bappa Bastam come inside and then made known to his Highness that he would certainly be aware to what end he had appeared here, not only to reassure him anew, as the Company's old, true friend, of their respect and high esteem for his person, in order to tie the bond of love and concord all the tighter, but also to pay homage to the Pangeran Mangkubumi as Sultan over half of the Manca Negara or Javanese uplands, of which he had so graciously ceded recently by letter to their High Mightinesses in order to bring peace to the land; the Lord Governor further proposing to him whether he perhaps still had some other expedient at hand by which a redress in the fallen affairs might be made, requesting him then to disclose the same and pour out his heart frankly, without dissembling, since up to now, although indeed increased in outward appearances, he saw himself stripped of regents, concerning which he testified no, and that this seemed the unique means whereby the realm might be restored to its lustre, the lands raised up from their languishing state, and the inhabitants relieved of the bloody yoke of war, while he also thanked the Lord Governor and the Company for having lent a hand to it thus far, not doubting but that this would also have the desired effect and be the foundation of a lasting peace; his Honour then saying further that it would now simply come down to dividing the lands and whom his Highness wished to choose on his behalf for that purpose, after having previously requested that Banyumas might nevertheless remain included in his realm and that the Mataram be surrendered to him no more than by half, but
Dutch transcription
61 Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. Heee huijs, alwaar men ook de keijserinne in haar pontificael rencontreerde en Complimenteerde en vervolgens zitten ging den Keijzer op zijn throon de keijserinne ter regter zijde van haar gemaal op een vergulde stoel en den heere gouverneur ter linker zijde, mede op een vergulde stoel, mi „gaders d' overige vrinden in't crond, op mindere soort van stoelen, terwijl men de musquetterij hoorde kraaken en de vrouw van den rijks radeen aijoe soekia, terstond kwam ontdekken de fruijtagien, die daar in silvere bookers op een ge„ „deckte tafel gereet stonden, praesenteerende zijn hoogheijt voorts een pinang aan den heere Gouver „neur, die daar voor bedankte, en in tegen aan de cratoe vroeg of zij niet van een kopje thee wild gedient zijn, het welk met Ja beantwoord hebben wierden immediaat thee en Confituuren door gemelde radeen aijoe gepraesenteert aan het gan „sche geselschap en door den heere gouverneur een pijp tabacq aan den vorst, welke die uijtgerookt hebbende, door zijn Ed: versogt wierd apart te gaan in zijn wooning, die 'er zeer desolaat, vervallen e morsig uijtzag, ten eijnde te spreeken over den staat en toestand van het rijk, waar toe den Heer gouverneur den oude Tolk Bappa bastam mede binnen liet koomen en gaf toen zijn hoogheijd te kennen dat hem zekerlijk bewust soude wesen tot wat eijnde hier verscheenen was, niet allee om denselven als Comp„s ouden waren vriend op nieuw te versekeren van haere eerbied en hoog agting voor desselfs persoon, om de band van liefde en eendragt des te vaster toe te binden, maar ook om den pangerang Mancoeboemie te gaan huldigen als sulthan over de helft der Mantjanagarase of Javase bovenlanden, waar van hij zoo geneegentlijk bij brieve aan haar hoog Edelens onlangs had afstand gedaan, om het land in rust te brengen; proponeerende den Heere gouverneur hem verder of hij ook een ander expedient somwijlen nog aan de hand had, waar door een redres in de vervalle saken te maken was, met versoek het selve dan te willen openbaeren en zijn hart regt uijt schudden, sonder te simuleeren, nadien zig immers tot nog toe schoon wel in uijter„ „lijkheeden toegenomen, van regenten ontbloot zag, waar omtrend betuijgde van neen, en dat dit het unicque middel scheen, waar door het rijk in haar luijster herstelt, den landen uijt haere quijnende staat opgebeurt en de ingesetenen ontheft konden worden van het bloedig Jok des oorlogs, terwijl ook den heere gouverneur, en de Comp:e bedankte, voor dat zij daar aan tot soo verre de hand geleend hadden, niet twijffelende of sulx soude ook van gewenscht effect en de grondslag zijn eener duursame vreede; zeggende zijn Ed: toen wijders dat het dan nw daar op maar aan soude komen, om de landen te verdeelen en wie zijn Hoogheijt daar toe zijnentweegen verkiesen wilde, na dat alvorens versogt had dat Banjoemaas dog aan zijn rijk magt g'inclareert blijven en de Mattaram niet meer als voor de helft overgegeven nog hem, maar wat E
English
From Java's East Coast under date ultimo February 1755. From Java's East Coast under date ultimo February 1755. house, where one also encountered and complimented the empress in her pontifical robes, and subsequently sat down, the Emperor on his throne, the empress to the right of her consort on a gilded chair, and the Lord Governor to the left, likewise on a gilded chair, together with the other friends in a circle on lesser sorts of chairs, while the musketry was heard firing and the wife of the realm's raden ayu sukia immediately came to uncover the fruits that stood ready there in silver beakers on a set table, His Highness further presenting a betel nut to the Lord Governor, who thanked him for it, and in turn asked the ratu whether she would not like to be served a cup of tea, which having answered in the affirmative, tea and preserves were immediately presented by the aforementioned raden ayu to the entire company, and by the Lord Governor a pipe of tobacco to the monarch, which having smoked it, was requested by His Honour to go apart into his dwelling, which looked very desolate, dilapidated, and filthy, in order to speak about the state and condition of the realm, to which end the Lord Governor also let the old interpreter Bappa Bastam come inside, and then made known to His Highness that he would certainly be aware of the purpose for which he had appeared here, not only to assure him anew, as the Company's old and true friend, of their respect and high esteem for his person, in order to tie the bond of love and unity all the firmer, but also to go and pay homage to Pangeran Mangkubumi as Sultan over half of the Manca Negara or Javanese uplands, of which he had so graciously recently ceded by letter to Their High Excellencies in order to bring the country to peace; the Lord Governor further proposing to him whether he perhaps still had another expedient at hand by which a redress could be made in the ruined affairs, with the request to then reveal the same and pour out his heart frankly, without dissembling, since he indeed until now, though increased in outward appearances, saw himself stripped of regents, concerning which he testified no, and that this seemed the unique means whereby the realm could be restored to its splendour, the lands lifted out of their languishing state, and the inhabitants relieved of the bloody yoke of war, while he also thanked the Lord Governor and the Company for having lent a hand to it this far, not doubting that this would also have the desired effect and be the foundation of a lasting peace; His Honour then saying further that it would then now only come down to dividing the lands and whom His Highness wished to choose on his behalf for that purpose, after having first requested that Banyumas might still remain included in his realm and the Mataram surrendered no more than half to him, but what [illegible]
Dutch transcription
61 Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. huijs, alwaar men ook de keijserinne in haar pontificael rencontreerde en Complimenteerde en vervolgens zitten ging, den Keijzer op zijn throon de keijserinne ter regter zijde van haar gemaal op een vergulde stoel en den heere gouverneur ter linker zijde, mede op een vergulde stoel, mi „gaders d' overige vrinden in't crond, op mindere soort van stoelen, terwijl men de musquetterij hoorde kraaken en de vrouw van den rijks radeen aijoe soekia, terstond kwam ontdekken de fruijtagien, die daar in silvere bookers op een ge „deckte tafel gereet stonden, praesenteerende zijn hoogheijt voorts een pinang aan den heere gouver „neur, die daar voor bedankte, en in tegen aan de cratoe vroeg of zij niet van een kopje thee wild gedient zijn, het welk met Ja beantwoord hebben wierden immediaat thee en Confituuren door gemelde radeen aijoe gepraesenteert aan het gan „sche geselschap en door den heere gouverneur een pijp tabacq aan den vorst, welke die uijtgerookt hebbende, door zijn Ed: versogt wierd apart te gaan in zijn wooning, die 'er zeer desolaat, vervallene morsig uijtzag, ten eijnde te spreeken over den staat en toestand van het rijk, waar toe den Heer gouverneur den oude Tolk Bappa bastam mede binnen liet koomen en gaf toen zijn hoogheijd te kennen dat hem zekerlijk bewust soude wesen tot wat eijnde hier verscheenen was, niet allee om denselven als Comp„s ouden waren vriend op nieuw te versekeren van haere eerbied en hoog agting voor desselfs persoon, om de band van liefde en eendragt des te vaster toe tebinden, maar ook om den pangerang Mancoeboemie te gaan huldigen als sulthan over de helft der Mantjanagarase of Javase bovenlanden, waar van hij zoo geneegentlijk bij brieve aan haar hoog Edelens onlangs had afstand gedaan, om het land in rust te brengen; proponeerende den Heere gouverneur hem verder of hij ook een ander expedient somwijlen nog aan de hand had, waar door een redres in de vervalle saken te maken was, met versoek het selve dan te willen openbaeren en zijn hart regt uijt schudden, sonder te simuleeren, nadien zig immers tot nog toe schoon wel in uijter„ „lijkheeden toegenomen, van regenten ontbloot zag, waar omtrend betuijgde van neen, en dat dit het unicque middel scheen, waar door het rijk in haar luijster herstelt, den landen uijt haere quijnende staat opgebeurt en de ingesetenen ontheft konden worden van het bloedig Jok des oorlogs, terwijl ook den heere gouverneur, en de Comp:e bedankte, voor dat zij daar aan tot soo verre de hand geleend hadden, niet twijffelende of sulx soude ook van gewenscht effect en de grondslag zijn eener duursame vreede; zeggende zijn Ed: toen wijders dat het dan nw daar op maar aan soude komen, om de landen te verdeelen en wie zijn Hoogheijt daar toe zijnentweegen verkiesen wilde, na dat alvorens versogt had dat Banjoemaas dog aan zijn rijk magt g'inclareert blijven en de Mattaram niet meer als voor de helft overgegeven nog hem, maar wat Heee
