Inventory 3364
Japan · 931 pages · 397 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
157. From Java's East Coast, 1 April 1772. From Java's East Coast, 1 April 1772. Copy of the account given by the emissary Tjokro Dirono, sent to the Kedu region by the Prime Minister Danureja, received at Semarang, 29 March 1772. The informant relates that he went directly from Yogyakarta to Tembayat, and subsequently to the village Sono on the boundary line of Kedu, and spent the night at the house of the Purwakerta thereof; that departing from there again early in the morning he arrived at the Kedu village Pucuk and was addressed there by the Lurah Wiro Noyo, who asked him, the informant, whether he fell under Yogyakarta and whether he could not tell how matters stood with the Pangeran Sumoyudo, all the more so since the rumor was going around that the said Pangeran had departed from Yogyakarta. The informant had answered hereto that he had not heard the least thing about that matter, as he had not been present at the so-called Garebeg festival, meanwhile asking the above-mentioned Wiro Noyo further, if it were truly so that the Pangeran Sumoyudo had been disobedient, what then his Raden Tumenggung made of it; to which Wiro Noyo replied that the Raden Tumenggung did not intend to undertake anything yet and everyone was still in possession of his goods. Hereupon the informant had departed from there to the settlement Pasido and had spent the night there with the Lurah Wongso Niti, who had questioned him in precisely the same terms as the aforementioned Wiro Noyo; but the informant had likewise answered as above, that nothing concerning Sumoyudo had reached his ears, whereupon Wongso Niti told him that recently some people from Pranagara had arrived at his place via Surakarta, who had said there that the commoners at that court were in great commotion because the Pangeran Sumoyudo had fled from Yogyakarta and arrived in Surakarta; but he, Wongso Niti, had given them as an answer that it was best to keep 159. From Java's East Coast, 1 April 1772. From Java's East Coast, 5 April 1772. silent, as such talk was not suitable for humble people. Early in the morning the informant had departed again via the village Sempu to the settlement Doho, where the Lurah Suto Dudo likewise asked him for news of the Pangeran Sumoyudo, but he had also answered him in the aforementioned manner, as knowing nothing; and although he had also neglected no questioning in the villages Adiwodjo and Dekko situated close to Kedu, Serabogan and Laro, he had been able to learn nothing improper there. Only this had been told to him by the Lurah Singo Tuno at Dekko: that he had recently come from the Kutugan mountains, but had likewise perceived nothing there other than that in the village Pajoman there were 2 dukuns named Raden Roso Dipo and Ahmadullah, who had already lived there for 4 years, but did nothing other than cultivate rice fields, and although they had wished to provide some sorcery to the commoners, they had always been mocked for it, and people no longer placed any faith Copy of the translation of a Javanese letter written by the Susuhunan at Surakarta, to the Governor and Director of this Coast, Johannes Robbert van der Burgh, received at Semarang, 20 March 1772. in them, the people thereabouts otherwise remaining completely tranquil, nothing further. Below stood: translated by me, was signed: C. P. Boltze Junior. Below stood: J. R. van der Burgh. Having duly received Your Right Honorable and Highly Esteemed missive in answer to my previous one sent by the Ngabehi Cokro Manggolo and Mantri Wargo Noyo, I have seen therefrom that Brother had already sent 2 blades for me to the Chief, which were also duly handed over to me along with the sabagis and 76 cutlasses, and for which I and the Ratu express our profound thanks; but the sabagis which in my last letter I requested for the Ratu to make skirts 161. From Java's East Coast, 3 April 1772. From Java's East Coast, 1 April 1772. the Ratu still looks forward to receiving. For the communication given regarding the activities of some of the prominent figures at the court here, who were said to be hatching a sinister plot, I express my highest thanks; Brother, please only be patient and trust that on my part there will be no failure to investigate these matters as far as possible and then give Brother a report. Regarding that which was requested in Brother's letter concerning the villages for the Pangeran Mangkunegara, it is best that this remain postponed until Brother's arrival here, when we shall deliberate upon it further. Herewith I inform Brother that on 12 March I elevated my son named Raden Mas Djubal to Pangeran, and on the 22nd following I shall have him marry the daughter of my sister married to Puspo Diningrat, named Raden Ayu Lenting. Remaining furthermore, after greetings from me and the Ratu, with all esteem, the end. Written at Surakarta, the 15th of the month Besar 1697, or 19 March 1772. Below stood: translated by me, was signed: C. P. Boltze Junior. Copy of the translation of a Javanese letter written by the Pangeran Adipati Mangkunegara at Surakarta, to the Governor and Director of this Coast, received at Semarang, 18 March 1772. Having received with much joy Your Right Honorable missive and also having noted therefrom with pleasure the promise to reflect upon my request upon Your Right Honorable's arrival here, while I express my true gratitude for Your Right Honorable's good care as well as for God's benevolence, and now no longer doubt that Your Right Honorable will effect this for me. Having likewise perceived from Your Honorable's letter that the Company and Your Right Honorable would prefer to see me remain in peace and tranquil rest, I shall not only observe this, but also always give thanks to God and the Company for that pleasant provision; I am very ashamed that Your Honorable
Dutch transcription
157. Van Iavas oostkust Den 1. April 172. — Van Iavas oostkust Den 1: April 172. Copia Relaas gedaan door de door den Rijksbestierder Danoendja na het kadoeanse uitgesondene zendeling Tjokro Dirono, ont„ fangen te Samarang Den 29:' Maart 1772. — Den Relatant verhaalt, dat hij sig van Djokjo di„ rect na Tambaijat en vervolgens na de dessa sono op de Limitscheijding van kadoean begeeven in ver„ „nagt hadt bij den Poera kerto dito dat hij 's ogtens vroeg van daar weeder vertrekkende op de kadoeanse Dessa Poetjoek gekomen en aldaar aangegeert was bij den Loera wiro Noijo, die hem relatant gevraagt had of hij onder Djokjo sorteerde en of hij niet konde zeggen, hoe het met den pangerang Soemo Joeda gesteld was te meer het gerugt liep, gem pangerang sig van Djokjokarta verwijdeet had. Den Relatant had hier op geantwoord niets het minste van die zaak gehoord te hebben, alsoo hij niet op het zo gen: feest grabak was present geweest, vragende in tusschen alverder aan bovengem: wiro Noija, als het waar„ lijk zo was dat den pang: soemo Doedo ongehoorsaam was geweest, wat dog zijn radeen Tom: daar van zijnde waar op wiero Hoijo repliceerende dat den radeen Tom: nog niets van sintswas iets te onderneemen en een ieder nog in het besit van sijne goederen was. Hier op was den Relatant van daar vertrokken na de negorij Pasido en had aldaar overnagt bij den Loera wongso Nitie die hem in eve die termen als den voorsz wito Hoijo gevragt had, dog den Relatant had meede als bove geantwoord dat hem niets van Ioemo soedo ter ooren gekomen was waar op hem wongso Ac„ tie verhaal had, dat kortelijks Eenige van pranagara over soeracarta bij hem waaren aangekomen die aldaar gesegt hadden, dat de gemeentens aan dat hof in reden roer waren om dat den Pang: Soemo Joedo van Djoekjo ge „vlugt en te soeraCarta was aangekomen dog hij wongso Niti had hem ter antwoord gegeeven dat het best ware het stille 0 159 Van Iavas oostkust Den 1:' April 1772. Van Iavas oost kust Den 5: April 172. stille te suigen also sulke reedenen voor geene geringe menschen pasten Des morgens vroeg was den relatant weder vertrokken over de Dessa Sempoe na de negorij Doho alwaar hem den Loera Soeta Doedo meede naar tijding van den pang soemo Goedo vroeg dog had hem ook in voegen voorsz ge„ andwoord, als van niets te weeten, en hoe wel bij het ook aan geene ondervraging op de Dessaas Adivodjo en De kka digt bij kadoean, seraboegan en Laro geleegen had laten manqueeren, had hij niets onbehoorlijks al„ daar kunnen verneemen. Eenelijk was hem door den Loera Singo Toeno te Dekka verhaalt dat hij jongst van het gebergte koetoegan gekomen was, dog meede aldaar niets ontwaard had als dat zig op de dessa Padjoeman 2: doekons bevonden gen:t radeen Resso Dipo en Amadoelha, die reets 4: jaaren aldaar gewoont hadden, dog niets anders deeden als rijstvelden te be„ „werken, en alschoon sij de gemeentens wel Eenige Gove„ rijen hadden willen leeven, waeren zij daar meede altoos bespot geworden, en men haar geen geloof meer uwel Ed: groot Agtb:re hoog g'Eerde missive in antwoord op mijne voorige per den jngabij Tjokro Mongollo en man„ trie wargo Hoijo afgesonden wel ontfangen hebbende heb„ „be ik daar uit gesien dat broeder bereeds 2: klingen voor mijn aan het opperhoofd gesonden hadden, die mij be„ „nevens de sambagies en 76 houwers ook wel ter hand gesteld zijnde en waar voor ik ende ratoe Eert grondig dank zegge doch de Sambagies die ik bij mijn laaste brief voor de Ratoe verzogt hebbe tot het maeken van rok„ Copia Translaat Iavaanse Brief gezz. door den soesoehoenang te soeraCarta, aan den heer Gouverneur en Directeur deser „kuste Iohannes Robbert van der Burgh ontfangen te Samarang den 20 Maart 1772. toedroeg houdende sig voorts de volkeren daar om„ streeks alle gerust, zonder meer /:onderstont:/ getrans„ lateert door mij /:was geteekend / C: P: Boltze I„r /:on„ „derstond:/ I: R: van der Burgh. ken 161. Van Iavasoostkust den 3:' April 1772. Van Iavas oostkust Den 1. April 1772. „ken, blijft de Ratoe nog te gemoet zien. voor de gegevene Communicatie wegens de besighee„ den van Eenige der voornaamste aan 't hof alhier, die een heilloos ontwerp soude smeeden, zegge ik ten hoog„ sten dank, broeder gelieve maar geduldig te weezen en te vertrouwen, dat aan mij niet manqueeren zal om zoo veel het mogelijk is die zaaken te onderzoeken en als dan aan broeder berigt te geeven Het versogte bij broeders briev aangaande de des„ faas voor den Pangerang Mancoe Nagarra is het best dat sulks blijve uitgesteld tot broeders komste alhier wanneer wij daar over nader zullen besoigneeren. Bij deese bedeele ik broeder ik den 12: maart mijn zoon genaamt Radeen Maas Djoebal verheeven hebbe tot pan„ „gerang en zal denzelven op den 22: daar aan doen trou „wen met de dochter mijner /:met poespo Diningrat gehuwelijkte /:zuster genaamd Radeen Adijang Lenting. Der blijvende voorts na groete van mij, en Ratoe. met alle agting, Einde, gesz: te soeracarta den 15: der„ maand Bassaar 1697: off den 19: Maart 172. /:onderstond:/ Het veel blijkschap ontvangen hebbende uwel Ed: groot Achtb: missive en daar uit ook met genoegen Besien de belofte, om bij uw Ed. G:t Achtb: aankomst alhier op mijn verzoek te zullen reflecteeren, Terwijl ik zoo wel voor uwel Ed: Achtb: goede zorge als ook voor godes goedertierent„ „heid mijne ware dankbaarheijt betuige en thans niet meer twijffe of uwel Ed: g:t Achtb: zal dit voor mij bewerken. uit leven uwel Ed: briev teffens ontwaard hebbende dat de Comp:e en uwel Ed groot agtb: lietst zag ik in vreede in stille rust blijve zal ik sulks niet alleen observee„ ren, maar ook gode ende Comp:s voor die aangename procure althoos dank betuigen ik ben zeer beschaamt dat Copia Translaat Iavaanse briev gesz door den pangerang Adipattij Mancoe„ nagara te soera Carta, Aan den heer Gou„ verneur en Directeur deezer Custe, ont„ fangen te Samarang den 18:' Maart 1772. getranslateert door mij /:was geteekend:/ C: P: Boltze I:s ge uwelEd
English
From Java's East Coast, the 1st of April 1772. From Java's East Coast, the 1st of April 1772. Your Honour took upon yourself my commission regarding the 20 tjindes /silk patolas/ that I requested from the patih, of which I have already received 10 pieces from the chief, for I demanded them from the patih for payment, and not for nothing; but he addressed Your Right Honourable thereon, and made me somewhat fainthearted about it. I have nevertheless made my thoughts known to the chief in this regard. /below stood:/ End, translated by me /signed:/ C. P. Boltze, Jr. /lower:/ Note from the aforementioned Pangeran to the Governor. Copy of the Note Regarding the daughter of the former Regent of Pekalongan named Raden Marlia, Your Right Honourable should know that when the Sultan demanded her from me through one of his female palace servants by the name of Mbok Ajeng Tumenggung, he also sent cash along with her, for which I was to let that woman go. However, I replied to that servant that Extract from a Letter from the Resident Schophoff to the Commander at Surabaya, Mr. Pieter Luzac, dated Ulu Pampang, the 12th of March 1772. Early this morning, Quartermaster Nieuwenhuijsen arrives by a perahu mayang from the Strait of Bali to report to me that on the 8th, three small pancalangs had come down from the southeast close under the Balinese shore to the latitude of I was no more accustomed to selling that woman than other human beings. Whereupon the aforementioned palace woman replied that I should not consider that cash as purchase money for that daughter, but rather as funds that I was to enjoy annually from the Sultan's beach toll revenues, so I let the aforementioned Pekalongan daughter go. /below stood:/ Translated by me /signed:/ C. P. Bolthe, Jr. /below stood:/ Agrees /signed/ J. R. van den Burgh. Pakem From Java's East Coast, the 1st of April 1773. From Java's East Coast, the 1st of April 1772. Pakem, and had positioned themselves in a small river on the Balinese shore, where he had also discovered a number of very small vessels, which had been kept closely under observation by our cruisers; yesterday they came out of the river towards our perahu mayangs and fired their swivel guns at ours, and were immediately answered in such a manner that they fled back with all haste into the said river, and were pursued by ours as close under the Balinese shore as was possible, where they simultaneously discovered over forty pondoks full of people who had positioned themselves on the beach with lances and firearms and had fired upon ours, remaining thus enclosed in the mouth of the river by two of our pancalangs and ditto perahu mayangs; and I immediately sent two hand mortars with some additional one-pounder pieces to the cruising vessels, with two corporals, twelve private soldiers, one gunner, one musketeer, and fifty well-armed natives, and a number of hand grenades and firebombs, to demolish their insolent vessels or make them depart from the beach there. They fly flags of white, blue, and red linen, however divided into narrow stripes. Wherewith I have the honour to be, with the highest esteem and respect, /below stood:/ Title /lower/ Your Right Honourable's very submissive servant /signed/ H. Schophof /in the margin/ Ulu Pampang, the 12th of March 1772. /even lower/ P.S. I have also dispatched the requisition conformable to this by ordinary mail; I have ordered Quartermaster Nieuwenhuijsen to do his utmost to capture living men from the vessels or from the Balinese shore, in order to discover from them what their posture and vessels intend to undertake. However, according to the statement of the aforementioned quartermaster, their landing on this shore can indeed be prevented. /below stood:/ Agrees /signed/ P. Luzac.
Dutch transcription
163 Van Iavasoostkust Den 1: April 1772. Van Iavas oostkust Den 1: April 1772. uwel Ed: de Commissie van mij aangaande de 20 Tjindees /zyden patholen:/ die ik aan de Pattij heb verzogt op zich zelvs genomen heeft waar van ik bereeds 10 p„s van het opperhoofd heb ontvangen, want deselve hebbe ik wel voor betaaling, maar niet om zons van depattij gelijscht, dog die heeft sig aan uwel Ed: g:' Achtb. daar omtrent geaddres„ „seert, en mij des Eenigsints klijn hartig gemaakt, jk heb egter mijn gedagten desweegens aan het opperhoofd te ken„ „nen gegeeven /:onderstond:/ Eijnde getranslateerd door mij /:was geteekend:/ C: P: Boltze I:r /:lager:/: Cartabelletje van den Pangerang voorm: aan den Heer Gouverneur. Copia Cartabelletje Aangaande de dochter van den geweese Paccalongangs Regent genaamd Radeen Marlia, diend uwel Ed: G:t Agtb: te weeten dat wanneer den sulthan deselve van mij liet ijschen door eene zijner dalms dienaeresse in naame om„ „bok Adjang Toemanggong, had hij deselve Contanten meede gegeeven, waar voor ik die vrouwspersoen zoude laaten volgen, dog ik antwoorde aan die dienaresse dat Heeden morgen vroeg tijdig komt den quartier„ „meester Nieuwenhuijsen per Een Trauwmajang uit straat Balie mij van rapport dienen als dat den 8: drie klijne Pantjallangs van 't suid oosten digt onder de Ba„ liese wal waren komen afsakken tot op de hoogte van Extract uit Een Briev van den Resident Schophoff aan den gezaghebber te soura„ „baija M:r Pieter Luzac gedateerd oe„ „loepanpang Den 12: Maart 1772. ik zoo min die vrouw als andere menschen gewend was „te verkoopen, waar op meerm: Dalms vrouw repliceer„ „de, dat ik die Contanten niet moest aanmerken als kooppenningen voor die dogter maar wel als gelden die ik 's Jaarlijks uit de strant gelden van den sul„ than zoude te genieten hebben des ik meerm: Pac„ Calongangse dogter heb laaten volgen /:onderstond:/ getranslateerd door mij /:was geteekend:/ C: P: Bolthe, F:r /:onderstond:/ Accordeert /was geteekend/ J: R: v: d: Burgh. ik e Pakken 165 Van Iavas oostkust den 1: April 1773. Van Iavasoostkust den 1:' April 1772. Pakken, hun in Een Riviertje op de Balise wal hadden geplaast, alwaar nog Een parthij zeer kleine vaartuigjes ontdekt had, dewelke door onse kruissers digte bij in 't oog gehouden waaren gisteren uit de rivier op onse prauwmajangs waren afgekomen en ruur in't hun„ „ne bassen op de onse gegeeven, terstond zodanige gerepi„ eert waren datze met alle haast wederom de vlugt in gemelde rivier hadden genomen, en door d' onse digt onder de baleese wal gevolgt waren, als doenelijk was geweest, aldaar teffens ruim veertig pondokken ont„ „dekt hadden vol van volkeren die hun opstrand met zieken en schiet geweer geposteerd ende gevuurt had„ den op de onse blijvende dus door twee onser pantjal„ langs en d:o Prauwmajangs in de mond van de revier ingeslooten; en heb ik ter stond twee hand mostiers met nog Eenige Een ponders stukkies, na de kruis vaar„ tuigen met twee Corporaals twaalf gemeene soldaaten Een Cannonier, Een Bosschieter en vijftig wel, gewapende jnlanders en Een parthij handgranalen en lugtballen gezonden, om hunne stoute vaartuigen te de moljeren ofsevan strand aldaar doen verhuisen, zij roeren vlag gen van witte, blauw en rood Linnen egter in smalle streepjes verdeelt. Waar meede d' Eere geniet de meeste te hoog agting en Eerbied te zijn /onderstond /: Titul /Lager/ uwel Ed: Achtb: seer submisse dienaar /was geteekend/ H: Schophof /:in margiene /oeloepanpang den 12:' Maart 1772. /: nog Lager/ P: S ik heb den Eijsch Conform met deese teffens bij gemeene letteren afgesonden, den quartiermeester van Nieuwenhuijsen hebbe aan bevolen zijn uiterste aan te wenden om levende man„ nen van de vaartuigen of van de baliese wal zien mag„ tig te werden omdaar uit 't ontdekken wat hum pos „tering en vaartuigen willens zijn te ondernemen egter zal hun het landen volgens opgave van voor„ „meld quartiermeester op deese wal wel kunnen belet worden /:onderstond:/ Accordeert /: was getee„ kend/ P: Luzac. ofse Extract
English
From Java's East Coast, 1 April 1772. From Java's East Coast, 1 April 1772. Extract from a letter from Lieutenant Henrich to the aforementioned Authority Luzac, dated Oeloepampang, 15 March 1772. With sufficient prospect of bringing the further happy success of the expedition to completion, I had the honor upon receipt to see from Your Honorable's highly venerated orders dated 3 March, together with the duplicate letter of 25 February past, as well as extracts both from Their High Nobilities and from the Right Honorable Governor and Director of the Coast, and in particular the project of 2000 Natives served to my satisfaction, which force is also necessary in consideration of the divided posts. After mature deliberation with all officers, and having confronted this with the incoming reports, also agreeing with the opinion of Resident Schophof, namely in feasible weather, as it is already beginning to calm down, to march up with the entire Company's force to Songon, where I shall remain encamped until 500 men or somewhat stronger, as far as our force extends, have a defensive fortification, and on the whole not act offensively for so long. In the meantime, I am having a path cut through towards the left flank, into their sally port, where I shall again have an entrenchment made which can be defended by 600 men. Then I shall march with the remaining force, which must remain the strongest, towards the right flank, which must be cut through with great difficulty, into their entryway, where I shall again have an entrenchment erected. An officer commands at each post, and the Europeans are divided into three parts, but with this distinction: that at the posts where our artillery is, the most Europeans must be, for the covering of the ordnance, etc. Furthermore, I have the honor herewith to give Your Honorable a further elucidation of the apprehension and reasons concerning Bali, for according to incoming reports from our cruisers, there are under the Balinese shore, opposite Pakkum, off a river on this side of the strait, three gontings anchored, carrying according to report half-pounder cannons, and they stand with muskets and pikes, carrying among the troop ashore a flag which is blue on top, white in the middle, and red underneath. Thus, upon this report, I found it good with Resident Schophof to send an expedition there immediately, and we have adequately armed two pantjallangs with four mayang proas, manned with Europeans and Natives, and provided them with cannon and war ammunition; I shall impart the success thereof to Your Honorable upon their return. The entire detachment of Europeans from Samarang is highly necessary here on account of daily sickness and mortality; I am in doubt whether 25 Europeans can be drawn out for Oeloepampang and Cotta who are capable of serving in the field, etc. Meanwhile, it is also necessary, due to the demise of the artillerymen in the expedition, there being still strong only 1 extraordinary lieutenant, 1 extraordinary pyrotechnician, and two gunners, no more. I hereby request Your Honorable very humbly for 1 bombardier, 3 gunners, and six gun-crewmen. Likewise, of the medical staff there are only left alive at Oeloepampang the surgeon Smidt, and at Cotta the assistant surgeon Zond; I request very humbly of Your Honorable two surgeons. The aforementioned being in readiness, I received the enclosed copy of a missive from Quartermaster Nieuwenhuisen from the Bali Strait concerning his encounter, and a little letter written on an enclosed palm leaf by Gusti Moera of Tjimbranie, and the reply to that quartermaster and Gusti Moera, after the matter had previously been presented to Lieutenant Henrich, the other officers, the Tumenggung Jaxanagara, and other chiefs, and everyone was of the opinion with me that this Gusti was merely pretending to want to be a friend of the Company because his vessels, according to the verbal report of the gun-crewman Michiel Morabje, who is also well-versed in seafaring, lie so enclosed by ours in a small bay that not a single one would be able to get out. It has thus been decided that if that Gusti will not surrender his vessels as security for his loyalty, which in due time would then be returned to him, to destroy them to the ground or to capture them. They also wish to assure me that the three gontings are Mandharese vessels that have recently arrived from the southwest at Bali. Underneath stood: Agrees. Was signed: P. Luzac. Extract from a letter from Resident Schophof to the often-mentioned Authority Luzac, dated Oeloepampang, 15 March 1772. Today, this morning, two men who left Bayu two days ago reported that recently eight Balinese belonging to Tjimbrana had come to Bayu to sell clothes and cotton yarns, though they did not know what they had secretly negotiated with the chiefs. Copy. Copy written by Quartermaster Jan van Nieuwenhuysen, lying anchored at Jambrana, to the Resident at Oeloepampang, Hendrik Schophof, dated 14 March 1772, afternoon. Herewith we could not omit giving Your Honor the necessary notice thereof, namely that on the 11th, in the morning with the coming of day, we anchored before the encamped people on the land of Bali, upon which I had a cannon shot fired along with the hoisting of our Company's flag in order to get one of their vessels alongside us, which was in vain; whereupon I took the boldness to have an emissary go to them twice, and the third time sent a native letter, stating that if they were a friend of the Honorable Company, they would please provide proof. It is not possible [illegible]
