Inventory 3364
Japan · 931 pages · 397 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
127 41 From Banda Neira the 19th August 172. — From Banda Neira The 19th August 172. — Armese Hellemans fund Burden Purchase By Carry Forward Rixdollars 198789 24 700 — Adriaan Gilbertsz 200000 — widow Sax Welman ditto Louis — ditto 13150: Joh: Mart: v: d: Broeke 4050 — Salomon Boreel 200 — Patti mangerang tang ditto 1200 — ditto 600. — Soera Soera 500 — Joost Poolman Cornelis Willem Siebout ditto 3201 — Aaltje Ellebout widow of Paul: vanden Broeke M: S: E: Sijbrands Egtbert Boudewijns Johannes ditto Anthonij Bosman Anth: Jud: Groeneveld ditto Cornelis Thomas van der Moor Fredrik Jansz Cornelis Visser Maijke Pieris widow Evertz Elisab: Latta Poetie widow Rijke Lucas Isaacsz - - Carried Forward Rixdollars 289895: 24 ditto widow Camp ditto Leuning Guilliam Jambroers widow Ball Sum Rixdollars 389465: 24: Rixdollars 275738: 38 6300 — Dirien 4800 — 330 — 900 — 14630 — ditto 6500 — 13900 — 9800: — 11500 — 1100 — ditto 10000 — ditto 10100. — Waijer 150 — last purchase By Carry Forward Rixdollars 289895: 24: Jasper Jansz 400 — ditto Abraham Tobias 900 — David Davids Laurens Keger Pieris Widow Zacheus Roeling ditto Steenrots Jan Marten Pietersz Johannes Roeling Joost Boreel Domingo Laurensz Jacobus Dambroers P:aij 14000: — 3750 — 8500 — 6500 — 5000 — 700 — 600 — 455 — 900 — 600 — 800 — 300 — Loan Rd: 139603: 38 100 — ditto ditto 15080: — 6100 — ditto 1300 ditto 600 — ditto ditto 800 — 600 — 200 — 3200 — 2000 — 6000 — 4000 — 5000 — 3300 — 300 — 100 — 400 — — ditto — — — 100 — Rds 197083: 38 ditto 2500: — ditto 500 — Loan 197083: 38 ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto 500 — ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto ditto 60 — 14500 — ditto ditto ditto 7300 — 12900 — 8080. 11500: 1100: — — 8700: — 2950 — — — 125 — 100 — ditto ditto ditto ditto Rs 1300 — — — — — 10900 — ditto ditto ditto ditto ditto ditto 129 43 Loan Last purchase Rds 93358: 36 138878 36 104011 36 74525 2 29825 — 48515 — 59530 — 70900 — 18500 — ditto 27160 — Rds 275738. 38 Balances as Rixdollars 389465 24 Pro Memoria The loans amounting to the sum of Rds 275738: 38 Deducted from the purchase amount totalling ditto 398465: 24: From Banda Neira The 1st August 172. — thus there remains a Rixdollars 137: 6: 24: dormant capital of below stood for examination was signed Summary on Neira ditto Lonthoir ditto P:aij ditto Waijer Ourien 1768. - - - - - 1766. - - - - - 1767. - - - - - 1769 - - - - - - - - - - ditto 1770. - - - - - - - - - - ditto 1771. - - - - - - - - - ditto lb 6565620 Rds 102766 7: 8 Sum below stood for examination was signed H: Setveldt and C: Bernard- rd 11703: 10 — 747746 7372: 15: 8 471010: 8873: 47 — 566949 10418. 40 8 665649 10756. 28 8 687226 448838 7025 13 8 9588 15 8 612588 699959 10955 41 8 6089 81 9531. 41 8 8865 37 8 566424 7673 22 8 490250. - - ditto lb Nutmegs. From Banda Neira The 19th August 172. — 1762. 1763. - - - - 1764. - - - - - - - - - ditto ditto 1765. - - - - - - - - - - ditto f ditto ditto - ditto 1772- - - - - - - - - - - ditto - - 131 45 — Mace From Banda Neira the 19th August 172. — From Banda Neira The 19th August 172. — Paid successively to the Perkeniers. Rixdollars 190 17 8 14655: 6 — 17341 2. — 36324 30 — 14965 2 — 25946 13 8 23468 11 8 20052 27 8 23284. 38 — 20913 23: 8 18971: 33. — Sum lb 1587951. Rixdollars 240728. 4. 8. below stood for examination was signed H: Stelveldt and C: Bernard. - - - - - ditto 95610 1762 - - - - - - - - - - - - lb 158430 1764 - - - - - - - - - - - ditto 110790 1765 - - - - - - - - - - ditto 232074 1767 - - - - - - - - - - - ditto 165768 1768 - - - - - - - - - - - ditto 149940 1769 - - - - - - - - - - - - - ditto 128115 1770 - - - - - - - - - - - - ditto 148764 1771 - - - - - - - - - - - ditto 133614 1763 - - - - - - - - - - ditto 93630 1772. - - - - - - - - - - - ditto 121208 Lands Spice on the same was loaned as of the last day of August 1761 the sum of 230738 rixdollars 9 months Interest up to the last day of February 1762 at 3/60 per cent then this loan was increased by 2000 rds thus in Interest from 1st March 1762 to the last day of February 1763 on 250738. P for One Year at 3/0 per cent . . . . . . . . ditto 11282. — — By a second augmentation of 25000 rd the loan has risen to 270738 rd bearing interest from 1st March 1763 up to the last day of August 1772 General interest amounts to From this deducted the five years of suspended interest on the full capital at Rd: 271738. being 62032: 12. — 1764. 1765. 1766. 1767. 1768 or - - - - ditto Then remains to be paid Rixdollars 72301. 12 below stood for examination was signed H: Hetveldt and C: Bernard. 117861: 36 — ditto Rds 134333: 36: — 5190. — — 1766 .. The f
Dutch transcription
127 41 Van Banda Neijra den 19:' Aug:s 172. — Van Banda Neija Den 19:' Aug:s 172. — foed: armese hellemans laesten Inkoop P„r Transport Ryxd„s 198789 24 700 — Adriaan Gilbertsz 200000 — wed: Sax welman „ Louis — _o 13150: Joh: Mart: v: d: Broeke 4050 — Salomon Boreel 200 — Patti mangerang tang „ 1200 — „ 600. — Soera Soera 500 — Joost Poolman Cornelis Willem Siebout „ 3201 — Aaltje Ellebout wed:e van Paul: vanden broeke„ M: S: E: Sijbrands Egtbert Boudewijns Johannes _o Anthonij Bosman Anth: Iud: Groeneveld _o Cornelis Thomas van der Moor Fredrik Jansz Cornelis visser Maijke Pieris wed: Evertz Elisab: Latta Poetie wed:e Rijke Lucas Isaacs- - Transporteere Rijxd„s 289895: 24 „ wede: Camp „ Leuning Guilliam Jambroers wed„ Ball Somma Rijxd: „ 389465: 24: Rijxd„ H 275738: 38 6300 — dirien 4800 — 330 — 900 — 14630 — „ 6500 — 13900 — 9800: — 11500 — 1100 — „ 10000 — „ 10100. — waijer 150 — laeste inkoop P„r Transport Rijd=s 289895: 24: Jasper Jansz 400 — „ Abraham Tobias 900 — David Divids Laurens Keger Pieris Wed: Zacheus Roeling „ Steenrots Jan Marten Pietersz Johannes Roeling Joost Boreel Domingo Laurensz Jacobus Dambroers P:aij 14000: — 3750 — 8500 — 6500 — 5000 — 700 — 600 — 455 — 900 — 600 — 800 — 300 — Belee„ ning Rd: 139603: 38 100 — „ „ 15080: — 6100 — „ 1300 „ 600 — „ „ 800 — 600 — 200 — 3200 — 2000 — 6000 - 4000 — 5000— 3300 — 300 — 100 — 400 — —„ — — — 100 — Rd„s 197083: 38 „ 2500: — „ 500 — Beleening 197083: 38 „ „ „ „ „ „ „ „ „ 500 — „ „ „ „ „ „ „ „ „ „ „ . „ „ 60 — 14500 — „ „ „ 7300 — 12900 — 8080. 11500: 1100: — — 8700: — 2950 — — — 125 — 100 — „ „ „ „ R:s 1300 — — — — — 10900 — „ „ „ „ „ „ 129 43 Beleening Laasten in koop Rd„s 93358: 36 138878 36 104011 36 74525 2 29825 — 48515 — 59530 — 70900 — 18500 — „ 27160 — Rd„s 275738. 38 Komt als Even Ryxdaala=s 389465 24 Pr. Memorie De beleemingen ter somma van Rd:s 275738: 38 Gedetraheert van het inkoops bedragen groot „ 398465: 24: Van Banda Neijra Den 1:' Aug:s 172. — soo komt te resteeren een Rijxd:s 137: 6: 24: stilstaande Capitaal van /: onderstond:/ ovor't nasien /: was geteekend:/ T Samentrekking op Neira „ Lonthoir „ P:aij „ Waijer Ourien 1768. - - - - - 1766. - - - - - 1767. - - - - - 1769 - - - - - - - - - -„ 1120. - - - - - - - - - - „ 1771. - - - - - - - - - „ lb 6565620 Rd„s 102766 7: 8 Somma /:onderstond/ omr 't nasien /:was geteekend:/ H: Setveldt en C: Bernard- rd 11703: 10 — 747746 7372: 15: 8 471010: 8873: 47 — 566949 10418. 40 8 665649 10756. 28 8 687226 448838 7025 13 8 9588 15 8 612588 699959 10955 41 8 6089 81 9531. 41 8 8865 37 8 566424 7673 22 8 490250. - -„ . . . . . . . . lb Nooten. Van Banda Heijra Den 19. Aug:s 172. — 1762. 1763. - - - - 1764. - - - - - - - - - „ d 1765. - - - - - - - - - - „ ƒ „ „ - „ 1772- - - - - - - - - - - „ - - 131 45 — Foelij Van Banda Neija. den 19:' Augij 172. — Van Banda Neijra Dden 19. Aug:s 172. — Succesivelijk aan de Terkeniers betaald. Riged„ 190 17 8 14655: 6 — 17341 2. — 36324 30 — 14965 2 — 25946 13 8 23468 11 8 20052 27 8 23284. 38 — 20913 23: 8 18971: 33. — Somma lb 1587951. Rijxd„s 240728. 4. 8. /:onderstond:/ voor't nazien /:was geteekend:/ H: Stelveldt en C: Bernard. - - - - - „ 95610 1762 - - - - - - - - - - - - lb 158430 1764 - - - - - - - - - - - „ 110790 1765 - - - - - - - - - - „ 232074 1767 - - - - - - - - - - - „ 165768 1768 - - - - - - - - - - - „ 149940 1769 - - - - - - - - - - - - - „ 128115 1770 - - - - - - - - - - - - „ 148764 1771 - - - - - - - - - - - „ 133614 1763 - - - - - - - - - - „ 93630 1772. - - - - - - - - - - - „ 121208 Landen Specerij op deselve is onder ultimo augustus 1761. beleent geweest de somma van 230738 rijxd. s 9m Intrest tot ultimo februarij 1762 a 3/60 p„r C:to Ti als toen is dese beleening vergroot met 2000 rd:s dus aan Intrest van p:o maart 1762. tot ult:o februarij 1763. op 250738. P voor Een Jaar â 3/0 ten hondert . . . . . . . . „ 11282. — — Door een tweede Augmentatie van 25000 rd is de beleening gereesen tot 27o 738 rd rentende van 3:o maart 1763 tot ultimo augustus 1772 Generaale Intresten beloopen Hier van afgenomen de vijf jaaren lang stilgestand intrest op het volle capitaal â Ro: 271738. sijnde 62032: 12. — 1764. 17614. 1761/6. 1767. 176 7/8 ofte - - - - „ Dan Resteert ter betaalinge Ryg dato. 72301. 12 /:onderstond:/ no 't nasien /:was geteekend/ H: Hetveloten C Bernard, 117861: 36 — „ Rd:s 134333: 36: — 5190. — — 1766 .. De ƒ
English
133 From Banda Neijra, 19 August 1772. According to the full descriptions, there are registered for the park-owners, their families and slaves: Total heads: 34994. Divided by eleven, this comes per year to: Heads: 3181. Receiving per month in rice at 30 lb each: In one year: lb 95430 In eleven years: lb 1145160 Total: lb 12596760. 1762: heads 3212 1763: 3209 1764: 3260 1765: 3190 1766: 3211 1767: 3166 1768: 3180 1769: 3140 1770: 3209 1771: 3197 1772: 3020. Of this rice, in the first 9 years the last was paid at 30 rd, thus for 10306420 lb: rd 1068 1/2 5. Further, in the last 2 years the last at 20 rd, amounting for 290820 lb to: 1268: 1: Amounts together in eleven years to: rds 1838:9:e in rice money. Underneath stood: for verification was signed: H Stetveldt and C: Bernard. From Banda Neijra, 19 August 1772. Note of the deceased park slaves since the year 1762: 1762: heads 190 1763: 147 1764: 167 1765: 179 1766: 175 1767: 185 1768: 156 1769: 174 1770: 122 1771: 231 1772: 445 Total: 2171 heads And calculated each at 40 Rd. Makes a loss in money of 86840:—: Rijxdaalders. Underneath stood: for verification was signed: M. Stelveldt and C: Bernard. Park-owners The mace money of 11 years amounts to: Rd 240722: 24: 8 Nutmeg money: 102766: 8: to: 343488 32. — Deducting from this: For 11 years interest on the public loans: rd 72301. 12. — The loss of 2171 slaves: 86840: — — Paid rice moneys: 118332: — — Clothing of 2911 slaves in 11 years, each head assessed at 30 stuivers for the entire year: 20013: 6 — to 297486: 18 — There remains of excess spice moneys received in 11 years: Rds 46002: 14: — But for the further expense items, the following must be entered: Over 11 years interest on a dormant capital amounting according to the annex to: Rd 13720: 34... Rd 56281. — — For capital and daily repairs of the houses and lands, along with the manifold necessities for storing and preserving the spices, calculated at one percent per year on the full capital amounting to rds 389465:24: 42834: — — For sustenance, clothing, and whatever the park-owners with their families require for a decent household, setting each head per month at 5 rds, or for 270 heads in eleven years: 178200. — — to 222315: — — So that the aforesaid excess of spice money received turns into a deficit in the amount of: Rds 231312. 34. — Which the park-owners must make good from the proceeds of the remaining land products. Underneath stood: for verification was signed: H: Stetveld. In the margin: for reading out was signed: C: Bernard. From Banda Neijra, 19 August 1772. W Meyerman Examined. No. 1. 135 Saturday 19 October the year 1771. In the morning at nine o'clock, Council of Policy meeting. Present: The Honorable, Right Honorable Lord Governor and Director of the Moluccas: Paulus Iacob Valckenaer Upper-merchant and second: Elias Iacob Beynon Valiant Military Captain: Iohan Fredrik Wedel Merchant and Fiscal: Johan George van Raesveld Under-merchant and shopkeeper: Godfried Carel Meurs Dispenser: Johan Lebregt Seidelman Absent: Secretary: Bartholomeus van der Walle, being on a commission. The common affairs of this morning having been transacted, the Lord Governor produced a journal kept by the Sergeant and Batchian Postholder Iohan Hendrik Agaats, during the commission assigned to him for the spice extirpation on the Batchian Islands, this journal being accompanied by a compendious report and current account, which last two papers were of the following content: Production of a journal and compendious report of Sergeant Agaats regarding the spice extirpation on Batchian.
Dutch transcription
133 Van Banda Neijra Den 19 Aug:s 172. — milies en slaven aangeteekent. Sommeert koppen 34994. Verdeelt in Elf komt voor ijder Iaar. loppen 3181. Genietende in een maand aan Rijst a 30 lb ijder van deese rijst is in de eerste 9 Jaren 't last bet â 30. rd: dus voor 10306420 lb r: 1068 ½5. voorts in de 2 laste Jaaren't last â 20 r8b: komtomo 290820 lb. - - - - - - „ 1268: 1: Beloopt te samen in Elf Iaaren rd:s 1838:9:e aan tejt geld . /:onderstond:/ voor 't nasien /:was geteekend/ H Stetveldt en C: Bernard,. In een Iaar - - - In Elff Jaaren - - - - . . . . lb 95430 . . . . . . - lb 1145160: . . . . . . . . lb 12596760. 1765 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3190 1762 - - - - - - - - - - - - - - - - - kopen 3212. 1764 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3260 1766 - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3211 1771 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3197 1763 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3209. 1767 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3166 1760 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3180 1769 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3140 1770 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3209 1773 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ 3020. Volgens de heel beschrijvingen is voor de Perkeniers, haare fa„ Van Banda Neijra Den 19:' Aug=s 172. — Notitie van de overleedene Pert slaven t: zeedert Ao 1762 1763 1765 1766 1768 1772. 1762 - - - - - - - - - - - - koppen 1764 - - - - - - - - - - - - - - „ 1767 - - - - - - - - - - - - - - - „ 1769 - - - - - - - - - - - - - - „ 1770 - - - - - - - - - - - - - - - „ 1771 - - - - - - - - - - - - - - - „ 40 Rb En gereekent ijder op 86840:—: Ryxdaald=rs Maakt een verlies in gelde van /:onderstond:/ voor 't nasien /:was geteekend/ M. Stelveldt en C: Bernard Sommeert 190 147 445 2171 koppen 167 179 175 185 156 174 122 231 .. - - – – – – – – – – – „ - . . . . - - - --„ - . . - - - - ----„ . . . - - - - - - - -„ „ 47 49: Verkeniers Het foelij geld van 11: Jaaren beloopt. . „ nooten „ „ „ _o _o Daande hier van aff voor 11: Jaaren intrest op de publicq beleeningen. . . . rd 72301. 12. — 86840: — — het verlies van 2171 slaven - - - - - - - „ 118332: — — kleeding van 2911. slaven in 11: Jaren ijder Cop getekent op 30 stuivers in 't gansche Jaar - - - - - - „ 20013: 6 — „ 297486: 18 — Resteerd aan meeder ontfangene specerij gelden in 11: jaaren . Rd„s 46002: 14: — maar voor de nadere last Posten moet gesteld worden als volgt over 11 Jaaren intrest op een stilstaend Capitaal bedra„ gende volg: de bij lage r:o R: 13720: 34. . . . . ld 56281. — — aan Capitale en dagelijke reparatie der huisen en landerijen benev:s/ de veel der hande benoodigtheeden tit berging en praeseratie der sepelcerijen word gecalculeerd ben p:r Cents Jaars op het volle capitaal beloopende rd:s 389465:24 - . . „ 42834: — — voor mondkost kleeding en wat de perkeniers met hunne fami„ „lees td een vodentlijk huis houden benodigen stellende ijder hoofd smaands op 5 ad:s ofte voor 270 Coppen in Elf Jaeren. „ 178200. — — „ 222315: — – Soo dat het voorsz meerder der ontfangen specerij geld komt te veranderen in eene veragteringe ter somma van Rd„s 231312. 34. — - Die de Perkeniers moeten goedmaken uit het provenu van de overige lands producten /:onderstond:/ voor 't nazien /:was geteekend:/ H: Stetveld /:lnger:/: voor 't op leesen /: ge„ betaalde rijstgelden - - - - - - - - - „ 2 teekend:/C: Bernard. Van Banda Heijra, den 19:' Aug=s 172. — Rd: 240722: 24: 8 „ 102766: 8: to: 313488 32. — W M eijerman Nagezie No: 1: 135 diens berigt van den sergeant Agaats, no: pens de specerij exturgati op Badchian. Den Wel Edelen Agtbaren Heer gouverneur en Directeur der Molucos. . . Paulus Iacob Valckenaer „ 8: operkoopman en euwe - . Elias Iacob Beijnon = „ Manhaften Capitain Militair. Iohan Fredrik Wedel „ Koopman en fiscaal --- Johan George van Raesveld, „ onderkoopman en winkelier. Sodfried Carel Meurs _:o „ Dispencier Johan Lebregt, Seidelman Dempto „: „ secretaris Bartholomeus van dewalle zijnde in Commissie De Gemeene zaaken van deze morgen afgehandelt zijnde, produceerde de Heer Gouverneur een Dagregister, Productie van een dagregister en compen gehouden door den Sergeant en Batchians Posthouder Iohan Hendrik Agaats, geduurende de aan hem gedemandeerde Commissie ter specerij extirpatie op de Batchianse Eilanden, gaande dit Dagregister verzeet van Een Compendieur berigt en Reekening Courant, welke twee laaste Papieren vanden volgenden inhoud waren. Saterdag den 19:' October A:o 1771. Smorgens te Wegen uuren vergadering van Politie Apart Compentaite Present
English
137 3: the 19: October ditto aniseed. . Summary Report con- -cerning the spice Extirpation carried out in the Lands and Districts of the king of Batchian, submitted by the undersigned To the Right Honorable Sir Paulus Iacob Valckenaer Governor and Director together with The Council of the Moluccos. Right Honorable Sir and Gentlemen. Whereas the humble subscriber, on the 1st of the month of October of the past Year, by the summoned Commissioner, the ensign Iacob Andries Roksien, by the esteemed order of your Right Honorable Worships had obtained proper transfer of the Company's pro- -visions and other effects according to the Inventory sent thereof, as well as a written Instruction for his guidance: so the humble subscriber did not fail, as soon as the aforementioned ensign the Honorable Roksien had departed from there, his subordinates consisting of Two Corporals and five European private soldiers together with Eight Ternate citizens and Eight laborers, alongside the Batchian auxiliary troops, pursuant to the esteemed order laid down in the said written Instruction, to divide immediately into troops, and to send into the forest, and to apply all diligence and zeal, in order to carry out, and cause to be carried out, the commission entrusted to him with the utmost attentiveness and accuracy; Where- -fore the undersigned held meetings several times with the Native Chiefs, the king's commissioners, and whenever they seemed unwilling or left the work with their people under the pre- -text of wanting to pound sago or seek provisions, encouraged them again through a friendly reception, as well as a small gift, and also frequently presented the common native with some Tobacco and a dram; in order to keep them in good spirits thereby, and thereby to achieve the objective of your Right Honorable Worships and the interests that the Honorable Company has in that highly important work; likewise the undersigned did also not fail to go in person frequently into the forest in order, in surveying the mountains, hills, rivers, streams, and valleys etc., to take ocular in- -spection himself whether his subordinates, regarding the spices and the felling of their trees, acted according to the tenor of the esteemed Instruction of your Right Honorable Worships; wherefore, the Commission now being completed, the undersigned has the Honor to report to your Right Honorable Worships what occurred from the beginning to the end of the aforesaid spice inspection and Extirpation and was performed in the master's service. For the rest, for the sake of brevity, referring to the daily journal kept by the under- -signed and accompanying this, Only noting here that around the mountains and valleys specified below, of that so harmful crop there has been felled and destroyed, to wit: Clove Clove Nut Nut fruit Plant fruit Plant at the river Lippe Papoea - ditto ditto Mankudua. at the river Sowaija. ditto Bia sone at the River Pollas on the newly discovered mountain Naffo - - - - - - - - - - - - —: —: 2637: 8364: — near the river lente wama - - - - - - - - - - - - - 8: 42: 20: 53: — batoe goening - - - - - - - - - - - - - - ditto Blata Babeat - - - - - - - - - - - - - - - 28: 33: 44: 67: — ditto Niewerts — 4: —: —: —: solannij ditto lomber - - - - - - - - - - - - - - - - —: — on the mountain Nambo Sewaijang felling 1771 ditto rock. amounting to on the mountain valentij. ditto Pankita. a new mountain in strait patientie near the river Walenti. - - - —: —: 543: 1473: — the river manarij ditto rato on the islet Sombelle at the river oailong on a newly discovered mountain at the river Timlong - . - - - - - - - 393: 834: — at the stream mekko river gilalang in strait Patientie at the river Prabat ditto Salegit stream gittij. and malobago a still unknown stream named Baroe a stream Baroe Batirie on a new mountain ditto ditto at the stream batoe batirie ditto kajoe lakka ditto Tachirie at the river Boengi boelang ditto near the river Boeijaija - - - - - - - - - - - - —: —: 154: 578: — at the stream batoe batirie a newly discovered Mountain near the river Corra Corra. . . _: 739: 106: 389: — ditto marij tousa - - - - - - - - - - - - 4: 222:—: — on the Islet ditto - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 5: 5: —: — mamang Sum - - 1262: 86271: 17507: 4173: — 661:266:—: 66: 125: —: 17: 28:— 22: 47: — -: 886: 2329:— 3: 1:— —: 4175: 8902: — 3: 517: 1086:— 5: 55: 27: 89: — 4: 6:-½ 31: — 7/99: 70: 399:- 3: 17: 826: 1496:— 79: 2160: 1184: 3325:— 76: 3642:—: – 2: 16: —. — - — 186: 51674: 82: 674: —„ 28: 1122: —: —:— 1: 651: 16: 15: — 13: 1455: 82: 241:— 16: 235: 95: 63: — —: 962: 2576:— -- -. 15: 255: —: — - – – – - - - 21: 411: 11: 5:— — 1: 71: 329: — - - - - - - - - - - - 49: 2525:1933: 2880:— -7: 60: —: — – – – – – – 20: 1165: —: — –––– 91: 7410:—: — 1: 133: – – – – - - - - - 2200: 36:2: — – – – – – – – – – – – – – - 136: 2374: —: — 1: 136: 13: 35:— 4: 7: 6: 24: 6 14 14: 111: 2: 30: —: — 2: 3: 7
