Inventory 3157
Surat · 479 pages · 190 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
259 From Maccasser under date 1st May 1765 From Maccasser under date 1st May 1765 cooperation of the Towadjarese, or even, contrary to all expectation, of the Balinese, in such or similar case the respective princes bind themselves, each as far as concerns him, to deliver at the place where it shall be needed, with all possible promptitude, as many men and other war requisites as the commissioners on behalf of the Honourable Company for this expedition, the Bima Resident Iacob Bikbees Bakker and head interpreter Jan hendrik voll, might come to require; and so that this may occur with all the more speed, and thus the Honourable Company may regain its naval and land forces the sooner the better, their Highnesses promise to remain in their realms during the entire Sumbawa campaign and not to go attend the war earlier than when they are requested and summoned thereto in person, while their commanders over their native peoples shall be provided with power and order to acquit themselves and to make their subordinates acquit themselves in all services to which the aforementioned commissioners shall command or employ them in the name of the Honourable Company. Further, the lord Governor repeated the question he had already posed at the meeting of 9th February concerning the speedy full loading of the ship 't huijs te manpad with sappanwood from the Bimanese and Domponese forests, and because the king of Bima believed that he must already have in readiness more than two years' worth of that dyestuff, His Honourable Worship most earnestly charged Resident Bakker with the expenditure of all possible vigilance toward collecting the outstanding debts, as far as practicable in sappanwood and in good serfs, not only from the Bimanese and Domponese princes, but also principally from the Sumbawan realm, whose arrears will be increased by yet a considerable capital due to the upcoming military operations. After this, a verbal request having been made by the king of Bima that the Malays domiciled there might be permitted to go live together across the river near the black fort in a garden named Campong soeroe, and for assistance in the recovery of moneys credited by His Highness to those people in earlier times, His Honourable Worship declined those instances, being entirely ignorant of the Malays' disposition and commitment regarding the one and the other; he will demand an investigation thereof from the commissioners to be dispatched across, after the receipt of which report and the termination of the Sumbawa disputes, His Highness shall in all respects be given satisfaction, in so far as is fair and just, not only regarding the aforementioned, but also concerning the already previously requested replacement of the clerk or assistant of the Bima residency (excluding the assistant Diederik Deefhout, who cannot be spared here); but since, upon His Honourable Worship's declaration of an extreme aversion to all novelties and changes, the king of Bima likewise assured that he was not at all inclined thereto, having for these reasons become prejudiced against the present clerk at Bima and wishing that the Residents and other servants of the Honourable Company might be discouraged therefrom, so His Highness princes in
Dutch transcription
259 Van Maccasser onder dato den 1:' Maij 1765 Van Maccasser onder dato den 1:' Maij 1765 mede werking den Towadjareesen dan wel zelfs tegens alle vermoeden van de Baliers in zoodanig of der gelijken geval verbinden zig de respective vorsten ijder zoo veel hem betreft ter plaatse waar het noodig zijn zal met alle mogelijke promptitude te willen leveren zoo veel manschap„ „pen en andere krijgsbenoodigtheeden als de gecommitteerden van weegens de Edele Comp:e tot dese expeditie de Bimas Re„ „sident Iacob Bikbees Bakker en oppertolk Jan hendrik voll mogten koomen te requireeren en op dat zulks niet te meer„ „dere spoed geschieden dus de Eoele Compagnie hoe eerder hoe Liever baare zee en land magt te rug erlangen mooge beloven hunne hoogheeden geduurende de geheele sumbawase voldtogt in hunne Rijken te blijven en niet eerder den oorlog te gaan bij woonen als wanneer daar toe in persoon verzogt en ontboden werden terwijl derselver bevel hebbers over hunne lands volkeren voorzien sullen zijn met magt en last om zig te quijten„ en hunne onderhoorigen te doen quijten in alle diensten waar toe de voormelde gecommitteerden uijt den naam der Edelen Comp:s hun sullen Commandeeren of emploijeeren Wijders repeteerde de heer gouverneur desselvs ter ver„ „gadering van den 9:' bebr: reeds gedane vrage over de spoedige vollading van het schip 't huijs te manpad met sappan„ „hout uijt de Bimaneese en domponeese bosschen en dewijl de koning van Bima vermeende meer dan voor twee Jaaren van die verfstoffe reeds ingereedheid te moeten hebben zoo ge„ „laste zijn Edele Agtb: den Resident Bakker op het ernstigste de besteeding van alle mogelijk vigilantie ter in palming der uijtstaande schulden zoo veel doenlijk met sappanhout en in goede Lijfeijgenen niet alleen van de bimase en dompose vorsten maar ook principaal van het sumbawase Rijk welkers agterstal door de aanstaande krijgs operatien met nog een aanzienelijk Capitaal komt vermeerdert te werden Hier naar door den koning van Bima mondeling ver„ „soek gedaan zijnde dat de maleijers aldaar domicilieerende mogten vergunt werden aan de overkant der rivier omtrent het swarte fort in een thuijn genaamt Campong soeroe bij elkanderen te gaan woonen en om adsistentie tot de te rugerlanging van penningen door zijne hoogheid aan die lieden in vroegeren tijd gecrediteert zoo de Clineerde zijne Edele agtbare die instantien uijt hoofde van den maleijers genegentheid en verbintenis omtrent het een en ander geheel onkundig het onderzoek deswegen zal demandee„ „ren aan de naa de overwal te verzendene gecommitteer„ „den naa welken ontvangen berigt en het eijndigen der sumbanase geschillen aan zijne Hoogheid in zoo verre redelijk en billijk is niet alleen nopens het voorschrevene maar ook omtrent de reets eerder gevraagde verwisseling van den schrijver of adsistent der bimasen Residentie /:buijten den adsistent Diederik Deefhout die hier niet te missen is:/ allezints genoegen gegeven werden zal dan dewijl op zijn Edele agtbaare betuijging van de uijt„ „terste avensie voor alle nieuwigheeden en veraanderingen de koning van Bima mede verzekerde daar toe gansch niet te inclineeren om dese redenen tegen den presenten schrijver op Bima ingenoomen te zijn geworden en te wen„ „schen dat de Residenten En verdere sEComp:s dienaaren daar van mogten werden gedehorteert zoo in zijne Hoogheid vorsten in
English
261 Maccasser under date the 1st of May 1735. From E From Maccasser under date the 1st of May 1765 presented in friendly terms that he should not meddle with any servants other than the Resident, having in this matter most emphatically recommended to carefully avoid all novelties as well as the rightful displeasure of the Allies. Lastly, having been urged by the respective kings to set sail from these roads at the same time as the Honorable Company's vessels on the upcoming day and to be allowed to return to their states as soon as possible without having to wait for one another, both requests were granted under the taking of a very friendly farewell and repeated exhortation from His Honorable Worship towards an honest observance and compliance with the treaties, as well as maintaining a sincere familiarity with the Resident, in which case the Noble Company could never fail to protect its faithful Allies against all burdens of violence; whereupon Their Highnesses declared with very great outward emotion to be satisfied in all respects with both the Noble Company and the Governor, and therefore to be willing to contribute everything from their side to the existence of the alliance. Below stood: Thus done at Maccasser on the date aforesaid. Signed: C. Linkelaar and J. H. Voll. Lower: in the presence of, signed: J. Bleeke, secretary. Below stood: agrees, was signed: J. Bleeke, secretary. The points of the general resolution of today's date having obtained their required conclusion; so, upon the opening given by the Governor of the measures taken by him regarding the expedition to Sumbawa planned at the session of the 2nd of February last with the overseas Allies—for which, although something was indeed heard by rumors about the enterprises of the Balinese in that region, yet from their previous manner of conduct precisely the contrary had to be concluded regarding their intention to the detriment of the King Datoua Jarewee who is to be restored—first of all at the expense of the realm of Sumbawa, apart from all sloops and vessels present at hand here with the seafarers assigned thereto, the Zukkelaar alone excepted, fifty-one common military men were to be employed under the command of Ensign Arnold Fredrik Allers together with a sergeant and two corporals, among them included the thirty-nine discharged to Batavia due to the ample expiration of their time who will be able to pursue their journey thither from Bima on the ship 't Huijs te Manpad; the Commissioners of this Government, for which, on account of the one's knowledge of the native and the other's linguistic ability, the Resident Jacob Bikkes Bakker and Head Interpreter Jan Hendrik Voll, Junior, were judged and designated the most competent. Tuesday the 5th of March 1765 In the morning at nine o'clock All present Tuesday were 263 From Maccasser under date the 1st of May Anno 1765 From Maccasser under date the 1st of May 1765 were obliged to act communicatively in all respects with the said officer in matters concerning the military service and warfare operations, and otherwise in all undertakings pay proper heed to the prescriptions of an extensive and clear instruction drawn up by His Honorable Worship to be handed to them. Regarding this, the members expressed their satisfaction and thanked His Honorable Worship for the effort and care devoted thereto, with a wish that through such arrangements and the assistance of all the Allies together the welfare of the country and people may be achieved, and the interests of the company promoted. The Governor further informed the Council of the vexatious case that arose yesterday with the pretended envoys of the Prince of Taliwang currently ruling over the inhabitants of Sumbawa by force, mentioned more fully in the secret resolutions at the session of the second of the previous month, by name Datoe Boesing, Calie Bla, and a certain Nene Range, whom His Honorable Worship, from the beginning of their arrival here, had sought to bring to a proper submission and subjection, not only by word of mouth but also through the overseas princes, the Shahbandar Voll, the interpreters, and others, indeed by the most sincere promises and assurances of being included, together with their subordinates, in a general amnesty or pardon of the crimes committed by the Sumbawanese against their Lord and King to be published after the restoration of Datoua Jarewe in his legitimate Government, and to that end being immediately received back into grace, as well as to be rewarded in due time according to their merits; but that all proposals and admonitions had repeatedly been rejected with much unfounded reasoning mixed with insolence, and those fellows had intended to escape quietly, although being prevented from this by the detention of the vessels, they had subsequently persisted in asking for a license to depart without wishing to resolve to accept the transport offered to them on the Company's vessels to Bima, in order to return from there back to their country as good and faithful subjects after the conquest of Sumbawa on behalf of Datoua Jarewe; wherefore His Honorable Worship, anticipating manifold resistances and disadvantageous consequences which the untimely return of a party of ringleaders to Sumbawa was certainly bound to cause, and thus convinced of the utter necessity of securing their persons, in order to effect this without much commotion, had authorized the King of Bima upon his offer to apprehend those knaves by stratagem; His Highness, however, because of too great an eagerness and imprudence in that undertaking, succeeded only regarding the persons of Calie Bla and Nene Range, who were securely kept in the dungeon of the Castle, while Datoe Boesing, detecting the danger yesterday afternoon, escaped the trap with no more than 60 in Sumbawa.
Dutch transcription
261 Maccasser onder dato den 1:' Maij 1735. Van E Van Maccasser onder dato den 1:' Maij 1765 in vriendelijke termen voorgehouden dat zig met niemaand den dienaaren als den Resident behoefde te bemoeijen in dezen op het nadrukkelijkste gerecommandeert alle nieuwigheeden zoo wel als het regtmatig ongenoegen der Bondgenooten zorgvuldig te vermeijden Laatstelijk door de respective kooningen aangehouden zijnde om te gelijk met sEComp:s vaartuijgen op aanstaande na aan„ „dag van dese rheede onderzeil te gaan en sonder de een den ande„ „ren te moeten inwagten ten spoedigsten na hunne staten te mogen reverteeren zoo is het een en ander toegestaan geworden onder het nemen van een zeer vrindelijk afscheijd ende herhaalde opwekking van zijn Edele agtbaare tot eene eerlijke betragting en opvolging der tractaaten als mede het plegen eener opregten, familiariteit met den Resident wanneer de Edele Comp:e nooit in gebreke blijven konde haare trouwe Bondgenooten tegens alle overlasten ge„ „weld te beschermen waar op hunne Hoogheeden met zeer veel uijtterlijke aandoening betuijgden in allen op„ „zigten beijde van de Edele Compagnie en den heer gouver„ „neur te zijn voldaan en derhalven van hunne zijde tot het bestaan der bondgenootschap alles te willen Contri„ „bueeren /:onderstond:/ Aldus gedaan tot maccasser dato voorsz: /:was getekend:/ C:s Linkelaar, en I: H:k voll, /:lager :/ ter presentie /:getekend:/ I: Bleeken secret:s /:onderstond:/ accordeert /:was getekend:/ I Bleeke, secretaris, De poincten der gemeenen resolutie van hedigen dato naa vereijsch beslag erlangde hebbende; zoo is op de gegevene ouver„ „ture door den heer gouverneur van desselvs genomene maatregu„ „len omtrent de ter zitting van den 2:' febr: laatsleden met de overwalsche Rondgenooten beraamde expeditie na sumbawa waar toe dewijl men van de Intreprises der baliers om dien oort wel iets bij gerugten vernam egter wegens hunne intentie tot nadeel van den te herstellenen koning datoua Iarewee uijt derzelver voorigen gehouden handelwijse Juijst het tegendeel moest besluijten voor eerst ten kosten van het rijk van sumbawa buijten alle hier aan handen zijnde Chialoupen en vaartuijgen met de daar op bescheidene zee„ „vaarende de zukkelaar alleen uijt gesondert nog onder Com„ „mando van den vendrig Arnold fredrik Allers nevens een sergeant en twee Corporaals stonden geëmploijeert te werden een en vijftig gemeene militairen daar onder begre„ „pen de negen en dertig mits ruijme tijds exspiratie na Batavia verloste die op het schip 't huijs te man pad van Bima derwaarts reijse vorderen konnen sullende de Com„ „missianten van dese Regeering waar toe om des eenen kennis van den Inlander en des anderen taalkundig de Resident Iacob Bikkes Bakker en oppertolk Jan Hen„ „drik voll, /: Junior:/ de bequaamste g'oordeelt en gedesigneert. Dingsdag den 5: Maart 1765 'S morgens te negen uur Alle present Dingsdag waaren 263 Van Maccasser onder dato den 1:' Meij A„o 1765 Van Maccasser onder dato den 1:' Meij 1765 waaren met den gedagten officier in zaaken den militairen dienst en krijgs-operatien betreffende allezins moeten Communica„ „tief handelen en overigens in alle onderneningen behoorlijk letten op de vooschriften eener door zijn Edele Agtbaare ont„ „worpenen breed voerigen en duijdelijken hun ter hand te stel„ „lene instructie hier omtrent door de leden betuijgd hun genoe„ „gen en zijn Edele Agtbaare voor de daar toe bestede moeite en voorzorge bedankt geworden met een wensch dat door zoodanige schikkingen en de adsistentie der gezamentlijke Bondgenooten het wel zijn van Landen volk mooge be„ „reijkt mitsg:s de belangens der maatschappije bevordert Nog gaf de heer gouverneur aan den Raadkennis van het gisteren ontstaan fachieus geval met de gewaande sendelingen van den door gewelt over de Ingezetenen van sumbawa thans heerschenden Prins van Taliwang, breder vermeld bij het gebeijm beslootene ter sessie van den tweeden der voorigen maand, met naam en Datoe Boesing calie Bla en zekeren Pene Range, dewelke zijn Edele agtbaaren van den beginnen hunner komst alhier met alleen bij monde maar ook door de overwalsche vorsten, den sjabandhaar voll de tolken en andere geadhorteert Jaa door de sincerste beloften en verzekeringen van nevens hunne onderhoorigen onder eene naa de herstelling van datoua Iarewe in zijne wettige Regeering te publicee„ „rene generaale annestie of quijtschelding der misdaaden door de sumbawareesen aan hunnen Heer en koning ge„ „plegt begrepen ten dien eijnde aanstonds in genade weder aangenoomen mitsgaders na kerdiensten werden in der tijd beloont te sullen werden had zoeken te brengen tot eene betamelijke submissie en onderwerping maar dat alle propositien en vermaningen telkens met veel ongefundeerde raisonnementen vermengt met bruta„ „liteijten waaren afgeweesen geworden en die knaapen voornemens geweest om stilletjes te echapeeren schoon hier in door aanhouding der vaartuijgen be„ „let zijnde vervolgens om licentie tot vertrek aangehouden hadden sonder te willen resolveeren tot het hun geoffereert transport op sComp: bo„ „dens na bima om van daar na de overwinning van sumbawa ten behoeven van datoua Jarewe weder als goede en getrouwe onderdaanen in hun Land te rug te keeren weshalven zijne Edele agtbaare praesagieerende veelvuldige weder strevingen en na„ „deelige gevolgen welke de ontijdige retour van een parthij Belhamelste sumbawa zeekerlijk stond te berokkenen en dus overtuijgt van de uijtterste noodzaakelijkheijt der verzekering hunner persoonen om zulks sonder veel Commotie te bewerkstel„ „len den koning van Bima op desselfs aanbie„ „ding tot de apprehentie dier snaken door list geauthori„ „seert had zijnde egter zijne Hoogheid wegens te groote drift en onvoorzigtigheid in die onderneming enkelt geslagt omtrent de persoonen van Ca„ „lie Bla en Nene Range dewelke in den tronk des Casteels wel bewaart wierden terwijl datoe Boesing het gevaar ontdekkende gisteren agter„ „middag den dans uitsprongen niet meer dan 60 in sumbawa
English
265 Maccasser under date 1st May 1765 Maccasser under date 1st May 1765 Of Sumbawanese of his faction to his dwelling situated at the furthest corner of the Kampong Baroe near the so-called white grave had fled, and as it seemed was inclined to sell his life as dearly as possible, having been occupied with that aim the entire preceding night to bring his dwelling place from above and elsewhere with fences, stockades, blunderbusses and other lethal weapons into such a state of defense that from this early morning neither European nor Native dared to approach thereabouts, wherefore to avert the threatening growing danger and furthermore to prevent accidents the necessary countermeasures had to be prescribed and applied as soon as possible, so it is after a careful consideration of the described circumstances as well as of the grievous consequences which violent opposition usually entails and which could have made the upcoming Sumbawa expedition turn out very disastrously, if this fellow, whom as an old antagonist of Datoe Jarewe and as a great champion of his enemies—notwithstanding the outwardly renewed friendship with his lord—one cannot trust, should bring his displayed vile rebellious nature back thither, approved and agreed, the more so because it had been discovered that they were preparing combustibles to set their dwelling on fire therewith (surely with the intention to escape in the confusion that this would cause) and thus the whole village was in danger of being laid to ashes, to have Datoe Boeling and those who are with him summoned once more through interpreters, or through one or another deserter of the besieged, to surrender and submission; but all good entreaties proving to be of no effect (as the Lord Governor declared to know well, and as was proven by the outcome after a defense of more than three hours, in which several Natives lost life and health), to authorize the foreign kings, among whom the one of Bima awaits orders, to clean out the scum of the Sumbawa plot, even if it were with violence or the massacre of of Of 266 Maccasser under date 5th May 1760. Of Of Java's North-East Coast the 15th July 1764 of Datoe Boeling alongside his followers, and to provide them with powder and lead as well as with the assistance of the Malays residing here under the jurisdiction of the Company, without however notifying the Court of Boni in this regard, or risking any Europeans against a mob of rioters before the highest necessity requires it. (was written below:) Thus resolved at Maccasser in the Castle Rotterdam, date as above. (was signed:) C:s Sinkelaar, E: J:s Beijnon, I: B: De La hautemaison, H:s Peters, F: W=m H=k van Blijdenberg, J: H: Voll, H:s Ravensberg, I: C:n Cruijppenning. (Lower:) In my presence, I:s Bleeke, Secretary. (was written below:) Agrees. (signed:) I:s Bleeke, Secretary. In respectful answer to Your Right Honourable's given orders by their general letter of 25th June and their most respected secret resolutions concerning some points raised in the Memorandum of the Right Honourable, Strict, and extraordinary Councillor and outgoing Governor of this Coast Willem Hendrik van Ossenbergh at the meeting and session of 21st June last, I have the honour to inform Your Right Honourable in regard to the first that the Raden Tommongong Nata Diningrat, being still present here with his father the Panembahan of Madura, has in the capacity of Regent over the islands Kangiang, Sepodie, Sappandjang and Giliginting duly taken the oath of loyalty and obedience according to custom, and the deed granted to that end by Your Right Honourable has been delivered to him, under a serious exhortation of the obliged vigilance and loyalty for the Company's interests and a serious demonstration both to the Panembahan of Madura and to this his son concerning the special affection To As above Batavia Batavia
Dutch transcription
265 Maccasser onder dato den 1:' Meij 1765 Maccasser onder dato den 1:' Maij 1765 Van sumbanareesen van zijnen aanbang na desselvs wooning gelegen aan de uijtterste hoek van de Campong Baroe na bij het zoogenaamde witte guaf ontvrugt en zoo het scheen geneegen was om sijn leven zoo duur mogelijk aan den man te brengen zijnde met dat oogmerk de geheele voorige nagt bezig geweest zijne verblijf plaat„ „ze van boven en anderen met paggers aantak„ „ken donderbossen en ander moordgeweiren te brengen tot zoodaanigen staat van defensie dat van desen vroegen morgen of nog Europees nog Inlander daar omtrent naderen durfde waaromme tot weiring van het dreigend aanwassend gevaar en dan verders te duijtene ongelukken ten spoedigsten de nodige tegen mid„ „delen dienden voorgeschreven in geadhibeert te werden zoo is na eene aandagtige overweeging van het beschrevene zoo meede van de droevige gevolgen die doorgaans geweldige appositien na sig sleepen en de aanstaande sumbawase expeditie zeer: bataal hadden konnen doen uijt vallen wan„ „neer dese keerl dien men als een oud Antha„ „gomst van datoua Jarewe en als een groote voorstander van desselvs vijanden on„ „aangesien de uijtterlijk vernieuwde vrind„ „schap met sijn landbeer niet vermag te ver„ „trouwen het betoont vuijlaardigen weerbarstig naturel derwaarts te rug„ „bragt hadde goedgevonden en verstaan te meer dewijl men ontdekt had dat zijbrand stoffen prepareerden om haar woo„ „ning daar meede aan te steeken /:see„ kerlijk met intentie om in de confusie die sulx soude verwek„ „ken te schappeeren:/ en dus de gantsche negorije gevaar liep om in de assche gelegt te worden nogmaals door Tolken dan owel dese af geene overloo„ „pers der belegenden datoe Boeling en die bij hem zijn tot de overgave en onderwerping te laten sommeeren dog alle goede aanzoekingen van geen gevolg bevonden werdende /:gelijk de heer gouverneur verklaarde wel te weeten en door de uijtkomst na eene verweiring van ruijm drie uuren waar bij verscheide„ „ne Inlanders het leven ende gezondheid toegezet hebben bewezen is :/ de overwalsche koo„ „ningen waar onder die van Bi„ „ma ordre blijft afwagten te qualificeeren om het schuijmest E van het sumbawasche Camplot al was het met gemeld of de massacre te van Van 266 Maccasser onder dato den 5:' Maij 1760. Van E H Van Iavas Oostcust den 15:' Iulij 1764 van datoe Boeling nevens zijn ge„ „volg schoon te maken en hun te voor„ „zien met kruijt en Lood zoo meede met de adsistentie der maleijers hier onder het ressort der Compagnie woonende sonder egter het Hof van Bonij dezent wegen te verwittigen ofte aan een oop oproermakers voor dat de hoogste noot het vereijscht eeni„ „ge Europeesen te risiqueren /:onderstond:/ Aldus geresolveert tot maccasser in 't Casteel Rotterdam dato voors: /:was getekend:/ C:s Sinkelaar, E: J:s Beijnon, I: B: De La hautemaison, H:s Peters, F: W=m H=k van Blijdenberg, J: H: voll, H:s Ravensberg, I: C:n Cruijppenning. /:Lager:/ mij present I:s Bleeke Secretaris /:onderstond:/ Accordeert /:geteekent:/ I:s Bleeke, secretaris, Den Eerbiedig a'andwoordt van uw Hoog EdelEd:s gegevene ordres bij derselver gemeene Letteren van den 25: Iunij een hoogst derselver gerespecteerdste secreete besluijten over eenige voorgekomen poincten bij de Memorie van den wel Edele gestr: heer ^ extra ordi„ „nair en afgaande gouverneur deser Custe Willem Hendrik van Ossenbergh ter besoigne en sessie van den 21: Iunij Longstleeden, heb ik de Eer uw hoogEdelh: ten reguarde van het eerste te informeeren dat den Radeen Tommongong. Nata Diningrat als hier met zijn nader den Panembahan van Madura nog aanwesent sijnde in de quatiteijt van Regent over de ijlanden Kangiang, sepodie, sappandjang en Gili„ „ginting behoorlijk van Eedt van trouwe en gehoor„ „saamheijd na den gebruijke heeft afgelegt en hem de daar op door uw Hoog Edelh:s ten dien eijnde ver„ „leent acte terhand gestelt is onder een ernstige adhortatie van de verpligte vigilantie en trouwe voor sComp: belangens en een serieuse demonstra„ „tie so aan de panembahan van Madura als aan dese sijne soon wegens de bijzonder gene„ Aan Als vooren Batavia Batavia gentheijt
English