English
61 From Java's East Coast, dated ultimo February 1755. — From Java's East Coast, dated ultimo February 1755. house, where one also encountered and paid respects to the empress in her ceremonial dress, and subsequently took their seats, the Emperor on his throne, the empress to the right of her spouse on a gilded chair, and the lord governor to the left, also on a gilded chair, together with the remaining friends around on a lesser sort of chairs, while the musketry could be heard cracking, and the wife of the realm's raden ayu sukia immediately came to uncover the fruits that stood ready there in silver bowls on a covered table, his highness further presenting an areca nut to the lord governor, who thanked him for it, and in turn asked the ratu whether she would care for a cup of tea, which having been answered with yes, tea and preserves were immediately presented by the said raden ayu to the whole company, and a pipe of tobacco by the lord governor to the monarch, which having smoked, he was requested by his Honour to step aside into his lodging, which looked very desolate, dilapidated, and filthy, in order to speak about the state and condition of the realm, to which end the Lord governor also let the old Interpreter Bappa bastam come inside, and then gave his highness to know that he would surely be aware for what purpose he had appeared here, not only to reassure him anew as the Company's old true friend of their respect and high esteem for his person, in order to tie the bond of love and unity all the more firmly, but also to go and pay homage to pangeran Mangkubumi as sultan over half of the Mancanagara or Javanese uplands, of which he had so graciously recently ceded by letter to their High Noble Excellencies in order to bring the country to rest; the Lord governor further proposing to him whether he perhaps still had another expedient at hand by which a redress in the decayed affairs could be made, with the request to then reveal the same and pour out his heart frankly, without dissembling, since until now, although indeed increased in outward appearances, he saw himself stripped of regents, concerning which he testified no, and that this seemed the unique means whereby the realm could be restored to its luster, the lands lifted out of their languishing state, and the inhabitants relieved of the bloody yoke of war, while he also thanked the lord governor and the Company that they had lent a hand thereto thus far, not doubting but that this would also have the desired effect and be the foundation of a lasting peace; his Honour then further saying that it would now only come down to dividing the lands, and whom his Highness would wish to choose on his part for that purpose, after he had first requested that Banyumas might remain included in his realm, and Mataram not be surrendered to him for more than half, but what Lord
Dutch transcription
61 Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. huijs, alwaar men ook de keijserinne in haar pontificael rencontreerde en Complimenteerde en vervolgens zitten ging, den Keijzer op zijn throon de keijserinne ter regter zijde van haar gemaal op een vergulde stoel en den heere gouverneur ter linker zijde, mede op een vergulde stoel, mi¬ „gaders d' overige vrinden in't crond op mindere soort van stoelen, terwijl men de musquetterij hoorde kraaken en de vrouw van den rijks radeen aijoe soekia, terstond kwam ontdekken de fruijtagien, die daar in silvere bookers op een ge „deckte tafel gereet stonden, praesenteerende zijn hoogheijt voorts een pinang aan den heere gouver „neur, die daar voor bedankte, en in tegen aan de cratoe vroeg of zij niet van een kopje thee wild gedient zijn, het welk met Ja beantwoord hebben wierden immediaat thee en Confituuren door gemelde radeen aijoe gepraesenteert aan het gan „sche geselschap en door den heere gouverneur een pijp tabacq aan den vorst, welke die uijtgerookt hebbende, door zijn Ed: versogt wierd apart te gaan in zijn wooning, die 'er zeer desolaat, vervallene morsig uijtzag, ten eijnde te spreeken over den staat en toestand van het rijk, waar toe den Heer gouverneur den oude Tolk Bappa bastam mede binnen liet koomen en gaf toen zijn hoogheijd te kennen dat hem zekerlijk bewust soude wesen tot wat eijnde hier verscheenen was, niet allee om denselven als Comp„s ouden waren vriend op nieuw te versekeren van haere eerbied en hoog agting voor desselfs persoon, om de band van liefde en eendragt des te vaster toe tebinden, maar ook om den pangerang Mancoeboemie te gaan huldigen als sulthan over de helft der Mantjanagarase of Javase bovenlanden, waar van hij zoo geneegentlijk bij brieve aan haar hoog Edelens onlangs had afstand gedaan, om het land in rust te brengen; proponeerende den Heere gouverneur hem verder of hij ook een ander expedient somwijlen nog aan de hand had, waar door een redres in de vervalle saken te maken was, met versoek het selve dan te willen openbaeren en zijn hart regt uijt schudden, sonder te simuleeren, nadien zig immers tot nog toe schoon wel in uijter„ „lijkheeden toegenomen, van regenten ontbloot zag, waar omtrend betuijgde van neen, en dat dit het unicque middel scheen, waar door het rijk in haar luijster herstelt, den landen uijt haere quijnende staat opgebeurt en de ingesetenen ontheft konden worden van het bloedig Jok des oorlogs, terwijl ook den heere gouverneur, en de Comp:e bedankte, voor dat zij daar aan tot soo verre de hand geleend hadden, niet twijffelende of sulx soude ook van gewenscht effect en de grondslag zijn eener duursame vreede; zeggende zijn Ed: toen wijders dat het dan nu daar op maar aan soude komen, om de landen te verdeelen en wie zijn Hoogheijt daar toe zijnentweegen verkiesen wilde, na dat alvorens versogt had dat Banjoemaas dag aan zijn rijk magt g'inclareert blijven en de Mattaram niet meer als voor de helft overgegeven nog hem, maar wat Heee
English
63 From Java's East Coast under date ultimo February 1755. From Java's East Coast under date ultimo February 1755. Whatever else it might be, it was demanded to cede half of the pusakas. The prince declared upon this to have no one except the prime minister Raden Adipati Pringgalaya and the Ngabehi Tirtanagara, whom he then also appointed as deputies, not doubting that it would go well and everything would turn out for the best with the first-mentioned, if he continued as he had now particularly vigilance from the Lord Governor for two months since his return from Salatiga, the Lord Governor making no further mention then of that statesman, but assuring the Susuhunan in return that he would contribute everything from his side that was possible to make the partition turn out to the satisfaction of both princes, so that an everlasting harmony might take hold between them, to which end the Lord Governor requested His Highness, in order to strengthen him further in his good opinion, to unbosom his heart to him, to remove all suspicion that might otherwise very easily remain and give rise to enmity, whereas the Sultan nevertheless, as the Lord Governor testified to have experienced at Pedagangan in the first meeting, bore him the utmost affection and love, even calling him his son; whereupon the same, after having also spoken and requested once to be allowed to keep the 20,000 Spanish reals for the coastal lands for himself alone, and the Lord Governor had not only said that this would arrange itself well, but also proposed to him whether it would not be possible that His Highness, on His Honour's return from the coronation, would come to meet him halfway between this and Gantie, and the Sultan on the other hand would escort him that far, in order on that occasion to reconcile with one another and renew the friendship, so that the love and concord upon which strength rests might always dwell in their rule toward a mutual understanding, burst out in the words: fiat, as a sign that everything on my side is forgotten, forgiven, and annulled, I am prepared to do so and to go meet my uncle, to whom he also at the same time relinquished half of the aforementioned 20,000 Spanish reals, after which the Lord Governor came outside again with the prince very well satisfied, and having sat down, suggested in discourse to his consort, who indeed has the most credit and power at court, because His Highness had already set His Honour aside in this regard and asked when it would best suit him for her to come pay her respects, that if she would do His Honour the honour of coming to drink a cup of tea on an afternoon, although against Javanese law, it would give him pleasure, which Her Highness accepted with a friendly countenance to do; while in the meantime also, at the proposal of the Lord Governor, the upland and lowland regents present there in loco with