Dutch transcription
137 3: den 19: October _:o anijskorn. . Compendieux Berigt no„ „pens de specerij Extirpatie gedaan op de Landen en Districten van den koning van Batchian door den ondergetekende overgelevert Aanden wel Edelen Agtbaren heer Paulus Iacob Valckenaer Gouverneur en Directeur benevens Den Raad der Moluccos. Wel Edele Agtbare Heer en Heeren. Nademaal den nedrigen Teekenaar op den 1:e der maand october des verledenen Iaars, door den op ontboden Commissiant, den vaandrig„ Iacob Andries Roksien, op de g'eerde ordre van uw wel Edele Agtb:s behoorlijk transport erlangt hadde, van 's Comp:s rand„ „soen en andere effecten volgens de daar van opgezonde Jnventaris als mede van een schriftelijke Jnstructie tot zijn narigt: zoo heeft den nedrigen teekenaer niet in gebreeke gebleven, zoo dra den evengem: vaandrig dE: Roksien van daar vertrokken was, deszelfs onderhorigen bestaande in Twee Corporaals en vijf gemeene Europeese militairen benevens Agt Ternaatse burgers en Agt laboureesen, mitsgaders de Batchiansche hulp troupen ingevolge de ge-eerde ordre bij gem: schriftelijke Jnstructie ter nedergesteld, aanstonds in trouppen te verdeelen, en na den bosch te verzenden, mitsgaders allen vlijt en iever aan te wenden, omme de hem opgedrage commissie met de uitterste oplettendheid en accuratesse ter uitvoer te brengen, ende te doen brengen; Dien„ „halven heeft den ondergetekende verscheide maalen met de Jnlandsche Hoofden des skonings gecommitteerden vergadering gehouden, en dezelve, wanneer zij onwillig scheenen of met haar volk van't werk afgingen onder voor „wendsel van zagoe te willen kloppen of mondkost te zoeken door een vriende„ „lijke onthaling, als, mede een gering geschenkje weder aande moedigt, als mede de gemeene inlander dikwils door wat Tobak en een soopje be„ „schenkt; omme dezelve daar door aan een soettijntje te houden, en hier door 'toogmerk van uwelEd: Agtb: ende belangens zoo d' E: Comp:e in dat Hoog„ wigtigen werk heeft te bereiken, van 'sgelijken heeft den ondergeteekende ook niet ingebreeke gebleven, inperzoon dikwils inde bosch te gaan ten fine in visiteering der bergen heuvels rivieren spruiten en vallijen &„a zelfs oculaire in spectie te neemen of door deszelfs onderhorige, omtrent de spacarijen en het „ „ op de berg valentij. - - - - _„o Pankita.- -- „ een nieuwe berg in straat patientie bij de rivier Walenti. - - - —: —: 543: 1473: — „'t rivier manarij- _:o rato -- - op 't bilantje Sombelle - aan 't riviere oailong - - - – – – – – – op een nieuw ontdekte berg aan de rivier Timlong - . - - - - - - - 393: 834: — aan 't spruitje mekko - - -- „ revier gilalang in straat Patientie - aan 't revier Prabat - - - - _:o Salegit - - - spruntje gittij. en„ malobago - - „ een nog onbekende sprunt Baroe gen:t - - - - - - „ een spruit Baroe Batirie - - - - - - - - - - op „ nieuw berg - — -- _„o _„o aan 't spruitje batoe batirie - - - - - - - „ „ _:o kajoe lakka - - - - - zaul. ƒ „ „ _„o Tachirie - aan de rivier Boengi boelang - - - - - „ _„o „ bij de rivier Boeijaija - - - - - - - - - - - - —: —: 154: 578: — aan 't spruit batoe batirie - - - - - - - - - - - - - - - „ een nieuw ontbekte Berg omtrent de rivier Corra Corra. . . _: 739: 106: 389: — _„o marij tousa - - - - - - - - - - - - 4: 222:—: — op 't Eilandje _:o - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 5: 5: —: — „ mamang - . . ---- Somma - - 1262: 86271: 17507: 4173: — 661:266:—: 66: 125: —: 17: 28:— 22: 47: — -: 886: 2329:— 3: 1:— —: 4175: 8902: — 3: 517: 1086:— 5: 55: 27: 89: — 4: 6:-½ - - - - - - - - 31: — 7/99: 70: 399:- 3: 17: 826: 1496:— 79: 2160: 1184: 3325:— – – – – - - - - - - - 76: 3642:—: – 2: 16: —. — - — 186: 51674: 82: 674: —„ 28: 1122: —: —:— 1: 651: 16: 15: — 13: 1455: 82: 241:— 16: 235: 95: 63: — —: 962: 2576:— -- -. 15: 255: —: — - – – – - - - 21: 411: 11: 5:— — 1: 71: 329: — - - - - - - - - - - - 49: 2525:1933: 2880:— -7: 60: —: — – – – – – – 20: 1165: —: — –––– 91: 7410:—: — 1: 133: – – – – - - - - - 2200: 36:2: — – – – – – – – – – – – – – - 136: 2374: —: — 1: 136: 13: 35:— omvellen derzelver boomen na den teneur der g'eerde Instructie van uwelEd: Agtb: gehandelt wierd; weshalven dan nu de Commissie volbragt zijnde, den ondergeteekende de Eer heeft, uw wel Edele Agtb: te rapporteeren, wat 'er van den beginne tot het einde der voorsz: t specerij visite en Extirpatie voorgevallen en in smeesters dienst verrigt is. Voor 't overige zig kortsheids halven refereerende aan het door den onderge„ „teekende gehoudende en dezen mede verzellende dag verhaal Eenlijk hier noteerende dat 'er omstreex de hier onder gespecificeerde bergen en vallijen van dat zoo schadelijk gewasch is omgevelt en vermelt te weten: Nagul nagul Noten vrugt Tel: vrugt Tel bij de rivier Lippe Papoea - _:o „ „ _„o Mankudua. „ „ „ „ aan „ rivier Sowaija. „ _:o Bia sone - - - - - - - - - - - - - - -- aan de Revier Pollas -- op de nieuw ontdekte berg Naffo - – – – – – – – – – – - —: —: 2637: 8364: — bij 't rivier lente wama - - - - - - - - - - - - - - - 8: 42: 20: 53: — batoe goening - - - - - - - - - - - - - - _:o Blata Babeat - - - - - - - - - - - - - - - 28: 33: 44: 67: — _„o Niewerts — 4: —: —: —: „ solannij -- _:o lomber - - - - - - - - - - - - - - - - —: — op de berg Nambo - - - - - - - - - - - - - „ Sewaijang - - - - - - - - - - - - - omvellen 1771 : - – – - - - - - - - - -- - -– – – - - - - 4: 7: 6: 24: 6 14 - - - - 14: 111: : – – . – - – 2: 30: —: — 2: . . . 3: – – – – – – – – – – – – – – – – – – – - - -- - --- - - - -. - - - - -. - -- -- - - - - - . . . . - - -- -- - - - - - - – – --- ---: -– – – – – – – - — - „ „ _:o rots. - „ „ „ „ - - : bedragende 7
English
139 19 October Brought forward. . . . . rd: 21: 42: 31:½. 2½. 5: 6. 1770: 31 December: spent on tobacco for the natives in these two months.- - - 1771: 1 January: delivered to the native chiefs at the celebration of the New Year for their shown willingness „ —: —: 5: 1: —: —: 2. 28 February: for reporting spice growth - - - - „ 5: 24: 2: — —½ 1: — the same: in these 2 months on tobacco for the native „ 2: 24: —: —: —: —:— 1 March: during an inspection of the troops - - - - - - - - - - - - „ 1:30: 4: —: —: —:— 5 the same: to two guides for encouragement - - - - - „ —: —: —: —:—: 2: 2. 17 April: to several Alfoors who discovered a new clove mountain at the Timilong river - - - - - - - „ 5: —: 3:—½. —: —: — in these two months on tobacco for the willing native- -- - „ „ 2:—:—:—:—: —:— 1 May: for discovering a new mountain with cloves „ 5:—: 1: ½. —: — 1. 10 July: on the occasion of the arrival of the King's commissioners, delivered to them at their request one roll of copper wire „ 4: 16:—:—:—:—:— 17 the same: upon the discovery of spice growth, to the discoverers : - - - - - - - - - - - - - - - - „ 5: —: —: —:—:—:— the same: to the same at their reception, as well as to the native troops for further encouragement - - - „ —: — 12: — —½. —: — the same: in the afternoon during an assembly held - - - „ 1: —: 2: — 1/2: —: —: 19 August: during an inspection of the troops, to the discoverers of the spices - - - - - - - - - „ 5: —: 2:½. —: —:— -- 2 September: for making known the new work and the stream named Saul - - - - - - - - - „ 10:—:—:—:—:—:— 6 the same: for tobacco - – – –––„ —:36:—:—: —: —:— 2 October: to the general troops upon completed work „ —: —: 15:—: —: —:— the same: spent on tobacco during the entire extirpation, beyond what was noted. . . „ 4: —: —: —:—:—:— Paid in cash for the hire of proas. for eleven [illegible] from Ternate, which fetched the rations for the „ 5: 24: a hired proa that was employed from 1 October to the last of December as a troop proa . - „ 4: 24: proa with which the rations were brought to the troops - - - - - 3: 36: proa with which the undersigned inspected the extirpation work twice. . . „ 5:— proa and 10 hirelings who fetched the rations for the months of January, February, and March from Ternate - - - - - - - - .„ 7:24 proa that served as a troop proa for the three aforementioned months „ 4: 42: 1770. 1 October: received. . . . . . r:s 100: —:s 41: 52: 1770: 7 October: for provisions and arrack to the troops on the occasion of their departing into the forest in two troops. - . . . rd:s 2: 30: 10: —: —: —: — 8 the same: upon the arrival of the Batjan commissioners, duly entertained them and, for encouragement, delivered to them at their request. - - - -„ —: —: 4: —: 1:—:— the same: to a certain Alfoor who pointed out a new mountain with nutmeg trees. - 5: —:—½. ½. 1: 1. to several willing Alfoors who discover new work - - 2:—: —:—:½ 2: 2: - - - -- „ to two malims or guides - - - - - - „ —: — 1: —: —: — 2: in this month spent on tobacco for the natives - - - - - - - - - - - - - - - -- 2:24: —: —: —: —„— 5 November: upon the overturning of a proa, provisions spoiled and otherwise lost. . . „ 8:24: 12:—: — 1: 1: 13 the same: during an inspection of the troops in the Patience Strait „ 1: 24:—:—:—:—:— the same: for tobacco distributed to the natives – „ —: 36:—: —:—:—:— 21 the same: during an assembly held with the King's Commissioners „ 1: 2: 2: —. —:— the same: to a malim for his loyal conduct - - - :- „ —:— 1:—½: 1:— Brought forward. . . rd: 21: 12: 31: ½ 2½. 5: 6. proa with which the three-monthly rations were brought to the extirpators „ 3: 36: proa with which the undersigned inspected the extirpation work - - - - - - - -„ 2:24: proa and ten hirelings who fetched the rations for the months of April, May, and June from Ternate. - - - - „ 10:— 1 proa [illegible] until the end of [illegible] 8: 6: proa that brought the rations to the extirpators during the five aforementioned months - - - 6:12: proa with which the extirpation work was inspected five times. - - „ 7: 24: as above Rd:s 100: - 41:52. Total. . . . rd: 146: 28: 76: 3: 2½: 8. 11. thus disbursed more than received. . . „ 46: 28: 76: 3: 3½ —:— and received more than disbursed. -- . . 33: 41. Brought forward rd: 100: — 41:52. At the bottom was written: Ternate Orange, 18 October A:o 1771. Signed was: J: S: Agaatsz. Account Current of such cash, Company's goods, and beeswax as were delivered to the undersigned for further accounting, and in the following manner partly brought back, partly consumed, and also advanced by the same, namely amounting together to a considerable number of 146813 trees of the kind While the humble subscriber takes the liberty to respectfully request Your Honorable Worships that he may be paid from the Company's treasury the wages of four hirelings, each at 6 stivers per day, who from 1 October of the past year until the 15th of this month, for as long as the commission lasted, were employed for carrying baggage and otherwise, amounting to a sum of One hundred and ninety rixdollars, item also 46 rixdollars and 28 stivers which the undersigned, above the cash received, has consumed during this entire expedition in the most frugal manner, as well as that there may be refunded to him 3½ pieces of common bleached Guinees and 3 pieces of broad bleached mooris, together with 76 cans of arrack, which, for lack of the Company's cash and linens, were likewise successively spent to facilitate and ensure the success of this so highly important work, all to be observed in the accompanying Account Current. Lastly, the subscriber prays that he may be discharged from all further accountability for the cash and other Company's effects received during this expedition. Wherewith hoping that I shall have accomplished this commission entrusted to me to the satisfaction of Your Honorable Worships, on which account I take the liberty with all
Dutch transcription
139 den 19: October P=r Transport. . . . . rd: 21: 42: 31:½. 2½. 5: 6. 1770: 31: xber: in deze twee maanden aan de inlanders aan Tobak verspendeert.- - - 1771: 1: Jann: bij het vieren van 't nieuwe Jaar aande Jnlandse hoofden voor haar betoonde bereidwilligheid afgegaven „ —: —: 5: 1: —: —: 2. 28: febr: voor het aangeven van specerijen gewasch - - - - „ 5: 24: 2: — —½ 1: — „ _:o deze 2: maanden aan Tobak voorden Jnlander „ 2: 24: —: —: —: —:— 1:30: 4: —: —: —:— 1: maart bij een gedaane troupsvisite - - - - - - - - - - - - „ 5: _:o aan twee wegwijzers tot animering - - - - - „ —: —: —: —:—: 2: 2. 17: april aan eenige alfoereesen die aan 't rivier Timilong 5: —: 3:—½. —: —: — nieuwe nagelberg ontdekt - - - - - - - „ in deze twee maanden aan Tobak aan de „ „ 2:—:—:—:—: —:— willigen Inlander- -- - 1: meij voor 't ontdekken van een nieuw berg met nagulen „ 5:—: 1: ½. —: — 1. „ 10: Julij ter gelegentheid 's konings gecommitteerdens quamen op haar verzoek aan dezelve afgegeven 4: 16:—:—:—:—:— Een rol kooperdraad „ 17: _:o bij ontdekking van specerij gewasch aan de ontdekkers : - - - - - - - - - - - - - - - - „ 5: —: —: —:—:—:— _:o aandezelve bij haar onthaal benevens het in„ lands troups volk tot verder aanmoediging - - - „ —: — 12: — —½. —: — _:o 's namiddags bij een gehoudene vergadering - - - „ 1: —: 2: — 1/2: —: —: 19: Aug: bij een gedaane troupsvisite aan ontdekkers der specerijen - - - - - - - - - „ 5: —: 2:½. —: —:— -- „ 2: 7ber: voor 't bekent maken van het nieude werk en de spruit genaamt Saul - - - - - - - - - „ 10:—:—:—:—:—:— 6: _:o aan Tobak - – – –––„ —:36:—:—: —: —:— 2: 8ber: aan het generaale Troups volk bij gedaan werk „ —: —: 15:—: —: —:— _:o geduurende de geheele Extirpatie nogt buiten 't genoteerde aan tobak nog verspendeert. . . „ 4: —: —: —:—:—:— Voor 't huuren van Prauwen contant Betaalt. voor Elf heiter maaas onder med: 9ber: van Tearaten, dewelke de randsoen voor de gehaalt. - „ 5: 24: . een huur prauw die van p:mo 8ber: tot ult:o xber: voor een troups prauw g'emploijeert geworden . - „ 4: 24: prauw met dewelke het randsoen de Naar de troupen gebragt is - - - - - 3: 36: „ prauw waarmede den ondergetekende twee maalen het extirpatie werk gevisenteert. . . „ 5:— prauw en 10: huurlingen dewelke de randsoen voor de maanden Jann: februarij en maart van Ternaten - - - - - - - - .„ 7:24 „ prauw die de drie evengem: maanden tot 1770. 1: 8ber: ontfangen. . . . . . r:s 100: —:s 41: 52: 1770: 7: 8ber: aan mondkost en arak aan 't troupsvolk ter gelegentheid dezelve een troupsprauw gedient heeft 4: 42: „ - in twee troupen na de bosch gingen. -. „ prauw met dewelke het drie maande„ . . rd:s 2: 30: 10: —: —: —: — 8: _:o bij arrivement der Batchianse gecommitt: lijkse randsoen naar d'Extirpateurs gebragt is„ 3: 36: dezelve behoorlijk onthaalt en tot aanmoedi„ prauw met dewelke den onderget: het Extir„ ging op haar verzoek afgegeven. - - - -„ —: —: 4: —: 1:—:— patie werk gevisenteert - - - - - - - -„ 2:24: :oaan zeker alfoerees die een nieuwe berg met prauw en tien huurlingen dewelke het rand„ note boomen aangewezen. - 5: —:—½. ½. 1: 1. soen voor de maanden April Meij en Junij van aan eenige willige affoeren die nieuw werk 10:— Ternaten gehaalt hebben. - - - - „ ontdekken - - 2:—: —:—:½ 2: 2: - - - -- „ 1 paauws goen Coijcapail tot ult:o been tot en trouw aan twee malims of wegwijzers - - - - - - „ —: — 1: —: —: — 2: 8: 6: in deze maand aan tobak aande Jnlanders ver„ prauw de vijf gem: maanden het randsoen naar de Ex„ spendeert - - - - - - - - - - - - - - - -- 2:24: —: —: —: —„— 6:12: tirpateurs gebragt heeft - - - 5: Nov: bij 't omkeeren van een paauw aan mondkost prauw met dewelke vijf keeren het Extirpatie bedorven als andersints verloren geraakt. . . „ 8:24: 12:—: — 1: 1: werk gevisenteert. - - „ 7: 24: 13: _:o bij een gedane troups visite in der straat patientie „ 1: 24:—:—:—:—:— als boven Rd:s 100: - 41:52. _:o aande tobak aan den inlanders uitgereikt – „ —: 36:—: —:—:—:— Telt. . . . rd: 146: 28: 76: 3: 2½: 8. 11. „ 21: _:o bij een gehoudene vergadering met 'skonings Commiss:s„ 1: 2: 2: —. —:— dus meerder verstrekt den ontfangen. . . „ 46: 28: 76: 3: 3½ —:— „ _:o aan een malim voor zijn trouw gedrag - - - :- en meerder ontfangen dan verstrekt. „ —:— 1:—½: 1:— /:onderstond:/ Ternaten orange den 18:e october A:o 1771: /:was getekend:/ J: S: Agaatsz. Transporteere. . . rd: 21: 12: 31: ½ 2½. 5: 6. -- . . 33: 41. Transporteere rd: 100: — 41:52. Reekening Courant van zodanige Contanten 's Comp:s goederen en wasmeer als 'er aan den ondergeteekende tot nadere verantwoording zijn verstrekt en op de na volgende maniere, deels wederom aangebragt deels verbruikt, als ook door denzelven verschoten zijn te weten bedragende te samen een aan merkelijk getal van 146813: boomen inzoort Verwijl den nedrigen Teekenaar de vrijheid gebruikt uw welEd: Agtb: tef „fens submissie te verzoeken, dat hem uit 's Comp: Cassa mag voldaan weren het loon van vier huurlingen ieder â 6: stver: 'sdaags, die van den 1:e october Ao p: tot den 15:e dezer al zo lange Commissie geduurt tot het dragen van Bagagie als anderzints ge-omploijeert zijn, bedragen, „de een somma van rijxd:s Een hondert en negentig, item nog rd:s ses en veertig en agt en twintig stuivers die den ondergeteekende boven de ontfangene Contanten geduurende deze geheele togt op 't me„ „nagieuste heeft verbruikt als mede dat hem gerestitueert mag werden 3½. p:s guinees gem: gebl: en 3: p:s moeris br: bl: mitsgaders 76: kann: arak die bij gebrek van sComp:s Contanten en lijwaten almede tot faciliteering en succes van dit zoo hoogst aangeleegen werk successivelijk zijn verspendeert alles te beoogen bij de hier nevens leggende reecq: Courant. Laastelijk smeekt den teekenaar dat hij mag ontheft werden van alle verdere verantwoording van de geduurende deze togt ontfangene Contanten en andere 'sComp:s Effecten. Waar mede verhopende dat deze mij aanbetrouwde Commissie ten genoegen van uwwel Ed: Agtb: zal hebben volbragt, weswegen de vrijheid gebruike mij met all
English
