Inventory 3389
Japan · 812 pages · 372 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
215 Anno 1772: Malacca Secret Resolutions Anno 1772: Malacca Secret Resolutions asserted, to which I replied that those 34 Spanish dollars at that time still yielded a profit due to the abundant vent and high market price of tin, whereas it currently causes a loss and lies unsaleable, piled up in the warehouses in Batavia; but I could achieve nothing, so I took my leave, returned home, and embarked the next day, the letters and gifts being brought on board on the 5th of this month and subsequently drifted down the river today, the gifts consisting of 3 5/6 bahar of unrefined tin, which, along with as much refined tin as the bill of lading thereof indicates, received from the garrison, are laden in this vessel. However poor in success this commission of mine has turned out, I nevertheless hope that Your Right Honorable and Worshipful Sirs will be well persuaded that I have exerted all possible efforts to promote the intentions of the Lords and Masters and the Company's Below stood: Malacca in the Castle Date as above was signed: Thomas Schippers, G. Kretschmar, A. A. Werndlij, Daniel Abraham de Neufville, A. F. Lemker, and H. Cassa. interests. Wherewith I subscribe myself with deep respect, below stood: Right Honorable and Worshipful Sirs. Lower: Your Right Honorable and Worshipful Sirs' humble servant, was signed: A. A. Werndlij. In the margin: Perak, the 6th of August, Anno 1772. Agrees, H. Ln. Maeck interests Examined, Rojers E No. 2 Secret Incoming Letterbook 1773 1773 Second Malacca Secret served Batavia To His High Excellency The High Noble, Right Honorable, and Most Worshipful Lord Petrus Albertus van der Parra Governor-General together with The Right Noble Lords Councillors of Netherlands India High Noble, Right Honorable, and Most Worshipful Lord, and Right Noble and Honorable Lords [illegible] Your High Excellencies' highly revered Secret Letter of the 15th of December of the past year addressed to the undersigned alone, being bound in duty to answer, I testify first to the same my deep obligation for the general approval of my proceedings, and will, both in the rescript of Your High Excellencies' aforementioned respected letter and in the treatment of what has occurred since the secret dispatches sent from here keeping order initially, advises of the 20th of September of the past year, the usual with respect to [illegible] respectfully set down that I, both in compliance with the Secret in the Council Batavia To His High Excellency The High Noble, Right Honorable, and Most Worshipful Lord Petrus Albertus van der Parra Governor-General together with The Right Noble Lords Councillors of Netherlands India High Noble, Right Honorable, and Most Worshipful Lord, and Right Noble and Honorable Lords [illegible] Your High Excellencies' highly revered Secret Letter of the 15th of December of the past year addressed to the undersigned alone, being bound in duty to answer, I testify first to the same my deep obligation for the general approval of my proceedings, and will, both in the rescript of Your High Excellencies' aforementioned respected letter and in the treatment of what has occurred since the secret dispatches sent from here keeping order initially, advises of the 20th of September of the past year, the usual with respect to [illegible] respectfully set down that I, both in compliance with the
Dutch transcription
215 A„o 1712: Malaxe Secreete Resolutien A=o 172: Malaxe Secreete Resolutien doet Gelden, daar ik wel op Repliceerde, dat die 34: sp:s ten dien tijde door den abundanten vertier en hooge markt van het Thin nog voordeel gaf, daar het thans verlies Geeft en invendibel op Batavia in de Pakhuijsen Legt opge„ „stapelt, maar konde niets vorderen, des ik afscheijt Nam, te rug na huijs keerde en mij 'sanderendaags Embarcqueerde, werdende de brieven en Geschenken den 5:e deeser aan boord Gebragt en vervolgens op heeden de Rivier afgedreeven, bestaande de Geschenken in 3: 5/6: bhaar Thin onge„ „suijvert, welke, neevens zo veel gesuij„ „vert Thin als daar van zijnde Cognossement aanwijst, aan de Bezetting ontfangen, in deesen bodem Geladen zijn. — droe slegt van succes nu deese mijne Commissie uijtgevallen is, hoop ik nog„ „thans, dat uwel Ed:e Gestr: en Agtb:e wel zullen Gepersuadeert zijn, dat ik alle mogelijke de voiren aangewend heb om 's Heeren en Meesters Intentie en Comp:s /:Onderstont:) Malacca in't Casteel Dato voorsz: (:was Geteekent:) Thom:s— schippers, G: kretschmar, A: A:— Werndlij, Daniel Abm. de Neufville, A: F: Lemker, en H: Cassa.