Dutch transcription
63 Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. — Wat het ook anders wesen wesen mogt, gevergt worden de helft van diposakkas af te staan. Den vorst verklaarde daar op niemant te hebben als den rijksbestierder radeen Adepattij Prin„ „galaija en den Jngabeij Tirtanagara, welke hij dan ook tot gedeputeerdens benoemde, niet twijf„ „felende of het soude met eerstgemelde, wanneer zoo voort voer als nu twee maanden lang zedert zijn retour van Salatiga van den Heere gou„ „verneur sonderling gevigileert hadde, wel gaan„ en zig alles ten besten schikken, makende den Heere gouverneur toen ook verder geen gewag meer dan dien staatsman, maar versekerende in tegen den soesoe„ang dat hij alles van zijn kant soude contribueeren wat mogelijk was, om de verdeeling te doen uijtvallen tot beijder vorsten genoegen, op dat ier een eeuwig„ „duurende harmonie tussen hen soude mogen standgrijpen, waar toe den Heere gouverneur zijn Hoogheijd„ om hem in zijn goede opinie meer te sterken versogt van zijn hart tegens hem te willen uijtboesemen, ter wegneeming van alle argwaan, die 'er anders heel ligt soude konnen blijven resideeren, en voet geven tot vijandschap, daer den sulthan nogthans soo als den Heere gouverneur op Padagang-an in de eerste ontmoeting betuijgde ondervonden te hebben, hem de uijtterste gene„ „gentheijt v liefde toedroeg, Ja zelfs zijnen zoon noemde; waar op denselven dan ook, na dat mede al eens gesprooken en versogt had om de 20'000 Sp„se reaalen voor de stranden, alleen te mogen behouden en den Heere gouverneur niet alleen gezegt had dat zig dat wel schik„ „ken soude, maar ook hem voorgeslagen of het niet mogelijk soude zijn, dat zijn Hoogheijd, zijn Ed„e van de kroning terug komende halver„ „weegen tussen dit en gantie te gemoet kwam, en den sulthan daar en tegen, tot soo verre het uijtgeleij gaf, om dan bij die occasie zig met elkanderen te versoenen en de vriendschap te hervormen, op dat de liefde en eendragt, waar op de sterkte rust, altoos in derselver regeering soude mogen huijsvesten tot een onderlinge verstandhouding uijtbarstede in de woorden: fiat, ten teeken dat alles van mijn kant vergeeten, vergeven en te niet gedaan is ben ik bereijd sulx te doen en mijn oom te gaan bejeegenen aan wien ook „te gelijk afstand deede van de helft der voorsz: 20000. „sp„e reaalen, waar na den Heere gouverneur met den vorst zeer wel vergenoegt weder buijten quam, en neergezeten zijnde, bij discours desselfs ge„ „malinne, die dog wel het meeste credit en prouvoir aan het hoff heeft, om dat zijn Hoogheijt hier omtrend zijn Ed: al gesondert en gevraagt had wanneer het denselven best zoude convinieeren dat zij haar opwagting quam maken, voorstelde bij aldien zij zijn Ed„e eens de eer wilde aandoen om op een nademiddag een kopje thee 't komen drinken, schoon tegens de Javaanse wet, dat hem plaisier soude geschieden, 't geen haar hoogheijt met een vrindelijk gelaat accepteerde te sullen doen; terwijl intussen ook op de propo„ „sitie van den Heere gouverneur de daar in loco present zijnde boven & benedenlandsche regenten met niet) O
English
65. From Java's East Coast, dated the last day of February 1755. From Java's East Coast, dated the last day of February 1755. the submitted persons were admitted inside to pay their respects to the monarch, and the conversation proceeded regarding several other indifferent matters until the clock struck almost eleven, and the Lord Governor, standing up, requested to leave, taking his farewell with a glass of sack, after having first addressed Commandant Abrahams and the prime minister Raden Adipati Pringgalaya in earnest terms regarding the desolate condition of the Emperor's dalem, stating that now His Highness had externally begun to look so brilliant within the span of a year, and Solo had become so much more populous that anyone who had seen it in previous days would be astonished and filled with wonder, they too ought to set to work and renovate it; wherefore both offered their apologies for the shortage of time and promised to begin work on it shortly; His Highness furthermore escorting the Lord Governor, in the same manner as at the reception, outside the kraton to the coach, in which, as well as the rest of the company in the other carriages, His Honour then rode back to his lodgings, where he received a letter from yesterday from Captains van de Pol and Donkel, communicating that the regents of Blora and Jagaraga had arrived that same day at Ganti, with the report that Surya Kusuma had not completed his march to Kediri, but had settled alongside Madiun at the Kali Asin river; item, that late in the evening they had been summoned to the Sultan, and that he, while treating them to a cup of tea—having first caused Pangeran Natakusuma and the other grandees to stand up—had made it known that, although he had recently said in the presence of the said Pangeran that he wished to choose him as his prime minister, he nevertheless had no such intention at all, and therefore wished to request the Lord Governor upon his arrival for the person of Raden Tumenggung Yudanagara, regent of Banyumas, to fill that post under him, considering that the Javanese realm had already twice been turned upside down by prime ministers of that name, first in the time of Susuhunan Tegalwangi and now most recently during the reign of the present Emperor's father, and that even a curse had been placed upon this family by the former never to be employed in that office—about which he also seemed very superstitious—not wishing to choose Jayawinata, whom he otherwise loves, because he knows nothing other than Mataram, nor his brother-in-law Mas Rongo, because he is judged by him to be too foolish to fill that office. In the evening, the Lord Governor decided to undertake the journey to the Sultan next Saturday, and gave notice thereof to the aforementioned Captains. From Java's East Coast, dated the last day of February 1755. From Java's East Coast, dated the last day of February 1755. On the 4th ditto, Tuesday, the customary present from the Company, as well as what His Honour had generously added from his own pocket for the Susuhunan, was sent in the morning by His Honour with Captain Voltz and Interpreter Gordijn to the court, and the prime minister, along with the court messengers and the regents present who had appeared at court from the uplands with Major Steenmulder, was presented, each with a velvet jacket, and the most prominent among them, in addition, with wide gold lace for a sabuk or sash; shortly thereafter, the Empress Ratu with her consort was also invited by Commandant Abrahams and Captain Voltz for a cup of tea in the late afternoon, to which end both those officers went around five o'clock to fetch Their Highnesses by carriage, arriving under escort of the Company's dragoons and their own retinue consisting of the blue, red, and yellow guards and His Highness's personal retainers with gold pikes, at the house of His Honour, who received them at the coach with Commander van Ossenberck, and having escorted them inside, had them saluted with 15 cannon shots, subsequently presenting Their Highnesses with a cup of tea, while further indifferent matters were discussed; and the Susuhunan, while smoking a pipe of tobacco, only requested to be allowed to go out occasionally after the departure of the Lord Governor, and that there might also be sent to him the [illegible] residing in Mataram. Thursday the 6th. A letter of today was brought from Captains van de Pol and Donkel, serving to communicate that the Sultan, having been conferred with by them regarding the place of reception of the Lord Governor between here and the aforementioned Ganti, had declared that he would come halfway if the Susuhunan also came, and if not, that he would then await His Honour in the same manner as the Emperor, about as far from his camp as Kramat is situated from Surakarta. Also, a brief letter was received from Semarang from the Honourable Political Council dated the 2nd of this month, having submitted Tumenggung Hanggunagara; item, added half a company of dragoons, both of which were granted to him. The evening was further spent with the pouring of a glass of wine and beer and the consumption of some sweetmeats until seven o'clock, when Their Highnesses took their leave and returned home. Wednesday the 5th ditto. The prime minister Raden Adipati Pringgalaya came to inform the Lord Governor that the Susuhunan had nominated and commissioned him, together with the Ngabehi Tirtanagara, as deputies to divide the lands with the Sultan, and in order to accompany His Honour in the forthcoming march to Ganti, from where.