Dutch transcription
167 Van Iavasoost kust Den 1: April 1772. Van Iavas oostkust den 1:' April 1772. — Extract uijt Een briev van den Luitenant Hen„ rict, Aan voorm: gezaghebber Luzac gedateerd oeloepampang den 15: Maart 1772. In genoegsame voor uitzigt tot voltrekking van verdere gelukkig succes van de Expeditie hebbe de Eere gehad uit uwEd Achtb: hoog gevenereerde ordre gebateerd van den 3: „maart benevens auplicaat brief van den 25 february pas„ fato benevens Extracte, zoo van hunne hoog Edelhee„ „dens als van den wel Ed: groot Agtb: heer gouverneur en directeur der Custe bij ontvangst 't ersien en bij„ sondert gerijkt tot satisfactie het project van 2000 Jnlanders als welke magt ook nodig is in Consi„ deratie van de verdeelde posten na rijpen over„ legen overweging met alle officiers en geconfron„ „teert hebbende met d' ingekomme berigten ook over een komende met de gevoelen van den resident schophof namentlijk bij doenlijk weer, zoo als het reets begint te bedaren met de geheele Comp=s magt op te marcheeren bij songon, alwaar ik zoo Lange gecampeert blijve tot 500: man of wat ster„ ker zoo verre onse magt verstrekt, Eene defensive ben ting hebben en in het geheele soo Lange niet offensive ageeren jntusschen Late ik door kappen na de Linke Flanke, tot in haren uitval alwaar ik wederom Eene verschantsing sal laten maaken dewelke door 600 man kan gedefendeerd worden als dan mat Cheere ik met de overige magt, dewelke het sterkste blyven moet na de regte vlanke het welke met groote moeij „lijkhed moet door gekapt worden tot in haren in't val alwaar ik wederom Eene verschansing taat selten, op elken posten Commandeert Een officier en de Europeese werden in drien verdeelt, dog met dat onderscheils op de posten waar onse arthillerije de meeste Europeesen zijn moeten, tot dekking van het gesceut &=a Nog hebbe de eere uwel Ed: Achtb hier ne„ vens Eene nadre Elucidatie te geven van de be„ „dugting en grond reeden weegens Balie, want volgens ingekomene rapporten van onse kruijssers zijn onder den baliesen wal Pakkum tegens over voor 169 Van Iavas oostkust den 1:' April 1772. — Van Iavas oost cust Den 1:' April 1773. voor een rivier desfeit der straat drie gontings ge„ ankert roerende op het gezegt halff ponder Canons en staan met geweer en pieken voorende onder den troup aan land Eene rame dewelke boven blauw in de midden wit en onder rood zoo hebbe ik op dit rapport met den Resident schophof voor goed gevonden aan stonds Eene Expiditie daar op te zenden, en wij hebben twee pan„ tjallangs met vier prauwmaijjang toerijkend gewapen bemand met Europeesen en Jnlanders en daar bij met geschut en oorlogs anmunitien voorsien, de successe daar van zal ik bij retour aan uwEd Achtb: bedeelen. Het geheele detachement Europeese van Samarang is hier hoogst noodsakelijk wegens dagelijkse ziekte en sterfte ik sta in twijffel of tot oeloepampang en Cotta 25 Europese uit te trekken, dewelke bekwaam zijn in relde te dienen &c:a Intusschen is nog noodsakelijk door het afsterven van d' arthilleristen in d' Expeditie als zijnde nog sterk 1 Extra ordinair Luitenant 1. Extra ordinair vuurwerken in twee Cannoniers zonder meer verzoeke hier neevens voormelde in gereedheid zijnde, ontfing ik inleggende Copia misssive van den quartiermeester Nieuwenhuisen uit straat balie weegens zijne ontmoeting en op bijleg„ „gende oelas geschreeven brievje door gusti Moera, van Tjimbranie en antwoord aan dien quartiermeester en gusti Moera na alvoorens de zaak aan Luitenant Henrich de verdere officieren den Tommongon Jaxa„ nagara en verdere hoofden geproduceert, was en ieder met mij van gevoelen zig dien gusti Eenlijk reijnsde, wijl mij Extract uit Een Briev van den Resident Schophof, Aan meer gem: gezagheb„ ber Luzae gedateerd oeloepampang Den 15: Maart. 1772 uw Ed Achtb: zeer nedrig om 1: bombardier, 3. Cannoniers en ses boschieters van 's gelijken zyn nog maar in 't le„ ven van de Chirurgie op oeloepampang de Chirurgus smidt en op Cotta de ondermeester zond versoeke zeer ootmoedig aan uw Ed Agtb om twee meesters; uw heden, 171 Van Javas oostkust den 1:' April 172. Van Iavas oostkust den 1. April 1772. heeden morgen nog twee mans perzoonen voor twee da„ gen uit bajoe gegaan dat er kortelings agt baliers met kleedjes en Catoene garens van Tjimbrana thuis gehoo„ „rende de bajoe waaren koomen verkoopen Egter wis ten niet watse heymelijk met de hoofden verhandelt had„ den, een vriend van de Comp:e te willen zijn, om dat zij„ ne vaartuigen volgens mondelings berigt van den Bosschieter Michiel Morabje, die de zeevaard meede wel kundig is zodanig door de onse in Een kleine baija ingeslooten leggen geen Enkeld in staet zou zyn uit te komen zoodanig beslooten is aan dien gus„ „ti zijne vaartuigen niet tot verzeekering van zijn trouw wil overgeven, die hem in der tijd als dan wederom te rug zullen bezoogt werden deselve tot de grond te verdelgen of op te brengen men wil mij ook verseekering dat de drie gontings Mandha„ reese vaartuigen zulle zijn jongst van de zuijdwest na Balie aangekoomen zijn /:onderstond/ Accor„ „deert /was geteekend P: Luzac. Bij deesen hebben wij niet mogen nalaten uEdelen de verlischte kennis daar van te geeven, als dat wij den 11: Dessmorgens met het aankoomen van den dag zijn g'ankert voor de gecampeerde volkeren op het land van Balie, waar op ik het lossen van Een Canonschoot benevens het heissen van onse 's Comp:s vlag om Een van hunne vaartuigen bij ons aan boord te krijgen het welke te vergeeft was waar onder hebbe ik mijn stontigheid genomen Een zendeling tweemaal bij haar luij laeten gaan ende derde maal Een jnlandse briev toegeson„ den bij aldien dat zij een vriend was vand'E: Comp: dat zij Een bewijs gelievde te geven. het is met mogelijk Copi â: Copia Geschreeven door den quartiermees „ter Ian van Nieuwenhuijsen, Leggende g'ankert op Iambrana Aan den resident te oeloepanpang Hendrik Schophof sub dato 14: Maart 1772. Nam: Clock liet,
English
From Java's East Coast, the 1st of April 1772. From Java's East Coast, the 1st of April The chief Gusti Moera lets us know that he was no enemy. Our sloop lies close under the shore, at a half-pounder shot from the shore. Herewith I have once more to report to your Honor that they are encamped with five hundred armed men, among which are fourteen vessels, small and large, whereof three are mounted with two swivel guns. Please give some instructions regarding this, by which I may guide myself, while I await your Honor's reply and remain with high esteem. Concluded. Was signed: Jan van Nieuwenhuysen. Lower: Agrees. Was signed: H. Schophoff. Copy written by the undersigned to the aforementioned quartermaster, under date of the 15th of March 1772. From your Honor's missive of yesterday, in which you noted an encounter with the Balinese encamped on that shore with their vessels at hand, I have duly received the missive of that Gusti Moera written on a palm leaf. Since all their actions at this time appear not only suspect to me, but some evidence has also confirmed their intention to undertake something with these rebels against the Company, I have judged it best, as that Gusti now sees himself trapped there by our vessels and thus seeks lengthy pretexts to extricate himself from that snare, to first deliver this Javanese letter to him, containing the condition that that Gusti with his people must immediately proceed overland homeward as an assurance of his goodwill, or at least observe neutrality for the Company by surrendering to our fleet with a categorical answer and the handover of the vessels. Your Honor shall only await this, and failing that, destroy all the vessels that do not surrender voluntarily. However, the attack must be conducted with so much caution and prudence that our vessels run no risk of running aground. For the execution of which, and for the reinforcement of your Honor's fleet, Ensign de Chateauvieux is crossing over with one sergeant and six soldiers, in order to consider and plan together with that officer what is best and most appropriate for that undertaking. Concluded. Was signed: H. Schophoff. Lower: Agrees. Was signed: P. Luzac. Below: Agrees. Was signed: J. A. van der Burgh. Copy of a copy of a letter from Resident Schophoff to the Commander Luracte Sourabaija. Enclosed, I have the honor to present to your Honorable Worship a copy of a missive from the Ensigns Guttenberger, Jenigen, and Chateauvieux, received today in the afternoon at circa four o'clock from Cotta, from which you may observe how the rebels attacked that small post this morning; and I immediately questioned the defector mentioned therein after his arrival here regarding the strength of the rebels before Cotta. He relates that it consisted of 200 Balinese, 200 Centong and Djember people, Copy of a copy written by the Ensigns Guttenberger, Jenigen, and Chateauvieux to the Resident at Oeloepanpang, Hendrik Schophoff, from Cotta, under date of the 20th of March 1772, afternoon: Herewith we have the honor to inform your Honor that this morning, and the remainder from Bajoe where they had assembled, not knowing, however, how strong they were from Bajoe because he had only come over from Centong alone two days ago to look for his brother Waijhan, having known no better than that he was in Bajoe; yesterday morning he was sent ahead by the rebel chiefs from behind the Lamabang, an hour from Cotta, to warn the Pattang people that they were near in order to visit them in their settlement; having first unexpectedly met his brother Waijhan at Pattang, he had joined him. Wherewith I take the liberty to call myself with due respect and high esteem, Title, lower, your Honorable Worship's very humble servant, in the margin: Oeloepanpang, the 20th of March 1772. From Java's East Coast, the 1st of April 1772. From Java's East Coast, the 1st of April 1772. At 6 o'clock the enemy attacked on all corners, their strength in our estimation being at least 1500 men. However, according to the report of a defector from the aforementioned, who declares the chief of Pattang, Waijang, to be his true brother and who goes thither along with this, they were easily 2000 men and more, consisting of 600 Balinese, 200 Centongers, and the rest Bajoers, led by the chiefs Gusti Moera, Bappa Endee, Pavat, and Rappo; during which we had one European and one Malay wounded in the fort by small arms fire. We were unable to undertake any sorties on account of insufficient strength, and thus had to watch the settlement of Pattang being set on fire and reduced to ashes. We fired copiously, though not uselessly, with the cannon and small arms, but I cannot yet give your Honor the number of shots, while I remain with all high esteem. Concluded. Title. Was signed: Jacob Guttenberger, J. G. Jenigen, C. P. A. G. E. de Chateauvieux. Lower: From 6 to 10 o'clock we were under fire. Still lower: Agrees. Was signed: H. Schophoff. Below: Agrees. Was signed: P.r Luzac. Below: Agrees. Was signed: J. R. v. d. Burgh. A mayang prow having been fitted out by the Resident of Oeloepanpang, Hendrik Schophoff, manned with two sailors, 2 soldiers, and 9 Javanese seamen, with orders to cruise past the outermost south point, near and around Flokko, a ruined settlement situated in the Balemboang district. Account of the sailor Matthijs Elders, stationed at Oeloepanpang.
Dutch transcription
173 Van Iavas oost kust den 1: April 1772. Van Iavas oost rust Den 1:' April het hoofd gusti Moera laat ons weeten dat hij geen vijand en was onse sloot legt kort onder de wal bij Een half ponder schoot van de wal, bij deese hebeik uwel Ed: nog maals te berigten als dat zij leggen gecampeert met vijf hondert gewapende mannen, waar onder veertien vaartuigen klijn en groot waar van drie gemonteert met twee Bassen met deese gelieft Eenige kennisse te geeven omtrent daar meede ik my kan rigten, ter wijl ik van uwel Ed verwagte en blijve met hoog agting /onder„ „stond:/ slot /was getekend/ Ian van Nieuwenhuijsen /:lager:/ Acordeerd /:was geteekend:/ H: Schophoff. Copia geschreeven door den ondergetekende aan voorn: quartiermeester sub dato 15:' Maart 1772. — Bij uw Ed. missive van gisteren zelfs ontmoeting teegens de Baliers op die wal gecampeerd met hun bij heb„ „bende vaartuigen beoogt, heb ik de missive van dien gusti Moera op Een ola geschreeven wel ontvangen diend mij alle haake gedoentens in deese tijd met alleen suspect voorkomen ook al Eenige blijken geconfirmeert hebben iets met deese rebellen teegen de Comp:e willen on„ derneemen heb ik best g'oordeelt wijl dien gusti zig nu aldaar door onse vaartuigen, b'kneld ziende dus lange uitvlugten zoekt zig uit dien strik te ontwarren na alvoorens aan deselve deese Javaanse brief over han„ digt te hebben, behelzende dat zig dien gusti met zij ne volkeren opstaande voet overland theus waarts zal hebben tot verzekering van zijn welmenendheid, ofte ten minsten de neutraliteit observeerd voor de Comp:e aan onse vloot over te geven met Een Catagorisch ant „woord en overgave der vaartuigen, uwEd Eenelijk zal blij ven in wagten bij fante vandien de vaartuigen alle te vernietigen die hum niet goed willig overgeven, Egter met zoo veel om en voorsigtigheid met de aanvaal geschieden, dat onse vaartuigen geen gevaar van te „stranden lopen tot welkers uitvoer nog tot verster„ „king van uw Ed. vloot overgaande den vaandrig de Chateauvieux met Een zergeant en ses zoldaten en met dien officier het beste te overweegen en suspect bezamen 175 Van Javas oostkust Den 1: April 1772. — Van Java soostkust den 1: April 1772. beramen wat tot die onderneming 't beste en gevoeg„ „lijkst is /:onderstond:/ slot /:was geteekend:/ H: schophoff /: lager Accordeert /:was geteekend. / P: Luzac /:onderstond/ Accordeert /:was ge„ „teekend:/ I: A: van der Burgh. Copia a Copia briev van den Re„ Sident Schophoff aan den gezag„ hebben Luracte sourabaija In Close heb ik d' eere uwel Edele Achtbaare aan te bie„ den Copia missive van de vendrigs Guttenberger, Je„ „nigen en Chatte auvieux heden na de middag de klok Circa vier uuren uit Cotta ontfangen, waar uit ge„ lieft te b'oogen hoe de rebellen heden ogtende dat fostjen hebben aan gedaan en heb ik den daar by genoemde overloper na zijn aankomst al„ hier ter stond onder vraagt na de sterkte der rebel„ „len voor Cotta geweest zoo relateert den zelve un't 200 balica 200 Centongse en djemberse volkeren Copia â Copia geschreeven door de vaandrigs Gulten, „berger, Jenigen en Chatteauvieux Aan den resident te oeloepanpang Hendrik Schophoff uit Cotta sub dato 20: Maart 172: Nam: Bij deese hebben d' Eere uw Ed: te bedeelen dat ons morgen bestaan hadden en de overige uit Bajoe alwaar se hun versamelt hadden gehad, egter niet te weeten hoe sterkje uit Bajoe waren wijl hij eerst voor twee dagen alleenig van Centong was overgekomen, om zijn broeder waijhon op te zoeken, niet beter geweten had in bajoe te zijn, leeden morgen door de rebellische hoofden van agter de Lamabang een uurtje van Cotta voor af was gezonden geweest aan de Pattangse volkeren te waar„ „schouwen datze na bij waren om ze in hare negory te besoeken zyn broeder waijhan te kattang eerst buiten we„ ten ontmoet zig bij denselve vervoegt had. Waar mede de vrijheid gebruike mij met verschuldig„ de eerbied en hoog agting te noemen /:onderstond / Titul /lager uwel Edele Achtb: zeer submisse dienaar /:in margine / oeloe„ panpang den 20: Maart 1772. bestaan ten 177 Van Iavasoostkust Den 1: April 1772. Van Iavasoostkust Den 1: April 1772. ten 6: uuren de vijand op alle hoeken g'attacqueerd heeft, zul„ „lende dezelve na onze gissing wel 1500 man sterk geweest zyn egter verslag door een overloper van d' op gedagte die t hoofd van Lattang waijang voor zijn ware broeder verklaart en hier nevens dir„ waarts gaat dat 't wel 2000 en meer mannen ge„ weest waren bestaande in 600 balier 200 fentoir„ ger oude rest Bajoers aangevoert door de hoofden Gustimoera, Bappa Endee, Pavat en rappo waar by wij in 't fort een Europees en een maleier door kleen geweer hebben blesseerd gekreegen. uitvallen hebben wij wegens niet toerijkende sterkte kunnen ondernemen en dus hebben moe„ ten zien dat de negorij Pattang inde brand gesto„ ken en in asch gezet is. Wij hebben rijkelijk /dog niet onnut / met 't Canon en kleen geweer gevuur dog kan en het getal van de schoten uwEd nog niet op geven ter wijle in laast met alle hoog agting verblijf„ „re /:onderstond/ Tetul /was geteekend / Iacob Door den oeloepampangs resident Hendrik schophoff aangelegt zijnde een prauwmaijang bemand met twee Mattooosen, 2: soldaaten en 9: Javaanse zeevaarende, met ordre aan desel„ re om voorbij de uiterste zuijdhoek, bij en omtrent Flokko /: een vervalle Negorij gelee„ gen in 't Balemboangse distriet / te blyven Relaas van den Mat„ „troos Matthijs Elders bescheijden tot Oeloepam „pang. Gultenberger, I: G: Ienigen, C: P: A: G: E: de Chateauvieux /:lager/ A van 6: tot 10 uur zyn wij in 't ruur geweest nog lager / Accordeerd /was geteekend/ H: Schophof /:onderstond/ Accor „deert /was geteekend/ P:r Luzac /:onderstond/ Accordeert /was geteekend/ I: R: v: d: Burgh. Guttenberger kruissen E
English
179 From Java's East Coast, 1 April 1772. From Java's East Coast, 1 April 1772. to cruise and watch against the clandestine correspondence between the Balinese and Balambangans, for which task I, Matthijs Elbers, belonging among the number of the further two sailors, was also appointed, as well as, pursuant to the said order from Resident Schophoff, sailed from Oeloe Pampang on the morning of 22 December of the past year. And since, in our opinion, we could not manage with 1 rope for the two anchors with which we had been provided at Oeloe Pampang, we entered Kikies Bay that same day, and having laid a rope there and made some required wooden buoys after a stay of two days, we left that bay on the 25th following, continuing our voyage until the next day we arrived at the outermost south point, where we remained at anchor between two large reefs until the following day, or the 27th, at 6 o'clock in the morning, when a terrible storm arose, accompanied by the most frightfully heavy westerly winds, which persisted to such an extent that we were forced to weigh our anchor in order to fall back to the west as much as possible by rowing. But since the sickly condition of our crew rendered them unable to work against the aforesaid heavy wind, and all attempts were therefore in vain, we were obliged to come to anchor again on two anchors around 7 o'clock. But the tempestuous weather increased more and more from the land, so that one anchor rope broke, and the other was not able to hold, for which reason we together, both Europeans and natives, exerted all our strength in order to counteract the drifting as much as possible, and even to run aground somewhere on the Javanese shore. However, we could gain nothing by this either, except that we became so exhausted that none of us was able to row any longer. Thus, because we had only one mainsail, which could be of no use in such a heavy squall, and no small sail with which 181 From Java's East Coast, 1 April 1778. From Java's East Coast, 1 April 1772. we could outrun the heavily rising sea, we had to let ourselves drift upon hope and mercy, until, despite our attempting to avoid that coast by dropping anchor, we ran aground on Bali Badung on 28 December of last year around 3 o'clock in the morning, where we were immediately surprised and plundered by a large number of Balinese, leaving us with nothing but the clothes on our bodies. After this, the head of those people, Bappa Semanka, brought us all to his dwelling and presented us the next day to the king, who had the lodge assigned to us as a dwelling and had the necessary food for subsistence provided to us there, only one soldier among us having died in the meantime. In which circumstance I, the declarant, remained there until the 19th of the recently passed month of March, when the said prince, under the escort of a letter to the Right Honorable Governor and Director of this Coast, sent me together with one of the abovementioned Javanese with a Chinese merchant from Batavia to here, by whom the said Javanese and I were set ashore at Oeloepampang, and I subsequently departed alone for Sourabaija, from where I finally arrived here. Herewith I communicate to Your Right Honorable that a Company vessel manned with 4 Europeans and other natives, having the intention to go to Balamboangan, Translation of a Balinese letter written by King Goeste Moera Djambi at Bali Badoeng to the Noble Governor at Samarang, received 1 April 1772. Copy All this I, the undersigned, declare to be the sincere and pure truth, and I am prepared, if necessary, to confirm the same on oath. Beneath stood: Samarang, 1 April 1772. Was signed: Matthijs Elbers. Beneath stood: Agrees. Was signed: A. C. Mom, Secretary. 183 From Java's East Coast, 1 April 1772. From Java's East Coast, 20 April 1773. came ashore here at Badoeng due to heavy winds, which vessel along with the aforementioned crew I have salvaged, sending 3 Europeans back with this, while the fourth died of illness. Your Right Honorable will please excuse me for not having performed my duty regarding this sooner, as my country was invaded by the King of Bali Mangies, through which I suffered great damage, and for which reason I very politely request Your Right Honorable to please accommodate me through your envoy with some gunpowder and lead, to which envoy I will then deliver the vessel with the remaining crew and goods. And as I orally remind Your Right Honorable of this through Intje Mida, as things might sometimes be forgotten. Beneath stood: Translated by me. Was signed: C. P. Boltze, Translator. Beneath stood: Agrees. Was signed: C. P. Boltze, Jr. After I, with my latest submission of the first of this month, took the liberty of offering to Your High Excellencies the reports and accounts received since my earlier one of 18 March regarding the rumored evil intentions of Pangerang Mancoenagara and the state of affairs in the Balambangan region, Right Honorable, Valiant, Most Worshipful Lord, and Honorable Sirs. To His High Excellency the High and Noble, Valiant, Most Worshipful Lord Petrus Albertus van der Parra, Governor-General, together with the Honorable Lords Councilors of the Netherlands Indies.