— belange, te bevorderen. — Waar meede mij met diep Respect on„ „derschrijve /:onderstont:) Wel Edele Ge„ „strenge Heer en Agtbare Heeren /. /:Lager:) UWel Ed: Gestr: en Agtb: Ootmoedige Dienaar (:was Geteekent:) A: A: Wernd„ „lij. /:in margine:/ Pera den 6:„e Augus„ „tus A:o 1772:. — Accordeert H. Ln Mlaeck belange Nagesien, Rojers E No. 2 Secreet Inkomend Rb 1773 1773 Treede Mal Secreet dieat Batavia Aan zijne Hoog Edelheijd den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaren Heere Petrus Abertus van der Parra Gouverneur Generaal beneevens De wel Edelen Heeren Raden van Needer„ „lands India Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbaren Heere en Wel Edele Gestrenge Heeren tetuijn endagodening em et e w Ho Edelens Seer gevenereed Secrete Misser van den 15 decem„ „ber. Anni passati aan den ondergeteekende alleen geregt pligt schuldig zul„ „lende b'andwoorden, betuijge ik Hoog dezelve voor af mijn diepe ver„ pligting, voor de Generaale goedkeuring mijner verrigtingen zal zo in de re„ scriptie van gem: uw Hoog Edelens gerespecteerde Letteren als in het verhan„ „delen van het voor gevallene seedert de laatst van hier afgesondene secreete ordre houdende aanvankelijk Advisen van den 20:' 7ber: des gepasseerden Jaars deuisiele, met betrecking ot gedem eijditi of Cam sudsiti Cerammers. eer biediglijk ter nader stelen dat ik zo in volboe„ „ning tot de Secreet in den Stinot Batavia Aan zijn Hoog Edelheijd den Hoog Edelen Gestrengen Groot Agtbaren Heere Petrus Albertus van der Parra Gouverneur Generaal beneevens De wel Edelen Heeren Raden van Needer„ „lands India Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbaren Heere en Wel Edele Gestrenge Heeren Jan talingendegoding am tumng w Hoo Edelens Seer gerenereede Secrte Missir van den 15: decem„ „ber Anni passati aan den ondergeteekende alleen geregt pligtschuldig zul„ „lende b'andwoorden, betuijge ik Hoog dezelve voor af mijn diepe ver„ pligting, voor de Generaale goedkeuring mijner verrigtingen zal zo in de re„ scriptie van gem: uw voog Edelens gerespecteerde Letteren als in het verhan„ „delen van het voor gevallene seedert de laatst van hier afgesondene secreeti ordre houdende aanvankelijk Advisen van den 20:e 7ber des gepasseerden Jaars de usiele, met betrecking de mntgeden Epoli aen sus siti e rammers eer biediglijk ter neederstelen dat ik zo in volboo„ ning tot de
English
regulated after the order of 1771 and thereby accomplished by force of arms in compliance with Your Right Honourables' highly esteemed intention contained in Your secret Resolution of 26 November 1771, or properly the Considerations of the Honourable Councillor Extraordinary Breton inserted therein, regarding the manner in which that obstinate Nation ought to be punished and their smuggling countered, as well as my promise made in that regard by secret letter of 20 May 1772, I departed from here on the eleventh of October with a considerable force of one hundred and thirty-five military heads of the first rank, including some common soldiers drawn from the spice offices, under the command of Captain Lieutenant Schnijder, who, together with an ordinary fireworker, a bombardier, two gunners, four musketeers, and eight sailors as assistants, were divided among fifteen corocoroes and twenty-one orembaais armed with half-pounder swivel guns, while the sloops De Batavier and De Nagul Boom, as well as four paduawangs for the transport of provisions and ammunition, had been dispatched some days in advance with orders to direct their course to Natuano and there await my further orders. In the meantime, I had sailed with the aforementioned corocoroes and orembaais to Saparoua, and having tarried here until the 24th of October for the aforementioned sloops and paduawangs, which were prevented from coming up by the stiff south-east winds and westerly currents, I resolved to cross with the fleet to Amahai on the inner coast of Ceram, after I had first dispatched two orembaais