Dutch transcription
65. d Van Iavasoost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. de gesubmitteerdens binnen gelaten wierden, om haar eerbied aan den vorst te bewijsen, en voorts het raisonnement over meer andere indifferente zakelijk„ „heeden coulleerende tot dat de klok bij na elf sloeg en den Heere gouverneur opstaande versogt te gaan, en met een glaetse zecq afscheijd nam, na dat nog alvoorens den Commandant Abrahams en den rijksbestierder radeen Adepattij Ringa„ „laija in ernstige termen over de desblate gestel„ „tenis van 's keijsers dalm had onderhouden en gezegt dat zij daar aan, nu zijn Hoogheijt voor het uijterlijke binnen een Jaer tijd zoo bril„ „lant was begonnen te worden en solo ook soo veel volkrijker, dat een iegelijk die het in voorige dagen gezien had, daervan verstelt moest staan en in verwondering opgetogen zijn, ook de handen dienden te slaan en die te ver„ nieuwen, westwegen beijde haar excuus maakten over de kortheijd des tijds en beloofden eerlang daar mede te sullen beginnen; Doende voorts zijn Hoogheijd den Heere gouverneur weder in„ „selvervoegen als bij de receptie het uijtgeleij tot buijten de Craton aan de koets, waarmede gelijk ook het verder gezelschap met de andere wagens, zijn Ed: toen weder terug gereeden is, na zijn Logement, alwaar ontfing een brief van gisteren van de Capitains van de pol en Donkel, tot Communicatie dat de regenten van Blora en Jagaraga dien zelfden dag op gantie waren g'arriveert, net berigt dat Soeria Coesoema zijn marsch na Cadirie niet volbragt, maar zig neergeslagen had bezijden madion aan de rivier Calie assin, item dat zij 's avonds laat bij den sulthan geroepen waren en desen hen onder het faveur van een kopje thee; terwijl alvoorens den pangerang Natacoesoema en de verdere grooten had doen opstaan, had te kennen gegeven, dat hij onlangs wel gezegt had, in praesentie van even„ „gemelde Pangerang van hem tot zijnen rijksbe„ „stierder te willen verkiesen maar dat sulx evenwel geensints van intentie was en daarom den heere gouverneur bij zijn arrivement verzoeken wilde om den persoon van den radeen Tommangang Judanagava regent van Ban„ „ Joemaas, ten eijnde dat caracter bij hem te bekleeden, aangesien het Javase rijk nu al tweemaal door de rijksbestierders van die naam was 't onderste boven gekeert eerst ten tijde van den Soesoehoenang Tagalwangie en nu laast bij de regeering van den tegenwoor„ „digen keijzer zijn vader, en dat zelfs door den eersten een vloek op dese familie gelegt was van nooijt in dat caracter te mogen werden g'emploijeert, waar omtrent ook seer superstitieus scheen, willende Djaja„ „winata, dien hij anders bemint, daar toe niet verkiesen om dat hij van niets an„ „ders als de Mattaram weet, en zijnen swager Maas Rongo niet, vermits die tot het bekleeden van dat ampt door hem te onnosel werd g'oordeelt. Des avonds besloot den Heere gouverneur om Saturdag aanstaande de reijs na den sulthan madion e Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. te onderneemen en gaf daar van kennis aan de Capitains voormeld. den 4. d:o Dingsdag wierd des morgens door zijn Ed„e met den Capitain voltz en Translateur Gordijn het gewoone geschenk soo van de Comp:e als het geene denselven daar van aansien uijt eijge beurse had bijgevoegt voor den soesoehoenang naar het Hoff gesonden en den rijksbestierder nevens de hofboodens en aanwesende regenten, welke uijt de bovenlanden met den majoor Steenmulder aan hove verscheenen waren, geschonken ieder met een fluweele baaijtje en de voornaamste daar en boven met breed goude passement tot een sabok of Trijkgordel, zijnde ook kort naderhand de Keijserinne ratoe met haar gemaal door den Commandant Abrahams en Capitain voltz ver„ „sogt tegens d' nademiddag op een kopje thee, ten welken eijnde beijde die officieren omtrend vijf uuren Haar Hoog heeden met de wagen gingen afhaelen, komende onder escorte van de Comp: draganders en haere eijge suite bestaande in de blaauwe, roode, geele guarde en zijn Hoogheijts Lijftrawanten met goude pieken, ten huijse van zijn Ed„e, die dezelve aan de koets recipi„ „eerde met den Commandeur van ossenberck en binnen begleijt hebbende liet salueeren met 15. Canon schoten, praesenteerende haar Hoogheeden vervolgens een kopje thee, terwijl verder over indifferente zaken gesprooken wierde en den soesoehoenang eenlijk onder het rooken van een pijp tabak versogt nu en dan na het vertrek van den Heere gouverneur eens uijt te mogen gaan en dat hem ook mogt werden toegesonden den in de Mattaram zig Donderdag den 6. _o vande Capitains van de pol en Donkel een brief van heeden wierd aangebragt dienende tot Com„ „municatie dat den sulthan door hen onderhouden zijnde over de plaats der receptie van den Heere gouverneur tussen dit en Gantie voorm:te ver„ „klaart hadd halverweegen te sullen koomen, indien den soesoehoenang mede kwam, en soo niet, zijn Ed: dan inselvervoegen als den keijzer te zullen opwagten omtrent soo verre van zijn leegerplaats als Cramat gelegen is van SoeraCarta. ook is van samarang een briefje van den E: politicquen raad van den 2:' deser ontfangen, onderworpen hebbende Tommangong Han„ „coenagara, item bijgezet een halve Comp:s dra„ „gonders, 't welk een en ander denselven wier„ „de g'accordeert. Men passeerde voorts den avond onder het schenken van een glaasje wijn en bier en het nuttigen van eenig banquet tot seven uuren, wanneer Haar Hoogheeden hun afscheijd namen en na huijs terug keerden Woensdag den 5. _:o kwam den rijkbestierder Radeen Adepattij Prin„ „galaija den Heere gouverneur verwittigen dat den Soesoehoenang hem nevens den Jngabeij Tirtanagara had benoemt en gecommitteerd tot gedeputeerdens om de landen met den sulthan te verdeelen en ten eijnde zijn Ed„e te vergesel„ „schappen in d' aanstaande optogt na gantie van waar onderworpen waar in E 67
English
From Java's East Coast under the date of the ultimate of February 1755. From Java's East Coast under the date of the ultimate of February 1755. — the 7th ditto Friday, in which was communicated the death of the Surabaya administrator van der Aa, and that the clerk Lapro and bookkeeper Heijneman requested to succeed him according to petitions sent concerning this, which the Lord Governor in response ordered to be set aside at the secretariat and to write to the Surabaya servants that they should still conform to what was previously ordered, namely that the fiscal Martheze, of whose capacity in trade affairs His Honour felt assured, would have to take in hand the trade books and ensure that they arrived in Semarang at the appointed time; while His Honour postponed the disposition concerning that principal matter until his return home, and repeatedly recommended the residents in general to strictly observe the recently issued order to ensure that the necessary advance payment of cash on the crops was made to the community by the regents; also to announce to the Surabaya chief that His Honour was completely persuaded that, if he only addressed the regents pleasantly in his name, they would not refuse him 110 lasts of rice at 15 rixdollars for the full stowage of the ship Delft. Before noon the minister Swemmelaar delivered a sermon on Ephesians 1, verse 3, and administered Holy Baptism to 16 children. In the afternoon at five o'clock, the Lord Governor, through Commandant Abrahams and Secretary Fockens, gave notice to the Susuhunan of the intention to undertake the journey to Ganti early tomorrow morning, with the request that His Highness would also send Raden Adipati and Ngabehi Tirtanagara and cause no commotion, not doubting that he would still persevere with the decision to come and meet the Sultan, his uncle, halfway upon His Honour's return, as mentioned under the date of the 3rd of this month, for which Commandant Abrahams, who would also be of the party, would then come to collect His Highness; having embraced this, he wished the Lord Governor a safe journey and the Lord's blessing on his undertakings, with which message the said Abrahams and Fockens then also returned, whereupon His Honour went to inspect the earthen ramparts with the friends of the company and the Lieutenant Engineer Mandere, who was ordered not only to form a plan thereof but also to make a design that was considerably more concise and less extensive, in order to be able to cover Surakarta, and to enclose everything with a stone wall, except for the European campong which would remain outside, His Honour judging that the dalem of the Emperor alone could be sufficiently guarded by two bastions, of which the engineer was also ordered to make a project by the return of the Lord Governor from the investiture of the Sultan, in order then to revise the one and the other, since the aforesaid walls, although reasonably well laid out in themselves, are of such immense extent that they require a considerable garrison, for from five o'clock until almost seven they had barely walked through them through silt and mud with great fatigue. The Lord Governor also received a letter of today's date from Captains van der Pol and Donkel reporting the impossibility for Raden Martalaya and Ranawijaya of Madiun to present themselves at present to the Company and the Sultan, holding themselves therefore at present still on Mount Gambir until such time as they see a clear opportunity for it, likewise that a certain wanderer, though of little consequence, had also arisen again in the Grobogan district, who is said to be a son of a certain Raden Wiramedja, who had as father one of the so-called princes of Ceylon who perished in the Chinese revolt. Saturday, at about half past five in the morning, the Lord Governor departed in the company of Commander van Ossenberch, Major Steenmulder, Captain Voltsz, and Secretary Fockens, alongside the upper- and lowland regents then present in Solo, for Ganti, marching off with the usual salute under the escort of the Company dragoons and the two companies of Buginese and Malays mentioned above, and arrived around half past nine at the village of Sinting, where there were met as deputies the Surgeon Major of the infantry Robijn and Ensign Cruze with Pangeran Natakusuma and the Tumenggungs Raden Yudanagara, Wira Dikda, and Brojo Musti with several other chiefs of lesser standing, having made preparations there to treat the Lord Governor with some refreshments of fruits etc., but since the passages were entirely impracticable and very difficult to pass, and His Honour therefore preferred to push on rather than linger so long in the heat, the said chiefs were thanked for their politeness, and they marched straight through to the village of Karanganyar, situated a good three-quarters of an hour from Ganti, where it was understood that the Sultan had already arrived to welcome the Lord Governor. They had scarcely approached that place when they saw standing at attention a line of Javanese on horseback under arms, to which were connected on the left side the Company dragoons of the late Captain Jahn, next to them right and left the guard of the Sultan in green with muskets, and red caps on their heads under a green banner trimmed with a white and red star.