Dutch transcription
179 Van Iavas oostkust Den 1: April 172. — Van Iavasoostkcust Den 1: April 1772. — kruissen en waaken teegens de Clausestine Correspondentie tusschen de Balijers en Balembrangers, tot welke verrigting ik Matthijs Elbers, als onder het getal der twee voorts mattroosen gehoorende meede benoemd was mitsgaders ingevolge de gezegde ordre van den Resident Schophoff den 22: december anno pas„ sato des 's morgens van oeloe pampang gezeijlt ben En alzoo wij met 1: touw, tot de twee ankers, waar meede men ons te oeloe pampang voorzien had, 't na onze gedagten niet konde goedmaken; belie„ pen wij nog dien zelfden dog de kikiesbaaij en aldaar na twee dagen vertoevens een touw geslaagen en eenige benordigde houte drijongs aangemaakt hebben„ „de, verlieten wij die braaij den 25: daar aan vervolgende voorts onze Reijze, tot dat wij 's anderendaags bij de uij„ „terste zuidhoek quamen, alwaar wij tusschen twee groote recvur geankert bleeven leggen tot volgenden dag of der 27: 'smirgens om 6: uuren, wanneer er een verschrikkelijk onweder, verseld van de ijsselijkste swaaren westelij„ „ke winden op quam dat zoodaanig bleef aan houden dat wij genoodsaakt waaren ons anker te ligten; ten Einde met roeijen zoo veel moogelijk om de west te rug te wij„ ken; dog overmits de zickelijke gesteldheid van ons ophebbend manschap hun buiten staat stelden teegen voor„ zegde zwaare wind in te werken, en alle pogingen dus te vergeefs waaren, zijn wij daar omstreeks Circa 7: uuren weder voor twee ankers ten anker moeten koomen: doch te ontstuijmig weer nam zoodanig land over land toe dat 't eene anker touw brak; en 't andere niet in staat was te regten waarom wij gezamentlijk zoo Europee„ „sen als jnlanders alle kragten inspanden ten Einde zoo veel moogelijk 't abarijven teegen te gaan en zelvs om hier of daar op de Javasche wal te stranden: Echter heb„ „ben wij hier meede ook niets moogen winnen dan dat wij zodanig afgemat wierden dat geenen van ons meer in staat was te roeijen, dus hebben wij wijl maar een groot zeijl hadden dat in zulk een zwaare Travaat van geen dienst konde weesen en geen kleinzeil waar meede om reeder wij 181 Van Iavas ost cust Den 1: April 1778. Van Iavasoost cust Den 1: April 172. — wij de zwaar oploopende zee konden ontloopen, ons op hoop en genade wel moeten laten drijven, tot dat wij den 28: december J:o L: niet tegenstaande wij met het werpen van 't anker die kust getragt hebben te ontwijken des 's morgens Circa 3: uuren op balie Badong zijn gestrand, alwaar wij ter stond door een groot aantal Balijers verrast en geplundeert zijn geworden, ons niets laatende behouden dan de om 't Lichaam hebben„ „de kleederen, waar na 't hoofd van dat volk bappa semanka ons alle aan zijn wooning bragt en 'san„ der daags aan den kooning presenteerde dewelke ons de Bandkerij, tot een wooning liet aanwijsen en aldaar ons liet bezorgen 't noodige voedzel tot leevens onder„ „houd zijnde van ons eenlijk in die tusschen tyd een zoldaat overleeden, Jn welke omstandigheid ik Relatant aldaar gebleeven ben tot den 19:' der Jongst gepasseer„ „de maand Maart; wanneer gem: vorst mij nevens een der bovengem: Javaanen, onder geleijde van Een briev aan den wel Ed: Achtb: heeren Gouverneur en directeur deser Custe met een Chineese handelaar Hier neevens Communifieere ik uwel Ed G:t Agtb: dat een Comp:s vaartuijg bemand met 4: Europeesen en andere inlanders de wil na balemboangan hebbende, Translaat Balijse Brief gesz door den koning Goeste Moera Djambi te balij Badoeng, aan de Edele Gouverneur te Samarang, ontfangen den 1: April A:o 1772. Copia Dit alles verklaare ik ondergeteekende de opregte en zuijvere waarheijd te zijn, en ben bereijd zulx des noods zijnde met Eede te bekragtigen /:onderstond/ Samarang den 1: April Ao 1772 /:was geteekend:/ Matthijs Elbers /:on„ derstond/ Accordeert /was getekend /: A: C: Mom. secretaris van Batavia herwaarts gezonden heeft van wie gem: Javaan en ik op oeloepampang zijn afgeset, en ik vervolgen alleen na sourabaija vertrokken, van waar ik dan Eindelijk hier aangekomen ben. van door 183 Van Iavasoostkust Den 1: April 1772. — Van Iavas oost Cust Den 20: April 173. — door swaare winden alhier te Badveng is op strant gekoomen welke vaartuijg met voorn: manschap ik geborgen hebbe sendende 3 Europeesen bij deesen terug Ter wijl den vierde aan ziekte overleeden is. uwelEd: G:t Achtb: zal mij wel gelieven te Ex„ cuseeren dat daar omtrent niet eerder mijn Pligt be„ tragt hebbe also mijn land door den koning van balij Mangies is geinvadeert geworden waar door ik groot nadeel geleeden hebbe en weshalven ik zeer winde„ „lijkt verzoeke uwel Ed: G:t Agtb: mij door desselfs sen„ „deling wil gerieven met wat kruijt en Loot, welke sendeling ik als dan het vaartuig met de overige manschap en goederen zal ter hand stellen. En de wijl ik uwel Ed: G: Agtb: door Jntje Mida mondeling deese lerinneren als somtijds kunnende vergeeten weesen /:onderstond:/ getranslateerd Door mij /:was geteekend/ C: P: Boltze Translateur /:onderstond:/ Accordeert /:was geteekend / C: P: Boltze, I:r Na dat ik bij mijn Iongste submisse van den eer sten deeser de vrijheid gebruikt hadt vwer Hoog Edel „heeden aan te bieden de sedert mijn vroegere van den 18 maart ingekomen berigten en rapporten wegens de ge„ rugte kwade voornemens van Pangerang Mancoe„ nagara en den toestant der saaken in het Balem„ Hoog Edelen Gestr: Groot Altb: Heer En Wel Edele Heeren. Aan zijn Hoog Edelheijt Den hoog Edelen Gestrengen Groot Achtb Heer Petrus Albertus van der Parra Gouverneur Generaal nevens de wel Edele Heeren Raaden van Ne„ derlands Indie Aan boangsche
English
From Java's East Coast, 20 April 1773. From Java's East Coast, 20 April 1772. On the 4th and 16th of this month I had the honor to receive Your High Noble Excellencies' always respected separate letters of 27 March, in original and in duplicate overland, and of 7 April, in original by sea. In reply thereto with all due respect, I must in the first place express my deep gratitude that Your High Noble Excellencies have been pleased to crown my actions, both regarding the one and the other, with Your High Noble Excellencies' approval. Fully acknowledging the validity of Your High Noble Excellencies' considerations on the subject of that Prince, I must nevertheless also express my apprehension that sooner or later he will break out again, whether in the event of any death or when he sees the effect of such tapas or kramans as the one staying in the mountains under the name of Raden Hoer Sada, for whose arrest the Sultan has dispatched men. For although he still keeps quiet, and from his latest letter, filled with many assurances of goodwill and transmitted to me under Letter C, one might infer that he had no evil intentions and still has none, I am nonetheless of the opinion, with submission to the wiser judgment of Your High Noble Excellencies, that prudence does not permit relying upon this. The confession of Pangeran Aria Coesfoamo Iudo, according to letters from the Chief Lapro dated 8 and 11 April, accompanying this under Letter F, namely that, having been summoned by Mancoenagara, he went thither and the latter proposed to him that he should remove himself from the Sultan's court, makes him suspect. Furthermore, the ignorance he afterward unasked pretends to have of everything, together with his now also feigned fear of the Emperor, is in my opinion all the more suspect. Meanwhile, his request that he should be free to choose whether and when he wishes to pay a visit to the Emperor contains not only a novelty that demonstrates his arrogance and fickleness, but also indicates that he has something against the monarch who has always treated him with much distinction, or at least that he is trying to make himself more and more independent of him. Moreover, this goes against the custom at the courts and against the separate letter of the late Mr. Hartingh written to Your High Noble Excellencies on 28 March 1757, regarding his rise and submission, among other solemn and sworn promises to appear on the ordinary imperial court days. On this ground, I am of the opinion that the Emperor will be just as unwilling to consent to the request as it seems advisable to me to indulge the Pangeran in this regard. I shall therefore leave that point unanswered until it shall please Your High Noble Excellencies, as I most respectfully request, to provide me with Your instructions thereon. Since hitherto no further or convincing evidence has appeared to me from the reports received from time to time, all of which I take the liberty to present to Your High Noble Excellencies, that Mas Said is attempting to assist the Balambangers and openly join the Company's enemies, or undertake anything against the Emperor, and he is also not calling men to arms but outwardly, as aforesaid, acts benevolent and keeps quiet, I have as yet made no use of Your High Noble Excellencies' authorization and orders as to what to do in such cases, but keep them carefully secreted with me, in accordance with Your High Noble Excellencies' intention. The recommendations of Your High Noble Excellencies—that in case Mancoenagara should not resort to any hostilities, to choose peace and quiet above the all-destroying fire of war, to direct matters so that he be placed in possession of Pandjerlan and Pamarden, and to strive to bind him as closely as possible to the Company and his monarch, etc.—I shall observe most punctiliously, just as I have done to this day, as shown in my copies currently being transmitted under Letters A and C.
Dutch transcription
185 Van Iavas oost kust Den 20:' April 173. Van Iavas oostkust Den 20. April 1772. brangsche heb ik op den 4: en 16: deeser de eere gehad te ont„ fangen hoog derselver altoos gerespecteerde apparte van den 27:' maart in origineel en in duplo over den landwegen van den 7: april in origineel over see en daar op bij dee„ „sen in allen Eerbied rescibeerende moet ik de eerste plaats mijne diepe verplichting betuigen dat uwe hoog Edelheden mijne verrigtingen soo ten aansien van het een als van het ander hebben gelieven met hoog derselver approbatie te bekroonen Ten vollen avoueerende de gegrondheijd uwer hoog Edel„ heeden bedenkingen op het suject van dien Prins moet ik echter ook mijne beduchting te kennen geven dat hij vroeg ofte laat weder uitspatten sal het sij in Cas van eenig sterf geval of dat hij sie 't effect van sulke Tap„ „pas ofte Cramans als er zich een onder de naam van radeen Hoer sada in het gebergte ophoud doeh tot welks opligting de sulthan volk uitgesonden heeft, want of schoon hij sich nog stilhoud en men uit sijn laatste met veele betuigen van welmenendheijd opgevulde brief De Confessie van pangerang Aria Coesfoamo Iudo volgens brieven van het opperhoofd Lapro de dato 8:' en 11: April onder L:m F:o deesen versellende dat hij namentlijk door Mancoenagara geroepen sijnde sich derwaarts begeeven en deese hem voorgesteld hadt zich van 's sulthans hof te verwijderen maakt hem ver„ dagt ende ignorantie die hij van agteren van alles on„ gevergd pretendeert mitsgaders sijne nu ook voorgewende suspecte„ vreese voor den keijser mijns eragtens te kepter ter wijl sijn versoek dat hem vrij staan mag, of en wanneer hij bij den keijser visite doen wil, niet alleen een nieu„ wigheid in houd die sijn oogmoet en wispelturigheiden teffens aantoond dat hij iets tegen den vorst die hem eecster altoos met veel distinctie behandeld hebbend moet aan mij onder P=ra C: overgaande soude kunnen opma„ ken dat hij niets kwaads in 't sin gehad of nog niet heeft min ick ichter met onderwerping aan het wijser oordeel van uwe hoog Edelheden dat de voorsigtigheid niet toelaat daar op te gerusten. aan Van Iavas oost Cust Den 20 April 1773. Van Iavas oostkust Den 20 April 1772: of ten minsten tract sich meer en meer onafhankelijk van den selven te maaken maar boven dien ook streijd tegen het gebreuikt aan de hoven ende blijkens aparte brief van wijlen den heer hartingh aan uwer hoog Edel„ „heeden geschreeven den 28. Maart 177 bij sijn opkomst en onderwerping onder meer gedaane en plegtig beswoo„ ren belofte van op de ordinaire keijsers dagen te sullen verschijnen en uit welken hoofde ik van gevoelen ben dat den keijser in de instantie soo min gaarne bewilligen sal als het mij raadsaam voor komt den pangerang daar om„ trent te believen, ik sal dan ook die periode onbeant„ „woord laaten tot dat het vwer hoog Edelheeden behaagd sal hebben mij gelijk ik eerbiedigst versoeke met derselver goedvinden daar op te munieeren—. Dewijl mij tot dus verre uit de van tijd tot tijd ont„ vangen berichten en ingekomen rapporten die ik alle de vrijheid neeme vwer hoog Edelheeden aan te bie„ den geen nadere of overtuigende blijken voor geko„ men sijn dat Maas said tragt de Balembo„ De Recommandatien uwer hoog Edelheeden om indien Mancoenagara tot geene vijandelijk heeden mogte overslaan de uit en vreede boven het al verderrend oorlogs vuur te kiesen om de sacken daar heenen te derigeeren, dat hij gesteld worde inde besitting van Pandjerlan en Pamarden en om te traf„ hem op het nauwste te verbinden aan de Compagnie en sijnen vorst ensz. sal ik op het nauwkeu„ rigst observeeren invoegen ik tot heden gedaan heb„ „be en mijne tans onder L=ra A: en C: in Copia angers te assisteeren en sich in het open„ baar bij 's Compagnies vijanden te voegen of iets tegen den keijser te ondernemen en ook geen volk in de wapens brengd maar. sich uiterlijk /:als voorsegl:/ welmeenend aansteld en sich stil houd heb ik ok van uwer hoog Edelheeden qualificatie en ordres wat in een dier gevallen te doen nog geen gebruik ge„ maakt maar houde deselve Conform hoog der zelver intentie sor gvuldig onder mij gesecreteerd. angers vr overgaande 187
English
From Java's northeast coast, the 20th of April 1772. From Java's northeast coast, the 20th of April 1772. The enclosed letters to the Susuhunan and Mangkunegara will, as I hope, sufficiently demonstrate to Your High Excellencies, and although the Emperor, in his annexed answer, postpones declaring himself regarding the surrender of those places until my arrival at Surakarta, I flatter myself nevertheless that he will indeed let Panjerlan slip away, because it previously belonged under Banyumas, of which the Pangeran Wedana has charge; while from the latter's answer one also appears to deduce that he will be content with it, though he would gladly have the district of Camagettan, which belonged to the Sultan, and which the latter previously ceded to his daughter, the Ratu Bendoro, and also, upon her divorce from Mangkunegara, took back unto himself. The Emperor has, according to custom, given notice to the Sultan and also to me of the elevation to Pangeran and the marriage of his illegitimate son, Raden Mas Djoebal, and subsequently of the decease of his brother, the Pangeran Aria Blitar, at the age of 28 years; the former having been answered with a small gift, and the latter with an ordinary compliment. Meanwhile, the Sultan, who answered my last letter in the most friendly terms (vide letter B), has set the Pangeran Aria Kusumoyudo, mentioned herein and also in my most recent respectful missive of the first instant, at liberty once more, under the assurance that he would certainly take care that the same should not run wild again. The orders and requisites of Your High Excellencies conveyed by revered separate letter of the 7th instant, I shall likewise observe and endeavor to fulfill according to duty and obligation, and especially leave nothing unattempted toward the settlement of the pending village disputes between the two rulers, in conformity with the intention of Your High Excellencies, when, after obtaining permission from the same to make the court journey, I shall find myself at the courts. I shall instruct the Surabaya Authority Luzac, while transmitting the necessary extracts from Your High Excellencies' aforementioned separate missive of the 7th instant for his guidance, to hold the newly appointed Regent of Malang and Antang, Carta Nagara, to the obligation imposed upon his predecessor of annually delivering 10 koyangs of rice and 70 Spanish reals of tatjas money; to order him, under the prescribed restrictions, to drive away or disperse the vessels lingering at the island of Nusa; to take care that the Company be indemnified for excessive provisions made by the late Commandant Reijgers out of his estate and by the provisional Resident of Blambangan, Schophof, each for one half; and that, in the same manner, there be transmitted from month to month, for the further disposal of Your High Excellencies, a specific account of all expenditures and outlays for the benefit of the expedition, in order to request thereon Your High Excellencies' approval for write-off before this is done arbitrarily. Meanwhile, with respect to Nusa and the vessels that were lying there, I have the honor to report to Your High Excellencies that no further information has reached me other than that the chiefs of that island have flatly refused to submit to the Company, and furthermore that two of the aforementioned vessels, being Mandarese gontings, had departed from there and stood off to the east. The deed of the dismissed Ronggo Laur having been annulled upon Your High Excellencies' authorization, the seal and expedition money will be credited back to the main station, and he himself will also be sent thither at the first opportunity, together with the rebel of Kalurung named Daker in chains, and with the same the Javanese or Madurese Timbalang, being the one who was caught at night in the Pangeran's dalem, but who continues to appear insane and from whom, notwithstanding all efforts made, nothing can be discovered, though I nevertheless deem it advisable to remove him from this coast. The Sultan will be duly debited in the books for the 5000 Spanish reals lent to him, and I have already sent the Emperor 75 of the requested 100 pieces of straight ship cutlasses with iron hilts, otherwise called flampen; but as I am not provided with the missing ones and have to date been disappointed in my intention to obtain them through exchange from the arriving ships, I request that I may be supplied with 75 of those side-arms from the main station. For Your High Excellencies' favorable decision regarding various requests made by me in favor of others, and especially regarding my instance concerning the country house Sigtrijk, I express my humble gratitude and thankfulness, as well as for those whom it has pleased Your High Excellencies to favor with advancement and promotion. Regarding Blambangan, I have received no further reports since my aforementioned latest letter of the first instant, but the Prince of Madura informs me in his letter received a few days ago that he, under Captain Alap Alap, who distinguished himself particularly in the last attack before Bayu, had shipped off thither in the early part of this month: 700 pikemen, 300 musketeers, 500 of his best soldiers, 59 lurahs, 24 mantris, 400 armed panakawans, and 200 batuas, or 2183 heads, at the first count.
Dutch transcription
Van Iavasoostkust den 20 April 172 van Van Iavas oost kust den 20. April 172. overgaande brieven aan den soesoehoenang en ManCoenagara vw: hoog Edelheeden soo ik hope voldoende aantoonen sullen, en afschoon den keijser bij sijn daar nevens gevoegde antwoord uitsteld, zich omtrend den afstand dier plaatsen te sullen verklaa„ ren bij mijne komst te souracteflatteere ik mij ecehter dat hij Pandjerlan om dat het bevoorens onder Pan„ Joemas daar den pangerang wedono van is gehoord heeft wel sal laaten slippen, terwijl men uit des laatsten antwoord ook schijnt te mogen opmaken dat hij daar meede sal te vreeden sijn, doch gaarn het district Camagettan hadt dat den sulthan ge„ hoord en deese bevoorens Eigentlijk aan sijn dochter de Batoe Bendoro afgestaan en ook bij haar scheij ding van Mancoenagara weder tot zich getrokken heeft Den keijser heeft den sulthan en ook mij na het gebruik kennisse gegeven sterft van de verheffing tot Pangerang en het huwelijk van sijn Onechten De ordres en requsiten wer hoog Edelheden bij g'eer„ biedigde aparte Letteren van den 7:' deeser sal ik al„ meede na plicht en gehoudenisse observeeren en trag„ ten te voldoen en insonderheijd niets onaangewend lae„ ten ter vereffening van de nog sweevende negorijs verschillen tusschen de beide vorsten Conform de inten tie wa hoog Edelheeden als ik na bekomen licentie van hoogst deselven tot het doen der hof reise mij aan de soon Radeen Maas Djoebal en vervolgens van het over„ lijden sijns broeder den Pangerang Aria Blitar in den ouderdom van 28: Jaaren sijnde het eerste met een geschenk„ j:e en het laatste met een ordinair Compliment beant„ woord ter wijl den sulthan die mijn laatste briev in de allervriedalijkste termen Vide L:a B: beantwoord heeft den indeese en ook al bij mijn jongste eerbiedige van den Eersten hujus genoemden Pangerang Aria Coessoemo Iudo weder op vrije voeten gesteld heeft onder verseke„ ring dat hij wel sorge draagen soude dat den sel„ ven niet weder kwam uit te spatten. soon hoven 189 Van Iavas oost kust Den 20. April 1772. Van Iavas oost Cust Den 20 April 1772. hoven bevinden sal, Den sourabaijas gesaghebber Luzac sal ik onder toesending van de noodige Extracten uit vwer hoog Edel„ „heeden meergemelde aparte missive van den 7: deser te sijner narigt demandeerende om den nieuw aan„ gestelden Malang en Antangs Regent Carta Naga„ „ra te houden bij de sijn predicesseur opgelegd verplig„ tigting jaarlijks van 10 Coijangs rijst en 70: spaans re„ „alen Tatjas geld om onder de voorgeschreevene restric„ teen de sich aan het Eiland Noessa ophoudende vaartuigen aan te lasten te verjaagen of te vermee„ len Om sorge te dragen dat de Comp: weegens ge„ daane bovenmatige verstrekkingen door wijlen den Commandant reijgers uit desselfs nalaten„ schap en door den p:l Palemboangans Resi„ „dent Schophof ieder voor de heft worde scha„ de loos gestelden. De acte van den gedemoveerden Rongo Laur op vwer Hoog Edelheeden qualificatie vernietigd sijnde sal het segel en Expeditie geld de hoofd plaats te rug ge„ reekend en hij ook selfs bij eerste gelegentheyd derwaarts gesonden worden, nevens de Calu„ roengos Craman Daker genaamd in de ketting en in selfder voegen ter nadere dispositie van hoog Em van maand tot maand over te senden eene spece„ ficque reekening van alle uitgave en spendatien ten be„ hoeve der Expeditie om daar op uwer hoog Edelheden appro batie ter afschrijvinge alvoorens dat wille keurig ge„ schied te versoeken terwijl ik met op sigt tot noessa ende daar gelegen hebbende vaartuijgen de eere hebbe uw hoog Edelheden te melden dat mij deswegen geen nadere in„ formatie toegekomen is als dat de hoofden van dat Eij„ „land finaal geweigerd hebben haar aan de Compagnie te onderwerpen mitsg:s dat twee van de opgemelde vaar„ „tuigen, sijnde Mandhareese gontings van daar vertrok, „ken en oostwaarts opgestooken waaren. Om deselven 191 -: Van Iavas oost cust Den 20 April 172. Van Iavas oostkust den 20 April 172 deselven den Javaan of Madurees Timbalang sijn„ „de den geenen die des nagts in pangerangs Dalm ge„ attrapeerd is, doch die bij Continuatie kranksinnig Mijnt en uit wien in weeruil van alle aangewende moeite niets te ontdekken is, dewijl ik het des niet te min raadsaam oordeele hem van deese kust te verwijde„ „ren Den sulthan sal voor de hem geleende 5000. sp„s realen behoorlijk bij de boeken worden gedebiteerd en den keijser hebe bereeds 75 van de gevraagde 10 p„s regte scheeps houwers met ijseren gevesten anders flam„ „pen genaamd toegesonden maar dewijl ik van de manqueerende niet voorsien en tot heden in mijn voor„ neemen te leur gesteld ben, om deselve bij ruiling van de aankomende scheepen te ligten, versoeke ik uwer Hoog Edelheeden met 75: van die seijd=geweeren en de hoofdplaats te mogen worden gezierd. voor uwer hoog Edelheeden gunstige dispositie op diverse door mij in faveur van andere gedaane versoeken en inson„ derheijd op mijne instantie omtrent het buiten huis sigt„ Rijk betuige ik mijne nedrige erkentenisse en dankbaar„ „heijd soo wel als voor de geene die het hoogst deselven ook behaald heeft met avancement en bevordering te begunstigen; Wegens Balembrangang heb ik seedert mijne meer„ „gemelde Iongste van den Eersten deeser geen nade„ „re berichten bekomen maar de Prins van Madura meld mij bij sijn voor weinig dagen ontvangen brief dat hij onder den sicht in de laatste attacque voor Bajoe bi„ „sonder gedistinqueerd hebbende Capitain Alap Alap in het voorst deeser maand derwaarts afgescheept hadt. 700 Siekeniers 300: Musquetiers. 500 van sijn besle soldaten, 59. Loeras, 24 Mantries 400 gewapende Panakawangs en 200 Battooas, of 2183: koppen primo plan door die 193
English
195 From Java's East Coast the 20th of April 1712 From Java's East Coast the 20th of April 1722 which I hope and wish, along with the Sumanappers and Pamacassangs if they have only followed directly, and our force in the Balambangan region, which on the 25th of March in expedition still consisted of 92 European soldiers 244 Easterners and 436 Natives will suffice, with God's help, to bring the enemies into subjugation and to restore peace and quiet. I make bold to remain, with the purest sentiments of respect and true high esteem, below stood: Highly Noble, Severe, Highly Honorable Lord and Well Noble Lords, lower: your High Nobilities' most humble and all-faithful servant, was signed: J. R. van der Burgh. In margin: Samarang the 20th of April 1722. Copy of a letter to the Susuhunan. Copy With a heart full of brotherly affection for your Highness and full of desire to cultivate and make lasting the peace and quiet of the blessed Java, I have in my previous letter brotherly informed you of the wrong intentions with which I was assured that some ill-disposed persons were pregnant at your court, Three other sembages for women's skirts as a slight token of my wife's remembrance to the Ratu accompany this, and since no more could be obtained here, I must await the same from Batavia in order to be able to better provide for the Ratu. I have duly received your Majesty's kind answer to my latest letter and learned from it with much pleasure that the sent blades and cleavers had been agreeable to your Highness, and the sembages to the Ratu. 197 From Java's East Coast the 20th of April 1772. From Java's East Coast the 20th of April 172. pregnant went, because I am convinced of your Majesty's good intentions towards the Company, and I hold myself assured that your Highness will agree with me that when such matters are true and are not smothered at their birth, they often have the greatest consequences for the ruin of land and people; however, since your Majesty immediately pleased to have an investigation made into the truth of those rumors, I greatly long to know the promised outcome, in the hope that everything may be found to be untrue. My initial intention was also to converse with your Majesty about the request of Pangeran Mangkunegara concerning the villages of Panjerlan and Pamardin when I should have the honor to meet your Highness in person, but in the meantime erupted matters have, though unwillingly, made me depart from that intention and even give the Pangeran hope of succeeding; and if for that reason your Highness could let me know your thoughts regarding this matter more closely, it would do me great pleasure and enable me to take my further measures accordingly. I remain, after cordial regards also from my wife to the Ratu, with pure and sincere esteem, below stood: Samarang the 4th of April 1772. The intended marriage of your Majesty's son, the recently chosen Pangeran Raden Mas Jubal, with Raden Ayu Lenting having already been consummated, I have the honor to congratulate your Highness on that account and to wish you much pleasure from that union, while being grateful for the kind communication, I have the honor, as a small token of my esteem, to offer your Highness One gold allegias One large patola Two small patolas in the hope that it will be honored with a favorable acceptance. 199 From Java's East Coast the 20th of April 172. From Java's East Coast the 20th of April 1773. Copy translation of a letter written by the Susuhunan to the undersigned receiver at Samarang the 12th of April 1772. Brother's kind letter, with the 3 pieces of sembages for the Ratu mentioned therein, having been duly received, she thanks brother and the lady very cordially for them, as I in particular come to do hereby for the well-meaning congratulations on the marriage of my children and the small presents sent for that occasion of 1 gold allegias, 1 large and 2 small silk patolas; the other matters mentioned in brother's letter I kindly request to let stand over until I have the honor to meet brother here in person, when everything will arrange itself again, below stood: Surakarta the 6th of the month Sura Anno 1698. Lower: translated by me, was signed: C. P. Boltze, Translator. Below stood: Agrees, was signed: J. R. van der Burgh. Copy of a letter written by the undersigned to the Sultan at Yogyakarta, dated Samarang the 6th of April Anno 1773. Copy The kind letter that your Majesty was pleased to write to me in the month of Sawal per the Ngabehi Jogo Nogoro, I have had the pleasure to receive, and I would not have failed to answer it earlier had I not been prevented therein first by illness upon illness and subsequently by the absence of my translator; I request a kind pardon on that account. On your Highness's agreeable offer of your hand for a speedy settlement of the still unsettled village disputes, I rely no less than on your goodwill toward the Company; for if I had ever been in a state to doubt that, your Highness yourself would have convinced me thereof.