269 July 1765 From Java's East Coast the 15th From Java's East Coast the 15th of July 1765 affection of Your High Nobilities in this as a decisive proof of your most favorable regard for the prince's person and his family, of which they both testified in the humblest manner to be fully imbued and convinced, and assured Your High Nobilities of their most humble due gratitude and everlasting loyalty, while they would not fail to demonstrate this most effectively in all respects. And I subsequently dispatched the necessary orders to the Eastern Salient for an important transport and proper presentation, and gave the required notice of the matter to the Regent of Sumenep, and herewith also believe to have complied with the first point of Your High Nobilities' above-cited secret resolution. Regarding the second article concerning the sea rovers roaming along this entire coast and the means to best repel this piracy and, if it were possible, to eradicate it entirely, root and branch: after reviewing the report also sent over by Your High Nobilities from the Commissioner of the Natives at Batavia, together with the answered questionnaires submitted therewith, I have the honor to report to Your High Nobilities that, under correction, nothing appears better to me than from this day forth conducting a quiet cruising with a single small vessel around those islands, and accurately surveying along which routes they carry out the specified successive landings for the securing of their booty and the provisioning of water and firewood. Meanwhile, the small galley De Draak, along with four of the best, largest, and well-sailing perahu mayangs, sufficiently mounted and manned, will quietly be prepared here, in order to pay them a surprise visit there toward the end of next month or the beginning of the month of September, after the reports shall have arrived and the east monsoon has had its greatest force. According to the reports, there are reasonably favorable opportunities to lie hidden behind the small islands and attack them as soon as they dash inside. This will probably meet with greater success than all other cruises in the fairway itself, since one cannot deny that this rabble carries out its violent acts even under the favor of passes, whereby they are impossible to distinguish and thus to catch, and in their attacks they are so mindful of the proportions that they never succumb, and around here, especially this year thus far, they take good care to avoid engaging any vessels of defense, for which the galleys certainly also inspire considerable terror in them. Most of their piracies occur toward the west and, as the report of the Commissioner dictates, near Indramayu, the bight of Krawang, and Pamanukan, where the vessels usually sail somewhat smaller and less guarded. The 271 From Java's East Coast the 15th of July 1765 Java's East Coast the 15th of May 1765 Jan strength or size of the crew has already been proven by examples not to be so much the expedient as, under secrecy, the element of surprise and especially the timing, regarding which the undersigned will endeavor to be most attentive. And thus, under Your High Nobilities' approval, he will put the same into operation at the most expeditious moment at the above-determined time, when he thinks the assembly will be at its peak, in the hope and expectation of thereafter being able and allowed to share with Your High Nobilities in due time a desired success, and particularly in case it shall come to agree precisely with the reports of the former prisoners. And regarding the third submitted object, concerning the gathering of products and especially those of cotton yarn and indigo, I can assure Your High Nobilities that, according to my duty, I shall leave nothing untried, just as I may also flatter myself with a favorable prospect regarding those two mentioned and so very desired products for the coming year, if heaven's weather and wind do not prevent it, since a very meager gathering of indigo this year was caused by the heavy rains in the past season, whereas the fields now stand favorably and they are diligently busy everywhere with spinning yarn. Everything is being done to counter all illicit export of tail pepper, round pepper, or cardamom, though of the latter article there are only a few districts, and the Banyumas in particular, for the other small strips here and there are still mostly in those lands where disorder has long been dominated by some marauders and has rendered the lands unusable. That product also requires years of time before it bears its fruit, and demands only particular shady places with several other prerequisites. In my journey to the courts, for which Your High Nobilities have been pleased to qualify the undersigned at appropriate times, I hope to apply everything in person that is in my power, and consequently also to test Your High Nobilities' esteemed pleasure in the fourth article: whether one could persuade the Sultan through gentle and discreet ways to restore his daughter Ratu Bendara to Pangeran Mangkunegara, or rather to divert the latter from his strong attachment and the desire to possess her person again; and furthermore, regarding the marriage of the Sultan's son the Adipati Anom with the Susuhunan's daughter, to take and maintain all such prudent measures and conduct as may square with Your High Nobilities' most wise and discerning judgment, in order to resolve the dubious and jealous prospect of those two courts regarding the succession to the Emperor's crown to Cardamon
Dutch transcription
269 Julij 1765 Van Iavas oostcust den 15: Van Iavas oost Cust den 15:' Iulij 1765 genegentheijt van uw hoog Edelhed:s in dese als een door„ „slaand bewijs van hoogst deselver gunstigst reguard voor 's prinses persoon en sijne familie waar van sij bijde op de humbelste wijse betuijgden ten vol„ „len doordrongen en overtuijgt te wesen en uw hoog Edelh:s hem ootmoedigst verschuldigde erken„ „tenisse en althoos duurende trouwe verseekerden, Terwijl sij niet in gebreeke soude blijven sulks in allen opsigte ten efficatieuste te betoonen En heb ik dan vervolgens de nodige ordres inden oosthoek tot een vigtig transport en behoorlijke voor„ „stelling geexpedieert, en van het een ander de Iu„ „manapse regent de verijschte kennisgegeven, en hier mede teffens so vermeenen voldaen aan het eerste point van uw hoog Edelh:s boven geciteer„ „de secreete resolutie, so kan ik ten reguarde van het tweede articul omtrent de langs dese heele Custe swerven de zee schuijmers en de middelen om die rooverij best te weeren en was het mogelijk geheel en al met tak en wortel uijt te roeijen na resumptie van het door uw hoog Edelh:s al„ „mede overgesondene berigt van den Commis„ „saris der inlander te Batavia en de daar bij overgelegde beandwoorde vraagpoincten uw Hoog Edelh:s de Eer hebbe te berigten dat mij daar toe onder Correctie niets beeter voortkomt als van heeden af een stille bekruijssing van een enkel klijn vaartuijg omtrent die Eijlanden te doen en nauwkeurig op tenemen langswelke routes sij de opgegevene suc„ „cessive landinge ter bewaring hunner buijten en het voorsien van water en brandhout komen te doen, ter„ „wijl intusschen hier de klijne galij De draak met nog vier van de beste grootste en wel bezeijlde permaij„ „angs sufficant gemonteert en bemant in stilte in ge„ „reedheijt gebragt worden om tegen het laaste der an„ „dere maand of het begin van de maand september na dat de berigten sullen inkomen en de oost mous„ „son sijn grootste force gehad hebben een overwagt besoek aldaar te doen, sijnde na de berigtten redelijke voordeelige gelegen berden om sig agter de eijlandjes schuijl te houden en hun sodra sij binnen schieten te overvallen, en dit sal waar wijnlijk van meer suc„ „ces sijn als alle andere bekrijsingen in het vaar„ „water selve, also men niet avers kan zijn dat dit gespuijs selve onder het faveur van passen hun geweldenarijen uijtregt daar sij onmogelijk te onderkennen en dus te attrapperen zijn en in hunne aanvallen so wel op de proportie verdagt zijn dat noijt komen te secumbeeren, en hier om heen ook voor al dit Jaar tot nog toe sig wel mena„ „geeren eenige vaartuijgen van defensie aan te doen, daar de gallijen seeker ookvleenig terreur voor haar in toebrengen; hun meeste roverijen geschieden om de west en so als het berigt van den Commissaris disteert bij Indramaijoe de koeke van Crawang en Pamanoekam doar de vaartuijgen al wat klijnder en geruster pleegen te vaaren, de op teneemen sterkte 271 van Iavas oostcust den 15: Iulij 1765 Iavas Oostcust den 15:' Maij 1765 Jan sterkte of groote van de Equipagie is door voorbeel„ „den al bewesen so seer het expedient niet te wesen als wel onder gehijm houding de improvuteijt en voor al de tijt waar omtrent den ondergetee„ „kende aller attenst sal tragten te wesen en het selve dus ten expeditste onder uw hoog Edelh:s ap„ „probatie op de bovenbepaalde tijt wanneer hij denkt dat de versameling op sijn hoogste wesen sal in het werk stellen, In de hoope en verwag„ „ting van daar na een gewenscht succes en voor„ „namentlijk ingevalle het net de berigtten van de gewesene gevangenen sal komen te accordeeren, uw hoog Edelh:s op sijn tijt te sullen kunnen en mogen bedeelen En ten reguarde van het derde voorgekomene object nopens den insaam der producten en voornament„ „lijk die van het Cattoene gaaren en de Indigo kan ik uw hoog Edelh:s verseekeren dat volgens mijn opligt niets ongetenteert sal laten, gelijk ik mij daar omtrent ook met een favorable uijt „sigt nopens die twee genoemde en so seer gewilde producten voor het toekomende Jaar vlijen mag so 'sbemels weer en wind dat niet verhindert, gelijk een seer sobere insaam van Indigo dit Jaar door de swaare reegens in het afgeloopen veroorsaakt is daar nu de velden voordeelig staan en men naarstig over al met spinnen van gaven besig is, wordende alles in het werk gestelt om alle sluijkse uijtvoer van staart ronde peper of cardamom tegen te gaan, dog van het laaste arti„ „cul sijn maar enkele districten en wel het Ban„ „joemaade bijsonder, want de andere klijne strookjes hier en daar nog meest in die landen zijn doar de dis„ ordre door Eenige stroopers lange gedomineert en de Landen onbruijkbaar gemaakt heeft; Dat product heeft ook jaaren tijt nodig der het sijn vrugt geeft en wil maar bijsondere schaduagtige plaatsen met nog andere ve requisiten hebben In mijn rijs na de hoven tot dewelke uw hoog Edelh:s den ondergeteekende op bequame tijden hebben gelieven te qualificeeren hoop ik, daar in persoon nog alles toe aantewenden wat in mijn vermo„ „gen is en ook consequentelijk uw hoog Edelh:s g'Eerde goedvinden in het vierde articul te ten„ „teeren of men de sulthan langs sagtte en be„ „scheijde weegen soude kunnen persuadeeren om sijn dogter De Ratoe Bendora aan den Pan„ „gerang Mancoenagara te restitueeren dan wel de laastgenoemde van het sterke attachement en de begeerte om haar persoon weder te besitten te diverteeren en voorts omtrent het huwelijk van sulthans soon den adipattij Anom niet des soesoehoenangs dogter alzulke voorsigtige messeurs en Conduites te nemen en te houden als quadreeren mogen met uw hoog Edelh:s allerwijst door sienendst oordeel om het du„ „bieus en jalours prospect van die twee hoven omtrent de successie van de kijssers kroon tot Cardamon
English
From Java's East Coast the 15th July 1765 From Java's East Coast the 15th July 1765 a bridle both on the Sultan and on Pangerang Mancoenagara, who until now appear to have sought to please the Company through an evident attachment and to keep them in check with it, especially as long as the absence of male heirs at the Surakarta court exists, and thus from our side not to hasten the said marriage in any way, but to let it run its course. While Your High Noble's thoughts regarding the succession of the princes, namely not to express anything about it as yet, continue to serve as my most respectful guidance, in order that when this case occurs or is foreseen more closely, I can request and await Your High Noble's further orders at the best presenting opportunity, while I will also have the cannon intended for Mataram transported as soon as the fortress has been brought into the required condition to bear the same, and one will be most sparing in the issue of firearms to the princes as far as this can happen without direct offense and with good grace while preserving both good harmony and required prudence, while every care will also be taken that the doits, currently so very much desired in circulation, and that credit remain in use, and on the contrary the minting of lead picis remains out of custom, to which Your High Noble's favorable intention to accommodate this government with as many doits as can be spared gives every expectation, and I will thus be able to make it my business during my presence at court to greatly promote this alongside the offer of effective assistance in that specie, while for the rest, according to Your High Noble's most respected order, I shall let the memorandum of the Right Honorable and worshipful gentleman, retired Governor Von Ossenberch, serve as a strict guideline as long as Your High Noble shall not see fit to make any change in that regard. With this having only the honor to inform Your High Noble of the present state of this coast, desirable in most respects, concerning the produce in general and the peace and good harmony here in the country and with the courts in particular, all the incoming reports from the rice and indigo-yielding factories are very favorable, except that at Tegal due to the heavy rains and winds the grain was beaten down somewhat and to some extent afflicted with a kind of worm, though not of considerable importance; in some lands due to the high water of the past rainy season many districts had to lie unplanted, which, although there will be no lack of necessities, will presumably not yield an abundant harvest; and regarding the other produce, having already given Your High Noble the detailed report beyond what is obliged, the latest news from the highlands is that the roaming rebel Prabuyoko is staying in his old hiding place, Hoedois, in the Malang region, and his son Raden Mas in the Antang mountains, and the latter has formed a benteng there with some followers. The Emperor's forces had already arrived at Kediri, and the Sultan's forces have already been there for some time and further on up to Pager Wojo between Kediri and Wirasaba. The Sultan's forces had already achieved a small advantage over a marauding party, but the prince in Mataram has summoned his people home for the Mulud festival, as he alleges, discontented that due to lack of manpower his private dwellings and the fortress are not advancing enough, while in the meantime the armies are stripping the land bare without significant effect on the enemy, which, as he adds, was also never to be expected without the Company's help; he also wanted to have the commander Raden Ronggo at court for the forthcoming Mulud festival in August, and he would leave a sufficient force on his borders against all invasions. The first pretext is confirmed by Resident Papro, and following my letter the Sultan was further persuaded that he will leave a sufficient force to join with that of the Emperor, and the choice is left to the energetic commander Raden Ronggo as to which of his bravest chiefs he will then expect back, himself accompanied only by a part of his men, the Mangkunegaran forces. Furthermore, the news from the eastern corner and from Surakarta regarding the present conjunction of the princes' armies, though of about the same date, is nevertheless very contradictory; although written by the Emperor's commander to both Resident Beuman and the Surabaya chief Breton, the first stated as if the Sultan's commander was delaying that well-intentioned conjunction under pretext of further orders, and the second that they were actually busy deliberating together what is necessary for it. But however that may be, the Emperor's commander has undertaken to give proofs of courage and vigilance, either alone or together, to harm the rebels in every possible way, which I shall try to encourage by all means both with him and at the court, as well as have the new Commander Troponegro make diligent use of the offer from Malayu Kusuma for faithful correspondence and information on the true situation of the rebels, with the promise that he would no longer grant them any passage or hiding place. Therefore I hope, under God's blessing, that even if no desired, decisive outcome should come from this this year, at least all
Dutch transcription
Van Javas Oost Cust den 15:' Iulij 1765 E Van Iava's Oostcust den 15:' Iulij 1765 een brijdel so wel van den zulthan als den Pangerang Mancoenagara die tot nog toe door een blijkbaar atta„ „chement de Comp: voorkomen te believen te doen strek„ „ken en hun daar mede in toom te houden, voor al so lang de onstentenisse van mannelijke oir aan het soura Cartische hoffexteert en dus dan dat gesegde huwe„ „lijk van onse zijde in geenen deele te verhaasten maar op zijn beloop te laaten. Terwijl uw hoog Edelh:s gedagten omtrent de successie der vorsten en wel om sig daar omtrent als nog niet uijt te laten mij tot een eerbiedigst narigt blijft strekken omme dat casus exteerende of nader te voorsien sijnde na beste voorkomende gelegentheijt uw hoog Edelh:s na„ dere ordres te kunnen vragen en afwagten, Terwijl het Canon voor de Mattarm geprojecteert sodra het fortres in het vereijschte postuur om het selve te dragen, sal gebragt sijn ook sal doen transporteeren en men aller suijnigst sal sijn in het afgeven van schiet geweeren aan de vorsten so veel sulks sonder directe offensie en maar met eenige goede gratie bijde bewaardt blij„ „vende goede harmonie en verijschte prudentie geschieden kan, sullende ook alle sorge gedragen werden dat de thans so seer begeerde duijten in de wandeling en dat Crediet en daar en tegen het slaan van loode pitjes uijt train blijven, waar toe uw hoog Edelh:s gunstige intentie om dit gouvernement met so veel duijten als gemist kunnen werden te gerie„ „ven alle verwagting geeft en ik dus bij mijn aan„ „wesen ten hove mijn fait sal kunnen maken dit met aanbod van efficatieuse assistentie van die spetie gepaart seer veel te bevorderen, sullende mij van het overige volgens uw Hoog Edelh:s gerespec„ „teerdste bevel de memorie van den wel Edele gestrenge heer afgegaene gouverneur van ossenberg tot een stipt rigtsnoer laten strekken so lange uw hoog Edelh:s daar omtrent geen verandering sullen goedvinden te maken. Bij dese dan nog maar de Eere sullende hebben uw hoog Edelh:s de presente in meesten opsigtten gewenschte staat te deser kuste nopens de producten in het algemeen en de rust en goede harmonie hier te Londe en met de hoven in het bijsonder te bedeelen so sijn alle de ingekomene berigtten van de rijst en Indigo gevende Comptoiren seer voordeelig, behalven dat op Lagal door de swaare regens en winden het graan wat neergeslagen en eenigsints met een Loost van genormte behebt was, dog niet van merkelijke aanbelang in sommige landen door het hooge water van voorleede regentijt„ veele districten onbeplant hebben moeten leggen dat schoon wel geen gebrek aan het benodigde egter geen overvloediger oogst den„ „kelijk sal uijtleveren, En nopens de andere producten uw Hoog Edelh:s boven het verpligte de tail reets gegeven hebbende, so sijn de Iongste nouvelles uijt de bovenlanden dat den swervende rebel Praboe„ „joko sig in het Malangse in sijnouwshuijlnest hoedoijs en zijn soon Radeen Maas in het Antangse gebergte op hout en de Laaste daar met eenige aanhangelingen een benting gefor„ „meert, skijlers volkeren waren. reeds op mijs Cadierie Van Iavas oostcust den 15:' Iulij 1765 Van Iavas Oostcust den 15:' Iulij 1765. 275 Cadirie gearriveert en sulthans al over eenige tijt aldaar en nog verder op tot pag„ „ger wotjo tusschen cadirie en wirasa„ „ba, sulthans volkeren hadden reeds al een klijn voordeeltje op een stroopende par„ „thij behaalt, dog den vorst in de mattarm heeft zijn volk tegen het feest moucoet na huijs ontboden so hij voorgeeft misnoegt dat door gebrek van volk sijn particuliere wooningen ende fortres niet genoeg ad„ „vanceeren en in tusschen de legers het land kaal eeten sonder merkelijk ef„ „fect op de vijand het welk so hij daar bijvoegt ook sonder 's Comp:s hulp noit te wagten was, ook wilde de veldheer Ra„ „deen Rango tegen het aanstaande feest ^in augustus ten hove hebben, en hij soude moeloet ^ een sufficieerende magt op zijn grensen tegen alle invasies latent het eerste pretext wordt door den Resident Papro geaffirmeert en op mijn schrijvens „ bij den sulthan nader overgebaalt dat bij een ge„ „noegsame magt om met die van den kijser te conjungeeren sal laten en de keuse aan den wakkere veldheer kadeen Rongo onder wie van sijn dapperste hoofden hem dan alleen maar met een gedeelte van sijn volk der maatsaagarische volkeren te rug verwagtende, sijnde voorts de tijtingen uijt den oosthoek en van Sourakar„ „ta nopens de presente Conjunctie van den vorsten legers omtrent van eenen datum egter seer Contrarieerende, schoon door skijsers veldheer bijde geschreeven aan den resident Beuman en het sourabaise opperhoofd Breton dicteerende de eerste als of sulthans veldheer die wel„ „meenende Conjunctie treineerde onder pre„ „text van nader ordres en de tweede dat sij wer„ „kelijk besig waren het nodige daar toe samen te overleggen, dog het sij daar mede so het wil 's kijsers veldheer heeft aangenomen alleen of te samen preuves van moet en vigi„ „lantie te sullen geven om op alle mogelijke wijse de rebellen afbreuk te doen, dat ik in alle maniere so bij hem als ten Hove sal tragten op tewekken so wel als door den nieuw Commandant Troponegro een vlij„ „tig gebruijk te laten maken van het aanbod van Malijoe Coesoema tot een trouwe Correspondentie en informatie van de ware situatie der rebellen met belofte dat hij deselve geen doortogt of schuijlhoek meer soude verleenen. Des ik onder gods zeegen verhoope dat so hier al geen gewenschte doorslaande mag uijtslag dit Iaar van komen „ ten minste de alle
English
From Java's East Coast, 15 July 1765 All harmful invasions into the sovereign's and always into the Company's lands will continue to be prevented, for indeed that division upon which the pivot must now turn sometimes counteracts and at other times cooperates, so that one will presumably be able to await the outcomes of this entire campaign in this dry season with peace of mind. Meanwhile, in the Pasuruan region, watchfulness is maintained on our part, and through Your Right Excellencies' favorable arrangements, whenever an opportunity presents itself, a reinforcement of troops will be awaited in order to be able to lend a hand in the event of unexpected disruptions, which for some time now has been almost beyond possibility. The Tommongong of Batang having passed away, I have, subject to Your Right Excellencies' approval, placed the son left by him, who possesses the age and expectations of becoming a good regent over that district, into that regency under the title of Tommongong Rongo Rono Diwirjo, being an older brother since the year 1759 Regent at Kaliwungu, and the other young children being from 10 to 12 years of age; most respectfully requesting that he, for confirmation, may be honored and favored with a deed of appointment by Your Right Excellencies. And Commending Your Right Excellencies' most revered persons and the Company's precious interests to God's safest protection, I have the honor to be with the deepest respect, Right Honorable, Highly Esteemed, Severe, Far-Ruling Lord and Honorable Lords, Your Right Excellencies' most humble and very obedient servant, was signed: Johannes Vos. In the margin: Semarang, 15 July, Anno 1765. To Batavia. From Java's East Coast, 26 July Anno 1765 Having at present nothing further of note to report that merits Your Right Excellencies' attention, except that the incursions in the uplands still continue with a small force of 300 men under Raden Mas, and that the necessary guard has been established on our borders of the Eastern Salient, expecting that the Emperor's commander-in-chief with his forces will easily overcome that small party in one way or another or cause them to retreat. Thus I have the honor to be with the deepest respect, Right Honorable, Highly Esteemed, Severe, Far-Ruling Lord and Honorable Lords, Your Right Excellencies' humble and very obedient servant, was signed: Johannes Vos. In the margin: Semarang, 26 July, Anno 1765. To Batavia, as before. From Surat, 19 May 1765 Per the ship Velsen When upon my arrival here I perceived that the English gentlemen held absolute control exclusively in their own hands, to such an extent that the native regents dared not do the least thing without their prior knowledge or consent, I imagined that they would certainly not act against their own interests and oppress the merchants, but on the contrary would encourage trade in every respect and thus seek to increase their own profits through the enhancement of the customs duties and other revenues, of which they enjoy one-third. I also thought that they above all would not seek to offend the Dutch Company, provided it continued to remain quiet and showed no indication, just as it has hitherto shown no indication, of wishing to dispute with them over the dominion of this city. And having therefore from the beginning not meddled at all with any native affairs, but only directed all my efforts principally toward carrying on a profitable trade and living in good friendship with their chief here, I have also succeeded reasonably well in both respects. Regarding purchases and sales, I have hitherto not suffered the least offense or impediment. I have brought Mr. Hodges, though otherwise very grasping, suspicious, and proud by nature, through compliance and other means of little value, to the point where, since the incident with the former equipment supervisor Clinkaart, he has shown me much civility. And seeing the principal matter thus on a good footing, I did not hesitate to inform Your Right Excellencies in my previous letter that I hoped to keep matters going in that manner. But now I am obliged to speak entirely differently. Experience shows me that the English who are here know the interests of their Company very well, but they take them into no account whatsoever. Their own private interest is the only thing they care for, and since that is not based on any stability or future times, but solely on a desire to become quickly rich, they also make use of means that put the city into more deplorable circumstances than those it was in under the Moorish government. For in those times, trade was nevertheless still fairly well favored, or at least left free to the merchants, and no one was fleeced except those who did not know how to use their money or out of their abundance...
