Inventory 2997
Surat · 364 pages · 173 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
From Maccassar, dated 3rd May 1760. From Maccassar, dated 3rd May 1760. to go to any places on this Celebes without first calling at Castle Rotterdam, against which measures should be taken because this latter point is also notably contrary to the Bonaaijs Contract, whereby no Javanese, Moor, etc. is permitted to trade on this coast. On the other hand, the Mandhareesen, who indeed find it difficult in the west monsoon on their return from the west to call at this Castle, could be granted permission, if they have come with passes from here, to return directly to their country. Concerning the daily management of affairs in and around the household, I consider it unnecessary to make any citations in this writing, since we have found time and opportunity to discourse extensively with one another on these and other necessary matters. Thus, it only remains to inform Your Honour of the state and condition of Castle Rotterdam, with its outworks, munitions, and so forth. This precious jewel for the Company's interests here is, all around, together with its moat, drawbridge, and ravelin, in a good condition. However, for its improvement it would be necessary that the moat of the ravelin be cut through into that of the Castle, and that a drawbridge be placed over that excavation, as this ravelin is not sufficiently secured against a treacherous intrusion. While regarding the quality of the cannon, their placement, and the condition of the gun carriages with their equipment and dependencies, I refer to the attached report from the lieutenant of artillery Pilaut, to which I have had added the number of gun carriages, ramparts, and mortar beds, etc., constructed and put in order during my time, and reason that I believe my honoured predecessor Van Clootwijk relied too much on his memory when His Honour reported on this in his memorandum. For otherwise I am of the opinion that a report to Your Honour of what needs to be done is far more necessary than knowing what has already been done, especially because all of that can be verified in the successive specifications. For this reason, and because I am convinced in my own mind that all that could be constructed and repaired during my time has indeed been noticeably done, I have also had all the Company's buildings, both inside and outside the Castle, accurately inspected by specially appointed Council members and the overseers of the carpenters and masons, and had their defects noted, as appears from their report, likewise annexed hereto for your information. And since the time appointed for my departure is now near at hand, it remains for me, according to my promise previously made, to add here that up to the present day all previous evil rumours from the interior have had no consequences, and even with regard to the balance appear more advantageous than before, because according to the opinion of the King of Boni, the well-disposed Mandhareesen are well inclined, subject to the full force of the Bonaaijs Contract, to settle the disputes with Boni, which in both our opinions would be the safest course for general peace here. Thus I heartily wish that our efforts in this matter, mentioned more extensively in the separate daily register under 3rd March, may meet with good success. Under which date it also appears how we had to deduce from the writing of Aroe Manipre that this prince still showed evidence of his loyalty to the king; but since our precaution in this matter, by letter to Soping of 17th March, is known to Your Honour, I shall make no further mention of it here. But if ever the fickleness of these Soping grandees so... Soping, there the disputes with Mario seem still to be in the same posture, since Aroe Pandsitie remains residing there to this day. While, however, from the foolish actions and disrespectful writing of Mappa to his father and king, it has appeared to us that this viceroy seeks to wrest the realm of Soping from his father, the more so because not even a single grandee of that territory is present with the king for ordinary court service. However, in accordance with the latest news, nothing disadvantageous was undertaken or occurred within Boni, except that fear of Aroe Pancke, who had gone to Tsjirana, having crept upon the Tamarilalang, he had made some postings and reinforcements, concerning which, in the separate daily register under 27th March last.
Dutch transcription
245 Van Maccassar onder dato 3:' Meij 1760. Van Maccassar onder dato 3:' Meij 1760. werden, op eenige Plaatse te deeser Celebes te naaren sonder alvoorens het Casteel rotterdam aan te doen te weer om dat dit laaste, almede merkelijk tegen het Bonaaijs Contract strijdende is, daar bij aan geen Javaan moor E: gepermitteert merd, op deese Cust te handelen, Daar en tegen zoude de mandhareesen /: die het in der daad moeijelijk valt om in het west mouzen op haar retout uijt de mest dit Casteel aan te doen :/ kunnen werden g'accordeert, als deselve met passe van hier gekoomen maaren: direct na haar land. te rug te keeren. Over de Dagelijkse manuance van zaaken in en omtrent de huijshoudinge agte ik omodig bij dit schriftuur eenige aanhalinge te doen: nademaal mij tijd en gelegentheijd gevonden, hebben, om over deese en andere nodige zaaken mijdlopig met elkander te redeneeren Dus nog alleen overrig blijft om uw Ed: van den staat en toe stand van 'T Casteel Rotterdam met zijne buijten merke Ammonitien en wesmeer, vermaand te doen Dit dierbaar Juweel dan voor 's Comp:s belangen alhier is van rondsom, met en benevens zijne gragt volbrug„ „ge en Ravelijn in eenen goeden staat. Egter soude ter verbeeteringe van deese Nodig zij; dat de gragt van 't ravelijn tot in die van't Casteel wierde door gestooken, en dat over die door graving eene valbrugge gelegt miend: alsoo dit ravelijn tegen een neraaderlijken indrang, niet genoeg. gesecureert is. Termijl ik mij betreffende de deugd van't Cano desselfs plaatsing en't gestel der afbuijten met dies op en dependentie, gedraage; aan 't annexe berigt van den luitenant der arthilerij pilaut: waar bij ik hebbe voegen laten, 't getal der afbuijten Ram„ paarden, en mortier stoelen E: bij mijn tijd aange„ maakt en in staat gebragt; en reedene dat ik geloene dat mijn g'eerde predesesseur van Clootwijk met te veel op zijn geheugen vertrouwd heeft toen zijn Ed: diesweegen bij desselfs memorie ver„ slag deede. Want andersins ben ik in een Concept dat uw Ed: een berigt van het geene 't welke gedaan dient te werden: wij nodiger is, als te weeten wat reets gedaan is: te meer, om dat, dat alles, dog bij de successive specificatien kan merden nagegaan. hierom en om dat ik bij mij selven vvertuijgt ben, dat al wat bij mijn tijd heeft kunnen aangemaakt en gerepareert werden dat 't selve wel merkelijk gedaan is. soo hebbe ik ook alle 'sComp: gebouwen soo binnen als buijten het Casteel, door expresse gecommitt d Raadsleeden en de opsienders der Timmerlieden en met zelaat, nauwkeurig laten viseteeren; gelegt ende 249 Van Maccassar onder dato 3:' Meij 1760. V Van Maccassar onder dato 3:' Meij 1760. ende gebreeken doen opgeeren: blijkens hun rap„ port, hier almede ter umer narigt g'anexeert, en Dewijl nu thans den tijd tot mijn vertrek bepaalt, na bij is; soo resteerd mij volgens mijne belofte voorwaars gedaan, hier nog bij te voegen dat tot op heeden alle de voorige quaade ge„ nugten uijt de binnen landen van geen gevolg zijn geweest en selve met betrekkinge tot De balance voor deeliger schijnen dan beverens, door dien volgens sustine van den koning van Bani de welgesinde madjoreesen wel genegen zijn, om behoudens de volle kragt van het bonaaijs Contract, de onEenigheeden met boni bij te leggen het welke na ons beijder gevoelen het veijligste voor de algemeene rust alhier zijn soude dus ik van herten mensche dat onse paginge in deesen, bij apart dog register onder den 3: maart breeder vermeld van goed succes zijn moogen. Bij welke datum ook voorkomt hoeda„ nig mij uijt het schrijnen van aroe manipre moesten op maaken, dat die prins als nog blijken gaf van zijne troum aan den koning bij nademaal onse voorsorge in deesen, bij brief naar soping van den 17:' Maart uw Ed: bekend is, soo sal diesweegen hiet geen breeder vermaan doen. Dog wanneer de mispel„ „tuurigheijd deeser sopingse grooten eens soo Soping aldaar schijnen de verschillen met Mario nog in een selve plaeij nademaal aroe pandsitie tot op heeden daar blijft resi„ deeren Terwijl egter uijt de dwaase Handelinge en het oneerbiedig schrijven van Mappa, aan zijn nader en koning ons is voorgekoomen dat deese vice raij, het rijk van soping zijn vader tragt te ontwringen: te meer om dat er selv niet eene rijksgroot van dat landschap, bij den koning ter ordinaire hof„ diensten aanweesig is. maar door den over eenkomstig met de laaste tijdinge, binnen bom: niets nadeeligs ondernoomen of voor gevallen waar als eenig dat de vreese noor Aroe pancke /:die sig op Tsjirana begeeven hadde den Tamarilalang bekroopen hebbende eenige uijt settinge en versterkinge hadde gedaan: inde apart dag register onder 27: Maart Jongstleeden: Betreffende. maar verre lep
English
Macassar under date 3 May 1764. From Macassar under date 3 May 1760. might go so far that, rejecting the old man, they chose his son Mappa as Datoua. In my humble judgment, it would also be best for the Company that Your Honour reconcile the father with the son, and thereby seek to attach him, Mappa, to the Honourable Company. For, under the present circumstances of the state and the interest of the Honourable Company, we are indeed compelled for the time being to avoid and prevent all causes of ruptures as much as possible, the more so because our force here is too small to act with force in any matters. With this much I shall conclude this exposition, as indeed from the beginning of this year I have dealt with all matters in concert with Your Honour, as my notes in the separate daily register record. It only occurs to me further that in this document some matters have been proposed upon which Your Honour necessarily requires the approval and orders of Their High Mightinesses before the same can be put into effect or carried out with peace of mind. Since the principal ones can well bear some delay, it is my earnest request that Your Honour please weigh and consider everything after my departure, reasonably oppose those matters that appear objectionable, and, concerning those wherein Your Honour agrees with me, solicit the necessary orders from our high masters themselves, so that through their commands we may also comply with them with greater peace of mind. Adding to this further, that no friendly refutation concerning all this will in any way trouble me, much less be detrimental, for the reason that with my proposals I intended no perverse vainglory, but only the true welfare of the company according to my best knowledge, and stated everything according to the time and circumstances in which, or before which, I wrote; leaving the resetting of the beacons, when the tides turn, together with the entire Macassar administration, to Your Honour with full confidence. Wherewith I conclude with a heartfelt wish and prayer to God, the true spring of all blessings, that it may please His Divine Majesty to grant Your Honour His favor, grace, and blessing richly in all that is useful and necessary to you; remaining with true and sincere high esteem, was undersigned, Sir, lower, Your Honour's most obedient servant, was signed, J. Blok. In the margin, Macassar in Castle Rotterdam, concluded 10 April and delivered 1 May in the year 1760. Pursuant to the very highly respected authorization of Your High Mightinesses by secret letters of the 23rd of the recently past month of April, I presented myself to the King for an audience and in a polite manner presented to the monarch the serious consideration of Your High Mightinesses regarding how best, upon the conquest of the English garrisons at Natter and Tappianoeli, Right Honourable, Highly Respected, Widely-Ruling Lord and Well-Born Lords, together with The Well-Born Lords, Councillors of Netherlands India, etc. To His Excellency The Right Honourable, Highly Respected, Widely-Ruling Lord Jacob Mossel General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands as well as Governor General Batavia Bantam together with A From Bantam 12 May 1760. From Bantam 12 May 1760. together with the current surrender of Bankahoeloe to the French, whether the latter retain possession of that place on the west coast of Sumatra or abandon it, without giving offense to either of those nations, to endeavor to obtain the pepper growing in those so long usurped districts through the natives and without interfering directly therein, and to have the same fall into the Company's hands by measures devised with the King and his ministers, which ought to be arranged in such a manner that, while looking after the Honourable Company's advantage, the English are at the same time deprived of all just reasons to complain about our conduct. His Majesty, who was pleased to take particular satisfaction in my proposal, since the Selebar lands have already lain close to his heart for a long time, hoping through the collection of the pepper court also to regain possession of the same one day and attach them firmly to his crown, was immediately found very willing to enter into this conference and not only to devise the means, but also to put them into effect, in order to fulfill in all respects the highly respected intention of Your High Mightinesses; to which end His Highness made to me this proposal, which I wish may also please Your High Mightinesses, and which he would first seek to carry out with the greatest caution: namely, that he would send as soon as possible a very competent person as his envoy with good orders to Lampong Samanca, as the place nearest to the Lampong chiefs residing there, the two Pangerangs Wierahoedania and Diwa Coesoema, as well as the Kearia Doeta Mangala, his resident there, together with the Malay chief, the Ledeman Boerwa Satana, with secret orders to encourage all the natives overland, through their proximity from the district of Selebar up to Bankahoeloe with their adjoining mountains, so that they may henceforth with great peace of mind
Dutch transcription
25v Maccassar onder dato 3:' Maij 1764. Van Maccassar onder dato 3:' Meij 1760 verre mogte gaen, dat zij met verwerping van den oude zijnen zoon Mappa tot Datoua verkooren. zoo zoude mijnes geringen oordeels, al meder het beste voor de aus te weesen dat uw Ed: den vader met de zoon verEenigde en daar door hem mappa aen d'E: Comp:s tragten te verbinden: Nademaal w' staande de tegenswoordige omstandigheeden van den staat en het belang. van D' E: Comp: wel genoodzaakt zijn voor als nog alle oorsaaken tot reptuuren. soo veel mogelijk te vermijden en voor te koo„ men: te meer dewijl onse mogt alhier te kleijn is, em in eenige zaaken force te kunnen handelen Met dus veele sal ik dit ver„ toog bineere; wyl dog alle zaaken van den beginne deses Jaars of met uw Edele de Consert verhandelt hebbe sodanig als mijne aanteekeninge bij apart dagregister vermelden. Alleen komt nog bij mij op, dat in deese Eenige zaaken zij voorgesteld waar op uw Ed: noodsaakelijk haar hoog Edelens goed keuringe en ordre nodig hoeft, voor dat deselve met gerustheijd kunnen werkstellig gemaakt of ter uijt voet gebragt werden. na demaal de principaale wel eenig uijt stel kunnen lijden: soo is mijn Jnstantig versoek, dat uw Ed: na mijn de part alles gelieft te wikken en te meegen de saaken die verwerpelijk voorkoomen met reede teegen te gaan, en weegens de sulke maar in uw Ed: met mij men eenstemt de nodig ordre van onse hooge gebieders selve af te smeeken alsoo wel melt hunne beveelens daar door dan ook met meerder gerustheijd sullen kunnen geenen! voegende hier nog bij, dat geene vrindelijke wederlegginge omtrend alle deesen, mij eenigsins sullen vermoeijelijken veel min nadeelig kunnen zijn om reedene, dat ik met mijne voorstel„ lingen geene verkeerde Eijgen Eere, maar alleen het maare wel zijn van de maat„ schappije na mijn beste meetenschap bedoeld en alles daar gesteld hebbe na de tijd en toestand maar in, of voor ik schreef: latende het versetten der Hoog baakens 253 Van Maccassar onder dato 3: Meij 1760 Van Bantam den 12: Maij 1760. baakens, wanneer de tijen verloopen, met en beneevens het geheele Macassaarse bestier aan uw Ed: met gerustheijd mer Waar mede sluijte onder harte„ „lijke mensch en beede tot. God den resentlijken springe der aller zeege„ minge, dat het zijne divine Majesteijt behaage uw Ed: zijnen gunste genade en zeegen in een tot al het uwe nut en nodige rijkelijk te bedeelen: blijvende jk met maare en opregte hoogagtinge /:onderstond:/ Mijn heer /:Laager:/ uw Ed: volnaardigsten dienaar /: was getekend:/ J:t Blok /:in margine:/ Macassar jn't Casteel Retterdam geslooten den 10:' april en overgegeven primo Maij A:o 1760 Op de zeer hoog G'eerde qualificatie van uw hoog Edelens bij secreete letteren van den 23: der Jongst Gepasseerde Maendapril, mij bij den Koning ter audientie vervoegt en den vorst op eene beleefde Maniere de Ernstige overweginge van uw hoog Edelens voorgedragen hoe best op de verovering van de Engelse besettinge Natter en Tappianoelij, Hoog Edele Groot Agtb: wijdge„ biedende Heere en Wel Edele Heeren, Nevens D wel Edele Heeren Raden van Nederlands India, &=a. Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Groot Agtb: Wijdgeb: Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie in dienst van den staet der verEenigde Nederlanden Mitsgaders Gouverneur Generaal Batavia Bantam benevens Een 255 Van Tantam Den 12:' Maij 1760 Van Baatam Den 12:' Maij 1760. benevens thans de overgave van Banka„ hoeloe aen de fransen 't zij dezen de Possessie dier plaetse op de west cust van Sumatra aenhouden, of die verlaten, sonder aen een van beijde dier Natien aenstoot te geven den Peper in die zo lange Geu„ surpeerde districeten vallende, door wegen van de Jnlander en sonder mij direct daer mede te bemoeijen, te trachten machtig te werden dezelve in sComp: handen te E vervallen, door beraemde middelen met den koning en zijne ministers, die zo da„ nig dienende ingerigt te wezen dat in het behartigen van sEComp: voordeel den Engelse teffens alle regt veerdige re„ denen benomen werden, om zig over onse behandeling te beklagen. — zijn Majesteijt die een bijzonder wel behagen in mijne Gedane voorstel Geliefde te nemen na dien hem de selebolse landen reeds seedert een geruijmen tijd aen het harte Gelegen hebben, om die door de trec„ king van den Peper Corl, ook hoopte dezelve eens wederom heefte te wer„ „den en aenzijnen kroon vaste te hegen, bevont sig aenstonds seer beereijdwillig om tot deze conferentie te treeden, en niet alleen de middelen te beraemen, maer ook die werk„ stellig te maken, om in allen opsigten aen de hoog G'eerde Jntentie van uw hoog Edelens te voldoen, ten welken eijnde zijn hoogheijt mij deede deze in ik wensche ook bij uw hoog Edelens wel bevallende voorslag, die hij ten Eersten met de meeste voorsigtigheijt zoude soeken ter uijtvoer te brengen, bestaende, dat hij ten spoedigste en zeer bequaem perzoon als zijnen sen„ deling met goede ordres na Lampong Samanca soude stuuren als de naeste plaetse aen de aldaer sig bevindende Lampongse hoofden de beijde Pangerangs wierahoedania, en diwa Coesoema als mede den Kearia Doeta Mangala sijnen resident aldaer benevens het malijerse hooft den Ledeman boerwa Satana met secreete Last, om alle de Jnlanders door dies na bij heijt van 't districht seleboe tot aen bankahoeloe toe met den zelver aengrensende Gebergtens, onder lands aen te moedigen dat zij maer met veel Gerustheijt voort aen kunnen bevont Peeper E
English
From Bantam, the 12th of May 1760. Bantam, the 12th of May 1760. could deliver pepper to Samanca under kind treatment, and that for such a regulated price as he is accustomed to pay to his own subjects there, for which the mentioned chiefs would also lack no cash to help those Lampongers first, with the greatest readiness, to their satisfaction for the pepper crop they bring. On that occasion, I furthermore noticed that the King would gladly want to go a bit further and developed a particularly great desire to make use of these troubles on the West Coast, and, if the French did not form an establishment there, to seek to appropriate the Sileboese district as property, where the native inhabitants have long been very inclined to place themselves under Bantam obedience again, or else to relocate its inhabitants who, as one hears from Samanca, out of fear have all fled toward the mountains and thither, by amicable means with wives and children to his currently peacefully held Lampong lands, especially the closest ones such as Samanca and Tellok, in order through the increase of these new subjects willingly coming over and submitting to him to bring his Lampong territory in time into such a flourishing state as it ever was before. However agreeable I found, and especially this last proposal of His Highness, as being certainly a considerable improvement for his Lampong lands through the increase of subjects, and which could now through the troubles of this time perhaps happen very easily before the English might take possession again of their holding on the West Coast which they previously had there, I have nevertheless, in the hope of the favorable approval of Your Right Noblenesses, opposed both these desires of the King in a polite manner, and requested His Majesty that he please for the present go no further, pending further consent, than solely to comply fully with the intention of Your Right Noblenesses. This consists not in drawing the peoples away from the Sileboese and surrounding lands from their fixed residence, but rather in seeking to obtain by gentle guidance the pepper crop growing there, which could not happen if one were to deprive those lands of their necessary inhabitants; and secondly, that His Highness ought to exercise some patience before taking such a large step, which cannot occur without the prior knowledge and consent of Your Right Noblenesses, by first awaiting the approaching time to see whether the French would now seek to establish themselves there, or in time again the English. Regarding this latter nation, it is very much to be feared, if such were to happen shortly and the King's dealings were discovered with the appropriation of the usurped lands or by taking away all its inhabitants, that they, as a known haughty nation, might easily seek to take revenge upon the flourishing state of Samanca. Hereupon His Majesty urgently requested me to assure Your Right Noblenesses that in this weighty matter he would go no further than to comply fully with the serious consideration of Your Right Noblenesses and to give full satisfaction, and that he hoped, along with me, his issued orders might achieve the most desired objective to serve the Company's greatest advantage, the outcome of which one will have to hear shortly, which dutiful obligation the undersigned Commander will communicate further to Your Right Noblenesses. Thus I have the honor to remain with all due and deep respect, Right Honorable, Highly Esteemed, Far-Ruling Lords and Noble Lords, Your Right Noblenesses' very humble, submissive, and totally obedient servant, (was signed) W: H: van Ossenbergh. Bantam in the fortress Speelwijk, the 12th of May 1760. To Batavia. Bantam, the 12th of May 1760. From Sumatra's West Coast, the 10th of April 1760. Because on behalf of our masters we have now been obliged and compelled by the Count D'Estaing and the request of the regents to take possession again of Natter and Tappianolij, the undersigned finds himself obliged to bring most respectfully to the attention of Your Right Noblenesses, Right Honorable, Rigorous, Highly Esteemed Lord and Noble Lords. To His Excellency, the Right Honorable, Rigorous, Highly Esteemed Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, as well as on behalf of the same and the General Netherlands Chartered East India Company, Governor-General, together with the Noble Lords, Councilors of the Netherlands Indies.