Dutch transcription
195 Van Iavas oostkcust den 20: April 1712 Van Iavas oost cust Den 20:' April 1722 die hoop en winsch ik met de Sumanappers en Pamacas„ sang„s als deselve maar direct gevolgd sijn en onse magt in het Balembrangsche die den 25: maart in Expeditie nog bestond, in 92: Europische militairen 244: oosterlingen en 436 Inlanders toerijken sal om met gods hulpe de vijanden tot onder„ werping te brengen ende rust en vreede te herstellen. Ik verstouwte mij met de suiverste gevoelens van Eerbied en waare hoog Achting te blijven / onderstond:/ hoog Edelen Gestrengen Groot Achtbaaren Heer en wel Edele Heeren / lager/ uwer Hoog Edelheedens onderdanigsten en aller Trouwschuldigsten Die„ „naar /was geteekend/ I: R: van der Burgh /:in margine/ Samarang Den 20: April 1722. Met een hart vol Broederlijke genegentheid voor uw hoog„ „heid en vol van verlangen om de rust en vreede van het gesegende Java te Cultiveeren en bestentigte doen sijn heb ik bij mijn voorige briev broeder kennisse gegeven van de verkeerde voornemens waar meede men mij versekerden dat eenige kwalijk gesonde aan desselfs hef beswan„ Drie andere sembages voor vrouwen rokken tot een getinge blijk van mijn huisvrouws aandenken aan de ratoe gaan hier nevens ende wijl men hier geen meer„ „der heeft kunnen krijgen moet ik deselve van Batavia afwagten om de ratoe beeter te kunnen voorsien. Ik heb uwe Majesterits minsaam antwoord op mijn Jongste schrijven wel ontvangen en met veel genoegen daar uit vernomen dat de gesonden klingen en houwers uw hoogheid, ende sembages de Ratoe aangenaam waaren geweest. Copia Missive aan den Soesoehoenang. Copia „derd 197 Van Iavas oost kust Den 20: April 1772. Van Iavasoostkust Den 20: April 172. derd gingen omdat ik overtuigd ben van uw majesteits goede intentie omtrent de Comp: en ik mij versekerd houde dat uw hoogheid met mij wel sal willen toestemmen dat als dies gelijke saaken waar sijn en niet in haare geboorte worden gesmoord dikwils de grootste gevolgen tot bederf van landen volk hebben doch de wijl uw Majesteit aanstonds ondersoek na de waarheid van die gerugten hebt gelieven te laaten doen verlange ik seer de beloofden uitslag te mogen weeten in hoo„ „pe dat alles onwaar mag bevinden worden. Mijn eerste voornemen is ook geweest om over het versoek van Pangerang manCoenagara om de negorijen Pandjer„ „lan en Pamardin uw Majesteit te onderhouden wan„ „niet ik de eere soude hebben uw hoogheid in persoon te ontmoeten maar intusschen gelxteerde saaken hebben mij doch ongaarne van dat voorneemen doen afgaan en selfs den Pangerang hoope doen geeven van te sul„ „len reusseeren en konde om die reeden uw hoogheid mij desselfs gedagten omtrend dese saak nader te kennen geeven soo soude mij groot plaisier gedaan en ik in Ik blijve na hartelijke groete ook van mijn huisvrouw aan de ratoe met suivere en op„ „rechte achting /:onderstond:/ Samarang den 4:' April 1772. Het voorgenomen huwelijk van uw Majesteijd soon den Jongst tot Pangerang verkoren radeen Maas Djoebal met radeen Aajang Lenting reets voltrokken sijnde geve ik mij de eere uw hoog deswegen te filicitee„ „ren en veel genoegen uit die vereenigen toete wenschen terwijl ik dankbaar voor de vriendelijke Communicatie sijnde de eere heb tot een kleine blijk mijner achting uw hoogheid aan te bieden Een gouden allegias Een groot pathool twee kleene pathoolen in hoope dat met een genegen acceptatie sal worden ver„ staat gesteld worden mijne verdere maatregulen daar na te nemen. staat Copia „eerd. Van Iavas oostkust Den 20: April 172. Van Iavas oostkust Den 20. April 1773. Copia Translaat missive geschreeven door den stesoehoenang aan den ondergeteekende ontfanger te Samarang den 12: April 1772 Broeders vriendelijke briev, met de daar bij gemelde 3: p„s simbagies voor de Batoe wel ontvangen hebben bedankt deselve broeder en Mevrouwe daar voor seer hartelijk ge„ „lijk ik in het bijsonder bij deese koome te doen voor de wel„ „meenende filicitatie tot het huwelijk mijner kinderen ende daar toegesondene presentjes van 1: goude Alegias 1: groot en 2: kleine sijde pathoolen de andere saaken bij broeders briev gementioneerd versoeke ik vriendelijk maar so lan„ „ge te laaten aanstaan tot ik de eere hebbe broeder al„ „hier in persoon te ontmoeten wanneer sig alles wee schikken sal /:onderstond:/ SoeraCarte den 6: der maand Soero A:o 1698. / lager getranslateerd door mij /was getekend/ C: P: Boltze Translateur /:onderstond/ Accordeert /:was geteekend/ I: R: van der Burgh. Op uw hoogheids aangenaame aanbieding van desselfs hand tot een spoedige afdoening der nog afgedaane negorijs verschillen verlaate ik mij niet minder als op desselfs welmeenendheid voor de Compagnie want indien ik oit in stadt waare geweest daar aan te twyf„ felen soude uw hoogheid mij selfs daar van hebben De minsame briev die uw Majesteit mij in de maand sa„ wal perden Jngabij Jogo Nogoro hebt gelieven te schrij„ ven heb ik het genoegen gehad te ontvangen en ik soude niet gemanqueerd hebben daar op eerder te antwoorden was ik eerst niet door siekte op siekte en vervolgens door de absentie van mijn Translateur daar in belet ge„ worden, ik versoek eene vriendelijke verschooning des„ wegen. Copia missive: door den ondergetee„ „kende geschreeven aan den sulthan te Djoljocarta gedateerd sama„ rang den 6: April Ao 1773. Copia overtung 199
English
From Java's northeast coast, 20 April 1772. From Java's northeast coast, 20 April 1772. convinced by the means employed with so much readiness to foil the evil designs that were said to have been forged by certain ill-disposed persons, but which thereby and by the appearance of pangeran Aria Coesfoemo sudo seemed at least hitherto to have been checked in their intention, I cannot and will not deny being very pleased and obliged to your majesty on that account, the more so because I remain persuaded that your highness will take good care, should the said pangerang be found guilty, that he receives a place for his residence where he has no opportunity to commit outrages, and above all not to make attempts against his lawful sovereign or disturb the peace of the country and the people. I am truly sorry that I, brother, can as little provide the two requested gongs as discover where other pusakas of the princes might be found or are kept hidden. I request your highness yourself to have an inquiry made into this together with me, and I assure the same dutifully that I I have duly received brother's friendly letter, but the Copy Translation of a Javanese missive written by the sultan to the undersigned, received at Samarang on 13 April 1772. Wherewith, after cordial greetings also to the pangerang Adipattij anum, and from my wife to the Ratoes, with much high esteem and assurance of true friendship, I remain /below stood/ Samarang, 6 April 1772. — I have already had the small boat for your highness taken up the river Solo to Djipan, in the hope that it will satisfy brother, and otherwise that I shall be informed of what is lacking in it in order to be able to have another made in its place. upon discovery will spare neither effort nor expense to obtain such pusakas and provide them to your highness requested 201 203 From Java's northeast coast, 20 April 1772. — From Java's northeast coast, 20 April 1772. brother might well have spared the requested excuse regarding the delayed answer to mine, since indeed not only illnesses but other necessary requisites are able to keep us from answering letters promptly, especially when they are of no great importance, and it may be enough for us if we are only in good health. Meanwhile, brother's polite terms in his letter were exceedingly pleasant to me, and I must hold myself convinced thereby of the confidence that the Company places in me, which I shall also strive to make steadfast, so that the friendship flowing therefrom on both sides can never be broken; to which end I shall in all respects attend to the welfare of Java, help end the village disputes as far as possible, and ensure as much as feasible that the country and the people remain in that blessed state in which they are now. Regarding the pusaka gongs, I must gladly have them, and for those reasons I also continue my urgent request no further than that brother please spare no investigation for the discovery of the same; but being fully convinced of that, I also do not doubt that something of them will yet come to light, unless there were nothing more of them in existence. As soon as the small boat is brought here, I will inspect it and think indeed that it will be to my liking, while having the honor to thank brother most cordially for it, and after the most affectionate greetings Furthermore, I shall make known to brother by this that I have released the pangerang Coessoemo Sodo again, because I found nothing to his charge, the chief Lapro having been present when he was examined. Brother and the Company please be assured that I stand surety for his bad conduct. furthermore from 285 From Java's northeast coast, 20 April 1772. — from the pangerang Dipattij annum to brother, and on behalf of the Ratoes to Madam, with all true friendship, I remain /below stood/ D'jocjoCarta, the 6th of the month Suro 1698 / lower / translated by me /was signed/ C: P: Poltze Translator / below stood/ Agreed /was signed/ I: R: van der Burgh. Copy of a missive written by the undersigned to the Pangerang Adipattij Mancoe Nagarra at Soura Carta, dated 4 April 1772. — If any doubt had ever found a place with me regarding your highness's submission to God's will and good trust in the Company, your last letter would have had to make it disappear and remove it entirely; for no honest mind, and much less a prince who is endowed by heaven with so many excellent qualities as your highness, is in my opinion capable of praising God's loving-kindness with the mouth and thinking otherwise with the heart; those who do that from your highness's first letter in this year I could deduce nothing other than that Kamagettan belongs to the emperor as well as Pandjer and Pamardin, but now that afterwards that district is not known among the lands of that prince The reason that I promised in my previous letter to apply everything possible and to make your highness's requests succeed upon my arrival in Solo rests on my affection for your highness and the desire to promote your satisfaction through tokens of my goodwill, while in all possible matters that depend directly on me I am also prepared to give direct proof thereof; but in matters where the will and inclination must yield to the ability and possibility, one must have patience; of this I remain assured that a prince who thinks as reasonably as your highness will gladly agree, surely bring, instead of blessings, the curse upon themselves. From Java's northeast coast, 20 April 1772. — bring put
Dutch transcription
Van Iavas oostcust Den 0:' April 173 Van Iavas oostkust Den 20:' April 172. overtuig door de met soo veel bereidwilligheid aangewende middelen ter vereijdeling der boose ontwerpen die men wil„ „de dat eenige kwalijk gesinde gesmeed hadden doch die daar door en door de apparentie van pangeran Aria Coesfoemo sudo in hun voornemen ten minsten tot nog toe scheenen gestuit te zijn ik kan en wil ook niet ontken„ nen derwegen seer verheugd en aan uw majesteit ver„ pligt te sijn te meer om dat ik mij gepersuadeert houde dat uw hoogheid wel sal sorge draage dat gem: pan„ gerang schuldig bevonden wordende een plaatse tot sijn verblijf verkrijgd daar hij geen gelegentheid heeft uit te spatten en voor al niet om aanslagen tegens sijn wettig vorst te maaken of de rust van land en volk te storen. Het doen mijn waarlijk leet dat ik broeder de twee versogte gons so min besorgen kan als ontdekken waar andere poessakkers der vorsten soude te vinden sijn ofte schuld gehouden worden ik versoeke uw hoog„ „heids selfs met mij daar na ondersoek te willen taaten doen en ik verseeke denselve plichtelijk dat ik Ik heb broeders vriendelijke brief wel ontfangen dog de Copia Translaat Iavans missive geschree„ ven door den sulthan Aan den ondergetee„ „kende ontfangen te Samarang den 13 April 1772. Waar meede na hastelijke groete ook aan den pange„ „rang Adipattij anum en van mijn huis vrouw aan de Ratoes niet veel hoog agting en verseekering van waare vriendschap blijve /:onderstond/ Samarang den 6: April 172. — Het schuijtje voor uw hoogheid heb ik reeds de revier solo op naar Djipan laeten brengen in hoope dat het broeder voldoen sal en anders dat mij opge„ „geven sal worden wat er aan manqueerd ten Eijnde in dies steede een ander te kunnen laaten maaken. bij ontdekking nog moeten nog kosten ontsien sal om sulke poesakken magtig te worden en w hoogheids te besorgen versogte 201 203 Van Iavas oostkust Den 20: April 173. — Van Iavasoostkust Den 20: April 1723. versogte vershoning nopens de uitgestelde antwoord op de mijne had broeder wel mogen menageeren alsoo immers niet alleen siektens maar andere noodsakelijke requi„ siten in staat sijn ons van het spoedig beantwoor„ den der brieven voor al als sij van geen groote aan gelegentheid afte houden en sal het ons kunnen genoeg weesen als wij maar welvaarende syn in tusschen sijn mij broeders beleefde termen bij des„ selfs briev uitneements aangenaam geweest en moet ik mij daar het overtuigt houden van het vertrou„ wen dat de Comp:e in mij stelt het geene ik ook sal tragten standvastig te maaken dat de vriend„ schap van weerskanten daar uit voort vloeijende noijt sal kunnen worden verbroken sullende ik ten dien Eijnde in allen deelen het welvaeren van Java behartigen de negorijs verschillen na mogelijk helpen Eijndigen en soo veel doene„ „lijk sorgen dat het land en volk indien gesegenden staat blijft daar het nu in is Omtrent de poessakka gons moet ik deselve gaar„ „ne hadde in blijve om die reedenen ook nog verder niet mijn instantig versoek aanhouden dat broeder ter ontdekking van deselve geen ondersoek gelieve te sparen dog daar van ten vollen overtuigt sijnde twijffele ik ook niet of daar sal nog wel iets van ten voorschijn komen ten ware dat er niets meer er van in weesen was. So dra het schuitje hier aangebragt werd sal ik het besien en denze wel dat het na mijns in sal weesen ter wijl de Eere hebbe broeder daar voor aller hartelijks te bedanken en na de minsaamste groete Wijders sal ik broeder bij dese te kenne geeven dat ik den pangerang Coessoemo Sodo neder ontslagen heb de wijl niets tot sijnen laste heb gevon den sijnde het opperhoofd Lapro present geweest doe hij is geExamineert geworden broeder ende Comp:s ge„ lieve sig versekert te houden dat ik mij tot borg ster„ „le voor sijn kwaad gedraag. wijders van 285 Van Iavas oostkust Den 20:' April 1772. — van den pangerang Dipattij annum aan broeder en van wegens de Ratoes aan Mevrouw met alle waare vriend„ „schap te verblijven /:onderstond/ D'jocjoCarta den 6: der maand soero 1698 / lager / getranslateur door mij /was geteekend/ C: P: Poltze Translat:/ onderstond/ Accordeert /was geteekend/ I: R: van der Burgh. Copia missive door den ondergetekende gesch: Aan den Pangerang Adipattij Mancoe Nagarra te Soura Carta Gedateerd den 4: April 1712. — Als er ooit eenige twijffeling bij mij plaats gevonden hadt wegens uw hoogheids onder werping van gods wille en goed vertrouwen op de Comp: soude desselfs laatste briev die moe„ ten doen verdwijnen en geheel wegnemen want geen eer„ „lijk gemoet en nog veel minder een prins die door den hemel met soo veele voortreffelijke hoedanigheeden begaafd is als uw hoogheid is mijn bedunkens in staat met de monde gods goedertierendheit te loven en met het harte anders te denken de sulke die dat doen uit uw hoogheid eerste briev in dit jaar heb ik niet anders kunnen gemaaken of kamagettan behoord soo wel al Pandjer en pamardin den keijser maar nu ik van agteren dat district onder de landen van dien vorst niet bekend E De Reeden dat ik mijn voorige beloofd hebbe al wat mogelijk is te sullen aanwenden en uw hoogheids ver„ soeken bij mijn komst te solo te doen reusseeren rust op mijne genegentheid voor uw hoogheid en verlangen om door blijke mijner welmeenentheid desselfs genoegen te beoorde„ ven ter wijl ik in alle mogelijke saaken die dicreet van my afhangen ook bereid ben daar van direct preuve te gee ven maar in saaten daar de wil er genegentheid voor het vermogen ende mogelijkheid moeten verwigten diend men gedult te hebben dit houde ik mij verseekerd dat een prins die so reedelijke denk als uw hoogheids gaarne toestemmen sal, haalen gewisselijk, in steede van seegeningen den vlock oversich. Van Iavas oostkust Den 20: April 1772. — haalen gesteld
English
From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. finding it arranged, I remain in doubt because I cannot think that Your Highness would desire anything else. I request Your Highness to be pleased to elucidate this to me. Why is Your Highness embarrassed about the sent cindes? Why does Your Highness not write to me directly whenever something is amiss? I am accustomed to living with my friends as openly and sincerely as with brothers. If I have what is asked of me, I give it gladly, and if I am not provided with it, I make my excuses. I took this commission upon myself because the Adipati had no opportunity to obtain cinde, and I happened still to be provided with ten small pieces which I was assured Your Highness desired, and that they were sufficient for bedaya maidens. I only regret that they did not satisfy and that I currently have no others, for since they are difficult to obtain even in Batavia, one must await the ships that usually bring them from Surat. After having expressed my highest gratitude to Brother Copy Translation of Javanese letter written by the aforementioned Pangeran Mangkunegara to the undersigned, received at Samarang, the 12th of April 1773. After having paid my compliments to Your Highness, I remain with affectionate esteem, below stood, Samarang, the 4th of April 1773. bring. For the pleasant present of the fragrant rice, which the Second Resident Van Rhijn delivered well to me, I am truly grateful to Your Highness, and while I shall consume it daily with my family in honour and to the health of Your Highness, I hope that Your Highness will also be pleased to consume the accompanying case of gin and 25 bottles of red wine in friendly remembrance of me. bring have 207 From Java's East Coast, the 20th of April 1773. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. After having thanked Brother for the sent case of gin and 25 bottles of red wine, which I shall partake of to his health, I serve in reply to the contents of Brother's letter that I entirely agree with Brother regarding what was said about the cindes. Yet this does not alter the fact that I must still say for now that the pati acted wrongly in not procuring them for me on his own, as I requested them from him. And I am to that extent also slightly at fault for not having addressed myself to Brother; but the pati is more at fault than I, which is evident from the fact that he was not even willing to comply with my request for doits. For even assuming that these were difficult to transport over the roads, I wished to relieve him in that regard with my further request for silver money, which was easier to transport, but I have not drawn anything either, from which I must conclude that the pati pays no regard to the requests of such a low and poor person as I am. As for my request concerning Kamagatan, I am well aware that it does not belong under Surakarta, but I only did this because I held that district once before, and why I then kindly request Brother and the Company to be pleased to procure the same for me again, as well as the villages of Ander and Pamardan. But I also say to Brother this year if it may be possible, for if the same cannot happen, I also resign myself to it and surrender myself entirely to God's providence and the Company's and Brother's protection, so as to think of my children or grandchildren today or tomorrow, and to procure for myself the happiness of being able to eat, sleep, and drink in all tranquility. I have seen with much pleasure that the small amount of beras wangi sent was agreeable to Brother, and if I were now to receive the aforementioned lands, I would be able to procure no less a quantity of the same for Brother, as well as make my share of the cultivation of cardamom, pepper, and cotton, which I cannot do as such at present because my current lands have poor soil that produces little or nothing. About the current rumors among the populace I have been not a little affected, and I also do not doubt that the Company will have heard those fabrications. have yet
Dutch transcription
Van Iavas oostkust Den 20: April 1772. Van Iavas oostkust Den 20: April 1772. gesteld vinden verseere ik in twijffel om dat ik met den„ ken kan dat uw hoogheid ander lang begeevren soude ik versoeke uw hoogheid mij hier omtrent te willen il„ „lucideeren Baarom is uw hoogheid verleegen over de gesonden Tjindeesen waarom schrijft denselven mij niet direct wan„ neer iets manqueerd ik ben gewoon met mijne vrienden te leeven soo openhartig en oprecht als met booeders in„ „dien ik het geen van mij gevraagd word hebbe dan gee„ re ik het en so ik er niet van voorsien ben dan maake ik mijn Excuus ik heb de Commissie op mij genomen om dat den Adipattij geen geleegentheid hadt Tjinde te krijgen en ik Juist nog van tien stuks kleine die men mij versekerden dat uw hoogheid begeerde en dat uw hoog„ „heid begeerde en dat die voldoende voor bedaaij meiden waaren voorsien was het doet mij maar leed dat deselve niet voldaen en dat ik geen andere tans hebbe want door dien se selfs op batavia moeilijk te krijgen sijn moet men de scheepen die deselve gewoonlijk van soeratta mede Na Broeder mijne hoogste dankbaarheid betuigd te Copia Translaat Javaans briev geschreeven door voornoemde Pan„ „gerang Mancoenagara Aan den ondergeteekende ontfangen te Samarang Den 12:' April 1773. Na mijn Compliment aan uw hoogheid afgelegd te hebben blijve ik met toegenegen achting /onderstond/ Sa„ marang den 4: April 1773. — „brengen afwagten voor het aangenaame present van de rui„ „kende rijst dien den tweede resident van rhijn mij wel be„ sorgd heeft ben ik uw hoogheid regt dankbaar en ter wijl ik die met de mijne dagelijks ten eere en op de ge„ sondheijd van uw hoogheid sal gebruiken hoope ik dat den selven de hier nevens gaande gelder met geneven en 25: bottels rodewijn ook onder vriendelijk aan denken aan mij wel sal willen Consuneeren. brengen hebben 207 Van Iavas oost cust Den 20: April 1773. Van Iavas oostkust Den 20: April 1772. hebben voor de gesondene kelder genever en 25: bottels roode wijn waar van ik op desselfs gesondheid gebruik maaken sal diene ik op den inhoud van broeders missive in antwoord dat ik broeder omtrent het gesegde nopens de Tjindees volkoome ge„ „lijk geeve doch dit neemt niet weg dat ik voor als nog seggen moet dat de patti kwaalijk gedaan heeft mij die niet uit sijn eijge te besorgen also ikse van hem ge„ „vraagt hebbe en ik hebbe in soo rerre ook een weinig schuldig dat ik mij niet aan broeder geaddresseert hebben dog depatti heeft meer schuld als ik het geene blijk dat hij niet eens aan myn versoek om duiten heeft willen voldoen want schoon genoomen dat deselve moeijelijk over weg te brengen waaren geweest hebbe ik hem daar in willen verlig„ ten met myn nader versoek om silver geld dat gemakke„ lijker was over te brengen dog ik heb meede niet getrok„ ken waar uit ik Besluiten moet dat de patti op versoe„ ken van sulk een gering en arm persoon als ik ben geen refectie staat. Wat mijn versoek omtrent kamagattan betreft is mij wel bewust dat het niet onder soera Carta gehoord dog dit heb ik alleen gedaan om dat ik dat district voor deesen al eens gehad hebbe en waarom ik dan broeder ende Comp:s zrien„ delijk versoeke mij het selve weder te willen besorgen soo wel als de Negorijen ander en pamardan dog segge ik broeder ook dit jaar bij als het weesen kan want het selve niet kunnen de geschieden laat ik mij sulks ook gevallen een geve mij vol„ koomen aan godes schikking en 's Comp:s en broeders protectie over om heeden of morgen aan mijne kinderen of kind kinderen te denken en mij het geluk te procureeren in alle gerustheid te kunnen eeten slaapen en drinken. Ik heb met veel plai„ sier gesien broeder de weijnige gesondene branswangi was aangenaam geweest en als ik nu de boovegen: landjes kreeg soude ik broeder deselve mindere quantiteit kunnen be„ sorgen ook mijn werk maaten van de Culture der kar, damon Peepe en kappas het geene ik thans soo niet doen kan dewijl mijne teegens woordige landerijen een slegte grond hebben die wijnig of niets voortsbrengen. over de loopende praatjes onder de gemeentens ben ik niet weijnig aangedaan geweest en ik twijffele ook niet of de Comp: sal die uitstroijsels wel gehoord hebben heb dog
English
From Java's East Coast, 20 April 1772. From Java's East Coast, 20 April 1772. yet they are all untruths, and I rely completely on the Company, for it is my father and mother in life and death. Furthermore, I request, brother, that I may be free to decide whether and when I wish to visit the Emperor, because I would not willingly be compelled to do so. Underneath stood: Translated by me. Was signed: C. P. Boltze, Translator. Underneath stood: Agreed. Was signed: J. A. van der Burgh. Report of the Solo Javanese Poespo Djoijo, given at Samarang on 6 April 1772. The deponent relates that he was sent by Chief van Straalendorf to Pranaraga, Tjaroeban, and Wirasaba to inquire after certain Panembahan Setjo Joedo and Pangerang Knap, but that having traversed these districts left and right, indeed even to the border boundary of Malang and Antang, he had not been able to discover anything whatsoever of such persons. The deponent had also discovered on his journey that the Emperor's people were ceaselessly conducting patrols in all places, who had often detained and examined him, without more. The Chief had also ordered him to inform himself precisely about the villages of Camierie Ombo and Tjarbon, situated in the Gompang district, as he had been informed that the two aforementioned persons were said to have landed there, but all people had testified to him that in all those regions, neither a district of Goempang nor the villages of Camiri-Imbo and Tjarbon were known or to be found. Meanwhile, he had also had to inform the Raden Tommongong Morto Dimingrat at Pranaraga that the Honorable Governor was very displeased with him on account of a mission sent by him to Bangil, who had replied thereto that he had been obliged to send that mission in order to purchase some shields for the Emperor, which His Majesty had demanded of him, and which were made in no other place than there. From Java's East Coast, 20 April 1773. From Java's East Coast, 20 April 1772. patrols, who had often detained and examined him, without more. Underneath stood: Marked with a cross by the Javanese Poespo Djoijo. Below: Attested by me. Was signed: C. P. Boltze, Sworn Clerk. Copy of the report of the Solo Javanese Morto, given at Samarang on 5 April 1772. The deponent relates that he was recently sent by Mr. van Straalendorf to the Southern Mountains to inquire into the truth of the current rumor that a so-called aapa by the name of Raden Hoersada had set himself up there and taken up arms. That, departing from Solo, the deponent had stayed overnight in the villages of Tempel and Patjabern, and had asked the inhabitants who the leader was who had established himself in the mountains; to which they had answered him: it is an aapa who wants to make himself a ruler. That, with two loeras and eight other Javanese from the last-mentioned village belonging to the Sultan, he went directly to the mountains, to the Emperor's village of Paadjoeman, to the aapa, who asked the deponent about his business. He answered that he had come solely to be instructed by him in various matters serving for the protection of his body. Thereupon, the aapa had given a small note with written characters to be carefully kept, saying, now you can freely proceed without any sharp weapon being able to harm you. He had also given him a hilt for a kris, in exchange for which the deponent had had to surrender his curved hanger. Furthermore, the aapa had told him that his brother, Raden Selewerno, was at Balamboangan, to whom he had sent 200 men for assistance, who had now advanced as far as Patjitan, situated on the South Sea behind Pranaraga; and that he was awaiting cloth and all of his banners that were on Madura, upon the receipt of which he would descend upon Soero and Solo with the new moon to confront the Emperor and the Sultan, for as far as the Company's servants were concerned, he was not long afraid of them, since his priests alone were capable of driving them away. Hereafter, the deponent had departed again for Solo and had given an account of his experiences to the Chief, offering, if one would provide him with reliable men, to seize this usurper. Concerning this, the Chief had consulted with the Raden Adipati, who said he feared bad consequences, as he understood that the village of Padjoeman, where the aapa stayed, was under the jurisdiction of the Sultan, without more. Underneath stood: Marked with a cross by the Javanese Morto. Below: Attested by me. Was signed: C. P. Boltze, Sworn Clerk. From Java's East Coast, 20 April 1772. Copy of the report of the Samarang mantris named Kiai Kerti Djoijo and Kerti Nadie, given on 9 April 1772. The deponents relate that they were sent incognito by Kiai Dipati to the villages of the Pangerang Manko Nagaro to inquire into various rumors; that in all his villages they had discovered nothing in the least that resembled any suspicion, except only that the inhabitants had asked among one another why the Pangerang specifically wanted his dalem repaired in time for the Garebeg festival. Also, they were today somewhat alarmed.