to the aforementioned sloops and paduawangs to fetch the necessary provisions and ammunition. But here I was again obliged to remain lying with the remaining part of the Hongi fleet for five natural days before the dispatched orembaais returned with the provisions and ammunition. Due to these impediments, the Upper Cerammers not only received timely word from their faithful neighbours that I lay there with such a considerable force of Europeans, but could also easily think that it would concern them, which enabled them to abandon their negorijs in time and betake themselves with the best of their possessions into the forests and mountains, in compliance with the advice given to them by the dismissed Commandant Hamba, in a manner to be demonstrated more broadly hereafter, with the reasons that made his dismissal necessary. In the meantime, the flight of the Cerammers and the abandonment of their negorijs rendered me unable to undertake anything of note with arms, having been obliged, besides the destroying of the negorijs, to content myself solely with causing Batuassa, Tobo, Tomu, Ceylor, Kellemoeri, Kollebon, Cotta roea, Kamar, Avang Davang, Battoeloemi, Oerong, and Goeli Goeli to be destroyed by fire, as well as causing the fruit trees still found there, and which had remained untouched in previous expeditions, to be chopped down and destroyed, as well as burning several of their junks insofar as they could not be taken along; while those who at first instance still seemed resolved to await our militia hastily took flight upon the approach of the detachments sent against them and hid themselves in the impenetrable sago forests, except at Batoeloemi, where they still held out for a short while, so that from that hamlet also the Captain who commanded the troop was shot dead and several Cerammers were wounded, as can be seen in detail regarding what further was performed during the aforementioned expedition under my eye and supreme command, both from the report of Captain Lieutenant Schneider accompanying this and the daily register kept during the Hongi and expedition, and as far as the latter is concerned, from the 5th to the 19th of November, both inclusive, to which, in order to avoid prolixity so as not to weary Your Right Honourables with a tedious and lengthy tale, I respectfully refer; noting only in addition that, in satisfaction of Your reiterated orders, I nevertheless happily succeeded in capturing the principal chiefs of the clove smugglers, to wit, the famous Raja of Kellemoeri, Mataoeloe, together with his son, the so-called Raja Moeda named Baati, the orangkaya of Kellibon named Octabersi, the son of the orangkaya of Batoeloemi who died here in detention some years ago, named Djoemat, and the orangkaya of Oerong named Hamba. Junks: 3.
Dutch transcription
na diordr van 171 geguleert en daar door te weege gebragtem met de wapenen „ning aan uwe Hoog Edelens sier g'eerde intentie vervat bij Hoog derzelven secreete Resolutie van den 26: November 1771. of eygentlijk de daar bij g'insereerde ils naamwaardig te kunnen uijt woeren Consideratien van den Edl Heer Raad Extra Ordinair Breton nopens de wis op welke die weerbarstige Natie diende te werden gestraft en der zelver sluijk rijen teegen gegaan, als mijne gedane promisse daar omtrend bij secret brief van den 20:' Maij 1712: den elfden October van hier vertrocken ben met een aanzieneliyk magt van Een Hondert vijf en dertig kopen militairen prino plan daar om der gereekend eenige gemeenen welke van de specerij Comptoiren geligt zijn onder Commando van den Capitain Lieutenant Schnijder, die benievens een or„ „dinair vuurwerker, een Bombandier, twee Camonniers, vier busphieters en agt eMla troosen tot handlangers zijn verdeeld geweest over vijftien Corre Corren en eenen twintig met half ponder stukjes g'armeerde crembaijen, terwijl de Chaloupen de Batavier en de Nagul Boom item nog vier Patjallings tot transport voor de vectialie en ammunitie eenige dagen voor af gedepecheert glast waarende sog heft vnshad m edimentmront moet steeven te wenden na Natuano en daar mijne nadere ordre aftewagten, Intusschen was ik met de voorm: Correcorren en orembaijen gesteevend na Saparoua en hier tot den 24 8ber na de voorsz Chaloupen en Patjallings, welke door de stij„ „ve