Dutch transcription
277 Van Iavas oost Cust den 15:' Iulij 176: Van Iavas oostcust den 26:' Julij 1765:— alle nadeelige in vasien in 's vorsten en althoos in 's Comp: landen sullen belet blijven, want dog die verdeelheijt daar het spil thans opdraaijen moet dan tegenhout en dan weder mede werkt en men dus de uijtwerkselen van dese geheele veldtogt in dit drooge saisoen denkelijk gerust sal kunnen afwagten blijven„ Terwijl men in het Passouroeangse onsent wegen op sijn hoede blijft en door uw hoog Edelh:s goedgunstige schikkinge als er mogelijkheijt sig toe sal opdoen renforce van militairen sal afwagten om bij ongedagte ruptures handen mede uijt de mouwen te kunnen steeken dat nu al eenige tijt buijten mogelijkhijt bij na geweest is Den Tommongong van Bantang overleeden sijnde, heb ik op uw hoog Edelh:s approbatie de door hem nagela„ „ten soon, de Iaaren en verwag„ „ting hebbende van een goed regent over dat district onder den titul UW Hoog Edelh:s hoogst gevenereerde persoonen van Tommongong Rongo Rono en 's Comp:s dierbaare belangens in de vijligste hoede Diwirjo in dat regentschap ge„ godes beveelende heb ik de Eer met het diepste res„ „plaatst, sijnde een ouder broeder „pect te zijn /:onderstond:/ Hoog Edele Hoog Achtbare Gestrenge wijdgebiedende Heer en sedert den Iaare 1759 Regent Wel Edele Heeren /:Lager:/ uw Hoog Edelh:s tot Caliwongo en de andere klijne onderdanigste seer Gehoorsame Dienaar kinderen van 10: tot 12: Iaaren, ver„ /:was geteekend:/ Iohannes Vos, „soekende aller Eerbiedigst dat hij /:in margine:/ Samarang den 15: Iulij A„o 1765: tot bevestiging, van uw hoog Edelh:s met een acte mag werden vereert en begunstigt En Batavia Aan Als vooren. Batavia thans 279 Van Iavas Oostcust den 26:' Iulij A„o 1765 Van Souratta den 19. ' Maij 1765 P„r het schip thans niets bijsonderst uw hoog Edelh:s attentie meriteerende meer te melden heb„ „bende als dat de strooperijen in de bovenlanden nog al met een klijn magt van 300 koppen onder de Radeen Maas Continueeren en men op onse grensen van den oosthoek de nodige hoede gestelt heeft, verwagtende dat skijsers veld heer met desselfs vol„ „keren die klijne parthij ligt op de een of andere manier sullen meester worden of doen retireeren. So heb ik de Eer met het diepste respect te sijn /:onderstond:/ Hoog Edele hoog Achtb: gestrenge wijdgebiedende Heere en wel Edele Heeren /:Lager:/ uw Hoog Edelh:s onder„ „danige seer gehoorsame Dienaar /:was getekend:/ Iohannes Vos. /: in magine Samarang den 26: Julij A„o 1765: = ook vermeende dat zij voor al de neederland„ „sche Compagnie niet zouden zoeken te beleedi„ „gen als die zig maar verder stil hield en Wanneer ik bij mijne aankomst hier be„ „speurde dat de Heeren Engelschen het Mees„ „terschap volstrekt alleen in handen hadden, zo„ „danig dat de Inlandsche Regenten niets het minste zonder hunne voorkennisse of toestemming durfden doen, verbeelde ik mij dat zij nu zeekerlijk niet tegens hun eijgen Interest werken ende kooplieden drukken maar Jntegendeel den Handel allezinds aanmoedigen en dus tragten zouden door de vermeerdering der Hollen en andere Inkomsten waar van zij Een Derde genie„ „ten hun eijgen voordeel te vergrooten Aan Als vooren Batavia geene, velsen 281 Van Souratta den 19:' Maij 1765:— Van Souratta den 19:' Meij 1765: — geene blijken gaf zo alze tot nog toe geene blijken heeft gegeven over de Heer schappije deser stadt met hen te willen twisten. En daarom van den beginne af mij in 't geheel met geene Inlandsche zaaken be„ „moeijt, maar alleen alle mijne poogin„ „gen voornamentlijk daar heen gerigt heb„ „bende om eenen voordeeligen bandel te drijven en met hun opperhoofd hier in goede vriendschap te leeven, zo ben ik ook in 't een en ander reedelijk wel geslaagt; Ik heb omtrent den In - en verkoop tot nog toe geen de minste aanstooft of verhindering geleeden; Ik heb M:r Hodges, schoon anders zeer Inhaalig, agterdogtig en Trots van Naturel door toegevendheijd en andere middelen van wijnig waarde zo verre gebragt dat hij mij 'tsedert het voorval met den geweezen Equipagie opziender Clinkaart veel beleefdheijd Want in die tijden wierd evenwel de Handel nog al tamelijk gefavoriseert of ten minsten vrij gelaaten aan de kooplieden en men plukte niemand als die zijn geld niet gebruijken wiste of van zijnen overvloet Waar nu ben ik genoodzaakt gantsch anders te sprecken, De ondervinding doet mij zien dat de Engelschen die hier zijn het Inte„ „rest van hunne Comp: zeer wel weeten maar zij 't geen zinds in agt neemen, Hun eijgen particulier Interest is het eenigste wat zij behartigen, En dewijl dat op geene be„ „stendighijd of toekomende tijden niet maar alleen eene begeerte om spoedig rijk te werden tot grondslag heeft, zo bedienen zij zig ook van middelen die de stad in bedroefdere om„ „staandigheeden zetten dan waarinze was bij de moorse Regeering. heeft beweezen, En dus het voornaemste op een goeden voet ziende zo heb ik ook niet geschroomt ow Hoog Edelens bij mijne voorige ter kennisse te brengen dat ik hoopde hadde het in dier voegen te zullen gaande houden. heeft iets ƒ
English
Souratta, 19th May 1765. From Souratta, 19th May 1765 From 283 could spare anything, but now that the city is becoming more and more depleted of money, it is taken wherever it can be obtained. The English support and even order these extortions by the native regents because they draw a full third of the profit; they also borrow large sums of money, and having either squandered it or lost it through reckless trade, they pay neither interest nor capital; whoever refuses to lend money must fear misfortune. Besides this, they keep all shipping and trade for themselves alone; if anyone wishes to equip a ship himself, they prevent it under the pretext that their own ships which they have put up must first be fully laden. And when they have the goods in their power, they not only delay the voyage in such a manner that they can charge double freight, but they also usually deliver the cargo so poorly that the merchants, instead of profits, suffer such great losses that they no longer dare to risk sending any goods to Mocha, Jedda, or Bassora. And thus they not only strip the city in the most unjust manner of the little money that remains in it, but they also prevent any other from being brought in, as it is certain that the aforementioned places were previously the most principal mines from which the gold and silver had to come to Souratta. Yet if they confined their extortions to the natives alone, I could and indeed would have to look upon it with forbearance, but now I am apprehensive that they might forge a plan to attack the Honourable Company as well. Certainly the money so easily obtained two years ago tasted so good to them that they will possibly try to get more in that manner. And the incident that gives me cause for these thoughts is as follows: Last January, on the evening before the departure of Renswoude, Mr. Hodges came to pay me a visit. And after he had spoken much with me, among other things concerning the state of the English Company—that with all the wars it was ruined; that at Souratta alone, over and above all revenues, it fell short by more than 100,000 Rupees annually; and that it was entirely contrary to his sentiment that they held dominion here—he finally asked me whether I would send a ship to Batavia together with him. I immediately rejected this under the pretext that I would not dare enter into such a thing without the danger of my utter ruin. And when he then requested that I might at least sell to him all the three shiploads of merchandise and spices that were brought in, as he could give me more than anyone else, this insolent demand would certainly have deserved the same answer. But in order not to offend him at once and in the meantime to gain time, I merely said that I was sorry that I could not serve him in this, as those goods were already all sold and I also did not rightly know whether I was permitted to do so, but that I would consider it further by the time other ships arrived; with which the matter rested for that time. Draft 285 From Souratta, 19th May Anno 1765 Souratta, 19th May 1765 From But a few days after the arrival of the ship Velsen, he sent a confidant to me and made that same request. I wished, as before, to put him off without properly committing myself, but that man declared that Mr. Hodges desired a positive answer of yes or no. 287 Souratta, 19th May Anno 1765 From Souratta, 19th May 1765 From And therefore, being quite compelled to declare outright that it was absolutely contrary to my orders to trade with any regent of whatever quality, and that if I did so, it would in this case be all the more irresponsible for me, since everyone would think that Mr. Hodges, having everything in his hands alone, would certainly coerce the merchants and thereby ruin the market, not only for the goods that still lay uncollected in the warehouses, but also for those expected shortly after the rainy season; he took this so ill that I have already seen the effects of his displeasure on the following occasion: A few days before the spices from the ship Velsen were due to be brought ashore, I had permission requested from the native regents and obtained it as well, to be allowed to discharge them at the wharf. But shortly afterward, having been informed by the Governor that Mr. Hodges had countermanded this, I judged it best to address myself directly to him, and I chose the cashier Ruperti to deliver the message. But since I know from experience that in his discourses he easily lets himself be distracted from the main matter, I quickly put the principal points of urgency on paper, as I have the honour to present a copy thereof to Your Excellencies alongside this; and besides, I instructed him orally to the best of my ability in order to enable him to give a cogent answer to everything. However, whether he executed his commission well, I do not know, for the report he gave was somewhat confused; nevertheless, the essential substance of it briefly consisted in this: That
Dutch transcription
Souratta den 19:' Meij 1765. Van Souratta den 19:' Meij 1765 Van 283 iets missen konde, maar nu de stad hoe langer hoe meer van Geld ontbloet raakt, werd het genomen daar het te krij„ „gen is. De Engelschen ondersteunen en gelasten zelfs die afpersingen der Inlandsche Regenten om dat zij van de winst een geregte Derde tres „ken, zij neemen ook groote sommen op ter leen en dezelve of verquist of door een dolle negotie verlooren hebbende, betaalen ze nog Interest nog Capitaal; Die geen geld wil schieten moet voor een ongeluk vreesen. Buijten des houden zij alle vaart en Handel voor zig alleen, wil iemand zelfs een schip uijtrusten zij ver„ „kinderen dat onder voorgeeven dat hun„ „ne scheepen die zij aangelegt hebben eerst moeten vollaaden weezen, En als zij dan de goederen in haare magt hebben vertraagen zij niet alleen de Rijze zodanig dat zij dubbelde vragt Dog bleeven zij hunne knevelaaij „en omtrent de Inlanders alleen pleegen: Ik zoude het kunnen en ook wel moeten met goede oogen aanzien, maar nu ben ik bedugt dat zij een kunnen neemen, maar zij leeveren ook het geladene ordinaire zo slegt weder uijt dat de kooplieden in steede van winsten zulke groote verliesen hebben datze 't niet meer wagen durven eenige goederen naar Mocha Jedda of Bassora te zenden, Een dus stad ontblooten zijde „ niet alleen op de aller„ onregtvaardigste wijze van het wijnige geld dat er nog in is, maar zij beletten ook dat er geen ander aange„ „bragt werd, alzo het zeeker is dat de evengemeldte plaatsen voor deezen de opprincipaalste mijnen waren waar uijt het goud en zilver in Souratta komen moeste. kunnen Concept 285 Van Souratta den 19:' Meij A:o 1765 Souratta den 19:' Maij 1765 Van Concept smeeden om d'E: Comp: ook op 't lijf te vallen, zeekerlijk heeft hun het geld, voor twee Jaaren zo gemakkelijk verkreegen, zo wel ge„ „smaakt dat zij 't mogelijk probeeren zullen op die wijze nog meer te haalen, En het voor„ „val dat mij tot deeze gedagten aanleijding geeft is als volgt In Januarij Jongstleeden des avonds voor 't vertrek van Renswoude quam m:r Aodges mij eene visite geeven En na dat hij veel niet mij gesprooken hadde onder anderen over den staat van de Engelsche Compagnie dat die met alle oorlogen aan de grond zal: datze bij souratta alleen boven alle boven alle Inkomsten Iaarlijx meer als Ro/a 10'0'000 te kort schoot en dat het in 't geheel tegens zijn sentiment streed dat zij hier het meesterschap voerde, zo vroeg hij mij op 't laatste of ik met hem te samen Een schip naar Batavia wilde zenden! Ik wees dit ten eersten van de hand onder voorgeeven dat ik daar toe niet zoude durven treeden zonder gevaar van mijne uijterste ruine, En toen door hem verzogt zijnde dat ik dan ten minsten alle de Maar wijnig dagen na de aan„ „komst van 't schip velsen zond hij eene vertrouwling bij mij een deed dat zelfde verzoek. Ik wilde gelijk be„ „voorens hem van de band zetten zonder mij eijgendlijk te declareeren, Dog die man betuijgde dat m:r Aodges een politief antwoord begeerde van Ia of oneen, drie scheepshaadingen met koopmanschap„ „pen en specerijen aan hem verkoopen mogte alzo hij mij meer konde geeven als een an„ „der zo zoude deeze onbeschaamde Eijsch zeekerlijk het zelfde antwoord verdient hebben, maar om hem evenwel op een maal „ voor 't hoofd te stooten en ondertusschen tijd te winnen zo zeijde ik eenelijk dat het mij leed deed dat ik hem hier in niet dienen konde alzo die goederen bereeds alle verkogt waren en dat ik ook niet regt wiste of ik 't wel doen mogte, maar dat ik mij daar op nader bedenken zoude tegens dat er andere scheepen quamen, En waar bij het voor die tijd bleef. aangebragte, - En 287 Souratta den 19:' Maij A„o 1765 E E Van Souratta den 19:' Meij 1765 van En daarom wel genoodzaakt zijnde rond uijt te moeten verklaaren Dat het absolute tegens mijne ordres streed met eenig Regent van wat qua„ „liteijt ook te negotieeren: en dat als ik 't deed het in dit geval voor mij zo veel te onverantwoordelijker zoude weezen dewijl een ieder denken zoude dat m:r Hodges alles alleen in handen hebbende zeekerlijk de kooplieden dwingen en daar door den markt bederven zoude niet alleen van de goederen die nog onafgehaalt in de Pakhuijsen lagen maar ook van de zulke die kort na den Reegen tijd verwagt wierden: zo heeft hij dit zo qualijk genomen dat ik van zijn misnoegen alde uijtwerking heb gezien bij de volgen„ „de gelegendheijd Eenige dagen voor dat de specerijen uijt het schip velsen aan de wal stonden te komen; liet ik van de Inlandsche Re„ „genten permissie verzoeken en kreeg die ook om dezelve aan de werff te mogen ontlossen. dog kort naderband Dog of hij zijne Commissie wel uijt„ „gevoert heeft weet ik niet, want zijn rapport dat hij deed was eenig„ „zinds verwart, Egter bestond het zzaakelijkste daar van in het kort hier in„ door den Gouverneur verstendigt Zijnde dat m:r Hodges zulx gecontramanteert hadde, zo oordeelde ik best mij direct aan hem zelfs te addresseeren en ik verkoos den cassier Ruperti om de bood„ „schap te doen, maar dewijl ik uijt de ondervinding weet dat hij in zijne discourssen zig ligt van de hoofd zaa„ „ke laat aftrekken zo bragte ik schielijk de voornaemste reedenen van aandrang ten papiere, zodanig ik de Eer heb uw Hoog Edelens een afschrift daar van nevens deezen aan te bie„ „den, En ik onderrigte hem: buijten des mondeling na uijterste vermo„ „gen ten eijnde hem in staat te stal„ „len op alles een bondig antwoord te geeven. door Dat -
English
From Surat the 19th of May anno 1765 That Mr. Hodges had been very difficult to speak with; that he had professed to be very willing to do me a favor, but that he could not do so in this matter, since, following the order obtained from Bombay regarding the reduction of the rolls, he had investigated and found that this was principally to be attributed to the fact that entirely too much fraud was committed here at the wharf, and that for this reason the spices had to be unloaded and stored inside the city. Upon the objection of Ruperti that the customs duties, as far as the Honorable Company's goods were concerned, could not possibly be defrauded, since they were paid according to the invoices, and furthermore not a single piece went in or out without the native customs officials inspecting and writing it down, he continued: that it was well known that those officials let themselves be bribed, and that he was also not actually speaking of the Honorable Company, which surely paid its customs duties properly, but that he had his eye on its subordinates, who at the wharf simply shipped off and transported to other places whatever they wished, whereas, if the merchandise were stored and weighed out in the city, they would be unable to ship or transport anything without paying customs duty anew, as all other inhabitants were obliged to do. And when Ruperti countered him on this again, stating that the Honorable Company had never paid customs duty anew on goods that had once been cleared upon arrival, but that according to the firmans it was permitted to transport them freely and exempt from duty wherever it wished, he finally gave this short answer: That times had changed now, and that I could rest well assured that as long as the English Company held mastery, not only would no spices, but not even a single piece of other goods ever be unloaded or shipped off here at the wharf again; also that in the last garrison it had already been virtually settled that the wharf did not belong to the Dutch Company, though he would not speak of that now, but would postpone it to a further occasion. I immediately sent Ruperti back to him, to see if I could not get anything more out of him now that he was agitated. To that end, I had it put to him how it was possible that he could demand of me to unload and store all goods in the city, when he himself knew full well that the lodge was not large enough to contain all the servants, much less 4 to 5 shiploads of merchandise, and moreover that at least one hundred thousand rupees would first have to be spent on rebuilding it before anyone could live in it, and that it would in no way suit the Honorable Company to spend this on a piece of land that did not belong to it in ownership; likewise how he could speak of the wharf as not belonging to the Honorable Company, and that nothing more would be unloaded or shipped off there, while nevertheless nothing was more certain than that the Honorable Company had bought that entire plot with its own money and had successively obtained the privilege and also made use of it for many years to unload and ship off here, and that on that account it would not lightly renounce it. But the answer was as before, only with this addition: That if the old lodge could no longer be used, there were still enough other buildings for sale; and as far as the unloading of the goods in the city was concerned, the best advice he could give me in that regard was that I should write to Bombay about it myself. Thus it clearly appears from this, not only that it has already been decided to inflict a great detriment upon the Honorable Company, but one can also sufficiently trace what it will consist of: for the accusation of having defrauded the customs duties can refer to no one other than the brokers, or actually Mancherji, whom they will undoubtedly attack and, if not deprive of his life, at least strip him of everything and to the Honorable Company