to subscribe with the requisite respect and esteem. Was signed below: Honorable, highly esteemed Lord and Gentlemen, your Honorable and highly esteemed sirs obedient and faithfully bound servant. Was signed: P: P: Agaats. In the margin: Ternate, the 18th of October, Anno 1771. Carried forward: rd:s 100: — 41: 52: Disbursed 141 the 19th of October Taking of the oath by Agaats and the subordinate extirpators. Discussion concerning the requests of Agaats and the granting of the same as attached. Large number of the mentioned spice trees. And it having appeared therein that in the aforementioned region there were extirpated 1262 fruit-bearing and 86271 young clove trees, as well as 17507 fruit-bearing and 41773 young nutmeg trees, or in total an uncommonly large number of 146813 spice trees of all sorts; and that all these trees were felled between the 1st of October 1770 and the 9th of this month, that is during the time that the extirpation work, since the departure of Ensign Rokzien, was conducted under the supervision of Sergeant Agaats alone; the said sergeant was therefore summoned to enter the council chamber, where he was asked by the Governor whether he was prepared to confirm under oath that he had truthfully reported and made known the number of felled spice trees. Which being answered with yes, the oath was first taken into the hands of the Governor by him, and thereafter by the non-commissioned officers and common extirpators, as well by the European soldiers as by the hired native burghers and Labuha natives, after the non-commissioned officers, upon prior inquiry, had testified affirmatively that they were in a position to confirm by solemn oath that they had faithfully noted the extirpated spice trees in their daily reports; the common soldiers testifying that they had conscientiously reported all the destroyed spice trees, and had also burned the found fruit, both ripe and unripe, and had cleaved the stumps of the felled trees crosswise. After which, having deliberated on the requests made in the aforementioned report, it was approved to disburse to the said Commissioner, from the Company treasury, the wages of four hirelings who were employed for carrying baggage and other services from the 1st of October of the past year until the 9th of this month, when this commission came to an end; at 6 stivers a day for each, or amounting together to a sum of 187: rd:s—. Likewise it was approved to confirm the current account submitted by the Commissioner and on that account to reimburse him from the treasury the sum of rd:s 46: 28: which he has spent in excess of the cash received by him. Provided that there shall first be deducted from this a sum of four rix-dollars and sixteen stivers, which in the said account was entered for a roll of copper wire that was delivered to the deputies of the King of Bacan; since the Council was of the opinion that the aforementioned Commissioner was not qualified to make gifts of such a nature on his own authority. Finally it was also agreed to have delivered to him 3½ pieces of common bleached Coast guinees, 3 pieces of bleached morris, and 76 jugs of arrack api. Because these drinks and linens were also partly gifted and delivered by him to various natives who discovered new spice areas for our people, and also partly, in excess of the quantity he received, consumed by him in entertaining native dignitaries. While it was furthermore agreed to discharge the Commissioner from all further accounting for the cash and other Company goods received during this expedition, but on the other hand to require him to return 33 pieces of chopping axes and 41 pieces of parangs or clearing knives which he retained from the number received by him. Subsequently, upon the Commissioner's persistent request, it was approved to return to him the due rations of 1 sergeant, two corporals, and thirteen common soldiers and burghers, which he had advanced to the said men from the first of July until the 9th of this month, and thus for the duration of three months and nine days. Likewise, to pay from the Company treasury to eight burghers who helped complete the extirpation work their hire wages, at 6 stivers a day for each, calculated from the first of March of the past year until the middle of October of this year. It being at the same time approved to pay these same hire wages to eight Labuha natives, who also assisted in this work from the 24th of March until the 23rd of September of the past year, when they stopped in order to fetch provisions, and subsequently from the 6th of October of the past year until the 9th of this month, when these people again helped bring the extirpation work to its completion. Everything amounting to the sum of rd:s 1147: —. Just as it was at the same time agreed to grant to the aforementioned Commissioner, together with his subordinate soldiers, in addition to the rations received, the
Dutch transcription
e vereischte respect en Eerbied te onderschrijven. /:onderstond:/ welEd: Agtb: Heer en Heeren /: unwel Ed: Agtbs gehoorzamen en trouw schuldigen Dienaar /:was geteekend:) P: P: Agaats /:in margine:/ Ternaten den 18:' october A:o 1771. e 1:36:—:—:—:—: — F. s F rs v 3 1771 P=r Transport. . - . rd:s 100: — 41: 52: „ Verschooten H: 141 den 19: October aflegging van den Eed door Agaats, en de mindere Extirpateurs Gesprek over de verzoeken van Agaate en het toestaen van dezelve hier nevens Ende daar bij gebleeken zijnde, dat er in voorschreeven landstreek uitgeroert waaren 1262: vrugt en 86271: tel Nagelboomen, benevens 17507: vrugt en 41773: lel Noote boomen, of in 't geheel een ongemeen groot getal van Groot getal dr vermelde speribomen 146813: specerijboomen inzoort; En dat alle deeze Boomen omgevelt waren sedert den 1:e october 1770: tot den 9:e dezer, dat is gedurende den tijd dat het oxtir„ „patie werk, sedert het vertrek van den vendrig Rok „zien, onder het opzigt vanden sergeant Agaats al„ leen is verrigt; zoo liet men genoemden sergeant in de vergaderzaal komen, alwaar hem door den Heer gou„ „verneur is afgevraagt, of hij bereid was met eede te bevestigen, dat hij het getal der omgevelde specerij boomen na waarheid had opgegeven, en bekent gestelt het welk met Iaa beantwoord zinde, wierd voor af door hem en daar na door de onder officiers en gemeene Extirpateurs, zoo wel door de Europeese Militairen, als door de gehuurde inlandse Burgers, en Laboereesen, den Eed aan handen van den Heer Gouverneur afgelegt, na dat de onder officiers, op voorgaande afvrage, bevestigenden wijze hadden betuigt, dat zij zig in staat bevonden met solemneele eede te bekragtigen, de uit geroeide specerijboomen bij hunne dagelijkse rap„ „porten getrouwelijk te hebben genoteert; Betuigende de gemeene Militairen, alle de vernielde specerijboomen na gemoede opgegeeven, mitsgaders de gevonden vrugt„ zoo rijpe als onrijpe, verbrand, en de stompen der omgevelde boomen in't kruis door klooft te hebben Waar na gedelibereert zijnde over de bij voorschreve Berigt gedaane verzoeken; zoo is goedgevonden aan ge„ „noemden Commissiant, uit 'sComp:s Cassa, te laten verstrekken het Loon van vier Htuurlingen, die tot het dragen van Bagagie en andere diensten zijn gebruik„ sedert den 1:e october Anno passati, tot den 9:e dezer, toen deze Commissie een emde heeft genomen; â 6: stuivers daags voor ieder, of te zamen bedragende eene somma van 187: rd:s— Gelijk mede wierd goedgevonden te approbeeren des Commissiants overgelegde Reekening Courant en hem uit dien hoofde int Cassa te laten rembourseeren een somma van rd:s 46: 28:, die hij meer heeft uit gegeven, als de door hem ontfangene Contanten hebben bedragen Mits dat daar van bevorens zal werden afgetrokken eene somma van vier rijxdaalders, en sestien stuivers, die bij genoemde Reekening zijn opgebragt voor een rol koperdraad dat aan de ge„ „committeerden vanden koning van Batchian is af„ gegeeven; nademaal den Raad van sentiment was de dat 1771 143 den 19: October dat meergenoemde Comissiant niet gequalificeert is, om, op zijn eigen auctoriteit, geschenken te doen van dusdagige natuur. Eijnde nog verstaan aan hem te laten afgeeven 3½. p:s guinees gem: gebl: cust 3:– „ Moerissen brbl: „en 76: kann: Arak Api Uit hoofde deeze drank en Lijwaten meede gedeeltelijk door hem zijn ver-eert en afgegeeven aan diverse inlanders, die nieuwe specerij plaatsen aande onzen hebben ontdekt, en ook gedeeltelijk, boven de quanti„ „teit die hij ontfangen heeft, door denzelven zijn ver„ bruikt bij het onthaal van Jnlandse grooten. Terwijl nog verstaan wierd den Commissiant te ont„ „heffen van alle verdere verantwoordinge, vande ge„ „durende dezen socht ontfangene Contanten, en andere Comp:s effecten, dog daar en tegen door den zelven te laten restitueeren 33: p:s kapbeilen en 41: „ bedakken of parings die hij van 't getal dat door hem is ontfangen, heeft overgehouden. Vervolgens is, op des Commissiants aanhondend ver„ „zoek, goedgevonden, aan hem terug te laten geeven, de te goed hebbende randsoenen van 1: sergeant, twee Corporaals en dertien gemeene Militairen en burgers die hij zedert Primo Julij tot den 9:e dezer, en dus ge„ „durende den tijd van drie maanden en negen dagen aan genoemde manschap heeft voor uit verstrekt. zoo mede, om aan agtburgers die het Extirpatie werk hebben helpen volvoeren, ui't sComp:s Cassa te laten voldoen het huurloon, â 6: stuivers daags voor ieder, gerekent van primo Maart anni passati tot medio october dezes Jaars. zijnde teffens goedgevonden dit zelve huurloon te laten betaalen aan agt Laboereesen, die dit werk mede hebben bij gewoond van den 24:' Maart, tot den 23: september van 't gepasseerde Jaar, toen de„ „zelve zijn uitgescheiden om mondkost te haalen, en vervolgens vanden 6: october anni passati, tot den 9:e dezer, wanneer deze menschen het extia patie werk wederom tot aan het eijnde toe hebben helpen volbrengen Alles ten bedragen van rd:s 1147: — Gelijk teffens wierd verstaan, aan meer„ „gemelde Commissiant, benevens zijne onder„ „horige militairen, boven de genotene randsoenen de 1711 tot
English
145 the 19: October Discovery of new and hidden spice locations on Batchian. Evidence of smuggling in spices. Suspicion on the Lord of Batchian concerning this. Continued obstinacy of Batchian's King in moving to Laboea. To keep this before the Prince's eyes. to grant, as an extra gratuity, following previous examples, the ordinary board money from the beginning of the extirpation until their return here. Finally, the Lord Governor made known to the Council Members how, upon reading the Daily Register, he had noticed that on this Batchian Extirpation expedition not only had several new and hidden spice locations, of both Clove and Nutmeg trees, been discovered, but that these had also, to his satisfaction, been cleared of the spice growth as much as possible through the diligence of the extirpator. Which being also found to be such by the Members of this Council, it was resolved to keep a record of this, and at the same time to make known how, in addition, it appears from the Daily Register that the Extirpators on the 19:th August last, upon discovering a new spice location, also detected a path along which the spice thieves bring this growth down from the mountains to the sea beach; notches having been cut into the Nutmeg trees on both sides at that place, just as the natives are accustomed to do in the coconut trees, in order to gather the fruits more easily in such manner. And according to the testimony of the aforementioned Agaats, the King of Batchian is heavily suspected of being guilty of conducting this punishable trade himself, who was said to use one of his slaves, by the name of Toewe, for that smuggling. Which having been discussed at length, it was unanimously agreed to hold before that prince's eyes, on a suitable occasion, that he lay under suspicion of driving forbidden trade in spices, and at the same time to admonish him to turn away from such evil ways, in order thus to prevent being regarded and punished by Their High Noble Excellencies as a perjurer and breaker of sworn Contracts. To conclude this matter it is further considered useful to record here that the aforementioned Batchian Resident makes known by his Daily Register how, not long ago, he made strong representations to the Grandees of that Island to persuade their King to come and live at Laboea again; who had replied thereto that their prince had sworn all too heavy an Oath never to take up his residence there again, 1771 147 the 19: October 1771 Completed Commission to the Papuan Islands. Production of a report concerning the completed Commission. Observation that Hemmekam had better remained on his vessel. Evidence of the Commissioners' good performances. The Commissioners should also have opposed the adjacent appointment. Resumption and reading of that, and various accompanying Papers, which are to be sent for the speculation of Their High Noble Excellencies. and that they did not believe that he would ever break this Oath. Although the known obstinacy of Batchian's King now leaves no reason to think that the power of words or admonitions will ever find so much acceptance with him as to make him abandon this ill-considered intention; it was nevertheless approved to order Batchian's Resident to encourage the King once again on occurring occasions to move to Laboea, without paying heed to his refusals. Thereafter they proceeded to the business concerning the completed Commission to the Papuan islands, to which end a Compendious Report was produced by the Lord Governor, accompanied by a Daily Register, and various other Appendices, drawn up and delivered to His Honour by the junior merchant and Translator Francois Bartholomeus Hemmekam and the chief mate Ian Willemsz Waker, concerning their proceedings during the expedition and Commission to the mentioned islands, in company of the Tidorese Fleet under the Command of the Radja Moeda of Tidor. Which document, together with the Appendices relating thereto, being resumed and read again, it was resolved to offer the same in Copy to Their High Noble Excellencies, while it appeared to the Council from the notes kept by the Commissioners that they had followed the orders contained in the Instructions given to them as much as had been practicable, and had satisfied this Ministry in many respects through their conduct and demonstrated zeal during this expedition; notwithstanding that it was observed that the first Commissioner Hemmekam should have remained on his designated vessel, without transferring on the 15:th June into the Corra Corra of the Radja Moeda, with the intention of arriving all the sooner with that Prince at Salwattij in order to seek provisions there; which action cannot be acquitted of imprudence, since the scouting vessel was at that time virtually surrounded by native craft, and exposed to the undertakings of suspicious and ill-disposed rebels. Just as the Council was also of the opinion that the Commissioners should have prevented in the strongest manner the appointment of the son of the banished petty king of Saijlolo to Capitain Lauwt and chief of that Negorij;
Dutch transcription
1 145 den 19: October ondekking van nieuwe en verhole specerij plaatsen, op Batchian blijk van sluijkhandel in specerijen aanhoudende hardnettigheijt van Laboea Vorst zulks voor ogen te houden suspitie op den H=r van Batchian dien aangaande tot een extra douceur, na vorige exempelen, toe te„ „leggen het gewoone kostgeld, zedert het begin der extirpatie tot hun retour alhier toe Eindelijk gaf de Heer gouverneur de Raadsleeden te konnen, hoe hij bij het leezen van het Dagregister had bemerkt, dat 'er op deze Batchianse Extir„ „patie togt niet alleen verscheide nieuwe en verhoole specerij plaatsen, zoo wel van Nagel als Noote boomen, waaren ontdekt, maar dat dezelve ook, tot zijn genoegen, door de vlijt der extirpateurs zoo veel mogelijk, van het specerij gewas waren gezuivert. Het welk door de Leeden dezes Raads ook dus„ danig bevonden zijnde, wierd verstaan hier van deese aantekening te houden, en teffens bekent te stellen, hoe boven dien bij het Dagregister blijkt, dat de Extirpateurs op den 19:e Augustus Jz:n bij het ontdekken van een nieuwe specerij plaats, ook een weg hebben ontwaart, waar langs de specerij die„ „ven dit gewas, uit het gebergte, tot aan den zee„ „strand afbrengen; zijnde op die plaats, aan weeks„ „kanten der Nooteboomen kerven gekapt, gelijk den inlandsen in de klappusboomen pleeg te doen, om op zulken wijze de vrugten gemakkelijker aftehalen. En is de koning van Batchian, volgens getuigenis van meergenoemde Agaats, zeer verdagt van zig zelfs aan 't pleegen van deezen strafbaren handel schuldig te maken, die gezegt werd een zijner slaven, in na„ „me Toewe, tot die sluikerij te gebruiken. Waar over breetvoerig gesproken zijnde, quam men eenpariglijk over een, om dien vorst, bij voor„ „komende gelegentheid eens voor oogen te houden dat hij onder verdenking lag van verboden handel in specerijen te drijven, en hem teffens te vermanen van zulke quaade weegen aftezien, om dus voor„ „tekomen van als een meineedige en verbreeker der besworene Contracten, door Haar Hoog Edelhee„ „den aangemerkt en gestraft te werden. Ten besluite dezer stof is nog dienstig ge-agt= alhier aan te teekenen, dat meergemelde Batchians Posthouder bij zijn Dag register bekent stelt, hoe hij, niet lang geleeden, sterke instanties heeft gedaan bij de Rijxgrooten van dat Eiland, om hun koning te overreeden van weder op Laboea te komen woonen; die daar op hadden gerepliceert, dat hun vorst een al te zwaare Eed had gedaan van Batchians Koning in het verhuisen na aldaar nooit weer zijn woonplaats te zullen neemen, om en E d 1771 13 147 den 19: October 1771 Volbragte Commissie nae de Papoese Eilanden aanmerking dat Hemmekam wel op zijn bodem had mogen blijven blijk van der Cormissianten goede verrigtingen. „heden te verzenden. Commissanten mede moeten tegengaan en dat zij niet geloopsen dat hij dezen Eed ooit zoude breeken. Hoewel nu de bekende hardnekkigheid van Batchians koning geene reeden overlaat van te denken, dat kragt van woorden of vermaningen immer zoo veel ingang bij zullen vinden om hem van dit onbedagt voorneemen te doen afzien; zoo wierd egter goedge„ „vonden Batchians Posthouder te gelasten, om den koning bij voorkomende gelegentheeden, nogmaals tot het verhuisen na Laboea aantespooren, zonder op zijne weigeringen agt te geeven. Dier na quam men ter besoigne over de volbrag„ Productie van een berigt, wegens de „te Commissie na de Papoese eilanden, ten welken einde door de Heer gouverneur een Compendieus Berigt, wierd geproduceert, verzelt van een Dag„ „register, en diverse andere Bijlagen, opgemaakt en aan zijn Ed: overgelevert door den onderkoopman en Translateur Francois Bartholomeus Hem„ „mekam en den opperstuurman Ian Willemsz Waker, betreffende hunne verrigtingen, geduu„ „rende de togt en Commissie na de genoemde eilanden, ingeselschap van de Tidoreese „ Armade, onder Commando van den Radja Moeda van Tidor resupntie en lecture van dat, en ver„ Welk schriftuur, benevens de daar toe betrekkelijke Bijla„ „gen, geresumeert en nogmaals geleezen zijnde, wierd ver„ die ter speculatie van hujn HoogEdel„ staan dezelve in Copia aan Haar Hoog Edelheeden aantebieden, terwijl den Raad uit de gehoudene aanteekeningen der Commissianten quam te blijken, dat zij lieden de ordres, in de hen mede gegeevene Jn„ „structie vervat, zoo veel doenlijk was geweest, hadden, opgevolgt, en dit Ministerie door hun gehouden ge„ „drag, en betoonden ijver, geduurende deze expeditie, in veele opzigten hadden voldaan; niettegenstaande men aanmerkte, dat de eerste Commissiant Hemmekam op zijn bescheiden bodem had moeten blijven, zonder op den 15:e Junij in de Corra Corra van den Radja Moeda over te stappen, met oogmerk van dieste eerder met dien Prins op salwattij te koomen, om aldaar mond, „kost op te zoeken; welk gedoente niet van onvoorzig„ „tigheid kan vrijgesproken worden, vermits de snuffe„ „laar te dier tijd genoegzaam van inlandse vaartuigen omrigt, en bloot gestelt was aan de ondernemingen van suspecte en quaadgezinde rebellen Gelijk de Raad meede van gevoelen was, dat de Com„ Nevenstaande aanstelling hadelen de „missianten op het kragtigste hadden moeten verhinderen de aanstelling van den soon van het verbannen koningje ten van Saijlolo, tot Capitain Lauwt en hoofd van die Negorij; „scheide daar bij verzellende Papieren kt Welk waar
English