Dutch transcription
Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — den 7. _:o waar in bedeelt wierd het overlijden van den Sourabaaijse administrateur van der aa: en dat denselven te succedeeren versogten den scriba Lapro en boekhouder Heijneman volgens daar van overgesonde requesten, die den Heere Gouverneur Vrijdag, in rescriptie dies ordonneerde ter secre„ „tarij te seponeeren en de Sourabaijsche bediendens aan te schrijven dat men zig als nog gedroeg aan het voormaals g'ordonneerde dat den fiscaal Martheze, van wiens Capaciteijt in het negotiewerk zijn Ed:e zig verseekert hield, de handen aan de negotie boeken soude hebben te slaan en te sorgen dat zij ter bestemder tijd op Samarang kwamen; terwijl zijn Ed:e de dispositie daar omtrent ter principaale uijtgestelt, liet tot desselvs t' huijskomst, en bij repetitie de residenten in 't generaal aanbevelen stipt in observantie te nemen de Jongst gestelde ordre om te sorgen dat door de regenten aan de gemeente wierde gedaan de nodige voor„ uijt verstrekking van Contanten op het gewas; ook het sourabaaijs opperhoofd aankondigen dat welm: zijn Ed„e volkomen gepersuadeert was dat, soo wanneer hij de regenten maar met minsaamheijd aansprak uijt zijnen naame, deselve hem geene 110. Lasten rijst tegens 15. rd„s weijgeren souden tot volstuwing van het schip Delft. Dese voor de middag hield den predicant Swemmelaar een Levereeden over Ephesen 1. V:o 3. en bediende den H: Doop aan 16. kinderen. 's na middags te vijf uur gaf den Heere Gou„ verneur door den Commandant Abrahams & secretaris Fockens den soesoehoenang kennis van het voorneemen om morgen vroeg de reijs na gantie te onderneemen, met versoek dat zijn Hoogheijd den radeen adepattij en Jngabeij Tirtanagara mede wilde zenden en geen commotie maken, niet twijffelende of denselven soude nog volhardende zijn bij het besluijt om den sulthan zijn oom invoegen vermeld staat sub dato 3. hujus bij zijn Ed„s te rrug komst halverweegen te komen rencon„ „treeren waar toe den commandant Abrahams die mede van het gezelschap soude zijn, zijn Hoog„ „heijd dan soude komen afhalen; denselven sulx g'amplecteerd hebbende, wenschte den Heere Gou„ Heeren „verneur een behoude reijs en 's zeegen in desselfs onderneemingen, met welke boodschap ged„t Abrahams en Fockens dan ook retour„ neerden, wanneer zijn Ed„e de van aarde opgeworpen wallen eens ging bezigtigen met d' vrienden vant gezelschap en den Lieutenant Jngenieur Mandere, welken in mandatis gegeven wierde daar van niet alleen een plan te formeeren maar ook een ontwerp te maaken dat vrij compen„ „dieuser en min uijtgestrekter was, om Souracarta te kunnen decken, en alles met een steene muur insluijten, behalven de europeese campong die daar buijten blijven soude, oordeelende zijn Ed„e dat de dalm van den keijser alleen door twee bastions vte genoegsaam 1 O 69 E Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. genoegsaam te bewaaren was, waar van hem Jngenieur gelast wierde mede een project te maken tegens de terugkomst van den Heere gouverneur van de huldiging van den sulthan, om dan het een en ander te revideeren, dewijl voorsz: wallen, schoon in zig zelven redelijk wel aangelegt van zulk een immense uijtgestrektheijd zijn datze een considerabele guarnisoen-houding vereijschen want van vijf uur af had menze tot bij na seven door slik en modder pas met veel vermoeijtheijd door gewandelt. Ook ontfing den Heere gouverneur een brief van heedigen datum van de Capitains van de pol en Donkel meldende de impossibiliteijt voor Radeen Martalaija en Ronowidjoijo van madion om zig tegenwoordig bij de Comp:e en den sulthan te konnen vervoegen, houdende hen daarom tegenwoordig nog op de berg Gambir tot tijd en wijle zij de kans daar toe klaar zien, Jtem dat zig ook weder in het grobogangse had opgeworpen zekeren, edog van weijnig aan„ „merking zijnden, swerver, die een soon gezegt word te wesen van eenen radeen Wieradmedja welke tot vader gehad heeft een van de Loogenaam„ „de en in de Chineese revolte omgekome prin„ „cen van Ceijlon. Saturdag, begaf den Heere gouverneur bij des morgens tegens half ses, in geselschap van den Commandeur van ossenberch, den majoor steenmulder, den Capitain voltsz en secret:s fockens nevens die toen op den 8. _:o solo aanwesende boven en benedenlandsche regenten na Gantie, met 't gewoone salut opmarsch onder escorte van de Comp:e dragonders en de twee Comp:en boegineesen en maleijers, waar van boven gesprooken is, een quam Circa half tien op de negorij Sinting, alwaar men aantroff als gecommitteerdens der Chirurgijn majoor van d' Jnfanterie Robijn en den vendrig cruze met den pangerang Natacoesoema en de Tammangongs radeen Judanagara, wiera Dickda, en brodjo Musti met verscheijde andere hoofden meer van minder aansien, hebbende aldaar praeparatie gemaakt om den Heere gouverneur met eenige verversing van fruijtagie &c:a te rega„ „leeren, dog dewijl de passagien gantsch im„ „practicabel en seer moelijk te passeeren waren en zijn Ed:e oversulx liever doortrekken dan zig in de heete zou lang ophouden wilde soo bedankte men ged„e hoofden voor haere be„ „leeftheijt, en marcheerde direct door na de negorij Caring=anjer, geleegen ruijm drie quartier uur van gantie, waar men verstond dat den sulthan reets g'arriveert was, om den Heere gouverneur te verwelkomen. Men naderde pas die plaats of zag daar in 't geweir een reex Javanen te paard onder de wapenen, waar op op de linker zijde aanslo„ „ten de Comp:e dragonders van den overleeden Capitain Jahn, daar naast regts en links de guarde van den sulthan in't groen met snaphanen, en roode mutsen op het hoofd onder een groen vendel met een wit en rood afgezette sterren solo 71
English
73 From Java's East Coast, dated ultimo February 1755 From Java's East Coast, dated ultimo February 1755 in the middle, next to the same were posted under a red banner bordered with a white star the capilles in red with black caps and silver plates upon them with muskets, followed by the mantri dalems with their pikes and green banner, just as before in green with black caps edged with silver lace, then the mantri dalems in blue-striped gingham, also with pikes and black caps, likewise trimmed with silver lace, both having a white banner with a red cross and in the middle of it a white star, between which the sultan, upon the approach of the Lord Governor with the Commissioner Donkel, came forward to meet His Honour, preceded by the trumpeters and the usual court retinue, with the playing of the march and the gamelan, being, as well as his two sons the pangeran adipati and the pangeran ingabei, dressed in the rich fabric that the Lord Governor had presented to them at the first meeting at Padagangan, which was considered a singular mark of honour that His Highness thereby displayed under these circumstances, as His Honour came to inaugurate him as sultan over half of the Javanese uplands, embracing each other with great tenderness, as the monarch also did to Commander van Ossenberch, and welcomed in return the rest of the company by extending his hand in a friendly and polite manner according to custom, further conducting the Lord Governor into the tent erected there, where one saw the Chinese chair presented to him standing with a new green velvet cushion next to his throne, which also had a similar cushion on the right side, upon which he had His Honour take a seat while he himself went to sit on the throne, from where he de facto gave orders to his surugnies or front-rank men to fire three volleys from the muskets to welcome His aforesaid Honour, to whom the monarch subsequently, as well as to the rest of the company, had a cup of sweetmeats presented, and had the gathered coconuts and fruit distributed to the dragoons for their refreshment. After they had sat there for a while, they departed from there again, the Lord Governor in the manner he had arrived, with the sedan chair, and the sultan with his two sons and other friends on horseback, riding next to His Highness, on the right hand Commander van Ossenberch, and on the left hand Major Steenmulder, along with ahead the Company dragoons from the army, the green guard with red caps on horseback; the front-rank men on foot, the mantri dalems with black caps in green on horseback, then the regalia of the sultan; then His Highness himself, behind whom followed the mantri dalems with their pikes on foot; after this followed the led horses of the Lord Governor; further the Company Malays and Buginese, then the trumpeters.