zuijd Oostwinden en westelijke soomen verhindert wierden op te koomen vertoefd hebbende resolveerde ik met de vloot overtesteeken na Amaheij aan Cerams binnen Cust, na dat ik eerst tun Orembaijen na de meermn Chaloupen en Patjallings had afgevaardigd ten afhaal van de benodigde victualie en ammunitie dog hier was ik weeder genoodzaakt met het overige gedeelte der Hongij vloot vijf etmaal te blijven leggen, eer de afgezondene Orembaeijn doorlit gvongen gekagen met de victualie en ammunitie te rug quamen door welke impedimenten de boven Cerammers van haare getrouwe nabuuren miet alleen tijdig kreegen dat ik daar met een zo aanzienelijk magt van Europeesen lag, maar ook ligt konden denken dat het hun gelden zoude, het geen dezelve in staat stelde in tyds hun „ne Negorijen te verlaten en met de beste menbetjes zig bosch en berg waards in te be„ geeven in opvolging van den Raad hen door den gedimoveerden. Commandant Hamba, gegeeven, in voegen hier na breder slad betooge teworden, met de ree„ denen die zijne dimotie noodzakelijk gemaakt hebben; ondertusschen heeft mij het vlugten der Cerammers en het verlaten hunner Negorijen, buijten staat ge„ „steld, met de wapenen iets van naam te onderneemen, hebbende mij alleen buiten het venmilen van 13 egoijenen vershide moeten vergenoegen Batuassa, 5060, Tom, Ceijlor, Kellemoerij Kollebon Cotta roea, Kamar, Avang Davang, Battoeloemij, Oevong, en goelij goelij door het vuur te doen vernielen, midsg de daar nog te vinden ge„ weest zijnde, en in voorige Expeditien on aangeroerd gebleevene vruigtboomen om ver te laten kappen en vernielen, zo meede verscheide hunner Ionken in zo verre niet meede hebben kunnen genoomen worden te verbranden; Terwijl de zulke die in de eerste instantie nog al geresolveert scheenen onse Mili„ „tie aftewagten op het naderen der Commandos op hunne afgezonden ijlings de vlugt namen en zig in de ongemaakbaare sagoebosschen verschoolen excep„ to op Batoelgemij, daar zy nog al een poosje stand hielden, invoegen van dat gehugt ook den Capitain of de troep. Commandeerde dood geschooten is en verscheide Cerammers. gequetst geworden zijn gelijk dat met het verder verrigte geduurende de voorsz: Expecrtie onder mijn oog en opperbevel om„ standig te zien is zo bij het deezen verzellende Rapport van den Capitain Lieutenant Schneider als het Dag Register geduurende de Hongij en Expedi„ tie gehouden mitsg:s in ze verre de laatste betreft van den 5: tot den 19 No„ „vamber biede inclusive, waar aan ik mij ter vermijding van prolixiteiten om dog nen heeft veschude Hoofden den motelan w Hoog Edelens met geen lang wylig en tediens verhaal te verveelenweerbie„ diglijk gedrage hier bij nog eenelijk noteerende dat ik in voldoening van Hoog derzelven gereitereerde ordre egter geluckig geslaagt ben in het be„ magtigen van de voornaamste Hoofden der Nagulsmockelaars te weeten den besaamden Radja van Kellemoerij Mataoeloe, beneevens zijn zoon den zo gen:e Radja Moeda Baati gen:t den orangkaij van Kellibon gen:t Octabersij, de zoon van den voor eenige Jaaren alhier indetentie overleeden. Orangkaij van Batoeloemij, met none Djoemat, den orangkaij van oerong Hamiba gent Jonken 3
English
gifted 100 rixdollars and to the Orangkay of Watimeten the bearing of objective not yet achieved wanderers. named Notan, the Capalla Soa of Kellibon named Paa, likewise the Captain of Camar with his brother Masila and Faisi. However, of whom only the above-mentioned old Radja of Kellemoerij, the Orangkay of Kellibene, and the son of the Orangkay of Batoeloemij are still alive, the rest having apparently perished from having been shackled for about two months on the open and unprovided with bodily shelter patjallings, having contracted beriberi, and having died one after another here in the irons from that illness. Secondly, while, as demonstrated above, nothing of note could be accomplished by force of arms because the Ceram people, as said before, fled in a cowardly manner, I had to resort to amicable means and stratagem to capture and secure the aforesaid Chiefs, as can be seen with its details in the aforesaid Daily Register; whereas the natives of Saparoua, Joseph Sapeheleuwakan and Casper Tapilatoe, who were used as instruments therein, were each gifted with a bounty of one or together two hundred