15. 148 the 19th of October 1771 Doubt that the rebels who asked for forgiveness had a sincere intention. Ill-advised compliance of the Radja. The granting of a pardon should not have taken place. to which he was elevated by the Radja Moeda of Tidor, without it appearing that the Commissioners made any effort to advise the said Prince against that promotion. And although the Commissioners are of the opinion that by the agreement entered into with the heads of the rebels of Pattani and Gebe, who submitted to the Radja Moeda, great bloodshed was prevented, and the Company would thereby be freed from great expenses that would otherwise have to be employed for the curb of that scum; it was nevertheless doubted whether the mutineers, at the time they asked the Radja Moeda for forgiveness, indeed had a sincere intention to renounce their piracies, since one had much more reason to think that their submission occurred rather out of fear of the danger that currently hung over their heads, and with the aim of escaping from the hands of their assailants, whom the Commissioners report had landed on the island of Waaijgeeuwe to the number of 1200 men, in order to attack the mutineers in their fortifications. Wherefore the members of this Council were of the opinion that under these circumstances of the time no thought should have been given to granting forgiveness, and that the Commissioners would have done much better if they had stood by their first resolution and had urged the Radja Moeda to have the fortified strongholds of the rebels attacked by the considerable force of the disembarked Tidorese, since the finest opportunity now presented itself to exterminate these ruffians as well as their hiding places, and thus finally to punish them according to their deserts for their committed misdeeds. In addition, it has been possible to perceive from the notes of the Commissioners that the Radja Moeda, during the expedition, exercised far too great a compliance and ill-placed clemency with the rebels, upon whom the Tidorese, if they had meant it seriously, with the help of our people, could now have inflicted such a severe blow that the power would have been taken away from them to undertake new pirate expeditions in the first years to come. It appearing also that, notwithstanding the Commissioners frequently admonished that Prince not to proceed so easily 3: Moeda 16 17: 150 the 19 October 1771 Successful outcome of the expedition, without loss of any of the participants. Some points of usefulness made known herewith. to the granting of pardon and amnesty, he nevertheless repeatedly brushed aside this advice on very frivolous pretexts. When one subsequently came to speak about the noxious air of the Papuan or offshore islands of Nova Guinea, the assembly was of the opinion that this expedition had not only been accomplished fairly successfully and without the loss of any of our people, but that this journey had even been of great use in other respects, since on that occasion some matters were cleared up and brought to light about which one had previously always been in doubt, or had spoken in uncertainty. Wherefore it was approved to set down briefly herewith, extracted from the journal of the Commissioners, all the points serving as proof of the good outcome of this expedition, and of the use and benefit that has flowed from it, in the following manner. Firstly noting that, from the detailed report and daily register of the Commissioners, one may now conclude with certainty that no cloves or nutmegs grow on the so-called Papuan Islands; but indeed on Onin or Woni, situated on the mainland of Nova Guinea, where nutmegs are found, for which reason that place is heavily navigated by the Ceram people and the Papuans of Mixoual, who purchase these fruits there in order to trade them again to Bugis and others. Adding hereto, for the elucidation of this point, that the cloves which it is claimed grow on the islands of Sopij and Djoeffi, situated near Salwatt, are not of the genuine kind, but wild cloves and of no use whatsoever, just as Mr. Valentijn describes this kind in his work on Old and New East Indies, Volume III, Page 196. Secondly, that the Commissioners on this journey have discovered on various occasions that the peoples of Pattani and Gebe are in these times the greatest and worst pirates, who must therefore also be regarded as the causes and principal leaders of the pirate raids of which the Papuans usually bear only the name. Thirdly, the Council is of the opinion that the notes kept by the Commissioners not only contribute much to gaining knowledge of the condition of the Papuan Islands, and of the seas that
Dutch transcription
15. 148 den 19: October 1771 v: twijffelen dat de om vergiffenis verzogte E rebellen, met een op regt voornemen gehad hebben— qualijk nalhikelikheijd van den Radja het verleenen van pardon had niet dienen te geschieden waar toe hij door den Radja Moeda van Tidor is verheeven, zonder dat het blijkt dat de Commissianten hun werk hebben gemaakt om genoemden Prins die Promotie afteraaden. En alschoon de Commissianten van gebagten zijn, dat door de aangegaane overeenkomst met de hoofden der Rebellen van Pattani en gebe, die zig aan den Radja Moeda hebben onderworpen, een groote bloed„ storting voorgekomen, en de Comp: daar door zoude zijn bevrijt van groote kosten, die 'er anderzints tot beteugling van dat schuim aangewend zouden moeten werden; zoo twijffelde men egter of de mui„ „ters ten tijde zij den Radja Moeda om vergiffenis ver„ „zogten, wel een opregt voorneemen hebben gehad om afstand te doen van hunne roverijen, dewijl men veel meer reeden had van te donken dat hunne onder„ „werping eerder is geschied, in't vreese voor het gevaar dat hen thans over het hoofd hing, en met oogmerk om te ontkomen uit de haden van haare bespringers, die de Commissianten berigten, dat ten getalle van 1200:— man op het eiland waaijgeeuwe geland waren, om de Muijters in hunne bentingen aante tas„ „ten. Weshalven de Leeden dezes Raads van gevoelen waren, dat men in deze tijds omstandigheeden om geen verleenen van vergiffenis moest hebben gedagt, en dat de Commissi„ „anten veel beter zouden hebben gedaan, zoo ze, bij hun eerste besluit waren gebleeven en den Radje moeda hadden aangezet, om de versterkte Bentings der Rebellen door de aanzienelijke magt der ontscheepte Tidoreesen te laten attacqueeren, vermits zig nu de schoonste ge„ „legentheid op deed om dit geboefte, zoo wel als hunne schuilnesten uitteroeijen, en dus eindelijk eens voor hunne gepleegde en veldaden na verdiensten te staapfen. Daar en boven heeft men uit de aantekeningen der Commissianten kunnen ontwaren, dat de Radja Moeda, geduurende de togt, eene al te groote inschikkelijkheid, en qualijk geplaatste goedertierendheid heeft gebruikt met de Rebellen, die de Tidoreesen, zoo ze het ernstig hadden gemeent, met behulp der onzen, thans zoo een gevoelige neep hadden kunnen toebrengen, dat hun de mogt wel zoude benomen zijn om in de eerste Jaaren wederom nieuwe rooftogten te onderneemen. Blijken, „de almeede, dat niet tegenstaande de Commissianten dien Prins dikwils hebben vermaant, om zoo ligt Wesselir niet 3: Moeda 16 17: 150 den 19 October 1771 gelutkige uitslag van de oxpeditie, zonder verlies van een der expediteurs eenige van nut zijnde poincten hier nevens bekent gesteld— niet tot het geeven van Pardon en annestie overtegaan, hij deeze raadgevinge egter telkens op zeer frivoole voor„ „wendselen heeft in de wind geslagen. Wanneer men vervolgens over de verderffelijke lugt der Papoese, of der voor eilanden van Nova guinea quam te spreekken, was de vergadering van gevoelen, dat deze expeditie niet alleen tamelijk gelukkig en zonder verlies van een der onzen was volbragt, maar dat deeze Togt zelfs in andere opzigten van veel nut was geweest, vermits bij die gelegentheid som„ „mige zaaken waren op geheldert en aan den dag gebragt, waar over men bevorens altoos in twijffel was ge„ „weest, of in het onzere had gesprooken. Alwarom goedgevonden wierd om alle de Poinc„ „ten, dienende tot bewijs vanden goeden uitslag dezer Ex„ „peditie, en van het nut en voordeel dat daar uit was voortgevloeijt, uit het Journaal der Commis„ „sianten getrokken, bij dezen kortelijk ter neder te stel„ „len, op de navolgende wijze. Eerstelijk noteerende, dat men uit het omstandig Berigt en Dagregister der Commissianten thans wel met zeekerheid mag besluiten, dat 'er op de Cogenaam„ „de Papoese Eilanden geene Nagelen of Nooten groeien; maar wel op onin of woni, gelegen aan de vaste wal van Nova guinea, daar Noote muscatten vallen, alwaarom die plaats sterk bevaren werd door de Cerammers en de Papoeen van Mixoual, die deeze vrugten aldaar inkoopen, om ze aan Boegineesen en an„ „dere wederom te verhandelen. Tot elucidatie van dit Poinct hier nog bij voegende, dat de Nagelen, die men voorgeeft dat op de bij salwatt geleegene Eilanden Sopij en Djoeffi zouden groeijen, niet van de egte zoort, maar wilde Nagelen en van geen het minste gebruik zijn, evengelijk de Heer Va„ „lentijn dit zoort beschrijft in zijn werk van O: en N: Oost Indien III: Deel Pag: 196: — Ten Tweeden, dat de Commissianten op deese togt bij diverse gelegentheeden hebben ontdekt, dat de volkeren van Pattani en gebe, in deeze tijden de grootste en ergste zeerovers zijn, die daarom ook aangemerkt moeten werden als de oorzaaken en voornaamste aanvoerders der rooftogten waar van de Papoeën doorgaans alleen de naam dragen. Ten derden, is de Raad van gedagten, dat de ge„ „houdene aantekeningen der Commissianten niet alleen veel Contribueeren om kennis te krijgen van de gesteltheit der Papoese Eilanden, en der zeeen die vaste deze
English
the 19 October surround these lands, but that their observations are also useful for learning to know the nature and conduct of these islanders, of whom the inhabitants of Salwattij, Waijgeeuw, and Miccouar, from their daily journal, appear to us rather as a stupid and ignorant than as a murderous people, from whom one would not have to fear so much mischief if they were not instructed in evil by the cunning Pattaniers and Gebereesen, and used as executors of their roguish deeds. Fourthly, the applied prudence of the Commissioners, by which they managed to bring the Radja of Killiloehoe in a gentle manner from Salwatti to Tidor, was fully approved, in the expectation that Tidor's king will keep his word and send that Radja here shortly in the company of the Young King of Tidor, so that we, through the apprehension of that wanderer, may have the opportunity to comply with the esteemed orders of the High Government of the Indies, which strictly desires that this Radja shall be sent to Batavia. Fifthly, it was considered that the punishments that had been carried out in the Papuan islands by order of the Radja Moeda of Tidor would at least cause some terror among the rebels and be of benefit to the public. With which objective six Pattaniers, who had incited the people to raids and other hostilities, were beheaded on the 8th of August by order of the said Young King, after the aforementioned settlement of Saijlolo had shortly before been laid in ashes, because the inhabitants of that settlement, at the instigation of Bokki Moestarij, the wife of Jannis, the banished petty king of the aforementioned settlement of Saijlolo, had allied themselves with the rebels of Pattanie and Gebe, and were moreover also guilty of various robberies. For which misdeeds the confiscation of the goods of Bokki Moestarij was also regarded as a good thing, although the Council judged that it would have been even better if this female person had been kept in custody and sent here, in order thus to prevent the evil deeds and hostile plots that she, out of a desire for revenge on account of the banishment of her husband, might still undertake in the course of time. the 19 October Since it appeared to the Council that the Radja Moeda was remaining away rather long, whereas the King of Tidor had promised to send him here in the company of the Radja of Kelliloehoe a few days after the Commissioners, some suspicion and apprehension arose from this that the Radja of Kelliloehoe might well be sent elsewhere or hidden by the Tidorese, and that we would thereby remain deprived of the intention to send him to Batavia; wherefore it was deemed good to help remind Tidor's king of his promise by a friendly note, requesting to hasten the journey of his son and the aforementioned Radja somewhat, under the pretext that we eagerly desired to hear the account of the Young King's deeds during the expedition from him himself, and on that occasion to speak to the Radja of Killiloehoe concerning some points that were laid to his charge. While it was furthermore resolved to reprove the aforementioned Young King of Tidor, upon his arrival, concerning the excessive indulgence he had shown toward the rebels against the advice of the Commissioners, making known to him that he would have better satisfied the Council had he acted somewhat more resolutely, since he had now had the finest opportunity to deprive the ill-disposed, through a fitting punishment, of the power to undertake anything further hostile against the Company or the Tidorese Empire. Likewise it was deemed expedient to make our displeasure known to that Prince concerning his unwillingness to place into our hands the captured people who were at Saijlolo and on the island of Cassim, which reasonable request he rejected on very frivolous pretexts, notwithstanding that our Commissioners had strongly insisted upon it. In continuation of this, it was also deemed good to send over to Amboina at the first opportunity three captured Bouronese, of whom two were delivered from slavery with the help of the Young King, and the third saved himself by fleeing to the Snuffelaar. And whereas the aforementioned Commissioners make known in their daily journal that they inquired everywhere after the captured slave of the former gunner Paulus Schaar, but were unable to learn anything whatsoever in that regard; adding that
Dutch transcription
19 152 den 19 October deeze Landen omringen, maar dat hunne aanmerkin„ „gen ook dienstig zijn om den aart en het bedrijf dezer Eilanders te leeren kennen, waar van ons de in„ „woonders van Salwattij Waijgeeuw en Miccouar, bij hun Dagregister eerder als een Dom en onkundig, dan als een moordadig volk voorkomen, van welk: men zoo veel onheil niet zou hebben te dugten, zoo ze door de listige Pattaniers en gebereesen niet in het quaade wierden onderrigt, en tot uitvoerders gebruikt van hunne schelmstukken. Ten vierden, wierd de aangewvende voorzigtigheid der Commissianten, waar door ze bewerkt hebben, dat de Radja van Killiloehoe, op eene zagte wijze van Salwatti op Tidor is gebragt, vol„ „komen goedgekeurt, in verwagting dat Tidors koning zijn woort zal houden, en dien Radja in geselschap van den Jongen Koning van Tidor binnen korten herwaarts zenden, op dat wij door de opvatting van dien zwerver gelegentheid mogen hebben te voldoen aan de geëerde beveelen der Jndias Hooge Regeering, die volstrekt begeert dat dit Radja na Batavia zal werden verzonden Ten vijfden agte man dat de strafoeffeningen die, op order van den Radja Moeda van Tidor, in de Papoese eilanden waren gedaan, ten minsten eenige schrik in de rebellen, en nut voor het gemeen zouden voortbrengen: Met welk oogmerk ses Pattaniers, die het volk van rooftogten en andere vijandelijkheeden hadden aangezet, op den 8:e Augustus, ter ordre van gemelden Jongen koning zijn onthooft, na dat evengenoemde Negorij Saijlolo kort bevorens in de asse was gelegt, ter rake de inwoonders van die Negorij zig op aanhitzing van Bokki Moestarij, de vrouw van Jannis het verbannen koningje van meergenoemde Negorij saij„ „lolo, met de rebellen van Pattanie en gebe hadden verbonden, en boven dien ook schuldig waren aan diverse roverijen. Om welke enveldaden de verbeurt ver„ „klaring der goederen van Bokki Moestarij mede als een goede zaak wierd aangemerkt, hoewel de raad oordeelde, het nog beter zou zijn geweest dat men dit vrouwsperzoon in hegtenis had ge„ „houden en herwaarts opgezonden, om aldus voor te komen de quade bedrijven, en vijandelijke aanslagen, die zij uit wraakzugt wegens de verbanning van haar man, in 't vervolg van tijd nog zoude kunnen onder„ „neemen. Den D E Vermits 20 den 19 8ber 21. 154 de Tidorlesen wel zal verborgen zijn die Jonge vorst by zijn aankomst te onderhouden over zijne al te grote ge„ „bruikte inschikkelijkheid radja Moeda te kennen te geven Vermits den Raad voor quam, dat de Radja Moeda wat lang weg bleef, daar den koning van Tidor belooft had, den„ „zelven weinige dagen na de Commissianten, in geselschap van bedugting dat kellelochoen Radja door de Radja van Kelliloehoe herwaarts te zullen zenden; zoo kreeg men daar uit eenige agterdogt en bedugting, dat kelliloehoes Radja wel door de Tidoreesen na elders ver„ „zonden, of verborgen zoude kunnen werden, en wij daar door verstooken blijven van het voorneemen om denzelven na Batavia optezenden; alwaarom goedgevonden wierd Tidors koning zijne belofte door een vriende: „lijk briefje te helpen herinneren, met verzoek om de „reis van zijn zoon, en meergenoemde radja, wat te verhaasten, onder voorwendsel, dat wij het verhaal der verrigtingen van den Jongen koning, gedurende de expeditie gaarn van hem zelfs begeerden te verneemen, en bij die occasie der Radja van Killiloehoe te spreeken, over eenige poincten, die hem ten lasten wierden gelegt. Terwijl al verder wierd beslooten om meer genoemde Jongen Koning van Tidor, bij zijne aankomst, te onder„ „louden over de al te groote inschikkelijkheid die hij te„ „aan „gens den Raad der Commissianten met de revellen had gebruikt, onder te kennen geving dat hij den Raad beter zoude hebben voldaan, zoo hij wat Cordaten had te werk gegaan, nademaal hij nu de schoonste Ten vervolge dezes wierd ook goedgevonden, om bij nevenstaande Bouroneesen naar Am„ de eerste gelegentheid naar Amboina overte zenden drie geroofde Bouroneesen, waar van twee door behulp van den Jongen koning in't slavernij zijn verlost, en de derde zig door de vlugt op de snuffelaar heeft gesal„ „veert. En nademaal meer gemelde Commissianten bij hun Dag„ „register te konnen geeven, dat zij over al na den geroofden slaaf van den gewesen Busschieter Paulus Schaar hebben vernomen, dog dienaangaande niets het allerminste hebben kunnen te weeten komen; met bijvoeginge dat gelegentheid had gehad om de quaadgezinden, door eene gepaste strafoeffening, de magt te benemen van verder iets vijandelijks tegens de Compagnie, of het Tidorese Rijk, te onderneemen. Gelijk meede dienstig wierd ge-agt, ons ongenoegen sraads ongenoegen hier nevens aen dien aan dien Prins te kennen te geeven, wegens zijne onwil„ „ligheid om de geroofde menschen, die zig te Saijlolo, en op het eiland Cassim bevonden, in onze handen te doen komen, welke billijke instantie hij op zeer frivole voorwendselen van de hand heeft geweezen, niet tegen„ „staande onze Commissianten daar sterk op hebben aan„ „gedrongen gelegentheid het „boina te zenden
English
22 156 the 19th of October 1771 admonition to fulfill his promise regarding compensation for what is recounted beside this notification of the foreign ship mentioned alongside the arrival of an English ship at Dejoeffi to give notice notification of the sign of the arrival of the English in those regions the little king of waijgeeuw had also denied knowing anything of that serf: it was thus resolved also to admonish the aforementioned Young king to fulfill his made promises, to satisfy the suffered damages of that unfortunate man from the fine of thirty slaves that he had imposed on the little king of waaijgeewd on account of the prohibited purchase of two abducted humans. When one subsequently came to speak about the report of the Commissioners concerning the notification that the Young king had given them of a foreign European trader, who was said to have been at gebe, and was said to have purchased spices and the plants thereof from the inhabitants of that place, as well as from those of Pattani and Maba; all the Members were of opinion that this was the same French ship whose arrival at gebe in the past year 1770 had been communicated to this Ministry as well by Ensign Gebhaad, being at that time on extirpation duty at Maidi, as by the king of Tidor. Wherefore it was decided to accept this news for communication: and in the same manner to hold as communicated the report that some Papuan little kings made to the Commissioners, containing that shortly before their arrival an English ship had dropped anchor at Djoeffe, whose crewmen had said they would return in two months, in order to then purchase lories and spices from those of Saijlolo, and this was judged to be the same large ship with a red flag that the fled Burunese recounted to the Commissioners had been at Saijlolo four months ago, and had purchased provisions there, and asked for spices and pearls; having the intention, according to the statement of those Burunese, to go to China. Just as, as proof of the continuous navigation of the English Nation to these regions, it was further decided to make brief mention here of a certain English inscription, or memorial sign, carved into a tree on the Island of Batanta; and copied out there by Corporal Iohan Coenraad Ehlers, and set down in the Report and Daily Journal of the Commissioners, as proof that the said Nation touched at that island in the year 1769. All of which, relating to the navigation and trade of foreign Europeans, was agreed to make known to the Ambon ministry at the first opportunity.