Dutch transcription
25 Van Bantam Den 12: Maij 1760. welle Bantam Den 12: Maij 1760. — Van Peeper na samanca konnen leveren, onder een minsame behandeling, en dat voor zodanig Gereguleerde prijs zo als hij aldaer gewoon is aen zijn eijgen onderdaenen te beta len waer toe de Gemelde hoofden het ook aen geene Contanten soude komen te mancqueeren om die Lamponders voor haeren aenbrengende Corl, met de meeste veerdigheijt ter haerer Genoegen ten Eersten te helpen. — Bij die Gelegentheijt bemerkte ik nader ook, dat den koning wel gaaren wat verder soude willen gaan Eenen bijsonder groote lust kreeg om hem van deze troube„ len op de west Cust te bedienen, en zig so de fransen daer geen etablissement formeerde, het sileboese district, alwaer den Jnlander sedert lange seer genegen Geweest is om haer onder de bantamse Gehoorzaemheijt weer te stellen sig dit Gemelde Landstreek als een Eijgend om soeken toe te lijge„ nen, dan wel om dies Jnwoonders die doorschrik so als men van Sa„ manca hoort, alle na de Geblagtens en ook na aldaer verlopen sijn, haer na sijne thans gerust besittende Lampongse landen wel principaal de na bij Gelegenste als Samanca en Tellok door minnelijke weegen met rrouwen en Kinderen te plaetsen, om door de vermeerdering van deze tot hem vrij wil„ lige over Gekomen onder werpende nieuwe onderdanen, sijn Lampongs Ge„ bied door den tijd in eene zodanige flori„ saate staet te brengen als het zel„ ve nog oit voor dezen geweest is Hoe aennemelijk ik en dat wel voornaem dese laeste Propositie van zijn hoogheijt quam goed te vinden, als zijnde sekerlijk een Considerable verbeetering voor zijne Lampongse Landen, de vermeerdering van onder da„ „nen, en dat nuw door de troublen van desen tijd Misschien als zeer Gemac„ kelijk soude konnen Geschieden, een de Engelse wederom somtijds Possessie van haere bezitting op de west Cust die zij aldaer bevoorens Gehad hebben komen te nemen, so hen ik egter in hoope het E - 259 Van Bantam Den 12: Maij 1760. Van Bantam den 12: Maij 1760 lle het gunstige welneemen van uw hoog Edelens, deze beijde begeertens van den koning op een beleefde wijse tegen gegaan, en aen zijn majes„ teijt versogt hij Geliefde voor eerst niet verder te gaan, dan op nader toestemming als om volkomen alleen aende Jntentie van uw hoog Edelens te voldoen bestaende niet daer in om de volkeren uijt het sileboese en daer om heen leggende Landen van haere vaste woonplaets afte trecken, maer wel om den aldaer op wassende sig bevindende Peeper Corl, door een sagte leijding soeken machtig te werden het geene dan niet zoude konnen Geschie„ den indien men die landen van haere nodige jnwoonders quam te bevooren en ten andere dat zijn hoogheijt diende nog wat patientie te oeffenen een hij tot zo en groote stap, het geene niet buijten het voorweten en Toestem„ ming van uw hoog Edelens kan Ge„ schieden quam te treeden, in eerst den nadeerende tijd af te wagten of de francen haer nuw aldaer zou„ den soeken te stablisseeren, dan wel door den tijd weser om de Engelse, t' omtrend deze laaste natie seer te bedugten staet indien sulks binnen korten quam te Gebeuren, en de behandeling van een koning ont„ deckende met de toe Eijgeninge van de Geusurpeerde Landen, of door het weg neemen van alle dies Jnwoonders, sij als een bekende Frotshartige Natie, sig somtijds Ligtelijk op de florisante staet van Samanca souden soeken te revengeeren, hier op heeft zijn Majesteijt mij instantig versogt uw hoog Edelens te verzekeren dat leij in deze Gewigtige affaire niet verder soud gaan als om aen de serieuse over weginge van uw hoog Edelens ten volle te voldoen, en allesins genoegen te geven, dat hij daer toe hoopte neevens mij sijne Gestelde orders het aldergewenschte oogmerk mogten bereijken tot behar„ tiginge van sComp: meeste voor deelt waer van men binnen korten den uijtkomst sal moeten vernemen, die schuldig pligt 261 Aan. Bantam Den 12: Maij 1760 — Van Sumatrs dest Cust Den 10:' April 1760 pligt, den ondergetekende Com„ mandeur, nader aen uw hoog Edelens sal Communiceeren so hebbe ik de Eere met alle verschuldigde, en diep ontzag te zijn (:onderstond:/ Hoog Edele groot agtb: wijdgebiedende steene en wel Edele Heeren (:Lager:) uw hoog Ede„ lens seer onderdanige en ootmoediga Gansch Gehoorzame Dienaeren (was Getekent) W: H: van ossenbergh (in margine:) Bantam in't for„ tres Speelwijk den 12: Meij 1760 Batavia Wijl men voor onse heeren meesters thans door den heere graave D' Estaing en 't ver„ zoek der regenten verpligt, en genoopt sijn Geweest, Natter en Tappianolij weder in possessie te neemen, vind den ondergetekende sig verpligt, uw hoog Edelens op het al„ ler Eerbiedigste onder 't oog te brengen, Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtb: Heere en wel Edele Heeren Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Gestrengen Groot agtb: Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie ten dienste van den staat der verEenigde Nederlanden mitsgaders van wegens de Zelve ende Generale Ne„ derlandsche Geoctroijeerde oostJndesche Comp:s Gou„ Verneur Generaal. - Benevens D Wel Edele Heeren Raden van Nederlands India. omme —.
English
263 From Sumatra's West Coast, the 12th of May 1760 From Sumatra's West Coast, the 10th of April 1760. in order that, in case your Right Excellencies might intend to reinforce the aforementioned conquests with some troops and take up post in a secure yet economical manner, it is also absolutely and most urgently necessary that someone among the qualified persons present here be commissioned by your Right Excellencies to clear the entire north, to place all lands under their lawful regents and chiefs, furthermore to remove all old contentious differences and disputes by some applicable political means toward a final settlement, as well as to enter into a new contract with the grandees of the land up to Chincol enclosed, and in a word to bring all the peoples to the north, who have now been estranged for some years, back into a good humor under their former protector, so that the Company alone may come to profit from the products of those lands, just as in former times; regarding which Natter and Tappianoelij are currently neglected places, whose first regent of the land, Bagindo Maharadja Lello, began to raise his horns all too prematurely against Dato Bazaar and Radja Darat, having been, entirely contrary to my expectation, all too hasty upon his first arrival at Natter to demand immediate accountability and satisfaction for various fines that had been received in earlier times by the said Dato Bazaar and several others of this faction of his from one person or another condemned according to their laws; with which the said Bagindo, in my opinion, could well have exercised some patience until such time as he had somewhat more power and men at hand, in case Dato Bazaar and associates did not wish to make peace with him, for which Dato Bazaar had not yet given him the slightest reason to the contrary, but rather, out of fear that the Achinese, being enemies of the English nation, might sometimes suddenly come upon him, having retreated to the uplands upon the arrival of the said Bagindo, who absolutely demanded that Dato Bazaar (who had meanwhile exercised the chief regency of Natter during the time that Bagindo was a minor) should yield it to him; whereupon Dato Bazaar had him answered that he would very willingly cede all lawful privileges and prerogatives to him, Bagindo, but since he had now already obtained forgiveness from the Company for his committed misdeeds, and was also at the same time recognized as regent, he comes to request maintenance from the Company; regarding which Bagindo has already been notified in writing that, in case he does not intend to live in friendship with Dato Bazaar and associates, we shall leave all troubles and mischief that could very easily arise in time from his premature lust for power solely to his own account and responsibility; but having yesterday received news from the said Natter regents that all differences between them had been settled, as appears from the enclosed original letters which they have written to me, among which is also accompanied one from a certain Southan Bancahoulou, who was for many years among the English at Natter, and comes to make a request to be allowed to remain under the protection of the Company, with an urgent plea to be permitted to come over here once, which I shall permit him as soon as the English prisoners of war are gone from here; so that these lands to the north ought to be cleared, and their inhabitants freed from all molestation and violence of one or another ill-intentioned persons, so that the Company may enjoy the most secure possession thereof, regarding its properties, prerogatives, and most profitable trade on this Coast appertaining from of old; in hope and prayer that this general clearing of the lands to the north will bring about such effects that this Coast, through an ample trade, will keep its head above water in the future more than ever, and that this separate liberty taken by me may be viewed with a favorable eye by your Right Excellencies, as originating from a constant attentiveness to how I, according to my humble abilities and duty, shall be able to show the greatest service to the Honorable Company, that I always am with the highest veneration. (at the bottom was written:) Right Honorable, Valiant, Highly Esteemed, and Noble Sirs, (lower:) your Right Excellencies' humble and very obedient servant (was signed:) F. van de Wall. (in the margin:) Padang on Sumatra's West Coast, the 10th of April 1760.
Dutch transcription
263 Van Sumatras West- Cust Den 12:' Maij 1760 Van Sumatrs West Cust den 10: April 1760. omme bij aldien uw hoog Edelens van in„ „tentien mogte wezen, voorn: Conquesten met eenige mansz:, te versterken en op een secuure dog menagieuse wijse post te vatten, 't absolut ook wel ten uijterste noodsakelijk is, dat er ijmand van de hier zijnde gequalificeerdens, door uw hoog Edelens gecommitteerd wierde, omme de gantsche noord te suijveren, alle landen onder hunne wettige regenten en hoofden te stellen, voorts alle oude questieuse verschullen en differenten door eenig appli„ ceerent= Politicq= middel, tot eene finaa„ le beslissing, uijt den weg te ruijmen, mitsgaders met de landgrooten tot Chin„ col ingesloten, de novo Contract aen te gaan, en met een woord alle de thans eenige Jaeren om den noord vervreemde vol„ keren, weder in een goeden luijm onderharen voormaligen beschermheer te brengen, op dat de Comp: van die lands producten, even als voortijds, alleen mogen komen te profiteeren, waer omtrent natten en Tappianoelij thans verwilderde plaetsen zijn, wiens eerste lands regent bagindo maharadja Lello, sijn hoorens al v ontijdig begon op te steken, tegens dato bazala„ en radja Darat, als zijnde gansch tegens mijn verwagting bij zijn Eerste aenkomst op natter al te voorbarig geweest omme so subiet reekenschap en voldoe„ „ning af te vorderen, van diverse boetens, die door Gem: Dato bazaer, en meer anderen van dezen zijnen aenhang in vroegere tijd vandeze of geene na hunne wetten Gecondemneerdens ontfangen waere waar mede gem: baginde, mijns bedunkens wel eenig gedult hadd kunnen oeffenen, tot er tijd toe, dat hij wat meerder magt en volk aen handen had inge„ valle Dato bazaar C: S: zig met hem niet wilde bevreedigen, waer toe Dato bazaar hem nog geen de minste redenen van't Contrarie had gegeven, maer wel uijt vreese dat de atchienders als vijanden van de Engelse natie sijnde hem somwijlen telijk wilde komen sig nade boven landen Geretireert hebbende op de komst van gem bagindo, die absolut begeerende, dat Dato bazaar /:dewelke het hoofdregent„ schap van nater intussen geduurende den tijd heeft waergenomen, dat bagindo minderjariges geweest :/ aan hem zoude afstaan, waer op dato ba„ zaar hem heeft laten antwoorden, dat hij alle wettelijke voorregten en pierogativen aan hem bagindo seer gaerne wil de Cedeeren, maer dewijl hij hij de Comp: over sijne begaene misslagen thans al vergielfenis 265 Van Sumatr„s Oest Cust Den 10:' April 1760 Van Sumatr Wes=t Cust Den 10: April 1760 vergiffenis Geobtineert hadde, en ook teffens mede als regent erkent wierde, aen de Comp: om mainctien komt te verzoeken, waer omtrend bagin„ de reeds aengesz: is, om bij aldien hij niet van neening is met Dato bazaar C: S: in vrindschap te leven, wij alle troubles en onheijlen, die heel ligt uijt sijne voorbarige heerslugt in der tijd Gebooren soude kunnen werden voor zijn eijgen reekening en verant„ woording alleenelijk overlaten; - Dog op gisteren van gem Natterse regenten tijding bekomen hebbende dat alle verschillen tusschen hun bij gelegt waren. blijkens d ingesloten origineele brie„ ven, die dezelve aan mij Geschreven hebben, onser welke nog eene verselt is, van sekeren Southan Bancahoulou, dewelke lange Jaeren onder de Engelse tot natter is geweest, en versoekt komt te doen omme sig onder bescherming vande Comp: te mogen blijven, met Jnstantie om eens dit heens te mogen over komen, het geen ik hem als de Engelse krijgsgevangene hier van daan zijn, permittee„ ren zal so dat deze landen om den noord ge„ suijvert, en dies ingesetenen voor allen overlast en geweld van dese of geene quaede geintentioneerdens berrijd dienen te werden op dat de Comp: daer vande versekerste bezit„ „ting, omtrend haeren van ouds her af Compotee„ rende Eijgend ommen prerogativen en voordee„ ligsten handel ter deser Custe, mogen Jouisseeren; Jn hoope en beede, dat dese Generaale lands suij„ vering om den noord sodanige Effecte sal te wee„ ge brengen, dat dese Cust door eenen ruijmen handel, in't toekomende meer dan ooijt, het hoofd boven water zal komen te houden, en mijne dese aparte genomen vrijheijd, bij uw hoog Edelens met een gunstig oog aengezien zal mogen werden, als uijt eene geduurige attentie herkomstig te weesen, hoe ik na mijne geringe vermogens, en pligt ten meesten diensten der E Comp: sal kunnen tonen dat altoos met de hoogste veneratie ben. . /:onderstond:/ Hoog Edelen Gestrengen Groot agtbaaren Heere En wel Edele Hee „ren (:Lager:) uw hoog Edelens onderda„ nige en seer Gehoorsaeme Dienaer (:was Getekent:) F van de Wall. (in margine:) Padang op Sumatras westcust den 10: april 1760— ting -
English
267 From Amboina, 20 May 1760 From Amboina, 20 May 1760. Batavia To his Excellency The Highly Noble, Strict, and Right Honourable Lord Jacob Mossel General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as, on behalf of the same, Governor-General, and the Right Noble Lords Councillors of the Netherlands Indies Highly Noble, Strict, Great, Right Honourable, Valiant, Right Wise, Prudent, Very Generous Lord, and Lords Along with Your Right Excellencies' general orders, having also received your very honoured separate letter of 29 December of the past year 1759, I now have the honour, likewise in special response thereto, to assure Your Right Excellencies through this, my humble and most respectful submission, that both in regard to the extirpation of all the bastard growths of cloves and nutmegs—which are considered by Your Right Excellencies to be to some degree a matter of concern with respect to the Honourable Company's so highly prized spice trade—I shall, as bound in duty, continuously exert my utmost efforts; and that at the same time, for the greatest possible security of the exclusive possession of all genuine spices within the enclosed districts of this Government, I shall put into execution all that in this regard has been of Your Right Excellencies' approval and pleasure to command and prescribe to me; having directly distributed the same to all the joint heads and residents of the respective factories, and commanded and recommended what is required for observance regarding that which each has to perform in their respective domains. Meanwhile, the ordered lookout post on the outer coast of Hoeaumohel is also to be erected and established as soon as the timber and other necessities required for it shall have been brought into readiness; 269 1760 Amboina, 20 May From From Amboina, 20 May 1760 and on which the native population from the districts of Hila and Laricque is already actively working, given the opportunity that arose from the dispute that had been active for several years between them and the peoples of Manipa, but has now been settled and detailed both in our resolutions of 25 March and in the currently outgoing very humble general advices under the main section on the Hongi, concerning an usufruct granted from of old to the first-mentioned for the pounding of the sago trees still to be found in a certain depopulated strip of land situated nearby, named Nanuat; having apprehended that, upon proposing this work to them, also for the purpose of a somewhat better security of that aforementioned privilege of theirs, they all declared themselves very ready and willing to do so in the service of the Honourable Company; such that I estimate this will be able to take effect on the occasion of the very next Hongi; intending then likewise, either for a permanent residence, or rather precisely so as never to let any specific group take root in those quarters again, to place there, in rotation every 6 months for joint cohabitation, such people as have hitherto, under the name of forest-guards of the Hituese with respect to the aforementioned Nanuat, now and then been sent thither from virtually every separate negorij, in order thus also somewhat to strengthen that small post, or to put it out of danger from the attack of any roaming rabble, as well as with the purpose that from these men, at the least expense, all those can also then be found who may be required to man the sailing orembaai to be kept there, and for various daily services on all occasions; and whereby I believe that then this place, as well as all the other quarters of this province, will be sufficiently secured against any unknown incursion to the danger of hidden illicit spice trading; just as it were to be wished, in my very humble opinion subject to Your Right Excellencies' highly wise correction, that likewise the pretended superiority of the King
Dutch transcription
267 Van Amboina Den 20 Meij 1760 Van Amboina Den 20:e Maij 1760. Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Gestr: Groot Agtb: Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie ten dienste van den staat der verlenigde Nederlanden, mitsgaders, wegens deselve, Gouverneur Generaal, ende wel Edele Heeren Raden van Nederlands Jndia Hoog Edele, Gestrenge groot, Agtb: Manhafte, wel wijze, voorzienige, seer Genereuse Heer, en Heeren Nevens uw hoog Edelens Generale ordres, mede hebbende mogen ontfangen, derzelver seer gere„ nereerde aparte van 29. december des Gepas„ seerdens Jaers 1759. zo heb thans d' Eer, omme insgelijx ten diens bijzondere rescriptie uw hoog Ed:s door dezen mijnen nedrigen ten Eerbiedigsten te verzekeren dat zo in opzigte der fotirpatie, van alle de bij uw hoog Ed: met relatie tot sComp: zo hoog dierbaren specerie handel eeniger maten als zorgelijk gehouden werdende, bastaend= ge„ wassen van Naguelen en Nooten, schuld„ pligtig, niet zal manqueeren, zo wel ge„ duuriglijk mijne devoiren aen te werden; als dat teffens, ten allen mogelijken verse„ kering, der privative possessie, van allen veritabelen= specerie, binnen de ingeslooten districten deses Gouvernements ten Executie staa te stellen; alles 't geen ten dien reguar„ de van uw hoog Ed:s approbatie en goedvinden geweest is, mij te beveelen en aen te schrijven; dren Eens als aen de Gesalmentlijke hoofden, en residenten der bijsondere Comptoiren, zulx een en ander, dan rede bedeelt, en met betrecking van 't elk in den Haeren te verrichtene, 't vereijste ten observantie bevoolen, ende Gerecommandeert hebbe. Terwijl ook den Geordonneerden uijtkijk Post, aen den buijten Cust van Hoea„ mohel staet opgericht, ende Gelegt te werden zo ras 't daer toe benodigde van Houtwerken, en andere noodwen„ digheden, zal wezen ingereedheijt dat E gebragt 269 1760 Amboina Den 20: Maij Van Van Amboina Den 20: Maij 1760 gebragt; en waer aen den inlander, uijt de dis„ trichten van Hila en Laricque, reeds werkeelijk bezigh is, vermits den Gelegentheijt, der al 't zedert eenige Jaeren, tussen die, ende volkeren van manipa levendigh geweest, dogh thans afgedaene en in omstande zo wel ter onzer resolutien van 25: Maert als thans mede afgaende zeer nedrige gemeene adri„ sen onder 't hoofddeel der Hougij vermeld zijnde differenten, omtrend een aen eerst gem van ondsher, gegund vrucht Gebruijkt, tot t kloppen der nog gevonden werdende zagoe boomen, in zekeren, daer omtrend Gelegen, ge„ depopul eerden, strook lands Nannat Genaamd :/ Geapprehendeert hebbende, om hun dien arbeijd onder 't voorstel, al mede ten eenigen beteren versekering van even„ gem: dat hun voorrecht, voorteslaen, zich alle ten dienste der Ed: Comp daer toe zeer gereed en gewillig verklaerd heb„ ken; sodanig dat Gisse, zulks ter oc„ casie van den eerst weder aenstaenden Hougij zijn beslagh te zullen kunnen doen hebben; niet;, teffens als dan 't zij ten vast verblijf, dan wel omme Just geen bijzonder volk ooit weder in die quartieren te laeten wortelen, ten wisseling om de 6/m:n tot gemeenen saemen woning, aldaer te plaetsen, de sodanige volkeren, als tot nog onder den naem van boswachters der Hitoeesen met opsichte 't voorm: Nanuat nuw en dan, uijt genoeg elk bij zonderen negorie, nae derwaerds zijn gezon„ den geweest om dus almede dat Postje, eeni„ germaten zo wel te sterken, ofte voor den aenval van eenig swervend geboef te buijten gevaer te stellen, als te gelijk ten oogmerk, dat uijt dien manschap ook dan dus danig al teffens, tot de minste kosten zullen kunnen gevonden werden alle de zuldee als ten bemanning vanden aldaer te houdene zeijl=o„ renbalij, en dese af geene daegelijkese diensten ter aller gelegentheden, vereijscht zouden mogen werden; En waer mede vermeene, dat als dan dien oord, zo wel als alle de verdere quar„ „tieren dezer provintie, genoeg voor allen onbekenden inval tot gevaer van verborgen morzerijen, wel zodaenigh zal versekert wezen; als 't na mijne zeer nedrige opinien tot VW hoog Ed:s Hoogwijse cor„ rectie, te wensen waere, dat mede den Gepretendeerden superioniteijt vanden die Koning N
English
From Amboina, the 20th of May 1760. From Amboina, the 20th of May 1760. King of Tidor, and the continual navigation of his subjects from these widely extended lands of Weda, Patanij, Almahera, and the Papuan Islands to the east end of Great Ceram, and from there vice versa, as well as apparently no less for the fairly suspicious favoring, also of the navigation further west toward Bouton and all further districts of Celebes, might in some measure be suppressed and curbed; since it now indeed appears as if that ruler, regarding the former, entertains far higher notions than merely claiming a fief right granted by the contract of 5 May 1700; also in the latter case, regarding the navigation of his subjects, he would perhaps most gladly wish to forget what was stipulated by that of December 1734; according to the evidence that I have the honor to impart to Your Right Honorables in greater detail, both by general letters and various papers accompanying the same marked N: W:; and wherefore I therefore take the liberty, for the sake of brevity, to conduct myself very respectfully in this matter, also at the same time it may appear to Your Right Honorables that already by letters of last March satisfaction has been given to the information recommended by Your Right Honorables to the ministry in Ternaten, as to what liberties in that regard exist there, or might at any time have been granted to the Tidorese, hitherto unknown here; while I now also quite humbly offer to Your Right Honorables the secret resolution passed in our joint assembly on the 24th of April last with respect to various vagrants, who perhaps knew some harmful track in that eastern corner or at least were very much seeking the same, who were recently brought up here and secured in irons on this occasion, passing to the honor of Your Right Honorables' highly wise dispositions, together also with such papers in originali as will fully elucidate to Your Right Honorables both their examination and the confiscation of their vessel and what was found therein; just as to that end I also at the same time have the honor to attach the copy of that note which was dispatched to the commander on the Company's cruising pantjalling for information regarding 273 From Amboina, the 20th of May 1760. From Amboina, under date the 20th of May 1760. the other vagrants, also mentioned in the aforesaid resolution, already sent off a month previously under such precautions and agreement with the Orang Kaya of Keffing named therein, as give me cause to hope for something good to such an extent as the word or promises of any Cerammer can be trusted; and regarding which I wish to be able to impart the best effect to Your Right Honorables by the next opportunity. While in the meantime I conclude this by commending Your Right Honorables' highly venerated persons and the high interests of the Company to God, and calling myself very respectfully. Below stood: Right Honorable, Valiant, Highly Esteemed, Brave, Prudent, Provident, Most Generous Lord and Lords. Lower: Your Right Honorables' very humble servant, was signed: M. J. van Idsinga. In the margin: Amboina, Victoria, the 20th of May 1760. And thereunder: P. S. I also have the honor to present to Your Right Honorables in a separate packet a lot of so-called olas or written leaves, which for lack of a linguist I could not have translated, if they might serve for any further speculation to Your Right Honorables. Thursday, the 24th of April 1760. Council of Policy, absent the Captain de Fancs and the shopkeeper Chuijpenning due to indisposition. Being produced in the secret meeting by the Governor, after declaring to have done so for special reasons, a certain report made to His Honor by the Merchant and Fiscal De Villeneuve, having as an annex five distinct statements or depositions of as many vagrants seized a few days ago behind the land of Bouro, brought hither, and handed over by His Honor for secret examination; who, along with their former nachoda named Laiboe, originating from Boni and Bouton, clearly seemed to have had the intention to proceed with their voyage to Great Ceram or especially the always suspicious island of Ceram Laut, for the purpose of possibly engaging there from time to time in the illicit smuggling trade in the Company's so highly valuable spices, had they not, as aforesaid, been prevented therein and brought hither in custody, so that one and all in all circumstances
Dutch transcription
- Van Amboina Den 20:' Maij 1760 /. Van Amboina Den 20: Maij 1760 / koning van Tidor, en Continueelen vaert van desselfs onderhorigen, uijt deze weijd uijtgestrekte landen van weda Patanij Almahera, en Papouse Eijlanden op 't oost Eijnde van groot Ceram, en van daer zo wel vice versa, als apparente niet min ten vrij suspecte fovering, al mede der vaert, meer om de west nae bouton, en alle ver„ dere quartieren van Celebes, eenigermaten zou„ de kunnen werden gedeprimeert ende inge„ toomd; vermits 't thans wel schijnende is, als of dien vorst, omtrend 't eerste, vrij hoger gedachten, dan wel alleen van een bij Con„ tract van 5 maij 1700:/ Item vergund Leen„ recht makende; ook in't laaste 't geconti„ tioneerde /. bij dat van December 1734. / in reguarde der voert zijner onderdanen misschien mede, wel 't liebst als vergeten zoude willen; nae de blijken die de een heb zo bij gemene brieven, als diverse den zelven met N:= W: verzellende papieren VW hoog Ed:, in meerderen omstande te bedee„ len; en waer aen derhalven de vrijheijt, neme, mij ten dezen, kortsleijts halven zeer eerbiedigh te gedragen, also ook teffens /gelievende/ uw hoog Ed: daer bij zal mogen voorkomen, dat reeds bij brieven, van W: Maert Jongstl: voldaen is aenden door uw hoog Ed: gerecommandeerden informatie bij het ministerium in Ternaten, wat vrijheden daeromtrend plaetze hebben, ofte te eeniger tijd /:alhier noch onbekent aende Tidoreesen verleend zouden mogen wezen; terwijl thans uw hoog Ed:s noch gansch onderdanig aenbiede, dne, ter onzer gemene vergadering den 24. april Jongstleden gevallen secrete resolutie in opzichte van diverse swervers, die misschien wel eenig schadelijk spaor in dien oosthoek geweten dan wel althoos zebeer 't zelve zoeken willende/ Jongst alhier zijn opge„ bracht en /:in den Keten verzekerd :/ ter deser Gelegentheijt, tot vereere VW hoog Ed: Hoog„ wijse dispositien overgaen, nevens mede de sodanige papieren in originali, als VW hoog Ed:s zo omtrend derzelver Examinatie, als confiscatie van hun vaertuijgje, en't daer in gevondene ten vollen zullen mogen elu„ cideeren; even eens als ten dien einde, ook teffens noch de een heb dezelve bij te voe„ gen, 't afschrift van dat briefje, 't welk aen den gezachvoerder op sComp: kruijs pantjalling ten informatie omtrend. mogen do 273 Van Amboina Den 20 Maij 1760. — Van Amboina onderdato den 20:' Maij 1760 / de almede, ter voorsz: resolutie vermelde, andere swervers, rads een maend bevorens, al hadde afgezonden, onder zodanigen voor zorge en afspraek, met den daer bij genoemden orangcaija van Keffing, als mij, Door den heer Gouverneur :/ nae verklaering in zo verre, wel iets goeds doen hopen, als op 't woord of de beloften, van eenigh Ceram„ om bij sondere redenen :/ ter secrete bezaingne Gepro„ „mer te vertrouwen is; en waer omtrend wen„ duceert zijnde zeker door den Koopman en sende ben uw hoog Ed: p:r naesten, 't beste effect fiscaal De Villeneuve aen zijn Ed gedaen te zullen mogen bedelen. Terwijl intussen kercht ten bijlage hebbende, vijf bijzondere verkla„ dan dezen besluijte, met Vw hoog Ed: zeer ringen dan wel depositien, van hoen zo veel Gevenereerde Personen en Hoge belangens voor weijnige daegen agter 't land van bouro der Maatschappije, Gode te bevelen, en mij seer opgevatte; herwaerds overgebrachte; en door eerbiedigh te noemen. — /:onderstond/ Hoog zijn Ed: ten secreete examinatie overgegeven Edele Gestrenge, Groot Agtbaere manhafte swervers, dien nevens hunnen geweesen nachoda, wel wijse voorzienige, seer Genereuse naemens Laiboe uijt boni en bouton her„ Heer en Heeren, (lager:/ uw hoog Ed: zeer komstig niet onduijsterlijk schenen voornemens onderdanigen Dienaer was Getekent:/ M. te zijn geweest, om nae groot ceeram dan wel speciael 't altoos suspecte Eijland Ceram Laut J: van Jdsinga /in margine:/ Amboina vic„ ten mogelijk aldaer van tijd tot tijd, wel ge„ toria Den 20 Maij 1760 /endaer onder/ P: S: dreven werdende smokkelhandel, indE noch heb d' Eer uw hoog Ed: in een apart Comp: zo hoogwaerdige specerien, den reise pacquette te presenteeren Een partij zo genaemde door te hebben willen zetten, bij aldien als olaes of beschreven blaederen, dien bij man„ quement van taalkundige niet heb voorm: daer inne niet verhindert, en in kunnen doen translateeren, often eenigen verderen versekering herwaerds aengebragt waeren, speculatie aan Uw hoog Ed dienen zouden mogen in diervoegen dat een en ander in allen. Donderdagh Den 24:' SAp:l 1760 Vergadering van Politie absent de Capit: de Fancs, en winkelier Chuijpenning mits indispositie. — omstande