rixdollars pursuant to the promise made to them by me by resolution of 10 December past, and the loyal Orangkay of Hatoe has been honored by me with an act whereby he is permitted the wearing of a sword and the bearing of a large parasol. Although the capture of so many prominent Chiefs, and particularly of him who held sway from Ceijlon to Goelij Goelij or over fourteen prominent domains, gave me reason to think that such would bring about a diversion and would at least for a time deter the Ceram people from showing themselves in the vicinity of the clove-bearing offices and districts, experience has nevertheless shown the contrary, since those smugglers have again arrived with five large junks, which afterwards increased to eight, and have roved in these waterways to drive their illicit trade in cloves with the faithless inhabitants, as Your High Noblenesses may be pleased to see from the accompanying letters of the Chiefs of Hila, Saparoua, and Laricque, as well as the Postholder of Alang, dated 24 and 25 February and 10 and 1 April, and also from the letter of the last-mentioned date from Laricque's Chief Huijgen, and the appended declaration of the Moorish Orangkay of Boano, in detail ... Moloeko, who witnessed the action, reported that on that same day, while passing the point of Sial with the five kanijs orembaijen under his command, he saw approaching from below the Fika eight exceptionally large and well-armed Ceram jonks. That pursuing the same with all his might and having approached within a musket-shot in short order, they were the very first to fire upon him, after which he fought fiercely with them for about an hour; that in that battle two soldiers were wounded, but the Cerammers on the other hand suffered several dead and wounded, and moreover sought their safety in flight with such speed that it was impossible for the aforementioned Huijgens to overtake them. The aforementioned rovers, according to the letter of Saparoua's Chief van Blijdenbergh dated 15 April, have again sailed round to the east, and thus apparently returned to their negorijen; from a grounded fear of being overtaken and overpowered, whether by the patjallings or by the orembaijen which I cause in part to cruise everywhere in the fairway to close the avenues and to cover the clove-producing districts against that rabble, having shortly after my return from the Hongi or on 3 December last already written to the Chiefs of the four spice Comptoirs to ensure that, besides the two cruising orembaijen which must lie in readiness off the fortresses and redoubts pursuant to the order by secret Resolution of 20 May of the past year, each of the Regents choose such a vessel and have it ready for his negorij to put to sea at the first order, with a stern recommendation to the aforementioned Chiefs to issue the necessary orders and to have them issued by their subordinate Postholders, ensuring that the aforementioned order is promptly obeyed without the least connivance, so that the Radja of Kellemoderij, who had a very extensive authority on Ceram and who [illegible] shall be overtaken, having [illegible] the wearing of a sombree and a sword granted; with the Janevare, who in this served as guide or pathfinder and also as interpreter, the same have returned to their negorijen.
Dutch transcription
100 rd„o beschonken en Watimettens Orangkay het voeren van oogmerk nog nie berijkt rondegeswerden. gen:t Notan, den Capalla soa van Kellibon gen:t Paa item den Capitain van Camar met zijn broeder Masila en faisi. dog waar van nog maar alleen in lee„ ven zijn den bovengen:e ouden Radja van Kellemoerij den orangkaij van Kellibene, de zoon van den orangkay van Batoeloemij zijnde de overige uir wlags gewmist aparent, door Circa twee maanden op de oppene en geen lijfberging voorsiene Patjal „lings. gekluijstert geweeten te hebben aan de berrij berrij geraakten aan die ziek te na den anderen alhier in de boeijen overleeden tweedaartegebruigte eroren in darmt de wijl. gelijk hier booven is betoogd met de wapenen mits van naam heeft kunnen uijtgevoerd worden maar de Cerammers gelijk voorsegt zig op een lashertige wy „se op de vlugt begeeven hebben, hebbe ik mij tot het bemagtigen en in handen krijgen van de voorsz Hoofden van minnelijke weegen en list moeten