Dutch transcription
289 Souratta den 19:' Meij A„o 1765 Van Van Souratta den 19:' Meij 1765 „ Dat mr Hodges zeer qualijk te spreeken was „ geweest, Dat hij betuijgt badde zeer genegen „ te weezen mij plaisier te doen, maar dat „ hij in deezen niet konde, alzo hij op de er„ „langde ordre van Bombaij na de ver„ „mindering der Rollen onderzoek gedaan en „ bevonden hadde dat zulx voornamentlijk „ daar aan toe te schrijven was dat hier „ op de werff alte veel froude gepleegt „ wierde en dat daarom de specerijen „ binnen de stad ontlost en opgeslagen „ moesten werden: op de tegenwerping van Ruperti dat de Thollen voor zo voel sE: Comp:s goederen betrof onmogelijk gefraudeert konden werden, also die betaalt wierden volgens de factuuren, en er buijten des geen een stuk op nog afging, zonder dat de Inlandische Thol„ „bediendens het visiteerden en opschreeven ver„ „volgde hij „ dat het bekent was dat die „bediendens zig omkoopen lieten en „ dat hij ook eijgendlijk niet sprak van „ de E: Comp: die zeekerlijk haar Thol „ wel betaalde maar dat hij 't oogbad „ op derzelver onderhoorige die op de „werff maar alles afscheepen en naar „ andere plaatsen vervoerden wat zij wilden, daar ze evenwel als de koop„ „manschappen in de stad opgeslagen „ en uijtgewogen wierden niets zouden „ afscheepen nog vervoeren kunnen zon„ „der op 't nieuw Thot betaalen, ge„ „lijk alle andere Ingezeetenen ver„ „pligt waren te doen, En wanneer Ruperti hem hier op weder te gemoed voerde Dat de E: Comp: van de goede„ „ren die eens bij aanbreng vertholt waren nooit op 't nieuw Thol betaalt hadde, maar dat zij die volgens de fiermans vrij en franco vervoeren mog„ „te, werwaerds zij wilde, zo gaf hij daar op eijndelijk dit kort antwoord „ Dat de tijden nu verandert waren „ en dat ik mij wel verzeekert „ mogte houden dat zo lange de Engel„ sche sComp:s het meesterschap in handen hadde niet alleen geene specerijen „ maar ook zelfs geen enkeld stuk van andere goederen ooit weder hier aan de „ werff ontlost „ afgescheept zouden werden, ook dat het in de laatste bezetting al „ genoegzaam beslift was dat de werf „ „ zijs de 291 Van Souratta den 19:' Meij 1765 Van Souratta den 19:' Meij 1765 „de neederlandsche Comp: niet „ behoorde dog dat „ hij daarvan nu niet spreeken maar zulx tot eene nadere gelegendhijd uijtstellen zoude. Ik zond Ruperti ten eersten weder naar hem toe, om te zien of ik niet nog iets meer uijt hem krijgen konde nu hij driftig was, ten dien eijnde liet ik hem voorhouden hoe 't moge„ „lijk was dat hij mij vergen konde alle goederen in de stad te lossen en op te slaen daar hij zelfs wel wiste dat de Logie niet groot genoeg was om alle de dienaren te bevatten; veel min dan 4: â 5: scheeps Laadingen koopmanschappen en schoon al dat er op zijn minste eerst Een maal hondert duijzent Ropijen van aan vertimmert moesten werden eer iemand daar in woonen konde, en dat het de E: Comp: geenzinds Con„ „venieeren zoude die te besteeden op een grond die haar niet in eijgendom toe„ „quam: zo meede hoe hij spreeken konde van de werff dat die de E Comp: niet toebehoorde en dat daar niets meer ont„ „lost nog afgescheept zouden werde daar nogthans niets zeekerder was dan dat de Dus blijkt hier uijt klaar niet alleen vast dat het bereeds „ gesteld is de E: Comp: een groot na deel toe te brengen, maar „ kan ook genoegzaam nagaen waar in het zelve zal bestaan: want de beschuldiging van de Thollen gefraudeert te hebben kan op niemand als de makelaars of eijgentlijk mantchergie zien, dien zij ongetwijffelt op 't lijf vallen en zo niet van 't leeven berooven ten minsten hem alles afneemen en tot E: Comp: dat gantsche bestek voor baar bij„ „gen geld gekogt en successive het voorregt verkreegen en ook lange Iaaren gebruijk daar van gemaakt hadde om hier te los„ „sen en afte scheepen en dat zij uijt dien hoofde niet ligt daar van zoude afstand doen. Dog het antwoord was als vooren alleen met deeze bijvoeging „ Dat zo de oude Logie niet meer gebruijkt konde werden er dan nog andere gebou„ wen genoeg te koop waren: en wat den ontlos der goederen in de stad betrof dat de beste raad dien hij mij daar omtrent geeven konde was dat ik zelfs daar over naar Bombaij schreef E Comp: den
English
293 Surat the 19th of May 1765 From From Surat the 19th of May 1765 will bring the beggar's sack, as it is certain that this, according to the express order of the Governor of Bombay Mr. Crommelin, would already have happened at the time of the occupation had Mancharji not managed to save himself in the lodge; and that unloading and shipping from the wharf will no longer take place, but everything will be stored in the city, means nothing other than that they thereby wish to force the Director, along with all other servants, to live in the city as well, in order to have him all the better in their power like a prisoner, as well as that they will thereby rob the Honorable Company of its most essential and best privileges and reduce it to the state of an ordinary merchant in this city; in which case it can then be in no way difficult for them to practice the same extortions against it as against others, without it having any right to oppose them in any manner. If I were now to proceed according to my humble opinion, I would certainly never willingly surrender the privileges that some of my worthy predecessors obtained with so much difficulty, and of which the Honorable Company has enjoyed the desired advantage for several years up to now. I would rather send the ships away again unloaded and have the merchandise sold in other places than bring the same into the city under the power of the English. Indeed, I would rather risk everything than let myself be thus shamefully coerced by them, as it is certain that what one loses in that manner cannot easily be regained. Yet because I do not know what Your Right Excellencies intend, and this is a matter of the utmost importance and of many consequences, which sometimes turn out poorly and could result in a heavy accountability for me, I have considered it strictly my duty to inform Your Right Excellencies beforehand of this matter. Surat the 19th of May 1765:— from From Surat the 19th of May 1765 And I do this the more extensively herewith so that Your Right Excellencies may pass a judgment on the essence with all the more reassurance, and may strengthen me with your pleasure as to whether I should patiently submit to the violence of the English solely under written protests, or whether I shall oppose it with all my might and make use of such means as time and opportunity will afford me. Indeed, not only do I most humbly request this, but also that I may receive a positive order at the very first opportunity on this my respectful proposal, for without it I shall sit as if with bound hands, or I might at times do something that could tend to my own disadvantage and to Your Right Excellencies' displeasure. I also request Your Right Excellencies, if possible, to kindly send me a new garrison of 50 or 60 European military personnel; I have until now managed with natives, both to avoid the grief of frequent desertions and to save expenses, and especially to deprive the suspicious English of all reason for fear, but having perceived from Your Right Excellencies' respected general letter of the 14th of August 1764 that you fear bad consequences regarding vessels in the absence of European soldiers, I dare no longer fail to demand them again, in the hope that it may please Your Right Excellencies, if it can be done, not to send any who are running on a debt account, as it is impossible that those men could hold out here against the enticements of the English. Furthermore, From Surat the 19th of May 1765 From Surat under date the 19th of May 1765 I further attach hereto a copy of my last letter of the 25th of January last, in case the original and duplicate thereof via the Malabar and Ceylon should not have been delivered, and hoping for a favorable interpretation, abiding by its contents, I remain with the utmost respect, at the bottom was written: Right Honorable, Highly Esteemed, Widely Ruling Sirs and Honorable Sirs, lower: Your Right Excellencies' humble and obedient servant, was signed: C:n L:k Senff, in the margin: Surat the 19th of May Anno 1765 First, to politely request that the few spices brought with the ship Velsen, to a minor quantity of 7000 lb, may be unloaded here at the wharf. 1. According to the order of Their Right Excellencies, the spices must be weighed net in the presence of the ship's officers, and then repacked into the chests. This cannot be done in the inner latthi. Consequently, they would have to be weighed twice: First there to settle the customs duty, and then again here to square accounts with the ship's officers. And this would take far too much time in this season of the year, when it is most dangerous to let the ships lie in the roadstead any longer. Memorandum for the Junior Merchant and Cashier Ruperti, regarding what he was instructed to present to the Chief of the English Gentlemen, Mr. Hodges. 21 As f 297
Dutch transcription
293 Souratta den 19:' Meij 1765 Van Van Souratta den 19:' Meij 1765 den beedel zak brengen sullen, alzo he t zeeker is dat dit volgens uijtdrukkelijke ordre van den Gouverneur van Bombaij M:r Crom„ „melin al geschied zoude „ ten tijde van de Bezel„ „ting, hadde mantschergie zig niet „ in de Logie weeten te redden; En dat op de werff niet meer gelost nog afgescheept maar alles in de stad opgeslagen zal werden, wil niets anders zeggen dan dat zij daar door den Directeur dwingen Willen om met alle andere Bediendens ook inde stad te gaan woonen, ten eijnde hem zo veel te beeter als een gevangen in baare magt te hebben, zo meede; dat zij daar door de E: Comp: van haare wezend„ „lijkste en beste voorregten berooven en haar brengen zullen tot den staat van een gemeen Koopman in deeze stad; in welken gevalle het hen dan geenzinds moeijlijk kan vallen omtrent haar die zelfde knevala„ „rijen als aan andere te pleegen, zonder dat zij regt zal hebben zig op eenige rhande wijze daar teegen te mogen aankanten In dien ik nu, volgens mijn gering gevoelen te werk mogte gaan, zoude ik zeekerlijk nooit goedwillig overgeeven de voorregten die eenige mijner waardige voorzaaten met zo veel moeijte ver„ „kreegen hebben en waar van de E: Comp: al 't sedert eenige Iaaren herwaards het gewenschte voordeel genooten heeft, Ik zoude liever de scheepen onontlost weder weg zenden en de koopmanschappen op andere plaatsen verkoopen laaten dan dezelve in de stad onder de magt der Engelschen brengen, Ia Ik zoude liever alles daar aan wagen dan mij dus schandelijk door hen duingen laaten, alzo het zeeker is dat wat men op die wijze quijt raakt niet ligt wederom verkregen kan werden. Dog dewijl ik niet weet wat uw hoog Edelens van voorneemen zijn en dit eene zaak is van de uijterste aange„ „legendhijd en van veel gevolgen, die zomtijds qualijk uijtvallen en mij tot eene zwaare verantwoording strekken konde, zo heb ik het ten uijttersten van mijnen pligt geagt uw hoog Edelens gevoelen. hier van Souratta den 19:' Meij 1765:— van Van Souratta den 19:' Maij 1765 hier van voor af kennis te geeven, En ik doe dit bij deezen zo veel te uijt voeriger op dat uw hoog Edelheedens met des te meerder gerusthijd over het weezendlijke een oor„ „deel zouden vellen en mij met derzelver wel behaagen sterken kunnen of ik mij geduldig en alleen onder schriftelijke pro„ „testatien aan de geweldpleeging de Engel„ „schen onderworpen dan wel of ik mij uijt alle mijn vermogen daar tegen aan kan„ „tenen van zodanige middelen gebruijk maa„ „ken zal als mij de tijd en gelegendhijd aan de hand zullen geeven. Jmmers hier om verzoek ik op 't aller ootmoedigste niet alleen, maar ook dat ik bij aller eerste gelegendhijd op dit mijn Eerbiedige voorstel eene positive ordre erlangen mag, want zonder die zal ik als met gebonden handen zitten of ik zoude zomtijds iets doen kunnen dat mij zelven tot nadeel en uw Hoog Edelens tot onge„ „noegen strekken konde. Ook verzoek ik uw Hoog Edelens in dien mogelijk mij een nieuw Guarni„ „soen van 50: of 60. Europeese militai„ „ren te willen toesenden; Ik heb mij tot nog toe met Inlanders beholpen zo wel om het verdriet niet te hebben van de meenigvuldige desertien als om ongelden uijt te winnen en voor„ „namentlijk om de agterdogtige En„ „gelschen alle reeden van vreeze te benee„ „men, dog uijt uw hoog Edelens g'Eerde gemeene brief van den 14:' aug:s 1764 ontwaard hebbende dat dezelve ten opzigte van vaartuijgen bij manque„ „ment van Europeese militairen bedugt zijn voorquaade gevolgen, zo durf ik niet langer nalaeten dezelve wederom te Eijsschen, in hoope dat het uw hoog Edelens behaa„ „gen mag, indien het geschieden kan geene te zenden die op schuld Reeke„ „ning loopen, alsoo het onmogelijk is dat die menschen het hier tegens de verleijdingen der Engelschen zouden uijthouden kunnen indien voorts Van Souratta den 19:' Meij 1765 Van Souratta onder dato den 19: Meij 1765 voorts voeg ik nog een afschrift hier nevens van mijne laatste van den 25: Januarij Iongstleeden om of zom„ „tijds het origineel en duplicaat daar van over de mallabaar En Ceijlon niet besteld mogte zijn, En mij in hoope van welduijding aan dies inhoud gedraagende zo blijf ik met de uijterste Eerbied /:onderstond:/ Hoog Edele Groot Agtbaare wijdgebiedende Heere en Wel Edele Heeren /:Lager:/ uw Hoog Edelens onderdani„ „ge en gehoorzaeme Dienaer /:was getekend:/ C:n L:k Senff, /:in margine:/ Sourotta den 19:' Meij A„o 1765 Eerstelijk vriendelijk te verzoeken dat de wijnige specerijen die met het schip velsen aangebragt zijn tot eene geringe quantitijt van 7000 lb: hier aan de werff ontlost mogen werden. 1. /. volgens de ordre van Haar Hoog Edelens moeten de specerijen ter presentie van de scheeps overhee„ „den netto gewoogen, en dan weder in de kisten afgepakt werden. Dit kan in de Binnen Latthij niet geschieden. Bij gevolg zouden ze dubbeld gewogen moeten werden. Eerst daar om de Thol aftereekenen, En dan weder hier om met de scheeps overleeden te vereffenen. En dit zoude al te veel tijd weg neemen in dit saisoen van 't jaar dat 't gevaarlijkst is de scheepen langer op de Rheede te laaten leggen r0 Memorie voor den on„ „derkoopman en Cassier Ruperti, wegens het geen hij gelast werd Het opper„ „hoofd der Heeren Engelschen M:r Hodges voor te houden. 21 Als ƒ 297
English
From Souratta under date 19 May 1765 2. If the spices must first be unloaded in the inner Patthij and then transported again, this incurs double expenses and wastage. 3. It is dangerous to store the spices there because I have no Europeans to guard them, and natives are not to be trusted with such valuable commodities. 4. The unloading at the wharf can be of no more disadvantage to the English gentlemen than to the native rulers, as the toll is paid here just as well as in the inner Patthij. 5. The value of these few spices does not compare at all with the other merchandise of sugar, tin, iron, etc., which nevertheless have for many years past all been unloaded here at the wharf and, without dispute, are still unloaded. For this reason I hope that he will not refuse this request, the more so because the native rulers have already consented to it, provided he has no objection to it. Mr. Hodges asks why in earlier years the spices were not unloaded at the wharf just as well as the other merchandise, to which the answer serves: That as long as the Director and the principal servants lived in the lodge, the spices were also stored there and consequently had to be brought into the city anyway; but that this reason ceases now that the Director lives outside, and that in the lodge there is effectively no suitable place to preserve the spices from spoilage, as experience has shown with a package of mace. 11. To complain about the insolences that some deserters of the Honourable Company committed the day before yesterday, and to request that they may be punished for it. Translation They crossed the wharf in broad daylight with trumpets and other musical instruments, and subsequently taking up their residence in the tavern next to the wharf gate, they ultimately debauched a soldier from our garrison and took him along. Had the Director been at home, he could not possibly have refrained from having them apprehended; and since that might sometimes give rise to estrangement, he hopes that Mr. Hodges will be pleased to provide against it in the future. Beneath was written: Souratta, 7 May 1765. C. L. Senff Lower was signed: Gentlemen. Translation of the English missive, written by the Governor of Bombay, Charles Crommelin, and Council, to the Right Honourable Director Christiaan Lodewijk Senff and the Council here, dated Bombay, 25 January 1765, and received here on the 31st of the same month. It is now some time ago that we received your Honourable Council's missive of 25 July last, but the arrival and departure of our European ships, together with affairs of greater importance having required all our attention, we must request pardon that it was not answered sooner. Our President acknowledges having received the letter from Mr. Senff, of which your Honours make mention; which, consisting merely of compliments, he deemed offered no material for an answer. But assuming it were otherwise, your Honours certainly can have no right to complain about so trifling a matter, when taking into consideration the multitude of insults and hindrances shown at various of your Honours' factories to British subjects and their interests, of which we have undoubted knowledge. With respect to the new customs which they claim have been introduced at Souratta, we must observe, and indeed they themselves acknowledge in the letter we now have before us, that it has always been customary to have permission to erect any new building from the possessors of the Castle as well as from the city governor. We have therefore an indisputable right to expect that on such occasions a proper request be made to our Chief as Governor of the Castle, and such a request is indeed much more decorous in writing. Thus we cannot in any way admit that, when we demand this, it should be regarded as an innovation, nor that it can give your Honours any just cause for complaint. From the various papers that have been exchanged regarding the subject of your Honours' powder house, copies of which have been duly transmitted to us by our Chief and Council, we have always understood that your Honours desired something more than merely to repair the place where they usually stored their powder. But if that is truly your Honours' sole intention, as is maintained in the letter now in hand, we have no objection to your Honours carrying this out immediately under the supervision of a capable servant, whom we shall order to attend for that purpose.