Dutch transcription
22 156 den 19: October 1771 vermanen om brijne belofte ter ver„ „goeding van het hier nevens verhaal„ „de te voldoen „kent making van het ter ziden ge„ „melde vreemde Schip — der aankomst van een engel schip te Dejoeffi „nis te geven bekent stelling van het teeken der aankomst van Engelsen in die gewesten het koningje van waijgeeuw ook had ontkent iets van dien Lijfeigen te weeten: zoo wierd geresolveert meergenoem„ den Jongen koning meede te vermanen, om te voldoen aan zijne gedaane beloften, van de geleedene schaade van dien ongelukkige, man te voldoen uit de boete van dertig sla„ „ven, die hij het koningje van waaijgeewd, wegens den verboden, inkoop van twee geroofde Menschen, had op „gelegt. Wanneer men hier na quam te spreeken, over het verhaal der Commissianten, wegens de bekentmaking, die de Jongen koning hen had gedaan, van eenen vreemden Europeesen handelaar, die te gebe zoude zijn geweest, en vande inwoonders dier plaats, zoo als ook van die van Pattani en Maba, specerijen, en derzelver planties gevoelen der Raadsleden over de be„zoude hebben ingekogt; waaren alle de Leeden van gevoelen dat dit het zelve Fransche schip was, wiens aankomst te gebe, in het gepasseerde Jaar 1770: zoo wel door den vaandrig Gebhaad, te dier tijd ter extirpatie zijnde te Maidi, als door den koning van Tidor, aan dit Ministerie was bedeelt. Alwarom men besloot deze tijding voor Communi„ catie aan teneemen: en inzelver voegen voor gecommu Gecommuniceert gehouden de tijdeng niceert te houden, de narigt, die sommige Papoese koningjes aan de Commissianten hebben gedaan, behelsende dat kort voor hunne komst een Engels schip te Djoeffe het anker had laten vallen, wiens schepelingen gezegt hadden over twee maanden weerom te zullen komen, om als dan Loeris en specerijen van die van Saijlolo in te kopen, en wierd dit geoordeelt het zelve groote schip met een rode vlag te zijn, dat de gevlugte Boeroneesen aan de Commissianten hebben verhaalt dat voor vier maan„ „den op Saijlolo was geweest, en aldaar levensmidde„ „len had gekogt, en na specerijen en paarlen gevraagt; na opgave dier Boeroneesen, de wil hebbende na China te gaan. Soo als tot een belijk van de gedurige vaart der Engelsche Natie, na deze gewesten, nog verstaan wierd, alhier kortelijk gewag te maken van zeker Engels opschrift, of gedenkteeken, op het Eiland Batanta, in een boom gesneeden; en aldaar door den Corporaal Iohan Coenraad Ehlers uitgeschreeven, en in het Berigt en Dagregister der Commissianten ter neder gestelt, ten bewijs dat genoemde Natie in den Jare 1769: op dat eiland is aangeweest. Welk een en ander betrekkelijk op de vaart en handel daar van aen het Ambons ministerie ken van vreemde Europeaanen, verstaan wierd bij de koningtjes eerste
English
251 2 158 Gunpowder. Round shot of 2 lb balls. - ditto 1 ditto Long shot of 2 ditto Canister - - of 1 ditto Long shot of 1 ditto Live musket cartridges. ditto pistol Hand grenades. — Musket flints. Musket scourers. Musket grenadiers with iron ramrods. 12. - - Pistol ditto - - - - - - - - - Rixdollars 75: —: 3: 2. 4: 6. 30. 30. 1: 2. 2. 2. 17: 0: June to the slaves of the King of Tidor, who escorted the undersigned home with candles. Rixdollars 1:30. 19 ditto upon the coming on board of the Tidor received rendered as 177:29. 12: —: —: to communicate at the first opportunity to the Amboina Ministry, in order to make use of this news in conjunction with this Council in due time and course, and thereafter to deliberate upon the necessary measures. Furthermore, it was resolved to write off the ammunition of war, armoury goods, consumed rations, cash, linens and the like used on this expedition, and to have the remaining balances or their amounts refunded; all according to two submitted current accounts, which read as follows: Current account of such gunpowder and further ammunition of war as was received by the undersigned upon their departure, and used during the journey and expedition to the Papuan Islands. Debit Remaining Credit Gunpowder - - - - - - lb 400: 1: 99/6. [illegible] of Jailolo lb 100: - - 100: 63. Fired in salute and signal shots - 110: . . 100: 95 At Waigeo with live ditto - - . . - - 29: 31. Wet and spoiled cannon ditto 301. -- 50 - - - - - 40: --- 50: Round shot of 2 lb balls - - 3000: 2387. - - - - – – – – – - 500: 445: fired at Waigeo - - - . . . . - Pieces 4: Long shot of 2 lb balls - 50: 23: fired at Waigeo - - - - - - - - - - - - - - 5: 25: -- 25: Canister of 1 lb balls Pieces 11: fired at Waigeo - 1. To the Raja Muda - - - - - - - —— 19: Round shot of 1 lb balls Fired at Waigeo - - - - - - - - Pieces 21: To the Raja Muda. - - - — 37: Long shot of 1 lb balls Fired at Waigeo . - - - - - ----- 10: Live musket cartridges Fired during the voyage, as well as supplied to the Raja Muda and the Tidor Major - - - - - - - — 613. Live pistol cartridges Fired during the voyage - - - - - - - - - - 55: Musket flints Supplied to our subordinates, the Raja Muda and the Prince Major of Tidor - - – - -- Musket grenadiers with iron ramrods Given on loan to the Raja Muda. 1:—: Signed below: Ternate, the 15th of October Anno 1771. Signed: C. B. Hammekam and J. W. Waker - - - - - - - - - - - - - - - 100: - - - – – – – – – – – – 100: 100: -- – – - - - - - 27:— - – - - - - - the 19th of October was spent and consumed. Debit [illegible] received upon their departure, and during the journey and expedition to the Papuan Islands Current account of such cash, linens, etc. as by the undersigned Raja Muda, spent for the entertainment of His Highness, as well as the dignitaries accompanying him - - - - - - - 11:32: 20 ditto to proa boatmen who brought the soldier Johannes Christoffels to and fro to Ternate - - - - - 3: 16: 24 ditto to the natives who helped fetch water and chop firewood: 1:42. 25 ditto to the proa boatmen who were sent up to Ternate with a letter.. 2: 24: ditto to a certain Alfuro who gave 2 sea turtles as a present to our subordinates. ------ 29 ditto to such proa boatmen who were in the service of the first draftsman for the duration of a twenty-four-hour period.-. 1:32: At the end of the month, spent during the daily visits to uphold the Company's honour upon the arrival of the Tidorese dignitaries 7:19: 6 July for fresh fish, for refreshments for the crew 10 ditto 42 ditto ditto 3: 8: 16 ditto 23 ditto spent upon the coming on board of the Kings of Salawati and Waigeo - - 5: ditto for the maintenance of 9 natives who served as pilots during 5 twenty-four-hour periods. 5: 30: 25 ditto to the Maba man Ngare who gave us notice that the King of Kilmuri was present at Salawati - 10:—. 1:½: 1: 26 ditto spent upon the coming on board of the King of Salawati. 2:18: 27 ditto paying a visit on shore to the King of Salawati in the presence of a multitude of Papuans 11:30: 28 ditto upon the appearance on board of the King of Waigeo 1:14: ditto paying a visit on shore to the King of Salawati in the presence of the Kings of Waigeo and Kilmuri 8:18. 31 ditto For coffee, tea, sugar, together with some further trifles to the King of Kilmuri - - - - 2:12. ditto during this month spent to uphold the Company's honour during daily conversations with Tidorese dignitaries 15: — 1 August upon paying a visit to the King of Kilmuri - - - - - - - - 1:6: 2 ditto for assisting in obtaining good drinking water - - - - - - 6:—: 4 ditto for fish for refreshments both for ourselves and our subordinates - - _ - - - - - - - - - - - ½. Carried forward Rixdollars - 105:3: 1½. 1¾. 1: 3: —: —: —: —: —: — Carried forward Rixdollars 25229. 4½. 2. 4. 6. 30: 30: 1: 2: 2: 2. Credit Cash Guineas rolls parcels bachta calico fish hooks whole a Account - - -- ditto -- . 1. received bleached coarse blue one accessories — 1/8. 1/8 1 2: 1771
Dutch transcription
251 2 158 Buskruit. rondscherp van 2: lb: bals. - _o 1 „ _:o Langscherp „ 2: „ _o- - - - - - - - - - - - - - - druiven - - „ 1: „ _:o - - - - - Langscherp „ 1: „ _ o - - - scherp snaphaan pattroonen. _o pistool handgranaten. — snaphaan steenen. snaphaan Cratser. snaphanen granadiers met ijze laadstokken. . . . . „ 12. „ - - pistool _:o - - - - - - - - - rd: 75: —: 3: 2. 4: 6. 30. 30. 1: 2. 2. 2. 17: 0: Junij aan de slaven van Tidors koning, die de ondergeteekendens hebben te huis begeleid met kaarsen. . rd:s 1:30. 19. _:o bij het aan boord komen van den Tidors â ontfangen saakt als „ 177:29. 12: —: —: eerste gelegentheid aan het Ambonse Ministerie te com„ „municeeren, ten einde zig met deezen Raad, in tijd en wijle van deeze tijding te bedienen en daar na de nodige maat „regulen te beraamen. Voorts wierd ge-arresteert om de op dezen togt ver „bruikte ammunitie van oorlog, wapenkamers goe„ „deren, geconsumeerde randsoenen, Contanten, lijwaten en wesmeer, afte schrijven, en de Restantende of dies bedragen weder te laten restitueeren; alles volgens twee ingediende Reekeningen Courant, die aldus luidden Reekening Courant van zodanige Buskruit en verdere Ammunitie van oorlog, als er door de ondergeteekende bij hun vertrek ontfangen, en gedurende de Togt en Expeditie naar de Papoese Eilanden verbruikt is Debet Restanten credit Buskruit - - - - - - lb. 400: l: 99/6. Tewaan ge w a getek van aijlolo lb 100: - - „ 100: „ 63. Aan Eer en zein schooten verschoten- „ 110: . . „ 100: „ 95 Te waijgeeuw met scherp _:o - - . . - - „ 29: 31. Aan nat gewordne afghalde anon item sink. 7m ld 301. --„ 50 „ - - - - - 40: --- „ 50: „ Rondscherp van 2: lb: bals - - __ _ _„ 3000: „ 2387. - - - - – – – – – - „ 500: „ 445: de waaijgeeuw verschooten - - - . . . . - P:o 4: Langscherp van 2: lb: bals -„ 50: „ 23: Swaaijgeeuw verschoten - - - - - - - - - - - - - - „ 5: 25: -- „ 25: „ Druiven van 1: lb: Bals P. s. 11: Tewaaijgeeuw verschoten - 1. Aanden radja moeda - - - - - - - —— „ 19: Rondscherp van 1: lb: Bals Te waaijgeeuw verschooten - - - - - - - - P s 21: Aande radja Moeda. - - - —„ 37: Langscherp van 1: lb: Bals Te waaijgeeuw vorschoten . - - - - - -----„ 10: scherpe snaphaan Pattronen Geduurende de rijsch verschoten, mitsgaders aan den radja moeda en Tidors Majoor verstrekt - - - - - - - — „ 613. scherpe Pistool pattroonen geduurende de reise verschoten- - - - - - - - - - „ 55: snaphaan steenen verstrekt aan onzen onderhorigen, den radja moeda en den prins majoor van Tidor - - – - -- „ snaphanen granadiers met ijzer Laadstokken Aanden radja moeda ter leen afgegeven. . . . . . . . . . . „ 1:—: /:onderstond:/ Ternaten den 15:e October A:o 1771: /:was getekend:/ C:s B:s Hammekam en J: W: Waker - - - - - - - - - - - - - - - „ 100:„ - - - – – – – – – – – – „ 100: „ 100: -- – – - - - - - 27:— - – - - - - - den 19: October verspendeert en verbruikt is. Debet ien e ete e eti te a bij hun vertrek ontfangen, en geduurende de Togt en Expeditie naar de Papoese Eilanden Reekening Courant van zodanige Contanten, Lijwaten &:a als er door de ondergeteekende radja moeda, tot ontchaal van zijn Hoogheid, als de hem verzellende grooten bekogtigt - - - - - - -„ 11:32: 20: _:o aan prauw en scheppers die den soldaat Johannes Christoffels heen en weer na Ternaten hebben gebragt - - - - - „ 3: 16: 24: _:o aande inlanders die helpen water halen en brandhout kappen: 1:42. 25: _:o aande prauwschepers die met een brief na Ternaten opgezonden zijn.. 2: 24: _:o aan zekeren alfoeren die 2 sildpadden tot present aan ons onderhorige gegeven hebben. ------„ 29: _:o aan zodanige prauw scheppers die den eersten teekenaar geduurende een Eetmaal hebben ten dienst geweest.-. 1:32: ultk is gedundende de omen dij tot behouding komst van de Tidorese groten verspondeert„ 7:19: 6 Julij voor verse visch, tot vervesing van't velk„ 10: _:o „ 42 _:o „ _„o „ „ „ „ 3: 8: 16: _:o „ 23: _:o bij het aanboort komen vande koningen van salwattij, waijgeeuw bekostigt - - „ 5: _:o voor onderhoud van 9: inlanders die als loosen gefungeert hebben in 5: etmalen. „ 5: 30: 25: _:o aan den Mabarees Ngare die ons kennis heeft gegeven, dat den koning van quelli„ loehoe te salwattij present was - 10:—. 1:½: 1: 26: d:o bij aanboort koning van salwattijs koning bekostigt. „ 2:18: 27: _: aflegging van een visite aan land bij den koning van salwattij in tegen„ „woordigheid van een menigte Papoen„ 11:30: 28: _:o bij verschijn aanboord van waijgauws koning„ 1:14: „ _:o aflegging van een visite aan land bij den koning van salwattij in tegenwoor„ „heid van de koningen van waijgeluwen quilleboehoe„ 8:18. 31: v:o Aan koffij, Thee, zuiker, mitsgaders eenige verdere kleinigheeden aan guilleloehoes koning- - - - 2:12. _:o gedurende deze maand is tot ophouding van sComp:s honneur bij de dagelijkse Conver„ „satie van Tidoreese groten verspendeert „ 15: — 1: aug:s bij het geven van visite aan quille„ loehoes koning - - - - - - - - „ 1:6: 2: _:o voor 't adsisteeren ter bekoming van goed drinkwater - - - - - - „ 6:—: 4: d:o voor vis tot verversing zoo van ons als onze onderhorige - - _ - - - - - - - - - - - ½. Transporteere rd: - 105:3: 1½. 1¾. 1: 3: —: —: —: —: —: — Transporteere rd 25229. 4½. 2. 4. 6. 30: 30: 1: 2: 2:2. Credit contanten guin: rolm: Parc: bagt: dij skeen vis bouten schel ledige Reekening - - -- _:o -- . „ 1. „ ontfangen „ten gers gebl: gr: bl: heele Een ken toebeh: gers — 1/8. 1/8 1 2: 1771
English
160 [illegible] Brought forward Rds 252:29: 4½ 2. 4. 6 30: 30: 1: 2. 2. 2 added and defrayed - - - - - - - - - 5:- Ditto regarding the procurement of some nutmegs, 1: Neckerchief or - - - - - - - - - 1:12 Ditto upon the discovery of spices — — - 7:- - - 18:—: 8 Ditto for the hire of a prahu to inspect spice trees 1: 12. 10 Ditto Ditto Ditto 1:32. 12 Ditto Ditto Ditto 1:32. 13 Ditto Ditto Ditto Ditto 1:32. 14 Ditto defrayed upon the appearance of Misool's king C: s: . . . . 4: 36. 17 Ditto for the procurement of drinking water given to the native for assistance - 7:32. 15 August for 40 mats to make a tent, for the protection of our subordinates from the heat of the sun, heavy dew, and frequent rain – – – – – – – – 3: 32. 18 Ditto for rendered assistance by the native in cutting firewood etc. - - 2: 36. 25 Ditto For chickens and fish as refreshments for us and subordinates - - 4:31. 3 September for purchase of a large native sail - - - - - - 6:— 4 Ditto defrayed upon the paying of a visit by Salawati's king and his nobles - - 8:- Ditto for a prahu, with its sails and rigging - - - - - 11:12. 15 Ditto to the natives for the rendered assistance in procuring drinking water - - - -. 17 Ditto to the Tidorese lieutenant Talaboedien, to encourage the destruction of spices at Pulau Pisang - - - – - - - - - - 2: Ditto to the malinis - - - - - - -- 28 Ditto to a guide showing many spices at Pulau Pisang - - - - - - - - ¼. 2. . . . - 1. 29 Ditto for purchase of refreshments — 5:— Ditto for water casks [illegible] ultimate Ditto During this and the past month, defrayed for upholding the Company's honor in the daily conversation with the Tidorese nobles - - - - 27:— 3 October for purchase of some fruits - - - 1:32. Ditto for tobacco, which was distributed among the Papuans and native extirpators during this Commission - 30: — For expenses paid to three Burunese, who were abducted by the Papuans, came to us for refuge, and were of great use in the extirpation of the spice trees, during the period of 83 days at 6 stivers each per day - - - - - - - - - – – 10:18. Per Balance. . . . - - -. . . . . . . . . . . . . . . 26: 27: 1: 2: 2: 2:— 177: 5: 96 August for trinkets presented to the king of Jailolo, 1: Brought forward Rds 105: 3. 1½ 1¼ 1. 3: —: — [illegible] - - - - Rds 252: 29: 4½. 2 4: 6: 30: 30: 1: 2: 2: 2: Total. Total. . . Rds 252:29: 4½. 2: 4: 6: 30: 30: 1: 2: 2: 2:— Ternate, the 15th of October 1771. Signed: F: B:s Hemmekam and J: W: Waker. Which 26 the 19 October 1771 belongings water casks - - 2. 12. -- -- 2: 2. belongings water casks 29 162 the 19th of October 1771 Discussion of some further requests of the Commissioners. To have reimbursed to the Commissioners the amount disbursed by them in excess of receipts, to satisfy again to the Commissioners a sum of Rds 177: 29: together with one and a half pieces of ordinary bleached Guinea cloth; which they, according to their account, had disbursed in excess of what was received. To charge the recognition accounts of Tidore's king. Adjoining munitions of war consisting of the following: 2 pieces ordinary muskets 1 piece ditto grenadier with 1 iron ramrod 1 piece large cartridge pouch 1 piece powder horn 1 piece shackle bolt with 2 shackles, lock, and key 121 lbs gunpowder 10 pieces grape-shot of 1 lb balls 16 pieces round-shot of 1 lb balls lent to the young king for the use of Yet, with the amount of some munitions of war and armory goods entered therein, which were supplied by the Commissioners at the request of the young king for his use, it was resolved to charge the Recognition Account of the king of Tidore. To place some expenses to the account of Extirpation — Approval of the said accounts As it was likewise understood, to have the trade clerks charge the Extirpation Account of spice trees with the incidental expenses and disbursements appearing in the aforementioned accounts, which the Commissioners had to incur for the continuation of the spice extirpation on Pulau Pisang, which accounts it was thought fit to approve, and at the same time to reward the natives who assisted our men in that important work. Decision to have the same refunded to them in kind, as well as the suspended board money. Subsequently having deliberated upon some further request points of the Commissioners, entailing that there might be refunded to them: 420 jugs of Arrack Api 24 ditto lamp oil 9 pounds of wax candles —½ last of rice, and 3 pieces of assorted flag cloth. Which provisions and linens they declare in their summary report to have consumed and dispensed with the utmost economy, both for the preservation of the health of their subordinates and to reward the rendered services of the natives; thus it is resolved to have the above-mentioned refunded in kind to the Commissioners. And out of consideration of the hardship of this expedition, and of the inconveniences which the Commissioners suffered in the unhealthy climate of the Papuan Islands, there is on their request also granted to them the enjoyment of their suspended board money.
Dutch transcription
160 ten ten e gunget gen en e e: ot hele en ae ader ete e dege P=r Transport Rd„s 252:29: 4½ 2. 4. 6 30: 30: 1: 2. 2. 2 gevoegt en bekostigt - - - - - - - - -. 5:- „ _:o nopens het bekomen van eenige noten mutschaten, 1: Neusdoek of - - - - - - - - - 1:12 - d:o bij het ontdekken van specerijen — — - 7:- - - „ 18:—: 8: _:o voor het huuren van een prauw ter onderzoek van specerijboomen „ 1: 12. 10: _o „ _:o „ „ _:o „— _ 1:32. 12. _ d v „ _o „ _o - - 1:32. 13: _. o _o „ _ „ _„ _:o „ 1:32. 14: _:o bij verschijn van Mixouls koning C: s: bekostigt. . . . . „ 4: 36. 17: _:o voor het bekomen van drinkwater aan den inlander ter„ adsistentie - 7:32. - 15: Aug:s voor 40: matten tot het maken van een Tent, ter bescher„ „ming onser onderhorigen voor de hitte der zonne, ster„ „ke dauw en monigvuldige reegen - – – – – – – – „ 3: 32. _:o voor bewezene adsistentie vanden inlander in het 18: kappen van Brandhout &. - - 2: 36. - „ 25: _:o Aan hoenders en vis tot verversing voor ons en onder„ lorige - - 4:31. - „ 3: 7ber: over inkoop van een groot inlands zijl - - - - - - 4: _:o bij aflegging van een visite door salawattis koning en zijne grooten bekostigt. - - 6:— „ 8:- _:o over van een Prauw, met dies zijln en trijl - - - - - „ 11:12. _o aande Jnlanders voor de bewezene adsistentie 15: tot het bekomen van drinkwater - - - -. „ 17: _:o aan den Tidorees lieut: Talaboedien, ter aanmoedi„ „ging der specerij vernieling te P:o Pisang - - - – „ - - - - - - 2: A:o aan de malinis - - - - - - -- 28: _:o „ een aankundiger van veele specerijen te P:l Pisang - - - - - - - - ¼. 2. . . . - „ 1. _:o over inkoop van verversing — 29: „ 5:— _:o „ Leijers - ult:o _:o geduurende deze en de gepasseerde maand is tot op houding van sComp:s hunneur bij de dagelijkse conversatie met de Tidoreese groten bekostigt - - - - „ 27:— 3: october over inkoop van eenige fruiten - - - „ 1:32. - _o „ Tobak, die onder de papoein en inland„ „se extirpateurs geduurende deze Commissie is ver„ spendeert- „30: — over bekostiging aan drie Bouroneesen, die door de Papoen gerooft, bij ons ter houw gekomen, en in 't dexstirpeeren der specerij boomen van veel nut geweest zijn, in den tijd van 83: dagen â 6: stver:s ieder 's daags - - - - - - - - - – – „10:18. Per Restant. . . . - - -. . . . . . . . . . . . . . . 26: 27: 1: 2: 2: 2:— 177: 5: 96: Aug:t aan kleinigheeden den koning van guilleloehoe, toe„ 1: P=r Transport rd:s 105: 3. 1½ 1¼ 1. 3: —: — Contan, guins kaem ar Ptee zeij schen vraren omet dis chellen ledige - - - - Rd:s 252: 29: 4½. 2 4: 6: 30: 30: 1: 2: 2: 2: Somma. Somma. . . Rd:s 252:29: 4½. 2: 4: 6: 30: 30: 1: 2: 2: 2:— B:s Hemmekam en J: W: Waker. /:onderstond:/ Ternaten den 15:e October 1771: /:was geteekend:/ F: Welke 26 den 19 October 1771 toebehoren leggers - -„ 2. 12. -- --2: 2. toebehoren leggers 29 162 den 19: October 1711 „fangen te laten rembourseeren op de recognitie reekeningen van Tibors koning te belasten Extipatie te laten stellen — (denzelven verstaekt: ) besluijt om hen het een vander in natura te laten restitueeren als mede het stilgestaan hebbende Kostgeld Gesprek over eenige nadere verzoeken van de Commissianten aan de Commissianten wederom te laten voldoen eene het door humn meerder verstrekte dan ont„ somma van rd:s 177: 29: benevens een en een half stuk guinees gemeen gebleekt; dat zij, blijkens hunne Reekening, meerder hadden verstrekt als ontfangen. Dog met het bedragen van eenige daar bij opge„ „bragte ammunitie van oorlog en wapenkamers goe„ „deren, die door de Commissanten, op verzoek vanden Jongen koning tot deszelfs gebruik zijn verstrekt, nevenstaande ammunitie van oorlog bestaande in de volgende 2: p:s snaphanen gemeene 1: „ _:o granad:s met 1: ijzere Laadstok aanden Jongen 1: „ Patroontas groote. koning ter leen afgege„ 1: „ kruithoorn van 1: „ boeijbout met 2. beugels, slot en sleutel 121: lb: buskruit - - - - - - - - - - tot gebruik van 10: p:s druiven van 1: lb bals 16: „ Rondscherp van 1: lb: bals. - -- wierd besloten de Recognitie Reekening van den koning van Tidor te belasten. Zoo als meede verstaan wierd, om de bij genoemde eenige uitgaven op de reekening van Reekeningen voorkomende ongelden en uitgaaven, die de Commissianten hebben moeten doen tot voort„ „zetting van de specerij extirpatie op Poele Pisang; Aprbata onderselve Rekeingen Welke Reekeningen men goedvond te approbeeren, en tefens en tot beloning der Jnlanders die de onzen in dat aange„ „leegen werk hebben geholpen, door de Negotie bedienden te laten brengen ten laste van de Extirpatie Reekening van specerijboomen. Vervolgens gedelibereert zijnde, over eenige nadere verzoek Poincten der Commissianten, inhoudende dat aan henlieden mogten werden gerestitueert 420: kannen Arak Api 24: _:o Lampolie 9: ponden waskaarsen —½. last Rijs, en 3: p:s vlagge doeken inzoort. Welke provisien en Lijwaten zij bij hun compendieus berigt betuigen op het menagieuste te hebben verbruike en verschonken, zoo wel tot behoudenis van de ge„ „zondheid hunner onderhorigen, als om de bewezene diensten der Jnlanders te vergelden; zoo is ge-arresteerd om het boven aangehaalde aan de Commissianten in Natura te laten voldoen. En is uit Consideratie van de moeijelijkheid dezer expeditie, en vande ongemakken die de Commissian„ „ten in de ongezonde lugt streek der Papoese Eilanden hebben geleeden, op hun verzoek meede aan henlieden ge-accordeert, het genot van hun stil gestaan hebbende 28: Ageld