bedienen, gelijk dat en zijn omstaande te zien is bij het voorm Dag Register, terwijl de Inlanders. van Saparoua Joseph Sapeheleuwakan en Casper Tapilatoe welke daar in on hef z op de ligt gberoom tot werktuigen gebruijkt ingevolge de door mij aan hun gedane promese bij be„ sluijt van den 10. ' december passato ider beschonken zijn met een premie van Een ofte samen tweehondert Rijxd„s en den getrouwen Orangkaij van Hatoe„ heeft door mij gehonoreert is met een Acte, waar bij hem gepermitteer is het dra„ „gen van een deegen en het voeren van een groote sombreel wet hetligende woor ose nintblende woe wil mu het bemagtigen van zo. veel voorname. Hoofden en wel bysonder gebied gevoerd heeft van Ceijlon tot goelij goelij of over veertien voornamen Van „rijen, mij met reeden deed denken dat zulx en diverse zou te weege gebragt en de Cerammers ten minsten voor een tijd weeder houden hebben hen in de bijhoid der Nagul geevende Comptoiren en distucten te vertoonen, heeft de ervaring de smakelaar hebn weede metsanken nogtans het teegendeel doen zien, nademaal die smockelaars weeder met vijf gul „te Jonken welke nader hand tot agt vermeerderden afgekoomen zijn en in dit vaar „water gesworven hebben, om haren morshandelen in Nagul met den trouwloosen He londertehieven gelik uw Hoog Edelens bijgliefte zin kunnen ugt de overgaande Brieven den Hoofden van Wila. Saparouia en Laricque itmden Posthouder van Alang de datis 24e en 25: februarij A:o 10: en 1: april midg:s Lancoin Hoofd Aangene mt deze en uijt die van laatst gem: datum, van Laricques Hoofd Huijgen. en het daar neevens gevoegd. declaratoir van den Moors Orangkaij van Boanoa, in na„ „me Moloeko, die de actie heeft bij gewoond, dat hij dien zelfden dag met de bij hem hebbende vyjf kanijs orembaijen de hoek van sial paserende van onder de Fika zag aankoomen agt van een buijten gemeene groote en wel g'armeerde Ce„ „vamse Jonken. dat hij dezelve met alle magt na zittende en binnen korte tot op een snaphaan schoot genaadert zijnde, dezelve het aller eerst vuur op hem ge„ geeven hebben en hij vervolgens Circa een uur lang met hun herig geslaagen heeft, dat in dat gevegt twee soldaten gequest geraakt zijn, maar de Cerammers daar en teegen, verscheide dooden en gequetsten bekoomen midsg hun heil in de vlugt gezogt hebben met zo wee spoed dat het voorm: Huijgens onmoagelijk ge„ weest is him te agterhaalen, zijnde de voorm: swervers nalwijd het laten schrijvens van Saparouas Hoofd van Blijdenbergh de dato 15: April weeder om de oost „de, vrus om het zij door de Patjallings dan wel door de orembaijen, di ik ten deele alomme in het vaarwater laat kruijssen om de avrnuen te sluijten in de Nagil geevende districten voor dat gapuijs te deeken agterhaald en overmestert te 3: december passati, de Hoofden der vier specerij Comptoiren bereeds angeschreeven om zorge te draagen dat behalven de twee kruijs ormbaijen die voor de fortressen en Redouten ingevolge de ordre bij secreete Resol: van den 20: Maij des voorleeden Jaars. in gereedheijd moeten leggen. een ieder der Regenten een diergelijk vaartuijg te kiesen en daar van gebruijk voor zijn Negorij klaar hebbe om op de eerste ordre zee, te kunnen maken onder een ernstige recommandatie aan de voorsz Hoofden om de noodige ordre te stellen en door hunne onderhoorige Posthouders te doen stellen en letten dat aan de voorsz: ordre prompt in sonder de minste Conniventie voldaan worden, op dat den Radja van Kellemoderij die een seer uijtgestrekt gezag op Ceram gehad en het geselende toe agterhalig von at geomij zulen worden, hebbende kort na mijne te rug komst van de Hongij of op den een sombree in dragen, van een deegen vergunit; metten Ianevare, die in deesen tot Gids of wegwijser en ook voor Tolk gediend dezelve zijn na hunne Negoijn terug gekeert gesteevend en dus apparent na hunne Negorijen te rug gekeert; uijt eene gegron„ overgaand bij 5
English