Dutch transcription
73 Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755 — Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — in de midden, naast deselve stonden gepos„ „teert onder een rood vendel afgezet met een witte sterm de Capilles in't rood met swarte mutsen en silvere plaatzen op deselve met hand geweijr hier op volgden de mantrie dalms niet hunne pieken en groen vendel als even in't groen met swarte mutsen, omboort met sil„ „vere passementen, toen de mantrie dalms in blauw gestreept gingang mede met pieken en swarte mutsen, ook bezet met silvere passe„ „menten, hebbende beijde een wit vendel met een rood kruijs en daar in de midden een witte stern tussen welke den sulthan op de aannadering van den Heere gouverneur met den Commissiant Donkel heen quam gaan zijn Ed:e te gemoet met de Trompetters en gewoone hofstoet voor uijt onder het slaan van de marsch en het gommespel, wesende soo wel als zijne twee soons den pangerang adipattij en den pangerang Jngabeij gekleet in het rijke stoff, dat den Heere gouverneur hen bij de eerste ontmoeting op Padagangan present had gedaan het geen men considereerde voor een sonderlinge eerbewijsing, die zijn Hoog„ „heijd daar mede betoonde bij dese omstandigheeden, dat zijn Ed: kwam om hem als sulthan over de helft der Javasche bovenlanden te huldigen, embrasseerende elkanderen met veel tederheijd, gelijk den vorst ook deede den Commandeur van ossenberch, en verwelkomde in tegen het verder geselschap met dat op een vriendelijke en beleefde manier de hand na usantie toe te rijken, conduiserende voorts den Heere gouverneur tot in het daar op geslage vertrek daer men de aan hem geschonke Chineese stoel met een nieuw groen fluwele kussen naest zijn throon mede met een dito kussen ter regter zijde staan zag, waar op denselven zyn Ed:e deed zitplaats neemen, terwijl zelfs zitten ging op den throon, van waar defacto ordre gaf aan zijne soeroegnies of voorregters tot het doen van drie dechargies uijt het hand geweir ter verwelkoming van welm: zijn Ed. e aan wien den vorst vervolgens soo wel als aan het verder gezelschap een kopje met confitueeren deed presenteeren, en aan de dragon„ „ders afgeven de daar vergaderde klappers en fruijtagie ter haerer refraichissement Na dat men dens een tijd lang gezeten had vertrok men weder van daar, den heere gou„ „verneur invoegen gekomen was met de stoel, en den sulthan met zijne twee zoons en ver„ „dere vrienden te paard, rijdende naast zijn Hoogheit, ter regten hand den Commandeur van ossenberch, en ten linker hand den majoor Steenmulder, mitsgaders voor uijt de Comp:e dragonders uijt het leger, de groene guarde met roode mutsen te paard; de voorregters te voet, de mantrie dalms met swarte mutsen in't groen te paard, daar aan de ornamenten van den sulthan; toen zijn Hoogheijt zelfs, agter welken geslooten de mantrie dalms met haere pieken te voet; hier na volgden de hand paarden van den Heere Gouverneur; voorts de Comp:e malijers en bougineesen daar op de toe trompetters 5 c e 9
English
From Java's East Coast under date ultimo February 1755. — From Java's East Coast under date ultimo February 1755 — trumpeters and domestics of the Lord Governor in their livery, then His Honour himself with Captains Abrahams and Volts alongside the junior merchant Fockens, followed by the company of dragoons; His Highness's sons were seen riding off a little to the right with their people, and the regents here and there all around, and after nearly an hour's marching through very wet and muddy rice fields, one arrived at half past ten in the camp at Gantie, situated on an elevation close under the Lawoe mountains, virtually surrounded on all sides by a river; the infantry, both Europeans and natives, stood under arms and saluted with pike and standard, while one passed and took up quarters in the lodging of the Lord Governor, to whom the Sultan again ceded the rank as before. Meanwhile, having been seated, His Honour, to prevent fire during the volley firing, gave orders to the commander Van de Poll to march out of the camp with his company's infantry; which he did, and there he saluted His Honour with three volleys from the musketry, each interspersed with a shot from the cannon, followed by another 21 from the same, the Lord Governor having further given the Sultan to understand that His Honour, if it would cause His Highness no inconvenience, would have the honour to come pay his respects to him tomorrow with the rest of the company, since he was somewhat fatigued at present, and His Highness perhaps also inclined to rest, which he affirmed would be agreeable to him, the aforementioned His Honour then further presenting the Prince with a glass of beer, which His Highness having consumed, he took his leave and went to his dalem, situated directly opposite the Company's camp, whither, after he had been escorted by the Lord Governor outside the camp, he was conducted, alongside his two children, by Commander Van Ossenberch, Major Steenmulder, Commissioner Donkel, and Secretary Fockens, who, having sat for a little while with the Prince and eaten a pinang, returned with his compliments. In the afternoon at two o'clock arrived the prime minister Raden Adipati Pringgalaya with his suite, and at five o'clock, when the Lord Governor had already commissioned Commissioner Donkel and Secretary Fockens to ask an audience with the Sultan for tomorrow at nine o'clock, two mantri dalems came from His Highness to invite His Honour with the other friends for the same time, so that one accepted that invitation and sent the said mantris back with the message that the Lord Governor would have the honour of coming to pay his respects to His Highness. At the issuing of the watchword, the Lord Governor ordered the body guard and main guard to observe the ceremonial as it had recently been regulated at Surakarta, with this addition however, that for the Sultan the march should be beaten and saluted with the pike, and for the Pangeran Adipati three drum rolls beaten, as well as for the Pangeran Ngabei two drum rolls. Presenting Sunday 2 1 75 E
Dutch transcription
Van Javas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755 — trompetters en domesticquen van den Heere gouver„ „neur in hun levrij, toen zijn Ed:e zelfs met de Capit:n Abrahams en volts nevens den onderkoopman Fockens, vervolgens de Compagnie dragonders; zijn hoogheids zoonen zag men met hare volkeren een weijnig ter regterhand afrijden, en de regenten hier en daer in't rond, en quam men bij na, na een uur marcheerens door gansch natte en modderige rijstvelden te half elf aan in het leger tot Gantie, leggende op een hoogte, digt, onder het gebergte Lawoe, genoegsaam rondsom omgeven met een rivier; de infanterie so europeesen als Jnlanders stonden onder de wapenen, en salu„ „eerden met piek en vendel, terwijl men pas„ seerde en der intrek nam in het Logement van den Heere gouverneur en wien den sulthan weder als voor heen de rang cedeerde. Ondertussen gezeeten zijnde gaf zijn Ed:e, ter voorkoming van brand, bij het chargeeren, ordre aan den Commandant van de poll om met zijn Comp:s infanterie buijten het Campement te rukken; gelijk ook deede en salueerde aldaar zijn Ed:e toen met drie dechargies uijt de musquetterij ieder g'inter„ „mesceert met een schoot uijt het Canon gevolgt van nog 21. uijt het zelve, hebbende voorts den Heere gouverneur den sulthan te kennen gegeven dat zijn Ed: morgen, indien zijn Hoogheijt geen belet soude doen, de eer soude hebben zijn opwagting met het verder geselschap bij hem te komen maken, vermits tegenwoordig wat gefatigueert was, en zijn Hoogheijt mogelijk ook wel geneegen tot rust, het geen betuijgde hem aangenaam te zullen wesen, preesenteerende toen verders welm: zijn Ed: den vorst een glasje bier, 't welk zijn Hoogheijd genuttigt hebbende so nam denselven afscheijd en ging na zijnen dalm, staande regt tegen over 'sComp. s campement, werwaarts na dat hem door den heere gouverneur tot buijten het leeger het uijtgeleij gegeven was, geconduiseert wierde, nevens zijne twee kinderen, door den Commandeur van ossenberch, den majoor steenmulder, den Commissiant Donkel en secret:s Fockens, welke een weijnig bij den vorst gezeeten en een pinang gegeeten hebbende terug kwamen met het Compliment van den selven. 's namiddag te twee uur arriveerde den rijks„ „bestierder radeen adepattij pringalaija met sijne suite, en te vijf uur wanneer den heer Gouver„ „neur den Commissiant Donkel en set:s Foekens bereeds gecommitteerd had om bij den sulthan tegens morgen te negen uuren belet te vragen kwamen van zijn Hoogheijt twee mantrie dalms zijn Ed:e met de verdere vrienden tegens de zelfde tijd inviteeren, soo dat men die invitatie accep„ „teerde en gedagte mantries te rug zond met de boodschap dat den heere gouverneur de eer soude hebben van zijn hoogheijd te komen opwagten Bij het uijtgeven van't parool gelastede den heere gouverneur om aan de lijf en hoofd- wagt het Ceremonieel te observeeren soo als het zelve op Soeracarta Jongst had gereguleert met dese ampliatie nogthans dat voor den sulthan de marsch geslagen en gesalueert werden soude met de piek, en voor den pangerang adipattij geslagen drie roffels mitsg„s door den pangerang Jngabeij twee roffels praesenteerende sondag 2 i 75 E