English
275 From Amboina, dated 20 May 1760 From Amboina, dated 20 May 1760 circumstances, very alarming considerations would come to light, and could no less be deduced further; both from all the collective declarations of those people, and particularly the singular behavior of the aforementioned Nakhoda of theirs, leading to undeniable suicide at the time when he saw himself on the one hand thwarted in his intention, and on the other hand secured for transport to this place; under further inquiry by His Honour as to what might best be resolved with regard both to the abovementioned detainees in general, and in particular also in connection with the general coherence of these matters. Thus, after the reading of all those papers, running as follows. To the Right Honourable Sir Meijert Johan van Idsinga Governor and Director of this Province with its dependencies thereof Right Honourable Sir @ In compliance with your Right Honourable Sir's respected order, I, the undersigned Fiscal, before the monthly passing members and the secretary of the Honourable Court of Justice, have interrogated and examined as closely as possible the people sent here from Bouro, originating from Boni and Bouton, named Saling-Laimoe, Saumara, and Labajerie, and individually demanded from them such reports as respectfully accompany this under register, from which it will appear to your Right Honourable that the first three mentioned persons had sailed for hire and debt with the Nakhoda Laijiboe of Boni in order to barter for oil, coconuts, and tripang at Bouton. However, having arrived there, the said Nakhoda was pleased, instead of doing so, to purchase Boutonese clothing and other merchandise, after which the abovementioned Labajerie, who resided there, boarded the paduakang of his own free and unforced will in order to visit his brother Lapattie on Ceram Laut, who resided and was married there as well as on Bouton; so that he will have understood well beforehand from that Nakhoda what their destination was, as it consequently also appeared they had sailed from there to barter (as they claim) sago and tripang on the said coast, had they not, through want of water, been obliged to turn the prow behind the land of Bouro, and 277 From Amboina, dated 20 May 1760 From Amboina, dated 20 May 1760 had to turn, where they came ashore in the river of Wakolma, where they were discovered by the Orangkayas of Selassie and Siwar, who also made this known to the Orangkaya Marcoela and the Captain of the Alfurs and Samisa, who then went there together, and having inquired after their pass, received as an answer that they did not possess such, for which reason they had proposed to go to the Bouro chief to give notice of their arrival, which they likewise had refused, saying they did not wish to come near any Dutchmen, and asking whether they could not obtain cloves in exchange for cloth. This was assured by these Bouronese that they would obtain it by waiting 2 to 3 days, during which time they had learned that they intended to go to Ceram Laut to barter for those spices; however, finding an opportunity in the meantime, they surrounded them, bound them, and brought them to Bouro; over and above the Nakhoda, who died at Cawierie because (although securely bound) he had beaten his head and body so severely against the ground, hull, and mast of the Chiampang, that he certainly brought about his death thereby, which likely happened out of fear; since he could easily understand that he had trespassed against the Company's monopoly trade, and would be called to account for what he had done and intended to do there on the previous 2 to 3 voyages and this last one; although they could well conceal such, like Labajerie, who 5 years ago was on Ceram Laut with one from Bouton named Tapoesamie, and that, as he pretends, to fetch sago, which is not easily believed, because according to reports little or no sago grows in this settlement, and secondly, they would not risk being overtaken and captured by the cruiser for that, since they can obtain rice in their own country; wherefore it shines through quite clearly that they are heavily engaged in smuggling, although they do not wish to be candid about it, the more so because Labajerie declares that Tapoesamie (with whom he had sailed) had a wife on Bouton and on Ceram, to and fro which he, as well as his brother Tapattie, had and has navigated each time with both Boutonese and Ceram vessels; from this it appears that people of Bouton remain on the coast of Ceram, which can only tend to the great detriment of the Company; as it is very possibly done with the aim of providing themselves with a supply of spices, of which Labajerie will surely have knowledge, although he stubbornly denies it; furthermore, it also appears that more of these faithless rovers have steered for Ceram Land in this year, of whom the names of the Nakhodas still remain unknown; so that from the
Dutch transcription
275 Van Amboina onderdato den 20 Maij 1760 Van Amboina onder dato den 20:' Maij 1760 omstende, ten zeer zorgelijke na gedagten, te blijken quame, en niet min, al verder waere afteleijden; zo wel uijt allen dier„ volkeren gesaementlijke de Clacatoiren, als wel voornamentlijk 't bijzondere gedrach der voorsz hunnen Nachoda tot ongetwijf„ belden zelfs moord, ten tijde en wanneer zich ten eenen in zijn voornemen verhin„ dert; en ten anderen tot transport nae alhier heeft verzekert gezien; onder verderen zijn Ed: vraege, wat men in opzichte zo der bovengem: gedetineer„ dens in't gemeen als wel inzonderheijt, almede met betrecking op den Generaelen zae„ menhang dierzaken; ten besten resolveeren zoude mogen. zo wierd nae Lecture aller dier papieren, luydende als volgt. Aan den Wel Edelen Agtb: Heer Meijert Johan van Idsinga Gouverneur en Directeur deser Provintie met den resorten van dien Wel Edele Agtb: Heere @ Ter voldoeninge, van uw wll Edele agtb: Heer Geres„ pecteerde ordre hebbe ik ondergetekende fiscaal voor de maen„ delijkse passeerende Leeden, en den secretaris van den Ed: agtb Raad van Justitie, so na doenlijk ondervraegt ende g'ex„ amineert de alhier van Bouro opgesondene volkeren van bonien bouton, met naeme Saling=Laimoe, Saumara en Labajerie en van haer liede afsonderlijk ingevordert sodanige relaase als dese eerbiedig onder register zijn versellende, alwaer uijt uwel Edele agtb: Exident zal blijken dat de drie Eerst gem: volkeren voor huur en schuld met den anachoda Laijiboe van boni waeren gevaeren ten eijnde op boutou, olij, clappus en tripangs in te ruijlen Edog aldaer gekomen zijnde heeft 't gem: annachoda gelust in plaets van zulks te verrigten, boutonse klederen, en andere negotie waren in te kopen na 't welke zig bovengem: Labajere, die daer was woonende, uijt vrije en onbedwonge wil aenboord van de padawakan had begeven ten fine op CleramLaut, zijn broeder Lapattie die aldaer, so wel, dan op bouton huijsrestend en getrouwt was, te besoeken; Jnvoegen wel bevoorens van dies anachoda zal hebben verstaan, waerde wil na toe souden zijn gelijk dien volgens ook is gebleken van daer wae„ ren gezeijlt, om op gem Cust (so voor geven / sagoe en tripangs te trocqueren, so niet door Gebrek van waeter, desteeven na agter 't land van bouro hadden moeten en 277 Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760 Amboina onder dato den 20 Maij 1760 Van moeten wenden, daer in de revier van wakolma sijn aengeland, alwaer door de orangkaijs van selassie en Siwar zijn ontdekt, die zulks ook aenden orang „kaij marcoela en den Capitain der alfaerees en Samisa hebben bekent gemaekt, de welke als doen niet den andere daer heen zijn gegaen. en na haer pas geinformeert ten antwoord hebben be„ komen, zulx niet te bezitten, waerom dan de„ zelve hadden voorgeslagen, om na 't bouros op„ perhoofd te gaan en kennisse van haer komst te geven, 't welke almede hadden geweijgert, met te zeggen bij geen hollanders te willen komen, en of geen nagulen in ruijling voor kleedjes konde bekomen. het geen door dese Bouroneese wierd versekert, door 2 a drie dagen vertoevens te zul„ len Erlangen, in welkers teijd, zeij hadden verno„ men, dat van gedagten waeren, na cerram Laut te gaan, om die specerien in te ruijlen; Edog intussen occasie vindende, hadden zij haer omringt, vastgemaekt en na bouro aengebragt; buijten en behalven den mnachoda, die op Cawierie is gestor„ aen door dien. /. schoon vast gesonden:/ sijn hooft en lichaem so sterk tegens de grond, boord, en mast van de Chiampang had geslagen, dat daer door sekerlijk de dood heeft toegebragt 't welk waerschijnelijk door vreese is voor„ gekomen; Ter wijl ligtelijk kon begrijpen, zig in 'sComp: eijgen, handel te buijten had gegaan; en afgevordert soude worden wat de voorgaende 2: a. 3. reijse en dese laeste, daer had en wilde verrigte; schoon zulx wel konde bedekkie, zo als Labajerie, die over 5: Jaeren met eenen van bouton, in naeme Tapoesamie op Ceeram Laut is geweest, en dat zo voor geeft om zagoe te haelen, 't geen niet wel is te geloven, om dat volgens 't zeggen op dit gehugt, weijnig of geen Lagou is was„ sende, en ten anderen, daerom niet zullen waegen om door den Kruijser agterhaelt en opgebragt te werden, daer in haer land reijs hunne bekomen; weshalven wel duijdelijk komd door te straalen dat zij haer sterk met morserijen komen op te houden, alhoewel daer over niet regt willen uijt komen te meer door dien Labajerie verklaert Tapolsamie /:waer mede hij had gevaeren. /. een vrouw op bouton en op ceerom heeft gehad waer telkens over en weder so met boetonse, als ceramse vaertuijgen als ook zijn boeder Tapattie had en heeft genavigeert; over sulx geblikt dat er volkeren van bouton op Clerams cust zijn blij„ vende, dat niet anders dan tot groot nadeel aan de Comp: kan strecken; alzo wel mogelijk uyt dit oogmerk geschied om zig in voorraet van specerijen te voorzien waer van Labajerie wel kundschap zal hebben, schoon zulks hardnekkig komt te ontsienne; voorts bleijkt 't ook dat er meer vandese trouweloose sweavers, in desen Jaeren, na Ceram Land zijn gestevend, waer van de naeme der annachodas nog onbekent zijn. blijvende; sodat uijt de
English
From Amboina, dated 20 May 1760 Amboina, dated 20 May 1760 From all influx of matters, it is thoroughly to be gathered that this nation cruising at Ceeram is very harmful, and as I have been able to discover nothing further from these peoples due to the incapacity of the language; so I hope hereby to have satisfied the highly esteemed intention of Your Honorable Excellencies, while in this confidence, with deeply bound veneration I name myself below: Honorable, Worshipful Lord lower: Your Honorable Excellency's very humble and obedient servant was signed J A D Villenieuwe in the margin: Amboina Victoria this 24 April 1760. —. Today, 11 April anno 1760. Appeared before the undersigned ordinary monthly officiating Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this Castle Victoria, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander D'Villeneuve, Saling from the negorij Bonij, aged by estimation 30 years, who upon interrogation and at the requisition of the Honorable Instituting Officer declared: That he is a native of Bonij and was hired there by a certain Laiboe, likewise residing in that place, for 24 stivers a month, with the pretext that they wanted to fish for tripang with a paduakang, without however saying anything as to what place, before and until they had been at Bouro, and only then had heard from their anachoda Laiboe that he wanted to go to Ceeram for tripang. That they touched at the island of Bouro to fetch water, where two orangkayas of Amblauw had been, when the people, in the course of discussing cloves with their anachoda, had shown about 30 pieces of that spice, asking whether he wanted to barter for that kind; who had then also been inclined to do so, and the Amblauwers had thereupon promised to procure the same, without however knowing whether the anachoda asked for it first, or rather whether the Amblauwers showed that spice first. That the cloths found with them were bought by the anachoda at Boutong, and they departed from there about a month ago. That their entire ammunition consisted of 2 blunderbusses, 1 carbine barrel, 4 pikes, and 4 krisses, of which the last belonged to that anachoda and had been mounted with a little gold, and that the copper-wire armor belonged to the aforementioned Labajerie, who wanted to bring the same as a gift to his brother on Ceram. That they were apprehended on shore by the people of Bouro and Amblauw, bound, and delivered to the Chief at Bouro; That Labajerie, who had also joined them at Boutong, having said that a brother of his was on Ceeram, and that their anachoda had repeatedly been at Amboina himself even with a sloop; yet declares not to know whether more than one paduakang has departed from their place or the Bugis to pursue the voyage to Ceeram, as they went from there entirely alone. From Amboina, dated 20 May 1760. From Amboina, dated 20 May 1760 delivered; but that their anachoda died on the way, who, though tied fast, nevertheless had his head so dreadfully knocked and struck against the floor, mast, deck, etc., of the vessel; furthermore having come ashore at a place where he drank salt water, whereupon he came to die shortly thereafter. With which the deponent concluded this his declaration. Below: Thus done and declared in the ordinary Council Chamber, date as above, in the presence of the Junior Merchant Petrus Wernher and Military Lieutenant Harman Pietersz Pyma, both members of the Honorable Worshipful Council aforesaid, who have signed the minute hereof along with the deponent and me, the Secretary. Lower: Witnessed by was signed A: D: Mourits, Secretary. Today, 18 April 1760. Appeared before the undersigned monthly officiating members from the Honorable Worshipful Council of Justice of this Castle Victoria in Amboina, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander de Villeneuve, Saling of Bonij, to whom his confession standing hereinbefore, being now held before him de novo by way of review and clearly made known word for word, the reviewee fully persisted therein to that extent, adding that the Bouroese and Amblauwers said to their anachoda that if he would linger there for two to three days, he could then obtain cloves; and that he, the confessor, had never seen such spices before, nor does he know whether the same have been transported to Bonie or the Bugis. That when they were at Bouton, he heard there that vessels had already departed for Ceeram, yet declares not to know from what place the same were, nor who the anachodas or heads thereof are. Today, 11 April anno 1760. Appeared before the undersigned ordinary monthly officiating Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this Castle Victoria, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander De Villeneuve: That their anachoda had a leiloepie or belly-plate that was set with gold, and that he had handed the same over to an orangkaya on Bouro who is blind in one eye, in exchange for a slave, and that the same was kept by the orangkaya, as well as all fine clothes, both cabayas and fine cloths, and krisses of their anachoda, as well as several bags of rice were taken away by the Bouro people. Below: Thus done and reviewed in the old Council Chamber, date as above. Lower: Signed with a mark, and written alongside: these marks were made by Saling. Still lower: Witnessed by was signed: A: D: Mourits, Secretary. In the margin: Present with us signed: P. Wernher and H: P: Pyma.
Dutch transcription
277 Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760 Amboina onder dato 20: Maij 1760 Van alle toevloed van zaeken, grondig is aftenemen dat deze natie op Ceeram cuist seer schadelijk is, En alzo vandese volkeren niets nader /:door 't on„ vermogen dertaal:/ heb kunnen ontwaeren; so verhoope hier mede aende hoog g'eerde Jntentie van uw wel Edele agtb:s te hebben voldaen, Terwijl in dit vertrouwe, met diep schuldige veneratiie mij noemen /:onderstond:) wel Edele agtb: Heer /:lager:/ uwel Edele agtb: seer ootmoedige en gehoorzaeme dienaer /:was Getekent/ J A D Villenieuwe /in margine:/ Amboina victoria adij 24. april 1760. —. Heeden den 11:' April Ao 1760. Compareerde voor de ondergetekende ord:e maendelijxe vaceerende Commissarissen uijt den E: agtb: Raad van Jus„ titie deses Casteels victoria, ten overstaan vanden Coop„ man en fiscaal DE: Josias Alexander D' Villeneuse Saling van de negorij Bonij oud na Gissing 30 Iaeren, dewelken op afvraege en ter requisitie van den E Jnstitueelen officier verclaerde. Dat hij Geboortig van bonij en aldaer is gehuurt door eenen mede in die plaetse woonagtig sijnden Laiboe voor 24: stver: smaends, met voorgevinge dat met een padiwakan taripangs wilden visschen, sonder egter iets te seggen, ter wat plaetse, voor ende al een dat bij bouro waeren geweest, ende als doen eerst van haer anachoda Laiboe had gehoort, dat na ceeram wilde gaan, om taripang Dat op het Eijland de Bouro zijn aengegaan, om Dat de bij haer gevondene kleedjes door den anacho„ da op boutong ingekocht, en omtrend een maend geleden van daer sijn vertrocken. Dat haer geheele ammonitie heeft bestaen in 2e donder bussen 1 loop van een Carbijn 4 pieken en 4 krissen, van welke laaste ane dien anachoda toequam en met een weij„ nigee goud sijnde beseth geweest, en dat den Coperdraetse harnaas toebehoorende aen voorm: Labajerie, die den selven ter schenk wilde brengen aen zijn broeder op Claam Dat door de volkeren van Bouro en amblauw aende wal, sijn opgevath, gebonden en na Bouro aen't opperhoofd Dat den mede op Boutong bij haer gekomene Labaje„ rie gesegt hebbende, dat een broeder van hem op Ceeram was en haer anachoda dat meermalen selfs met een Chaloup op amboina waere geweest, dog verklaert niet te weten ofte meer als een padiwakan ten reijs vordering na Ceeram van haer plaetse of bougis is vertrocken dewijl sij geheel alleenig van daer sijn gegaen waeten te halen, al waer twee orangkaijos van amblauw waren geweest, wanneer de volkeren onder discours van nagulen met haer anachoda, omtrend een 30 stuks dier specerij hadden verthoond, onder het vraegen of hij dier„ gelijkee soort wilden in ruijlen. die dan ook daer toe genegen was geweest, ende de amblauwers daer op hadden belooft, dezelve te zullen behorgen sonder egter te weten, of de anachada daer na 't eerst heeft gevraegt, dan veel of de amblauwers die specerij eerst verthoond hebben waeter over M 281 Van Amboina onderdato den 20 Maij 1760. Heel Van Amboina onder dato den 20:' Maij 1760 overgebragt, doch dat haer anachoda onderweegs sijnde gestor„ ven die schoon vast gebonden, Egter desselfs hooft tegens de grond, mast dek, k: van 't vaertuijg soo schriftelijk aengestoten en geslagen, voorts op eene plaetse aenland gekomen alwaer zout water gedrocken, wanneer kort daer na was komen te sterven Waermede den declaran=t dese zijne declaratie quam te eijndigen /:onderstond:/ Aldus Gedaan ende Gedecla„ „reert ter ord: Raad kamer dato voorsz: ter presentie van den onderkoopman Petrus wernher en Luij„ tenant militair Harman Pietersz Pijma beij„ de laeden uijt den E agtb: raad voornoemd, die de minute deses nevens den declarant ende mij secret hebben ondertekend. /. lager :/ dit getuijgt /:was Getek:t/ A: D: Mourits Scret:s Heden Den 18:' April 1760 /. Compareerde voorde ondergetekende maendelijxe valee„ rende laeden uyt den E agtb: raed van Justitie deses Casteels Victo„ ria in amboina, ten overstaen van den Coopman en fiscaal DE Josias Alexander de villeneuve Saling van bonij aanden welken sijne hier voorenstaende Confessie, thans de novo bij forma van recollement voorgehou„ den en duijdelijk van woord tot woord te verstaen gegeven sijnde so bleef den recollant daer bij ten vollen inzo verre persisteeren, met bijvoeginge dat de bouroneesen en nmblauwers tegens haer anachoda hebben gesegt bij aldien twee a drie dagen aldaer wilde vertoeven, als dan nagulen konde erlangen en dat hij Confes„ sant nooit bevoorens diergelijke specerijen gesien Heeden Den 11: April Anno 1760. Compareerde voor de ondergetekende ordinaire maendelijxe vaceerende Commissarissen uijt den E: agtb: raad van Justitie deses Casteels victoria, ten overstaen van den Coopman en fiscaal DE Josias Alexander De Villeneuve. Dat hun anachoda een Leijloepie ofte buijkplaet heeft gehad die niet goud is beset geweest, en dat hij de„ selve had overgegeven, aen een orangkaijs op bouro die met een oog blind is ter verruijlinge van een slalf en dat dezelve door den orangkaijo is gehouden, als mede ook alle fijne klederen, zo cabaijen als wel to p s mooij kleedjes en krisse van hun anachoda, mits„ gaders nog eenige sacken rijst door de bourose vol„ seeren sijn weggenomen /:onderstond:/ Aldus Gedaen ende Gerecolleert ter oud raedcamer dato voorsz /:lager/ Getekent met een Caracter en daerbij gesz: dese Karacter sijn Gesteld door Saling (nog lager /:dit Getuijgt /was Getekent:/ A: D: Mourits Secretaris /in margine /. ons present /getekent Ps Werwher en H: P: Zijma. heeft ook niet weet, of de zelve na bonie afbou„ gis overgevoert zijn Dat wanneer zij op Bouton sijn geweest aldaer gehoort heeft dat reeds vaertuijgen nae ceeram vertrocken waeren dog verclaert niet te weten van wat plaetse dezelve nog te ook niet wie daer van de anachoda of hoofden sijn heeft
English
From Amboina dated 20 May 1760. From Amboina dated 20 May 1760. Laimoe of Boni, aged about 25 years, who upon questioning and at the requisition of the Honorable Judicial Officer confessed: That he was indebted in the amount of 6 rixdollars to a certain Laiboe, also residing in Boni; that he then resolved, at the request of the aforesaid Laiboe, to sail for him in payment thereof, since the same had said he wished to go to Boutong to fetch trepang, as they indeed set out on the voyage; and when arrived at Boutong, the aforesaid nakhoda purchased some Boutong cloths; That when they departed again from Boutong, without his knowing to what place, a certain Labajerie went with them, who afterward, while on the voyage, said he had a brother on Ceram; wherefore he, the confessant, learned on the voyage that their nakhoda wished to go to Ceram, but due to a lack of water they first put into a river behind the land of Bouro; That they encountered people of Amblauw there, with whom their nakhoda entered into conversation concerning cloves and nutmegs, and whether he would buy the same, to which he then answered yes, but stating that he had not come for that, but had departed expressly to trade for trepang; Furthermore, he, the confessant, declares he does not know who spoke of spices first, the Amblauwers or their nakhoda; That when they were ashore together, they were surrounded by the Bouronese and Amblauwers, who also seized them, bound them, and thus delivered them to the Chief of Bouro, but that their nakhoda died on the journey to the trading post, because the same, although bound, had inflicted all manner of torments upon himself by beating and striking his head against the mast, deck, etc. Today, 11 April in the year 1760. Appeared before the undersigned ordinary monthly officiating commissioners, Laimoe of Boni, who upon the re-reading retracted his entire given confession and acted ignorant in everything, yea even as if he did not understand a single word of Malay. Below stood: Thus done and reviewed in the ordinary council chamber on the date aforesaid. Lower: signed with a mark and inscribed therewith, placed by Laimoe. Still lower: this witnessed, signed: A. D. Mourits, Secretary. In the margin: present before us, signed: P. Wernher and H. P. Zijma. Today, 18 April in the year 1760. Appeared before the undersigned monthly officiating members of the Honorable Worshipful Council of Justice of Castle Victoria in Amboina, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander de Villeneuve. Herewith the confessant ends this confession of his. Below stood: Thus done and passed in the ordinary council chamber on the date aforesaid, in the presence of the Junior Merchant Petrus Wernher and the Military Lieutenant Harman Pietersz Zijma, both members of the Honorable Worshipful Council aforesaid, who signed the minute hereof alongside the confessant and me, the Secretary. Lower: this witnessed, signed: A. D. Mourits, Secretary. From Amboina dated 20 May 1760. From Amboina dated 20 May 1760. Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this Castle Victoria, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander de Villeneuve. Saumara of Boni, aged about 28 years, who upon questioning and at the requisition of the Honorable Judicial Officer confessed: That he was indebted to a certain person in that aforesaid place, by the name of Laiboe, in the amount of 2 reals, who then hired him, the confessant, for that money under the pretense of going with a padewakang to Bouton to trade for coconut oil and trepang, as they also sailed thither; and when arrived there, the aforesaid nakhoda purchased some Boutong cloths; That when they departed again from Boutong, without his knowing to what place, a certain Labajerie went with them, who afterward, while on the voyage, said he had a brother on Ceram; wherefore he, the confessant, likewise learned on the voyage that their nakhoda wished to go to Ceram, but due to a lack of water they first put into a river behind the land of Bouro; That they encountered people of Amblauw there, with whom their nakhoda entered into conversation concerning cloves and nutmegs, and whether he would buy the same, to which he then answered yes, but stating that he had not come for that, but had departed expressly to trade for trepang; Furthermore, he, the confessant, also declared he does not know who spoke of spices first, the Amblauwers or their nakhoda; Today, 18 April 1760. Appeared before the undersigned monthly officiating members of the Honorable Worshipful Council of Justice of this Castle Victoria in Amboina, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander de Villeneuve; And that they had been armed with 2 blunderbusses, 1 barrel of a carbine, 4 krises, and 4 pikes. Herewith the confessant ends this confession of his. Below stood: Thus done and confessed in the ordinary council chamber on the date aforesaid, in the presence of the Junior Merchant Petrus Wernher and the Military Lieutenant Harman Pietersz Lijma, both members of the Honorable Worshipful Council aforesaid, who signed the minute hereof alongside the confessant and me, the Secretary. Lower: this witnessed, signed: A. D. Mourits. That when they were ashore together, they were surrounded by the Bouronese and Amblauwers, who also seized them, bound them, and thus delivered them to the Chief of Bouro, but that their nakhoda died on the voyage to the trading post, because the same, although bound fast, had inflicted all manner of torments upon himself by beating and striking his head against the mast, deck, etc.; That the written leaves belong to him, the confessant, which contain histories of their country; and the copper-wire cuirass belonged to the aforesaid Labajerie, who wished to make a present of it to his brother on Ceram.