Dutch transcription
Van Souratta onder dato den 19:' Meij 1765 299 Souratta onder dato den 19:' Maij 1765 Van 2. / Als de specerijen eerst in de binnen Patthij ontlost en dan weder overgebragt moeten werden sleept zulx dubbelde ongelden en spel„ 3. / Is het gevaarlijk de specerijen daar te bergen dewijl ik geene Europeesen heb om ze te bewaaken en Inlanders bij zulke kostelijke waare niet te vertrouwen „lagie na zig 4. / kan de ontlossin aan de werff de Heeren Engel„ „schen zo min als de Inlandsche Re„ „genten tot nadeel strekken, alzo de Thol hier zo wel betaald werd: als in de binnen Patthij 5 / komt de waarde van deeze wijnige specerijen in 't geheel in geene vergelijking bij de andere koopmanschappen van zuijker, Thin, ijzer, ensz: die egter al 't sedert veele jaaren herwaards alle hier aan de werff ontlost zijn en zon„ „der tegen spreeken nog ontlost werden. Hier om hoop ik dat hij dit verzoek niet zal weijgeren te meer alzo de Inlandsche Regenten het zelve be„ „reeds toe gestaan hebben, als hij maar niets daar tegen heeft. vraagt m. r Hodges waarom men in vroegere Iaaren de specerijen niet zo wel als de andere koopman„ „schappen op de werff ontlost heeft, zo dient daar op tot andwoord Dat zo lange de Directeur en de voornaemste Bedientens in de Logie woonden ook de specerijen daar opge„ „slagen en bij gevolg tog in de stad gebragt moesten werden, maar dat die Reeden op houdt nu de Directeur buijten woond, En dat er ook in de Logie effective geen bequaa„ „me plaats is om de specerijen voor bederf te preserveeren, gelijk de ondervinding heeft getoont aan Een zoekel Foelij. 11. Te klagen over de Insolentien die eenige deserteurs van de E: Comp: eergisteren gepleegt hebben en te verzoeken datze daar voor afge„ „straft mogen werden. vraagt zijn En 301 Van Souratta onder dato den 19:' Meij 1765 Van Souratta onder dato den 19:' Maij 1765: — Translaat Zij zijn bij ligten dag met Trompetten en andere musicq Instrumenten over de werff gegaan, En vervolgens in de Herberg naast de poort van de werff hun verblijf houdende, hebbenze op 't laatste Een zoldaat uijt ons guarnisoen gedebaucheert en meede genoomen. was de Directeur te huijs geweest hij zoude onmogelijk kunnen na„ „laaten dezelve te laaten op te vatten En dewijl dat zomtijds tot ver„ „wijdering zoude kunnen aanleij„ „ding geeven, zo hoopt hij dat m. r Hodges in den aanstaende daar in zal gelieven te voorsien /:onderstond:/ Souratta den 7: maij 1765: C:n L:k Len ff /:Lager:/ was geteekent, Onse president bekent de Brieff van de Heer Lenf ontfangen te hebben, waar van uw Ed: melding maken, dewelke eenlijk in pligt Het is nu eenigen tijd gelieden dat wij uwE: E: Missive van den 25: Iulij laastleeden ont„ fingen, maar de aankomst en vertrek onzer Europasche scheepen, benevens bezigheeden van grooter aangeleigentheid al onze oplettend heid verEijscht hebbende moeten wij om verschoo„ ^verzoeken „ning ^ dat dezelve niet eerder is beantwoord geworden Mijn Heeren. Translaat Engelsche Missive, gesz: door den Heer Bombaijs gouverneur cha:s Crommelin en Raad aan den wel Edele Agtbaren Heer Directeur Christiaan Lodewijk senff Benevens den Raad alhier, gedateerd Bombaij den 25.:' Ianuarij 1765: en alhier ontfangen den 31: van deselfde maand plegingen 303 Van Souratta onder dato den 19:' Meij 1765 Van Souratta onder dato den 19:' Meij 1765. „plegingen bestaande, meende hij dezelve geen stoffe ter beantwoording uitteleeveeren, dog ge„ „nomen dat het anders was, zo kunnen uw Ed: gewis geen regt hebben over zo een Beuzelagtige zaak te klagen, wanneer in aanmerking neemen de meenigte van beschimpingen en verhinderingen die op onderscheidene van uw Ed: comptoiren aan Britsche onder„ „daanen en haare belangen betoond zijn, waar van wij ontwijffelagtige kennis hebben Ten opzigte van de Nieuwe gewoon„ „tens die zij beweeren dat te souratta in„ „gevoerd zijn, moeten wij aanmerken en in der daad zij zelfs in de Brief de„ „welke wij thans voor ons hebben be„ „kennen dat het althoos gebruijkelijk is geweest verloffte hebben tot het oprigten van eenig nieuw gebouw zo wel van de bezitters van het Casteel als van de stads gouverneur, wij hebben dier„ „balven een onbetwistbaar regt te verwagten dat bij diergelijke gedeegent„ „heeden een behoorlijk verzoek gedaan werden aan ons opperhoofd als gouverneur van 't Casteel, en zoodanig verzoek is inder daad veel betamelijker bij geschrifte. Dus wij in geenen deelen kunnen toestaan dat wanneer wij zulks Eijsschen het als een nieuwigheijd moet gehagt werden, nog dat het zelve uw Ed: tot klagen eenige regtvaardige oorzaak kan geeven. uit de verscheidene papieren dewelke er verhandeld zijn Nopens het onderwerp„ van uw Ed: kruithuijs, welkers Copijen ons behoorlijk zijn overgezonden door onzen opperhoofd en Raad, hebben wij altoos verstaan dat uw Ed: iets meerder begeerden dan eenelijk de plaats ofte te verhelpen waar zij gewoonlijk hun kruijt geborgen hebben, dog indien dat weezendlijk alleen uwEd: meening is, gelijk in den thans aan handen heb„ „bende Brief werd staande gehouden, zoo hebben wij niets daar teegens dat zulks door uwEd: onmiddelijk 't werk gesteld werde onder het opzigt van een bequaam bediende, dewelke wij sullen gelasten ten dien eijnde opte passen van
English
Souratta dated 19:' May 1765 From From Souratta dated 19:' May 1765 and to see that nothing else is done than restoring the same to its former state, since we can by no means permit that your Honors erect a storehouse with arches of stone and lime under the pretext of restoring the old one, while such a step would give much suspicion to the government and cause much anxiety to the inhabitants, from which various bad consequences might eventually arise, it being our duty to counter the same as much as is in our power. It was by our express order that Mr Spencer gave your Honors the assurances which you cite in your letter and which we have always strictly observed, it having been our constant endeavor to preserve inviolable the privileges of the European nations residing at Souratta. This indeed being so, as is evident from the undisturbed trade carried on by everyone up to this hour, we cannot help expressing our utmost astonishment at the boldness with which your Honors maintain that the native government was strengthened and encouraged by us to inflict the greatest insults upon you, to compel you to pay a considerable sum of money or to die, and to have to send your artillery away to Batavia, whereas we actually possess a letter signed by your Honors' late chief and Council dated 30: Sep: 1762, in which they themselves acknowledged the good services rendered to them by our gentlemen on that occasion and expressed thanks for the same, and whereas it is manifestly known that your Honors' entire establishment would, without our mediation, have been sacrificed to satisfy the vindictiveness of a raging mob, Souratta dated 29:' May 1765 From From Souratta dated 19:' May 1765 whose bitterness had reached the highest pitch, because your Honors had forcefully rescued from the hands of the government's sepoys a woman who had violated the Mahometan law by burning the body of her deceased mother who had embraced that faith, and moreover afterwards protected her under your Honors' flag, it having been with no small difficulty that the gentlemen of our lodge could prevent the dreadful consequences with which your Honors' persons and goods were threatened. How your Honors then, or in what degree of justice it is possible that you accuse us as if we had in this case abetted and encouraged the actions of the government, we leave to the impartial world to judge, and we rely on the consistency of our own conduct and the sincerity of our intentions toward you as an answer to your protest, which will only serve to make us less willing to engage in any disputes in which your Honors might in future become involved, whether through your Honors' own imprudence or through the obstinacy of your servants, for now that we receive such an ungrateful reward for our good services, once acknowledged by your Honors themselves but now noticeably forgotten, we shall be justified before the entire world if we no longer meddle with your Honors, but leave you to yourself From Souratta dated 19:' May 1765 From Amboina 16:' August 1765 to extricate yourself in the future from such disagreeable circumstances in the best possible manner. We remain with due respect, was undersigned, your Honors' very humble servants, was signed, Chas Crommelin, Wm Hornby, Wm An Price, Chas Waters, James Ryley, and R: A: Boddam. In the margin: Bombay Castle 25:' January 1765. Below stood: for the translation, was signed: N:s Holmberg. Lower: Agrees, signed: C: v: D: Bosse, sworn clerk. After the chiefs of the cruising expedition to the south and north coast of Ceram had, pursuant to my order and what was noted in my letter sent to your High Honors under date of the last of May past, remained for some time about these Spice Islands and cruised around the same, they sailed forth on 2: June with the entire fleet to Ceram's north coast and arrived on 21: ditto at Groot Rottij, where only 3: settlements of 8: to 10: houses were found, which the cruisers, learning from a native of Bouron who came over to them that a portion of the people had long since gone with the Papuas and the orangkay had departed with the remainder to Waroe, burned, and in addition chopped down many fruit trees. After which they sailed on 22: to Sawaeij and from there on 29: to the Seven Islands and Poulo Ticus to inspect them, without, however, discovering or perceiving any wanderers or Papuan pirates there; wherefore the aforementioned cruisers dropped down here again and having arrived on 12: July in the Zaaij Bay, requested my further orders; whereupon I ordered and wrote to the head of the expedition, Captain van den Brink, to pass along the inner coast of Ceram and set course for the islands To As before. Batavia, Oma
Dutch transcription
Souratta onder dato den 19:' Meij 1765 Van Van Souratta onder dato den 19:' Meij 1765 en om toe tezien dat er niets anders ge„ „daan werde dan het zelve in zijn vorige staat te herstellen, nademaal wij in geenen deelen kunnen toestaan dat uw Ed: Een Maguazijn met boogen van steen en kalk opregten onder schijn van het oude te herstellen, terwijl zodanig een stap veel agterdogt aan de Re„ „geering zoude geeven ende Inwoonders veel ongerustheidbaaren waar uit eindelijk verscheide quaade gevol„ „gen mogten kunnen ontstaan, zijnde het van onze om dezelve zo veel als 't in ons vermogen is tegen te gaan. Het is door onse uijtdukkelijke lastge„ „weest dat M:r Spencer uwEd: de verzeekeringen gegeeven heeft, dewelke zij in haare Brief aan haalen en die wij althoos stiptelijk hebben aangebleeft, zijnde het onze bestendige poging geweest om de voorregten der Europeesche Natien te souratta gezeeten ondeschend, „baar te bewaaren Dit in der daad zoo zijnde, zoo als blijkt bij de ongestoorde Handel door een ieder tot dit uur gedreeven, kunnen wij niet voor bij onse uijterste verwondering te betuijgen weegens de stoutheijd waar meede uw Ed: beweeren dat de Inland„ „sche Regeering door ons is gesterkt en aangemoedigt geworden om haar de grootste beschimpingen aan te doen, dezel„ „ve te noodzaken eene aanzienelijke somma geldste betaalen of te ster„ „ven en om haar geschut maar Bata„ „via te moeten weg zenden doar wij met er daad een Brieff bezitten geteekend door uw Ed: laatste opper„ „hoofd en Raad gedateerd den 30: Sep: 1762 waar in zij zelfs de goede diensten haar door onse Heeren „ die geleegent„ „heid beweezen erkenden En dierweegens dankzeggen en daar het baarblijkelijk bekent is dat uwEd: gantsche om„ „slag zonder onze bemiddeling op„ geoffert zoude zijn geweest om de wraakgierigheid van een woedend bij grauw te Souratta onder dato den 29:' Meij 1765 Van Van Souratta onder dato den 19:' Meij1765 grauw te verzadigen, welkers verbittering tot het hoogste toppunt gekomen was, door dien uwEd: op een kragtige wij„ „ze uit de handen van de Cipaijs der Regeering een vrouw Mensch hadden verlost die de Mahometaansche wet hadde geschonden met het Lichaam van haar overledene moeder te ver„ „branden die dat geloof hadde om„ helft, Mitsgaders met haar na„ „derhand onder uwEd: vlagte be„ G „schermen, zijnde het met geen kleine moeite geweest dat de Heeren van onze Logie de nare gevolgen konden voorkomen waar meede uwEd: per„ „soonen en goederen gedreigd wier„ „den Hoe uw Ed: dan of in welke graad van Regtvaardigheid het moge„ „lijk is dat zij ons beschuldigen als of hadden wij bij dit geval de han„ „delingen der Regeering gestrekt, en aangemoedigt laaten wij aan de onpartijdige waereld over om te oor„ „deelen en steunen op de een vor„ „migheid van ons eijgen gedragen de opregtheid onzer meeningen ten uwen opzigte als een ant„ „woord op derzelver protest, het welke eenlijk zal dienen ons minder bereidwillige te maaken in eenige disputen waar meede uwEd: in 't vervolg mogten gemoeid werden, het zij door uwEd: eijgen onvoorzigtigheid of door de beenigheid hunner dienaaren, want nu wij zoo eene ondankbare ver„ „gelding genieten voor onze goede diensten, al eens door uw Ed: zelfs erkend maar thans merkelijk vergeeten, zo zullen wij bij de gantsche wereld geregtvaardigt zijn, in dien wij ons met uw Ed: niet meer bemoeijen maar aan 307 en haar - 309 Van Souratta onder dato den 19:' Meij 1765 Van Amboina den 16:' Augustus 1765 haar zelfs overlaaten van zig in den aanstaande uit diergelijke onaan„ „gename omstandigheeden te ont„ „warren op de hen best mogelijkste wijze Wij zijn met betaamelijke ag„ „ting /:onderstond:/ uwEd: zeer oot „moedige Dienaren /:was getekend:/ Cha:s Crommelin, W=m Hornbij„ W=m A=n Price, Cha:s warer, James Rijleij, en R: A: Boddam /:in margine: Bombaijus Casteel den 25:' Ianuarij 1765 /:onderstond:/ oor de vertaaling /:was getekend:/ N:s Holmberg p:l LeC:s /:Lager:/ Accordeerd /geteekend:/ C: v: D: Bosse, gesw: Clercq, Na dat hoofden der kruijs expeditie na de zuijd en noord Cust van Ceram zig, ingevolge mijne ordre en het genoteerde bij mijne sub dato ult:o maij passato aan u Hoog Edelens afgevaerdigde missive, nog eenigen tijd omtrent dese specerij Eijlanden hadden opgehouden en dezelve rond gekruijst, zijn zij den 2: Iunij met de gantsche vloot voort„ „gestevent na Cerams Noord Cust en den 21: dito op groot Rottij gearriveert, alwaar eenlijk gevon„ „den zijn 3: negorijen van 8: â 10: huijsen dewelke de kruijssers /:verneemende van een tot hen over„ „gekomenen Bouronees, dat een gedeelte van het volk allange met de Papouen voort en de orangkaij met het restant na waroe vertrokken was:) verbrand en daar bij veele vrugtbomen om vergekapt hebben. waar na zij den 22: na zawaeij en van daar den 29: na de seven Eijlanden en de Poulo Ticus gezeijlt zijn om die te visiteeren, zonder aldaar, egter eenige swer„ „vers of Papouse Rovers ontsekt of vernomen te hebben, weshalven meerm=dte kruijssers weder dit heen afgezakt en den 12: Iulij in de zaaij bhaaij aange„ „komen zijnde, mijne nadere ordre gevraagt hebben; waar op ik het hoofd van de Expeditie den Capitain van den Brink gelast en aangeschreven heb de binnen Cust van Ceram door te lopen en de cours te stellen naar de Eijlanden Aan Als vooren. Batavia, Oma
English
From Amboina, the 16th of August 1765 From Amboina, the 16th of August 1765 Oma and Honimoa, to continue cruising there until the end of July, and to divide themselves into two or three divisions for that purpose, as I received news from there almost daily that the Ceram people were roaming around them and had already made attempts here and there to land by force, as will be most clearly evident to Your Right Honourables from the letters of the Haroeko chief Hartog of the 4th, 24th, and 26th of June, as well as of the 1st, 8th, and 11th of July; likewise from the Sapparoua chief S:t Glain of the 8th, 11th, and 17th of June and the 9th and 16th of July, all sent herewith in copy. The aforementioned officer then immediately divided the fleet in this manner: Ensign Puthart with the pantjalling De Spion and eight orembaais to inspect Poulo Cassa and cruise from there to Hatuano; Ensign Weber with the pantjalling Het Verlangen and eight orembaais to cruise along the coast of Hitou as far as the passage of Haroeko; and the pantjalling De Liefde with ten orembaais under his own command to sail to the pigeon island Thial and further upward. While the pantjallings De Smaak and De Sapparoua remained in the fairway between the point of Sial and Laricque until they returned here together between the 29th of July and 2nd of August, but nothing was achieved by any of them, on which account I must assume that the rumour concerning the return of the cruising fleet from Ceram's north coast must have immediately spread eastward along the south side or was betrayed by one or another native from the expedition, for that many unfaithful are found among the Company's subjects is sufficiently proven by experience and was demonstrated most recently on Sapparoua, when the chief S:t Glain, according to his letter of the 17th of June, receiving intelligence that near the former post De Bril between the boundary of Nollot and Hawakka thirteen Ceram vessels were lying dry, which it was maintained could not put to sea owing to the rough weather and heavy surf, immediately dispatched the soldiers with several armed natives to see if they could capture them, who on arriving there found them already decamped, but pursuing eight of those vessels in four orembaais to a certain distance as they took their course past the post Hatuano toward Pia, and firing upon them, which was returned so bravely by them with heavy fire that they were forced to abandon them. Writing From Amboina, the 16th of August 1765. 313 From Amboina, the 16th of August 1765 The aforementioned chief writing that this little exploit had again cost some dozens of live cartridges, which to his regret accomplished little, and can also be of little or no use in such expeditions, since it is well known that the craven native does not bite hard in an attack against the Company's enemy, and he, S:t Glain, is moreover of the opinion that there are furthermore such faithless creatures found among them who know how to warn those rogues in good time from afar of all measures being put into effect to fight them, in order to make the success thereof miscarry or render it fruitless, as the outcome in this case indeed seems to confirm. For which reasons, because cruising expeditions can never be undertaken from here so quietly without the Ceram people receiving immediate intelligence thereof through the correspondence they certainly maintain in the clove-producing districts with the native chiefs or their subordinates, I, subject to the correction of Your Right Honourables' wiser opinion, am of the sentiment that a direct and thus unexpected dispatch from India's capital to the south coast of Ceram of 300 soldiers and a proportionate number of sailors, with four to five large chaloups or barks provided with 6 to 8 boats for landing, would bear more fruit than if it were done from here, since in such case it could be manned with fresh and healthy men, whereas here one must generally make use of sick and dropsical men who cannot endure fatigue and thus also give little hope for a good result of their undertakings; for the matter of cruising must now be vigorously pursued, as the smuggling trade has broken through too far to be stopped in the first few years by ordinary cruising, and the Bugis, Macassars, and Mandarese also appear so numerously and with so many vessels that it is impossible to keep them away everywhere from these extensive coasts and islands with two to three pantjallings, wherefore strong expeditions ought to be mounted against them for about four consecutive years, so that their coming is thereby made so difficult and costly that they will abandon it of their own accord; for although to them and the Ceram people through the now concluded expedition, concerning which the account or journal of the seafaring Captain
Dutch transcription
Van Amboina den 16:' Augustus 1765 Van Amboina den 16:' Aug:s 1765:— Oma en Honimoa, om die tot ult:o Iulij te blijven bekruijssen, en zig ten dien eijnde in twee of drie divisien te verdeelen, dewijl ik genoeg„ „saem dagelijks van daar tijding bekwam dat de Cerammers rondom deselve sworven en hier en daar al tentamen gedaan hadden om met geweld te landen, gelijk u Hoog Ed:s ten klaar„ „sten zal consteeren bij de brieven van 't Ha„ „roekos opperhooft Hartog van den 4=de 24=ste en 26:' Iunij, mitsgaders van den 1=ste 8: en 11: Julij item van 't sapparouas opperhoofd S:t Plam van den 8: 11: en 17:' Iunij en den 9: en 16: Iulij alle hier nevens in Copia overgaende. Gem:de officier heeft dan ook ter stond de vloot in deser voegen verdeelt den vendrig Puthart met de pantjalling de spion en agt orembaeijen om Poulo cassa te visiteeren en van daar te kruijssen tot aan Hatuano den vendrig Weber met de pantjalling het verlangen en agt orembaeijen, omlangs Hitous cust te kruijssen tot aan het gat van Haroeko; en de Pantjalling de Liefde met tien orembaeijen onder zijn luijgen bevel om te zeijlen na het duijven Eijland Thial en verder opwaerts. Terwijl de pantjallings de smaak en de sapparoua in 't vaarwater bleven tussen de hoek van sial en Laricque tot dat zij te samen tussen den 29. ' Iulij en 2=e augustus alhier gereverteert zijn, maar door geen van allen is iets opgedaen, weshalven ik veronderstel„ „len moet dat het gerugt nopens de te rug „komst der kruijsvloot van cerams Noord Cust zig al ten eersten oostwaarts op aan de Zuijd„ kant moet verspreijt of door den een of ander Inlander uijt de expeditie verklikt wesen, want dat er onder 's Comp:s onderdanen veele ontrou„ „we gevonden worden is door de ondervinding ge„ „noegsaam bewaarheijd en nog Iongst op sappa„ „roua gebleken, wanneer het opperhoofd S:t Glain, na luijd desselfs brief van den 17: Iunij, narigt erlangende dat omtrent de geweese post de Bril tussen de Landscheijding van Nollot en Hawakka dertien Ce„ „ramse vaartuijgen op droog lagen, die men sustineerde dat mits het onstuij„ „mige weer door de sterke branding niet in zee konden komen ten eersten om te zien of men zig van deselve konde mees„ „ter maken daar op afgezonden heeft het soldatesque met diverse gewapende Inlan„ „ders die daar komende deselve egter reets gedecampeert vonden maar agt dier — vaartuijgen haar Cours voor bij de post Hatuano na de Pia neemende in 4: orem„ „baeijen tot op een zekere distantie nage„ „jaagt en op dezelve gevuurt hebben, het geen so dapper door haar met grove schoten beantwoort is dat zij die hebben moeten verlaten schrijvende t Van Amboina den 16:' Augustus 1765. 313 Van Amboina den 16: Augustus 1765 Schrijvende voornoemd opperhoofd, dat dit exploitje alweder eenige douzijn scherpe pa„ „tronen gekost heeft, die tot zijn leetweesen niet veel hebben uijtgerigt, en ook in diergelij„ „ke expeditien van weijnig of geen nut konnen zijn, dewijl bekent is dat den paltronen Inlander in een attacque tegens Comp:s vijand niet sterk bijt en hij s:t Glain daar en boven van gedagten is dat 'er buijten des nog zulke trouwlose schep„ „zelen onder gevonden worden welke die sweer vers van alle mesures die werkstellig gemaakt wor„ „den om hen te bevegten in tijds weeten te adver„ „teeren om het succes daar van te doen wanou„ „eeren ofte vrugteloos te maaken, zo als de uijt„ „komst het in desen wel schijnt te bewaarheden Om welke redenen om dat de kruijstogten nimmer zo stil van hier konnen worden ondernomen of de Cerammers hebben daer van ten eersten kondschap door de correspon„ „dentie die zij zekerlijk op de nagul gevende districten met de Inlandsche hoofden of der zelver onderhorige hebben, ik, onder correctie van u Hoog Edelens wijser gevoelen van sentiment ben, dat een directe en dus onverwagte bezending van Indias hooftplaats naar de zuijd cust van Ceram van 300: militairen en zeevarende na advenant met vier â vijf grote Chialoupen of barcquen voorzien met 6: â 8 schuijten om te landen van meerder vrugt zoude wesen als of die van hier geschiet, ver„ „mits dezelve in zulken geval met fris en gezond volk zoude konnen worden genta„ „meert, daar men nu doorgaens gebruijk moet maken van zieke en zugtige manschappen, die tegen geen fatiques konnen en dus ook weijnig hoop geven tot een goed reusit hunner onderneemingen, want het stuk der bekruij„ „singen thans met kragt dient voortgezet te worden, nademaal de sluijk handel te ver is door gebroken om het in de eerste Iaren met de ordinaire bekruijsing afte zien en de boeginee„ „sen, Macassaren en Mandharesen ook zo menigvuldig en met zo veel vaartuijgen te voorschijn komen dat het ommogelijk is hen met twee â drie pantjallings van dese uijt„ „gestrekte custen en Eijlanden alomme afte houden, weshalven daar tegens een jaar of vier agter een zulke sterke uijtrustingen dienen gedaan te worden dat hen de komst daar door so moeijlijk en kostbaar werde gemaakt dat zij er van zelfs afzien, want alhoewel hen en de Cerammers door de nu afgelopene expeditie weswegen 80 het relaas of dag-verhaal van den zeevarende, Capitain