English
From Java's East Coast under date ultimo February 1755. From Java's East Coast under date ultimo February 1755. The 9th. Sunday at nine o'clock, the two sons of the sultan and the pangerang Natacoesoema arrived to fetch the Lord Governor, complimented His Honour in the name of their father, whereupon they immediately went on foot to the dalm with the same state as to that of the soesoehoenang on the 3rd of this month, finding His Highness's troops drawn up under arms in two ranks from the pagalaran up to inside the dalm; the pangerang Pacoediningrat and the Tommangongs Maas Rongo, radeen Iudanagara, Brudjo musti, and several other chiefs at the 1st gate to receive the Lord Governor, while halfway to the second gate the prince himself with his suite came outside amidst the blare of trumpets, the beating of drums, and the sound of gongs, and having embraced His Honour and met him with great distinction alongside the rest of the company, he introduced the Lord Governor inside the dalm, which was very cleanly and neatly arranged; standing approximately in the middle of the forecourt was a large, imposing council pavilion, draped above with white linen, beneath it a table with fruit and pastries likewise covered with white linen; at the upper end the throne of the prince, next to it the chair of distinction for the Lord Governor, whom he requested to take a seat, and the other friends on the adjoining ordinary chairs on the left side of the aforesaid table. His Highness furthermore presented an areca nut and ordered the Tommangong Djajawinata, who had recently submitted to him, as well as several other servants, to fetch the tea service, which having brought with the accompanying preserves, the prince served one of the two distinguished tea saucers to the Lord Governor, and His Honour in turn to His Highness with very much friendliness, reciprocally, after which the well-mentioned Lord Governor informed the prince that he had today received a letter from Soeria Coesoema for the same, which His Honour, although having already inspected it, thought it advisable to hand over to His Highness in person, partly because it was certain that the receipt of the same could not remain hidden anyway, as the emissaries of the said rover stayed with the regent of bansoemaas, radeen Tommangong Iudanagara, and partly in order to arouse no suspicion, but to act straightforwardly, to which the native nowadays seems more inclined and attentive than ever, thereupon delivering the same to His Highness to see what he might say about the sinister tricks of the aforesaid Soeria Coesoema and how his mind was disposed; who, having opened and read it at once, began to laugh at it with a kind of mockery and thereupon presented it to the Lord Governor for reading, it being composed not only by Soeria Coesoema himself but also by his brothers, pepattijs, and mantries in the old manner, under the pretence as if they wished to be at the prince's service and obey his orders, sending him greetings from his wife and mother, and from his daughter, possibly to move the fatherly heart, which however did not seem to have the slightest emotion from it, since the sultan said laughingly: I have never written to that scoundrel, as he there indicates, and as appears from the following contents. Translation of a Javanese letter written by the pangerang Adipattij Hamancoenagara senapattij hing ajoeda lalana djajamisselo praviero hadiningrat, and the pangerangs Tjacranagara and Mancoediningrat, together with all the bopatties and Mantries; to the soesoehoenang Pacoeboeana senapattij hing mattaram abdul Rachman Sahidin Panatagama holding court in the Mattaram Adiningrat, brought here to Gantie on 8 February Anno 1755. After the usual preamble. Further, we make known to Your Honour that we have well received his letter and understood the contents thereof, for which we offer Your Honour our highest thanks, but we request that Your Honour will please speak sincerely for once and not behave as before, also that Your Honour has ordered us to come quickly near to Your Honour in order to be at his service, to which we fully surrender ourselves, and we are only waiting for the pangerang aria praboe, who in our opinion will not stay away long; furthermore the greetings from Your Honour's daughter as well to him as to the mother and grandmother. Underneath stood: End, and written on Thursday the 17th of the month rabijalakin in the year bé 1680. Lower: translated by J:s Gordijn, Translator. Furthermore, having drunk another cup of tea and smoked a pipe, the Lord Governor announced to the prince that, having now come to inaugurate him as sultan over half of the Javanese uplands, he had drawn up a draft of the further treaty between him and the Company and had caused the secretary to bring the same along, requesting that His Highness, if it pleased him, might peruse it and see whether it agreed with his sentiment; for which purpose it having been handed over, the prince urged His Honour to go apart inside his seraglio to review the said draft there, so that they also immediately arose and went thither; where having arrived, the prince not only dismissed his ladies of state from his presence along with the rest of the company from the dalm.
Dutch transcription
Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Iavas oost Cust onder dato ult:o febr: 1755. den 9. _:o Sondag kwamen te negen uur de twee soons van den sulthan en den pangerang Nata„ „coesoema binnen om den Heere gouverneur af te halen, Complimenteerde zijn Ed: uijt naam van haren vader, wanneer men ook terstond, met de zelfde statie na den dalm ging als na die van den soesoehoenang den 3:' deser te voet, vindende zijn Hoogheijts volkeren van de pa„ „galaran of tot binnen den dalm in twee rijen onder de wapenen geschaart; den pangerang Pacoe„ „diningrat en de Tommangongs Maas Rongo, radeen Iudanagara, Brudjo musti en meer andere hoofden aan de 1„te poort, om den heere Gouverneur te recipieeren, terwijl halverweegen de tweede poort den vorst zelve met zijn suite buijten quam onder het geschal der trompetten, 't slaan der trommen en het geklank der gommes en na zijn Ed: g'embrasseert en met veel distinctie nevens het verder gezelschap gerencontreert heb„ „bende introduceerde bij den heere gouverneur binnen den dalm, die heel zindelijk en proper aangelegt was; staande ongeveer in de midden van het voorhof een groot aansienlijk bitjaar„ „huijs, bekleet van boven met wit lijwaat, daar onder een tafel met fruijtagie en gebak mede overdekt met wit Lijwaat; aan het boven eijnd de throon van den vorst, daar naast de stoel van de distinctie voor den Heere gouverneur dien bij haar op versogt zit„ „ plaats te willen neemen, en de verdere vrinden op de daar aan volgende ordinaire stoelen ter linker zijde van voors: tafel. zijn Hoogheijd praesenteerde voorts een pinang en gaf ordre aan den Tommangong Djajawinata, welke zig kortelings aan hem onderwerpen hadde, gelijk ook aan meer andere bediendens het thee servies te halen, het welk gebragt heb„ „bende met de daar bij gehoorende Confituuren zoo bediende mde den vorst van de twee gedistingueerde thee pieringen den Heer gouverneur een aan, en zijn Ed: ook weder zijn Hoogheijd met seer veel vriendelijk„ „heijd, over en weder, na welks welmelde heere gouverneur den vorst te kennen gaf heeden een brief van Soeria Coesoema voor den selven te hebben ontfangen, die zijn Ed:e of schoon daar van al visie genomen had, geraaden vond eijgenhandig aan zijn Hoogheijd over te geeven eendeels om dat verserkert was dat den ontfangst derselve dog niet verborgen blijven konde, alsoo de sendelingen van ged:e swer„ „ver hen onthielden bij den regent van bansoemaas radeen Tommangong Iudanagara, en anderen„ „deels om geen argwaan te vertrekken, maar regt door zee te gaan, waar op den Jnlander, tegenwoordig wel meer als ooijt gestelt schijnt en het oog heeft, leverende deselve dan ook vervolgens aan zijn Hoogheijt over, om te zien wat of denselven over de sinistre streeken van voorsz: Soeria Coesoema zeggen mogt, en hoe gemoet wesen, welke ze dan terstond g'opent en geleesen hebbende als met vrinden een E 77 Van Iavas oost Cust onder dato ult„o febr: 1755 Van Iavas Oost Cust onder dato ult„o febr: 1755. — een soort van bespotting begon te laecken en prae„ „senteerde ze daar op ter lectuure aan den heer Gouverneur wesende niet alleen door Soeria Coesoema zelfs maar ook door zijne broeders, pepattijs en mantries in gestelt na den ouden trant, onder schijn als of zij den vorst ten dienste wilden staan en zijne ordres pareeren, doende hem vrouw en moeder groeten van zijn dogter om mooglijk het vaderlijk hart te doen ontvoeren, dat egter de