Dutch transcription
283 Van Amboina onder dato Den 20:' Maij 1760 Van Amboina onderdato den 20:' Maij 1760. Laimoe van bonie oud na gissing 25: Jaeren, den welke op„ vraage en ter requisitie van den E: Justitueelen officier Confesseerde Dat hij aan eenen Laiboe mede woonagtig in boni 6 rd:s schuldig is geweest, als doen had geresolveerd op aenzoek van voorm Laiboe met hem daer voor te vaeren, dewijl den zelven had gesegt naboutong te willen gaen, om taripangs te halen, gelijk sig ook op rijs begeeven, en wanneer op bouton gekomen den machoda voormelt eenige boetongse klaedjes hebbende ingekogt Dat wanneer van boutong weder vertrocken sonder egter dat geweeten heeft nae wat plaetse eenen Labajerie met haer is gegaan, die nadien op de reijs sijnde gesegt had en boeder op Cleram te hebben wanneer hij confessant op rijs had vernomen dat haer aachoda na Ceram wilde egter door Gebrek van water agter 't land van Bouro in een revier eerst waeren aengegaen; — Dat aldaer volk van amblauw aengetroffen waermede haer anachoda indiscours was geraakt over nagulen en nooten en of hij dezelve wilde kopen als doen daer op geantwoord had Ja egter met het seggen dat daerom niet gekomen, maer expres was vertrocken om tari„ Voorts verklaert hij Confessant niet te weten wie dat het eerste van specerijen heeft gesproken de amblau„ wers dan wel hun machada, Dat wanneer zij tesamen aenland geweest door de bouroneesen, en amblauwers beseth geworden die haer ook opgevat; gebonden; en zodanig aen het opper„ hoofd van Bouro overgegeven hebben, dog dat haer aachoda op de reijs na 't Comptoir is gestorven door pangs in te ruijlen. — Heeden den 11: April Anno 1760. Compareerde voorde ondergetekende orde maendelijxe vascleende Lainioe van bome den welken met het recolleeren sijne geheele gegevene Confessie quam te retracteeren enhield sig Jgnnorant in alles, Ja selfs als of geen woord maleijds verstond /onderstond/ aldus Gedaen ende Gerecolleert ter oud raad Camer dato voorsz: /lager / getekent met een Caracter en daer bij Gesz: gesteld door Laimoe /nog lager/ dit Getuijgd /Getekent/ A D Mourits Lec: in margine / ons present / Gete„ kent P: wernher en H P: Zijma Heeden Den 18: April Ao 1760. Compareerde voorde ondergetekende maendelijkse vacee„ rende leeden uijt den E agtb raed van Justitie des Casteels victoria n amboina ten overstaan vanden Coopman en fiscaal DE Josias Alexander de Villeneuve. dien den zelven zig (schoon Gebonden zijnde. / alle tormenten had aengedaen met slaen en stooten van desselfs hooft tegens de mast dek & — te Hier mede eijndigende den Confessant dese zijne Confessie /onderstond:/ Aldus Gedaen ende Gepasseert ter ord raed camer dato voorsz: ter presentie vanden ondercoopman Petrus werneer en luijtenant militair Harman Pie„ tersz Zijma, beijde leeden uijt den E agtb: raed voornolmd„ die de minute deses nevens den Confessant ende mij secret hebben ondertekent / lager / dit Getuijgd /Getekent/ A: D: Mouaits Sec: dien Commissarissen E 285 Van Amboina onder dato den 20:' Maij 1760 Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760 Commissarissen uijt den E agtb: raad van Justitie deses Casteels victoria, ten overstaan vanden Coopman en fiscaal DE. Josias Alexander De villeneuve. Cl Saumara van boni oud na gissing 28: Jaeren den wel„ ken op afvraege en ter requisitie vanden E Justitieelen officier Con„ fesseerde. Dat hij aen eenen in die plaetse voormeld, in naeme Laiboe is schuldig geweest 2 reaal die hem Conbessant als doen voor dat geld heeft gehuurt, onder voorgevinge om met een padiwakan na bouton te gaan, ten inruijlinge van olij Clappus, en taripangs, gelijk ook na derwaerts sijn gesijlt, en wanneer aldaer aldaer gekomen den anachoda voorm: eenige boutongse klaetjes heeft ingekogt Dat wanneer van boetong weder vertrocken /: sonder egter dat geweten heeft na wat plaetse / eenen Labaje„ rie met haer is gegaen die nadien op de reijs sijnde gesegt had een broeder op Cleram te hebben wanneer hij Confessant mede op reijs had vernomen dat haer maccoda na Ceeram wilde egter door Gebrek van water agter 't land van bouro, in eene revier eerst waeren aengegaan. Dat aldaer volk van amblauw aengetroffen waermede haer anachoda indiscours was Geraekt, over nagulen en nooten en of hij dezelve wilde coopen als doen daer op Geantwoord had, ja, egter met het seggen, dat daerom niet gekomen maer expres was vertrocken, om ta„ ripangs in te ruijlen; Voorts verclaerde hij Condessant ook niet te weeten wie dat het eerste van specerijen heeft gesproken de amblauwers dan wel hun auachoda Heeden Den 18 April 1760 Compareerde voor de ondergetekende maendelijxe vaceerende leeden uyt den E agtb: raad van Justitie deses Casteels victoria in amboina, ten overstaen En dat gemonteerd waren geweest met 2 donder kussen 1 loop van 1 Carbijn 4 krissen en 4: pieken Hier mede eijndigende den Confessant dese zijne Confessie /:onderstond:/ aldus Gedaan ende Geconfesseert ter ord: raedcamer dato voorsz: ter presentie vanden onder Coopman Petrus weruher, en luijtenant militair Harman Pietersz Lijma beijde leeden uijt den E agtb: raad voornoemd, die de minute deses nevens den Con„ fessant ende mij secretaris hebben ondertekent lager / dit Getuijgt /getekent:/ A: D: Mourits Dat wanneer zij te zaemen aenland geweest door de bouro„ neesen en amblauwers beseth geworden die haer ook opgevakh, gebonden, en sodanig aen het opperhoofd van bouro overg'geven hebben dog dat haer anachoda op de rijs nat Comptoir is gestorven door dien denzelven sig :/: schoon vast gebonden zijnde. / alle tormenten had aengedaen, met slaen en stooten van desselfs hoofd tegens de mast der E:a Dat de beschrevene bladeeren hem Confessant toebehooren, dewelke onse geschiedenissen van haer land in zig bchelzen ende koperdraetse harnas, dat die voorm: Labajerie heeft toegekomen die den selven aen zijn boeder op Ceeram wilde present doen. Dat van
English
289 From Amboina under date 20 Maij 1760. From Amboina under date 20 Maij 1760 from the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander De villeneuve. Lammarie of bonie, to whom his preceding confession was now read aloud anew by way of re-examination and made clearly understandable word for word, the re-examinant fully persisted therein, adding that the people of bouro had taken away the Loulepie or breastplate set with a little gold and purchased by their anachoda for 20 reaal, as well as the clothes of the same, together with the kris and some bags of rice, as upon their arrival at Bouro they still had 12 bags of rice; Declaring that he does not know whether cloves were brought from ceeram to bomi or not, maintaining that he had never seen the same anywhere other than on bouro; Thus done and re-examined in the ordinary Council Chamber on the date aforesaid; lower: Signed with Moorish characters, and written beside it: these characters were made by Laumarie; further lower: signed: A D Mourits sec:s; in the margin: present before us, signed: P:s wernher and H: L: Lijma. Today, 11: April anno 1760 Appeared before the undersigned ordinary monthly serving Commissioners from the Honorable and Worshipful Council of Justice of this Castle victoria, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias Alexander de villeneuve; Labajerie of boutong from the negorie Lias, aged about 40 years by estimation, who upon interrogation and at the requisition of the Honorable Judicial Officer confessed: That one Laiboe arrived from boni at bouton with his padiwakan, whereupon he went with the same from there to Ceeram Laut to visit his, the confessant's, brother named Lapattie, who resides at the last-mentioned place and is married to the daughter of a former elder of ceeram Laut named Laijsoegie. That the aforesaid Laijiboe had already been to Ceeram 2 to 3 times, as had he, the confessant, having also been to Ceeram Laut 5 years ago with one from boutou named Japoesamie to fetch sago, which Tapoesamie had one wife on bouton and one on Ceeram Laut, and sailed back and forth each time, now with vessels from boutong and sometimes with vessels from ceeram. That his, the confessant's, brother aforesaid currently also sails back and forth to boutoi to bring sago and tripang, and that the copper-wire cuirass belongs to him, which he wished to give as a gift to his brother, but he claims to be completely ignorant regarding spices, as well as regarding their anachoda wanting to exchange cloves there on bouro, but persists that their voyage had 291 From Amboina under date 20 Maij 1760 From Amboina under date 20:e Maij 1760 had no other purpose than to barter and seek for tripang and sago. Herewith the confessant concludes this his confession; underneath stood: Thus done and confessed in the old Council Chamber on the date aforesaid, in the presence of the Junior Merchant Petrus weruler and Military Lieutenant Harman Pieters: pijma, both members of the Honorable and Worshipful Council aforesaid, who signed the minute hereof alongside the confessant and me, the secretary; lower: this testifies, signed: A: D: Mourits secret:s Today, 18. April Anno 1760 Appeared before the undersigned monthly serving members from the Honorable and Worshipful Council of Justice of this Castle victoria in amboina, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias alexander de willeneuve, Labajerie of bouton from the negorie Lias, to whom his preceding confession was now read aloud anew by way of re-examination and made clearly understandable word for word, the re-examinant fully persisted therein, adding that his brother likewise has two wives, one on Ceeram Laut and the other on bouton, but declares upon interrogation that when his brother goes from Ceeram Lout to boutong, he never brings anything other than tripang and sago; underneath stood: Thus done and re-examined in the ordinary Council Chamber on the date aforesaid; lower: signed with a character, and written beside it: these characters were made by Labajerie; further lower: this testifies, was signed: R: D: Mourits secret:s; in the margin: present before us, signed: P: wernher and H: P: Zijma. Today, 11: April Anno 1760. Appeared before the undersigned ordinary monthly serving Commissioners from the Honorable and Worshipful Council of Justice of this Castle victoria, in the presence of the Merchant and Fiscal, the Honorable Josias alexander de Villeneuve, Samiesa of massaretti and Captain over the Alfurs, who upon interrogation and at the requisition of the Honorable Judicial Officer declared: That recently a Padiwakan arrived in the river of wakoema behind the land of bouro, which was first discovered by the orangkaijos of aenblauw, those of Selassie, and Siwar, who had been there with two orembaais to fish, and had made this known to the orangkaij of marcoela and him, the relator, whereupon they went to the people of the vessel and asked for their pass, obtaining then as answer that they had no pass.
Dutch transcription
289 Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760. Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760 van den Coopman en fiscaal DE: Josias Alexander De villeneuve. Lammarie van bonie aen den welken zijne hier vooren„ staende Confessie thans de nova bij forma van recolle„ ment voorgehouden, en duijdelijk van woord tot woord te verstaan gegeven sijnde, so bleef den re„ collant daer bij ten vollen persisteeren met: bijvoeginge, dat de volkeren van bouro, de Loulepie of buijkplat met een weijnig goud beseth en voor 20 reaal door haer anachoda was ingekogt hadden weggenomen, als mede de kleederen van den zelven, mitsgaders de kris en eenige sacken met rijst, alzo bij haer komste op Bouro nog 12. sacken met rijst hebben gehad Met verklaringe van niet te weeten, ofte van ceeram nagulen aengebragt werden na bomi ofte niet, onder voorgevinge dezelve noit anders dan op bouro gesien te hebben; /: Aldus ge„ daan ende Gerecolleert ter ord:e Raed kamer Dato voorsz: /lager/ Getekent/ met moorse caractens, en daer bij gesz: dese caracters sijn Gesteld door Laumarie. (nog lage d p ijC=t /getekent:/ A D Mourits sec:s /in margine ons present /Getekent/ P:s wernher en H: L: Lijma —. Heeden den 11: April anno 1760 Compareerde voor de ondergetekende ord:e maen„ delijxd vaceerende Commissarissen uijt den E agtb E Labajerie van boutong uijt de negorie Lias oud na Gissing 40 Jaeren, den welken op afvraege ende ter requisitie van den E Justitieelen officier Confesseerde Dat eenen Laiboe met desselfs padiwakan van boni op bouton is aengekomen, hij aldoen met den zelven van daer is gegaen op Ceeram Laut sijn Conbessant broeder te besoeken in naeme Lapattie die op laast gem: plaetse woont en getrouwt is met de dochter van een gewesen oudsten van ceeram Laut in naeme Laijsoegie Dat voorm Laijiboe reeds 2 a 3 maal op Cee„ ramals mede hij Confessant, ook thans 5 Jaer ge„ leden met eenen van boutou in naeme Japoesa„ mie op Cleram Laut is geweest om sagoe te halen, welke Tapoesamie een vrouw op bouton en eene op Cleram Laut heeft gehad, ende telkens over ende weder gevaeren dan met boutongse en somtijds met ceeramse vaertuijgen. Dat zijn Confessants broeder voorm: tegens woor„ dig mede over ende weder op boutoi vaert, om sagoe en taripangs te brengen, en dat den ko„ pendraetse harnas hem toebehoord, die ter Geschenk aen zijn broeder wilde geven, dog hout sig om„ trend specerijen ten eenemaal Jignorant, als mede selfs op bouro dat hun anachoda nagul en aldaer heeft willen useuijlen maer persisteert dat haere reijse tot raad van Justitie deses Casteels victoria, ten overstaen van den coopman en fiscaal DE Josias Alexander de villeneuve —. raed Geen @. 291 Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760— Van Amboina onder dato den 20:e Maij 1760 geen ander einde is geweest dan taripangs en sagoe in ruijlen en op te soeken, Hier mede eindigende den Confessant dese sijne fessie /:onderstond:/ aldus Gedaen ende geconfesseert ter oud raad kamer dato voorsz: ter presentie van den onderkoopman Petrus weruler, en luijte nant militair Harman Pieters: pijma beijde leden uijt den E agtb: raad voorn: die de mi„ nute deses nevens den Confessant ende mij sec: hebben ondertekent, /:lager /dit getuijgt /gete„ kent :/ A: D: Mourits secret:s Heeden Den 18. ' April Anno 1760 Compareerde voorde ondergetekende maendelijxe vacee„ rende leeden uijt den E agtb: raed van Justitie deses Casteels victoria in amboina ten overstaen van den Coopman en fiscaal DE Josias alexander de willeneuve, Labajerie van bouton uijt de negorie Lias aan den welken sijne hier voorenstaende Confessie thans denovo bij forma van recollement voorgehouden en duydelyk van woord tot woord te verstaen gegeven sijnde so bleef den recollant daer bij ten vollen perssisteeren, met bijvoeginge dat zijn broeder mede twee vrouwen heeft, eene op Cleram Laut ende andere op bouton, dog verklaert op afvraege dat zijn broeder wanneer van Ceeram Lout naboutongaet, nooit iets anders mede brengt, als taripangs en sagoe; /:onderstond:/ Aldus Gedaan Dat onlangs geleeden een Padiwakan in de revier van wakoema agter 't land van bouro is aengekomen, welke door de orangkaijos van aenblauw, die van Selassie, en Siwar 't eerste ontdekt, die aldaer met twee orene„ baijs waeren geweest, om te vissschen, en zulx aen den orangkaijd van marcoela, en hem relatant hadden bekent gemaekt wanneer bij 't volk van't vaertuijg waeren gegaen, en gevraegt na derzelver pas als doen ten antwoord erlangt geen pas te hebben. Samiesa van massaretti en Capitain over de alphoereesen, den welken op afvraege en ten requisitie van den E Justitieelen officier de Cla„ reerde. — Heeden Den 11:' April Anno 1760. Compareerde voor de ondergetekende ordinaire maendelijxe vaceerende Commissarissen uijt den E agtb: raad van Justitie deses Casteels victoria, ten overstaen van den Coopman en fiscaal DE Josias alexander de Villeneuve, ende Geucolleert ter ord raed kamer Dato voorsz: (lager getekent/ met een caracter, en dalr bij Gesz: dese caracters sijn Gesteld door Labajerie /:nog Lager / dit Getuijgt /was Gete„ kent / R: D: Mourits secret:s in margine/ ons present /getekent/ P: wernher en H: P: Zijma ende Dat - E
English
From Amboina, dated 20 May 1760. From Amboina, dated 20 May 1760. That the aforementioned orangkayas and he, the deponent, had told the Buginese people to go along to the chief of Bouro and give him notice of their arrival there, which had been refused by them, saying that they did not wish to go to any Dutchmen, and then asking whether they could not obtain cloves there in exchange for cloths. That they had assured the Buginese people that they would provide cloves within a period of two to three days, in which time they then learned that they intended to go to Ceram Laut to exchange for the aforementioned spice, and when they had the opportunity and six men from the vessel had all gone ashore, they seized them, tied them up, and brought them to Bouro, but that the nakoda of that vessel died on the way at Cawierie, because, although he was tied up, he had nevertheless so dreadfully beaten and knocked his head and body against the ground, against the side of the vessel, the mast, etc., on the Chiampang, that this certainly caused his death. That he also heard from those people that besides this, 4 more vessels had departed from Bugis, all to go to Ceram Laut, and that one person from Bouton was among the crew on that Buginese vessel, who had served as helmsman or guide. Herewith the deponent concludes this his report, offering to confirm it by oath. Below was written: Thus done and declared in order. Today, 18 April 1760, appeared before the undersigned monthly officiating members of the Honorable Council of Justice of this Castle Victoria in Amboina, in the presence of the merchant and fiscal, the Honorable Josias Alexander de Willeneuve, Samiesa of Masarettie, to whom his above-standing statement was now read anew by way of re-examination and clearly explained word for word, whereupon the examinee fully persisted therewith, without desiring the least alteration; when, upon being questioned by the judicial officer concerning the missing goods of the deceased nakoda Laijiboe, he declared that the same were stolen at the time when they had apprehended those people, and that he, the examinee, as well as the orangkayas who were present, had done their best to look for that property again, but that owing to the multitude of people nothing of it was found again; and that the rice had been consumed by them on the journey. Below was written: Thus done and re-examined in the old council chamber on the date aforesaid. Below signed with a cross, and next to it written: made by Samiesa. Still lower: This attests, signed. Council chamber, date as aforesaid, in the presence of the junior merchant Petrus Wernher and Harman Pietersz Pyma, both members of the aforementioned Honorable Council, who have signed the minute of this together with the deponent and me, the secretary. Lower: This attests, signed: A. D. Mourits, Secretary of the Council. From Amboina, dated 20 May 1760. A. D. Mourits, Secretary. In the margin: In our presence, signed: Ps. Wernher and H. L. Pyma. Inventory of all such goods as have been brought here from the Buginese padewakang seized at Bouro, namely: The padewakang. 89 pieces of Saleyer cloths. 2 blunderbusses. 1 carbine barrel. 2 shields. 1 suit of armor made of gunny. 1 tutumbu with [illegible]. 1 copper wire-wrapped marling or armor. 3 flat loyangs. 6 rolls of copper wire. 1 cartridge pouch. 1 bottle of gunpowder with some musket balls. 1 curtain. 2 small mats and 2 pillows. 1 blowpipe or blowgun with darts. 1 roll of inscribed leaves. 1 small kettle. 1 small wooden mortar with a pestle. 2 water pots. 1 tub. 6 bags of rice. A locked chest containing: 1 chintz cabaya. 1 Macassar cap. 2 handkerchiefs. 1 pot with 1 pair of old trousers containing a little pepper. Friday, 2 May 1760. 1 copper armor, cash: rds. 7: -: - 1 whole cloth, 1 cabaya, 1 cap, ditto: 3: 12: - 1 curtain, ditto: 1: 6: - 10 Saleyer cloths, ditto: 3: 24: - 3 copper loyangs, Tjia Pauw: 2: 42: - 6 bundles of copper wire, Oem Peko: 3: 12: - 1 [illegible] with sundry items, ditto: -: 8: - A few sundry items, Solinholeng: 1: -: - A few iron pots, ditto: 2: 12: - 2 blunderbusses and 1 carbine barrel, De Chunijpenning: 17: -: - Public sale held at the town hall of the goods of the people of Boni overtaken at the Bouro trading post and sent hither, namely: A small box with a little tea. A few packets of needles. 6 cloths. 1 Macassar handkerchief. 1 yellow sarong. A lot of written papers and 2 iron pots with lids. Below was written: Amboina, Victoria, 10 April 1760. Signed: P. Wernher and H. P. Pyma. Lower: This attests, signed: A. D. Mourits, Secretary. From Amboina, dated 20 May 1760. Carried forward.