English
15 Amboina, the 16th of August 1765. From From Amboina, the 16th of August 1765. Captain van den Brink, which he is prevented by his indisposition from putting in order, will follow at the next opportunity. Although quite a lot of damage has been done, it is nevertheless to be presumed that they will not fail, in December or January, the usual time of their arrival, to drop down directly with their vessels full and laden with linens to the south coast of Ceram, in order to barter them with the Ceram people for cloves, which the latter have already acquired illicitly or must still seek to acquire from the spice islands during or shortly after the harvest time, wherewith they then depart again at the beginning of the east monsoon, except for those of their nation who are said to winter here and there along the coast of Ceram annually. This does not seem improbable when one considers that some of the vessels burned by the cruisers had been hauled up into creeks as much as a mile up the rivers and placed on such high props that it is almost incomprehensible how they could have gotten those vessels onto them. The sooner I would be in favor of such a direct expedition, partly because experience has shown time and again how little reliance can be placed on the courage of the Amboinese, and that it indeed appears that everything must be executed by our European forces. Especially now that the inhabitants of Ceram and the people of all kinds of nations conspiring with them, who profit from the illicit trade, have learned to handle firearms so well that they need not yield to any European therein; and on the other hand because the Bugis, Macassars, and Mandarese, if the fleet could be on the south coast of Ceram in December, January, or at the latest February, would, in my humble opinion, also be caught more easily, since time will otherwise slip away before one can undertake such expeditions from here upon obtaining the required authorization from Your High Excellencies and the receipt of reinforcements of militia and seamen. Furthermore, the settlements of Cobocelor, Kisselauw, and Kellibon, which are the strongest hiding nests and therefore ought to be ruined, are also best approached in the west monsoon. It is all the more necessary that the cruising along the coast of Ceram be pursued with force, because its inhabitants seem to be getting cornered, as will appear to Your High Excellencies from the enclosed copy of the complaint which they submitted to His Highness the King of Tidore concerning the cruise of the past year. With this, they undoubtedly refer to the incident which is described in the daily register of Ensign Putthart, sent in copy to Your High Excellencies recently with the missive of the ultimo of May, sub datis the 2nd, 3rd, 4th, and 5th of May 1764, and also briefly mentioned in my humble letter of the ultimo of that month. I have the honor to be with the most perfect high esteem, High Noble, Severe, Highly Esteemed Lord, and Well Noble, Severe Lords, Your High Excellencies' very obedient and dutiful servant, was signed, W. Fockens, in the margin, Amboina, in Castle Victoria, the 16th of August Anno 1765. From Amboina, the 16th of August 1765. From Banda, the 25th of August 1765. To Batavia. To the same as before. In accordance with the earnest desire expressed in the most venerated missive of the 28th of December 1764 dispatched to me in particular, I shall not dwell further on the grounds and motives of the manifold bitternesses against which I have had to struggle for three years, although I could bring to light many other valid proofs to corroborate my innocence. Setting aside all that unpleasantness, I shall confine myself directly to that which concerns the service of the Company, and accordingly, on the point of the smuggling committed in nutmegs, respectfully answer that this was discussed at length in the Council of Policy. Furthermore, conducting a careful investigation was entrusted to the fiscal, but nothing emerged from which one might suspect that such illicit trade was practiced in this province, or to speak more properly, that the nutmegs intercepted at Banjarmassing among a larger quantity were conveyed by
Dutch transcription
15 Amboina den 16:' aug:s 1765:— Van Van Amboina den 16.:' Augustus 1765 Capitain van den Brink, dat hij door zijne indispositie belet word in ordre te brengen bij naaste gelegentheijd volgen zal al vrij veel afbreuk gedaan is nogtans te praesumeeren dat zij niet zullen nalaten in december of Ianuarij de gewone tijd van hun komst evenverwel weder met hunne vaartuijgen vol en zoet met Lijwaeten herwaarts direct na Cerams zuijd Cust af te zakken om die aan de Cerammers uijttezetten op de nagulen, die dese laaste reets ter sluijk magtig geworden zijn of dan nog moeten zoeken magtig te wor„ „den van de specerij Eijlanden onder of kort na den oegst tijd, waar mede zij dan in 't begin van de oost mousson weder vertrekken, uijtgezondert die geene hunner natie welke men zegt dat Jaarlijks hier en daar aan Cerams cust blijven overwinte„ „ren, gelijk niet onaannemelijk schijnt, wanneer men in reflectie neemt dat sommige der door de kruijssers verbrande vaartuijgen wel een mijl ver de rivieren op, in spruijten opgehaalt en op sulke hoge stutten gezet zijn geweest dat het bij na onbegrijpelijk is hoe zij die vaar„ „tuijgen daar op hebben kunnen krijgen. De eerder zoude ik voor een dusdanige directee expeditie zijn een soeels om dat de ondervinding al meermalen geleert heeft hoe weijnig staat op de Couragie der amboineesen te maken is, en dat het dog wel schijnt dat het alles door onse Europeese magt moet uijtgevoert worden, Het is te noodzakelijker dat de bekruijsing aan Cerams Cust met force doorgezet worde om dat derselver inwoonders schijnen in 't nauw te komen gelijk u Hoog Ed. s zal blijken bij het nevens leggend afschrift van de klagte die zij aan zijn Hoogheijd den koning van voor al nu de Inwoonders van Ceram en de met haar samen spannende volkeren van aller ban„ „de natien, die uijt den sluijkhandel hun voordeel trekken, geleert hebben met het geweir zo wel om te gaan dat zij geen Europees daar in be hoo„ „ven te wijken en anderendeels om dat de Boe„ „gineesen Macassaren en Mandhareesen indien de vloot in december Ianuarij of uijter„ „lijk Februarij aan Cerams zuijdcust konde zijn na mijne geringe opinie dan ook te ligter in de zaars zouden vliegen aangesien de tijd anders te verloopt eer men op de daar toe erlangende qualificatie van u Hoog Ede„ „lens en het bekomen van renfort van mi„ „litie en zeevaert van hier dusdanige uijtrus„ „tingen kan doen en de negorijen Cobo celor Kisselauw en Kellibon, welke de sterk„ „ste schulijnesten zijn en daarom dienen geruineert te worden, ook best in de west mousson aan te doen zijn. voor Tidor Van Amboina den 16:' aug:s 1765 Van Banda den 25:' augustus 1765 Tidor gedaan hebben over de voorleden Iaarse kruijstogt en waarmede zij ongetwijfelt het oog hebben op het geval dat bij het dagregis„ „ter van den vandrig Putthart u hoog Edelens Iongst bij missive van ult:o maij in Copia toege„ „zonden beschreven staat, sub datis 2:' 3:' 4:' en 5:' maij 1764 en ook in 't kort aangehaalt is bij mijne nedrige Letteren van ult:o dier maend Ik heb de eer van met de volmaakste hoog agting te zijn /:onderstond:/ Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbare Heer en Wel Edele Gestrenge Hee„ „ren /:Lager:/ uw Hoog Edelens zeer gehoorsame en trouwschuldige dienaar /:was Getekent:/ W: fockens, /:in margine :/ Am„ „boina in 't Casteel Victoria den 16: Augustus A:o 1765:— atavia Ik sal na de ernstige begeerte bij hoogst gevenereer„ „de missive van den 28: xber: 1764 aan mij in het bij„ sondere afgevaardigt, niet verder ophaalen van de gronden en beweeg redenen der menigvuldige bit„ „terheeden tegens dewelke ik drie jaaren hebbe moe„ „ten worstelen, off schoon ik tot adstructie mij„ „ner onschuld nog veele andere valable bewijsen soude konnen in het ligt bren„ „gen, maar met postpositie van al dat onaangename mij directelijk bepaalen aan het geene den dienst van de Compagnie be„ „treft en dien volgens op het poinct van de gepleegde sluijkerije in nooten eer„ „biedigst antwoorden dat daar over in de vergadering van politie wijdlopig gere„ „deneert, voorts het doen van naawkeu„ „rig ondersoek aan den fiscaal opgedragen maar niets voorgekomen is waar uijt men soude mogen vermoeden dat dier„ „lijken morshandel indese provincie ge„ „pleegt was, off om eijgentlijker te spree„ „ken dat de op Banjermassing agterhaal„ „de nooten onder eene grotere parthij Aan Als vooren. Batavia, door
English
319 Banda the 25th August Anno 1765 From From Banda the 25th August 1765. would have been sent thither by some dishonorable servant or burgher from Banda. I do not in any way venture hereby to contradict Your High Noblenesses conclusion against them, because, the aforementioned nuts having been limed and sorted, such must truly have yielded a very fundamental suspicion. However, I submit with all reverence for consideration whether the crafty Ceramers, who have from old been known as spice traders, who inhabit places sufficiently planted with spice trees, and who, whether through a prolonged stay of some in this province, whether through constant intercourse with the Bandanese, whether through the instructions of run-away slaves formerly employed in the service of the Company for the liming and sorting of nuts, have not thereby acquired abundant knowledge of the methods and means introduced for the preservation of the nuts, and also whether they in such manner over such a long series of years have not been placed fully capable of acting in that regard similarly as the Company is accustomed to do, the more so as they are also not unaware that a shelled nut rots very quickly if it is not immediately limed for a certain time. Meanwhile, the penal orders regarding the so highly forbidden spice trade have been renewed, and it shall not be neglected here, upon the discovery of the least act or intention of smuggling, to proceed against the guilty with the utmost rigor, just as the fiscal has also been further ordered to carry out the inspection of departing vessels with the very utmost accuracy. The edict of the year 1706 against the transport of spice saplings, however small they might be, has also been renewed, with the addition of the fine of 500 rds. determined by Your High Noblenesses. But in regard to the collection of the slaves to be provided by the Timorese servants, I request that it may not be imputed to me as any presumption nor disobedience to make a most humble proposal whether it would not be better that this were to take place by the vessels returning hither from Batavia, on account of the suspicion arising regarding direct navigation from Banda to that place; at least I base myself in this matter on the marginal disposition of Your High Noblenesses concerning the first memorandum of management, especially concerning this government, and I likewise once again most humbly beg pardon if I might have committed any faux pas in this. Banda the 25th August 1765 From From Banda the 25th August 1765 The ceased cruising from Banda on the south coast of Ceram has been welcome news for the colonists, and no less the postponed undertaking against those of Goram, for although these natives are by nature full of deceit and falsehood, and they have already very often made themselves guilty in the highest degree of open treasons and perfidies, the carrying on of trade in linens and otherwise on the one hand, together with the supply of native products on the other hand, nevertheless appears to be of the utmost importance for Banda, and indeed of such importance that if this mutual commerce were to come to a standstill, nothing but damage and inconvenience could be expected for both the Company and the inhabitants, while vigilance and a reasonable reinforcement of the garrison are the most capable means to fully secure this province against the feared incursions of the ill-disposed natives. On this topic, I then bring forward under cover of this a proposal repeatedly made to me by the Bandanese traders for intercession with Your High Noblenesses that on the goods which they transport for trade to Ceram, Goram, and other nearby islands, either no toll at all, or at least only half, might be paid, considering they could calculate and demonstrate with documents that they pay duty on the same up to three times instead of once, presenting to that end that upon departure for those places they generally have to take twice as much merchandise with them as they know beforehand they cannot sell, merely to satisfy the choice of the native, so that the goods brought back are, upon a second export, again subject to a second toll, and since besides this all natives without distinction sailing to and from those regions are exempted from the tolls to be paid, I have therefore considered it my duty, for the promotion of private trade, to petition Your High Noblenesses for some gracious reduction for the Bandanese, the more so as the Company, with the revival thereof, simultaneously disposes of its linens in a convenient manner, with good profits, and in ample measure. The remarks which Your High Noblenesses have been pleased to make on the judicial matters, the political commissioner, also the providing of soup to the soldiers at the outer posts, as well as to all the craftsmen,
Dutch transcription
319 Banda den 25:' Augustus A„o 1765 Van Van Banda den 25:' augustus 1765. door den een off andere eerlosen dienaar ofte burger uijt Banda derwaarts soude sijn versonden, Ik onder winde geensints hier mede uw Hoog Edelheedens conclusie ten hunnen lasten tegen te spreeken, want voorsz: nooten gekalkt ende gesorteert geweest, sijnde, heeft sulks voorwaar eene seer fondamenteele bedenkelijkheijt moeten ij t teveren, edoch ik geve met alle reverentie in overweging off de listige Cerammers die van oudsher voor handelaars in specerijen bekend staan die plaatzen genoeg bewoonen met specerije boomen beplant en die, het zij door een lang„ „duurig verblijff van sommige in dese pro„ „vincie, het zij door de getuurige ommegang met de bandaneesen, het sij door de onderrig„ „tinge van weggelope slaven voor heenen tot het in kalken en sorteeren der nooten in den dienst van de Comp: gebruijkt, hier door geen overvloedige kennisse gekreegen hebben van de manieren en middelen tot praeservatie der nooten ingevoerd, mitsgaders off sijlieden dusdaniger wijse in sulken lange reeks van jaaren niet volkomen in staat gestelt sijn daar omtrent van't gelijken sodanig te handelen als de Compagnie gewent is te doen, temeer haar al mede niet onbewust dat een ontbol„ „sterde noot seer schielijk verrot, wanneer niet ten eersten voor sekere tijd word ingekalkt, Intusschen heeft men de panale ordres op den soo hooglijk verboden handelin specerijen vernieuwt, en het sal hier niet versuijmt worden bij be„ „vindinge van de minste daad offte intentie van sluijkerijen tegens de schuldigt op het rigourenste te doen procedeeren, soo als den fiscaal teffens nog nader aanbevoolen is de visitatie der te vertreckene vaartuijgen met de aller uijterste naauwkeurighijt te volbrengen. Ook heeft men het placcaat van den jare 1706 tegens den vervoer van specereij boompjes, hoe klijn het selve mogte wesen, gere„ „noveert, met bijvoeginge van de door uw Hoog Edelheedens bepaalde amende van 500 rd:s. Maar in het reguard van de afhalinge der door de timorse bediendens te besorgene slaven, versoeke dat mij voor geene vermetelheijt nogte te disobedientie mag worden toegerekend, een te doene gansch nedrige voorslag off het niet beeter soude sijn dat sulks quam te geschieden door de vaartuijgen van Batavia dit heen retournee„ „rende uijt hoofde van de opterijsene bedenkelijkheijt omtrent de directe vaart van Banda na die plaatse, althans ik fundeere mij in dit stuk op de marginale dispositie uwer Hoog Edel„ „heedens over de eerste memorie van menage temeer dit 6 Banda den 25:' augustus 1765 Van Van Banda den 25:' augustus 1765 dit gouvernement betreffende, en ik versoeke teffens nogmaals onderdanigst excus indien ik hier inne eenige sauppas mogte gepleegt heb„ De gestaakte bekruijsinge uijt Banda op de suijd cust van Ceram is voor de coloniers eene aangename tijding geweest en niet minder de uijtgestelde onderneming tegens die van Goram, want affschoon dese inlanders van natuur vol bedrog ende valschheijt zijn en datse haar al seer dikwils aan openbaare verraderijen ende trouwe loosheden ten hoogsten schuldig gemaakt hebben, soo scheijnt egter het drijven van den handel in lijwaten als andersints aan d'eene kant benevens den toevoer der inlandse pro„ „ducten van de andere sijde voor Banda van het uijterste belang te sijn en wel van die aangelegentheijt dat dese weersijdse com„ „mercie stilstaande en voor de Compagnie en voor de ingesetenen niet als schadens en ongelegentheeden konnen verwagt wor„ „den, terwijl dat waaksaamheijt en een tamelijke versterkinge van het guarnisoen de bequaamste middelen sijn om dese provintie voor de gedugte invallen der quaadgesinden inlanders volkomen te bevijligen. „ben Op dit chapitre brenge dan verdeekte pas eene door de bandase handelaars aan mij te meermalen gedane voorslag tot intercessie bij uw hoog Edelheedens dat van de goederen die sij na Ceram Goram en andere na bij gelegene eijlanden ten handel vervoeren off in het geheel geen tot off ten minsten maar de helfte mog betaalt worden, aangemerkt sij konden na rekenen en bij de stucken aantonen deselve in steede van eens wel driemalen te vertollen, ten dien eijnde bij brengende datse bij vertrek na die plaatsen doorgaans tweemaal soo veel aan negotie moeten mede neemen dan sij voor aff weeten niet te konnen van de handsetten, alleen„ „lijk maar om aan de keude van den inlander te vol„„ „doen, invoegen de terug gebragte goederen bij een tweeden uijtvoer ook weeder een tweeden tot subfict sijn, en dewijl buijten dien alle inlanders sonder onderscheijt uijt die contrijen af en aanvarende van de te betalen tolten g'eximeert worden, soo hebben van mijnen opligt g'oordeelt ter bevordering van den particulieren hander eenige goedertieren atte„ „ratie voor de bandaneesen van uw Hoog Edel„ „heedens te suppliceeren temeer de Maatschappaij bij dies opluijkinge tegelijk hare lijwaten op eene commadieuse wijse en met goede win„ „sten in een ruijme mate quijt raakt De aanmerkingen die uw Hoog Edelbee„ „dens hebben gelieven te maken op de Iustitueele laken, den commissaris politicus, jtem het ver„ „strecken van Hoopjes aan de militairen op de buijten posten benevens de gesamentlijke am„ bagtslieden
English
From Banda, 25 August 1765 323 From Java's Northeast Coast, 19 September 1765 craftsmen are accepted and executed as positive orders, with an accompanying most humble prayer that the proposal made in the past year to bring about the extirpation of the spice trees on Goram and elsewhere by means of gifts may kindly be overlooked as having been misunderstood, Your Right Honourables having sent him in this regard the deliberate secret resolution of 22 December 1761, alongside a certain committee report. I am with the very highest veneration, at the foot: Right Honourable, Far-ruling Lord, Well-born, Highly Esteemed Gentlemen, lower: Your Right Honourables' humble servant, was signed: J:b Petters, in the margin: Banda, 25 August 1765. To Batavia. Expressing to Your Right Honourables my humble gratitude for the confirmation of the Regent of Batang, Rongo Rono Dewirje, I also have the honour to respectfully bring to Your Right Honourables' knowledge that the second regent of Tagal, Sasra Nagara, departed this life in the past month, leaving behind a son only seven years old. The undersigned feels obliged, as the deceased's successor, to recommend to Your Right Honourables in the most favourable terms the eldest son of the first Tagal Regent, Radeen Raxa Nagara, who solicits very earnestly on his behalf and, subject to the correction of Your Right Honourables' wiser judgment, certainly merits some favourable consideration in this matter, as it is most necessary to encourage him in every way to attend to the recovery and prosperity of the lands in his district. Without more than ordinary zeal and diligence, these lands would otherwise overcome earlier wartime ravages only with great difficulty and slowly. The deceased second regent, however loyal he was otherwise to the Company, was in that respect most remiss and, through that failing, caused both regional affairs and his own household to deteriorate. It would furthermore be superfluous to detain Your Right Honourables regarding the other good qualities of the said Radeen Raxa Nagara. Your Right Honourables' favourable opinions of him, shown by having appointed him as wedono also over Pamalang and Brebes, dictate more than enough the attention Your Right Honourables are pleased to pay to such matters, and this son is a most capable man of great promise. Therefore, I humbly solicit Your Right Honourables' favour for him to be appointed as second regent in place of the deceased Sasra Nagara under the title of Tommangong Pandji Tjakra Nagara. I also have the honour to inform Your Right Honourables very reverently that, according to the authority received from Your Right Honourables to proceed at convenient times to the upper realm of the princes, I had projected the beginning of the coming month for that purpose. While with the deepest respect I have the honour to be, at the foot: Right Honourable, Highly Esteemed, Severe, Far-ruling Lord and Well-born Gentlemen, lower: Your Right Honourables' humble and very obedient servant, was signed: Johannes Vos, in the margin: Samarang, 19 September 1765. From Java's Northeast Coast, 19 September From Makassar, 15 November 1765 Since sending my last respectful letter of 1 May last, I have suspended writing to Your Right Honourables because I wished to await the outcome that the unrest on Sumbawa would take. Being able to give a definite report of that now, I shall take the liberty, in continuation of my account given in the aforesaid letter, to say that on the 7th of the above-mentioned month I received here a letter from the commissioners, serving to communicate their arrival at Bima. One had been 39 and the other 27 days on the way, having been delayed by contrary winds, whereby they suffered much hardship and had many sick, and further reported that the King of Dompo died on 25 April and Dato Jerewe on 28 April previously. They requested orders as to how to conduct themselves further, enclosing the translations of the letters they had written to the Prince of Taliwang and to the grandees of the realm, though they had not yet received any answer, but hoped to share it with me soon. A few days later I answered them that, although I was not yet sufficiently enlightened To Batavia To as before Batavia.