Dutch transcription
211 Van Iavas oost Cust Den 20: April 1772. — Van Iavas oostkust den 20: April 172. dog het sijn allemaal onwaarheeden en ik verlaate mij vol„ komen op de Comp: want die is mijn vader en moeder in leeven en sterven. Wijders versoeke ik broeder dat het mij mag vrijstaan of en wanneer ik bij de keiser doen wil want daar toe wil ik niet gaarne gedwongen weesen /onderstond/ getranslateerd door mij /:was geteekend:/ C: P: Boltze Translateur /on derstond:/ Accordeert /was geteekend/ J: A: van der Burgh. Relaas van den soloos Javaan Poespo Djoijo gegeven op Samarang den 6: April 1772. — Den relatant verhaalt dat hij door het opperhoofd van Straalendorf gesonden was na Pranaraga Tjaroe„ „ban en wirasaba om te vernemen na sekere pawem„ bahan setjo Joedo en Pangerang knap dog dat hij deese dis„ tricten regts en links door gebruikt hebbende Ja selfs tot de Limitschijding van malang en antang niets het al„ lerminste van sodanige persoonen had kunnen ontwaaren. Ook had den Relatand op seijne reijse ontwaard dat 's keijsers volk in alle plaatsen sonder ophouden Het opperhoofd had hem ook gelast sig Exaet te moe„ „ten informeeren na de negorijen Camierie ombo een Tjar„ bon in het gompangse gelegen dewijl hem berigt, was dat de tweede boovengemelde persoonen aldaar souden aangegiert geweest sijn maar alle wenschen hadden hem betuigt dat in alle die gewesten soo min een dis„ trict goempang als de Negorijen Camiri-imbo en Tjarbon bekend of te vinden waren. In tusschen had hij ook den radeen Tommongong Morto Dimingrat te Sranagara moeten aan seggen dat de Edele heer Gouverneur seer misnoegd op hem was wegens eene door hem gedaane besending na Ban„ gil dewelke daar op geantwoord had dat hij genood„ „saakt was geweest die besending te doen om eenige schilden voor den keijser in te koopen die sijn ma„ „jesteijt van hem gerequireerd had en op geen aan der plaats als aldaar gemaakt wierden. het pattrouilles 213 Van Iavasoostkust Den 20: April 1773. — Van Iavas oost kust Den 20: April 1772. pattroulles deden die hem dikwils aangehouden en geExamineerd hadden sonder meer /:onderstond / gesteld met een kruijsje door den Iavaan Poespo Djoijo /:lager / in kennisse van mij /was geteekend/C: P: Boltze gesw: scriba. Copia Relaas van den soloos Iavaan Morto gegeven te Samarang den 5:' April 1772. — Den relatant verhaald dat hij Jongst door de heer van Straalendorf na het suider gebergte geronden was om te verneemen na de waarheijd van het loo„ pende gerugt dat sig aldaar en soo genoemde Iappa met naame Radeen Hoersada opgeworpen ende wa„ penen had opgeval Dat hij relatant van solo vertrekkende op de Negorijen Tempel en Patjabern overnacht ge„ bleeven sijnde aan de Jngeseetenen gevraagd hadt wat Wijders hadden Iappa aan hem gesegd dat syn broeder den Radeen Selewerno te Balem„ boangang was aan wien hij 200 koppen tot hulp het voor een hoofd was die zich in het gebergte had op geworpen waar op sij hem geantwoord hadden het is een Iappa die sig selfs tot vorst wil maaken dat hij sig met twee loeraas en agt andere Javaanen van laatst gen„te Dessa onder den sulthan sorteerende direct na het gebergte op 's keijsers negorij Paadjoe„ man bij den Iappa begaf die den relatant vroeg na sijne affaires hij antwoord eenelijk gekomen te sijn om van hem in het een en ander onder„ „richt te worden dienende tot Conservatie van sijn Lichaam den Iappa had hier op een brievje met beschreevene Caracters gegeven om dat wel te bewaa„ ren seggende nu kund gij vrij door gaan sonder dat u Eenig scherp kan kwaad doen hij had hem ook een hegt tot een kris daar gerijk waar tegen relatant sijn kromme kouwer had moeten afgeven. het gesonden 215 Van Iavas oost kust Den 20: April 1772. gesonden hadde dewelke tans tot Patjilan aan de suijder see agter Pranagara gelegen geadvan„ „ceert waaren en dat hij tappij en sijner geheele vaandels het geen op Madura was verwagtende na welkers ontvangst hij met het nieuwe ligt soero en solo soude afkomen om de keijser ende sulthan het hoofd te bieden want 'sComp: dienae„ ren betreft daar was hij niet lange voor alsoo sijne papen alleen in staat waaren die te ver„ Jaagen den relatant was hier na weder na solo vertrokken en had aan het opperhoofd ver„ slag van sijne ontmoetingen gedaan onder presen„ „tatie als men hem met de goede koppen wilde voorsien dien usurpateur te sullen ligten waar over het opperhoofd met den radeen Adipattij ge„ consuleert seggende bevreest te sijn voor kwaade gevolgen als verstaan hebbende dat de negorij Padjoeman waar sig den Iappa ophield onder het ressort van den sulthan was sonder meer /:onderstond/ gesteld een kruisje door den Javaen ook waaren sij heden eenigsints ontsteld ge„ De relatanten verhaalen dat sij door kieij Dipattij in Cognito na de Negorijen van de Pangerang Manko Nagaroa gesonden waaren om na de een en andere gerugten te verneemen dat sij in alle sijne Dessas niets het min„ „ste ontwaard hadden dat na eenige sus„ picie geleek als alleen dat de Ingeseetenen onder den anderen gevraagd hadden waarom den Pangerang met het feest grabok Juist wilde dat sijn dalm gerepareerd wierd. ce Copia relaas van de Samarangse Mantrie genaamd kieijker ti Djoijo en kerti Nadie gegeven den 9:' April 1772. Morto /:lager in kennisse van mij /:was geteekend/ C:s S: Boltze gesw: scriba. Van Iavas oost kust Den 20: April 1772. Morto wilst
English
From Java's northeast coast, 20 April 1772. From Java's northeast coast, 20 April 1772. about the apprehension of Pangerang Koesoemo Joedo, though they admitted themselves that it was his own fault, as he had absented himself even more. Furthermore, some had said that Koesoemo Joedo had spoken with Pangerang Mankoe Nagarra in person, but others denied this, as well as the claim that Koessoemo Soedo, having absented himself from Djocjo Carta three or four years ago, and as rumors had it at the time, intended to provide assistance of men to Pangerang Mankoe Nagarra to act as rebels in the settlements, without more. Below stood: Witnessed by me. Was signed: C. I. Boltze, sworn clerk. Below stood: Agrees. Was signed: I. R. van der Burgh. Reporting with due respect that here at court outwardly everything is currently well. The Emperor and Pangerang Dipattij Mancoenagara are still good friends as before; the prince's wife and children frequently visit His Majesty. Yesterday the Emperor's son, now Pangerang Ingabeij, was married on the 22nd at the house of Pangerang Dipattij to his young wife, and Radeen Depattij made merry at his residence. The Emperor recently presented a large house to Pangerang Dipattij, which that prince had previously requested. The ruler also announced the aforementioned marriage by letter to the Sultan. The Sultan replied reciprocally with a small present of one hundred round Spanish Reals, rice, and several buffaloes, whereupon the Emperor Copy of a letter from the Soeracarta Chief Straalendorff to the undersigned, dated the first of April 1772. Copy expressed his gratitude to the Sultan. Regarding the Sultan's resolute decision in arresting Pangerang Ario Kosimo Soudo, it is worthy of praise, but this prince has always been considered a bad subject, having once before absented himself from the court, and his ill sentiments being well known to the Sultan. Thus, that ruler must quickly assume said prince will choose the party inclined to throw the country back into turmoil. The Emperor can testify to nothing but good regarding those who are now accused of ill intentions; they have served as loyal subjects of the Emperor in all severe wars and have also rendered every assistance to the Company. These chiefs cannot be seized merely on hearsay and without being convicted. The Tommongon Arong Binang is said to have been with the prince; now it is not known whether he was summoned by Pangerang Dipattij Mancoenagara. I request Your Honorable Nobilities to investigate this gradually, not doubting that I will discover the truth. Herewith goes my emissary thither, who recently returned from the southern mountains, who spoke orally with Radeen Nossaijdie, who is said to be Pangerang Anom. Said Radeen Nossaijdie I would have apprehended already; Arong Binang is a sensible man; if Pangerang Dipattij asked him for advice and revealed his intentions, I am of the opinion that he will have advised said prince against pursuing his plans. However, one cannot vouch for that, but only say that he was previously of irreproachable conduct. He made himself suspect by going secretly to the Prince without the knowledge of Radeen Dipattij. The Emperor is provided with poor chiefs; he has not a single one capable of anything if something needs to be undertaken. Arong Binang is the only one. Radeen Dipattij Sassradiningrat is very fearful; he dares not command any force, though I daily press him to take courage. Arong already had 50 bold men assembled under the direction of my emissary to depart from here that same evening. Then Radeen Depattij Sasfradiningvat's emissary also returned with the same message, but testified that this rumored Pangerang Anom was staying in the Sultan's territory. Thus, I halted my plan, lest they might be supported by the Sultan's people and thereby come to blows with each other, which could have serious consequences, and in order not to cause Your Honorable Nobilities any displeasure. Said Radeen Nossaijdie says that his brother at Balembrangang is the head of those rebels; my emissary could give Your Honorable Nobilities a precise report. For the rest, everything here remains at peace. With true high regard. Below stood: Title. Lower: Your Honorable Nobilities' entirely obedient servant. Was signed: F. P. v. Straalendorff. In the margin: Soerakarta, date as above. My emissary Pospojopo, who returned from the Ponorogo and Malang borders, investigated everything around there very carefully to see if any insurgents were staying in those regions, as the Passouroang Commander alleges in a letter of 19 February of this year: that from the village of Tjeribong from the mountains of Compang, 200 men had moved to a certain settlement of the Emperor named Camirie Oebang, intending to cross over to Balemboangang, and that also in that same month 150 armed men belonging to Pangerang Mancoenagara had marched from here under a certain Maas Wiroserdjo to serve as reinforcements for Balemboangang. I have the high honor to report that in the ruler's land no settlement named Tjeribong, nor any named Camirie Oebang is to be found, much less that there were so many men there or that they could gather there, since the Addition to the same from the aforementioned Straalendorff to the undersigned. ruler,
Dutch transcription
Van Iavasoost kust Den 20: April 1772. — Van Iavas oostkust den 20 April 1772. welst over de appresientie van den Pangerang koes„ „soemo Joedo dog hadden selfs bekend dat het sijn Eijge schuld was alsoo hij sig almeer ge„ absenteert had. Wijders hadden eenige gesegd koesoemo Joedo hadden pangerang Mankoe Nagarra in per„ soon gesprook dog andere hadden sulks weder genegeert als meede dat wegen: koessoemo Soedo nu 3: a 4: Jaaren geleeden sig van Djocjo Carta geabsenteerd had en soo als de gerugten te dier tijd wilden dat den selven adsistentie van volk aan den pangerang Mankoe Nagarra wilde gee„ ren ten Eijnde als krammans in de Negorijen te ageeren sonder meer /:onderstond/ In kennisse van mij /was geteekend/ C: I: Boltze geswoore schriba /: onderstond/ Accordeert /was geteekend:/ I: R: van der Burgh; Het verschuldige Eerbied rapporteeren dat hier ten hoven op het uijtterlijke voor tegenwoordige alles wel „den keijser en den Pangerang Dipattij man Coenagara sijn nog als voor hem goede vrienden als prinsens vrouw en kinderen komen dikwils bij sijn majesteit geste„ ren is den soon van den keijser nu pangerang In„ gabeij den 22: van het ligt getrouwt bij den pange„ rang dipattij met sijne jonge vrouw ende Radeen De„ pattij tot sijnent vervrolijk, den keijser heeft deeser dagen een groot Huis aan den pangerang Dipattij present gedaan dat die Prins bevoorens versogt had het gem: huwelijk heeft den vorst ook bij missive aan den sulthan bekend gemaakt den sulthan heeft ook resiproquelijk ge„ antwoord met een klein present van honderd ronde spaanse Realen Reijst en eenige buffels daar op den keijser aan Copia Missive van den soera Car„ tas opperhoofd Straalendorff aan den ondergeteekende gedateerd den Eer„ sten April 1772. Copia den 217 219 Van Iavas oostkcust Den 20 April 172. — Van Iavasoostkust den 30: April 1713. — den sulthan sijne dank betuijgd heeft. Van de Cordaate resolutie des sulthans in het arresteeren des pangerangs Ario kosimo soudo in prijs en is waardig maar deese prins is altoos voor een quaad subject gehou„ den al een maal sig van het hof geabsenteerd en den sul„ „than niet onbekend zyne quaade sentimenten soo moet dien vorst ras onderstellen gemelden prins die parthij sal kiesen soo genegen is het land weder te verduisterueeren, den keijser kan van die geene soo tans sijn opgegeven van quaad gesindheijd niet anders aan goets getuijgen sij hebben in alle swaare oorlogie als getrouwe onderdaane van den keiser gefungeert en meede aan de Comp:e alle bij„ stand verleend deese hoofden konne op het blaot gesegde en niet overtuig sijnde gevat werden den Tommongon Arong Binang werd gesegd bij den prins te sijn geweest nu weet men niet te seggen of dat hij door den pange„ „rang Dipattij Mancoenagara geroepen versoeken vwel Ed: Achtb: het gelieven met langsamer hand te onder„ soeken niet twijffelende of ik sal de waarheid ontdekken Bij deese gaat mijn sendeling daar waarts die dee„ ser dagen uit het suijder geberchte geretourneerd die mondeling met den radeen Nossaijdie soo men segd den Pangerang Anom te sijn gesprooken gemelde ra„ deen Nossaij die soude ik al geapprehendeerd hebben Arong Binang is een verstandig man heeft den Pan„ gerang Dipattij hem raad. gevraagd en sijne voorne„ mens geopenbaart ben ik van gevoelens hij gemelde prins sal afgeraden hebben om van sijn voornemens afte sien Edog kan men daar voor niet instaan maar alleen seg„ „gen voor deesen van een onberispelijk gedrag te sijn ge„ weest heeft sig verdaagt gemaakt van instilde bij den Prins sonder kennisse van den radeen Dipattij te sijn gegaan den keijser is er van slegte hoofdens voorsien heeft geena eene die tot iets bekwaam is als er wat ter hand moest ge„ nomen werden Arong Binang is den eenigste den radeen Di„ pattij Sassara Diningrat is seer vrees agting durft niet eenige forciheid Commandeere daar ik hem dagelijks over onder houwen tot anumeeren. Arong reeds 221 Van Iavasoostkust Den 20: April 1773. — Van Iavasoost kust Den 30:' April 172. — reeds 50 stoute man onder aanwijsinge van mijne sende„ „ling bij een gehad den selvenden avond van hier te ver trekken komt des radeen depattijs sasfradiningvat sijn zindeling mede retoer met de selvende boodschap maar ge„ tuijgde dat deesen uitgestroijde pangerang Anom in sulthans land waren op houdende soo heb mijn voorneemen gestaakt somtijas door sulthans volkeren ondersteunt en dus met elkander hand gemeen en van Consequentie kosten worden en vwelEd: Achtb: geen ongenoegen te geven gemelde radeen Nossaij die segt dat sijn broeder tot Ba„ lembrangang hoofd van die Rebellen is mijn sendeling soude vwel Edele Achtb: eenige nauw rapport konne geeven. Overigens alles hier nog inrust blijven met waare hoog agtinge /:onderstond:/ Titul /:lager / Vwel Ed„ Achtb gantsch gehoorsame dienaer /:was geteekend:/ F: k P„k v: Straalendorff /in margine/ soe„ „ra Carta dato voorsz: Mijne sendeling Pospojop die uit het Tronnorogose en Malangsche grensen is geretourneerdt daar omtrents alles seer nauw keurig ondersog heeft ofte in die Conterijen eenig„ te ompartijdinge sig mogte onthouden soo als den Pas„ „souroeangse Commandant bij missive van den 19: febru„ „arij deeses Iaars voorgeeft aat uit de dessa Tjeri„ „bong uit de gebergte van Compang na sekere negorij van den keijser genaamd Camirie oebang getrokken waa„ ren 200 koppen, willens sijnde na Balemboangang te steeken en dat ook in die selve maand van hier waare gemarcheert 150: gewapende koppen volk van den pangerang Man Coenagara, onder eene maas wiro „serdjo ten einde tot secours van Balemboangang te die„ „ne heb de hoog eere te melken in 's vorstens lande geen Negorij Tjeribong, nog geen met naame Camirie oebang is te vinden veel min dat daar er soo veele manschap „pen sijn geweest of sig konden versaamelen daar den Ad: Idem van Evengemelde Stra¬ „len dorff aan den ondergeteekende. N. Idem vorst,
English
From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. the prince has issued very sufficient orders that no people, armed or unarmed, shall be permitted to pass or travel through in troops without being able properly to indicate where they belong and where they are going and by whom they were sent; upon discovery of the contrary, they are de facto to be sent hither; all the lands are very well garrisoned, which orders the Emperor, upon my assumption of duty, renewed again; the aforementioned Pospojojo will make a complete report of both matters to Your Right Honourable Worship, by which the state of affairs will become apparent. Underneath stood: Title. Lower: Your Right Honourable Worship's very faithful and obedient servant. Was signed: I:r L:k v: Stralendorff. In the margin: Soerakarta, the 5th of April, Anno 1772. The same from the aforementioned Straalendorff, to the undersigned. even always respected private letter of the 4th of this month along with the Emperor's and Mankoenagara's missive and the parcel. Yesterday, upon handing over the highly honored letters with the gin and wine to Pangerang Mankoenagara, for the first the case of gin and 25 bottles of red wine, for the latter well delivered; yesterday I was at court according to custom, presenting Your Right Honourable Worship's princely missive with the parcel with compliments; by His Majesty Your Right Honourable Worship is thanked in the enclosed letter, as well as for the pleasant present for Pangerang Ingabaaij foebaal, as also Pangerang Mankoenagara with the accompanying missive does for the gin and 25 bottles of red wine; that prince seems to be uneasy, presumably knowing that his designs have been discovered; upon the notification of Your Right Honourable Worship's missive by my adjutant Martino, the prince Mankoenagara several times asked him to tell him what sort of amusements there had been at the pasar, the said adjutant replying that there had been nothing, nor had he heard anything. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. nagara, who accepted the same with expressions of gratitude, after a brief conversation arose, and calling me aside, said that he was afraid of the Emperor; he had requested Pandjerlan and Pamordijn and the district of Camagettan from Your Right Honourable Worship; he requested me to write to Your Right Honourable Worship that if the Emperor was reluctant to surrender the said Pandjerlan and Pamordijn, Your Right Honourable Worship would not ask the Emperor for them anymore, that he would keep himself content as he now was, provided he might retain the protection of the Honourable Company; if not for him, then that you would remember his children; whereupon I assured the pangerang that if he trusted the Honourable Company, he could be at ease and rely fully upon it, that the Company would not forget him and his family, and they will be assisted when occasion arises; and that I trusted his princely word, and would give notice thereof to Your Right Honourable Worship at the first opportunity, as I have the honour to do herewith, and that he would do likewise. The Emperor told me that if the Company considers it good to surrender the land of Pamordijn and Pandjerlan to Pangerang Mankoenagara, His Majesty would not be able to grant it, as it is necessary for keeping the lands in peace; although he occupies only half of it; Pangerang Mankoenagara certainly has knowledge of this, that the Emperor was unwilling to surrender Samardijn; His Majesty would still be willing to relinquish Pandjerlan, since it formerly belonged to Banjermaes. Regarding Camagettan, I also conferred with that prince, whereupon the prince said that if Your Right Honourable Worship could lease it from the Sultan, it would be pleasing to him; if the Sultan were unwilling and it might cause Your Right Honourable Worship much trouble, he thought he would abandon it. During the conversation with the pangerang, I observed that he sighed deeply several times, like someone who has done wrong and expects punishment; whether his statements are sincere, I cannot know; outwardly he seems to mean it sincerely; vigilance on my part will not decrease. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. Concerning the so-called Radeen Nassaidin, I have written to the chief Lapro; I await his own opinion thereon; remaining under all obedience and true high esteem. Underneath stood: Title. Lower: Your Right Honourable Worship's very faithful and obedient servant. Was signed: F=k L:k v: Stralendorff. In the margin: Soerakarta, the 9th of April 1772. The same from the more cited Straalendorff, to the undersigned. Yesterday evening at half past six the Emperor notified me of the passing of his second brother, Pangerang Blitar, at the age of 28 years, who had suffered from a chest ailment for a good year; His Majesty takes this death to heart, being beloved by that monarch. Further nothing to communicate worthy of Your Right Honourable Worship's attention; obeying with all faithfulness and respect, I remain. Underneath stood: Title. Lower: Your Right Honourable Worship's obedient servant. Was signed: S:=k L=k v:n Stralendorff. In the margin: Soerakarta, the 11th of April 1772. Underneath stood: Agrees. Signed: J=s R:k van der Burgh. I have received the copies of the report of the Javanese Morto of the 5th and of Tospojojo of the 6th instant, for the sending of which I express my humble thanks; the mantri Strowijono, who has been here for a considerable time to search for Irjolono who escaped from the irons at the coast, returns at the requisition of the chief regent; he has not been able to make the slightest discovery.