Dutch transcription
293 Van Amboina onderdato den 20 Maij 1760. Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760— Dat voorm orangkaijos, en hij relatant aen die bou„ gineese volkeren hadde gesegt, om mede na 't bouros opperhooft te gaen en aen den selven kennisse van haer komste aldaer te geven 't welk door haer was geweijgert met het zeggen bij geene hollanders te willen gaen, en als doen gevraegt, of aldaer geen nagulen konde er„ langen ter inruijling van beleedjes. — Dat zij lieden aende bougineese volkeren hadden verse„ kert in den tijd van twee a drie dagen nagulen te zul„ len besorgen in welke tijd zij dan hebbende verno„ men, dat van gedagten waeren na Ceeram Laut ten inruijling der opgem: specerie te gaen, ende wan„ neer sij lieden occasie gehad ende ses man van 't vaartuijg allegaer aenland waeren Geweest deselve hadden beseth, vast gemaekt en opgebragt na bouro, doch dat den anachoda van dat vaer„ tuijg onder weeg op Cawierie is gestorven, door dien /:schoon vast gemaekt sijnde:/ egter zijne hooft en lichaem tegens de grond op de Chiam„ pang tegens boord, mast &: zo excerabel had geslaegen, en gestooten, dat daerdoor zeker de dood veroorzaekt was. — Dat mede nog van die volkeren heeft hooren seggen, dat buijten dat noch 4. vaertuij„ gen van bougis waaren vertrocken, allegaen om nae Cleram Laut te gaen en dat een van boutou op dat bougineese vaertuijg onder de volkeren was, die als stuurman of weg wijzer had gedient Hier mede eindigende den declarant dit sijn relaes onder presentatie van Eede /:onderst:/ Aldus Gedaan ende Gedeclareert ten ord:e Heeden den 18: April 1760. Compareerde voor de ondergekende maendelijkse vaceerende Leeden uyt den E agtb raed van Justitie deses Casteels victoria in amboina; ten overstaen van den coopman en fiscaal D E Josias alexander de willeneuve Samiesa van masarettie, aenden welken sijne hier voorenstaende verklaringe thans denovo bij forma van recollement voorgehouden en duijdelijke van woord tot woord te verstaen gegeven sijnde, so bleef den recollant daer bij ten vollen persistee ren, sonder de minste alteratie te begeren wan„ neer op afvraege van den Justitieelen officier over de absente geraekte goederen, van den overle„ den anachoda Laijiboe, verclaerde dat het sel„ ve was verduijstert geworden dier tijd doen sij haer lieden hadde geapprehendeert, en dat hij recollant als mede de present geweest hebbende orangcaijos hun best hadde gedaen om dat goed weder op te zoeken, dog dat door de menigte van volk niets van het zelve wederom was gevonden En dat de rijst door haerlieden op reijs verconsumeert sijnde /:onderstond:/ Aldus Gedaen ende gerecolleert ter oud raed Camer dato voorsz: /lager getekent met een kruijsie, en daer bij Gesz: gesteld door Samiesa /nog lager / dit Getuijg /getekent/ raed Kamer Dato voorsz: ter presentie vanden onderCoopman Petrus werchher en Harman Pietersz: pijma beijde leeden uijt den Eagtb: raed voorn: die de minute deses nevens den declarant ende mij secretaris hebben onder„ getekent /lager, dit Getuijgt /getekent/ A: D: Mourits Ec: raed 295 Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760. A D Mourits Secret: in margine / ons present /getekent/ Ps wernher en H L: pijma Inventaris van alle zodanige goederen als van de tot Bouwo Gearresteerden Boegineesen padiwakan als hier zijn aengebragt te weeten. Den padiwakan. 89. P:s salaijereese kleedjes. 2 „ donderdussen 1 „ Carbijn loop 2 „ schilden 1 „ harnas van goenje 1 „ toetoemboe met boel is 1 „ copere draatversee marling afhaanas 3 „ _o platte Coijangs 6 rollen coperdraet 1 p:s patroontas 1 bottel kruijt met eenige lopertjes 1 gordijn 2 matjes en 2 kussens. 1 spuijt afspat met puijlen 1 rol beschrevene bladeren 1 keetel vje 1 houte vijseltje met een stamper 2 water potten. 1 balie 6 sacken met rijst Een Gesloote kist waer in 1 chitse cabaaij 1 muts maccassaers 2 neusdoeken 1 pot met 1 oude broek daer in een weijnig peeper Vrijdag den 2: Maij 1760 rd:s 7: —:— 1 p:s copere hartias contant 1 geheele kletje 1 kabaijen 1 muts. _o - - - 3: 12:— - - - - -_o - . . „ 1: 6:— 1 gordijn - 10 Lelaijeerse beleedjes - _. . . „ 3: 24:— 3 copere Loeijangs. . Tjia pauw „ 2: 42 — 6 bassen coperdraet oem peko „ 3: 12. — 1homtoin met rommelerij _o „ —: 8:— solinholeng „ 1 — — Eenige rommeling _o „ 2: 12— Eenige ijsere potten 2 donder bussen en 1 loop van Carbij de Chunijpenning „ 17 — — Vendutie gehouden in't stad„ huijs wegens de goederen van de ten Comptoire Bouro ag„ terhaalde en herwaerds geson dene volkeren van bonij te weten. „kusje met een weijnighe thee Eenige pakjes naalden 6 kleedjes 1 maccassaerse neus doek 1 geele Sarong Een partij beschreve papiertjes en 2 ijsere potten met deksels /:onderstond / amboina victoria den 10 april 1760. /getekent/ P: wernher en H: P: Zijma /lager dit Getuijgt /getekent/ A D Mourits secret:s Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760. op s Transporteererd
English
297. From Amboina, dated 20 May 1760. From Amboina, dated 20 May 1760. Brought forward rds 5 Makassarese baladjis Nicolaas Johannes 9. 42. — 1 chest with some sundries Jachim Adriaan Treno 3: 18. — 3 mats and 2 cushions Progaas 3: 12. — 2 pots Goedvriend 1: 42 — 10 Salayerese baladjis Que Sianko 3: 6 — 10 ditto ditto Mr. Frisvogel 4: —. — 10 ditto ditto Mr. Jansen 3: 30 — 10 ditto ditto Mr. Papegaij 3: 30: — 10 ditto ditto Mr. Trens 3: 24 —. 10 ditto ditto Jantje Rajawane 3: 24: —. 6 sacks of rice ditto ditto 3: — —. 9 Salayerese baladjis Daniel Jansz 3: 12 —: 10 ditto ditto Mr. Zijma 3: 36: — 2 shields ditto ditto — 26 — Paduakang Ian Philip, or 8: 36 — Total Rds 100: 22. — Sum R underneath was written Amboina, Victoria, date as above. Lower down, this witnesses, signed A. D. Mourits, Reader. In the margin, in our presence, signed P. Weruher and E. F. Treno. All of this having been attentively discussed and reasoned through, it was considered and understood that although among the aforementioned and aforesaid detainees one and another, but particularly and distinctly the frequently mentioned Labajerie, may indeed fall under vehement suspicion that on this or that occasion, where and when they might have found or come across opportunity for it, they not only applied themselves to the trade in spices, but perhaps may have already committed actual offenses; nevertheless, in this matter, such is in fact not noted by any manifest, so-called corpus delicti, and therefore, with the suspension of all further judicial proceedings, one could not well dispose regarding all of them in general otherwise than that, as forbidden rovers, they ought to be sent together, shackled in chains, alongside the aforementioned documents in original and by separate letters, for the further high and wise disposal of Their High Excellencies. Just as it was then also approved and resolved to let this take place by the present shipping opportunity, and thus also to hold the small vessel with which they were brought hither, alongside all that has been found therein according to the aforementioned inventories, as confiscated, and to cause it to be sold publicly; provisionally toward 299 From Amboina, dated 20 May 1760 From Amboina, dated 20 May 1760 the payment of their jailer's fees and other expenses; while the disposal regarding any possible small remainder shall be left postponed until it appears at the close of the account whether all of it might not properly be distributed as a common bounty to all their captors together, for encouragement and fidelity in all other such occasions that might occur, which now, after the further communication made by His Excellency the Governor as a recommendation to all the heads of the spice offices presently assembled at the meeting, would require a special and continuous vigilance. And on which account it was likewise also understood that knowledge of all this could also be given at the same time to the Governors at Makassar and Banda by sending the aforementioned papers, in order to serve Their Excellencies in any case, whether for consideration, or whether perhaps from the last-mentioned Government no means could be found so that Lapattie or Tapoesanie, who also appears in the course of these matters, or also their women, might be traced on Ceram Laut and removed from there; possibly toward some further discovery then of what all circulates in the trade in those parts. While His Excellency the Governor, with relation to the rovers passing by and mentioned in the ever aforesaid report, who likewise steered in that direction, further gave notice to the assembly that, having already had information thereof through other channels for some time, he had already on 8 March of last year dispatched expresses both along the south and north coast of Ceram to the commander on the cruising pantchiallang D'Hoop presently there, the Second Mate Mouritsz, under such precautions as might well be hoped could perhaps serve to succeed in an encounter with one or another. Underneath was written: Thus resolved at Amboina at Castle Victoria, date as aforesaid. Was signed M. J. v. Idsinga, P.s v.n Jongstal, A.m n P.s Bandoum, G. L. v. Beusechem, I. A. De Villeneuve, I. Emants, G.e A. D. St. Glain, W.t D. Bouvoust, M. Hartog, and I. Solivier. At the side was written: Agrees, was signed W. J. V. Lingen, Secretary.
Dutch transcription
297. Van Amboina onderdato den 20 Maij 1760. . Van Amboina onder dato den 20 Maij 1760. P„r Transport rd:s 5: maccassaerse beleedjes Nicolaas Johannes „ 9. 42. — 1 kist met eenige rommelingen Jachim adriaan Treno „ 3: 18. — 3. matjes en 2 kussens Progaas - - - - „ 3: 12. — 2 potten. . . . . . . goedvriend - - „ 1: 42 — 10 selaijeerse beleedjes que sianko. . . „ 3: 6— 10 _o _o d'heer frisvogel - - - - „ 4: —. — 10 _o _o „ „ Jansen. . . . „ 3: 30 — 10 _o _o „ „ Papegaij - - - - „ 3 30:— 10 _o _o „ „ Trens. . . . . „ 3: 24 —. 10 _o _o Jantje Rajawane. . . „ 3: 24: —. 6 sacken rijst. . „ „ 9 salajeerse billetjes Daniel Jans:. . . . „ 3 12 —: „ Padiwakan Ian Philip oft „ 8:36 — Sigpd:s 100: 22. — Somma R /:onderstond/ amboina vittoria datum ut supra lager dit Getuijgt getekent A D Mourits Lect:r /in margine / ons present getekent/ P: weruher en Ef Treno. 10 _o _o dheer Zijma. . . . „ 3: 36:— 2 schilden - - - „ „ _o - - - „ — 26 — _o - . - - „ 3 — —. Over allen dien attente Gesproken en geraison„ neert sijnde, vermeend ende verstaen, dat al hoewel onder opgem en voorsz Geditineer„ dens, den een en ander doch wel insonder„ heijt, en bij distinctee den dikwils voor„ komenden Labajerie wel onder vehementen suspecio als te vallen komen dat ter deser of geene gelegentheijt, waer ende wanneer, daer toe occasien zullen hebben kunnen vinden ofte aen„ breffen zich op den handel inspecerien niet alleen toegelegt maer misschien rids wel daedelijk, vergrepen zouden kunnen hebben; dat nochthans in dezen zulks in facto, ofte door eenig blijkbaer, zo genaemd Corpis delicti, niet te loteeren koomt, en derhalven, dat men niet opschorting van alle verdere Geregtelijke proceduires. / omtrend allen dien in't gemeene niet wel anders disponeeren zoude kunnen, aan dat, als verboden swerwers, te salmen, in den keten Geklonken, en nevens opgem: stukken, in origineeel, en bij aparte brieven, ter verderen hooghwijsen dispositie van haer hoog Ed: zouden dienen verzonden te werden, lven eens als dan ook goed gevonden ende geresolveert wierde, zulx pr de tegens„ woordige scheeps Gelegentheijt telaten Geschie„ den, ende dus almede, om 't vaertuijgje waer mede herwaerds zijn opgebragt, nevens al 't geen /: na voorm: Jnventa„ rissen. /. in 't zelve bevonden is voorge„ confisqueert te houden, en publicq te doen verkopen; bij provisie tot Suspecie voldoening : - 299 Van Amboina onder dato den 20:' Maij 1760 Van Amboina onder dato den 20:' Maij 1760/ voldoening vander selver boeij gaftos, en an„ dere ongelden; terwijl men den dispositie, omtrend mogelijk, als dan noch wel eenigh gering overschot, wil laeten uijtgesteld, tot dat hij slot van reecq: voorkome, of alles zulks niet wel gevoeglijk gedistribueert zoude mogen werden, ten gemeenen premie aen de gesaementlijke derzelver opvangers, ten encouragement en trouwe, in alle andere, ooik voorkomen, diergelijke gelegentheden, die thans, nae alverdere door sijn Ed: den heer gouverneur Gedaene Communicatie /:ten recommandatie aen de thans, ter vergadering presente, alle hoofden der specerie Comptoire:/ een bijzonder ook en geduurige waek„ saemheijt zouden verijzen; En welkent„ halven dan insgelijks, noch almede verstaen wierde, dat van allen dezen, door toesending van voorm: papieren, ook teffens de heeren Gouverneurs tot maccassaer en Banda zoude kunnen werden kennisse ge„ geven, ten eijnde om hun Ed: in allen Gevalle, 't zij te kunnen dienen ten speculatie, dan wel of misschien uijt laast gem: gouvernemente wel gene middelen zoude kunnen gevonden werden, dat den in't beloop dezer zalken, mede voorkomende La„ pattie dan wel Tapoesanie, ofte ook derzelver vrouwlieden, op Ceram Laut opgespeurd, ende van daer gelicht zouden kunnen werden; tot mogelijk als dan wel eenigen verderen ontdecking, wat aendien oord, al in den handel koomt om te gaen. Terwijl zijn Ed: den heer Gouvern:r met relatie tot de immeer voorm bericht en passant voorkomende, almede nae der„ waerds gestevende swerwers; voorts de vergadering, noch kennis Gaeve, dat teffens door andere wegen, daer vande informatien, al voor eenigen tijd gehad hebbende ook den 8: Maert J:o L: p=r Expresses, zo wel langs den Zuijd, als noordcust van Cleram, zulks rede aen den gezag voerder op den thans aldaer zijnde kruijs pantjalling D'hoop den onderstuurman Mouritsz bedeeld hadde, onder zodanigen voorzorge als wel verhoopt zouden mogen werden dat misschien wel dienen zouden kunnen, dat in den ontmoeting vanden een ofte ander wel eens mogte komen te reusseeren /onderstond/ Aldus Geresolveert tot amboina aen't Casteels victoria dato voorsz: /was Gete„ kent M: J: v: Jdsinga Ps v:n Jongstal, A=mn P:s Bandoum G L v: Beusechem, I: A: De villeneuve I:Emants, Ge A: D St Glain, W:t D Bouvoust M: Hartog en I:solivier ter zijde stond / Accordeert was Getekent/ W: J: V: lingen secretaris. — beloop
English
From Bantam the 17th of June Anno 1760. From Bantam the 11th of June 1760 To His Excellency The Right Honorable, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord, Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, And on behalf of the same and the Chartered East India Company, Governor-General, Together with The Honorable Gentlemen Councillors of the Dutch Indies, etc. Right Honorable, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord, and Honorable Gentlemen, The undersigned Commander of Bantam very humbly implores Your Honors to please be fully at ease and assured that, although His Bantam Majesty's desires regarding the present state of the English usurped establishment on Sumatra's west coast, or from the Sillebar lands down to Bengkulu in the surrounding districts, have gone somewhat further than Your Honors' most respected orders conveyed in secret letters of the 23rd of April past, which was also further demonstrated to him by those revered letters of the 28th of the recently passed month of May, the prince will nevertheless observe and loyally comply with these favorable instructions in every respect. For the King thereby not only observes very clearly how Your Honors' wise fatherly care over his lands solely tends toward the sweet tranquility and prosperity of himself and his realm, but His Majesty also feels most obligated thereto, considering that in the execution of Your Honors' most highly esteemed commands, he regards himself in no higher standing—as His Highness has repeatedly reiterated in public—than as a Mandador in the Honorable Company's garden, to exercise the utmost care for the cultivation of the so greatly desired peppercorn, to gather its fruits together, and to do everything that a faithful vassal ought to do, to deliver them into the eager lap of the General Dutch Company for its greatest benefit. And to achieve this desired objective toward an increased harvest to the particularly great satisfaction of Your Honors from the Sillebar lands, etc., and the surrounding area, not only have the King's prudent orders already been dispatched to Samangka to his chiefs, as mentioned in my humble letters of the 12th of May last, to carry out Your Honors' pleasure, but the prince has moreover dispatched thither as an emissary his brave and most trusted pepper purveyor, the courteous Ngabehi Mangun Sudana, upon whose gentle and sincere conduct one may rely with great peace of mind. May the outcome prove so fortunate as to achieve in full Your Honors' wholesome objective, which has not yet been observed with the supply of the peppercorn from those usurped lands, though it is learned that the relatives of the deceased Malay chief at Samangka, the Kyai Demang Purwa Santana, consisting of women and children in ten households, have voluntarily moved to the said district to settle there under the peaceful possession of this chief, to live there, and to support themselves with the cultivation of the pepper crop just as faithful subjects do. It is hoped that this small increase of inhabitants at Lampung Samangka, who retired thither of their own accord, will not be displeasing to Your Honors. Thus I have the honor to remain with deep humiliation, Right Honorable, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord, and Honorable Gentlemen, Your Honors' very humble, lowly, and wholly obedient servant, Willem Hendrik van Ossenbergh Bantam, in Fort Speelwijk, the 11th of June 1760. From Java's East Coast the 20th of June 1760 Batavia To His Excellency The Right Honorable, Severe, Highly Esteemed Lord, Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, And on behalf of the same and the General Chartered East India Company, Governor-General, And the Honorable Gentlemen Councillors of the Dutch Indies, etc. Right Honorable, Severe, Highly Esteemed Lord, and Honorable Gentlemen, The Sultan having requested of me, as appears from the copy of the letter, to grant his emissaries transport to Batavia in order to procure there, if possible, the large black European horse seen there by the regent Danureja among the delegates of the native court, so that he may keep it throughout its life as a pusaka or dynastic heirloom, or if it should be dead or no longer available, to assist in obtaining one or two Persian horses with the marks indicating that a Javanese prince may ride them, for which purpose His Highness's master of the horse is also accompanying them. The emissaries also carry a commission to purchase several other items, and for that purpose, if I am not mistaken, have with them 3000 Dutch rixdollars and gold for making two salvers after the Sebiah model. I have therefore taken the liberty to direct the said courtiers to Your Honors, with the request that they may be assisted properly by the shahbandar or someone else, both in the execution of their commission and for their return journey, for the gratification of that prince, who appears to be and remain well contented. Furthermore, although reluctantly, I nevertheless feel compelled to bring to the attention of Your Honors, first, a letter from the regent and the court grandees, although of somewhat old date, which I have nonetheless settled; however, several letters from the Susuhunan (the first application having been brought hither by the Tumenggung Wiradikta to convey His Highness's request orally), alongside the answers given thereto, will show Your Honors in full how the prince feels regarding the melting of a piece of brass cannon, being two
Dutch transcription