Dutch transcription
Van Banda den 25:' augustus 1765 323 Van Iavas Oostcust den 19:' September 1765 ambagtslieden worden als positive beveelen op„ „genomen ende uijtgevoerd onder eene in desen bij te „voegene alle nedrigste beede dat het in den vergan„ „gen jare gedane voorstel omme door middel van geschenken de Extirpatie der specerij boomen op Goram en elders uijt te werken in gun„ „ste mag worden gepasseert als qualijk begreepen, hebbende uw Hoog Edelhee„ „dens hier tot opsigtelijke mediteerende se„ „creete resolute van den 22: xber: 1761: hem besijden seker commissoriaal rap„ „port toegesonden Ik ben met de aller uijterste veneratie /:onderstond:/ Hoog Edele wijd gebiedende Heer Wel Edele groot agtbare Heeren /:Lager:/ uw Hoog Edelheedens onder„ - „danigen dienaar /:was Getekend:/ J:b Petters /:in Margine:/ Banda den 25:' aug:s 1765:— Batavia Uw hoog Edelb:s mijne nedrige dankbaarheijt voor de Con„ „firmatie van den Batangse Regent Rongo Rono Dewirje be„ „tuijgende, heb ik de Eer hoogst dezelve bij dese ook eerbiedig ter kennisse te brengen dat den tweede regent van Tagal Sasra Nagara in de voorleden maand het sterffelijke heeft afge„ „legt, nalatende een soontje van maar seven Iaaren oud, vindende den ondergeteekende sig verpligt tot des overledene successeur uw Hoog Edelh:s op het aller favorabelste voor te dragen den oudste soon van den eerste Tagalse Regent Radeen Raxa Nagara die voor hem seer ernstig solli„ „liteert en onder Correctie van uw hoog Ed:s hoog wijzer oordeel wel eenige gunstige reflexie daar in meriteert als allernodigst om hem op alle wijze aan te moedigen het behartigen van het herstel en de bloeij der landen in zijn district die sonder meer dan gewoone ijver en applicatie de vroegere oorlogs tijsteringen anders seer moeijelijk en langsaam voor het geheel soude te boven komen, en den overleeden tweede Regent hoe trouw anders mede ook voor de Comp: in dat opsigt aller„ „slapst was en zo wel de land zaaken als sijn eijge domestique door dat monquement gedetrioreert heeft: Het soude voorts overbodig wesen uw Hoog Edelh:s op te houden over de andere goede qualiteijten van ge„ „noemde Radeen Raxca Nagara, uw hoog Edelh: gunstige gevoelens op sijn sujet in hem als wedono Aan Als vooren Batavia ook 6 Van Iavas oostcust den 19:' September Van Maccasser den 15:' Jber: 1765 ook over Pamalang en Brebes te hebben gestelt dic„ „teeren meer als genoeg de attentie die uw hoog Edelh: op diergelijke gelieve te slaan en deze soon een aller geschikst man van goede verwagting is, des ik dan uw Hoog Edelh: gunst ootmoedig voor hem solliciteeren om als tweede regent in plaats van den overleedene Sasra Nagara onder den titul van Tommangong Pandji Tjakra Nagara te mogen werden aangestelt. Ik heb ook nog de Eer uw hoog Edelheedens bij dese seer reverentelijk te informeeren dat volgens door uw Hoog Edelh: bekome qualificatie om mij op bequame tijden na de boven der vorsten te begeeven daar toe het begin vande aanstaande maand geprojecteert had Terwijl ik met het diepste respect de seer heb te zijn /:onderstond:/ Hoog Edelen Hoog Acht„ „bare Gestrenge wijdgebiedende Heer en Wel Edele Heeren /:Lager:/ uw Hoog Edelb:s onderdanige zeer gehoorsame Dienaar /:was getekend:/ Iohannes Vos, /:in margine:/ Samarang den 19:' September 1765:—. laaste sedert het afzende mijner eerbiedige „ lettere van den 1: Meij Jongstleeden, heb ik g'intermitteerd uwE Hoog Edelheedens te schrijven om dat ik garne den uijtslag wilden afwagten die de onlusten op sumbauwa stonden te nemen, waar van dan thans een zeker berigt kunnende geven, sal ik de vrijheijd nemen ten vervolgen mijner bij voorsz: schrijvens gedaan relaes te zeggen dat op den 7=de de bovengem: maand alhier ontfangen hebbende 7 een brief van de Commissianten, dienende tot Communica„ „tie van haar arrivement tot Dima, zijnde den eene 39 en de andere 27: dagen /:door tegen winde belet zijn„ „de :/ onder weg geweest, waar door zo veel ongemaek geleeden en veele zieken gekreegen hadden, mitsg:s tet dat den koning van dampo op den 25: en datona „bevorens overleden Jerewe den 28: april „ beveerleeden waaren, ver„ „soekende ordres hoedanig zig verder te moeten gedragen, daar zij voegende de translate der brieven die ze aan de prins van Taliwang en aande rijxgroten geschreeven dog tot nog geen grandwoord 18 bekomen hadden, dog dat ze binnen korte ver„ „hoopte het zelve mij te zullen bedeelen. daar Jk heb„ op korte dagen door aan g'andwoord dat schoon ik nog niet genoegsaam g'elucideert Batavia Aan Als vooren Batavia. was -
English
From Maccasser the 15th of September 1765 From Maccasser the 15th of September 1765 was first to receive further tidings, in order to be able to declare myself definitively, whether I could approve upon their proposal that some effort be made on behalf of the son of the aforementioned Datoua Tereme, but that this being of no effect, matters might, if possible, be directed toward placing the old queen upon the seat, thereby provisionally restoring peace, and then later seeing, by one means or another, to have the aforementioned son of Gerewe chosen as king. However, a few days thereafter, namely on the 27th of the past month of May, having been sent by the king of Boni the reply to the letter written to the prince of Taliwang, mentioned in my humble report above, and on the 1st of June receiving a further letter from the Commissioners accompanied by several translated letters, among them one from the grandees of the realm at Sumbauwa and another from the prince of Taliwang, and from this, as well as from the report given by the emissary Looudoe recorded in the daily register on the 27th of May, having fully comprehended the entire state of affairs, everything relating to this matter was laid open by me to the members of the Political Council in our meeting held on the 3rd of June; and both the one and the other being maturely considered, a resolution was adopted, since through the untimely decease of Datoua Terewe, who had been restored as king by the Honourable Company, all previously taken measures were now inapplicable, that other means ought now to be applied to bring the long-lasting troubles to a halt in the best possible manner without prejudice to the Company, by writing to the Commissioners, while sending an extract of this resolution, to direct matters in such a way that in their presence, by the collective grandees of the realm lawfully assembled, the election of a king would take place, with full power to recognize the same, provided he swore to the newly concluded Contract and consequently, alongside the grandees of the realm, guaranteed the payment of the debts incurred on behalf of that kingdom. This resolution was then put into execution by writing to the Commissioners in a letter dated the 13th of June regarding how they should conduct themselves; and because I was of the opinion that the counsel of Boni's king would carry much weight with the prince of Taliwang and would greatly serve to facilitate the negotiations of the Commissioners, I gave His Majesty full disclosure of everything and had him requested to dispatch a letter to that end to the aforementioned prince, which then also took effect, on the 22nd thereafter, the translation of which was shown on the same day to the Commissioners, as it, along with further cited papers among the annexes, conforms to a small register made thereof, is being transmitted to Your Excellencies, to which, for the avoidance of prolixity, I respectfully refer. The vessel that carried the last-mentioned orders having returned on the 8th of July, I came to learn that at Bima all those papers were delivered on the 28th of June and immediately forwarded to the Commissioners, who had already departed on the 11th prior for Sumbauwa, without awaiting further orders wherefore they had requested, in such manner that they communicated this to me in a letter dated on the aforementioned date, requesting therein anew orders on how to conduct themselves in this matter; we then, in our meeting on the 15th of July resolved, on the assumption that they would have received the previously mentioned orders long before, to persist therein, unless in the meantime matters had taken such a turn that, seeing an opportunity without running any risk or exposing the Company's authority to any danger to get one of the sons of Datoua Terewe upon the throne, they might indeed do so, but otherwise to choose the easiest and safest course in order to make a speedy end to the disturbances that have lasted so long. We were now in the hope that the measures taken would have the effect which we expected therein, and were strengthened in this since for a long time we received no reply from the Commissioners, for which reason the undersigned departed in reassurance to Maros on the 3rd of the recently passed month; but the distribution of that province was scarcely finished when I was informed that upon that coast everything was still in the former confusion, and that I was soon to receive a letter from the Commissioners, wherefore I prepared myself to return again to the Castle and to leave what was still to be leased further to the north to the good management of the junior merchant Volle, on whom we could safely rely; just as I was ready to step into the vessel on the 12th of the recently passed month of August, I received a letter from the frequently mentioned Commissioners dated the 2nd prior, accompanied by a multitude of writings, all relating to what since their last report
Dutch transcription
Van Maccasser den 15:' 7ber: 1765:— Van Maccasser den 15. ' September 1765 was een eerst nader tijding moet ontfangen, om mij belissende te kunnen de Clareren, ik op haar propositie wel konde goedvinde eenige moeijte gedaan wierd voor de zoon van gerepte Datoua Tereme dog dat dit van geen effect zijnde het daer eenen desmmogelijk konde wierde gederigeert om de oude koninginnere in den setel te plaetse het daar door bij provisie in rust te brengen, en dan naderhand te sien door het een of ander middel de voorsz: zoon van Gerewe als koning te doen verkiesen. Dog eenige dagen daar aan, of op den 27: der verwee„ „ken maand maij, mij door den koning van Boni toegesonden zijnde het andwoord op den brief aan de prins van taliwang gesz: vermeld bij mijn onderdanige hier boven gem: en den 1: Iunij een nadere brief van de Commis„ lianten verseld van eenige translaet brie„ „ven en daar onder een van fde rijxgrooten tot sumbauwa en een ander van de preens Taliwang ontvangende en daar uijt als mee„ „de het gedaane relas van den sendeling loou„ „doe genoteerd bij dag register op den 27:' Meij de gantsche gesteldheijd der zaken ten vollen begreepen hebbende, is door mij aan de leeden van den Politicquen Raad in onse gehoude vergade„ „ring op den 3:' Iunij alles opengelegd mat tot deese affaire eenige relatie heeft en het eene zo wel als het andere rijpelijk overwogen zijnde een besluijt genomen om vermits door het ontijdig afsterven van een door d'E Comp: tot koning herstelde datoua terewe alle „ voor heen genomene waatregulen nu geen plaats vonden men als nu andere middelen dienden te appliceeren om de dus lange geduurd hebbende troubelen best mogelijk buijten diclin van de Comp: te doen cesseeren, met de Commis„ „sianten onder het toe zenden van een extract deser resolutie aan te schrijven om de saaken daar heenen te derigeeren dat in haar presentie door de gesa„ „mentlijke rijxgrooten wettelijk vergadert de verkie„ „sing van een koning wierd gedaan met vollen magt om den selve te erkennen „ hij het nieuw ge„ „maakte Contract besweerd en Consequentelijk nevens de rijxgroten instaet voor de betaling der ten dienste van dat rijk gemaakte schulden. Dit besluijt is Dan ter uijtvoer gebragt met de Com„ „missianten aan te schrijven bij een brieff ged: den 13: Junij hoedanig zij zig moeten bedragen, dat dewijl ik van gevoelen was dat het advis van bonijs ko„ „ning bij den priens van Taliwang van veel ge„ „wigt sijn een grotelijk strikken zoude tot faci„ „liteering der onder handelingen ders Commissian„ „ten heb ik zijn majesteijd van alles oppening gegeven en versoeken laeten om een briefjen ten dien ring eijnde 329 Van maccasser den 15:' 9ber: A:o 1765 van Maccasser den 15 september 1765 eijnde aangem: prins te laten afgaan, so als dat dan ook effect gesorteerd heeft, den 22: daar aan, zijnde het translaat van dien ten selven dage aan / Commissianten vertoonden so als het, gelijk ook verdere in geallegueerde pa„ „pieren onder de bijlagen Conform een daar van gemaakt registertje over gaan tot uw hoog Edelheedens, waar aan dan ter vermijding van prolegieteijd mij met eerbied gedragen. Het vaartuijg dat laastgem: ordres heeft overgebragt op den 8:' Julij geretourneerd zijn„ „de quaam ik te vernemen dat op Bima alle die papieren op den 28:' Iunij besteld en aanstonds toegesonden waren aan de Com„ „missianten dewelke reets den 11: bevorens vertrokken waaren na sumbauwa, zonder waer nadere ordres ^ omme zijn versogt hadden aftewagten, in voegen zij mij daer aen bij een briefje gedateerd op evengem: datum Commu„ „niceerde versoekende daar bij op nieuwe ordre hoe zig in dese te gedragen, wij hebben dan in onse vergadering op den 15:' Iulij I„ol=n goedgevonden en veronderstelling dat zij de voor heen gem: ordres reets lange bevoorens zoude hebben ontvangen daar bij te persisteeren, ten zijn in tusschen de zaken zodanig zeede een keer hadde genomen dat ze zonder eenig pericul te loopen of 's Comp: gting aan eenig gevaer te exponeeren kans siende ne der soons Datoua Terewe op den troon te rijgen sulx wel mogten da dog anders de gemak„ „lijkste en vijligste te kiesen om spoedig een Eijnde maken van „o dus lange geduurd hebbende onlusten. Wij waaren nu in hope dat de genomene mat„ „gulen het effect zoude doen het geene wij daar in verwagten, en wierden daar in gestrekt ver„ its. wij in lange geen andwoord kreegen in de Commissianten, waar om dan den onder„ teekende gerust na maros vertrok op den 3: ne Iongst gepasseerden maand, dog de verthei„ ing dier provincie was nauwelijks afgelopen het wierd mij berigt dat ter dien custe les nog was in de voorige verwarring „dat ik binnen korte stond te krijgen een ief van de Commissianten, weshalven ik mij reed maakten om weder na het Casteel te ver„ ekken en het geene nog verder om de noord verthienen was te laeten aan goede directie in den onderkoopman volle gn stigt, waar op ij gerust konden verlaten, gelijk ik dan ook als ik gereed stond in 't vaartuijg te stappeen den 12:' Jongst verweeken maand augustus een kreeg reeg riefje van meer gegeziteerde Commissianten ged: u 2:de bevoorens, verseld van een meenigte schiftuu„ „alle relatie hebbende tot het geene zedert baren agting laaste
English
From Makassar, the 15th of September, Anno 1765 From Makassar, the 15th of September 1765 in order to have the aforementioned prince depart, as indeed took effect on the 22nd thereafter, the translation whereof being shown to the Commissioners on the same day, just as it, along with further alleged papers under the appendices, are transmitted to Your Right Honourables in conformity with a small index made thereof, to which I then respectfully refer to avoid prolixity. The vessel that conveyed the last-mentioned orders having returned on the 8th of July, I came to learn that all those papers had been delivered on Bima on the 28th of June and immediately sent to the Commissioners, who had already departed for Sumbawa on the 11th prior, where they would have requested to await further orders, so that they communicated this to me in a letter dated on the aforementioned date, requesting anew orders on how to conduct themselves in this matter. We then, in our meeting on the 15th of July last, deemed it fit, in the presumption that they would have already received the aforementioned orders long before, to persist therein, unless in the meantime matters had taken such a turn that, without running any peril or exposing the Company's prestige to any danger, seeing a chance to place one of the sons of Datoua Terewe on the throne, they might indeed do so, but otherwise to choose the easiest and safest way to make a speedy end to the disturbances that have lasted thus long. We were now in the hope that the measures taken would have the effect which we expected thereof, and were strengthened therein since for a long time we received no answer from the Commissioners, for which reason the undersigned quietly departed for Maros on the 3rd of the past month; but the leasing of that province was scarcely concluded when it was reported to me that everything along that coast was still in the previous confusion, and that I was soon to receive a letter from the Commissioners, wherefore I prepared myself to depart again for the Castle and to leave what was still to be leased further to the north to the good direction of the junior merchant Volle Gndstigt, upon whom I could quietly rely, just as, when I was standing ready to step into the vessel on the 12th of the recently elapsed month of August, I received a letter from the aforementioned Commissioners dated the 2nd prior, accompanied by a multitude of writings, all relating to what had occurred since their last writing and how matters were currently situated there, which are all also respectfully enclosed herewith in copy, and whose contents briefly amount to this: that the envoy of the King of Boni, exceeding his commission, supported the Prince of Taliwang in his obstinacy, and he did not desire to listen to the proposals made to him, but sought, through the help of the said envoy, who would be rewarded for this with a number of one hundred slaves, to direct matters there so that he might continue to occupy the Sumbawan throne independently of the Company, refusing therefore to swear to the contracts and to pay the contracted debts; that furthermore the Balinese of Salemparang, as well as the old Wenerenga, each lay ready with a considerable force and constantly urged the Commissioners to attack together and by force seize the throne and the regalia, having declared that, however it might be understood, the country would never come to peace before and until one of the sons of Datoua Terewe came to the realm, adding thereto that they, the Commissioners, saw sufficient opportunity to set everything right, provided that their reinforcement of men and munitions of war was sent. We thereupon in our meeting on the 21st of August thereafter maturely examined, weighed, and resolved everything, since all gentle means were of no avail, to embrace the proposition of the Commissioners, and to send the requested reinforcement to them with plein pouvoir to now, without further asking or waiting, by force and through the assistance of the Balinese, the Wenerenga, and the well-intentioned, drive out and exterminate from the land the Prince of Taliwang with his adherents, and especially the Mandarese, if they do not submit, placing that son of Datoua Terewe who was found to be the best and most beloved by the subjects. I would very gladly have preferred, before proceeding to such a resolution, to give Your Right Honourables knowledge of all this and request further authority; but since, on the one hand, Your Right Honourables, by your venerated letter of the 28th of November of the past year, have been pleased sufficiently to grant such power concerning the restoration of peace on Sumbawa, and on the other hand it is already too far advanced in the season to receive word here from the main place before the breaking of the bad monsoon, and in my humble opinion it is most highly necessary that, coûte que coûte, an end be made of this as soon as possible, I have not hesitated to proceed thereto before the English gentlemen take advantage of these disturbances, as I have long suspected that nation of having cast an eye of desire upon that realm and only waiting for a favourable opportunity, if they should be called there, to
Dutch transcription
329 Van maccasser den 15:' 9ber: A:o 1765 van Maccasser den 15 september 1765 eijnde aangem: prins te laten afgaan, so als dat dan ook effect gesarteerd heeft, den 22: daar aan zijnde het translaat van dien ten selven dage aan te Commissianten vertoonden so als het, gelijk ook verdere in geallegueerde pa„ „pieren onder de bijlagen Conform een daar van gemaakt registertje over gaan tot uw hoog Edelheedens, waar aan dan ter vermijding van prolegieteijd mij met eerbied gedragen Het vaartuijg dat laastgem: ordres heeft overgebragt op den 8:' Julij geretourneerd zij „de quaam ik te vernemen dat op Bima alle die papieren op den 28:' Iunij besteld en aanstonds toegesonden waren aan de Com„ „missianten dewelke reets den 11: bevorens vertrokken waaren na sumbauwa, zoude waer nadere ordres ^ omme zijn versogt hadden aftewagten, in voegen zij mij daer aen bij een briefje gedateerd op evengem: datum Commi „niceerde versoekende daar bij op nieuwe ord hoe zig in dese te gedragen, wij hebben dan in onse vergadering op den 15:' Iulij I„o l=n goedgevonden en veronderstelling dat zi de voor heen gem: ordres reets lange bevoorens zoude hebben ontvangen daar bij te persisteeren, ten zijn in tusschen de zake zodanig zeude een keer hadde genomen datz zonder eenig pericul te loopen of 's Comp agting aan eenig gevaer te exponeeren kans siende eene der soons Datoua Terewe op den troon te krijgen sulx wel mogten da dog anders de gemak„ „kelijkste en vijligste te kiesen om spoedig een Eijnde te maken van „e dus lange geduurd hebbende onlusten. Wij waaren nu in hope dat de genomene mat„ „regulen het effect zoude doen het geene wij daar van verwagten, en wierden daar in gestrekt ver„ „mits wij in lange geen andwoord kreegen van de Commissianten, waar om dan den onder„ „geteekende gerust na maros vertrok op den 3: den Iongst gepasseerden maand, dog de verthei„ „ning dier provincie was nauwelijks afgelopen of het wierd mij berigt dat ter dien custe alles nog was in de voorige verwarring en dat ik binnen korte stond te krijgen een brief van de Commissianten, weshalven ik mij gereed maakten om weder na het Casteel te ver„ „trekken en het geene nog verder om de noord te verthienen was te laeten aan goede directie van den onderkoopman volle gnstigt, waar op mij gerust konden verlaten, gelijk ik dan ook so als ik gereed stond in 't vaartuijg te stappeen op den 12:' „ Jongst verweeken maand augustus een kreeg briefje van meer gpgeziteerde Commissianten ged: den 2:de bevoorens, verseld van een meenigte schiftuu„ „ren alle relatie hebbende tot het geene zedert baren agting laaste Van Maccasser den 15:' September 1765 van maccasser den 15 September 1765 3 laaste schrijvens voor gevallen en hoedanig het thans aldaar gesteld was, die alle meede in Copia eerbie„ „dien werden hier nevens gevoegd, en welkers in houd in het korte hier op uijt komt dat den sende„ „ling van bonijs koning zijne Commissie te buijten gaende den prins van taliwang strekte in sijne bar„ „stanrigheijd en niet begeerde te luijsteren na de voor„ „slagen aan hem gedaen maar tragten door de hul„ „pe van gem: zendeling /:die daar voor zoude ge„ „recompenseerd worden met een getakl van een honderd slaven :/ het daar eenen te dirigeeren afhangelijk dat hij dijdengelijk van de Comp: bleef besitten den sumbauwareesen troon, weigeerende door om de Contracten te besweeren „ de gemaekten schul„ „den te betaalen; dat wijders de baleijers van sa„ „lemparang zo„ als den ouden wenerenga ieder met een Considerable magt gereed lagen en gestae„ „dig de Committeerdens aen setten om gesamender hand er op in te vallen en door geweld zig van den troon en de behamels meester te maken, hebbende sig gede„ „clareerd hoedanig het age mogten begreepen werden het land nooijd in rust te zullen raaken voor en al eer eene der zoon van datoua Terewe aan het vijk kwaam, voegende daar bij dat zij gecommitteer„ „dens genoegsaem kans lagen om alles nog te regt te brengen, mits dat haar secours van volk, anronitie van oorlog : gesonden werden wierd. Wij hebben daar op in onse vergadering den 21: aug:s daar aen alles rijpelijk geexamineerd, overwogen de beslooten, de wijl alle zagte middelen van geen vrugt waren de propo„ „sitie der gecommitteerdens te amplecteeren, en het g'eijschte secours baar toe te zenden met plimpouvois om nu sou„ „der verdere te vragen ofte verwagten met kragt en door be„ „hulp der baleijers den nenerenga en wel g'intentioneerden, den prins van taliwang met zijn adherenten en in„ „zonderheid de madjoreesen als dezelve 't hoofd niet in de schoot kwamen te leggen aan het land te verjagen en uijt„ „te roeijen met plaatzing van die zoon van datoua terewe die bevonden werd te zijn de beste en geliefste bij de onderdanen lineerd lin Ik zoude zeer gaarne „ g'ereleerd hebben om voor en al eer tot sodanigen resolutie te treeden UE hoog Edelheedens van dit alles kennisse gevende nadere qualificatie te vra„ „gen, maar vermits aan dienen „ kant uw hoog Edelhee„ „dens bij hoogt derselver gevenereerde Letteren van den 28„e November A:o p:o genoegsaam hebben gelieven te geven sodanig pouvoir omtrend de herstelling der rust op sumbauwa en het aan den anderen kan reets te verre in het Jaer getijde is geadvanceerd om voor 't door breeken der quade mouson tijding hier op van de hoofdplaetse te krijgen en na mijgeringe ge„ „dagten ten hoogsten noodsakelijk is dat coute quicou„ „te een eijnde ten spoedigsten hier van gemaakt word, zo heb ik niet gedificulteerd daar toe over te gaan voor dat de heeren engelsche sig van dese onlusten bedierange, also ik die natie al lange hebbe verdragt gehouden een oog van begeerte op dat rijk te hebben geslagen en maar een favora„ „ble gelendheijd wagten om zig al daar geroepen werdende aen
English