English
30 31 164 the 19 October 1771 on the other hand the request dismissed extirpation of some spices on Poeloe Pisang — to have conducted at opportunity report that many spices grow on Poeloe Kakeks on Poeloe Pisang having board money: as well as to the non-commissioned officers and common soldiers who partly helped extirpate Poelo Pisang in the month of September, the same granted for one month, no more. However, the request for the ordinary Douceur of 24 stuivers per day for each was refused to the Commissioners, since the extirpation on the aforementioned Island lasted only three days. Thereafter, the council proceeded to the business concerning the operations of the Commissioners on Poelo Piesang, where our people, according to their Journal, with the help of the Natives, in the space of three days had felled, and according to order destroyed, a number of 503 fruit-bearing and 1357 sapling nut trees, or in total 1860 Nutmeg trees. After which they, according to their account, had to cease that work on the 28th of September due to a lack of provisions among the Natives; notwithstanding that the Commissioners testified that there was still much to destroy on this Island: at the same time indicating how they had learned from a certain native that on the largest island of the Poeloe Kakeks, situated circa 2 miles to the South of Poelo Pisang, many spice trees also grew, which they also gladly would have investigated had not the increasing sickness among their people forced them to abandon this intention. Wherefore it was resolved to make a note of this, and as soon as a favorable opportunity presented itself, to have the remaining extirpation work on Poelo Piesang completed, and then at the same time to have the Poeloe Kakeks searched the extirpation of spices there at opportunity and cleared of the spice growth that might be found there. On this occasion, it was deemed proper to examine the past records, and it was thus discovered that in the month of December 1761 a considerable number of 7483 spice trees were felled on Poeloe Pisang, and that the same, fifteen months after that time, or in the month of March of the year 1763, was entirely completed, on which occasion there, according to the Journal of Lieutenant Dieter, were again destroyed a number of 7903 nut trees, together Proof of the strong growth of spices making a quantity of 15386 spice Poelo trees. 33 166 the 19 October to search to have Hemmekam take the oath regarding the said extirpation brought samples of nutmegs etc. burned as well as the adjacent common soldiers trees. From which it became evident to the Council that the spice crop on this island continued to grow uncommonly luxuriantly, and even considerably stronger than the Administration had thought in the year 1763, whose members at that time were in the hope that there, through the total destruction of that crop, no spice fruits would be found again in the first twenty years; which experience has now taught entirely differently, which extraordinary and rapid reproduction of the spice trees on Poeloe Pisang now caused the Council to decide to conform with the Resolution that was taken in the year 1763 concerning this, to have this island searched once every five years and pursuant thereto, to have this island searched once every five years and cleared of the spices or their sprouted shoots. It being further resolved, for the reassurance of our Lords Principals, to have the truth of the statement of the number of felled spice trees on Poeloe Pisang confirmed under Oath by the first Commissioner Hemmekam, who was present at that work, which was also accomplished during the meeting. And whereas a part of the common extirpators became ill shortly after their arrival; those who were able to appear in the meeting hall were asked by the Lord Governor whether they were capable of corroborating with a solemn Oath that they had stated the actual destroyed quantity, and burned all the found fruits, both ripe and unripe, as well as cross-split the stumps of the felled trees, and having all answered such with yes, the oath for the Extirpators was administered and taken in the same manner by those men. Furthermore, some spices brought by the aforementioned some by the said Commissioners Commissioners were examined in the meeting, consisting of a sample of Nutmegs that they had purchased on Salwatti, as well as of those that had been burned by them there; as well as some clove leaves, mother cloves, and wild cloves, handed over to them by the Young King of Tidor: all of which fruits and leaves, after the conclusion of this session, were burned according to order by our Fiscal, together with two Council Members. In the same manner, one briefly dealt on this occasion 32 1771 —
Dutch transcription
30 3t 164 den 19 October 1771 daar en tegen het verzoek ter zijde van de hand gewezen uijtroeging van eenige specrijen op Poeloe Pisang — „heid te laten doen berigt dat op Poeloe Kakelks veele specerijan groejen op Poeloe Pisang hebbende kostgeld: zoo meede aan de onder officiers en gemeene militairen, die Poelo Pisang, in de maand september, voor een gedeelte hebben helpen extirpeeren, het zelve toegestaan voor een maand, zonder meer. Doch het verzoek om het ordinair Douceur van 24: stuivers 'sdaags voor ieder, is de Commissian„ „ten afgeslagen, vermits de extirpatie op evengemeld Eiland maar drie dagen heeft geduurt. Dier na taad men ter besoigne over de verrig„ „tingen der Commissianten op Poelo Piesang, al„ „waar de onzen, blijkens derzelver Dagregister, met behulp der Jnlanders, in den tijd van drie dagen hadden omgeveld, en na de order vernelt een getal van 503: vrugt en 1357:- tel nooteboomen, of in't geheel 1860: Note muscaat boomen. waer na zijlieden, volgens hun verhaal, dat werk op den 28:e september hadden moeten staaken, wegens gebrek van mondspijs onder den Jnlander; Niet tegenstaande zij Commissianten getuigden, dat op dit Eiland nog veel te distrueeren viel: Teffens te kennen gevende, hoe zij van zekeren inlander hadden verkomen, dat op het grootste eiland der Poeloe Kakeks, Circa 2. mijlen in 't Zuiden van Poe¬ „lo Pisang geleegen, meede veele specerijboomen groeiden, het geen zij lieden ook gaarn zouden hebben onderzogt, zoo de toeneemende ziekten onder hun volk, hen niet genootzaakt hadden, van dit voorneemen aftezien. Alwarom besloten wierd hier van deeze aantekening te houden, en zoo dra de gelegentheid zig daar toe gunstig opdeed, het resteerende extirpatie werk de specerij exterpatie aldaar bij gelegen„ op Poelo Piesang te laten volbrengen, en dan met eenen de Poeloe kakeks te laten doorzoeken en zuiveren van 't specerij gewas dat aldaar mogt werden gevonden. Bij deze gelegentheid vond men goed de retroacta eens na te gaan, en wierd dus ontwaard, dat 'er in de maand December 1761. een aanzienlijk getal van 7483. specerij boomen, op Poeloe Pisang waren omgevelt, en dat het zelve vijften maanden na dien tijd, of in de maand Maart van 't Jaar 1763. ten eenemaal was afgewerkt, bij welke gelegentheid aldaar, blijkens het Dagregister van den Lieutenant Dieter, wederom waren vernielt een aantal van 7903. – noteboomen, te za Blijk van de sterke groij van speceriyen „ men uitmakende een quantiteit van 15386: specerij Poelo boomen 33: 166 den 19: October doorzoeken Hemmekam den eed wegens gemelde extirpatie te laten doen „caten &: verbrand zoo mede de nevenstaande gemeenen boomen. Waar uit den Raad quam te blijken, dat het specerij gewas op dit erland ongemeen weelderig voort„ „groeide, en zelfs vrij sterker als het Ministerie in den Jaare 1763: - heeft gedagt, wiens leeden te dier tijd inhoope waren, dat aldaar, door de totale destructie van dat gewas in de eerste twintig Jaaren geene specerij vrugten weder gevonden zouden werden; het geen de ondervinding thans geheel anders heeft geleert, wel„ ke buiten gewoone en schielijke voortteeling der specerij boomen op Poeloe Pisang, den Raad thans deede besluiten, om zig te Conformeeren met de Reso„ deteiland om de viyf taren eenste laten „ lutie die in den Jaare 1763: over deeze is genomen en ingevolge van dien, dit eiland om de vijf Jaaren eens aangebragte monsters van note mas„ te laten doorzoeken, en van de specerijen, af derzelver opgeschootene spruitjes, zuiveren. Zijnde verder, tot gerustheid van onze Heeren Principalen, ge-arresteerd, de waarheid der opgave van 't getal der omgevelde specerijboomen op Poeloe Pisang door den eersten Commissiant Hemmekam, die bij dat werk present is geweest, met Eede te doen bevestigen, het geen ook staande vergadering is volbragt. — En vermits een gedeelte der gemeene extirpateurs kort na hunne aankomst ziek zijn geworden; zoo zijn de geene die in staat zijn geweest om in de vergaderhaal te verschijnen, door den Heere gouverneur afgevraagt, of in staat waren met solemneele Eede te corrobo„ „reeren, dat zij de wezentlijke vernielde quanti„ „teit opgegeven, en alle de gevonden vrugten, zoo rijpe als onrijpe verbrand, mitsgaders de stompen der omgevelde boomen in't kruis doorklooft hebben, ende zulks alle met Iaa beantwoord hebbende, is den eed voor de Extirpateurs gestueerd, inzel„ „vervoegen door die manschap afgelegt. Voorts wierden eenige specerijen, door meergenoamde eenige door gemelde Commissianten Commissianten aangebragt, in de vergadering onderzogt, bestaande in een monster van Noote muscaten die zij op salwatti hadden ingekogt, als ook van die aldaar door hen waren verbrand; gelijk meede eenige nagelbladen, moer nagelen en wilde nagelen, aan henlieden door den Jongen koning van Tidor ter hand gesteld: alle welke vrugten en bladen, na het eindigen dezer sessie door onzen Fiscaal, benevens twee Raadsleeden, na de order zijn verbrand. Inselvervoegen heeft men bij deeze gelegentheid kort gehandelt 32 1771 —
English
35 168 the 19th October 1771 item some good quality nuts brought in by van Waningen, as well as some sent over fruit and leaves; by Trij and Strenske measure of the nutmeg trees in the adjacent districts commissioners appointed thither weakness of the garrison because the take away haste be made with the preparing acted with two other parcels of this aromatic crop, one of which, consisting of genuine nutmegs, was brought here on the 6th of this month by the second mate Daniel van Waningen, and purchased by him on the negorij Osse, situated under the Tidorese resort on the coast of Halmaheira, for 2 pieces of chintz, as proof of the illicit trade of the natives. The other related parcel being the measure, fruit, and leaves of the nutmeg trees found on the land Lami; sent hither on the 15th of this month by the commissioners for spice extirpation on Cauw, Ensign Ferij and Assistant Strenske. And it was furthermore approved to note that the measure or circumference of these nutmeg trees was found to be five feet, as well as that the last-mentioned commissioners informed this council, by their letters of the 9th and 15th of this month, that they could not yet state with any certainty the number of spice trees destroyed on the land Lami, because the sergeant who was extirpating there had not yet reported the same. Since everything here has now been made ready to request the King of Tidor to make some undertake the extirpation expedition to Wassele and Samolla, and it was thus desired that this highly necessary work proceed without further delay; it was meanwhile also resolved that, in the letter to be drafted to invite the Radja Moeda hither, the King of Tidor should be reminded and requested once again that some haste be made with the construction of the bush houses and further necessities for the extirpators to the above-mentioned districts, for which Ensign Joseph Stephanus and Bookkeeper Laurens Brezee were appointed as commissioners. Although the Council was further of the opinion that the districts of Gebe, Maba, Weda, and Pattani urgently needed to be visited, since no extirpation had taken place in those localities since the year 1760, and thus in eleven years, which were widely reported to be currently filled with spices; it came, however, on the other hand into consideration that our garrison was already considerably weakened by the men employed on the extirpation expedition at Cauw and on the cruising mission to the Sangir Islands; that their number was to become even smaller shortly due to the upcoming spice expedition to Wassele and Samolla; and that it was therefore far too hazardous to undertake such an expedition with a detachment of 20 or 25 soldiers, which is the very most that could currently be spared, to a region whose inhabitants, on account of their continual rebellion and rapacity, ought virtually to be regarded as open enemies. For which reasons, after deliberation, it was finally agreed to suspend for the present the extirpation to Pattani and the districts lying thereabouts, and to await further orders in this regard from Their Right Excellencies, the Supreme Indian Government at Batavia. After the business concerning the Papuan expedition had also ended herewith, the Governor produced the journal of the second mate Daniel van Waningen, kept on his cruise around the great island of Halmaheira, undertaken by him with the pantjalling Het Haasje from here on the 6th of July last and completed on the 6th of this month. On which occasion it came especially into consideration that this pilot indicates in the said day register that, due to adverse currents, it was impossible for him to join the Snuffelaar in order thus to undertake the Papuan expedition jointly with the commissioners, as the said van Waningen had been ordered in the instructions given to him, and which was indeed the principal objective that this council intended by sending that mariner with his vessel. Since he, through the aforementioned cruising, has only fulfilled the second clause, and thus only partially complied with his instructions, it was resolved to have the journal of the repeatedly mentioned van Waningen examined by the chief mate Jan Williamsz Waker, together with the second mate Johannes Pietersz, with orders to report to this Council after the examination has been made.
Dutch transcription
35 168 den 19: October 1771 item eenige deugtzame noten door van Waningen aangebragt alsmede eenige overgezondene vrugt en bladeren; door Trij en strenske maat van de notebomen op nevenstaande districten „anten na derwaarts benoemt— zwakheid van te garnisoen om dat de ontneemen— laast gemaakt word met 'te klaarma„ gehandelt met twee andere partijn van dit geurig gewas, waar van de eene, bestaande in egte Nooten muscaten op den 6:e deezer, door den onderstuurman Daniel van Waningen alhier is aangebragt, en door denzelven tot een bewijs van den morshandel der Jnlanders voor 2: p:s voer chitsen ingekogt op de Negorij Osse, geleegen onder het Tidoreese Rassort, op de Cust van Halmaheira. zijnde de andere verbande Partij de Maat, vrugt, en bladeren van de op het land Lami ge„ „vondene Notebomen; op den 15:e deezer herwaarts gezonden door de Commissianten ter specerij extir„ „patie op Cauw, den vaandrig Ferij, en den adsistent Strenske. En is nog goedgevonden te noteeren, dat de maat of den omtrek dezer Noteboomen bevonden is geweest te zijn, vijf voeten, zoo meede dat laast genoemde Commissianten dit Ministerie, bij derzelver Missive van den 9:e en 15: dezer hebben bedeelt, dat zij het getal der specerijboomen, die op het Land Lami vernielt waaren, nog met geen zeekerheid konden melden, uit hoofde de sergeant die aldaar extirpeerde, het zelve nog niet had opgegeeven. Dewijl nu hier alles in gereetheid is gebragt, om Tidors koning te verzoeken dat er wat de extirpatie togt na wassele en Samolla te onder„ „ken der bosch huijsen op samolla „ neemen, en dat men dus gaarn zag dat dit hoogno„ „dig werk zonder verder traineeren, voortgang nam; zoo is middelerwijl ook beslooten dan men bij de Missi„ „ve die geconcipieert stond te werden, om den Radja Moeda herwaarts te nodigen, den koning van Tidor eens zou herinneren, en nogmaals verzoeken, dat 'er wat haast mogt werden gemaakt met het vervaardigen der Boshuisen, en verdere benodigt„ „heeden voor de Extripateurs na de bovengem: districten, waar van als Commissianten wierden „ Stephaen en Brezie, tot Commissi„ benoemt den vaandrig Ioseph Stephanus, en Boekhouder Laurens Brezee. Hoewel de Raad verder van gevoelen was, dat noodrakelijkheijd van de Excorpatie de districten van gebe, Maba, weda en Pattanij hoognodig dienden bezogt te worden; vermits 'er zedert het Jaar 1760: en aldus in elf Jaaren geene extirpatie op die plaatsen was geschied, die men alomme vernam dat thans met specerijen op gevult waren; zoo quam egter aande andere kant in Consideratie, dat ons garnisoen reets nog merkelijk 34 F 375 170 den 19: October 1771 te staken tot nader order van Hoog Ed=s Productie van een Journaal van gehouden op de togt romtom Hal„ „mahera te laten examineeren merkelijk verswakt was, door de manschap, die op de extirpatie togt te Cauw, en op de bekruissing na de Ian„ „girse Eilanden ge-emploijeert wierd: Dat derzelver getal eerstdaags nog kleinder stond te werden, door „ Expeditie de aanstaande specerij „pi na wasselé en Samolla; en dat het dus al te veel gehasardeert was, om met een Commando van 20: of 25: Mili„ „tairen /: die men tegenswoordig op zijn Hoogst zou„ „de kunnen missen:) dusdanigen togt te ondernee„ „men, na een landstreek, welkers inwoonders, wegens hunne gedurige rebellie en roofzugt, genoegzaam als openbaare vijanden aangemarkt dienden te werden. Alwarom men, na over„ besluit om dat uitroegjings werk „ weging dezer redenen, eindelijk over een quam om de Extirpatie na Pattanie, en de daaromstreeks leggende Districten voor eerst op te schorten, en hier omtrent de nadere ordres van Haar Hoog Edel„ „heeden, de Hooge Jndiase Regeering te Batavia, aftewagten. Na dat de Besoigne over de Papoese Expe„ d den onderstuurman van Waningen ditie hier meede ten einde was geloopen, produceerde den Heer gouverneur het Journaal vanden onder„ „stuurman Daniel van Waningen, gehouden op zijne „kruistogt rond som het groot Eiland Halmaheira door den selven met de Pantjalling het Hlaasje van hier ondernomen, op den 6:' Julij J:o Leden en volbragt den 6: deezer. Bij welke gelegentheid, inzonderheid in Consideratie quam, dat die Piloot bij evenge„ „noemd Dag Register, te konnen geeft, dat het hem wegens tegenstroom, onmogelijk is geweest, zig bij heeft de Crusplaar mit unnen in han de snuffelaar te vervoegen, om dus gezamentlijk met de Commissianten de Papoese togt te onderneemen, zoo als genoemde van waningen bij de hem meede gegeevene Jnstructie gelast was geworden, en 't geene ook wel het voornaamste oogmerk is ge„ „weest, dat dit Ministerie, door de afzending van dien zeeman met zijn onderhebbende bodem, heeft bedoelt. Dewijl dezelve nu door bovengenoemde Bekruis¬ „sing eenelijk aan het tweede lid, en dus maar ge„ deeltelijk aan zijne Instructie heeft voldaan, wierd ge-arresteerd om het Journaal van meergenoemde Dat dagregister door Waker en Pibert van Waningen te laten examineeren door den opperstuurman Ian Willamsz: Waker, benevens den onderstuurman Iohannes Pieters: met ordre, om na gedaane examinatie dezen Raade kruistogt e „len
English
39 172 the 19: October 1771 and to offer the same in copy to Their High Honors and his subordinates were regarded as English smugglers van Waningen brought 2: pieces ordinary bleached guinees 2: pieces broad bleached salempoeris to serve as a report, and to expressly state therein whether, in their opinion, van Waningen has also made himself guilty of any neglect or dereliction of duty, and whether he, according to the custom of seamen, did his best to search for the prowler, with further setting down of the reasons that prevented him from joining that vessel. While it was also resolved to offer the aforementioned journal to Their High Honors in copy, and in the meantime to note therefrom how the natives in some places of the island of Halmaheira regarded this mate, as well as his subordinates, as English smugglers, because of which the opportunity presented itself to him, more than once, to buy nutmegs or to trade them for linens and other necessities. Concerning which events it was understood that the aforementioned mate shall be allowed to make a detailed report, and to confirm the truth thereof by him under oath. Subsequently, the Governor exhibited at the meeting a current account of linens and munitions of war that were given to the said van Waningen upon his departure. Which account was found to read as follows. Current account of such munitions of war and other goods of the Honorable Company as were given to the undersigned for further accounting on the cruise, and were partly consumed and partly brought back in the following manner: Received: 150: lb: gunpowder 50: pieces grapeshot of 1: lb: balls 100: pieces hand grenades 600: pieces musket cartridges 300: pieces pistol cartridges 2: pieces quires of cartridge paper 12: pieces cartridge pouches 2: pieces ordinary bleached guinees 2: pieces broad bleached salempoeris And wherein, after examination made, it was found that nothing was brought up except what was actually consumed, spent with good deliberation, and given away to natives on account of proven aid and assistance. For which reason it was approved and understood to take satisfaction with this accounting of the said mate, 150: lb: gunpowder brought back 49: pieces grapeshot - thus 1: consumed 100: pieces hand grenades 540: pieces musket cartridges - 60: consumed 284: pieces pistol cartridges - 16: consumed 2: quires of cartridge paper consumed 12: pieces cartridge pouches brought back 2: pieces ordinary bleached guinees: 1: piece brought back and 1: piece issued to the peoples of Osse and Naba for fetching water as well as other assistance. 2: pieces broad bleached salempoeris consumed, being 1: piece issued as above and one piece given for an orembai, while the boat was shattered and damaged. Below stood: Ternaten the 14: October 1771. Was signed: D: Vanwaningen. and to have the consumed and gifted goods written off in the trade books, after the following brought-back goods shall first have been delivered by him into the artillery and into the great trade warehouse: 150: pounds gunpowder 49: pieces grapeshot 100: pieces hand grenades 540: pieces musket cartridges (sharp) 284: pieces pistol cartridges 12: pieces cartridge pouches 1: piece ordinary bleached guinees 38 174 As it was likewise approved to reimburse him a sum of 5: rixdollars, being the price that he had paid here for 2: pieces of lining chintz, for which linen he had purchased, as proof of the illicit trade of the natives, a small basket with about four to five pounds of nutmegs, of which mention was made previously in this resolution. Below stood: Thus done and resolved at Ternaten in Castle Orange, date as above. Was signed: P: I: Valckenaer, E: I: Beijnon, I: F: Wedel, J: G: v: Raesveld, G: C: Meurs, and J: L: Seidelman. Saturday the 18: January 1772 in the morning at half past nine, combined meeting of Police. Present: The Honorable Paulus Iacob Valckenaer, Governor and Director of the Moluccas, Honorable Senior Merchant and Secunde Elias Iacob Beijnon, Mister Captain Military Johan Fredrik Wedel, Junior Merchant and Shopkeeper Godfried Carel Meurs, Bookkeeper Johan Lebregt Seidelman. Absent: Merchant and Fiscal Johan George van Raesveld, due to indisposition, Junior Merchant and Secretary Bartholomeus Van de Walle, being on a commission. Together with His Highness Badio Djaman Citchil Garamahongij, Young King of Tidor, the Secretary Abdril Rauff, Capita Djama Dahoeloe, Imam Quimelaha Kaloedij Sahaban, Ngoffa Manjie Faloeka Moesa, Njoffamanjiera Job Ternate. After the business concerning public affairs was concluded this morning, the Governor communicated to the