301 Van Bantam den 17: Junij A:o 1760. Van Bantam den 11: Junij 1760 Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen groot agtb: wijd gebeed: Heere, Jacob Mossel, Generaal over d' Jnfanterie in dienst vanden staet der verEenigde Nederlanden Mitsgaders wegens dezelve ende Geoctroijeerde oost Jndi„ sche Comp Gouverneur Gene„ raal benevens D' wel Edele Heeren Raden van Nederlands Jndia &:a Hoog Edele groot Agtb: wijdgebiedende „ Heere en wel Edele Heeren, Den ondergetekende bantams Commandeur seer Nedrig uw hoog Edelens verbidde, gelieven volkomen gerust en verzekert te wezen, dat zijn bantamse Majesteijt, schoon desselfs begeertens omtrend de presente gestel„ tenisse van het Engelse Geusurpeerde Etablissement op Sumatras west Cust ofte vande silleboese Landen af tot aan Bankahoeloe toe inde Geblagtens daer om leen, wel een weijnig verder hebben gegaen, als uw hoog Edelens seer Geres„ pecteerde orders bij secreete letteren van den 23: april pass:o Geweest sijn en het geene hem ook nader komt te vertoonen bij die Gevenereerde vanden 28 der Jongst Gepas„ seerde maend van Meij Nogthans den vorst dese genegen Jnstructien in allen deelen observeeren en trouwhartig nakomen sal, alzo den koning niet alleen daer bij seer klaer komt te bemerken, hoe dat de wijze vaderlijke sorge van uw hoog Ede„ lens over zijne landen eenig streckende is tot de soete ruste en welvaeren van hem en zijn Rijk, Maer zijn Majesteijt gevoeld sig daer toe ook hoogst verpligt, Terwijl hij tot het volbrengen van uw hoog Edelens seer hoog geagte beveelen hem niet meerder in aenzien reekent, gelijk sijn Hoogheijt meermalen in het openbaer nog verhaeld heeft, als een Mandadoor in s EComp: Tluijn, om voorde aenplanting vanden so seer gewenschte Peper Corl de uijterste sorge te dragen, derzelver vrugten bij malkanderen, te verzamelen, en alle als een getrouw vasaal behoord te doen, daer R 302 Van Bantam Den 11: Junij 1760 Van Bantam den 11: Junij 1760/ in den verlangende schoot vande Generale Nederlantse Maetschappije ten haeren meeste voordeel te leveren, en om dit gewenschte oogmerk tot een vermeer„ derende oegst ter bijzonder groot genoe„ gen van uw hoog Edelens te berlijken uyt de silleboese landen enz: en daer om heen so zijn niet alleen volgens mijne Geringe Letteren van den 12: Meij Jongstleden 's konings voorsigtige beveel en na samanca aen zijne hoof„ den reeds afgegaen, om uw hoog Edelens welbehagen ter uijt voer te brengen, maer den vorst heeft boven dien nog tot een sendeling na der waerd sal afgestuurt, sijnen braeven en vertrouw„ sten Peper Leverancier den hupsen= Jngabeij Mango Sudana, op wiens sagte en opregte behandeling men zig met veel gerustheijt verlaten kan, wenschen den uijtslag so geluckig mag uijtvallen, ten volle komt te be„ reijken het heijlzaem oogmerk van uw hoog Edelens, het welk men met den toevoer van den Peper Corl uijt die Geusuapeerde Landen nog niet heeft vernomen, maer wel dat sig de na bestaende van het leupse Maleijerse hooft op Samanca, Den Kedeman Boerwa Satana, bestaende met vrou„ ven, en Kinderen, in thien huijshoudin„ ge haer na dit Gemelde districht vrij„ willigh vervoegt hebben om onder een Geruste besit van dit hoofd, sig aldaer ter woon te plaetsen, de te leeven, en haer met den aenbouw van de Peper Culture, geleijker wijs getrouwe onder„ danen sig te Geneeren, in hoop dese kleene vermeerdering van Jnwoonders op Lampong Samanca die van selvers na derwaerds geretireert sijn uw hoog Edelens niet onaengenaem sal mogen weezen. so hebbe ik de Eere met diepe vernelta„ dering te zijn /onderstond/ hoog Edele groot Agtb: wijdgebiedende Heere En wel Edele Heeren (lager) uw hoog Edelens seer onder„ danige en ootmoedige gansch Gehoorsame Dienaer /was Getekent) W:m Hend: van ossen„ bergh (in margine) bantam int forties Speelwijk den 11 Junij 1760. Geusurpeerde 1682 305. d e Van Iavas oost Cust den 20 Junij 1760 Van Iavas Oost Cust Den 20 Junij 1760 Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Gestr Groot Agtb Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie ten dien„ ste van den staat der verEenigde Nederlanden mitsgaders wee„ gens dezelve ende Generaale G'octroijeerde oost Jndische Comp: Gouverneur Generael ende wel Edele Heeren Raden van Nederlands India & h &. Hoog Edele Gestrenge Groot Agtb: Heere en wel Edele Heeren. Jen sulthan mij versogt hebbende Alijkens Copia Brief, om zijne zendelingen transport naer Batavia te verleenen ten fine aldaer was het mogelijk op te doen het groot zwart In„ ropees paerd door den rijkbestierder Damoe„ redja daer gezien bij den Gecommitteerdens van den inlander ten einde dat heeft leevens langs als dan tot een Poesaka of rijk erfenis te houden dan wel zo het zelve dood of niet meer was door hulpen een of twee Persiaensche paerden met de tekens dat er een Javaens vorst op reijden kan, en walrom„ me ook mede gaat zijn hoogheijds stalmeesters De zendelingen hebben ook Commissie, om nog het een mander te kopen en daer toemede zo het wel hebbe 3000 rd:s holl:s een goud tot het maken van 2. schenkpierings na zebiar model: Ik meede men derhalven de vrijheijt gedagte hovelingen aan uw hoog Edelheedens te addresseeren met versoek dat dezelve door den sabandhaer of iemand anders wat te regt mogen werden geholpen, zo ten uijt„ voer van haer Commissie als te rug reijse ter verpligting van dien vorst die wel een vergenoegt schijnt te zijn en te blijven Wijders schoon ongaerne aende ik mij echter Geprangt onder het oog van uw hoog Edele Groot agtb: te moeten brengen eerstelijk een brief van den rijkbestierden en Hof Grooten hoe wel wat van een ouden datum, dat echter uijt de wereEd geruijmd hebbe doch eenige brieven van den solsoehoenang (de eerste instatie door den Tommagong wira dikta herwaerds Gebragt tot slaving van zijn hoogheijds verzoek mondeling / nevens de daer op gegevene antwoorden zullen uw hoog Edelens ten vollen doen zien hoede vorst over het smelten van een stuk koper Canon, twee 2 zijnde
English
From Java's East Coast, the 20th of June 1760 From Java's East Coast, the 20th of June 1760. being a pusaka or royal jewel, became very unpleasant toward the Resident Duirveld, and notwithstanding that his wife likewise paid her respects at court, and I sought to distract His Majesty in writing, yea, said Resident, whom I have had here and who seemed to do so, was at his request given another letter to take with him, to which however His Highness served in these words as an answer: Further, brother proposed to me whether I could live in friendship again with the Resident, but I request that brother will please not take it amiss that I excuse myself herein because I cannot associate with His Honour; thus I repeatedly request of my brother, if it is at all possible, another in the Resident's place. Therefore I request, for the preservation of the Company's respectability and for the appeasement of that ever faithful and good prince, and because things would truly not go well in the long run, and in truth said Duirveld does not have what it takes to command the required respect and at the same time make himself beloved at that court, which is indeed the principal thing if one wishes to reside there fruitfully to one's own glory and the benefit of the Company; to relieve him from there, retaining rank and pay, and likewise in good conscience propose in his place as Captain Commandant the Dragoon Captain Beuman, who, having been stationed there for a long time, is skilled in the language and acquainted with the customs there, and thus has the prospect of being successful and useful there. Furthermore, it is very peaceful all upon and along the sea coast; the mortality in the upper lands, however, still seems to continue, although it is moving to the east. At Tagal, Pamalang, Pacalongang, and Batang many people have also died, and in the latter district almost everyone. In the hope that the Lord God will further provide therein, and cause Your Right Honourables' as well as the Company's weighty interests to be prosperous and fortunate. Thus I remain with deep respect, (was signed:) Your Right Honourables' very obedient and obliged servant, (was signed:) N: Hartingh. (in the margin:) Samarang, the 20th of June Anno 1768 [sic]. 1760. From Banda, the 22nd of June 1760 Banda, the 22nd of June Batavia To His Excellency, the Right Honourable, Highly Esteemed and Respected Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, as well as Governor-General, together with the Honourable Lords Councillors of the Netherlands Indies. Right Honourable, Highly Esteemed, Valiant, Manly, Most Wise, Prudent, Discreet, Very Generous, Far-Ruling Lord and Honourable Lords. We have the honour to inform Your Right Honourables in all submissiveness that in our separate meeting of the 27th of May, we have thought fit to make a beginning with the completion of certain buildings and thus in the first place not keep up the post on this occasion. As that we are presently having the bark de Reijder, laden with produce, return back toward Batavia, for the reason that, owing to its size, it was impossible to employ that small keel for the expedition to the opposite coast intended and made known in Your Right Honourables' much respected letter of the 29th of December 1758, since, due to the considerable multitude of reefs and cliffs to be found there to which it would notoriously have to be exposed, one had reason to fear that nothing of it would ever arrive safely. Meanwhile, we have, with prudence, as much on account of its necessity as from lack of skilled craftsmen and other laborers, and over which, upon the offer made for that purpose, the supervision has been entrusted to the Military Captain Jan David Braun, in the trust that this may meet with the respected approval of Your Right Honourables. Also at the same time we can communicate that both in this and the past year little or nothing has been heard of the gang of sea rovers that roamed about there. In conformity with the resolution taken in our just aforementioned separate meeting of the 27th of May last, we take, for the reasons cited therein, most humbly the liberty respectfully to request Your Right Honourables, both for the well-being of this province and for the attainment of some peace and quiet among the servants, that the well-known burgher park-keeper Floris Versteeg, as a harmful subject, may be sent away from here to elsewhere where it shall please Your Right Honourables. Wherewith we have the honour to subscribe ourselves with all awe and respect, (was signed:) Your Right Honourables' entirely obedient and faithful servants, (was signed:) I Bariel, J D Brauw, D: Lacaze, G E Guitton, I: Hendrik Ruijs, B. Seijkel. (in the margin:) Banda Nassau, the 22nd of June 1760. From Souratta, the 15th of February 1760 The late ships projected for this directorship not yet appearing here, and in the meantime having received the accompanying secret letter from the servants at the Patna trading post, I thought it necessary to present the same to Your Right Honourables without delay via Malabar in authentic copy, because the English had seized not only the three Company ships mentioned therein, but also the two remaining ones that said... To His Excellency, the Right Honourable and Highly Respected Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, as well as on behalf of the same and its General East India Company, Governor-General, together with the Honourable Lords Councillors of the Netherlands Indies. Batavia. Right Honourable, Far-Ruling Lords,
Dutch transcription
305 Van Iavas Oost Cust den 20:' Junij 1760 Van Iavas oost Cust Den 20. Junij 1760. zijnde een Poesaka of rijk sieraad zeer Gemeelijk is geworden tegens het opperhoofd Duirveld en onaengezien zijne vrouw mede nog al haer op wagting heeft Gemaekt ten hove, en ik zijn majesteijt schriftelijk heb zoeken te diverteeren, Ja gedagte opperhoofd, dien hier hebbe Gehad scheen het te doen, op zijn verzoek nog een brief mede gegeven, waer op eceten zijn hoogheijt indese woorden tot antwoord gedient heeft Wijders heeft boeder mij voorgesteld of ik met het opperhoofd weder in vriend„ schap konde lieven maer ik verzoeke dat broeder niet gelieft kwalijk teneemen dat mij hier in pecuseere om dat met zijn E: niet kan omgaen dus verzoek veelmaals aen mijn broeder zo 't immers mogelijk is een ander in het opperhoofd plaats. Dierhalven verzoek ik tot slaving van sComp: achtbaerheijt en tot Complaca„ ring van dien altoos trouw Gebleven en goeden vorst en om dat het tog op den duur niet goed zoude gaen, en waerlijk Gedagte Duirveld niet voor zich heeft, het vereijschte aenzien zich te geven, en teffens bemind te doen maken aen dat hoff dat wel het zeen Cipaalste is wil men met vrugt tot eijgen Glorie en nut den malt„ schappije daer resideeren; hem daer van daer te verlossch en behoudens qualiteijt en Gagie Gelijk ook na gemoede weder in dies plaetse als Capitain Commandant voor draage den dragonder Capitain Beuman als daer lang hebbende gelegen taalkundig en de gewoontens daer bekent, dus voor zich heeft daer wel en van nut te zullen zijn voorts is alheel op en langs de zee Cust welscheijnende de sterfte echter in de boven landen nog al aen te houden schoon na de oost treckt; Tot Tagal, Pamalang, Paca„ longang en batang zijn mede veel menschen Gestorven en in het laatste district bij na alles. Jn hoope Ierova God verder daar in zal voorzien, en uw hoog Ed:s nevens Comp: zwaerwigtige belangen voorspoedig en geluckig zal doen zijn. — zo blijve met diepe Eerbied /onderstond:/ uw hoog Edelheedens zeer Gehoorzaeme en verpligte dienaer (was Getekent:/ N: Hartingh (in margine) samarang den 20 Junij Ao 1768 teffens 307 1760. Van Banda Den 22: Junij E 1760 Banda Den 22: Junij Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Gesr: gr: Agtb: Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie ten dienste van den staat der verlangde Nederlanden, Mitsgaders Gouverneur Generaal benevens De Wel Edele Heeren Ra„ den van Nederlands Jndia Hoog Edele Gestr: Groot Agtb: Rant„ feste Manhafte wel wij te voor„ zienige Discreete zeer Genereuse wydgebiedende Heere en wel Edele Heeren. Wij hebben de Eere uw hoog Edelens in alle onder„ danigheijt te preadverteeren als dat men in onze aparte bij een komst vanden 27: maij hebben goedgevonden een begin te maken met de voltooijing van sommige gebouwen en dus in de Eerste plaats niet desselfs bij Gele„ gentheijt onderhouden genomen de Post Als dat wij de barcq de Reijder met producten beladen thans weder batavia waerds doen retourneeren, om redenen dat men dat kieltje mits dies groote onmoge„ lijk tot de Gedestineerde en bij uw hoog Edelens veel G'eerbiedigde letteren van den 29: December 1758. beekent Gestelde Expe„ ditie na de overcust heeft kunnen Em„ ploijeeren also men door de aldaer te vinden zijnde Considerable menigte van riffen en klippen waer aen het notoir soude moe„ ten werden bloodgesteld redenen had te dugten dat de nooijt iets behouden van het zelve te regt zoude komen Jn tusschen dat wij uw hoog Edelens de voorsigtigheijt so vel uijt hoofde van dies noodzakelijkheijt als uijt gebrek van bequame ambagtslieden en ander arbeids volk en waer over op het daer toe gedane aanbod, het opsigt opgedragen is aen den Capitain militair Jan David Braun in vertrouwen dat dit een en onder de g'eerde goedkeuring van uw hoog Edelens zal wel zal mogen weg dragen. de ook 309 Van Banda Den 22:' Junij 1760. Van Souratta Den 15: februarij 1760 ook teffens: bedeelen kunnen dat men zo in dit als t voorleeden Jaer weinig of iets van het dalr omgesworvene geboefte van zee schuijmers vernomen heeft, In Confirmite van het Genomene besluijt in onze zo evengem:de lij aparte bij eenkomst van den 27: meij p:l nemen wij om de daer bij aen„ gehaalde redenen op het aller ootmoedigste de vrijheijt uw hoog Edelens Eerbiediglijk zo tot wel zijn dezer provintie als ter verkrijging van eenige rust en vreede onder d' dienaeren te verzoeken dat den wel be bende burger perkenien floris versteek als een schadelijk subject van hier naer Elders daar het uw hoog Edelers sal gelieven te behagen mag werden verzon„ Waar mede wij d' Eere hebben ons met alle ontsag en Eerbied te onderschrijven Con„ derstond:/ uw hoog Edelens Gantsch onder„ danige en Getrouwe Dienaeren (was Getekent/ I Bariel J D Brauw D: Lacaze G E Guitton I: Hendrik Ruijs, B. Seijkel (in margine/ banda nassauw den 22: Junij 1760. De naschepen voor deze directie gepisjec„ teerd alhier nog niet opdragende, en in tusschen bij mij ontfangen zijnde de nevensgaende se„ creete brief van de bediendens ten Comptoi„ re patna heb ik gedagt dezelve uw hoog Edelens zonder tijd verzuijm over Malla„ baer in Copia authenticq te moeten aenbee„ den vermits de Engelschen zig vant eeren niet alleen d drie Comp: schepen daer bij ver„ meld maer ook de twee overige die gedagt Hoog Edele wijdgebiedende Heeren Aan zijn Excellentie Den hoog Edelen Groot agtb: Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie ten dienste van den staat der verlenigde Nederlanden mitsgaders wegens deselve en haere Algemeene oost Jndissche Comp: Gouvern:r Generaal. benevens D' Wel Edele Heeren Raden van Nederlands Jndia Batavia Sourotta hadden Een den. 1 -
English
From Surat, 15 February 1760. 1760 From Surat, 15 February had escaped it alongside a private Basra trader, as well as that all of the Company's pilot vessels had been captured and the pilots taken prisoner, whereby it could occasionally happen that the Hugli ministers had no opportunity to inform Your Right Honourables early of the fatal outcome of the expedition, since the English, to all appearances, will do everything in their power to prevent them, for the time being, from writing via the Coromandel overland route. Vice Admiral Pocock is determined, on account of the news from Bengal, to remain in India for the time being and not to allow any of the warships to return home, whereby Governor Bouchier, who otherwise would have crossed over with his honour, is now set to undertake the voyage to Europe with a Company ship at the end of this month. I have been informed on good authority that the English chief here, Mr Price, has disposed the Naib Forischan to give orders not to deliver directly to us any cassids coming from Bengal, but to send them to him, in order to deal with our letters as he might see fit; and this just in time to be able to devise the necessary means to foil that design. Otherwise, all is well here thus far, but how long it will last is difficult to guess, as no further news from Europe has yet been received. I have the honour to be with the utmost veneration, Right Honourable Far-commanding Lord, Your Right Honourables' humble and very obedient servant. Signed: L: Taillefert and J: Drabbe. In the margin: Surat, 15 February 1760. From Surat, 16 April 1760. Batavia To His Excellency the Right Honourable, Highly Esteemed Lord, Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, and, on behalf of the same and its General East India Company, Governor-General, and the Honourable Lords Council of the Dutch Indies. Right Honourable, Far-commanding Lord, We have the honour to present to Your Right Honourables herewith these secret resolutions adopted by us and the further members of the Political Council on 2 November of last year, and 3, 19, and 24 January, as well as 18 March of this year. Regarding the contents of the first, we have already made the necessary report in our respectful separate letter of 17 December of the past year. The second requires no discussion herein, since the danger that seemed to hang over our heads at that time has, by all good fortune, vanished into smoke through the subsequent reports that the Republic succeeded in maintaining the embraced neutrality until October 1759; nonetheless, the present ministry hopes that its contents will move Your Right Honourables to give the necessary orders as to how they shall conduct themselves here in the event that, contrary to our hope, it should come to a rupture with a European power, and in particular with the English, we being, according to our conception, absolutely incapable of defence here. The third points to the measures we have devised to deprive the English of the opportunity to take away from us the recruits for their militia and seafaring, to which end the present English ministry in Surat, or rather principally the chief, Mr Price, fruitlessly enlisted the aid of the captain of the warship Queenborough lying at the roads here, the Honourable Richard Collins; for all the instigations of the said Price served no other purpose than to cause that naval officer, who is a very reasonable man, to make some pretense as if he intended to inspect the ship De Waakzaamheid to that end, by fair means or foul. Which, by virtue of our adopted measures to foil such an inspection, would have served no other purpose than to demonstrate how much this nation, the good excepted, is inclined, with regard to us, to play the master even in a neutral roadstead, setting aside all reflection, uprightness, and fairness; just as that of 24 January also demonstrates that the said Price is not above misusing the authority they have obtained in the city in order to intercept our letters coming from Bengal or Bihar, in which we have managed to cut him off just in time, through such means as may be seen therein and which we hope will meet with Your Right Honourables' respected approval, including the hiring into service of three extraordinary peons at the Broach factory according to the authority granted to the servants there by secret letter of 15 February last, to be discharged again on the ultimate of March; as was also carried out on that date. The last-cited resolution, namely that of the 18th of the past month, serves solely to carry into execution Your Right Honourables' order for the closing of the factory at Ahmedabad without causing a rift, and is an essential key to what was cited regarding that matter in our latest general advices of the 9th instant, of which the duplicate accompanies this. In the meantime, we persevere with the utmost veneration in being, Right Honourable, Far-commanding Lords, Your Right Honourables' humble and very obedient servants. Signed: L: Taillefert, J: Drabbe, and D: Kellij. In the margin: Surat, 16 April 1760.