Dutch transcription
Van Iavas oostkcust Den 20:' April 172. Van Iavas oostkust Den 20: April 172. vorst seer sufficanten ordres heeft doen uitgaan dat er geen volk gewaapent ofte ongewapent met Troepen sal mo„ gen pas ofte passeeren welke niet behoorlijk konnen aan„ geeven waar thuijs en waar na toe en door wie gesonden bij ondekkinge van Contrarie de facto herwaarts te senden alle de landen seer wel beset welk den keijser op mijne aanwaardinge de ordres weder vernieuwt voormelde Pos„ pojojo sal van het een als andere een als andere een vol„ „kome verslag der saaken aan vwel Edele Achtb: doen waar bij de Constitutie der gelegentheijd sal kome te blijken /:onderstond/ Titul /:lager:/ wel Ed: Achtb: seer Trouwschuldige en gehoorsaam dienaar /:was ge„ „teekend:/ I:r L:k v: Stralendorff / in margine / Soe„ „ra Carta Den 5: April A„o 172. — Aajdem van voorschreeven Straalen„ dorff, aan den ondergeteekende. selfs altoos gerespecteerde aparte van den 4: deeser bene„ „rens keijsers en Mankoenagaras missive en het Pakje Gistere bij het overhandige van hoog g'eerde Letteren met de genever en wijn aan den Pangerang Mankoe„ voor den Eersten de kelder genever en 25: bottels roodewijn voor den laatsten wel aangebragt gisteree hebbe naar usantie ten hooven geweest onder Compliment van uwel Ed: Achtb:'s vorstens missive met het Pakje overhandigt, door sijn Majesteit uwel Ed: Achtb: bij benevens gaande bried bedankt als voor het aan genaam present voor den Pangerang Ingabaaij foebaal gelijk ook den Pangerang Mankoenagara met den nevens gaande missive voor de genever en 25 bottels roodewijn doet dien Prins schynt ongerust te wesen denkelijk weetende dat sijn voor„ „neeme ontdekt syn bij bekend maakinge van uwel Ed: Achtb: missive door myne adjudant Martino heeft den prins Mankoenagara: verscheijde maale ge„ „vraagd hem te seggen wat er op het fust Bassaar voor spacgiements was geweest gemelde adjudant ten antwoord dienende dat er niets geweest was nog gehoord voor E. „nagara had. 223 Van Iavas oostkust Den 20: April 1772. Van Iavas oostkust Den 20: April 172. — nagara die deselve met betuiginge van dank accepteerde naar een weijnig tijds spreekens opstond in mij ter seijde roe„ „pende seggende bang voor den keiser te weesen hij van uwel Ed: Achtb. had versogt Pandjerlan en Tamordijn en het district Camagettan mij versogt aan uwel Ed: Achtb: te schrijven als den keijser gemeld Pandarlan en Pa„ mordijn gaarn wilde afstaan uwel Ed: Achtb den keijser niet meer daarom soude vraagen dat hij sig souden te vreede houde soo als hij nu had maar de protectie van d'E: Comp: mogte behouden soo niet aan hem dan zijne kindere wilden gedenke op ik den pangerang verzeekerde als hij dE: Comp:s vertrouwde gerust en sig ten rolle konde verlaaten dat de maaltschappij hem en sijne familie niet zoude vergeeten en bij voorkomende occassie sullen werden geholpen en dat ik op sijn Prinse„ „lijk woord vertrouwde by eerste uwel Ed: agtb: daar van soude kennisse geven soo als de eer heb van bij deesen te doen en dat hij meede soude doen. Den keiser heeft mijn gesegd als de Comp. het Over Camagettan heb dien Prins meede onderhou„ den waar op den prins seijde als uwel Edele Achtb: „ het bij den sulthan kost in pagt krijge hem lief Onder het gesprek van den pangerang heb geobser„ veert dat verscheide maale haart sugten als iemand die kwaad gedaan in straat verwagt of nu sijne ver„ klaaringe opregt sijn kant niet weeten uiterlijk scheijnd hy het op regt te meene de waaksaamheyd sal door mijn niet verminderen. goed rind van Pangerang Mankoenagara het land Pamardijn en Panjerlan af te staan daar wilde sijn majesteit niet te kunnen geeven noodsakelijk te sijn om het landen in rust te houden soude dan daar hij, maar de helftvan beset den Pangerang mankoenagara heeft see„ „kerlyk kennis hier van dat den keijser ongaarn Samar„ „dijn wilde afstaan Panjerlan soude zijn majesteit nog wel afsien vermits het voor deese tot Banjermaes behoort heeft goed soude 225 227 Van Iavasoost kust Den 30:' April 1772. — Van Javas oost Cust Den 20: April 173. soude weesen soo den sulthan ongaan en uwel Ed: Achtb: veele moeitens mogte aan doen hij meenden daar van af soude sien. Over de soo genaamde Radeen Nassaidin heb aan het opperhoofd Lapro geschreeven verwagt daar op selfs sentiment blijven onder alle obedientie en waare hoog agting /:onderstond/ Tetul /Lager/ uwel Ed: Achtb: seer trouwe en dehoorsame dienaar /:was geteekend/ F=k L:k v: Stralendorff /in margine/ Soera Carta den 9:' April 1772. — Adijdem van meer geciteerde staalen„ dorff aan den ondergeteekende. Gisteren avond ten half seven heeft mij den keijser laaten verwittinge het overleijden van sijne tweede broeder den pangerang Blitar in den ouderdom van 28 Jaaren en voor een groot Jaar aan een borst quaal heeft gelaboreerd dit sterf geval neemt sijn majesteijt ter harten als Verders niets te bedeelen uwel Edele Achtb: attentie waardig obedieeren met alle trouw en Eerbied te blijve /:onderstond/ Titul /:lager:/ uwel Edele Achtb: gehoorsaa„ „me dienaar /was geteekend:/ S:=k L=k v:n Stralen„ „dorff /:in margine /. Soera Carta den 11: April 1772. /:onderstond:/ Accordeert / geteekend/ J=s R:k van der Burgh. Hebbe ontfangen de Copias relaase van de Iavaane Morto van den 5: en van Tospojojo van den 6: Courant waar voor te toesending van dien mijne humble dank betuigen den man„ „trie strowijono die hier een geruime leijd tot op speuringe van den uit de boeije a Costij geloopene Irjolono heeft ge„ „weest retourneert op requisiet van den hoofd regent heeft geen de minste ondekkinge konne doen! sijnde door dien vorst bemind. sijnde opia 5 V
English
From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. To your latest separate letter of the 26th of March, this serves as an answer: that I hope the spread rumors of Pangeran Mangkunegara's evil intentions will disappear more and more into thin air and be found untrue, but in the opposite case I rely on your assurance that you will be attentive to everything and constantly vigilant against all evil undertakings. The reasons why the Emperor is disinclined to declare himself upon the request of Pangeran Mangkunegara seem to me in themselves very well founded, but you ought to have consulted the Prince about it before assuring me that he consented to it, as unpleasantries might easily arise from this in time; also that you did not directly inform me upon my first writing about it that Magetan belonged to the Sultan, as I would not then have promised the Prince to help him obtain it. Copy of a letter from the undersigned to the First Resident of Surakarta, Fredrik Lodewijk van Stralendorff. I remain, after greetings, below stood, your good friend, was signed, J. R. van der Burgh. In the margin: Semarang, the 4th of April 1772. Below stood: Agrees, signed, J. R. van der Burgh. Herewith a letter for the Prince and one for the Pangeran, to be delivered in the usual manner, with a small package for the former and a case of gin together with twenty-five bottles of red wine for the latter, to be brought directly by people of the Adipati. Regarding the so-called Raden Husadan, you must correspond with the Chief Lapro, as I do not find it advisable that you should have him removed from the Sultan's territory. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. Copy of a letter from the Chief Jan Lapro to the undersigned. In respectful reply to your Right Honorable's revered letter of the 2nd of this month, I have the honor to serve notice that the Sultan sent Tumenggung Sindureja to the prison where Pangeran Arya Kusumoyudo is held, and had him interrogated as to whether he wished to make a confession or not, and that if he held his life dear, he had to reveal purely what he had done at Surakarta. This had the effect that Kusumoyudo confessed to having been summoned to Surakarta by Pangeran Adipati Mangkunegara. Having arrived there, the Prince said to him: Younger brother, I have had you summoned to ask you whether you will act together with me, depart from the court of the Sultan, and go to Kaduwang to set yourself up there as a leader of the discontented, or form a battle line. To which he, Kusumoyudo, responded: Elder brother, do not take it amiss, I cannot resolve to do so for the following reasons: first, I am utterly poor; second, I have no people or subordinates; and third, I am afraid of the Sultan and the Emperor, who, if they learned of such a thing, would surely put me to death; therefore I beg for pardon. Upon the further questioning by Sindureja as to whether he, Kusumoyudo, was also further informed of the intentions of Mangkunegara and aware of who wished to conspire with that Prince, he had answered that he knew nothing further, but that the same night he arrived at Surakarta, he returned hither immediately after his meeting with Mangkunegara. This being the case, the Prince sent word to me saying that he would have me summoned this week to deliberate on how to deal with Kusumoyudo. Meanwhile, I have tried to induce Danureja and Sindureja, the latter of whom has great influence with the Sultan, that the Prince could never be at ease regarding that Pangeran, of which his previous conduct and recent journey to Surakarta were evidence, and that it would thus be best and most salutary to surrender him to the Company to be sent to Ceylon; and to this I shall endeavor to persuade the Sultan with all persuasive arguments at our first meeting. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. From Java's East Coast, the 20th of April 1772. As for what concerns the two Radens or foster daughters who are staying in the southern mountains, various trusted persons have been sent thither to seize them, willingly or unwillingly, and bring them hither if they are on the Sultan's territory, of which I have as yet no certain report, although the latest received reports dictate that it is quiet and peaceful throughout the entire upper lands. And toward the end of this month, all the Mancanegara Regents are expected here, at which time likely those belonging under the Emperor, together with the Regent of Banyumas, will also have to appear at court according to custom. Privately, I have made all possible inquiry regarding what previously happened concerning the daughter of the Pekalongan Regent, but have been able to learn nothing; only Danureja, who has been very ill and is now on the mend, casually told me that the Sultan never made agreements with Mangkunegara in whatever respect it might be after the time when, both still being rebels, they were severely embroiled with each other and engaged in battle together in Pranaraga, which to the best of my knowledge occurred in the year 1751. Among the villages situated in Kedu of which an investigation was demanded of the Commissioners, there are four, namely: Kadjagan, size 4 Cacahs Talam, size 12 ditto Mayoran, size 25 ditto, and Bulu, size 12 ditto, as well as further Jaromblong Pangalasan, 4 Cacahs in size, of which nothing was mentioned at Semarang in the year 1768, and thus the investigation thereof was declined by the Sultan's ministers unless the Cacahs newly stated by him were also included. As this latter will drag on and consume much time, I humbly request that the above-specified places may not be investigated, so that the work to be pursued can be brought to a speedy conclusion. I
Dutch transcription
229 Van Iavas oost kust den 20: April 172. — Van Iavas oost Cust den 20: April 1772. Op rwE Iongste aparte van den 26: maart is bij deesen in antwoord dat ik hoope de verspreijde gerugten van Pange„ rang: ManCoenagaras kwaad voorneemen meer en meer in rood rerdwijnen en onwaar mogen bevonden worden doch bij het Contrarie mij verlaate op vwE verseekeering dat rnb attent op alles en tegen alle kwaade onderneemen steeds maaksaam zult sijn. De reedenen waaren den keijser ongenegen is sich op het versoek van Pangerang Mancoenagara te verklaaren ko„ men mij op sich selve seer gefundeerd voor maar vw E: had den vorst daar over behooren te onderhouden alvorens mij te versekeren dat hij er in bewilligde alsoo daar uit nu licht in der tijd onaangenaamheeden kunnen voorkomen ook dat owE mij op mijn Eerste schrijvens daar over niet direct hebt geinformeerd dat kamagettan den Ik blijve naar groete /:onderstond:/ VWE goede vriend /:was geteekend:/ J:s R:t van der Burgh. /: in mar„ „gine:/ Samarang den 4: April 1772. /:onderstond:/ Accordeert /:geteekend:/ J:s R:t van der Burgh, Hier nevens een Briev voor den vorst en een voor den Pangerang ter besorging op de gewoone wijse met Eene pakje voor den Eersten en Een kelder genever nevens vijf en Twintig bottels roodewijn voor den Tweede door volk van den Adipattij ruk staande te worden toegebragt. over den soo genaamden Radeen Hoessadan moet vwE met het opperhoofd Lapro Correspondeeren alsoo ik niet raadsaam vinde dat vwE den selven uit 's sulthans land soude laaten ligten. sulthan den sulthan gehoodwijl ik dan den Trens niet be„ „loofd soude hebben hem daar aan te helpen Copia missive van den ondergeteekende aan den soera Cartas Eersten Resident Fredrik Lodewijk van Stralendorff Sulthan Copia 231. Van Iavasoostkust Den 20:' April 1772. — Van Iavas oost Cust Den 20: April 172. In Eerbiedige rescriptie op vwel Edele Achtb: gevene„ reerde van 2:e deeser hebbe de eer te dienen dat den sulthan tommongong sindoeredja na de koenjoro daar Pangerang Aria Coessoemo Judo in sit heeft gesonden en hem laaten affvraagen of hij tot bekentenis wilde komen dan niet en dat soo hij sijn leeven lief had dan suiver moest open baaren wat hij op soera Carta gedaan had het geen van dat effect is geweest dat Coessoemo Judo heeft bekend door pangerang de pattij Mankoenagara naar soera Carta te sijn ontbooden alwaar hij gearriveerd weesende hadden Prins hem gesegd Ade ik heb u laten ontbieden om ute vrae„ „gen of gij met mij samen wild doen van het hof van den sulthan verwijderen en naar Cadoeang gaan om u al„ daar als een hoofd der misnoegde op te werpen ofte naauw bedirie baris daar hij Coessoemw Judo op ge„ respondeerd had kaka neemt mij niet qualijk ik kan daar toe om volgende redenen niet resolveeren voor Eerst Copia Missive van den opperhoofd Ian Lapro aan den ondergeteekende. ben ik dood arm ten tweeden heb ik geen volk of onderhoorige en ten derden ben ik bang voor den sultan en keijser die mij sekerlijk sulks verneemde ter dood soude brengen dierhalven versoek ik ampon op de verdere afvrage van sindoeridja of hij Coessoemo Jodo ook nader van de voornemens van Mankoenagara geinformeerd en bewust was wie met dien Prins wilden samenspannen, had geantwoord niet verders te weeten maar deselve nagt dat op stera Carta was gekomen weder na sijn abouchement met Mankoenagara herwaards te sijn gekeerd dit voor en staande heeft de vorst my lae„ ten weeten en seggen hij mij deese week soude laeten roepen om te overleggen hoedanig met Coessoemo Judo te handelen intusschen heb ik Danoeridja en sindoridja wel„ „ke laatste veel op den sulthan vermag tragten te induceeren de vorst nooit omtrent dien pangerang soude kunnen gerust weesen waar van sijn voorige Conduijte en jongste tocht naar soeracarta blijken waaren en dus niet beter nochte heilsaamer aan hem aan dE Comp: over te leeveren om naar Ceijlon versonden te werden en hier toe sal ik den sulthan door alle persuasive redenen bij eerste aboushiment trach„ ben „ten 233. Van Iavas oostkcust Den 20:e April 173. Van Iavas oost Cust Den 20: April 1772. ten overtehalen. Dat de twee radeens ofte tover dochters betreft die heruijt sui„ „der gebergte ophouden sijn derwaarts diverse veatrouwde geson„ den om hen goed of quadwillig op te vatten en herwaarts te brengen niets hen op sulthans territoir bevinden waar van nog geen sekere berecht hebbe dicteerende de Jongst ontfange na rigten het in de geheele boven landen stil en in rust is en tegens het einde van dit man licht werden al de man„ „tjanagarasche Regenten hier verwagt wanneer ook den„ kelijk die onder den keiser gehooren benevens den re„ gent van Banjoemaas na usantie meede ten hoove sullen moeten verscheijnen. Onder de hand heb ik alle moogelijk ondersoek na het bevoorens gepasseerde omtrent de doster van den Paccalon„ gangs regent gedaan doch niets kunnen te weeten kry„ „gen eenlijk heeft Danoeridja die heel siek is geweest en tans aan de beter hand is mij discursive verhaald den sulthan met mankoenagara nooit Conventien heefft onder de in de Cadoe gelege Negorijen welker ondersoek aan de Commissianten gedemandeerd is sijn er vier na„ mentlijk Kadjagan - . . . . groot 4: Tjatjas Talam. . . . . . . . „. 12: _o - - „ 25 _o en Majoran.. - - - - „ 12: _o als meede Boeloe nog djarom blong Pangalassan 4: Tatjas groot waar van in de Jaare 1768. te Samarangs niets gerept en dus dies ondersoek door sulthans ministers gedeclineerd werd ten sij de door hem nieuw op gegeve Tjatjas meede werden opgenoomen dit laatste maar veel tijd sullende wegslee„ pen versoeke ootmoedig boven gespecificeerde plaatsen niet mogen werden ondersocht wanneer men met de te steevende spoedig gedaan werk kan krijgen. gemaakt in wat op sichten het weesen mocht na de tijd dat noch beide Rebellen sijnde, met Elkander swaar sijn gebrouilleerd en in Pranaraga te samen sijn slaags ge„ „weest het geen niet beter weete of is A„o 1751. geschied. gemaakt Ik
English
From Java's East Coast, 20 April 1772. From Java's East Coast, 20 April 1772. I testify with the greatest reverence to be, Your Right Honourable's very humble servant, signed Jan Lapro, in the margin Djocjocarta, 8 April Anno 1772. Item from the aforementioned Lapro to the undersigned. After sending my last respectful letter of the 8th of this month, the sultan sent for me and said, I have summoned you to go yourself to Pangerang Coessoemo Judo and take a confession from him, whereupon I proceeded with Danoeridja, Pangerang Dipanagara, Radeen Ronggo Prawirodiridjo, and Tommongong Sindoeridja to the cage where that prince is locked up, where upon my interrogation he confessed the following: that Pangerang Mankoenagara having sent for him, he had gone to Soeracarta and arrived there that evening, when Mankoenagara asked him whether he was not inclined to leave the sultan's court and go to Cadoeang, where Mankoenagara would furnish him with some armed men to march with them to Balemboangan and join the rebels there, which proposition Coessoemo Judo had rejected on the grounds that he was poor, without followers, and afraid of the emperor and the sultan. Wherefore Mankoenagara, seeing that he could gain nothing from him, had let him return hither. Furthermore, I asked Coessoemojudo whether he was not aware of anything else regarding Mankoenagara's intentions, and also whether he knew which princes and grandees of both courts wanted to conspire with Mankoenagara, to which he answered in the negative. Lastly, I asked him for what reason, after his return from Soeracarta, he had not informed the sultan or the grand vizier of his journey thither and of Mankoenagara's intention, which silence made him very suspect and his previous statement incredible. He replied that he had omitted to do so out of fear, and was on that account now being punished by his sovereign, From Java's East Coast, 20 April 1772. From Java's East Coast, 20 April 1772. sovereign, from whom he earnestly begged for pardon. On this point I continued to press strongly, but obtained nothing beyond the aforementioned from him. Thereupon returning to the sovereign, I reported to him what had occurred, after which the sultan said to me, I have brought up Coessoemo Judo from childhood and his father always acted in unison with me; I shall therefore forgive him his fault once more; tomorrow is my birthday and then I shall release him. I attempted to dissuade the sultan from this, and said among other things that it might easily happen that he was nursing a viper that might yet sting him or his own people at some time. But to this the sovereign replied, there is no danger, I shall have him watched and will answer for it, and if he should commit excesses again, I shall make him pay for everything at once. Seeing no chance of bringing the sultan to another opinion, I took my leave. Shortly after coming home, I found myself honoured with Your Right Honourable's respected letter of the sixth of this month, with the enclosure for the sovereign, which letter was delivered to him the day before yesterday. He was very content with the very friendly contents, and said regarding Coessoemo Judo, I have released him, but the Honourable Company may rest assured that if he commits the least wrongdoing I shall deal with him in another manner. I think I can rely on this promise, having in the year 1767 seen an example of the sultan's severe conduct regarding a prince of the blood named Radeen Socario, who went with his mother to Mankoenagara; the mother was captured first and kris-executed on the square, and the son, who was already with Mankoenagara, having been delivered up through the resolute action of Mr. Beuman, was strangled here with yellow silk cords, and the dead body was brought by all the princes present at this court to Magirij and interred in the royal burial place. The sultan's reply being handed to me today, I take the liberty of presenting the same to Your Right Honourable, with a humble request for a translation of the same. The principal contents of the latest report from the orderly Morto I have communicated to the sultan; of the same, some matters appear improbable to him, however.