Maccasser the 15: September 1765 From From Maccasser The 15: 7ber: 1765: being struck down, and what the consequences thereof would be is better known to Your High Noblenesses than I can put on paper, for if there is a place that is conveniently situated to favor smuggling and piracy, it is this realm, which has three capable havens, one of which, whatever the monsoons and the weather may be, is always capable for both large and small vessels to enter and safely lie at anchor. For this reason, some of my predecessors in former times already sought to submit humbly to Your High Noblenesses that this nest, if not entirely eradicated, should at least be put into such a state that their power to harm the Company would be taken away, and this, to my modest knowledge, might still be done if the times and circumstances were as favorable as they were some thirty years ago. I live in the hope and expectation that Your High Noblenesses will be pleased to honor these our proceedings with your most esteemed approval, while from the report of the Commissioners I believe I may flatter myself with a favorable outcome, and that I shall be enabled to impart this to Your High Noblenesses in the month of 8ber, adding here for completeness that to the natives mentioned in the last-mentioned resolution, who were sent as auxiliary troops, I have lent upon their departure 50 pieces of flintlocks, 20 pieces of cartridge pouches, and an equal number of cartridge belts, together with 200 pieces of flints, and for the purchase of some necessities ƒ 678, also to be charged to the account of the realm of Sumbauwa. Among the enclosures, besides a separate account from the mate Fermens, there is also a journal, and inserted into the same a report from the commanders of the sloops concerning what was accomplished during the cruise they undertook, containing principally the capture of two vessels, the crews of which, because they resisted, were put to death, and the vessels burned after they had salvaged the cargo, consisting of such goods and slaves as are recorded in the aforementioned journal as well as in our last-mentioned resolution, and which we have resolved to sell publicly and to place the money in sequestration until such time as all the vessels shall have arrived at this roadstead, in order then to distribute this amount, as well as the booty they might still make, among them according to the state of affairs and the latest orders of Your High Noblenesses. The rest of what occurred with the 334 From Maccasser the 15: September 1765 native princes and allies on this Coast, where things are in good tranquility, postponing with permission until the coming month, I shall conclude herewith, remaining with the greatest respect what I am: underneath: High Noble, Great Honorable, Far-Ruling Lord and Well-Noble Lords, lower: Your High Noblenesses' humble and obedient Servant, was signed: Cornelis Sinkelaar, in the margin: Maccassar in Castle Rotterdam the 15: 7ber: 1765: Examined Secret Letters Incoming Copies From the respective Outer Offices from 20: October until the last of December 1765 Third Volume No. 10. Chinese Lim Kienko 24: ditto ditto Amboina the 4: 9ber: per the Missive from Governor Fockens to their High Noblenesses dated 25: 7ber preceding. page 44: Java's East Coast the 16: xber: received Separate Missive from Governor Vos to as above dated 15: 9ber: - - - - - - - 171: ditto Missive from and to as above dated 9: xber: 189. Translation of a Javanese ditto from the Sultan to as above - - - - - - - - - - - 195: ditto Javanese from the same to Governor Vos. . . 197 Extract Missive written by the Extraordinary Councilor Lord van Ossenberg to the Sultan Translation of a Javanese letter by the Sultan to the aforementioned Lord van Ossenberg - - - - - 201: dated 28: 9ber - - - - - - - 199 Register of the secret Letters received from the respective outer Offices from 20: October until the last of December Year 1765: —
Dutch transcription
Maccasser den 15: September 1765 Van Van Maccasser Den 15:' 7ber: 1765: werdende ter neder te slaan en wat de „ volgen daar van soude zijn is uE hoog Edelheedens beter bekend als ik 't op papieren kan stellen, want is er een plaets die gelegenff legt om den sluijkhandel en roverijen te favorieseeren soo is 't dit rijk dat drie bequaeme stavans heeft waer van eene hoe dat de mousonen het weer ook mag wesen altoos bequaem is so wel groote als kleijne vaartuijgen om daar binnen te loppen en vijligt ten anker te leggen, waerom dan ook eenige mijner opredeces„ seuren al in vorigen tijden getragt hebben om uE hoog Edelheedens onderdanig voor te dragen om dat uest, so niet ten eenemale uijt te roeijen, ten minstens sodanige staad te stellen dat haar demagt beno„ „men wierd om de Comp: benadeelen, en dit zoude na mijn geringe kennisse als nog wel mogen werden gedaen, in dien de tijde en omstaendigheeden so favo„ „nable waaren als ze zijn geweest een dertigt jaaren herwaards. Ik leeve in die hoope en verwagting dat uE hoog Edelheedens deese onse verrigtingen sullen gelieven te vereeren met hoogst derzelver goedkeuring, terwijl uijt berigt van de Commissianten vermene mij te mogen flatteren met favorable uijtkomst en dat ik in staadt zal gesteld werden uw hoog Edelheedens sulx in de maand 8ber: te mogen be„ „deelen, tot vlot hier nog bijvoegende dat ik aan de inlander, vermeld bij laastgem: besluijt, die als hulp troupen zijn gezonden, hebben laaten vertrek„ „ken ter Leen 50 p:s snaphanen, 20: p:s opatroontassen en een gelijk getale patroon riemen, mitsgaders 200: p:s vursteenen en tot het in koppen van eenige bano„ „digt heeden ƒ 678 om almeede te werden gesteld op reecq van 't rijk van sumbauwa, onder de bijlagen is ook behalven een appart relas van den stuur„ „man Fermens een dag register en in het zelve g'alugeerd gequatiqueerd een rapport van de hoofden der Chialoupen, raakende het geene verrigt is ge„ „duurende de kruijstogt die zij hebben gedaen, ten voornaamsten inhoudende, het neemen van twee vaertuijgen, waer van de schepelingen vermits zij gebruijk ten om hals gebraegt ende vaertuijgen verbrand zijn na dat de lading had„ „den geborgen, bestaande en zodanige goede„ verhaal „ren en slaven als bij even gem: dag verzald so wel „ bij laast gemelde onse resolutie bekend staend en die wij geresolveerd hebben publicq sequestantie te verkoopen en het geld in sequestettrator te stellen tot tijd en wijle alle de vaertuijgen ten deeser rheede sullen gekomen zijn, om als dan dit bedragen so wel als de buijt die zij nog mogten komen te maken onder haar, naer bevin„ „ding van saaken ende Iongste ordre uwer Hoog Edelheedens te verdeelen Het verdere dat voorgevallen is met de die 5: 334 Van Maccasser den 15: September 1765 eijke inlandsche vorsten en bondgenoten, ter deser Custe alwaar het in een goede rust is met permissie tot „ aanstaande maand uijtellende sal ik deese hier mede be„ „sluijtende met de meeste eerbied ver„ „blijven het gene ik ben /:onderstond/ Hoog Edele groot Agtb: wijd„ „gebiedende Heere & wel Edele Heeren /:lager:/ UE Hoog Edel„ „beedens onderdanig en gehoorzaa„ „me Dienaar /:was geteekend:/ Cornelis Sinkelaar /:in mar„ „gine:/ Maccassar in 't Casteel Rotterdam den 15: 7ber: 1765:— Gekwoone kleer Nagezien Secreete Brieven Copia Aankomende Van de respective Buijten comptoiren 't sederd 20e: October tot ultimo december 1765 Derde Deel No. 10. chinees Lim kienko „ 24: _:o _:o Amboina den 4: 9ber: per den Missive van den Gouverneur Fockens aan hunnen hoog Edelheedens d: d:o 25: 7ber bevorens. p:r a 44: Iavas Oost Cust den 16: xber: ontf: Aparte Missive van den gouverneur vos aan als vooren d' d: 15: 9ber: - - - - - - - „ 171: —:o Missive van en aan als vooren d: d:o 9: xber: „189. Translaat Iavase _:o van den sulthan aan als vooren - - - - - - - - - - - „ 195: _:o Iavas van den selve aan den gouv:r Vos. . . „ 197 Extract Missive door den Heer raad Extra ord: van ossenberg aan den sulthan geschreven Translaet Javase brief door den sulthan aan welmelde Heer van ossenberg - - - - - „201: d' d:o 28: 9ber- - - - - - - - 199 Register der secreete Brieven ontfangen van de respec¬ „tive buijten Comptoiren t sederd 20: october tot ult:o december A:o 1765: — -
English
the [illegible] per the letter from the Governor and Council to the same as before Inlands Baabo the 19th of November per the sloop De Goede Verwagting the 30th of October per the ship Enckhuijsen the 29th of November per the Leervis Letter by Governor Vos to the Sultan dated 25 November - page 203 Translation of Javanese letter from the Sultan to said Governor - page 207 Letter from the aforementioned Governor to Pangeran Mancoenagara dated 29 November - page 209 Translation of Javanese letter from the said Pangeran to the Governor - page 211 Ditto Javanese reply to that which was communicated to Pangeran Mancoenagara by Resident Beuman, namely that Ratu Bendoro is to marry again - page 213 Letter from the Governor to the Sultan dated 2 December - page 215 Translation of Javanese letter from the Susuhunan to the Sultan - page 217 Ditto Javanese letter from the Sultan to the Governor - page 219 Letter from the Governor to the Sultan dated 8 December - page 221 Macassar the 20th of November per the Chinese The Somko Letter from Governor Sinkelaar to the same as before dated 20 October - page 75 Ditto Pasir Resident Jacob Bikkes Bakker to the same as before dated 23 October - page 113 Timor per the bark Letter from the Chief of the aforementioned to the same as before Ternate Letter from Governor Schoonderwoerd to the same as before dated 31 July - page 1 private chialoup Letter from Governor Schippers to the same as before dated 13 October - page 53 dated 9 November - page 169 Ditto by the Commissioners for the Sumbawa Expedition dated 22 October - page 163 Daily register of the same from 4 August to 22 October - page 17 Secret resolutions of 8 November - page 157 Ditto taken by the Commissioners on the 7th and 22nd of October - page 149 Malacca - page 49 Page 1: To His High Nobility The High Noble, Valiant, Highly Esteemed and Broadly Ruling Lord Petrus Albertus van der Parra Governor General Together with The Honorable Lords Councilors of the Dutch Indies High Noble, Valiant, Highly Esteemed, Brave, Right Wise, Prudent, Discreet, Most Generous Lord and Lords Per the ship Enkhuizen After the departure of my previous separate letter of 15 May last, I have Copy of incoming secret letters from the respective outer stations from 28 October until the end of December in the year 1765 Page 1: To His High Nobility The High Noble, Valiant, Highly Esteemed and Broadly Ruling Lord Petrus Albertus Van der Parra Governor General Together with The Honorable Lords Councilors of the Dutch Indies High Noble, Valiant, Highly Esteemed, Brave, Right Wise, Prudent, Discreet, Most Generous Lord and Lords Per the ship Enkhuizen After the departure of my previous separate letters of 15 May last, I have Copy of incoming secret letters from the respective outer stations from 20 October until the end of December in the year 1765 From Ternate, 31 July 1765 From Ternate, 31 July 1765 duly received Your High Nobility's honored letters of 13 March and 31 December of the past year, as well as 7 March of this year; the first-mentioned via Amboina on 13 June just passed, and the others with the ship Enkhuizen seven days earlier. To all of which honored writings I shall dutifully add the reply herein and at the same time demonstrate what has been accomplished by us during the course of this book-year, making a start with The extirpations to the north of Halmahera, from where the Commissioners, after ten months of labor, returned on 27 April and 5 May, submitting such reports of their transactions along with accounts current as can be seen in our separate resolution of the 7th of the last-mentioned month, from which it appears that by the division that cleared the regions of Dodinga, Gamsoengi, and Toniko, with the villages, hamlets, streams, and rivers belonging under them, there were destroyed: 1,064 bearing clove, and 14,068 sapling... 3,427 bearing nutmeg, and 11,250 sapling... 30,609 spice trees of all kinds, consequently 2,430 more trees than in the year 1759, when the last eradication took place there, which in our aforementioned session we principally attributed to the newly discovered places, since, according to the Commissioners' report, on the territory of Gamsoengi that remained examined for him alone, 5,947 clove trees were felled. We could have wished that the newly discovered Toniko could also have been fully cleared, but that was not possible with the
Dutch transcription
den. . . gtere per den Missive van gouverneur en raad aan als vooren In landen Baabo den 19:e 9ber: per de „loup de goede ver„ wagting den 30: 8ber: p:r 't schip Enckhuijsen den 29: 9ber: Leervis Brief door den gouverneur Vos aan den sulthan d: d:o 25: 9ber - - - - - - -- prag 203: Translaet Javase brief van den sulthan aan„ „207: „gemelde gouverneur - - - - - - - brief van voorn: gouverneur an pangerang Man„ - - „ 209 „coenagara 8: d: 29:e 9ber: - - Translaet Iavase brief van gem: Pangerang -„ 211: aan den gouverneur - - - - - - _o Javaans antwoord op 't geen den Pangerang Mancoenagara door den Resident Beu„ „man bedeeld is namentlijk dat de ratoe Bendoro weeder staet te Trouwen - - - „ 213: Brief van den Gouverneur aan den sulthan - - - - - - - - . . „ 215 d: d: 2: xber: Translaet Iavase brief door den soesoehoenang „ 217: aan den sulthan - - - - - - - _:o Iavaze brief van den sulthan aan den gouverneur - - - - - - - - „ 219. brief van den gouverneur aan den sulthan d' d: 8:e december - - - - - - - „ 221 Macassar den 20: 9ber: per Missive van den gouverneur Sinkelaar den Chinees The aan als vooren d' d' 20: october - - - „ 75 _o Paias Resident Iacob Bikkes Bak„ „ker aan als voren d' d' 23: 8ber: - - - „ 113: Somko Timor pr de bark den Missive van het opperhoofd van voorst aan als vooren - - - - - - - - Ternaten Missive van den gouverneur Schoonderwoerd aan als vooren d:' d:' A: Iulij - - - - - - - - „ 1: particulieren chia„ Missive van den gouverneur schippers aan als vooren 8: g: 13: october - - - - - „ 53: d' d' 9:e november - - - - - - - pag: 169: _„o door de Commissianten tot de sumbawasche Expeditie d' d' 22: october - „ 163 . . dag Register van deselven 't sederd 4: aug:s tot 22: october „o 17: secrete Resolutien van den 8: november -- „o 157: _o door de Commissianten genomen op tw _:o „ 149: den 7: en 22: 8ber -- Malacca „49 Pag: 1: Aan zijn Hoog Edelheit Den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtb:re en Wijd gebiedende Heere Petrus Albertus van der Parra gouverneur Generaal Benevens De Wel Edele Heeren Raden van Neder„ lands India Hoog Edele Gestrenge Groot Agtb: Manhafte Wel wijze voorzienige Discrete zeer Genereuse Heer en Heeren het schip P Na het afgaan mijner vorige aparte Enkhuizen letteren van den 15:' mei I:o Leeden hebbe ik Copia Aankomende secreete Brieven van de Respective Buij¬ „ten Comptoiren 't sederd 28: 8ber: tot ultimo: December A:o 1765:— wel Pag: 1: Aan Sijn Hoog Edelheit Den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtb:rn en Wijd gebiedende Heere Petrus Albertus Van der Parra gouverneur Generaal Benevens De Wel Edele Heeren Raden van Neder„ lands India Hoog Edele Gestrenge Groot Agtb:r Manhafte Wel wijze voorzienige Discrete zeer Genereuse Heer en Heeren het schip Na het afgaan mijner vorige aparte Enkhuizen Letteren van den 15:' mei I:o Leeden hebbe ik Copia Aankomende secreete Brieven van de Respective Buij¬ „ten Comptoiren 't sederd 20: 8ber: tot ultimo: December A:o 1765:— wel Van Ternaten den 31:' Iulij 1765 Ternaten den 310' Julij 1765 Van wel ontfangen uw Hoog Edelens gevenereerde missives van den 13:' maart en 31: december des gepasseerden mitsgaders 7:e maart dezes Iaars; Eerstgemelde over ambo„ „ia den 13:' Junij even verweken en de anderen met het schip Enkhuizen zeven dagen vroeger op alle welke g'eerde geschriften in dezen het antwoort schuldpligtig voegen en teffens antonen zal het door ons verrigte gedu„ „rende den loop van dit boekjaar; aanvang 9 makende niet De Extirpatien aan't Noorden van Halmabeira van waar de Commissianten na een tien maandigen arbeid op den 27:' appril en 5:' mei te rug gekomen zijn van hunne verhandelingen zodanige Rapporten nevens Reekeningen Courant overleve„ „renden als te zien zijn bij onze apparte resolutie van den 7:' der laastgezegde maant waar bij blijkt dat door de divisie die de Landstreken van dodingo kan gam„ „soengie en Toniko met de daar onder gehorende dorpen gehugten, spruiten en rivieren afgewerkt heeft verwielt zijn 1064. – vrugt en nagul, en 14068. - Del . . . 3427. — vrugt en noten ofte 11250. . Tel. . .. 30609: — specerij bomen in zoort gevolgelijk meer dan in 't Iaar 1759. toen de laaste uitroejing aldaar is geschied 2430. bo„ „men 't geen wij bij voorschreve onze sessie ten principale toegeschreven hebben aan de nieu ontdekte plaatsen, als zijnde ingevolge der Commissianten rapport op het voor hem onderzogt gebleven Lantgamsoengi alleen omge„ „velt 5947. nagul bomen Wij hadden wel gewenscht dat aan „alles. het nieu ontdekte Toniko mede „ afge„ „werkt had kunnen worden maar zulx met die mogelijk
English
From Ternaten, the 31st of July 1765 From Ternaten, the 31st of July 1765 having been possible, for reasons mentioned in our earlier letters, we shall, as soon as the people from the expedition return, have what remained there brought to a conclusion, and among other things have Mount Lamar accurately searched, which a certain Alfoor named Saling indicated was full of nutmeg trees. By the division that completed the districts of Sidangolij, Sahoe, Gammaknorra, and the island of Horentai, with the hamlets, creeks, and rivers sorting thereunder, there were destroyed: 51 fruit-bearing and 906 wild clove trees; 3935 fruit-bearing and 12477 wild nutmeg trees; 17369 spice trees of all sorts, thus less than in the year 1758 by a considerable quantity of 22633 small trees. But since we could not doubt the vigilance of the commissioners, we had to conclude that the latest preceding extirpation in those districts must have been carried out accurately, the collective extirpators of both divisions having solemnly taken the oath head by head with all distinction at the aforementioned session for the validity of their actions and the burning of both the ripe and unripe fruits, as well as their faithful statements, each for his share. For which reason the ordinary allowance of board money was granted to them, together with what they advanced for eight hired men at one schelling per day during that journey, along with some other small expenses above the cash taken along, all specified in detail in their current accounts. However, since from those of the commissioners who worked at Kau it appeared to us that 14 pedaks and 14 chopping axes had been gifted by them to the natives, we charged these to them for reimbursement, with another twenty pounds of unaccounted musket balls at two capital advances, as it is contrary to custom to give away such goods to the native. From Oubij, the collective extirpators returned here on the first of June, from whose submitted report, inserted in the resolution of the 4th following, it appears how the King of Batchian, before they were furnished with our order, had already ordered his people not to work longer than six months, since he was not obliged to let them work longer on the Oubij islands, wishing thus also to make use of the contract entered into between the Honorable Commissioner Bernard and the King of Tidore. Through which it was caused that the small island of Tape and a part of Maga could not be searched, but besides the first, the rivers Taiboe, Lambiekie, Batotapang, Woko Woko, and Schotmouelen, as well as a part of the river Warienge, remained uninspected on the latter. Nevertheless, there and on the further islands lying around it, 29650 nutmeg trees of all sorts were eradicated, namely: 3149 fruit-bearing; and 26501 wild trees; or less than in the year 1761 by 2682, which is solely originating from the aforementioned recall by Batchian's king of his subjects. Otherwise, the number of destroyed trees would certainly have been much more numerous due to the many discovered new creeks where no work had been done in previous times. The commissioners further, at the aforementioned meeting, authenticated the validity of their reports with a solemn oath, as well as that they had given the necessary orders for the burning of both the ripe and unripe fruits, and that several of them had even gone into the forests themselves to look after the work, and that in general everything had been completed according to the intention and the tenor of their received instruction. Just as the non-commissioned officers, for the accurate declaration of the felled trees in their daily report notes, and the common soldiers, for the faithful statement of the quantity actually destroyed and the burning of both the ripe and unripe fruits, also solemnly took the oath head for head. Consequently, to them, just as to those of Kau and Sidangolij, the customary board money was granted as an extra gratuity. And there was also reimbursed to the commissioners the wages of eight hired men whom they employed during the extirpation for carrying the baggage and otherwise, calculated at six stuijvers per day from the 29th of November of the past year to the 23rd of May of this year, amounting together to a sum of 176 rix-dollars, with another 6 7/8 both for the hire of proas with which they went in person to the forests, and for the purchase of a palode of tobacco for the native. On the other hand, they have duly accounted again for two baskets of rations and also the linens taken along from here upon departure, from which [illegible]. The sergeant and 16 Labauresen who helped perform the aforementioned work, arriving here also a few days thereafter, likewise confirmed under oath that they had chopped down all discovered trees and burned both ripe and unripe fruits. For which reason we then also decided at the session of the 13th of June to condescend to their made request for obtaining the ordinary hire wages, which were then accordingly paid to them from the treasury, calculated at one-eighth of a rix-dollar, otherwise
Dutch transcription
Van Ternaten den 31:' Julij 1765 Van Ternaten den 31:' Iulij 1765 mogelijk geweest zijnde om redenen bij onze vroegere Letteren vermelt zullen wij het aldaar overgeblevene zodra het volk van de Expeditie te rug komt zijn beslag doen erlangen en onder anderen aldaar naukeurig laten doorzoeken den Berg Lamar, die zeker alfoerees gen:t Sa„ „ling op gegeven heeft vol noten bomen te staan door de verdeling die de districten van sidan„ „golij sahoe gammaknorra en't Eilandt Ho„ „rentai met de daar onder sorterende gehug„ „ten, spruiten en rivieren afgewerkt heeft zijn vernelt 51. — vrugt en nagul 906. - Fel. - . 3935. — vrugt en noten of 12477:- zel- 17369:— specerij bomen in zoort dus minder dan in 't Iaar 1758 eene aanmerkelijke hoe veelheit van 22633:- boomptjes dan dewijl wij aande vigilantie der Commis„ „sianten geen twijfel hebben mogen slaan hebben wij moeten besluiten de Iongst voorgaande Extirpatie op die districten naukeurig geschiet moet zijn, hebbende de gezamentlijke Extirpateurs van beide de verdelingen voor de deugdelijkheit hun„ „ner verrigtingen en 't verbranden der zo rijpe als onrijpe vrugten, mitsgaders hunne trouwe opgaven ider voor zijn aandeel ter voormelde sessie den Eed met alle distinctie solemnelijk hoofd gepres„ „teert waarom hen dan ook het ordinair douceur van kostgeld toegevoegt is bene„ „vens het geen zij voor agt huurlingen tegen ene schelling daags gedurende die togt uitgeschoten hebben met nog enige andere kleine uitgaven boven de mede genomene Contanten alles in't brede bij hunne rekeningen Courant gespecificeert, dog dewijl bij die van de kommissianten die dewijl te E Van Ternaten den 31:' Iulij 1765 Van Ternaten den 31:' Iulij 1765 te kan gewerkt hebben ons voorquam 14:— pedakken en 14: kapbijlen door hun aan den inlanden verschonken te wezen, zo hebben we hen die ter vergoedinge op„ „gelegt met nog twintig ponden en ver„ „antwoorde snaphaan kogels tegen twee kapitalen advans, als buiten gebruik zijnde diergelijke goederen aan den Inlander wegte schenken van oubij zijn op den Eersten Iunij alhier te rug gekomen de gezamentlijke Ex„ „tirpateurs bij wier overgegeven rapport g' Insereert ter resolutie van den 4: daar aan blijkt hoe de koning van Batchian eer zij met onze ordre gemunieert waren zijn volk bereeds g'ordonneert had niet Langer den ses maanden te arbeiden vermits niet verpligt was langer op de oubijse ei„ „landen te laten werken willende zig alzo mede ten nutte maken het Contract tus„ „schen de Edele heer Commissaris Bernard en Tidors koning aangegaan waar door dan ook gecauseert is dat het eilandtje Tape en een gedeelte van maga niet doorzogt heeft kunnen worden maar behalven het eerste op 't laaste ongevisiteert gebleven zijn de rivieren Taiboe, Lambiekie, Bato„ „tapang, woko 170k0: en schotmouelen bene„ „vens een gedeelte van de rivier warienge „verdere des niet te min zijn aldaar en op de „ daar om heen leggende eilanden uitgeroeid 29650:— note bomen in zoort als 3149:— vrugt; en bomen ofte minder dan in A:o 1761: 26501:—: zel -. 2682:— dat eenlijk oorspronkelijk is uit het voorschreve ontbod door Batchians koning van zijne onderdanen anders zou het getal der vernielde bomen zekerlijk veel nom„ „breuser zijn geweest door de vele ontdekte nieuwe spruiten waar aan in voorige tijden niet gewerkt is Hebbende de Com„ „missianten wijders ter voormelde zameninge de en Van Ternaten den 31:' Iulij 1765 Van Ternaten den 31: Iulij 1765 de deugdelijk heit hunner rapporten met solem„ „nelen Eede geloofstaaft zo mede dat de nodige ordre gestelt hadden tot het verbrande der zo rijpe als onrijpe vrugten mitsgaders dat ook verscheide zelfs in de bosschen gegaan waren om naar het werk te zien en dat in't generaal alles naar de intentie en den te„ „neur hunner mede gekrege Instructie vol„ „bragt was gelijk de onder officieren voor de zuivere bekent stelling der omgevelde bomen bij hunne dagelijxe rapport briefjes en de gemeene soldaten voor de getrouwe opgave der wesentlijk vernielde quanti„ „teit en het verbrande der zo rijpe als onrijpe vrugten den Eed mede solemnelijk hoofd voor hoofd gepresteert hebben overzulx hen dan ook even als die van kau en Lidangolij het gewo„ „ne kostgelt tot een extra douceur toegevoegt is En ook aan de Commissianten gerestitueert het loon van agt huurlingen die zij gedurende de Extirpatie tot het dragen der bagagie als anders ins g'emploijeert hebbe gerekent tegens ses stuijvers daags sedert den 29 9ber: anno pas„ „sato tot den 23:' meij deses Jaars makende te zamen uijt een bedragen van 176- rijxdaelders met nog 6 7/8 zo voor het huren van prauwen waermeede zig in perzoon naar de Bosschen begeven hebbe: als voor het inkoppen van een paloede tabak voor den Jnlander daer en tegen hebben zij twee manden randsoenen en ook de bij vertrek aan hier meede genomene Lijwaten waer van mits vertrekt was weder behoorlijk verantwoort De sergernt en 16: Labauresen, die het voor schreve werk hebben helpen verrigten eenige dagen daer na almeede hier arriveerde hebben insgelijx met Ede bevestigt dat ze alle ontdekte bomen ter neder gehouwen ende zo rijpe als onrijpe vrugten verbrand hadden weshalven wijter sessie van den 13: Junij dan ook beslooten te condescenderen in hun gedaan verzoek ter erlanging van het ordi„ „naire huurloon dat hen niets dien dan ook uijt kassa noldan is gerekent tegen een agtste rijxdaald:s anderzins