Dutch transcription
39 172 den 19: October 1771 en het zelve in copia Haar Hoog Edelheeden aantebieden en zijne onderhorigen voor Engelse lorrendraijers aangezien van Waningen „gebragte 2: „ guinees gem: gebl: 2: „ Salempoeris br: bl: te dienen van Berigt, en daar bij wel expresselijk bekent te stellen, of van waningen zig, hunnes eragtens, ook aan eenig verzuim of wandevoir heeft schuldig gemaakt, en of hij na zeemans gebruik zijn best wel heeft ge„ „daan om de snuffelaar op te zoeken, met verdere ter nederstelling der redenen die hem verhindert hebben zig bij dat vaartuig te vervoegen. Terwijl ook nog wierd beslooten om meergenoemd Journaal Haar Hoog Edelheeden in Copia aantebieden, en in middelen tijde daar uit nog te noteeren, hoe de Jnlanders op sommige plaatsen van het eiland Halmaheira dezen stuurman benevens zijne onderho„ „rigen, voor Engelse Lorrendrajers hebben aan„ de inlanders hebben van Waningen gezien, waar door hem, meer als eenmaal, de gelegentheid is voorgekomen, om noote muscaten te koopen of interuilen voor Lijwaten en andere benodigtheeden. van welke gebeurtenissen verstaan wierd, meergenoemden stuurman een omstandig Re„ „laas te laten passeeren, en de waarheid daar van met eede door hem te laten bevestigen. Vervolgens wierd nog door den Heer gouverneur Rekening Courant van gemelde ter vergadering ge-exhibeert een Reekening Cou„ „rant van Lijwaaten en oorlogs Ammunitie, die aan En waar bij, na gedane examinatie bevonden is, niets opgebragt te zijn, als dat wezentlijk is verbruikt, met goed overleg uitgegeven, en aan Jnlanders weg, geschonken wegens bewezene hulp en bijstand. Al„ afschrijving van het daar bij op „ warom goedgevonden en verstaan is genoegen te neemen met deeze verantwoording van genoemden stuurman„ 150: lb: buskruit wederom gebragt 49: p:s dauwen —o dus 1: verbruikt 100: „ handgranaten _:o 540: „ snaphaanpatt: _:o „ 60: _:o 284: „ pistools _:o _:o „ 16: _:o 2: boeken Cardoes papier verbruikt 12: p:s Pattoontassen wederom gebragt 2: „. guin: gem: gebl: 1: p:s wederomgebragt en 1: p:s voor de volkeren van osse en Na „ba voor het waterhalen als andere hand rijking uitgereikt. 2: „ salemp:s br: bl: verbruikt, als 1: p:s uitgereikt als even en een p:s voor een orang „baaij gegeven, terwijl de schuit aan stukken en ongeramponeert was. /:onderstond:/ Ternaten den 14:' october 17. /:was getekend/ D: Vanwaningen. dezelve van Waningen, bij zijn vertrek zijn meede gegeven. welke Reekening bevonden wierd al „dus te luidden. Reekening Courant van zodanige Ammunitie van oorlog en andere 'sE Comp:s goederen, als 'er tot nadere verantwoording van den ondergeteken„ „de ter bekruissing zijn meede gegeeven en op de volgende wijze deels verbruikt en deels wederom gebragt zijn: 150: lb: buskruit 50: p:s druiven van 1: lb: bals 100: „ handgranaten 600: „ snaphaan Pattroonen 300: „ Pistools _:o 2: „ Boeken Cardoes Papier 12: „ Patroontassen dezelve 38 Medogekregen 174 E aen hem 5: rijxdaalders te laten vergoeden Den wel Edelen Agtbaren Heer gouver„ en de verbruikte en weggeschonkene goederen bij de Negotie boeken te laten afschrijven, na dat bevorens door hem in de Arthillerij en in 't groot Negotie Pak„ „huis zullen zijn afgegeeven, de volgende te rug ge„ bragte goederen: 150: Ponden Buskruit 49: p:s druiven 100: „ Handgaandeden 540: „ snaphaan Patronen (scherpe) 284: „ Pistools 12: „ Patroontassen 1: „ guinees gem: gebl: Gelijk almeede wierd goedgevonden, om aan den„ zelven te restitueeren, eene somma van 5: rijxdaald:s zijnde de Prijs, die hij alhier had betaalt voor 2: p:s voerchitsen, voor welk Lijwaat hij tot een bewijs van den sluikhandel der Jnlanders, had ingekogt, een mandje met circa vier â vijf Ponden Note muscaten, waar van bevorens in deze Resolutie gewag is gemaakt. /:onderstond:/ Aldus gedaan ende geresolveert tot Ternaten in 't Casteel orange dato voorsz: /: was getekend:) P: I: Valckenaer, E: I: Beijnon, I: F: Wedel, J: g: v: Raesveld, g: C: Meuurs, en J: L: Ceidelman _. o „ koopman en Fiscaal. - . - . Johan George van Raesveld, mits indispositie „ onderkoopma en secretaris. Bartholomeus Van de Walle, zijnde in Commissie. Met ende benevens zijn Hoogheid Badio Djaman Citchil Garamahongij Ionge koning van Tidor, den secretaris Abdril Rauff, Capita Djama Dahoeloe, Imam quimelaha kaloedij - - - Sahaban, ngoffa manjie faloeka. - - - Moesa, Njoffamanjiera 10b. - . - - Ternate, p Na dat de besoigne over de gemeene zaaken heden morgen was afgeloopen, communiceerde de Heer gouverneur aan Present Paulus Iacob Valckenaer, neur en Directeur der moluccos „ E: opperkoopman en secunde Elias Iacob Beijnon, Johan Fredrik Wedel, „ Manh: Capitain militair. .. „ onderkoopman en winkelier Godfried Carel Meurs, _: „ p:r Dipinaai Iohan Lebregt Ceidelman Saterdag den 18:e Januarij 1772: Cenon„ „gens te half tien uuren gecombineerde vergadering van Politie Saterdag _:o Demptis de
English
the 18th of January to make a report on his commission to the Papuan islands meeting hall to make a report on his commission Pattaniers may not be interpreted unfavorably actions will be approved the members of this meeting, that the Young King of Tidor, Request of the Young King of Tidor who had arrived here on the 13th of this month in the company of some grandees of the realm, had requested His Honour to be permitted to make a report to this Council on the completed expedition to the Papuan Islands, which had been carried out with the Tidorese fleet under the direction of the aforementioned Young King and of our commissioners, the junior merchant and translator Francois Bartholomeus Hemmekam, and the chief mate Ian Willemsz: Waker, and brought to an end on the 5th of October of the past year; furthermore giving notice the present day set for that purpose that His Honour had set the present day to receive the young prince in the meeting for that purpose; which was approved by the members, who thereupon decided to have that prince fetched from his residence with the Company carriage by the political Council members Godfried Carel Meurs and Johan Lebregt Seidelman. This having been done, the same appeared, towards half past ten o'clock, with the usual ceremony His Highness appears in the meeting hall in the meeting hall, accompanied by the secretary Abdul Rauff and the other grandees of the realm who are mentioned at the head of this document; whereupon the Prince, having seated himself on the left side of the Lord Governor, and indicates that he has appeared gave to know that he had come here solely to fulfill the promises he had made to the commissioners Hemmekam and Waker, and to report on his actions during the expedition to the Papuan Islands. When the Lord Governor had thereupon given the Prince to understand that the Council members would grant him a hearing with pleasure and attention, His Highness began his address not saying how he flattered himself with the hope that flatters himself with the hope that his actions his actions might be approved by the Council, subsequently giving a detailed account of the most remarkable incidents that had occurred on that voyage. But since this report in its principal points almost entirely corresponds with the report of the former commissioners Hemmekam and Waker, the Council has thought fit, in order to avoid unnecessary repetitions, to record in this Resolution only the points of request, statements, and answers of the aforementioned young prince that deserved attention or were deemed to be of any importance; as among others his notable request that the execution carried out on six Pattaniers, whom requests that the punishing of six he had had punished with death on the 8th of August of the past year on account of their rebellion, might not be interpreted unfavorably by the Council. Which rather showed an inclination to be honoured with some praises for this proof of good intentions, than an actual apprehension of having through this act 1772 178
Dutch transcription
43. den 18: Januarij om verslag te doen van zijne Commis„ „sie na de Papoese eilanden „gaderzaal om verslag te doen van zijn Commis„ Pattaniers niet ten quaden mag werden geduijt— tingen zullen werden goedgekeurt de Leden dezer vergadering, dat de Jonge koning van Tidoa, Versoek van den je koning van Tidor die alhier op den 13: dezer, in geselschap van eenige rijxgro„ „ten was gearriveert, zijn Edele had laten verzoeken om aan dezen Raad verslag te mogen doen van de volbragte expeditie na de Papoese Eilanden, die met de Tidoreese armade, on„ der het bestier van genoemden Jongen koning, en van onze commissianten den onderkoopman en Translateur Fran„ „cois Bartholomeus Hemmekam, en den opperstuurman Ian Willemsz: waker, wat uitgevoert, en ten einde gebragt op den 5:e october anni passati. verder tekennen den dag van heden daar toe bekent gevende, dat zijn Edele den dag van heden had bepaalt om den Jongen vorst, ten dien einde in de vergadering te ontfangen; het geen door de leden wierd geappro„ „beert, die daar op beslooten om dien vorst door de Po„ „liticque Raadsleeden Godfried Carel Meurs en Johan Lebregt Seidelman, met Compagnies wagen, uit zijn woning te laten afhalen. Dit geschied zijnde, verscheen dezelve, tegens half elf uuren, met de gewoone statie zijn Hoogheid verschijnt in de vor„ in de vergaderzaal, verzelt van den secretaris Ab„ „dul Rauff, in de verdere Rijxgrooten, die in den hoofde dezes vermelt staan; waar op de Prins ter en geeft te kennen verschenen te zijn linker zijde van den Heer gouverneur ter neder zijn, „de gezeeten, te kennen gaf eenelijk alhier te zijn gekomen, om zijne beloften die hij aan de Commissi„ „anten Hemmekam en waker had gedaan, te volbrengen, en verslag te doen van zijne verrigtingen gedurende de expedi„ „tie na de Papoese Eilanden. Als de Heer Gouverneur hier op aan den Prins te verstaan had gegeven, dat de Raadsleeden hem met vermaak en aan „dagt gehoor zouden verleenen, begon zijn Hoogheid zijne redenen niet te zeggen, hoe hij zig met de hoope vleidde dat vleid zig met de hope dat zijne verrig zijne verrigtingen door den Raad mogten werden goedge„ „keurt, vervolgens een omstandig verhaal doende vande merkwaardigste voorvallen, die op dien togt waren ge„ „beurt. Dog vermits dit verslag in de voornaamste poincten genoegzaam ten eenemaal overeenstemt met het rapport der gewezene Commissianten Hemmekam en waker, heeft den Raad goedgevonden om, tot vermijding van onnodige herhalingen, bij deeze Resolutie eenlijk bekent te stellen de verzoek Poincten, gezegdens, en ant„ „woorden van meergenoemden Jongen vorst, die opmer„ „king verdienden op van eenig belang geoordeelt wierden; als onder anderen desselfs aanmerkelijk verzoek dat de gedanen executie aan ses Pattaniers, die „in wegens verzoekt dat het straffen van ses hun rebellie, op den 8:e Augustus des verleden Jaars met de dood had laten straaffen, door den Raad niet ten quaaden mogt werden geduid. Het geen eerder eenige neiging te kennen gaf om wegens dit blijk van welmeenend„ „heid met eenige loftuigingen te werden vereert, dan als eene wezentlijke bedugting van zig door dit bedrijf te 1772 178 „sie
English
45 180 the 18: January 1772: conferred with him about his intentions; it would have been desirable that [illegible] were delivered by the king, having gone too far. For which reason the Governor answered the Prince's statement only in general expressions, indicating that his conduct during that voyage had satisfied the Council in many respects, and that, the six Pattaniers having deserved death on account of their rebellion, the punishment which they had suffered could be regarded by everyone only as an upholding of right and justice: That the Council had therefore indeed wished that he had also acted somewhat more resolutely against the other ill-disposed persons, instead of granting pardon so hastily to such evildoers as the exiled rebels of Pattanie and gebe, who had so shamefully transgressed against both the Company and the Kingdom of Tidore by their continuous piracies; regarding which one may rightly suspect that these sea rovers submitted to the Tidorese armada by no means out of a true repentance for the misdeeds they had committed, but much rather out of fear of the danger in which they were at that time of being attacked and overwhelmed in their bentings; wherefore the Council members were still of the opinion that His Highness, during his presence at waijgeeuw, ought to have made use of the opportunity to eradicate this scum of people together with their hideouts on that island, or at least to force them by force of arms to obedience and submission. To which was further added that it would also have been a good thing if the prince, upon the most urgent entreaties of our commissioners, had delivered the kidnapped people who were at that time at saijlolo and on the island of Cassin from their slavery, and handed them over to the Company, so that those wretches might finally have been set at liberty and each returned to his birthplace. To all of which the Young King, in his justification, replied that his intention at first had indeed been to attack the mutineers with fire and sword in their strongholds, for which purpose he had already prepared everything and landed a considerable force of 1200: men, but that he had abandoned this because the enemies had submitted to him, for which reason he had then sought to prevent all bloodshed, being of the opinion that by this means he could best discover their other designs and whatever else they might have in mind, and at the same time prevent all difficulties that, in his view, might still be caused in the future by the fugitives who escaped his hands; adding further that he had inclined toward the lenient side all the sooner out of consideration [illegible] hereabouts -
Dutch transcription
45 180 den 18: Januarij E hier op denzelven onderhouden om zijne gezinden wenschelijk was het geweest, dat den koning waren verlost te hebben te buiten gegaan. Alwarom de Heer gouver„ antwoord van den Heer Gouverneur „ neur des Princen gezegde eenlijk in generale uitdruk„ „kingen beantwoorde, te kennen gevende dat zijn gedrag, gedurende die voijage, den Raad in veele opzigten had voldaan, en dat de ses Pattaniers de dood wegens hunne rebellie hebbende verdiend, de straf die ze ondergaan hadden door een iegelijk niet anders als een handhaving van regt en geregtigheid konde werden aangemerkt: Dat den Raad dierhalven wel had gewenscht dat hij meede zagte handelwijze aen andere quaad wat cordater met de andere quaadgezinden had te werk gegaan, in stede van zoo schielijk pardon te verleenen aan zulke boosdoenders als de uitgewekene rebellen van Pattanie en gebe, die zig zoo wel tegens de Compag„ „nie, als tegens het Tidoreese Rijk zoo schondig hadden misgreepen door hunne geduurige roverijen; alwaarn men met regt mag vermoeden, dat deeze zee schui „mers zig geenzints uit een waar berouw van hun „ne gepleegde en veldaaden, maar veel eerder aan de Tidoreese armade hebben onderworpen uit vreese van het gevaar, waar in zij te dier tijd waren, van in haar bentings aangetast en overweldigt te wor„ „den; weshalven de Raadsleeden als nog van gevoelen waren, dat zijn Hoogheid zig bij zijn aanwezen te waijgeeuw, vande gelegentheid had moeten bedienen om dit schuim van volk, benevens haare schuilhoeken op dat eiland uitteroeijen, of ten minsten door kragt van wapenen, tot gehoorzaamheid en onderwerping te dwingen, Waar bij nog wierd gevoegt, dat het ook een goede zaak wanneer nevenstaande perzonen door zoude zijn geweest, zoo de vorst op de kragtigste in„ „stanties onzer commissianten, de geroofde menschen, die zig te dier tijd te saijlolo en op het eiland Cassin bevonden, uit hun slavernij had verlost, en aan de Compagnie over„ „gelevert, ten einde die ellendigen eindelijk eens in vrijheid gesteld, en ieder na zijn geboorte plaats te rug gezonden had mogen werden. Op al het welk den Jongen koning, tot zijne verontschul„ Verantwoording van den Radja Moe„ diging repliceerde, dat zijn voorneemen in het eerste ook was geweest om de muiters, te vuur en te zwaarde, in haare vastigheeden te attaccqueeren, waar toe, hij reets alles in gereedheid had gebragt, en een aanziene„ „lijke magt van 1200: man aan land gezet, dog dat hij daar van had afgezien, uit hoofde de vijanden zig aan hem hadden onderworpen, alwaarom hij toen alle bloedstorting had zoeken te praevenieeren, van gevoelen zijnde dat hij door dit middel hun andere desseien, en alles wat zij verder in den schilt mogten voeren, het best zoude kunnen ontdekken, en teffens voorkomen alle moeijelijkheeden, die, zijns bedunkens, in 't vervolg nog verwekt zouden kunnen werden door de muntelingen die zijne handen ontquaamen; Daar nog bijvoegende, dat hij te eerder na de zagte kant had overgehelt, uit van consideratie 1772: „da hier ontrent -
English
the 18th of January 1772 The Council notes that these are merely foolish pretexts which is promised to him alongside The young prince also requests minderation of the damages suffered by Paulus Schaar by the Tobils Captain Daliki consideration, that it nevertheless depended on the will of this Council, and of his Lord father, to act according to their pleasure with the ringleaders of the mutineers, of whom he had caused the principal ones to be transferred to Tidor: further letting it be heard, that the Council could be assured that the aforementioned abducted people were to be brought thither by the Papuan kings, who were expected on Tidor shortly, by virtue of the entered treaty, and that he as well as his father undertook and promised to make it their business, so that the redemption of these people would before long obtain its full completion. Notwithstanding that the Members of this assembly clearly perceived that all these were merely foolish pretexts brought forward by the young king because he could defend his conduct with no acceptable reasons, it was nevertheless resolved not to refute his presentation any further, since one could easily see that everything that would have been brought against it would have been in vain, and that even if one had employed the most powerful arguments to convince the prince of his omission, he nevertheless would not have been persuaded in any way to confess his misdeed before the full Council. The discourse having therefore fallen upon another subject, the Prince was requested, in accordance with his promises made to our Commissioners, to compensate the damages that the former Gunner Paulus Schaar had suffered through the despoilment of his vessel near Liefmatulla; which damage the young prince undertook to satisfy as yet out of the fine of 30 slaves to which the petty king of Waijgeeuw was condemned, as soon as this petty lord had arrived on Tidor. The young king on the other hand making known that there were still seven Tidorese, who had been abducted on Mixoul by the Tobils Captain Taliki, held prisoner at a place named Sejoewan, situated on Batchian, simultaneously made request that this Council might be pleased to effect with His Highness, the king of Ternaten, that these prisoners be set at liberty again and delivered to the Tidorese Court; whereunto the Lord Governor alongside the Council undertook to apply their utmost endeavor. Whereupon request was also made by the frequently mentioned young prince that to the Tidorese, who on the return voyage from the Papuan Islands had performed the extirpation on Poeloe Pisang alongside our people, might be granted the gratuity of 150 rixdollars in cash, 16 pieces of ordinary bleached Coast guinees, and half a leaguer of Arrack, as they had enjoyed the same at the last spice inspection completed there in the year 1763. But this request was at first rejected, on the grounds that one had been busy on this island for only three days with the destruction of those fruits and trees, and that this work was thus by no means brought to an end there yet; whereupon the prince replied that his subjects had made him believe the contrary and reported that everything was extirpated, and further made the strongest entreaties to be allowed to enjoy the said gratuity at present, under the promise that, if the same were now advanced, those of his nation would also be ready at all times to complete this extirpation work further with our people, as soon as it should suit this Council to let the expedition thither proceed again. On which condition the members of this assembly then finally also condescended to the requested delivery, in the hope that Their High Nobles would kindly please to approve this advance delivery. Lastly, the young King, alongside the secretary Abdul Rauf, was requested to step into a separate room with the members of this Table Meurs and Seidelman, assisted by the Translator Hemmekam and pro-interim secretary Beijnon, to be conferred with regarding a point that could not well be handled in public and in the presence of the prince's servants, who had followed him into the meeting hall. Which proposal was agreed to by His Highness, and having sat down in the Council Chamber of Justice chosen for that purpose, he was asked on behalf of the Governor and Council for the reason why the Radja of Killeloehoe, who according to his promise was to come hither with him, had not now appeared at this Castle as well; whereto was further added that from this staying behind one could conclude nothing other than that the aforementioned Radja must not be as innocent as he had pretended to the former Commissioners Hemmekam and Waker, since otherwise he would presumably have come here to answer for himself before this Council, seeing that someone who is pure of conscience wishes nothing more dearly than to clear himself of misdeeds of which he was accused. To which reasons the young prince had replied that his Lord father had instructed him, in case the frequently mentioned Radja were asked about, to present to the Governor and Council that Their Honors could be assured that the same would not depart from Tidor, but be detained there until the king received further orders.