to proceed communicatively Zeeckerlust the former Ceram Commandant Hamba and has made himself guilty of other punishable offenses upon the appearance of the Ceram rovers under their respective districts, the aforementioned orembaaien, reinforced with some soldiers, could immediately and without the least delay be employed, and the aforementioned rabble could be pursued with them and possibly overtaken; whilst I, in a further circular letter of 11 April last, further and with brief repetition to the Regent of Rat recommended to the aforementioned Chiefs that in capturing the repeatedly roving band they should leave no means untried, but also, in order to succeed the better therein, ordered them to work communicatively with one another, and accordingly, at the very first rumour or news of the appearance of the aforementioned rovers under their respective districts, to notify each other immediately thereof, so that by united force the aforementioned rabble might the sooner be caught in the trap. These orders I hope will be stamped by Your Right Honourables with the seal of approval, as well as the resolution taken in the session of 26 March to send the Ceram chiefs mentioned above under secure guard to Batavia, as they are crossing over per the ship Zeeckerlust at the disposal of Your Right Honourables, whom I respectfully request that they may be banished elsewhere, and thus be forever deprived of the opportunity to return again to Ceram; traveling also in their company under secure guard per the said vessel, the former Commandant of Ceram Hamba, whose deportation Your Right Honourables were pleased not only to order me by secret letter of 15 December above mentioned, but to whose dismissal from his dignity one was also compelled to proceed, according to what was recorded in the secret resolutions of the aforementioned 16 March, as it has manifestly and with legal sufficiency appeared that he has made himself guilty of various extortions, oppressions, and other punishable offenses, as may be seen in detail from the report submitted on that day by the Fiscal in various judicial documents produced therewith and arranged, all together in a bundle among the appendices of this letter, and among others, that he had a hand in the murder committed on the Regent of Rarakit Codjisa by the Captain of Guiaus named Abar and the Orang Kaya of Kelibat Balewine, or at least had knowledge thereof, and did not detain the principal perpetrators, but on the contrary allowed them freely and openly to come to Keffing and depart again, and also accepted from them a gold chain and a piece of gold from a kris to settle the murder therewith. At least, through the suspicious conduct maintained therein by the named Hamba, one has not been able to fulfill Your Right Honourables' reiterated order in the general letter of 1 December 1712 to get the perpetrators of the aforementioned murder into our hands, whether by ruse or by force, all attempts having been made in vain toward both ends, as Your Right Honourables may be pleased to see in the Hongi Daily Register under the date of 14 November and the annexed report of the Ensigns Teijge and Rolbag, who were dispatched beforehand on the 11th with ten orembaaien and a detachment of 48 soldiers to Rarakit, and upon their return reported to me that they had found only a few inhabitants there, but the settlement of Kilibat, as well as the soas situated between it and the first-mentioned, were entirely devoid of people, and the above-mentioned Orang Kaya Balewine had fled. The second principal offense of Hamba consists in selling the firearms entrusted to him by the Company in its service and supplied to be used against its enemies, regarding which he falsely pretends to have had order and authority from His Right Honourableness the Governor General; whilst furthermore, both from the aforementioned documents and from the report attached hereto of Captain Lieutenant Schuider concerning the outcome of the expedition against the Cerammers under his command, it appears that he incited the Ceram-Lauters against the Company, to which I must also add that he dared to state to the Cerammers that, to the exclusion of the Governor, he alone had command over Ceram, and that therefore, whenever the Hongi or cruising fleet came up, they should just abandon their settlements, as before him, and betake themselves into the forest, and that he would certainly know how to excuse them on that account, in which manner they also followed that advice, as has already been demonstrated hereinabove, in which the aforementioned Hamba in Rarakit, despite everything, was the cause that one could not capture the guilty parties to the murder.