Dutch transcription
235 Van Iavas oostkcust Den 20. April 172. Van Javas oostkust Den 20:' April 173. — Ik betuige met de meeste reverentie te sijn /:onderstond:/ Titul /lager/ uwel, Edele Achtb: zeer onderdanigen die „naar /:was geteekend:/ Ian Lapro /:in margine:/ Djocpo„ „ Carta Den 8: April A:o 1772. Adjdem van voormelde Lapro aan den ondergeteekende. Na de afsending mijner laatste Eerbiedige van 8: deeser heeft den sulthan mij laeten roepen en gesegd ik heb u ontbooden om zelfs na Pangerang Coessoemo Judo te gaan en hem een Confessie afteneemen waar op mij met Danoe„ ridja Pangerang Dipanagara Radeen Bongo Trawi„ rodiridjo en Tommongong sindoeridja na het hok daar dien prins is opgeslooten is begaf alwaar hij op mijn afvraage het volgende Confesseerde dat Pangerang Mankoenagara hem hebbende laten ontbieden hij zich naar soera Carta had begeeven en indien avond aldaar gear„ „riveerd was wanneer mankoenagara hem gevraagd had of hij niet genegen was het hof van den sulthan te verlaaten en sich naar Cadoeang te begeeven daar man„ koenagara hem eenige gewapende manschappen soude four„ neeren om met deselve naar balemboangang te mar„ cheeren en sich aldaar bij de rebellen te voegen welke propositie Coe sremo Judo geresetteerd had uit hoofde hij arm sonder volk en voor den keiser en sulthan be„ vreest. was waar omme mankoenagara siende op hem niets te verwerven hem weder herwaarts had laaten keeren verder vroek ik Coessoemojudo of hem niets anders van de voornemens van Mankoe„ nagara bewust mitsgad=s niet wist welke Princen ende hof grooten der beide hoven met Mankoenagara wilde samen spannen het welk hij negative beant„ „woorde Laastelijk vroeg ik hem om wat reede hij na sijn retour van Soera Carta den sulthan ofte den Rijksbestierder niet verwittigd had van sijn tour derwaarts en des voorneemens van Mankoenagara welk stil swijgen hem seer suspecten sijn voerig seggen ongeloof haar maakte repliceerde hij sulks niet 99 vreese te hebben nagelaten en dierwegens tans door sijn vorst 237 Van Iavasoost cust Den 20: April 1772. — Van Iavas oost kust Den 20: April 1772. vorst gestrafs wierd wien hij seer om verschooning versogt op dit point bleeft ik sterk dringen doch kreegs niets aan het voormelde uit hem mij dies weder na de vorst begeevende rapporteerende ik hem het gepasseerde waar na den sul„ „than tegens mij seijde ik heb Coesfoemo Judo van kinds been a Copgevoegd en sijn rader heeft altoos met mij een lijn getrokken ik sal hem dus noch eens syn fout vergee„ ven morgen is mijn verjaardag en dan sal ik hem los laten hier van trachte ik den sulthan te dissua„ deeren en seide onder anderen het ligt kon gebeuren hij een hadder speen de die hem of de seijne somtijds nog een soude steeken doch hier op repliceerde de vorst dat heeft geen nood ik sal wel op hem laten passen en staaer voor in en so hij aan weder mogt uitspatten sal ik hem alles te gelijk betaald setten geen kans siende den sul„ „than in een ander sentement te brengen nam ik mijn afscheijd kort na dat te huis kwam vond ik mij vereerd met uwel Edele Achtb: gerespecteerde van sesde deser met de Jnclose voor de vorst welke briev eergisteren aan hem hebben behandigd, hij was seer Content over der De principaalen inhoud van het laatste relaas van den opasser Morto heb ik den sulthan gecommuniceerd van het selve komen hem eenige saaken inwaarschijnlijk voor Echter „server vriendelijken in houd en seijde omtrent Coessoe„ mo judo ik heb hem los gelaten doch d'E: Comp: mag ver seekend weesen dat soo hij het minste misdoet ik op een andere wijse met hem sal handelen op deese belofte denk ik te kunnen staat maaken hebbende Ao 1767. een voorbeeld van sul„ thans strenge handelwijse gesien omtrent en Prins van het bloed genaamd radeen soCario die sig met sijn moeder naar Mankoe„ „nagara begaf de moeder wierd eerst gevat en op de Passee„ van gekrist ende soon die reets bij Mankoenagara was door de Cordaate oplissching van de heer Beuman overgeleverd weesende wierd alhier met geheele sijde koorden gewurgd en het doode Lichaam door al de aan dit hof sijnde Prinsen naar Magirij gebragt en in der vorsten begraaf plaats bij geset mij heeden sulthan rescriptie ter hand gesteld werdende neem ik de vrijheijd deselve vwel Edele Agtb: te presentee„ „ren met nedrig versoek om een Translaat der selve „silver denkt
English
From Java's East Coast The 20 April 1772. From Java's East Coast The 20 April 1773. he thinks that this Raden or sorceress is also employed by Mankoenagara, of whom the ruler presumes will undertake nothing before he notices the success of such kind of cramans, being further of the opinion that Mankoenagara seeks to stir up nothing but fear and mistrust and, so to speak, seeks to pull the chestnuts out of the fire with other men's hands. The mantris sent out for the apprehension of that sorceress are still on their journey, and if he finds himself upon the Sultan's territory he will certainly be seized from this attempt, and of the release of Coessoemo Judo, Mr. Stralendorff has been given notice today. With the trouble your Right Honorable is pleased to take toward tracing the absent pusakas, the same does the Sultan much pleasure and he expresses his gratitude on that account. Since my last, I have made some further discoveries concerning the daughter of the Paccolongang Regent, consisting in that when Ratoe Bindoro was still married to Mankoenagara and her father came here to pay a visit in the time of Mr. Donkel, the ruler had requested her to ask her husband for the daughter of Notta Coesloemo captured by him in an action in the Pranagara, which request this person had granted, and having sent her hither, the Sultan then married her to Pangerang Mortosono, with whom she still resides here; against which the ruler, who had a daughter of Mankoenagara here at his court, surrendered her to her father at the Prince's request, who married her off to the Raden Tommongong Soeria Coessoemo, Regent of Cadoeang, son of his former father-in-law Koedonowerso, after another daughter of his, likewise married to that Regent, had died, so that this was counted by him as an even match. For the rest, I profess with the greatest deference to be [underneath was written:] title [lower down:] your Right Honorable's very humble servant [was signed] Jan Lapro [in the margin:] Djocjo Carta the 11 April Anno 1772. [underneath was written:] Agrees [was signed:] Js. At. van der Burgh. gara Copy From Java's East Coast the 20 April 1772. From Java's East Coast The 20 April 1772. Your separate letters of the 8 and 11 April, together with the letter from the Sultan enclosed in the latter, having duly reached me, a translated copy of the ruler's writing goes herewith at your request. However much Coessoemo Judo seeks to clear himself in his oral confession and has accused Mancoenagara, it nevertheless appears to me that they both bear guilt and had little good in mind; indeed, the former ought not to have deferred to the summons of the latter, or at least ought not to have added one fault to another by concealing what happened to him in Solo, and I would therefore wish that for mutual peace and security another resolution had been taken regarding Coessoemo Judo; but the ruler's decision to forgive him his faults this time yet and to set him at liberty again being something we must accept, you will not only not be allowed to rely on the assurance that care would be taken against his further excesses, but you will also continually have to keep an eye on and observe that Pangerang himself. The intention with which the lands are being surveyed being genuine to clear away all disputes between the rulers regarding their possession, I cannot comprehend why one must adhere so strictly to the conference held here in 1768 and could not survey any places that were not mentioned then, since it is a known truth that many new disputes have arisen since then, and that if now Upon apprehension of the so-called sorceresses who reside in the mountains and are of no use there, and upon any event would apparently join with the ill-disposed, I recommend that you endeavor by all possible means that they be delivered to the Company for dispatch elsewhere. Copy of a letter from the undersigned to the Chief of Djocjo Carta, Jan Lapro: From Java's East Coast The 20 April 1772. From Java's East Coast the 20 April 1772. those are not settled at the same time, nothing will have been gained in the end or one will have to start over from the beginning, aside from the fact that the survey in itself harms no one nor takes anything away, but a further discussion must yet follow upon it. I would therefore prefer to see that the Commissioners were enabled to fulfill my instructions and that the Sultan's envoys observed the order given to them, according to your separate letter of the first of March last, not to make the slightest opposition in the examination of all places mentioned in the instructions of the Commissioners; but if that order, as soon as it was given, seems to have been revoked just as quickly, and the Sultan's ministers continue to decline the survey of the villages presently in question in the Cadoe: Kadjagan, in size 4 tjatjas Falam, 12 ditto Magoram, 25 ditto Boeloe, in size 12 tjatjas Djarom Blong Pangalassang, 4 ditto Holding what was mentioned concerning the daughter of the former first Regent of Paccalongang as communicated, I remain after greetings, [underneath was written:] Your good friend, [was signed] Js. Rt. van der Burgh [in the margin:] Samarang I can, in order not to let time slip away in disputing with the envoys of both sides, also give my consent thereto and hereby authorize you to pre-advise the Company's Commissioners of this.
Dutch transcription
239 Van Iavas oostkcust Den 20. April 172. Van Iavas oostkust Den 20: April 1773. — denkt hij die radeen ofte Goverdoeter meede door mankoenaga„ ra werd te werk gesteld welke de vorst preesumeerd niets onderneemen sal voor hij het succes van diergelijk soort van Cramans gewaar werd, esijnde verder van gedachten Mankoenagara niets dan vrees en mistrouwen tracht te verwekken en om so te spreeken met andermans handen de Castagnes uit het vuur soekt te haalen de mantries uit„ gesonden ter opvatting dier toverdochter sijn nog op reese en bevind hij sich op sulthans territoir sal hij sekerlijk gekript werden van deese poging en het ontslag van Coessoemo Judo geeven en heeden de heer Stralendorff kennisse. Met de moijte die uwel Edele Achtb: wel gelieft te ne„ men ter opspeuring der absente Toesakas doed deselve den sulthans veel plaisier en hij betuijgd sijne dankbaar„ „heijd dier wegens Na mijn laatste heb ik eenige nadere de Couver tes we„ gens de dochter van den Paccolongang regent gedaan be„ „staande dat toen Ratoe Bindord noch met mankoena„ gara gehuwd weesende haar vader alhier ten tijd van den heer Donkel een visite kwam geeven de vorst haar versogt had van haar man de dochter van Notta Coes„ „loemo door hem in een actie in het Pranagarasche buit gemaakt te versoeken welke instantie deese had ingewil„ „lig en haar herwaarts gesonden hebbende den sulthan haar toen aan Pangerang Mortosono gehuwd, bij wie sij sich noch alhier bevind, daar tegen heeft de vorst die een dochter van Mankoenagara alhier aan sijn hof had op 's prinsen versoek aan haar vader afgegeven, die deese aan „den Radeen Tommongong Soeria Coessoemo regent van Cadoe„ „ang soon van sijn geweese weedster vader koedono werso, heeft uit gehuwlijkt, na dat een andere dochter van hem mede aan dien regent gehuwd overleeden was soo dat dit door hem kamp op werd gereekend. Voor het overige betuige met de meeste onderdanigheijd te sijn /:onderstond:/ titul /:lager:/ uwel Edele Achtbaare seer submissen dienaar /was getekend/ Ian Lapro /:in margine:/ Djocjo Carta den 11: April A:o 172. /onderstond:/ Accordeert /was geteekend:/ J„s A„t van der Burgh. gara Copia v 241 Van Iavas oostkust den 20: April 1772. Van Javasoostkust Den 20 April 1712 uwE aparte brieven den 8: en 11: april nevens de in de laatste g'incloseerde missive van den sulthan mij wel geworden sijnde „gaat op uwE. versoek een Copia translaat van des vorsten schrijven hier nevens Hoe seer Coessoema ludo sich sijn mondelinge Confessie tragt te suijveren en Mancoenagara heeft betigt, komt het mij nogthans voor dat sij beide schuld en wijnig goeds in sin hebben gehad immers had den eersten aan het ont„ „bod van den laatsten niet moeten defereeren, ten misten op die eene geen tweede bout moeten leggen, door sijn we„ dervaaren te solo te verswijgen, en ik wenschte daarom wel dat tot onderlinge gerust en sekerheijd, eene andere resolutie omtrent Coessoemo Judo genomen was, doch des vorsten besluit om hem nog dit keer zijne fauten te vergeven, en weder op vrije voeten te stellen ons moetende De intentie waar mede de landen opgenomen worden reel sijnde om alle differenten tusschen de vorsten omtrent dersel„ ver possesie uit den weg te ruimen kan ik niet beseffen waar om men sich so sterk buiden moet aan de Conferentie in 1768 hier gehouden en geene plaatsen soude kunnen opneemen waar van toen niet is gerept dewijl het een bekendewaarheijd is dat sedert veele nieuwe disputen sijn ontstaan en dat als nu Bij apprehensie van de soo genaamde tover dochters die sieh in het gebergte ophouden daar van geen nut sijn en bij eenig voorval apparent sich bij de kwalijk gesinde souden voegen recommandeere ik uwE: al het moge„ lijke te betragten dat sij ter versending naar Eldes aan de Compagnie overgeleverd worden. laten welgevallen sal uwE sich niet alleen mogen ver„ laaten op de versekering dat sorge voor sijn weder uit„ spatting soude gedraagen worden, maar ook selfs dien Pangerang steeds dienen in 't oog te houden en te ob„ serveeren. Copia Missive van den ondergeteekende aan den Djo cjo Cartas opperhoofd Jan Papro: „laten die 243 Van Iavas oost Cust Den 20: April 1772. Van Iavas oostkust den 10 April 172. die niet teffens worden beslest men bij het Einde niets ge„ vorderd sijn of weeder van meet af aan sal moeten begin„ nen behalven dat den opneem op haar selfs niemand benadeeld of iets ontneemd maar er doch een nadere disc„ „cie op vallen moet ik soude dierhalven liefst sien dat de Commissianten in staat gesteld wierden aan mijn Jn„ structie te voldoen en dat des sulthans sondelingen ob„ serveerden de haar volgens uwe aparte van primo maart Laastleden gegeven ordre om geen de minste oppositie te mogen maken in het onderstek van alle plaatsen op de Jnstructie der Commissianten gemen„ „tioneerd doch als die ordre soo ras als gegeven schijnt ook soo ras weder ingetrokken is en des sulthans mis„ „nisters blijven de Clineeren den opneem der thans in de Cadoe in questie sijnde sijnde Ne„ gorijen kadjagan Falam. Magoram . „ 25 _o groot 4: Ratjas „ 12: _o Het gemelde omtrent de doch„ ter van Paccalongang geweesen eerst regent voor gecommuniceerd houden„ de blijve naar groete /:on„ „der stond:/ UwE: goede vriend /:was geteekend/ J=s R=t van der Burgh /:in margine/ Sama„ Boeloe. groot 12: Tatjas Djarom Blong Pangalassang „ 4: _o kan ik om met disputeeren der weder sijdsche sendelingen de tijd niet te laaten verloopen mijne toestemming daar toe ook wel geven en uwE: bij deesen qua„ „lificeeren om sComp:s Commissian„ ten hier van te preadvertee„ „ten. Boeloe rang .
English
245 From Java's northeast coast, 20 April 1772. From Java's northeast coast, 9 May 1772. Semarang, 14 April 1772. Beneath it stood: Agrees. Was signed: J: R: van der Burgh. To His Excellency The Right Honourable, Valiant, Highly Esteemed Lord Petrus Albertus van der Parra Governor-General, together with the Honourable Lords Councillors of Dutch India. Right Honourable, Valiant, Highly Esteemed Lord, Honourable Lords. With respectful reference to my latest separate submission of 20 April last, I have the honour to communicate to Your Excellencies that at the princely courts everything is presently once again in the most complete order and tranquility, and that Pangerang Mancoenagara is also keeping quiet, but in Balamboangan the troubles still continue 247 From Java's northeast coast, 9 May 1772. From Java's northeast coast, 9 May 1772. as before, without anything having yet been undertaken against the rebels, since the Madurese and other auxiliary troops had not yet arrived there by mid-April; and a few days later, not far from here or on the border boundary of Damak and the Sultan's district Grobogan, a band of Cramans, 50 to 60 heads strong, having appeared under two leaders calling themselves Pangerang Praboe and Pangerang Ingebij, I immediately issued orders to gather natives to confront them from Damak, to drive them off, and in case of resistance to treat them as enemies; I also instructed the residents at Japara and Joana to recommend to the regents in their districts vigilance and the arming of some men. The former also had good effect, but the Crammans, thereupon and before the latter was effected, leaving Damak, made an incursion into Tinkelsewoe belonging to Joana, and forced some who had taken up arms against them, after the death of a mantri and a commoner, to retire, after which they marauded as far as the villages of Cassiang, having already grown to 100 heads. This advantage gained by them right in the beginning, the rapid growth in numbers, and because experience teaches what sorrowful consequences such rabble has caused on Java, in addition to the fact that due to the recent incident with Pangerang Mancoenagara I could not be assured whether they might not have been sent by one or another to disturb the Company's districts and thereby to undertake something elsewhere with greater appearance of success, made me resolve to reinforce the natives on our side with some Europeans, and to detach from the weak garrison a good forty infantrymen under Captain-Lieutenant Walter and Cornet Morgenster for that purpose, as well as to have some of the town guards and posts, according to previous examples, occupied and guarded during their absence or until relief is obtained by the European and native militia, likewise the Moors, just as all of this has also been carried out in a very satisfactory manner. However, the Cramans, 249 From Java's northeast coast, 9 May 1772. From Java's northeast coast, 9 May 1772. certainly considering themselves not capable of standing against the combined forces of Koedus, Pattie, Joana, and Tinkelsewoe, having in the meantime left the last-mentioned district and retreated back to the place where they were first discovered, the Sultan's forces from Grobogan and those of the Company from Damak succeeded in catching them between them and surprising them simultaneously, with that desired success that those from Grobogan got the foremost leader, Pangerang Dipo Sono, into their hands, and those of Damak his companion Raden Wirad Midjojo, whose head, because he was mortally wounded, was cut off and, along with a captured panakawan, likewise a woman who calls herself Mbok Kerso Mendjojo and two concubines of Dipo Sono, was sent to me by the regent of Damak and exhibited here on the paseban, while Dipo Sono was taken to Djocjocarta and since then nothing has been heard of the rest. However, I have given orders to call back the assembled natives only gradually, as it might happen that the remainder gathered there again or, knowing no good way out, pressed by necessity, came to venture a new coup once more upon one or another district. That these were genuine personages to make an impression and rise among the credulous Javanese, and they consider themselves to be descendants of Soesoehoenang Amangkoerat the First, appears from the accompanying accounts and interrogations which I had taken from and answered by the said women, while also from that and from the translation of another speculative writing, also annexed hereto, which they are said to have used to lure the common folk to themselves, it seems must be concluded that the aforementioned Pangerang Dipo Sono must be a brother of Pangerang Toppo Sono, who was father of Mas Grendi or the so-called Chinese Emperor, and that the deceased Wirad Midja was the son of Topo Sono, for whom he had arranged the above-cited speculative writing. However, since all this can be discovered in more detail from the mouth of Dipo Sono, I have [illegible] the Sultan by
Dutch transcription
245 Van Javas oostkust Den 20 April 1772. Van Iavas oostkcust Den 9: Maij 172. „rang Den 14: April 1772. /:onder„ stond:/ Accordeert / was getee„ „kend:/ I: R: van Der Burgh. Aan zyjn Hoog Edelheijd Den hoog Edelen Gestr: Groot Achtb: Heer Petrus Albertus van der Parra Gouverneur Generaal nevens de wel Edele Heeren Raaden van Nederlands India Hoog Edele Gebr: root Achtb= Heer Wel Edele Heeren. Onder eerbiedig refert tot mijne Jongste submisse apart van den 20: april Jongstleeden geve mij de eere vwer hoog Edel„ „heeden te Communiceeren dat aan de vorstelijke hoven alles tans weder in de volmaatste toestant en ruste is en dat pangerang Mancoenagara sich ook stil houd maar in't Balemboangsche Continueeren de troubelen Aan nog 247 Van Iavas oostkust Den 9:' Maij 173. Van Iavasoostkudt Den 9 Maij 172. nog als voor heen sonder dat er nog iets tegen de rebellen hadt kunnen ondernomen worden nadien de maduree„ „sen en andere hulptroupen half april daar nog niet waa„ ren aangekomen en eenige dagen laaten niet verre van hier of op de Limeet scheijdinge van Damak en 's sulthans district gro„ „bogan, sich eene bende Cramans sterk 50: â 60: koppen onder twee hoofden haar noemende pangerang Praboe en pange„ „rang Ingebij opgedaan hebbende stelde ik direct ordre om inlanders bij een te brengen hen uit het Damaksche tegen te gaan te vergaagen en bij resistentie als vijanden te behandelen gelasten ook de residenten te Japara en Joana om de regenten in hunne districten de waaksaam „heijd en het in de wapenen brengen van eenig volk aan„ te recommandeeren het eerste was ook van goed effect maar de Crammans daar op en voor dat het laatste geeffectueerd was het damaksche verlaatende deden een inval in het Tinkel sewoesche onder Joana gehoo„ rende en noodsaakten eenige die de wapenen tegen hun opgevat hadden na het sneuvelen van een mantrie en een gemeene te retireeren waar na sij tot op de negorijen Cassiang stroop ten reeds tot 100 koppen aangegroeijd sijnde dit door hun soo al in den beginne behaald voordeel de spoedige aangroeij in getal en wijl de ondervinding leerd wat droevige gevolgen diergelijk gespuis op Java veroor„ „saakt heeft behalven dat ik mij om het Jongst ge„ „Eiteerde met pangerang Mancoenagara niet konde versekerd houden of sij niet wel door den een of ander„ gesonden waaren om 'sComp:s districten te ontroeren en door dien wegelders met meer apparentie van succes iets te onderneemen deed mij resolveeren de Jnlanders van onse sijde met Eenige Europeesen te versterken en uit het swakke guarnisoen groote veertig jnfante„ kisten onder den Capitain Luitenant walter en Cornet Mor„ „genster daar toe te detacheeren mitsgaders om geduurende hun af sijn of tot bekoming van ontset eenige der stads wagten en posten, na voorige voorbeelden ten laten beset„ ten en bewaaren door de Europeesche en jnlandsche bur„ gerij item de mooren soo als het een en ander ook op eene seer voldoende wijse gevolg genomen heeft gehad doch de Negorijen Cramans 5 249 Van Javas oost kust Den 9:' Maij Ao 1732. Van Iavas oostkust Dderd 9: Maij 1742. Cramans, sich seekerlijk met bestaant agtende tegen der ver„ eenigde volkeren van koedus Pattijs Joana en tinkelse„ „woe in tusschen het laast genoemde district verlaaten en„ „de wijk weder na de plaats alwaar sij eerst ontdeks waa„ ven genomen hebbende is het sulthans volkeren uit het grobogangsche en die van de Comp: uit het damaksche gelukt hen tusschen bij de te krijgen en gelijk te over„ vallen met dat gewenschte succes dat die van grobo„ gang het voornaamste hooft den pangerang Dipo Ano in handen gekreegen hebben in die van damak sijn Compagnien radeen wirad Mildjo wiens kop om dat hij doode„ „lijk gequest was afgehouden en nevens een meede gevangen panakawang item een vrouw die sich noemd ombok kerso mndjojo en twee bijwysen van Dipo sino door den regent van Danakt mij toegesonden en hier op de passebaan ten toon gesteld is ter wijl Dipo sono naar DjoejoCarta gevoerd en sedert van de overige niets vernomen is echter heb ik ordre gesteld om niet dan langsamerhand de bij een gebragte jnlanders terug te roepen wijl het soude kun„ „nen gebeuren dat de rest sich of daar weder versamelde Dat dit regte persoonagien waaren om onder den ligt gelo„ „rigen Javaan aan en opgang te maken en sij sich reekenen afstammelingen te sijn van soe soehoenang Amangkoerat de eerste blijkt uit de nevensgaande relaasen en Jnterro„ „gaat: die ik de gem: vrouwen heb laeten afneem en be„ antwoorden ter wijl ook daar uit en uit het translaat van een ander speculatiev deesen ook bij gevoegd schriftuur dat sij souden hebben gebruikt om het gemeen tot sich te lokken schijnt te moeten worden opgemaakt dat op gem: pangerang Dipo sono moet sijn een broeder van pangerang Toppo sono die vader was van Maas grendie of den ontvoonden Chineeschen, keijser en dat den om„ gekomen wirad Mitja de soon van topo sono geweest waar voor hij het bovengeciteerde speculative schriftuur hadt ingerigt doch dit alles uit de mond van dipo sina nader sullende te ontdekken sijn heb ik den sulthan en als nergens geen goed heen komen weetende andermaal door nood geprangd een nieuwe Coup op het een of ander dis„ trict kwaamen te wagen. door
English