Dutch transcription
314 Van Souratta den 15: februarij 1760. 1760 Van Souratta Den 15: februarij hadden het t' ontlopen nevens een parti„ culiere bassoras vaerder, Gelijk mede ook alle sComp: loots vaertuijgen vermeesterd mitsgaders dlootsen gevangen genomen te hebben, waer door het somwijlen zoude kunnen gebeuren dat de houglijse ministers geen occasie hadden uw hoog Edelens vroegtijdig vande fatale uijtslag vande Expeditie kennis„ se tegeven, vermits de Engelschen naer alle apparentie alles zullen in't werk stellen, om te beletten dat zij voor eerst niet over den Cormandelsen landweg kunnen schrijven. D' vice admiraal Pocock is uijt hoofde van de bengaalsche tijding gedeter mineerd nog voor Eerst in jndia te blij„ ven en geen een van de oorlog schepen te laten repatrieeren waer door den heer Gouver„ neur Bouchier, die anders met zijn wel Edele zoude overgevaren zij nu met een Comp: schip op het einde van deze maend de reeze naer Europa staat te onderneemen. Ik hen van goederhand Geinformeerde dat het Engelsch opperhoofd alhier De Heer Price den Naib Forischan heeft Gedisponeerd ordre te stellen, om geene Cas„ sets, uijt bengale komende, direct bij ons telaten maer hem dezelve toe te zenden, om met onse brieven te handelen zo als hij te rade mogten werden ende zulks even bij tijds om de nodige mid„ delen te kunnen keramen om dien toeleg te verijdelen. Anders is hier tot nog toe alles wel, maer hoe lang het duuren zal is qualijk te gissen, zijnde nog geene nadere tijding uijt Europa ontfangen. — Ik heb d' Eere met de uijtterste veneratie te zijn (onderstond:/ Hoog Edele wijdge„ biedende Heere (Lager) uw hoog Edelens onderdanige en zeer Gehoorzaeme Dienaer (was Getekent:) L: Tail„ lefert en J: Drabbe, (in margine Souratta den 15 februarij 1760 Aan Gedisponeerd l l ƒ 313 Van Souratta den 16:' April 1760 Van Souratta Den 16. April 1760 Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Groot Agtb: Heere Jacob Mossel E Generaal over d' Jnfanterie ten dienste vanden staat der verEenigde Nederlanden, mitsgaders wegens deselve en haere algemeene oost Indische Maatschappij, Gouverneur Generaal, en D' wel Edele Heeren Ba„ den van Nederlands India. Hoog Edele Wijdgebiedende Heere; Wij hebbende der uw hoog Edelens hier be„ zijden te presenteeren dese Creete resolutien bij ons ende verdere leden vanden Politic„ quen raad genomen op den 2: november des voorleden en 3. 19 en 24: Januarij item 18: maert deses Jaers. — Ten opsigte vande inhoude der eerste hebben wij reeds het nodige verslag Gedaen bij onze Eerbiedige aparte Letteren van den 17:' xber: a:o p:o D' Tweede verEijscht niet indezen Geverbaliseerd te werden, vermits het gevale dat ons te dier tijd schein boven het hoofd te hangen, door de zedert ingeko„ mene berigten dat de republicq zig tot in 8ber: 1759. bij de omhelsde neu„ traliteijt heeft weeten te mainctineeren ten allen gelucke in rook is verweenen; dog niet te min verhoopt heet tegens woor„ dige ministerie dat dies Contenue uw hoog Edelens zal beweegen de nodige ordres te stellen hoedanig zij sig alhier zullen heb„ ben te gedragen bij aldien het tegens onse hoop eens tot een ruptuae met eene Juro„ peesche mogentheijt en inzonderheijd met de Engelschen mogte komen, zijnde men naer ons begrip alhier absolut buij„ ten staat van tegenweer, De derde wijst aende maet regulen die wij hebben beraemt om de Engelschen de occasie te benemen ons de rescruten in't hunne militie en zeevaert afhandig te maken, waer toe het tegenwoordige Engelsche ministerie Gedaen 8 leele de 315 Van Souratta Den 16 April 1760 Van Souratta Den 16 April 1760. in Zouratta of wel voornamentlijk het opperhoofd de heer Price, de Capitain van het alhier ter rheede geleegen hebbende oorlogs scheepje Thee queenborong de Ee Richard Colius vrugteloos hebben inde arme genomen, also alle de opstokingen van gem Price nergens anders toegediend hebben als om den oor„ logs officier welk een zeer redelijk man is eenige mineste doen maken als of hij van sins was het schip D' waaksalmheijd ten dien eijnde met goed of met quaadheid te visiteeren, t geen hem mits onze beroemde moet regu„ len om zodanigen visitatie te verijdelen tot ner„ gens toe zoude gediend hebben als om aan te toonen hoe zeer deze natie /: de goede uijt gezondert:/ in clineerd, ten onzen op zigte zelfs op een neutrale reede met Pospositie van alle reflexie opregte en billijkheijt debaes te speelen zo als ook die van den 24. Januarij aentoond dat gem Price selfs niet te goed is de authoriteijt die zij inde stad ver„ kreegen hebben te willen misbruijken, om onse brieven van bengale ofbehaer komende t' onderschippen waertoe wij hem even bij tijds de pas hebben weeten afte snijden, door zodanige middelen als daer bij te zien zijn en wij ver„ hopen van uw hoog Edelens G'eerde Goed keure te zullen wezen, daer onder begrepen het in dienst neemen van drie Extra ord pions ten Comp„ toire Brootchia volgens verleende qualificatie aen de bediendens aldaer bij secreete brieve van den 15: februarij Jongstleden om ult:o maert meder afgedankt te werden,; zo als ook op dien dat um heeft gevolg genomen zijn„ de het laast geciteerde besluijt nament„ lijk dat vanden 18. den voorledene maend alleen streckende om uw hoog Edelens ordre tot de opbrabee van het Comptoir t' amedabaath zonder klederen scheuren ter Execuutie te brengen en een noodzake„ lijke sleutel van het geene omtrend die materie is aengehaald bij onse Jongste gemeene advisen vanden 9 Courant waer van het Duplicaat dezen verzeld. In tusschen persevereeren wij met de uijt„ terste veneratie te zijn (onderstond:/ hoog Edele wijd gebiedenden Heeren (lager/ uw hoog Edelens onderdanige en zar Gehoorzaene dienaeren (was Getekent) L Taillefert. I Dabbe en D Kellij in margine Souratta den 16: april 1760 kieure Batavia
English
From Bantam, the 10th of September 1760. To His Excellency, the High Noble, Highly Esteemed, and Far-Ruling Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the state of the United Netherlands, as well as Governor-General, together with the Right Honourable Lords Councillors of the Dutch East Indies. High Noble, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord, and Right Honourable Lords! After the good and highly honoured receipt of Your Excellencies' respected secret missive dated the 27th of August last, or on the third of this current month, I was at the court of the King within his Dalem, in the presence of his prime minister, for a conference, and presented to His Majesty in the customary polite manner not only the satisfaction that Your Excellencies were pleased to take in the King's readiness in carrying out what was ordered by secret letters of the 28th of May last, but also how Your Excellencies now long to see the desired outcome thereof fulfilled and that the supply of pepper from the district of Sillebar may soon make headway, regarding which Your Excellencies have once again qualified the undersigned Commander to further devise and execute with His Highness the best and most prudent measures. The Bantam ruler was moved with joy over the pleasure Your Excellencies were pleased to take in his conduct, and after having expressed his due gratitude for this to me, His Highness, with the assistance of his First Minister, further told me that although six chiefs from the district of Sillebar had already arrived unexpectedly before him in Bantam with the request to be accepted as subjects under Bantam obedience—namely Kearia Patranatta, Wangsadiepa, Jochae Passaar, Alam Latang, Baijja Kidei, and Kedeman Jaijja Bacsa, all residing in the village of Benkoena, situated a long day's journey through the mountains of Samanca, and according to their statement able together to deliver one hundred bahars of pepper annually—he had nevertheless, up to now, heard as little from these Sillebar chiefs as from his emissaries and the chiefs at Samanca to state with certainty that his Samanca subjects had already enjoyed any benefits of any importance from the Sillebar district. And that according to incoming reports this could not yet very well be the case, partly because the previous poor crop in 1759, if not already entirely gathered up due to the harsh treatment of the English nation, the remaining small part had mostly been lost and destroyed by the troubles of that time; and partly because the new crop of this year does indeed stand very fruitful in the field, yet that it was only now beginning to be the proper time to pick these fruits as they find them ripe; that this gathering likewise required some time to dry and clean the same, and thus hoping for the favourable indulgence of Your Excellencies that mainly in this current month alongside another 2 to 3 following months the real delivery of the pepper crop from Samanca to the Bantam realm has been given and will yet be given; that the overland route for most places in the Sillebar territory, and particularly in that of Benkahoeloe, is far too long and impracticable for the poor inhabitants to haul their pepper to Samanca in that manner; that therefore the chiefs of Samanca, since the district of Sillebar currently remains entirely devoid of foreign nations, had dispatched six large native pepper vessels thither a month ago, well provided with cash, in order to load into their bottoms and transport to Bantam via Samanca as much pepper as they can obtain, with a gentle and friendly encouragement to those inhabitants, or for those who cannot use the overland route, to bring all their collected pepper themselves secretly to Samanca in that same manner. The mentioned Sillebar chiefs, whose return is set within a few days, have very much
Dutch transcription
317 Van Bantam Den 10:' Septber 1760. Van Bantam Den 10:' Saptb: 769. Batavia Aan zijn Excellentie Den Hoog Edelen Groot agtb: wijdgebiedende Heere Jacob Mossel Generaal over d' Jnfanterie ten dienste vanden staat dee verEenigde Nederlanden Mitsgaders Gouverneur Generael benevens D'Wel Edele Heeren Raden van Nederlands India. — Hoog Edele Groot agtb: wijd gebiedende Heere en wel Edele Heeren! Na den goeden en seer hoog g'eerden ontfangst van uw hoog Edelens Gevenereerde screete missive in dato den 27: aug:s p:o of op den derde deser Lopende maend, so ben ik bij den koning binnen sijne Dalm in presentie van zijn rijkbestierder ter Conferentie geweest en hebbe aen zijn majesteijt op de gewootre beleefde maniere niet alleen voorgehouden, de vergenoeginge die uw hoog Edelens quam te nemen, door skonings volveerdigheijt in t' ten uijt„ voer brengen van het aengeschrevene bijsecree„ te letteren van den 28. Meij Jongstleden maer Kearia- Patranatta wangsadiepa Jochae Passaar Alam Latang Baijja Kidei en Kedeman Jaijja Bacsa. Den bantamse vorst bevond sig met blijd„ schap aengedaan over het welgevallen dat uw hoog Edelens in sijn behandelinge gelieve te nemen, en na zijn verschuldigde dankbaerheijt daer voor tegens mij betuijgt te hebben, zo seijde sijn hoogheijt met behulp van zijnen Eersten Minister verder tegens mij dat niet tegen„ staende reeds ses hoofden uyt het District van Sileboe bij hem waren onverwagt tot bantam aengekomen met versoeke om als onder werpeling te mogen aengenomen werden onder de bantamse Gehoorzaemheijt in Nae„ we E: Jngabeij — e — zalfs ook hoe dat uw hoog Edelens thans niet verlangen den gewensch ten uijtslag daer van te gemold zien en dat den aenvoer van peper uijt het district van Sileboe haeft schot moge nae„ men, waer omtrend uw hoog Edelens wedgrom den ondergetekende Commandeur qualiteijt om met zijn hoogheijt de beste en voorsigtigste Maatregulen nader te beramen en te werk„ stellen zelfs lle A _e— e — 319 Van Bantam Den 10 September 1760— Van Bantam Den 10 September 1760/ Alle woonagtig op de Negorij Benkoena, leggende een groote dag Reijssens door het geblagtens van Samanca, kunnende na hunne opgave te samen des Jaers enhondert bhaeren Paper Leveren, so hadde hij nog thans so min vandese sileboese hoofden als, van zijne zendeling en de hoofden op Samanca vernomen om met sekerheijt te vermelden dat zijn Samanca onderdanen bereets eenige voordeelen uijt het Silleboese district van eenige belang zoude genooten hebben, en dat 't selve volgens de Jngekomen berigten ook nog niet wel konde wezen, eensdeels om dat het voor„ „rige slegte gewas in 1759. So reets niets alle door de harde behandelinge vande Engelse natie bij een verzamelt h het overig klaen Gedeelte door de troubelen van dien tijd meest was verlooren en vermield geraekt, ten anderen dat het nieuwe Gewas vandezen Jac„ ren wel saa vrugtbaer te velde staet, dog dat vandezelve nu eerst begon den regter tijd te werden om dies vrugten na maate dat zij die rijp vinden af te plucken, datter niet minder op deze verzameling ook eenige tijd vereijschte om dezelve te drogen en te reijnigen, en dus in hope de Gunstig Jn„ schicking van uw hoog Edelens dat men wel Principaal indese nog voortlopende maend nevens nog 2 a 3. volgende maenden eerst regt van Samanca aen het bantamse rijk met zijne leverantie vanden Peper Corl gegeven heeft en nog geven sal, dat den Land weg voor de meeste plaetsen in het sile„ boe gebied en voornaem in dat van Ben„ kahoeloe, veels te verre te onbruijkbaen is voor den arme Jnwoonder om hunnen peper op die wijse na Samanca te sleepen, dat daer om de hoofden van Samanca nu over een maend vermits het distrecht van seleboe thans ten Eenemaal ontbloot van veemde natie blaf ses groote inlandse peper vaer„ tuijgen na derwaerds hadden afgezonden, wel voorzien van Contanten om kinnen hun„ ne bodems so veel peper te laaden en over Samanca nabant aen te vervoeren als zij maer krijgen konnen met een sagte en vriendelijke aenmoediginge tot die Jnwoonders of voor den geenen die den Landweg niet konnen Gebruijken /om op die selfde ma„ niere te weten alhare verzamelde Poper selvers ter sluijk na Samanca te brengen. Vermelde Sileboese hoofden wiens retour binnen een paer daagen is bepaald, hebben seer men F veel
English
From Bantam, the 10th of November 1760. From Bantam, the 10th of November 1760. Kampong Lieha. ...made much petition to the king to have a Bantam envoy or public minister among them, to whom the supervision of them and their pepper lands was entrusted, but to which the king has not consented without the approval of Your Right Excellencies, and also will not do so without it. I have also taken all possible pains to seek information from these Sillebar chiefs concerning the situation of the Bencoolen territory with the adjacent Sillebar lands; however, being simple and ignorant Lampong chiefs, they could give me no more than the names of the nearby chiefs of their kampongs, and how much pepper they, together with their own, could deliver per year, namely: Pangeran Soerakoelakoel, district of Poekong Paxanakara Soenadinatta, Kauer Paxanakara Noempang Rigoen Jangoen Ingabehi Sommegoug, Patratand Ditto Tanoe Jaja, Jibo Kaijja Ingabehi Makias, Backar Ditto Hol Sakiau, Weetang Who, together with their people's pepper, can deliver altogether 400 bahars per year, which they themselves admit is not much, but which shortfall partly arose from the ill-treatment by the English nation, because of which they in earlier days had neglected the planting of more young pepper trees, but now promised to do their best in this regard. Furthermore, upon my further questioning, they knew nothing more to report than that they believed the English nation, from their establishments on Sumatra's West Coast regarding the pepper grain, in a good harvest year has drawn from there: from the district of Bencoolen 14 to 1600 bahars, and from the Sillebar district 800 to 1000 bahars. And minor chiefs or younger men who have stepped into the places of their deceased parents: The Lepati Maas at Tanjong Bassier Ditto Climat, Tempolian Ingabehi Kitong, Oeloe Chaij Ditto Arras, Arras Ditto Jaijja, Redeman Ditto Patjang From Bantam, the 10th of November 1760. From Ternate, the ... of August 1760. Together per year a quantity between two and three thousand bahars of pepper. Furthermore, I hereby insert for the highly honored communication to Your Right Excellencies that, according to the general reports, the King's pepper plantations both in the Lampongs and in the Bantam lands have the trees very well provided with fruit and are currently in a flourishing state, and that from all those pepper-yielding places within the period of 2 to 3 months a considerable supply of that grain is expected in Bantam, the collection of which, both in the King's warehouses and that which is already loaded into the Honorable Company's ship 's-Gravesande, currently amounts to a total of 840 bahars or 315,000 pounds of pepper. Thus I have the honor, with all required respect and deep esteem, to be, (below stood:) High Honorable, Highly Respected, Widely Commanding Sirs and Right Honorable Sirs, (lower:) Your Right Excellencies' very humble, submissive, and wholly obedient servant, (was signed:) Willem Hendrik van Ossenbergh. (in margin) Bantam in the Fortress Speelwijk, the 18th of September 1760. Although we had hoped, pursuant to the tenor of Your Right Honorable, Highly Respected, Generous letters dated the last of December of the past year, to apprehend the Alim or supreme priest of the King of Tidore, by name Bagus Nassaruddin Abdul Rasidin, together with his brother the secretary Abdul Rauff, in a concealed and cautious manner within this castle, and thus to send them Batavia-ward at Your Right Excellencies' highly honored disposal, so does... High Honorable, Highly Respected, Very Wise, Prudent, Discreet, and Very Generous Sir and Sirs. Batavia. To His Excellency the High Honorable, Highly Respected Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, as well as on behalf of the same, Governor-General of the General Dutch Chartered East India Company, together with the Right Honorable Lords Councilors of the Netherlands Indies. Ternate.
Dutch transcription
321 Van Bantam Den 10 Jber 1760. Van Bantam Den 10 Jber 1760. Campong Lieha. veel aenzoek bij den koning gedaen om een bantamse sendeling, of publijcq ministers bij haer te hebben die de Toesigt daer haer en haere Peper Landen was toe vertrouwt, dog waer toe den koning sonder Consent van uw hoog Edelens niet Getreeden is en ook sonder dezelve niet breden zal Ik hebbe wij ook met alle mogelijke moeijte bijdese sileboese hoofden soeken te Jnformeeren nade Gesteltemisse van het Benkahoelase gebied met de daer aengrensende Silleboese Landen, dog als onnosele en onwetende Lam„ pongse hoofden hebben sij mij niet meerder konnen opgeven als de Naemen vande nabij Gelegentste hoofden hunner Campongs, en hoe veel Peper dezelve nevens de haere des 's Jaers wel konnen leveren, als. Pangerang „ Soerakoelakoel Landschap _ Poekong. „ Saxinacara soenadinatta kauer e „ Paxanakara „ Noempang e „ rigoen Jangoen Jngabeij Sommegoug„ Patratand _o „ Tanoe Jaja Jibo Kaijja Jngabeij „ _o „ Makias backar _o „ hol sakiau weetang Dewelke benevens haer lieden Peper of te saemen des sjaers 400 bliaren konnen leveren, 't geene t' geene sij zelvers bekennen dat niet veel is dog welk quad eenige was voortspruijtende door de quaedaerdige behandeling vande Engelse Natie, waer door sij in vroegere daagen met de aenplanting van meerder Jonge peper bomen genegligeert hadden maer nu beloofde daertoe haer best te zullen doen, voorts op mijn ver„ der afvrage en wiste sij niet meerder te vermelden als dat zij vermeende dat de In„ Gelse natie van haere stablissementen op Sumatra 's west Cust omtrend den peper Corl bij een goed gewas des sjaers daer van getrocken heeft, uijt het distinct van ken Kahoeloe 14 a 1600 bharen en uijt het Sileboese district 800 a 1000 bharen en so Minder hoofden af aenkomende Jongelingen, die in hunne overledene ouders haere plaetse opgetreeden zijn. Den Lepattij Maas op Tanjong bassier _o Climat „ Tempolian „Jngabeij — Kitong „ oeloe Chaij „ arras. _o — arras _o — Jaijja „ _o „ Redeman Patjang 323. Van Bantam Den 10: Jber 1760. — Van Ternaten Den. . . Augustus 1760. te saemen des sjaers en quantiteijt tusschen de twee en drie duijsent bharen Pepen wijders nog bij deze tot zeer hoog g'eerde Communicatie aen uw hoog Edelens inseraren dat nade algemene berigten 'skonings Peper Plantagien so op de Lampongs als in de ban„ tamnse Landen debomen seer wel voorzien van vrugt en thans in een florisante staet staen en dat men van alle die peper Gevende plaetsen binnen den tijd van 2: a 3. Maenden een Considerabel aenvoer van dien Corl op welkers bantam verwagt, versameling soo in 's konings Pakuijzen als de gene die bereets in 'sE Comp: schip 's Gravesande geladen is op heeden bestaat in een montant van 840. bharen of 315000 zonden peper. — So heb jk de Eere met alle verEijschte Eerbied en diep ontzag te zijn, /onderstond/ Hoog Edele Groot agtb: wijd gebiedende heere en wel Edele Heeren (lager:) uw hoog Edelens seer onderdanige en ootmoedige Gansch Gehoorzame Dienaer (was Ge„ tekent:) Will: Hendr:k van ossenbergh. (in margine) Bantam in't fortees Spael: mij k: der 18: 7ber: 1760. Alschoon wij gehoopt hadden ingevolge den teneut umer hoog Edele groot agtb: genene„ reerde letteren dat is ult:o December a:o pass:o den Aliin of opper priester van den koning van Tidot in name Bagoe Nassaroedien abdul Rasidien nevens desselfs broeder den secretaris Abdul Rauff op eene bedeckte en voor„ sigtige wijse binnen dit Casteel te apprehenderen E - „ sodanig ter uwer Hoog Edelhedens. hoog g'eerde dispositie Bataviawaards op te senden so doet Hoog Edele groot agtb: wel Wijse voorsienige Discrete en zeer genereuse Heere en Heeren. Batavia Aan zijn Excellentie Den hoog Edelen groot Agtb: Heere Jacob Mossel generaal over de Jnfanterie ten dienste van den staat der vereenigde Nederlanden Mitsg:s wegens deselve generale Neder„ „landsche g'octroijeerde oost Jndische Comp:s gouverneur generaal, nevens de Wel Edele Heeren Raden van Nederlands Jndia. Ternaten het & E
English
325 August 1760. From Ternate, the From Ternate, the . . . August Anno 1760. we regret, however, that we have not yet been able to effect this, because they have on no occasion appeared together, but whenever they had something to present to us on behalf of their prince, only one of the two of them has ever appeared within this government; concerning which, deliberating at our meeting of the 12th of June last, we took into consideration whether it would indeed be advisable to remove those two persons from the side of His Highness, who was then present here, out of the Honorable Company's garden, because it was not without reason to be feared that this would cause very great consternation with that prince, just as in all likelihood the extirpation work at Maba and Weda would then also make no progress, and moreover it was still to be feared that the extirpators would be exposed to many hardships, because those dangerous councillors of their prince have a large following and influence over the minds of the Tidorese; for which reason we then also on that day, in anticipation of Your Right Honourable Grand Noblenesses' esteemed approval, resolved to suspend this until the work of extirpation at the aforementioned places shall be completed, after which a better opportunity will certainly present itself to lure them here quietly under one pretext or another and to have them arrested, in order subsequently to be sent towards Batavia at Your Right Noblenesses' honored discretion, which appears to become all the more necessary as time goes on, since the king of Tidore without our knowledge very unexpectedly proceeded to the appointment of the aforementioned Alim as Gogoa, regarding which the first undersigned has expressed his astonishment to that prince, with the assurance that he was sorry that His Highness had made such a choice without his prior knowledge, and therefore also left all the consequences resulting therefrom to his account; whereupon the king repeatedly had his excuses made for his committed mistake, requesting however that the same might be regarded as a fait accompli; with which we let the matter rest for now, but have nevertheless resolved never to recognize the aforementioned Alim in his new dignity. The Also 327 From Ternate, the August Anno 1760 From Ternate, the August 1760. We have also, in accordance with Your Right Honourable Grand Noblenesses' respected missive, politely rejected and turned down the aforementioned His Highness regarding his request made for an increase of the recognition monies; with which, as it seemed by outward appearances, he was also very easily satisfied. Regarding the annual cruising around the coast of Halmahera and the spice islands lying thereabouts, recommended by Your Right Noblenesses, we shall not fail, as we have at our aforementioned session commissioned the barque Nassau to that end, whose commander Jacobus Uijdemans undertook the voyage with the said vessel on the 20th of the recently passed month of June under an applicable instruction. In hope and confidence that Your Right Honourable Grand Noblenesses will be pleased to approve our conduct in this, we take the respectful liberty to call ourselves with deep respect, underneath was written: Right Honourable Grand Noble, Most Wise, Provident, Discreet and Very Generous Lord and Gentlemen; lower: Your Right Honourable Grand Noblenesses' humble and obedient servants; was signed: Jacob van Schoonderwoert, Jacob Pelters, Jean Baptiste Delahaute Maison, Matthijs Diderik van Laak, Johan Sebastiaan van Masson, Jan Jonkers, and August Hendrik Gregorij; in the margin: Ternate, in the Castle Orange, the . . . August Anno 1760. on Thursday. 329 From Ternate, dated August 1760. From Ternate, dated August 1760. Thursday the 12th of July Anno 1760, in the forenoon, around eight o'clock, meeting present: The Honorable Grand Noble Lord Governor and Director of these Moluccas, Jacob van Schoonderwoert; the Honorable Senior Merchant and Second, Jacob Pelters; the Valiant Captain of the Military, Jean Baptiste Delahaute Maison; the Merchant and Fiscal, Matthijs Diderik van Laak; the Junior Merchant and Shopkeeper, Jan Georg van Raesvelt; the Junior Merchant and Dispenser, Johan Sebastiaan van Masson; the Junior Merchant and Dispenser, Zacharias 't Hooft; the Junior Merchant, August Hendrik Gregorij; the Junior Merchant and Secretary, Jan Jonkers. First, the Lord Governor made known that he had convened this meeting expressly to deliberate with the members in what manner, pursuant to Their Right Noblenesses' esteemed secret missive dated the ultimate of December of the past year, one might be able to apprehend without much commotion the Alim or high priest of the king of Tidore, Bagoes Nasaroedin Abdul Rasidin, together with his brother the secretary Abdul Rauf; but it having been discussed at length and taken into consideration that, because the aforementioned two persons have not yet even once appeared together, but whenever they had to present one thing or another on behalf of their prince to this government, only one of the two of them has ever appeared within this Government, no suitable opportunity has yet presented itself for this, and that it would also not be advisable at present to attempt to remove them from the Honorable Company's garden from the side of His Highness who is present here now, because it is reasonably to be feared that this would cause very great commotion with that prince, just as in all likelihood the extirpation work at Maba and Weda would then make no progress, and moreover it was still to be feared that the extirpators would be exposed to many hardships, because the aforementioned two persons have a large following and influence over the minds of the Tidorese; for which reason then also, in anticipation of Their Right Noblenesses' esteemed approval, it was approved and agreed to suspend this until the extirpation work at the being. at the