geringste aandoening daar van niet scheen te hebben, aangesien den sul„ than al lachende zeijde! ik heb dien schooijer nooijt geschreeven, gelijk hij daar te kennen geeft, en uijt den volgenden inhoud consteert. Translaat Javaanse brief gesz: door den pangerang Adipattij Hamancoenagara senapattij hing ajoeda lalana djajamis„ „selo praviero hadiningrat, en den pan„ „gerangs Tjacranagara en Mancoedi„ „ningrat benevens alle de bopatties en Mantries; aan den soesoehoenang Pacoe„ „boeana senapattij hing mattaram abdul Rachman Sahidin Panataga„ „ma hofhoudende in de Mattaram Adiningrat alhier op Gantie aangebragt den 8. februarij Anno 1755. — Na gewoone voorreeden Wijders maken wij uwelEd: bekent dat „ desselfs brief wel heb ontfangen en den in„ „houd daar uijt verstaan, waar voor wij uwelEd„e ten hoogsten dankbetuijgen, maar wij versoeken dat uwel Ed„e tot nog eens opregtig. sal gelieven te spreeken en zig niet gedragen als voorheen, ook dat uwelEd:e ons heb gelast dat wij schielijk digt bij uwelEd:e souden komen„ om denselven ten dienste te staan, waar aan wij ons ten vollen overgeven, en het wagten is alleen op den pangerang aria praboe, die na gedagten niet lang sal uijtblijven, voorts de groetenisse van uwel Ed:e dogter soo wel aan denselven als moeder en groot moeder /:onderstond:/ Eijnde, en gesz: op Donderdag den 17:' van de maand rabijalakin 't Jaar bé 1680. /:lager:/ getranslateert door J:s Gor„ „dijn Translateur. — Wijders dan nog een kopje thee gedronken hebben„ „de en een pijpje gerookt, zoo kondigde den Heere gouverneur den vorst aan dat hij, nu gekomen zijnde om hem tot sulthan over de helft der Java„ „se bovenlanden te huldigen, een ontwerp van het velders tractaat tusschen hem en de Comp: gemaakt en het zelve door den secretaris had doen medebrengen, versoekende dat zijn Hoog„ „heijd, indien het hem geliefde, daar van eens lectura neemen en zien wilde of het met zijn sentiment over een kwam; waer toe het dan ook overgegeven zijnde soo inciteer„ „de den vorst zijn Ed: apart te gaan binnen zijn serail, om het gedagde ontwerp daar te resumeeren, invoegen ook immediaat op„ „standen en hen derwaards vervoegden; alwaar dan gekomen zijnde soo liet den vorst niet alleen zijne dames van staat van hem weggaan met de overige gemeente uijt den uwel Ede dalm l 79
English
81 From Java's East Coast, dated the last day of February 1755. — From Java's East Coast, dated the last day of February 1755. — court, but even watched whether anyone might occasionally have the boldness to stand around a corner listening before he proceeded to the review of the same, ordering then, with the consent of the Lord Governor, Pangerang Nata Coesoema and the old interpreter Bappa Bastam to enter in order to read it out to him, after he had already leafed through it once himself, which they did. Meanwhile, His Highness seemed moved by some points, and especially by the article concerning the regents, saying, how can I, as the head, establish the necessary order among them and maintain my authority? The prince then requested to set aside a woman here and there in order to reflect further upon it, and then, as the Lord Governor also requested of him, to supply these thoughts to His Honour through the said interpreter, so that the necessary amendments might be made therein; for which purpose the aforementioned draft was also left in his hands. And the aforementioned Nata Coesoema and Bappa Bastam having been ordered to step outside thereupon, His Highness asked concerning the succession of the Susuhunan to Surakarta, how that would proceed if he were to pass away without male issue, seeing that he had no descendants as yet and was nevertheless of such an age; whereupon the Lord Governor answered him and said that it was indeed not yet the time, either for His Highness or for His Honour, to rack their brains over that at present, because the Susuhunan was young and thus had the likelihood of still being able to beget abundant children. To this he replied with a smile and the remark that it was also true that one could well await such things in due time, while he furthermore addressed His Honour again concerning Banyumas and requested that he might have that regent as grand vizier; because, as said before, he knew no one else to employ for that purpose, and nevertheless needed a faithful, virtuous, and experienced person to fill that office, both for himself and for the Company, in order to restore peace and tranquility. The Lord Governor answered him on this, while shrugging his shoulders, that Banyumas was indeed a decided matter, and that the prince could well understand that no change could be made therein; for, even assuming it were to happen that a change were made in that regard, it would signify a sudden and inconstant fickleness, which would give rise to suspicion and distrust among the prince as well as others; and furthermore, that His Honour doubted whether Raden Tumenggung Yudanagara would have any desire for it, since he had already discussed that chapter with him twice and had found him each time opposed. Whereupon His Highness, noticing that this would not proceed so easily, finally requested to be allowed to summon and speak with Yudanagara once more today, which the Lord Governor granted him. He subsequently came outside again with His Highness, whereupon the table with pastries and fruits was uncovered and, at his request, enjoyed by the company, inviting them to the meal; just as they remained to dine that afternoon, after the food of the Lord Governor had also been brought there with his permission, being his under
Dutch transcription
81 Van Iavas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — Van Javas oost Cust onderdato ult„o febr: 1755. — dalm, maar zag zelfs toe of ook nog iemant somwijlen de hardiesse had van om een hoek te staan luijsteren eer hij ter resumtie van het zelve trad, lastende toen met bewilliging van den Heere Gouverneur den pangerang Nata Coesoema en ouden tolk Bappa Bastam binnen komen om het hem na dat 't alvoorens zelfs al eens doorbladert hadde voor te leesen, gelijk zij deeden, ondertussen scheen zijn Hoogheijd over sommige poincten en wel insonderheijt over het articul der regenten als aangedaan, zeggende hoe kan ik als hoofd dan de noodige ordre onder hen stellen en mijn gezag mainctineeren; Den vorst versogt toen hier en daar eens vrouw bij te leggen om daar over zijn gedagten nader te laten gaan, en die dan soo als den heere gouverneur hem ook versogt, aan zijn Ed: te suppediteeren door ged„e tolk, ten eijnde de noodige veranderingen daar in te kunnen maken, waar toe meerm: ontwerp dan ook hem in handen gelaten wierd, en daar op na buijten te gaan gelast zijnde voors: Nata Coesoema en Bappa Bastam soo vroeg zijn Hoogheijd na de successie van den soesoehoe „nang tot Loerararta, hoe of het daar nete soude gaan, indien die sonder manlijk oirt kwam te overlijden, gemerkt hij nog geene descendenten had en egter alzoo oud was; waar op den Heere gouverneur hem diende en zijde dat het immers voor al nog soo wel voor zijne Hoogheijd als voor zijn Ed: geen tijd was om daar over tegenwoordig de harssenen te breeken, dewijl den soesoe„ „hoenang Jong was en oversulx d' apparentie voor hem had van nog rijkelijk kinderen te kunnen verwekken, 't geen hij met een grimlag beantwoorde en het zeggen dat het ook waer was dat men sulx van de tijd wel konde afwagten, terwijl hij voorts alweder zijn Ed: om Banjoemaas aansprak en versogt dien regent dog tot rijkbestierder te mogen hebben; dewijl daar toe soo als voorsegt niemant anders wist te emploijeeren, en evenwel tot het bekleeden van dat ampt soo wel voor hem als de Comp: noodig had een getrouw, deugtsaam, en ervaren persoon om de rust en de vreede te herstellen. Den Heere gouverneur diende hem onder 't ophalen zijner schouderen hier op, dat Banjoe„ „maas immers een gedecideerde zaak was en dat den vorst wel na konde gaan dat daar in geen verandering te maken was, want, schoon genomen sulx gebeurde al eens dat men daer omtrend verandering maakte, soude dat im„ ^en een onstandvastige stmooeten geven een schielijke „mers te kennen wispelturigheijd ^ die soo wel bij den vorst als andere suspicie en wantrouwen baeren moest, en voorts dat zijn Ed:e twijffelde of den radeen Tommangong Judanagara daar in wel sin soude hebben, dewijl hem over dat Chapiter al tweemaal onderhouden en telkens als alleen gevonden had, waar op zijn Hoogheijd, bemerkende dat dit soo ligt niet vlotten zoude, dan eijndelik versogt hem Judanagara van daag nog eens te moogen laten roepen en spreeken, het geen den Heere gouverneur denselven accoorde, en kwam vervolgens met zijn Hoogheijd weder buijten, wanneer de tafel met gebak en fruijtagie ondekt en op desselfs versoek door het gezelschap daar van genuttigt wierde, inviteerende het selve ter maeltijd gelijk men dan ook dien middag, na dat met desselfs per„ „missie de kost van den Heere gouverneur mede daar gebragt was, bleef spijsigen, zijnde zijn onder