Dutch transcription
47: 182 6 den 18: Januarij 1772 den Raad merkt aen dat die maar onnosele uitvlugten zijn dat hem belooft word nevenstaande den Jongen vorst verzoekt ook min„ „doreeden door den Tobils Capitain Daliki „taling der geledene schade van Paulus Schaar considertatie, dat het dog van de wille van dezen Raad, en van zijn Heer vader afhing, om met de hoofden der muiters, waar van hij de voornaamste na Tidor had laten overbrengen, na hun welgevallen te handelen: zig nog verder laatende hooren, dat de raad verzekert konde zijn, dat bovengemelde geroofde menschen, door de Pa„ „poese koningen, die eerstdaags op Tidor wierden ver„ „wagt, uit hoofde van het aangegaan verbond, meede derwaarts gebragt stonden te werden, en dat hij zoo wel als zijn vader aannamen en beloofden hun werk te zullen maken, dat de verlossing dezer menschen eerlang zijn volle beslag zoude erlangen. Niet tegenstaande nu de Leden dezer vergadering wel bespeurden dat dit alle maar onnosele uitvlugten waren, door den Jongen koning voortgebragt, om dat hij zijn handelwijze met geen aanneemelijke redenen kon verdeedigen, zoo besloot men egter om zijn vertoog niet verder te wederleggen, dewijl men ligt kon zien dat alles dat daar tegen zoude zijn ingebragt, te ver„ „geefs zoude zijn geweest, en dat al had men ook de kragtigste bewijs redenen in 't werk gestelt om den vorst van zijn verzuim te overtuigen, hij egter geen „kints overreed zou zijn geworden om zijn wanbedrijf voor den vollen Raad te belijden. E Het discours derhalven op een ander onderwerp den prins onderhouden over de be„gevallen zijnde, wierd de Prins verzogt om ingevolge zijne gedaane beloften aan onze Commissianten, den schade te vergoeden, die den gewezen Busschieter Paulus schaar„ door het spolieeren van zijn vaartuig, bij Liefmatulla had geleeden; welke schade de Jonge vorst als nog aanname te zullen voldoen uit de boete van 30: slaven, waar in het koningje van waijgeeuw was gecondemneert, zoo draa dit lantcheertje op Tidor zoude zijn gearriveert. Den Jongen koning daar en tegen te konnen gevende, „tenuie in 'te aanhouden ^ van 57 sc „ dat 'er nog seven Tidoreesen, die door den Tobils Capitain Taliki op Mixoul waren geroofd, gevangen wierden ge„ „houden op een plaats genaamt Sejoewan, gelegen op Batchian, deed teffens verzoek dat deze Raad bij zijn Hoogheid, den koning van Ternaten, geliefde te bewerken dat deeze gevangenen weder op vrije voeten gestelt, en aan het Tidoreese Hof mogten werden overgelevert; waar toe de Heer gouverneur nevens den Raad, aannaamen hun uitterste devoir te zullen aanwenden. Waar op door meergemelden Jongen vorst ook verzoek wierd gedaan, dat aan de Tidoreesen, die op de terug reize uit de Papoese Eilanden, de extirpatie op gem: Jonge ks verzoekt om het Poeloe Pisang nevens de onzen hadden verrigt, mogt werden toegelegt het douceur van 150: rijxd:s in contan„ „ten, 16: p:s guinees gem: gebl: cust, en een halve legger dat hem van de hand word gewesen Arak, zoo als dezelve bij de laaste aldaar volbragte gevallen Specerij 46 49. 184 den 18: January 172 houd daar op aan op aprobate van Htun Hoog d daar in gecondescendeert vertrek te treeden met twee Leden d hem het ter zijde gevraagt, en te kennen gegeven — specerij visite, in den Jaare 1763: hadden genooten; Dog wierd dit verzoek in 't eerst van de hand geweesen, uit hoofde dat men op dit eiland maar drie dagen met het ver„ „nielen dier vrugten en boomen was bezig geweest, en dat dit werk dus aldaar op verre na, nog niet was ten einde gebragt; waar op de vorst repliceerde dat zijne onderhorigen hem het tegendeel hadden diets ge„ maakt, en gerapporteert dat alles was uitgeroeit, en deed wijders de sterkste instanties om genoemd dou„ „ceur tegenswoordig te mogen genieten, onder belofte, dat, wanneer het zelve nu voor uit wierd ver „strekt, die van zijne natie dan ook ten allen stonde gereet zouden zijn, om dit extirpatie werk met de onzen verder te voleindigen, zoo draa als het dezen Raad maar gelegen zoude komen de togt na„ derwaarts weder voortgang te laten neemen. op welke conditie de leden dezer vergadering dan eindelijk ook in de verzogte afgave hebben gecondescendeert, in hoope dat Haar Hoog Edelheeden deze vooruit verstrekking gunstig zouden gelieven te approbeeren Laastelijk wierd de Jonge Koning, nevens de den vorst verzogt om in een apart secretaris Abdul Rauf, verzogt om met de leeden dezer Tafel Meurs en Seidelman, geassisteert met den Translateur Hemmekam en pro-in„ „terim secretaris Beijnon in een apart vertrek te treeden, om onderhouden te werden over een poinct dat niet wel in 't openbaar, en in tegenswoordigheid van 's vorsten bedienden, die hem in de vergaderzaal gevolgt waren, af„ gehandelt konde werden. welke voorslag door zijn Hoog „heid ingewilligt, en in de daar toe verkose Raadka„ „mer van Justitie ter neder gezeeten zijnde, is hij van wegens den gouverneur en Raad na de reeden gevraagt, waarom den Radja van Killeloehoe, die volgens zijn belofte met hem alhier stont te komen, nu niet meede aan dit Casteel was verscheenen! waar bij nog wierd gevoegt, dat men door dit agterblijven niet anders kon opmaken, als dat evengenoemd Radja zoo onschuldig niet moest zijn, als hij bij de geweesene Commissianten Hem„ „mekamen waker had voorgegeven, vermits hij anders denkelijk wel hier zoude zijn gekomen, om zig voor dezen Raad te verantwoorden, nadien iemant die riem van geweten is niets liever wenscht als zig te zuiveren van „antwoort van dien vorst daar op wanbedrijven daar hij meede betigt wierd. op welke ree„ „denen de Jonge vorst had gerepliceert, dat zijn Heer va„ „der hem had belast, om, ingeval na meergemelde Ra„ „dja gevraagd mogt werden, aan den gouverneur en Raad voor te houden, dat hun Ed:e verzekert konden zijn, dat dezelve niet van Tidor zoude vertrekken, maar aldaar zoo lang aangehouden werden, tot dat de koning nadere geassisteert ordres bewilligt daar in
English
51 186 the 18th January 1772 in the Company's Garden House. with the request that he might not be regarded as the cause of Killeloehoe's radja takes his leave and departs the Right Honourable Lord Governor and to record and note down here what was transacted delivery of Kelliloehoe's Radja orders and commands regarding that person from Their High Mightinesses would have received, being of the intention to write to Them at the first opportunity concerning this Radja. When the above-mentioned two Council members pointed out to the Young King that this breach of his given word and promise would not a little stain his good name and reputation, he attempted to excuse himself in that regard as best as he could, by saying that upon his departure he had made a further request to his father that the aforementioned Radja might accompany him hither, but that this had not been granted to him; wherefore he requested that he might not be regarded as the cause of the Radja's staying behind. Wherewith the Young King's report having come to an end, the Council members noted that he sometimes remained rather stubbornly and willfully attached to his notions, but for the rest had presented all his discourses to the Council according to the country's customs in such eloquent and polite expressions in the Malay language, that one could clearly perceive therefrom the prince's intellect, good judgment, and presence of mind: who, having subsequently taken his leave of the Members of this Table in an equally friendly manner, was escorted to his place of residence in the carriage with proper courtesies by the junior merchants Meurs and Seidelman. Director of the Moluccas Paulus Jacob Valckenaer Honourable senior merchant and second Elias Iacob Beijnon Johan Fredrik Wedel junior merchant and shopkeeper Jodfried Carel Meurs provisional Dispenser Iohan Lebregt Seidelman Absent: 1 merchant and fiscal Johan George Van Raesveld, due to indisposition junior merchant and secretary Bartholomeus van de Walle, being on a Commission Monday the 9th March 1772: in the morning at nine o'clock, Council of Policy meeting. Present: And furthermore, having discussed for some time what was transacted with the Young King of Tidore, it was resolved to have the principal contents of the exchanges carried back and forth distinctly recorded, as well as to insist once more with his Lord father upon the delivery of Killeloehoe's Radja. Beneath stood: Thus done and resolved at Ternate in Castle Orange on the date written above. Was signed: P: J: Valckenaer, E: J: Beijnon, J: F: Wedel, G: C: Meurs, and I: L: Seidelman. 50: Honourable Captain military The 188 The customary prayer having been devoutly performed, the Lord Governor produced a letter from the Commissioners for the spice extirpation at Wassile and Samolla, Stephanus and Brezel, dated the 4th of this month, serving to communicate that the said Commissioners, together with their subordinates, arrived in the roadstead of Samolla on the 20th of the past month of February, and after clearing away some disputes with the Tidorese Commissioners and other native Chiefs, had made a beginning with the extirpation work on the 24th following, in witness of which statement they sent hither a package with the first fruits of this labour, consisting of ripe and sound nutmegs; whilst they further gave notice that on the 27th ditto there had already been felled and burned a number of one fruit-bearing and forty-five young nutmeg trees. Furthermore, it was also observed from the said letter that the aforementioned Commissioners, lying at anchor off the corner of Pattanie on the 26th of January to fetch water, had understood there from the inhabitants that a year ago a French ship had been at Gebe, whereof the crew had exchanged small spice plants for firelocks, giving one firelock for twelve plants. The Commissioners' letter also made mention of the hostilities that were committed by the Alfurs of Galilla and Momolatti against the Tidorese during the time that they had awaited our people at Samolla; adding that because the Tidorese Commissioners and common people had been so greatly disturbed and harassed by these Mountain folk, they had already intended to return to Tidore on that account if our people had stayed away only one or two days longer. Subsequently, the Council was also informed by that letter that the Tidorese and other native chiefs had represented to the Commissioners that before the work began, they ought, according to old custom, to be gifted with the following linens, viz.: 2 pieces Guineas common bleached, 2 pieces Salempuris brown blue, 2 pieces Hammams, 2 pieces Chiavonis, 2 pieces handkerchiefs, and 2 pieces Mouris. Which twelve pieces of linen they not only testified to have likewise received on Ternate ten years ago before the extirpation work on Samolla was begun, but also that they even once still 1 5 as
Dutch transcription
51 186 den 18: Januarij 1772 in sComp:s Tuin huis. E met verzoek dat hij niet als de oorzaak van Killeloehoes radja mogte werden aangemerkt neemd afscheid en vertrekt den welEd: Agtb: Heer gouverneur en t' verhandelt en alhier aante tekenen overlevering van Kelliloehoes Radja ordres en beveelen wegens dien perzoon, van Haar Hoog Edelheeden zou hebben ontfangen, als van voornemens zijnde Hoogst de„ „zelve, bij de eerste geleegentheid over dit Radja te schrijven. Als de bovengemelde twee Raadsleden den Jongen koning hier op voor oogen hielden dat dit breeken van zijn gegeeven woord en belofte zijn goede naam en reputatie niet weinig zoude bevlekken, zoo tragte hij zig dieswegens zoo goed als hij kom te verontschuldigen, met te zeggen, dat hij bij zijn vertrek nog nader verzoek had gedaan, bij zijn va„ „der dat meergemelden Radja hem herwaarts mogte ver„ „zellen, dog dat zulks hem niet was g'accordeert; wes„ „halven verzogt dat hij niet als de oorzaak van des Radja 's agterblijven aangemerkt mogt werden Waar mede het verslag des Jongen konings een einde Einde van s: vorsten verslag hebbende genomen, merkte de Raadsleden aan, dat hij somtijts al vrij stijfhoofdig en eigenzinmnig zijne concep„ „ten bleef aankleeven, dog voor 't overige alle zijne reedenvoe„ „ringen na 'slands wijze, aan den Raad in zulke welspreeken„ „de en beleefde uitdrukkingen, in de Maleidsche Taale verstandigheid van denselven, had voorgehouden, dat men des vorsten verstand, goed oor„ „deel, en praesentie van geest daar uit niet onduidelijk konde bespeuren: die vervolgens op een even vriendelijke wijze afscheid van de Leeden deeser Tafel hebbende ge„ „nomen, met behoorlijke pligtplegingen, door de onder„ „kooplieden Meurs en Seidelman, in de wagen uit geleide wierd gedaan tot aan zijn verblijk plaats Directeur der moluccos.- - - - - - Paulus Jacob Valckenaer „ E: opperkoopman en secunde. Elias Iacob Beijnon Johan Fredrik Wedel „ onderkoopman en winkelier Jodfried Carel Meurs- _:o: „ p:l Dispenen Iohan Lebregt Seidelman Demptis 1 koopman en fiscaal - - - Johan George Van Raesveld, door indispositie „ onderkoopman en secretaris Bartholomeus van de walle zijnde in Commissie Maandag den 9:' Maart 1772: smor„ gens te negen uuren, vergadering van Politie Present En voorts nog een wijle tijds over het verhandelde met bij den k= van Tidor aantehouden op de den Jongen koning van Tidor gediscoureert werdende, is zoo wel beslooten om den voornamen inhoud der over en weder gevoerde woordewisselingen distinct te laten aanteekenen, als om nog al eens bij deszelfs Heer vader tot overleevering van Killeloehoes Radja te laten aanhouden. /:onderstond:/ Aldus gedaan ende geresolveert tot Ternaten in't Casteel orange dato voorschreven /:was getekend:/ I: I: Valckenaer, E: J: Beijnon J: F Wedel, G: C: meurs: en I: L: sedelman. 50: „ Mamh: Capitain militair- Het 188 Het gewoon gebed met aandagt verrigt zijnde, produ„ ceerde de Heer gouverneur een brief van de Commissianten ter specerij extirpatie te wassile en Samolla Stephanus en Brezel, de dato 4:e dezes, dienende tot communica„ „tie dat genoemde Commissianten, benevens hunne on„ „derhorigen op den 20:e van de gepasseerde maande maand Februarij ter rheede van samolla waren gearriveerd, en na eenige stribbelingen met de Tisoreese Commissi¬ „anten en verdere inlandse Hoofden te hebben uit den weg geruint, op den 24:e daar aan volgende een begin met het extirpatie werk hadden gemaakt, ten blijke van welk gezegde zijlieden herwaards overzonden een Pak„ „ket met de eerste vrugten dezer arbeid, bestaande in rijpe en deugdzaame note muscaten; terwijl zij nog kennis gaven dat op den 27:' dito reets geveld en verbaand waren een getal van Een vrugt, en vijf en veertig Tel Noote Boomen Verder wierd uitgenoemde brief mede ontwaart, dat meermelde Commissianten op den 26:' Januarij voor de hoek van Pattanie ten anker leggende om water te haalen, aldaar van de ingezeetenen verstaan hadden, dat ir voor een Jaar een Fransch schip te gebe was geweest, waar van de schepelingen specerij plantjes voor snaphanen zouden hebben ingeruilt, gevende een snaphaan voor twaalf plantjes Nog maakten der Commissianten letteren gewag van de vijandelijkheden die door de Alfoeren van Galilla en Momolatti tegens de Tidoreesen, in de tijd dat dezelve te onzen op Samolla hadden in gewagt, waren begaan; met bijvoeging dat dewijl de Tidoreese Commissianten en gemeenen zoo zeer door deze Bergboeren ontrust en geplaagt waren geworden, zijlieden dies wegens reets van intentie waren geweest om na Tidor te rug te keeren, zoo de onzen maar een of twee dagen langer waren weg gebleeven. Vervolgens wierd den Raad bij die brief ook ver„ „wittigd, de Tidoreese en andere inlandse hoofden de Commissianten hadden voorgehouden, dat zijlieden, voor dat het werk een aanvang nam, na ouder ge„ „woonte dienden begiftigd te werden met de volgende Lijwaten als. 2: p:s guinees gemeen gebleekt. 2: „ salempoeris bruin blauw 2: „ Hamans 2: „ Chiavonijs. 2: stukken Neusdoeken en 2: p:s Moerissen. welke twaalf stukken Lijwaat zijlieden niet alleen betuigden voor tien Jaaren meede op Ternaten te hebben ontfangen voor dat het extirpatie werk op samol„ „la was begonnen, maar ook dat zij zelfs nog eens Nog 1 5 zoo
English
so much linen as a gift for their service and trouble, after the work had been finished at that time. To which the Commissioners also added that, in order to satisfy the natives, they had been obliged to promise them to submit their request to this Ministry, just as they, the Commissioners, also requested to increase the number of our extirpators by one corporal and four privates on account of the pending unrest among the natives. Which letter, and the communications and points of request mentioned therein, being discussed at length, it was first resolved to have the nutmegs sent hither as evidence burned in the presence of two members of this Board and before the Honorable Fiscal; which was done while the meeting was in session. Subsequently, the Council was unanimously of the opinion that the French ship, which according to the testimony of the Patani people had supposedly appeared at Gebe a year ago, was the same Frenchman that lay at anchor at Gebe in the year 1770, whose arrival in that same year was communicated to this Ministry both by Ensign Gebhard, stationed at Maidi for the extirpation at that time, and by various others; for although the French ship, according to the account of the Patani people, was supposedly at Gebe in the past year 1771, it is nevertheless likely that they were somewhat mistaken in the time, or took the year somewhat broadly, since it is known for certain that no French ship appeared in that region in the past year. Furthermore, the Council members expressed their satisfaction that the Commissioners, notwithstanding the fear the natives had conceived of the Alfoors, had nevertheless managed to persuade them to make a start on the work of extirpation; for which reason it was resolved to recommend to them to encourage the native extirpators with gentle words, and by all conceivable means to make them persevere in the labor, so that one would not be forced to abandon this most necessary work, to the great detriment of our Lords and Masters. In order to achieve which objective, it was also approved to inform His Highness the King of Ternate immediately, through express delegates, of the hostile designs of his Alfoors, and at the same time to request him to recall them to their settlements as soon as possible, so that the extirpation at Samolla may proceed without hindrance. On the basis of these considerations, and also to make the natives all the more willing to work, it was also resolved, upon their strong petitions and following previous examples, to grant the Tidorese extirpators as a gift the linens which the Commissioners requested from this Council on their behalf, with the exception of the Chiavonijs, which are not in stock. Nothing will be decided regarding the natives' claim of having received another gift after the work was done in past times, before and until this destruction is completely finished. And in order to make the Commissioners' labor all the easier, it was also approved to reinforce their troop with one corporal and four privates, in accordance with the petitions they had made. All of which provisions it was resolved to communicate to the repeatedly mentioned Commissioners by the speediest reply; and moreover to recommend to them to take good care not to let themselves be misled and alarmed by any lies from the Tidorese, since this nation sometimes makes a habit of spreading all kinds of rumors of war and danger, or at least greatly embellishing them with untruths, solely and exclusively to make a show of their good intentions and to beg a small gift from us on such occasions. Underneath was written: Thus done and resolved at Ternate in Castle Orange on the date aforesaid. Was signed: I: I:s Valckenaer, E: J: Beijnon, I: F: Wedel, G: C: Meurs, I: L: Seidelman. Agrees N. van der Glle Copy. Secret Resolutions For the Fatherland In the Year 1772 A: Bassie
Dutch transcription
55 190 zoo veel lijwaat tot een geschenk voor hun dienst en moeite hadden genoten, na dat het werk te dier tijd ge-eindigt was geweest. waar bij de Commissianten nog voegden dat zij, om de inlanders te vreeden te stellen, hen hadden moeten beloven, om hunlieder ver„ „zoek aan dit Ministerie voortedragen: gelijk zij (Commissianten:) ook nog verzogten om het getal van onze extirpateurs, ter zaake der zweevende onlusten tusschen den inlander, nog met een corporaal en vier gemeenen te vermeerderen. Over welke brief, en de daar bij vermelde Com„ „municaties en verzoek poincten, in het breede gespro„ „ken werdende, Besloot men eerstelijk de herwaarts tot een bewijs overgezondene Noote muscaten, in prae„ „sentie van twee leeden dezer Tafel, en ten overstaan van den E: Fiscaal, te laten verbranden; het welk staande vergadering is geschiet. Vervolgens was den Raad een pariglijk van gevoelen dat het Fransche schip, het geen volgens getuigenis der Pattaniers voor een Jaar te gebe zoude zijn ver„ „scheenen, dezelfde Franschman is geweest, die in den Jaare 1770: op gebe ten anker heeft geleegen, welkers aankomst in 't zelfde Jaar zoo door den vaandrig gebhard, te dier tijd ter extirpatie leggen, „de te Maidi, als door diverse anderen aan dit Ministerie is bedeelt geworden: want hoewel het Fransche schip, volgens het relaas der Pattaniers in het gepasseerde Jaar 1711. te gebe zoude zijn ge„ „weest, zoo is het egter denkelijk dat zij zig eeni„ „germaten in den tijd zullen hebben vergist, of het Jaar wat ruim genomen, dewijl men in het zekere onderrigt is, dat 'er in het gepasseerde Jaar geen Faansch schip om dien oirt is verschenen. Voorts betuigden de Raadsleden hun genoegen, ter zake de Commissianten de inlanders, niet tegenstaan, „de de vreese die zij voor de Aldoeren hadden opge„ „vat, egter hadden weten te bepraten om een aanvang te maken met het extirpatie werk: alwarom men besloot henlieden te recommandeeren; om de inlandsche exstirpateurs met zoete woorden een hart onder den riem te steeken, en door alle be„ „denkelijke middelen in den arbeid te doen volharden, op dat men niet genoodzaakt werde dit hoognodig werk, tot groot nadeel van onze Heeren en meesters, te moeten staaken. Om welk oogmark te bereiken mede goedgevon„ „den wierd zijn Hoogheid, den koning van Ternaten ten eersten door expresse gecommitteerden kennis te laten geven van de vijandelijke aanslagen zijner Alfoeren, en teffens te verzoeken om dezelve ten Ministerie spoedigsten 192 Voor doo spoedigsten in hunne negorijen te rug te laten roepen, ten einde de extirpatie te Samolla, een onverhinderde voortgang hebbe Uit hoofde dezer Consideraties, en teffens om den inlander te gewilliger tot den arbeid te maken, is ook verstaan om de Tidoreese extirpateurs, op hunne ster„ „ke instanties, na vorige exempelen, tot een geschenk toe te voegen de Lijwaten, die de Commissianten uit der„ „zelvers name, van dezen Raad hebben verzogt, uit gezondert de Chiavonijs, die 'er niet in voorraad zijn. zullente op der inlanderen voorgave, van in vorige tijd na gedaan werk wederom een geschenk te hebben genoten, niet werden gedisponeert; voor en al eer deze destructie volkomen ge-endigt zal zijn. En ten einde de Commissianten dan arbeid dies te ge„ „makkelijker te maken, is ook goedgevonden, om derzelver troep, ingevolge hunne gedaane instan„ „ties, nog met een Corporaal en vier gemeenen te ver„ sterken. Alle welke disposities verstaan wierden bij de spoedigste rescriptie aan meermelde Commissi„ „anten te laten bedeelen; en hen boven dien te recomman„ deeren van wel toetezien; om zig van de Tidoreesen door geene leugens te laten misleiden en alarmeeren, nadien deze natie somtijds wel voor een gewoonte heeft om allerhande gerugten van oorlog en gevaar ui't te strooijen, ten minsten grotelijks met onwaarheeden te vercieren, enkel en alleen om quansuijs hun welmeenendheid te toonen, en ons bij zulke gelegent„ „heden een geschenkje afte bedelen /:onderstond:/ Aldus gedaan en geresolveert tot Ter„ „naten in 't Casteel orange dato voorschreven /:was getekend:/ I: I:s Valckenaer, E: J: Beijnon, I: F: wedel, G: C: meurs, I: L: Seidelman. Accordeert N. van der glle ƒ nadien 59: Voort warien Voor 't op leesen Gorroltma Copia. Secretie Resolutien Voor 't Patria O S De A„o: 1772 A: Bassie E „3
English
Secret. The Honorable Junior Merchant and Shopkeeper, Johan Fredrik Wedel The Honorable Junior Merchant and Dispenser, Godfried Carel Meurs. The Honorable Merchant and Fiscal, Johan Lebregt Seidelman. The Honorable Junior Merchant and Secretary, [omitted] Monday, the 20th of January, Anno 1772. In the morning at nine o'clock, meeting of the Council of Policy. All present: The Right Honorable Respected Lord Governor and Director, Paulus Jacob Valckenaer. The Honorable Senior Merchant, Chief Administrator and Secunde, Elias Jacob Beynon. The Valiant Captain of the Military and Head of the Militia, Johan George van Raesveld. Except the first due to indisposition, and the last as being on a commission. The Governor made known to the Council Members that he considered himself obliged to communicate to their Honors that the Young King of Tidor, on the 16th of this month, being the 3rd day of his arrival, had requested to pay a visit incognito to His Honor without any retinue, and that he, accompanied solely by the interpreter Hemmekam, had indeed come to His Honor that very evening, where they had spoken with one another about certain matters which he thought necessary to set down in writing by way of a conference. Which paper, having now been read to the Council Members, was found to be of the following contents: Conference held between His Highness Badjo Djaman Kitchil Garamahongi, Young King of the Tidorese Realm, and the Lord Paulus Jacob Valckenaer, Governor and Director of the Moluccas, in the presence of the Junior Merchant and Interpreter Francois Bartholomeus Hemmekam. Thursday, the 16th of January, Anno 1772. After the Young King of Tidor had appeared before the undersigned at seven o'clock in the evening, this prince, after the exchange of reciprocal compliments, made known that, reflecting upon the close alliance he had entered into with the Company, he could not refrain from communicating to His Honor how, during his recent commission to the Papuan Islands, he had come to notice that, because the spice crops in Pattani, Maba, and Weda had not been extirpated for eleven years now, those fruits had propagated there in great abundance, which, in his opinion, was indeed the principal inducement for the inhabitants of those lands to violate their duty and seek illicit gain with those fragrant fruits, which they not only sold to the foreign Europeans who had now appeared for several years both in that region and in the Papuan Islands, but which they moreover also transported with their own vessels to other places.
Dutch transcription
Secreet. Den E: Onderkoopman, En Winkelier- Den E Onderkoopman En Dispencier- Den E: koopman En fiscaal - - De E: Onderkoopman neur en Maandag, Den 20:' Januarij, A=o 1772. Smorgens te Negen uuren vergadering van Politie Den WelEedelen Agtb: Heer alle present Gouverneúr en Directeúr, Sardus Jacob Valckenaer. Den E: opperkoopman, Hooft Administrateur en secunde Elias Jacob Beijnon. Den Manh: Capitein Mi„ Johan Fredrik Wedel Godfried Carel Meurs. Johan Lebregt Seidelman. „litair, en Hooft der Militie, Johan George van Raesveld. De Eerste door Indispositie, ende laaste als zijnde in Commissie Raadsleeden te kennen dat bij zig verpligt agte hun Eds: te Communiceeren, dat de Jonge koning van tidor op den 16: dezer, zijnde de 3„e Dag van zijn aankomst, had laten verzoeken om, buiten Eenig gevolg, Jn Cognito Een visite bij zijn Ed: afte leggen, En dat dezelve dan ook, Eenelijk verzelt van den tolk Hemmekam nog dienzelven avont bij zijn Ed: was gekomen, wanneer zij met productie van de Conferentie Elkanderen over eenige zaaken hadden gesprooken, die hij nodig neur en de Jonges Cooning had gobbede elt, bij weege van Een Conferentie schriftelijk ter neder te stellen. welk papier thans aan de Raadsleeden zijnde voor„ geleezen, bevonden wierd te zijn, van den navolgende Jnhoud: Conferentie gehouden tussen zijn Hoogheid Badjo Djaman kitchil garamahongij, Jonge koning van het Tidoreese Rijk En den Heer Paulus Jacob Valckenaer gouverneur en Directeur der Moluccos, Jn Bijweezen van den onderkoopman En Tolk Francois Bartholomeus Hemmekam. Donderdag, Den 16: Januarij, A„o 1772. Na dat de jonge koning van Tidor 's Avonds te seven uuren bij den Ondergetekende was verscheenen, gaf die vorst na aflegging der Reciproque Complimenten te kennen, dat hij bij zig zelven be„ denkende de naauwe verbintenis, die hij met de Compagnie had aangegaan, niet konde nalaten aan zijn Ed: te Communi= leeren, hoe in zijne onlangs gedane Commissie na de papoe= sche Eilanden had komen te ontwaaren, dat ter zake het specerij-gewas te pattani, maba en weda, nu in geen Elf Jaren was uitgeroeit, die vrugten aldaar in groote menigte waren voortgeteelt, het geen, zijns bedunkens, wel de voornaamste aanleiding gaf aan de Jnwoonders dier landen van hun pligt te overtreeden, en een ongeoorlooft gewin te zoeken met 's die geurige vrugten, die zij niet alleen verkogten aan de es vreemde Europeaanen, dewelke nu sedert Eenige Jaaren zo wel in dien oirt, als in de papoese Eilanden waaren ver=st scheenen, maar die zij boven dien ook, met hunne Eigene vaartuigen, naar andere plaatsen vervoerden Jnhoud van dezelve Daar En secretaris- Demptis 194