Dutch transcription
325 Augustus 1760. Van Ternaten den Van Ternaten den . . . augustus A:o 1760. het ons egter leet, dat nog niet vermogens sijn geweest, sulx te effectueeren, om de mille zij bij geene gelegentheijd te samen maar als 't eene of 't andere van wegens kunnen vorst aan ons voor te dragen gehad hebben, altoos maar een van hun beijde binnen dit gouvernement verschenen sijn, waar over mij ter onser bij eenkomste van den 12:' Junij Jongt„ leden delibereerende, in overmeging namen of het wel raadsaam zoude mesen die beijde personen van de zijde zijner hoogheijd, die zig toenmeaals hier bevond, uijt sE Comp: thuijn te ligten om de wille niet sonder redenen te dugten was, sulx eene seer grote. Conster„ natie bij dien vorst soude baren, gelyk ook dat het Extirpatie merk op Maba en mosselie na alle apparentien als dan ook geen voortgang soude neemen, en daar en boven nog te vreesen soude sijn dat de Extirpateurs aan veele onge maeken souden werden bloot gessteld, uijt hoofde die gevaarlijke raads lieden van lunnen vorst een grooten aanhang en vermogen op de gemoederen der Tidoreesen hebben, alwaar omme wij dan ook ten dien dage in verwagtingh uw hoog Edele groot agtb: g'eerde goet keuring besloten hebben daar mede so lang te supercederen tot het uijtroeijings werk op de voornoemde plaatsen sal volbragt zijn, als maarna sig wel beter gelegentheijd sal komen op te doen om se in stilte onder 't een of't andere praetext herwaards te locken, en te laten arresteeren, om vervolgens ter uwer hoog Edelhedens g'honoreerde goedvinding Batavia waards verzonden te werden, 't welk schijnt hoelanger, hoe noodsaeckelijker te mor„ den nademaal den koning. van Tior sonder ons voorweeten seer onverwagt getreeden is ter aan„ stelling van nootm: Alim tot Goegoegoe, welken aangaan de den eerst ondergetekende aan dien vorst sijne verwondering heeft laten betuijgen, onder verseekering dat 't hem leet deed, dat zijn Hoogheijd zonder zijne voorken„ „nisse sodanig een verkiesing gedaan had, en dier halven ook alle de daar uijt te resulteren gevolgen voor zijn reekening overliet: maar op den koning eersen ander malen zijn Excuus heeft laten maken met sijn begane misslag, onder ver„ soek egter dat deselve als eene reets gedane zaak mogt werden aangemerkt; maar bij wij het voor so verre wel laten berusten maar egter voorgenomen. hebben den voorsz: Alim in sijne nieuwe waardigheijt nooijt te erkennen. het Ook O E 327 Van Ternaten Den Augustus A:o 1760 Van Ternaten den Augustus 1760. Ook hebben wij in over eenkomst uwer hoog Edele groet agtb:e gerespecteerd aanschrijvens voornoemde zijn hoogheijd nopens sin gedaan versoek om vermeerdering der recognitie penn: 6 beleefdelyk afgewezen en diserteert; maar mede so het na den uijtterlijken schijn geleek den selven zig ook zeer gemackelijkste vrede heeft laten stellen Ten belange der door uw hoog Edelhedens gerecommandeerde Iaarlijxe bekruijssing ronds om de Cust van Hal„ maheira, ende daar omstreeks leggende specerij Eijlanden zullen wij niet in gebreke blijven, gelijk mij ter voorschr: onser sessie ten dien Eijnde de Barca Nossauw aangelegd hebben welkers gesaghebber Jacobus uijdemans op den 20:' der Iongst gepasseerde maand Junij onder eene applicable Jnstructie de reijse met gemelde kiel ondernomen heeft. Jn hope en vertrouwen dat uw hoog Edele Groot Agtbare ons gedrag in desen zullen gelieven te approbeeren so neemen de eerbiedige vrijheijd ons met diep ontsag te noemen /:onder stond:/ Hoog Edele Groot agtbare melwijze voorzienige Discrete en zeer genereuse Heer en Heeren /:Lager:/ uw hoog Edele Groot Agtbarens ootmoe„ dige en gehoorsame Dienaren /:was geteekend:/ J:s v:n Schoonder„ J: B=t J: Pelters, woert, d Delahaute Maison, M: D:k J: S: van Haak, „ Jonkert, en A=s Masson G. H„r Gregorij /: in margine:/ Ternaten in't Casteel orange Den. . . Augustus in onderdag. d S A:o 1760. 329 an Ternaten onder dato Augustus 1760. Van Ternaten onder dato Augustus 1760. Donderdag den 12:' Julij A„o 1760 des voor de midags, tegens agt uuren, vergadering present Den E: E: agtb: Heer gouvern:r en directeur deser Moluccos Jacob van schoondermoert den E: oppercoopm: en secunde Jacob Pelters den manh: Capt:n Militair . . Jean Baptiest de lahaute Maison den Coopman en fitcaal. . . . Matthijs Diderik van Laak „ onder Coopm: en winkelier Jan Georg van Raesvelt Johan sebast: van Massan „ _:o „ Dispencier. . Zacharias 't Htonove _:o. . . August Hend:k Gregorij. „ _:o „ secretaris „ _:o. - . . Jan Jonkers Aannaakelijk gaf den heer Gouverneur te kennen dese vergadering expres belagd te hebben, om met de leden te delibereeren op wat wijse men ingevolge haar hoog Edelhedens g'eerde secreet aanschrijven ged:t ult:o xber: A„o passato, sonder veel op hetf soude kunnen approhenderen den alim of opperpriester van den koning van Tidor Bagoes Nasaroedin Abdul Rasidin nevens desselvs broeder den secretaris abdul Ranf maar met breedvoerig gesproken en in opmerking gekomen zijnde dat, om de mille de voorsz: twee personen nog niet eens tesamen maar, als 't een of 't ander van wegens hunnen vorst aan dese regering hebben voor te dragen gehad altoos maar eene nan hun beijde binnen dit Gouver nement verschenen zijn zig daar toe nog geene bequame gelegentheijd heeft opgedaan, en dat het almede thans niet raedsaam soude sijn, om te tenteren deselve uijt 'sComp:s thuijn van sijn Hoogheijds zijde die thans hier is te ligten uijt hoofde zeer gegaand te digten is, zulx eene seer grote ontstentenisse bij dien vorst soude baren, gelijk ook dat het Extirpatie merk op Maba en was selie na alle apparentien als dan geen noortgang neemen en daar en boven nog te vreesen zijn soude, dat de Extirpateurs aan veele ongemaken. souden werden g'Exponeert uijt hoofde de voorsz: twee personen een groten aenhang en vermogen hebben op de gemoederen der Tidoresen, almaar omme dan ook in vermagting harer hoog Edel„ ledens g'Eerde approbatie goedgevonden en verstaan wierd daar mede solang te superceederen, tot het uijtroeijnngs merk zijnde. op de „
English
331 From Ternate dated August 1760. From Sumatra's West Coast, the 25th of August 1760. in the aforementioned districts will be completed, as soon as a better opportunity arises, to lure them here secretly under some pretext or other and to have them taken into custody so that they may subsequently, at the esteemed pleasure of Your Right Noble Excellencies, be sent to the capital of the Indies. Having further considered that their aforementioned Noble Excellencies recommend the annual cruising around the coast of Halmahera and the surrounding spice islands, it was resolved to that end to equip the barque Nassau and to let the commander thereof, Jacobus Uijdemans, undertake the voyage before the end of this month. Below stood: Done in Castle Orange, date as aforesaid. Was signed: J. v. Schoonderwoert, J. Pelters, J. B. de la Soaute Maison, M. D. van Haak, J. G. van Raasveld, J. S. van Masson, Z. L Honore, J. Jonkers, and A. H. Gregorij. Lower: Agrees. Was signed: van Hasson, Secretary. With the safe arrival of the first signatory hereof at this place on the 24th of May last, we had the honor to duly receive Your Right Noble Excellencies' separate letters of the 10th and 30th of April prior. And finding ourselves charged thereby with several orders, we shall now render due account as to how far we have succeeded and progressed in their execution. The day after the arrival of the first signatory, we received from the Count d'Estaing a letter addressed to the Commander and Council at Padang. Right Noble, Highly Honorable, Command-Wielding Lord and Well Noble Lords. Batavia. To His Excellency The Right Noble, Highly Honorable Lord Jacob Mossel, General of the Infantry in the service of the State of the United Netherlands, and on behalf of the same as well as the Chartered East India Company, Governor-General; together with the Well Noble Lords Councillors of the Netherlands Indies. Sumatra 1st Cost. 333 From Sumatra's 1st Coast, the 25th of August, the year 1760. West Coast. From Sumatra's on the 25th of August 1760. addressed, whereof the translation is enclosed herewith under No. 1. Thereby he gave notice: That the largest part of the English garrison of Moco Moco, after a resistance of 24 hours, had abandoned the fort, fled to Ayerhadji, and from there departed for Padang in a native vessel. He demanded of us that we deliver those troops to him as prisoners of war of his King. To that end, he referred to what had occurred at the conquest of Chandernagore in Bengal. He requested moreover some letters of recommendation to Your Right Noble Excellencies for his commissary Mr. Marten, who was present here at that time, but whom he intended to send to Batavia. And he declared at the same time in conclusion that no one wished more ardently than he to see the Dutch Company restored to the former possession of the entire Coast of Sumatra. Now the aforementioned troops had indeed arrived here, but the second signatory hereof had already had their weapons taken from them, so that they might not commit any acts of violence against the natives. And in order also to have so much less trouble with the Count d'Estaing concerning them, we did our best to get these people away, just as they departed two days later in a native vessel purchased by them, with the intention of traveling via Aceh to Coromandel. Having thus been rid of them, we gave the Count d'Estaing as an answer: That it was no longer in our power to deliver those troops to him. But even if they were still to be found among us, that we nevertheless could not deliver them, because they had by no means fled as prisoners of war, but had come to us as free men. We also demonstrated in an emphatic manner what an unheard-of affront some of his officers, both here at Padang and on Pulau Cingkuk and Ayerhadji, had done to the Dutch State, by recruiting from our garrisons through force and threats, under the name of Frenchmen, several men who were born in Courtrai, Tournai, Strasbourg, Ostend, Brussels, Liege, Namur, Nieuwluizen, Yseren, etc., and consequently were by no means to be considered French nationals. We demanded in reparation of that affront not only the return of the men, but also that the perpetrators thereof might be punished in accordance with justice. We also requested satisfaction regarding the forceful abduction of a mate to use him as a pilot. And we declared at the same time, pursuant to Your Right Noble Excellencies' honored orders, in a solemn manner, that of all the places which he had conquered from the English, the Honorable Company would take not a single one from him. This
Dutch transcription
331 Van Ternaten onder dato Aug: 1760. Van Sumatras West Cust den 25:' Augustus 1760. op de voorsz: districten sal noleijndigt wesen, als maarm mel eene beetere occasie sal opkomen, onse in stilte onder het een of ander noorwindsel lermaards locken en in legtenis te laten nemen om so vervolgens ten gehonoreerde goet vinding harer hoog Edelhedens na Jndias hoofd plaatse verson„ den te werden Nog gelet wesende dat hooggemelde haar Edelhedens de Jaarlijkse bekruijssing rond som de Cust van Halmaheira ende daar om„ streeks. leggende specerij Eijlanden recomman„ deeren, so wierd ten dien fine g'arresteert aante leggen de barcq d'Nassau en den Gesaghebber daar op Jacobus uijdemans nogh voor het uijt Eijnde van dese maand de reijse te laten onder„ „neemen /:onderstond:/ Aldus Gedaan in't Casteel orange dato voorsz: /:was getek:d/ J:s v: Schoon„ derwoert, J:b Pelters, J: B: de la Soaute Maison, M:s D:k van Haak, J: G: van Raasveld, J: S: van Masson, Z:t L Honore, J: Jankers, en. A:s H:k Gregorij /:lager:/ Accordeert /:was getek:d/ van hasson, secret:s Met de behouden aankomst van den Eersten teekenaar dezes hier ter plaatse op den 24:' maij Jongstleden hebben wij de Eere gehad uw hoog Edelens aparte van 10: en 30:' april bevorens mel te ontfangen En ons daar bij niet verscheijde ordres belost windende zo zullen wij thans verschuldigde reekenschap geenen in hoe verre wij in de uijtnoering geslaagt en gevordert zijn. dags na 't arrivement van den Eersten zee„ „kenaar ontfangen wij van den heer de Estaing een brief aan den Commandeur en raad te padang Hoog Edele Groot Agtbare mijd gebiedende Heere en Wel Edele Heeren Batavia Aan zijn Excellentie Den hoog: Edelen groot agtb: Ex Heere Jacob Mossel, Generaal over de Jnfanterie ten dienste van den staat der vereenigden Nederlanden en wegens den zelven Mitsgaders de Geoctroijeerde oost Jndische Comp:e Gouverneur Generaal; Benerens De wel Edele Heeren Raaden van Nederlands Jndia Sumatara 1e Cart gerigt H 333 Van Sumatras 1„: Cupt Dden 25:' Aug:s A:o 1760. ^ Westcust Van Sumatras oon den 25: Augustus 1760 gerigt maar van de overzetting onder N:o 1. hier nevens legt Daar bij gaf hij kennis: Dat het grootste gedeelte van't Engelsche guarnisoen van motca mocco na een tegenstand van 24. uuren het bort ner laaten hadde naar adjerhadja gevlugt en nan daar met den Jnlandsche vaartuijg naar padang. vertrokken was. Hij eijschte na ons dat wij die man„ schappen als krijgs gevangenen van zijnen kooning aan bem zouden over leereren: Jij berieht zig ten dien eijnde, op het geen er gebeurt mas bij de verovering van Chandernagoor in bengalen. Hij verzogte boven dien eenige recommandatie brieven aan uw hoog Edelens voor zijnen Commissaris M„r Marten dewelke zig toen ter tijd hier bevond, dog dien hij van voorneemen was naar batavia te zenden. En lij verklaarde teffens tot slot dat niemand als hij vieriglijker menschte, de nederlandsche Comp: weeder in de vorige bezitting te zien van de gantsche Cust van Sumatra„ Nu waaren de voormelte manschappen wresend„ lijk hier aangekomen maar de tweede zeekenaar deses hadde haar bereeds haare geweiren laaten afneemen of datze omtrent de Jnlanders geene baldadigheeden plegen mogten. En om ook zo veel minder moeijte wegens haar met den heer D'Estaing te hebben zo deeden wij ons best deeze menschen megte krijgen gelijk zij ook 2 twee dagen naderhand met een door haar gekogt Jnlands vaartuijg vertrokken met intentie an over athien naar Cormandel te gaan Dus van dezelve ontslagen zijnde ganen wij den heer D' Estaing. tot antwoord. „ Dat het niet meer in onze magt was, die manschappen aan hem over te geenen. Dog schoon dezelve zig nog onder ons mogten bevinden, dat wij ze egter niet zouden overleveren kunnen, om datze geen zinds als krijgs gevongene gevlugt maar als wrije menschen bij ons gekomen maren mij toonden ook op eene nadrukkelijke wyse aan met ongehoort affront eenige zijner officieren zo hier op padang als op p=lo Chinco en adjerhadja den nederlandschen staot aangedaan hadden niet uijt onze Guarniszoen door gemeld en drijgementen onder de naam van fransen eenige man„ „schoppen te ligten, die te Cortaijk Dornik straat„ burg, oftende, brussel luijk namour nieuwen luij„ „sen, ijseren ensz: gebooren en bij gevolg in't geheel noot geene nationale fransen te houden maren. mij eijschten tot reparatie van dat afboont niet alleen de manschappen wederom maar ook dat de uijtvoerders daar van na de bil„ „lijkheijd gestrabt mogten werden. mij verzogten ook satisfactie wegens het geweld daadig meede voeren van een stuurman, em hem als loots te gebruijken. En wij verklaarden teffens, ingevolge uw hoog Edelens g'Eerde ordre op eene plegtige wijze dat de E: Comp: van alle de plaatsen, die hij op de Engelschen veroverd hadde geen een van hem Dees
English
From Sumatra's West Coast, the 25th of August 1760. From Sumatra's West Coast, the 25th of August 1760. "would take him over" The letter in which all this is described in greater detail lies annexed hereto under No. 2; we have drawn it up in the most polite manner we could devise. The first signatory hereof has even added a private, flattering letter, No. 3, both because Monsieur d'Estaing had paid him a compliment in a postscript, and because the commissioner Mr. Martin not only promised us all satisfaction if we treated the matter in that manner, but also publicly assured us that if the Dutch Company did not take over the English forts from Monsieur d'Estaing, he would then certainly blow them all into the air. And we flattered ourselves that with all this we would obtain a wished-for answer and a speedy settlement of affairs. But on the 23rd of July we received back from him the letters No. 4 and 5, which contain nothing less than that: he speaks not at all of any satisfaction; on the contrary, he makes threats just as if we had committed a crime, for which he would punish us in person. He expresses himself in haughty terms concerning the power and the prestige of his King, and he reproaches us that we show friendship to the English on all occasions, but are in general prejudiced against the French. We could not at all comprehend to what we had to attribute that answer, and holding ourselves assured that we had given no reason whatsoever for it, we were also initially minded to send a protest to him now merely pursuant to Your High Excellencies' order. But taking into consideration that he might well be misled by false reports; that the commissioner Mr. Martin, who left here on the 27th of June, very content, with all the sick and common English prisoners of war, would have informed him differently by now; and that if one could settle the matter in friendship, such would certainly be better than to widen the breach through a harsh protest: we therefore tried it once more in an amicable way and sent off to him via the overland road of Adjerhadja an earnest yet polite letter, which was written solely under the name of the first signatory and as if in private, and of which, for the contemplation of Your High Excellencies, the copy is likewise annexed hereto under No. 6. And to this we have waited for an answer until today, but having been informed upon the arrival of the sloop De Roos that he had already departed long ago with two ships and all English prisoners of war from Bencoolen to Batavia, and for that reason not daring to hope for an answer from him for the present, we take the liberty to inform Your High Excellencies of this in detail, so that it might perhaps please Your High Excellencies to demand satisfaction from him yourself, and in case of refusal to protest at the same time. For because he is not at Bencoolen, our efforts will indeed be of little fruit, and for that reason we will also leave it at this until we find ourselves strengthened in this regard with Your High Excellencies' further orders and instruction. Meanwhile we most humbly request Your High Excellencies to be pleased to see for yourselves from the aforementioned letter No. 2 that the men taken from our garrison were by no means handed over voluntarily, much less by the second signatory on his own authority without prior knowledge of the Council. It is an erroneous note in the resolution from which Your High Excellencies were pleased to deduce that. The Council members even went on board to protest against the demand of Monsieur d'Estaing. The second signatory did everything in his power to keep his people, but hearing at the last that the armed sloops were already in the river, and with his weak body and still weaker fort and garrison not being able to repel force with force, he was indeed obliged to yield to superior force and let the demanded men depart; the more so because the men themselves began to become mutinous and told the second signatory to his face that they wanted to depart with the Frenchman. Likewise Your High Excellencies, if it pleases, will be able to see from that same letter that the mate was similarly not given along voluntarily, but was also carried off against all protestations with the aforementioned crew. And we therefore hope that Your High Excellencies will absolve the second signatory hereof from your righteous displeasure, which he would certainly have deserved had he so openly violated the duties of neutrality. As for Natal and Tapanuli: these two places are of the utmost importance to the Honorable Company, and it is impossible that it can derive the proper advantage from trade as long as they are in English or foreign hands; for Natal yields the finest gold, and Tapanuli the best benzoin and camphor, and both of them much linen. As long as the English were not settled there, the people of Tapanuli brought their gums to market at Baros, but since then that nation has had the best alone, and the Company has
Dutch transcription
335 Van. Sumatras WestCust den 25:' Augustus 1760 Van Sumatras W:t Cust den 25:' aug:s 1760. „hem zoude overneemen„ De brief waar bij dit alles breeder beschrijven staat, legt onder n:o 2. hier nevens wij hebben dezelve op de beleefdste mijze ingerigt, die mij bedenken konden De Eerste zeekenaar dezes heeft zelfs een particulier vleijenrd briefje N:o 3. daar nevens gevoegt zo om dat de heer De Estaing bij P: Ss: aan den selven een Compliment hadde gemaekt als om dat de Commissaris m:r Martin ons niet alleen alle voldoening beloofde bij aldien wij die zaak in diervoegen tracteerden maar ook in't publicq verzeekerde, dat als de nederlandsche. Comp: de Engel„ sche Corten van den heer De Estaing niet mernam hijze dan zeekerlijk alle in de lugt zoude laaten. springen, En mij flatteerden ons met dat alles een gewenscht antwoord en spoedige afdoening. van zaaken te zullen erlangen. Maar op den 23:' Julij ontfingen mij wederom van heen de brieven n.o 4. en 5. die niets minder als dat behelzen: hij spreekt in't geheel van geene satiefactie integen„ deel doet hij drijgementen enen als of wij eene misdaat begaan hadden. maar over hij ons in persoon zoude straffen hij laat zig in hoogmoedige termen uijt met de magt en 't aanzien van zijnen kooning. En hij nermijt ons dat wij de Eygelschen bij alle gelegendheden mel vriend„ schap bewijzzen maat tegens de bransen in't afgemaen noot ingenomen. zijn. wij konden in't geheel niet begrijpen maar aan wij dat antwoord toeschrijnen moesten En ons verzee„ kerd houdende daar toe in't geheel geene reeden te hebben gegeeven. zo waaren mij ook in't eerste van voornee„ men nu maat ingevolge uw hoog Edelens ordre een protest aan hem af te zenden maat in aanmerking neemende dat hij mel door valsche berigten misleijdt konde weezen, dat de Commissaris m:r Martin die seer vergenoegde den 27: Junij bereeds met alle de zieken en gemeene Engelsche krijgsgevangen van hier vertrekken wishen nu al anders onderregt zoude hebben: en dat als men de zaak in vriendschap afmaaken konde zulx zeekerlijk beeter zijn zoude, als de verwijdering door een haad protest te vergrooten: zo hebben mij het nog eens in der mine geprobeert en over den land weg van adjerhadja aan hen afgezonden Een ernstig dog. beleefd briefje, dat alleen onder de naam van den Eerste Zeekenaar en als in't particulier geschreeven is, en waar van tot speculatie van uw hoog Edelens. het afschrift onder n:o 6. insgelijx het nevens. legd. En hier op hebben wij tot heeden na antmoord gewagt maar met de komste van de Chialoup De Roos onderregt zijnde dat hij bereeds voorlange met Twee scheepen en alle Engelsche krijgs gevangenen van Bancahoeloe naar batavia vertrokken was en uijt dien hoofde voor eerst op een antwoord van wij hem; lle 337 Van Sumatras WestCust den 25:' Aug. s 1730. Van Sumatras W:t Cust den 25:' Aug:s 1760. hem durnende hoopen; zo gebruijken mij de vrijheijd uw hoog Edelens. hier van doos uijtnoerig kennis te geeven om of het uw hoog Edelens zomtijds behogen mogte van hem zelfs satisfactie te norderen, en bij mijgering teffens te protesteeren. mant door dien hij niet op bancahoe„ loe is, zullen onze pogingen tog nan wijnig vrugt wesen: En mij zullen het uijt dien hoofde ook maar hier bij laaten tot mij ons deesen aangaande met uw hoog Edelens nadere ordre en onderrigting gesterkt vinden Jntusschen verzoeken wij uw hoog Edelens op 't ootmoedigste, uijt de voormelste brief N:o 2. zelfs te willen beschouwen, dat de geligte manschappen uijt ons. guarnisoen geen zinds vrijwillig, reel nu door den Tweede Zeekenaar op eijgen authoriteijt zonder voor„ kennisse van den raad overgegeenen zijn. Het is eene abusive aanteekening bij de resolutie waar uijt uw hoog Edelens dat hebben gelieven op te maaken. De raads leeden zijn zelfs naar boord geweest om tegens den Eijsch van de heer D' Estaing te protesteeren De tweede Zeekenaar heeft alles gedaan met in zijn vermogen, was om zijn volk te houden, maar op't laatste hoorende dat de gewapende Chialoupen bereeds in de revier waren en met zijn zwak ligham dog nog. zmakken fart en guarnisoen, zig niet in staat konnende geweld met geweld af te keeren. heeft hij noor de overmagt wel moeten wij„ ken, en de gevorderte manschappen vertrekken laaten te meer om dat het volk zelfs oproerig begoen te werden, en den Tweeden zeekenaar in zijn aangezegt zeijde dat het met den fransman vertrekken wilde Ook zullen uw Hoog Edelens uijt die selfde brief, des behagende beschouwen kunnen dat de stuur„ „man insgelijcx niet vrijwillig mede gegeenen E maar almeede tegens alle protestatien aan met gemeld net noert is. En my verhoopen derhalven dat uw Hoog Edelens den Tweeden Teekenaar deses vrij zullen spreeken van haar regtvaardig misnoegen dat hij zeekerlijk verdiend zoude hebben, ingevalle hij zo openbaar de pligten van neutralitijt oer treeden hadde Wat Notter en Pappianoelij betreft deeze Twee plaatsen zijn voor d' E: Comp: van de uijterste aangelegentheijd. En 't is onmogelijk dat zij uijt den Handel het regte voordeel trekken kan zo lange dezelve in Engelsche of vreemde landen zijn mant natter leeverd het fijnste Goud, en Tappianoelij de beste benzuin en Camphur uijt: En beijde veel lijwaat: zo lange de Engelschen daar niet gezeeten waaren, bragten die van Tappianolij hunne gommen op Baros ter markt moet tsedert heeft deze natie het beste alleen gehad en de Comp: keeren. heeft H