251 From Java's East Coast, 9 May 1772. From Java's East Coast, 9 May 1772. Kaijoen, Cadoe... Dakier of Caliewongo by the chief Lapro in order to send him away, of which I still await the outcome, and then also to learn where or in which village under the Company's district his repudiated lawful wife and two sons reside. As proof that the sultan in this case has once again shown great evidence of his goodwill, and in order to oppose with united forces all those who attempt to breach the general peace, I take the liberty of presenting to Your Right Excellencies a translated copy of a letter written by his regent to the regent of Grobogan, with orders not to appear at court before the cramans are captured and reported, and to admit and assist our men who pursued them into his districts, even providing them with the necessary provisions. The wife of the dismissed regent of Antang and Malang, Rongo Lawa, being unwilling to follow her husband, has, together with her father, the old Surabaya regent Tjondro Nogoro, according to the letter of the commander Susac dated the 2nd of this month, an extract of which is appended hereto, submitted a request that Rongo might be permitted to return and continue to reside in Surabaya. But since, on the basis of the reports that the Honorable Lusas first provided to me, and which I subsequently submitted to Your Right Excellencies, concerning the bad conduct and suspicious behavior of this Rongo Lawe, I do not consider this advisable, and as he has also already attempted to escape from his arrest here, I have thought it best to send him over on the ship Walcheren for further disposition by Your Right Excellencies, together with and alongside Karbizoon, son of the still wandering Soemonogoro, who was formerly chief of Antang and has absented himself from here. Both in chains as cramans, the first delivered by the sultan and the latter captured together with his master as the panakawang of Wirad Mitdja. Commander Timbalang. 253 From Java's East Coast, 9 May 1772. — From Java's East Coast, 9 May 1772. — Simbalang of Madura, also being in chains, who was the one caught at night in the dalem of the pangerang of Madura. Upon concluding this, having received further reports from the Balambangan region dated 18 April last, I take the liberty of appending a copy thereof under letter [illegible], noting that according to this the Balinese are said to have returned to their country again, referring to its further contents. I take the liberty to remain, with the purest sentiments of respect and true high esteem, below stood, Right Honorable, Stern, Highly Respected Lord and Honorable Sirs, lower, Your Right Excellencies' most humble and most dutiful servant, was signed, J. R. van der Burgh, in the margin, Samarang, 9 May 1772. The narrator states that the raden Wirat Mitdjo had an elder brother named Raden Maas Goentor, which Goentor had been a son-in-law of the Pangeran Adipati Mancoe Nagarra; that the aforesaid Goentor had fallen into disgrace with his father-in-law because he had been overly familiar with his concubines and also with those of the Emperor, for which reason he, Goentor, with his brother Wirat Metdjo, had fled to the Solo village of Madjangan, and from there to Kamoet Tjoek under Djocjocarta; however, since they did not feel sufficiently secure here, they retreated to the village of Balarang in the Madiun region, where they took up arms and fought against the regents of Balovan named Djaijeerg and Wila Tiktak, but by Short account of the Javanese woman Mbok Reyso Widjoijo alias Mina regarding the descent of Raden Wirat Mitdjo and Pangerang Dipo Sono, given at Samarang, 2 May 1772. [illegible] Short
Dutch transcription
251 Van Iavasoost kust Den 9: Maij 1772. Van Iavas oostkust Den 9:' Maij 172. Kaijoen „ Cadoe. . . T. Dakier van Caliewongo door het opperhoofd Lapro om hem ter versending talen ver steken waar van ik nog den uitslag afwagte en om dan ook te ewaren waar of in welke negorij onder 's Comp: dis„ trict sijn verstooten echte vrouwen twee zoons haar ophouden. Tot een bewijs de sulthan en dit geval alweder eene groote blijk gegeven heeft van sijn welmeenendheijd en om alle die tragten in breuk op de algemeene rust te doen met vereenigde kragten tegen te gaan gebruik ik de vrijheid uwer hoog Edelheden te presenteeren een Copia translaat van een briev door sijnen rijksbestierder ge„ schreeven aan den regent van grobogan met ordre om niet ten hoove te verschijnen voor dat de Cramans gelo„ geert en vermeld waaren en om de onse die hen vervolgde in sijne districten toe te laeten en te assisteeren Ia selfs van de nodige levensmiddelen te voorsien De vrouw van den gedemoveerden regent van antang en malang Rongo Lawa ongenegen sijnde haar man te volgen heeft nevens haar vader den ouden Sourabaijas Regent Tjondro Nogoro volgens schrijven den gesag„ „hebber Susac de dato 2: hujus deesen in Extract bij„ „gevoegd versoek gedaan dat rongo mogt worden gepermit„ „teerd te rug te keeren en te sourabaija te woon te blijven maar vermits ik op fundament van de rapporten die den E. Lusas mij selfs eerst en ik vervolgens uw hoog Edelheeden van de slegte Conduites en het suspect gedrag van hem hongo Lawe gesuppediteerd hebbe dat niet raadsaam vinde en hij hier ook al getragt heeft uit sijn arrest te ontvlug„ „ten heb ik best gedagt hem met het schip walcheren ter nadere dispositie uwer hoog Edelheeden over tesenden met en nevens. Karbizoon van den nog swervende soemonogoro die be„ „voorens geweest is hoofd van Antang en sich van hier heeft geabsenteerd. beijde in de kettingen Cramans den Eersten door den sulthan uitgeleeverd en den laatsten als panakawang van wierad Mitdja met sijn meester te gelijk gevangen genomen. hebber Timbalang 253 Van Javas oostkust Den 9:' Maije A„o 172. — Van Iavas oostkcust Den 9:' Maij 172. — Simbalang van madura meede in de ketting sijnde dat den geene die in den dalm van den pangerang van Madura bij nagt is geattrappeerd. op het Eindige deese nadere berichten uit het balemboang„ „sche ontvangende van den 18: april laastleeden gebruik ik de vrijheid deselve in afschrift hier nevens onder L: ra. - . te voe„ gen en onder notitie dat dien volgende de baliers weder naar hunland souden weesen te rug gekeerd mij andies verderen inhoud te gedragen Ik verstouwte mij met de suiverste gevoelens van Eerbied en waare hoog agting te blijven /:onderstond:/ Hoog Edelen gestrengen Groot Achtb: Heer en wel Edele heeren /:lager:/ uwer hoog Edelheedens onderdaarigsten en aller trouwschuldige Dienaar /:was geteekend:/ I: R: van der Burgh /:in margine:/ Samarang Den 9: Maij 1772 De relatante segt dat den radeen wirat mitldjo een oudste broeder had gehad gen:t Rad: maas goentor welke goentor een schoon zoon van den Pang: Adipattij Mancoe Nagarra was geweest dat evegem: goentor in ongenade van desselfs schoon vader gevallen was om reedenen hij sig al te gemeen met des„ „selfs bij wijven en ook met die van den keijser gemaakt had„ „de weswegens hij goentor met sijn broeder wirat metdjo na de solose dessa Madjangan en van daar na kamoet Tjoek onder Djoojo Carta gevlugt was dog vermits sy sig hier niet genoeg versekert gehadt hadden waar en sij na denegorij Balarang in het Madioense geweeken alwaar sij de wa„ penen opgevat en tegens de regenten van Balovan gen:t Djaijeerg en wila Tiktak gevogten hadden maar door Korte verhaal van de Jav: vrouw om bok Reyso widjoijo alias mina wegens de af„ komst van den radeen wirat Mitdjo en Pangerang Dipo sono gegeven te sa„ marang den 2: Maij 1772. loegem Korte
English
255 From Java's East Coast, the 9th of May 1772. From Java's East Coast, the 9th of May 1772. the aforementioned regents having been defeated, they had betaken themselves to the village of Koekoewoe belonging near the court, where they were sought out and attacked at night by the aforementioned regents, in which the Raden Mas Goenter was murdered by them and his head brought to Solo, but the Raden Wirat Mildjo had escaped and had always kept himself quietly in the mountains. She says that Wirat Mildjo was a son of the Pangeran Teppo Sono, and the latter a son of the Pangeran Adipati Anom who was banished to Ceylon and had been a son of the Susuhunan Amangkurat the First, who was elevated to Emperor at Japara by the Company. As regards the Pangeran Dipo Sono, he was likewise a son of the aforementioned Pangeran Adipati Anom and thus the Pangerans Tepposono and Diposono were full brothers, while she, the narrator, declared to be a daughter of the aforementioned Pangeran Tepposono and thus a sister of the slain Wirat Mildjo, nothing further. At the bottom: Known to me. Was signed: C. P. Boltze, sworn scribe. At the bottom: Agrees. Was signed: C. P. Boltze, sworn scribe. The Javanese woman Ombok Mina, alias Ombok Repso Widjojo, who declared that when the Pangeran of the rebels named Diposono was still at his residence in the village of Kiong Awie under Solo, several persons named Potro and his son Rogo Djojo of the village of Toelo Djantoen, Broodjo Wongso with his brother Ongo Omerto of the village of Paron Paring under Damak, Malang Soedo of Ngaredjem under Grobogan, Bappa Romo of the village of Tagal Soemor under Warong, and another five persons from the village of Parmas under Grobogan, of whom the declarant can only name one who was called Gambok, had come to the Pangeran, brought their weapons along, and urged the Pangeran that he would please act as head of the rebels, to which end they would assist him as much as possible; and since his brother's son the Raden Wirat Medjo had come to him, he had spoken with him about it and taken the decision Account of the Javanese woman Mina, alias Ombok Rexso Wedjogo, given at Samarang the 3rd of May 1772. Account to proceed 257 From Java's East Coast, the 9th of May 1772. From Java's East Coast, the 9th of May 1772. to proceed first to Paron Paring and put themselves in state as far as practicable, and then to attack Tjingkalsewoe, as they indeed did; but being pursued from one place to another by the coastal peoples and those of Grobogan, they wished to hide in the Grobogan district, where they had captured the Pangeran Diposono and the Raden Wirat Meldjo, the first-named having been brought up to Grobogan, and the last-named killed and his head sent to Samarang; on which occasion she, the narrator, along with two concubines of Diposono and another common Javanese were also captured, nothing further. At the bottom: Known to me. Was signed: C. P. Boltze, sworn scribe. Lower: Agrees. Was signed: C. P. Boltze, sworn scribe. Beneath that: Ombok Rexso Widjoijo retracts what she said yesterday, in so far that she was not a sister of Wirad Meldjo, but that her mother was the eldest sister of Wirat Meddjo's mother, who however were both long since deceased. The narrator recounts that he belonged at home in the Kedu village of Balak under Djokjocarta, but has neither father nor mother, yet since he had been acquainted with Ombok Rexso Widjoijo, he had gone with her to Solo to the house of the deposed Tumenggung Djojo Nagarra, with whom she had lodged, and after having stayed there for six months, Ombok Rexso Wedjoijo had said to him to go with her to Kion Awie in order to pay a visit to the Pangeran Dipo Sono and Raden Wirat Metsjo; when he had been there for 5 days, the Javanese Potro of Soels Jantoeng and Broodjo Wongso, as well as some other unknowns, arrived there and strongly urged the aforementioned Pangeran to strike Tjingkalsewoe, which they did, and thereafter fled to the mountains of Gunung Paijveng, where they, being pursued by the coast-dwellers Account of the Javanese Kajoen who had run with the rebels, given at Samarang the 3rd of May 1772. Account pursued 259 From Java's East Coast, the 9th of May 1772. From Java's East Coast, the 9th of May 1772. pursued, retreated to estate Padjangan in the Grobogan district, their two leaders, he the narrator, and three women were captured, nothing further. At the bottom: Known to me. Was signed: C. P. Boltze, sworn scribe. At the bottom: Agrees. Was signed: C. P. Boltze, sworn scribe. Interrogatories upon which the Javanese woman Mina, alias Ombok Rexso Widjoijo, was examined today in the presence of Kyai Adipati. How old she herself is. Answer: 39 years. How old Pangeran Diposino is. Answer: 34 years. How old the Raden Wirad Metdjo was. Answer: 27 years. When Raden Mas Goentor ran away from Solo. Answer: Now 11 years ago. Where his father Teppo Sono is, and whether he has not left behind a wife and more children than Wirat Metdjo. Answer: He passed away already [illegible] years ago, and none of his line is any longer living. Whether Pangeran Dipo Sono is not the uncle of her and of Wirat Metdjo. Answer: Dipo Sono is not an uncle of hers, but indeed of Wirat Metdjo; however, her mother was the eldest sister of Wirat Metdjo's mother, both of whom have long since deceased. Whether Wirad Metdjo has left behind a wife or children, if so, where they are. Answer: He has left behind neither wife nor children. With whom he had been married, and whether he has not left behind a wife and children. Answer: He was married to the daughter of Pangeran Adipati Anom named Raden Ayu Soembro, but she has long since deceased without leaving children. If so, where they are. Answer: Lapses.
Dutch transcription
255 Van Iavas oost kust Den 9: Maij 1772. Van Iavas oost cust Den 9 Meij 172. — wegem: regenten verslaagen sijnde hadden sij sig na de dessa koekoewoe hoorende onder bij de hoove begeeven alwaar sij door meerm:r regenten snagts opgesogt en overvallen waaren waar bij den raad Maas goenter door hen was vermoorden sijn hoofd na solo gebragt worden dog den rad: wirat mildjo was het ont„ koomen en had sig altoos stilletjes in de geberchtens opgehou„ Zij segt dat wirat Mildjo een soon was van den Pangerang Teppo sono en deese een soon van den Pang: Adipattij Anom die die na Ceilon is versonden geworden en Een som was geweest van den soesoehoenang Amang koerat de Eerste die te Japara door de Comp: tot keijser verheeven is wat den pangerang Dipo sono aanbelangt soo was deselve meede een soon van evegem: Pan„ gerang adipattij anom en des de pangerangs Tepposono en doposono lijffelijke broeders terwijl sij relatante verklaar„ de een dochter te weesen van den meerm: Pangerang Teppo „sono en des een Suster van den gedoode wirat mitsjo sonder meer /:onderstond/ In kennisse van mij /: was getee„ „kend:/ C: P: Boltze gesw: Scriba /:onderstond/ Accor„ „deert /:was geteekend/ C: P: Boltze gesw: scriba. De Jav: vrouw ombok mina alias om bok repso widpoijp de„ welke verklaarde dat doen den pang: van de kraamans gen:t Diposono nog in sijn wooning op de dessa kiong awie onder solo was ettelijke persoonen met naamen Potro en sijn soon rogo Djoijo van dessa Toelo Djantoen Broodjo wongso met sijn broer ongo omerto van de dessa Paron paring onder da„ „mak malang soedo van Ngaredjeem onder grobogan bappa romo van dessa tagal soemor onder warong en nog vijf persoonen van dessa parmas onder grobogan waar van de declarante maar een te noemen wat die Gambok hiel bij den Pang: gekoomen waaren hunne wapen meede ge„ „bragt enden Pang: aangeset hadden dat hij als hoofd van de kraamans geliefde te ageeren waar toe sij hem soo veel mogelijk adsisteeren souden en vermits sijn broe„ „ders soon den radeen werat Metdjo bij hem gekomen was had hij met hem daar over gesprooken en het be„ Relaas van de Jav: vrouw Mina alias om bok Reoeso wedjoego gegeven te Samarang den 3: Meij 1772. Relaas „ sluit den. 257 Van Iavas oost kust Den 9: Maij 1772. — Van Javasoostkust Den 9: Maij 1772. — „sluit genomen sig voor eerst na Paron Paring te begeeven en soo veel doenelijk in staat te stellen en als dan Tjing kalsewoe te ataqueeren gelijk sij ook gedaan hadden dog door de strand volkeren en die van grobegan van een plaats na den ander vervolgt werdende hadden sij sig in het groboganse willen verbergen alwaar men den pang: Diposono en den rad: wirat meldjo had gevangen gekree„ „gen sijnde de Eerstgenoemde tot grobogan opgebragt ende laastgem: gedorden en dies hoofd na Samarang ge„ sonden bij welke gelegentheijd zij relatante met twee bij wijven van diposono en nog een gemeen Jav:s meede waa„ ren gevangen genoomen sonder Meer /:onderstond:/ in „kennisse van mij /:was geteekend:/ C: P: Boltze geswoo„ „re schriba /:lager:/ Accordeert /:was geteekend:/ C: P: Boltze, gesw: Scriba /:daar onder:/ A: om bok Rexso widjoijo herroept haar seggen van gisteren in soo ver„ „re dat sij geen suster van wirad Meldjo was maar wel dat haar moeder de oudste zuster van wirat Meddjos moeder was geweest die Echter bij de allang overleede waa„ „ren. Den relatant verhaald dat hij in de Cadoese dessa Ba„ „lak onder DjokjoCarta te huis hoorde maar nog vader nog moeder te hebben dog alsoo hij aan om bok rexso wi„ djoijo kennisse hadden gehad was hij bij haar na solo gegaan ten huijse van den afgesette tom: Djoija Nagarra bij wien sij gelogeert had en na sigs maanden aldaar opgehou„ „den te hebben had om bok Rexso wedjoijo tegens hem gesegt om met haar na kion awie te gaan ten Eijnde den pang. r Dipo sono en radeen wirat Metsjo eenste gaan besoeken wan„ „neer hij nu 5: daagen aldaar geweest was waaren de Javaanen Potro van soels jantoeng en Broodjo wongso als meede nogenige anderen onbekende aldaar aange„ „koomen en hadden de voorsz: pang: sterk aangeset om Tjingkalsewoe te slaan het geene sij gedaan had„ „den en daar na gevlugt waaren na het geberchte goenong paijveng alwaar sij door de Stranders Relaas van den met de Cramans ge„ „loopen hebbende Iav: kajoen gege„ „ven te Samarang den 3:' Meij 1772. Relaas vervolgt 259 Van Iavasoost kust den 9:' Meij 1772. — Van Iavas oostkust Den 9: Mey 172 ren na te laaten. Antw: vervalt Antw: hij is al voor. . . Jaaren over„ meer in weesen. wel van wivat met djo Echter was haar moe„ der de oudste suster van wirat met djes den sijn. vervolgt werdende na goed Padjangan in het groboganse geweeken hunne twee hoofden hij relatant en drie vrou„ wen gevangen waaren sonder meer /:onderstond/ in kennis„ „se van mij /:was getekend C: P: Boltze gesw: Scriba /:on„ „derstond:/ Accordeert /:was geteekent / C: P: Bolte, geswv: scriba. Interrogatoria waar op de Javaanse vrouw Mina Alias ombok Rexso widjoijo in pre„ sentie van kjeij Dipattij op heeden is gehoort geworden. Hoe oud zij zelfs is Hoe oud pangerang diposino is Hoe oud den radeen wirad Met„ „djo was wanneer radeen maas goentor van solo weg geloopen is „ nu 11: Jaaren geleeden „ 27: Jaaren Antw: 39 Jaaren „ 34: Jaaren waar sijn vader Teppo sono leeden en is van hem niemand is en of die geen vrouw en meer kinderen dan wirat Metdjo heeft nagelaaten is de oom van haar en moeder welke bij de allang overlee„ van wirat Metdjo. Antw: dipo sono is geen oom van haar maar f Pang: Dipo sono niet zoo Ja waar die sijn Antw: hij heeft geen vrouw nog tin, of wirad Met dyo geen vrouw deren nagelaten. of kinderen heeft nagela„ soo ja waar die syn Antw: vervalt Antw: hij is met de dochter van Met wie hij getrouwd is pang: Adipattij Anom gen:t rad: aijoe geweest en of hij geen vrouw soembro getrouwt geweest dog die is al lang overleeden sonder kinde„ en kinderen na gelaaten heeft Met 2 4 10 ten
English
261 From Java's East Coast, 9 May 173. From Java's East Coast, 9 May 1772. 11. Question: How large is their following? Answer: She does not know. 12. Question: Where they have stayed and sustained themselves all this time. Answer: First at Kiong Awie and Karang Winong under Solo, in which two places they have always lived back and forth, and then went once to the Damak mountains, yet have always returned again to Kiong Awie and Karang Winong, then once to the Japara mountains. 13. Question: For what reasons they have commenced hostilities, and whether they have also received orders for this from one person or another. Answer: She does not know how to state the reasons for this, nor whether this happened by order of one person or another. 14. Question: Whether there are any more chiefs, and if so, who. Answer: Knows nothing to say of any other chiefs either. 15. Question: Whether Dipo Sono had any other wives and children besides the two concubines mentioned here. Answer: Dipo Sono had only one wife whom he repudiated, and with the same begot two sons, which wife and children are said to be staying in a certain Blandong village on the coast. Copy Translation Javanese writing This writing and drawing of the Carta Soera court is from Pangerang Teppo Sono, who is a true descendant of Emperor Amangkoerat the First, sovereign prince over all Java and having resided in the Mataram court. I, Pangerang Teppo Sono, send this deed to my wife and daughter of Boeto Koeijang into the hands of my little son Goenawan, with the charge and command that Your Honour must raise him well and keep him in the utmost secrecy under the wings of all good inhabitants, yet in such a manner that no one becomes aware he is our son, even were it my nearest blood relation Katawangen. If, however, anyone should unexpectedly come to ask whose son he was, you must answer that he is of Aria Toeban, and in alternations give him the names It was subscribed: Samarang, 3 May 1772. Lower: Interrogated by me and answered by the Javanese woman Ambok Rexo Wedjoijo. Was signed: C: P: Boltze, sworn clerk. Please turn over. 263 From Java's East Coast, 9 May 1772: From Java's East Coast, 9 May 172 of Moersi, Satar, Simoeloet, Si Ridja, and Si Djalam, having also ordered that child as well as my brother Pangerang Wiro Mongollo that they shall never acknowledge Goenawang is my child, so that the same may remain concealed. Above all, Your Honour must charge this in holy secrecy upon our son Maas Grendi and grandson Maas Goentot, as well as to my nephew Maas Fait, and make them reflect that they are of descent from the Mataram court, and ought therefore to conduct themselves as the most magnanimous of all Java, even were it so that they suffered the greatest poverty thereby. I bless this my son Goenawang and wish from my heart that he may bear the title of Pangerang Adipattij, that he may come from the northern mountains with victorious weapons, and may hold the said title over the lands of Damak and Grobogan, that all Java may be obedient to him, and he may reside as prince in the Carta Soera court. May the blessing of the forefathers of Adilangoe, Serang, Damak, Selo, Girij, Toeban, Gegessang, Ampel, Bonang, Moria, Kaliedjogo, Koedus, Kalin Jamat, Modjopait, and Tjimipo be and remain upon him conscious until length of days, and becoming Emperor today or tomorrow, I pray God that he may reign happily and may be steadfast in his faith. Be mindful of that which I have said to the General, that the Company shall possess Java no longer than until the ninth generation from me, and Carta Soera shall then be restored to its former glory. It was subscribed: Written on Saturday the 25th of the month Soero in the year Dal. Lower: Translated by me. Was signed: C: P: Boltze, translator. Lower: Conforms. Signed: C: P: Boltze, translator. Copy Translation Javanese letter written by the Council Adipattij Danoe Ridja to the Raden Tomonggong Kerta Nadi, the Tomonggong Wirja Nagarra, and the Ngabehi Kerto Broodjo, shown at Samarang, 5 May 1772. Your Honour's letter written by the Raden Rongo at Djipang has come to my reading here, and I have immediately brought its contents to His Majesty's attention, that in the Koedus, Damak mountains
Dutch transcription
261 Van Javas oostkust Den 9: Maij 173. Van Javas oost kust Den 9: Maij 1772. Antw: zij weet het niet winong onder solo in welke 2: plaat„ sen sij altoos over en weder gewoont en sig dan eens na het damakse geberchte begeeven hebben nog sijn althoos weder na kiong awie en karang wienoeng te rug gekeert. Antw: dipo sono heeft maar een of diposono buiten de hier vrouw gehad die hij verstooten sijnde twee bij wijven geen heeft en bij deselve 2: soons geteelt welke vrouw en kinderen sig andere vrouwen en souden ophouden in sekere Blandongs negorij aan het strand kinderen hadt. Antw: weet ook van geen andere of er geen meer hoofden hoofden iets te seggen sijn en soo ja wie Antw: Eerste te kiong awie en karang waar sij sich al die tijd hebben opge„ geberchte dan eens na het Japarase houden en ge„ neerd. Antw: de redenen hier van om welk redenen sij na waet sij niet te seggen ook niet vijandelijkheeden begonnen of dit order van den een of hebben en of sij daar ook wel ander geschiet is. order van den een of den ander gekreegen hebben. hoe groot hun aanhang is Copia Translaat Iav: geschrift Dit geschrift en Teekening van het Carta soerase hof is van den Pangerang Teppo sono die een weesentlijke afstammeling is van den keijser Amang koerat de Eerste souveraine vorst over geheel Java en geresideert hebbende in het Mattarmse hof. Ik pangerang Teppo sono sende deese afte aan mijn huisvrouw en dochter van Boeto koeijang in handen van mijn soontje Goenawan met last en beveel dat uE hem wel moet opvoeden en op het secreetste bewaaren onder de vleugelen van alle goede ingesetenen nogtans soo„ dagig dat het niemand gewaar worde hij onse soon is alwaare het ook mijn naaste bloedvriend katawangen soude echter onverhoopt iemand komen te vragen wiens zoon hij was soo moet gij antwoorden dat hij van Aria Toe„ „ban is en hem bij verwisselingen de naamen geeven /:onderstond:/ Samarang den 3: Maij 1772: /lager / onder„ „vraagt door mij en beantwoord door de Jav: vrouw Ambok Rexo wedjoijo /was geteekend/ C: P: Boltze gesw: Ccriba. verte van 11: 12. 13: 14: 15 263 Van Iavasoostkust Den 9: Meij 1772: Van Javas oost kust Den 9: Maij 172 van Moersi Satar Simoeloet si Ridja en si Djalam heb„ „bende ik ook aan dat kind soo wel als aan mijn broeder den pangerang wiro Mongollo gelast dat sij mimmermeer bekennen Goenawang mijn kind is op dat het selve ver„ borge blijve voor al moet vE sulks aan onsen soon maas Grendi en kleijn soon Maas goentot als meede aan mijnen neef Maas Fait in heijlige secretesse belasten en hen doen exinneeren dat sij afkomst van het Mattarmse hof sijn en sig dierhalven als de Edelmoedigste van geheel ja„ va dienen te gedragen alwaare het oog dat sij de grootste armoeden daar bij leeden. Ik zegeenen van deesen mijnen soon Goenawang en wensche van harten dat hij de titul van Pangerang Adipattij mag voeren dat hij uit het noorder gebergte met seege rijke waapenen kome en gemelde titul over de landen van Damak en grobogan mag bekleeden dat hem geheel Java gehoorsaam sij en al vorst in het Carta soerase hof moge resideerende deseegen der oud vaderen van adilangoe serang damak se selo Girie Toeban Gegessang Ampel Bonang Moria Kaliedjogo Copia Transl: Iar brief gesz: door den Raad Adipat„ tij Danoe Ridja aan den Rad: Tom: kerta na die den Tom: wirja Nagarra en den Jngabij kerto Broodjo vertoont te Samarang den 5: Meij 1772. — uwEd:e driev van den rad: Rongo te Djipang gesz: is mij alhier ter lecture geworden en ik heb sijn Majesteit dies inhoud ten eerste onder het oog gebragt dat sig in het koedus kalin Jamat Modjopait en Tjimipo zij en blij„ „ve over hem bewuste tot lengte van daagen en heeden of morgen keijser werdende bidde ik god dat hij gelukkig regeere in stand vastig in sijn geloof moge sijn. weest indagtig het geene ik aan den generaal gesegd hebt dat de Compagnie niet langer Java sal besit„ ten als tot het Negende lid van mij en Carta soera sal als dan in sijn voorige fleur erstelt worden /:onderstond Geschreeven op saterdag den 25: der maand soero in het Iaar Dal /:lager:/ getranslateerd door mij /:was getee„ „kend:/ C: P: Boltze tr: /lager / Accordeert / geteekend/ C: P: Boltze translateur. koedus damaakse