Dutch transcription
„cemminicertiet te verkgaan zeeckerlist over „nerm den ger: Cerams Command:s amba. „en en ander stagfare eefschuldig gemaakt bij verscheijning der Coramse swervens onder derzelver distrcten respective van de voorsz: orembaeijen, versterkt met eenige Militairen, ten eersten en sonder de minste tardance gebruijk zou kunnen gemaakt, mitsgs het voorsz. gespuijs, daarmeede na gezet en de mogelyk agterhaald worden, terwijl ik bij een nader Circulair briefje van den 11: April l:t leeden de voorn Hoofden nader en bij kert herhaling van den Regent van Rat ismit hejt kunnen gerecommandeert hebb: om ter bemagtiging van het meerm swerwvend gebeest mit de operhofemetenten den inde met em aderen alleen geene middelen onbezogt te laaten, maar hun ook om daar in te beeter te slaagen gelast met den anderen Communicatiefe te werk te gaan en overzulx op het eene gerugt of tijding van de verschijning der voormn: wervens onder hunne districten respective elkanderen daar van immediaat te verwittigen op dat door vereend magt het voorsz gesoprijs. deste eerder in de knip mag geraaken de negen leven zinde tasfen ananmat deese ordres verhoope ik dat door uw Hoog Edelens met het zegel van geedkeuning zullen bestempeld worden zo wel als te sesie van den 26:e Maart genoomen be„ sluijt om de voorwaards vermelde Ceramse voefden in goede verzeekering na Ba„ „tavia te zenden, gelijk ze overgaan per het schip Leeckerlust ter dispositie van Hoog dezelve die ik eerbudig verzoeke dat ze na elder moogen verbannen en dus voor alloos de geleegentheijd benomen worden om weeder na Ceram terug te keeren; vaaren„ in geselschap van de zelve meede in goede verzeekering per gem bodem over den gew: Com„ „mandant van Ceram Hamba, welkers opzending uw Hoog Edelens. mij niet alleen hebben gelieven te ordonneeren bij secrete Missive van den 15:e xber: boven gem: maar tot welkers dimotie van zijne waardigheid men na het genoteerde bij dese„ „creete Resolutien van voorn 16:e Maart ook genoodzaakt is geweest te reeden ter die zig aan versheide Coefusien kinevelanij zake manifest en den regten genoeg doende gebleeken is dat den zelven zig aan verschuide Concuissien, knevelarijen en andere stafbaare delicten heeft shuldig gemaakt, gelijk bij het ten dien dag door den fiscaal ingediend Berigt in diverse daar neevens geproduceerde en Iudicieel belegde stucken alle in een bondel onder de Bijlaagen dezses overgaande breedvoerig te zien is en onder ande„ „ven, dat hij zo met de hand gehad heeft in de moord door den Capitain van guiaus gen:t Abar en den orangkan van Kelibat Balewine aan den Regent van de verdere belieten van Hamba beschreeven het tweede voorname de lict van Hamba bestaat in het verkoopen van de hem door de Comp:e in haaren dienst aan betrouwde en tot het gebruijken den zelve teegens haar vyanden verstrekte geweiren, waaromtrend hij lingenagtig voor geeft haar toe ordre en qualificatie van zijn Hoog Edelheijd den Heere Gouverneur Generaal gehad te hebben; terwijl al verder zo uijt de voorm stucken als het deesen meede bij ge„ „voegd Rapport van den Capitain Lieutenant Schuider weegens den uijtslag der Expeditie teegens de Cerammers onder desselfs. Commando te vooren komt dat hij de CeramLauers teegens de Compagnie op geroekend heeft naar bij ik nog moet voegen dat hij zig. toegeno de Cenammers heeft derven uijtlaten dat met uitsluijting, van den Gouverneur alleen over Ceram te gebieden had en dat zy daarom wanneer de Hongij of kruijs vloot booven quaam hunne Negorijen ge„ „lijk voor hem maar moesten verlaten en zig in het bosch begeeven misg„s hij hun diesweegen wel zou weeten te verschoonen, in voegen zig ook dien raad gevolge heb„ „ben zo als hier booven reeds betoogd is waar in boven meerm: Hamba in Rarakit Codjisa gepleegt, ten minsten diesweegen kennis gehad en de hoofd ANc„„ „teurs niet aan gehouden, maar hen in teegendeel vaij en vrank op kesfing heeft laten komen en weederom vertrecken midsg: van deselve ook g'accepteert een goude lang en oorzaak is dat men de shuldigen aan demoerd en een stukje goud, van een kris om demoord daar meede aftemaaken altans door het daar in gehouden nadenkelijk gedrag van den besaamden Hambar heeftmen niet kunnen voldoen aan uw Hoog Edelens gereitireerde ordre bij gemeene brief van den 1:' xber 1712: om de schuldigen aan de voorsz: woord het zij met list of met geweld in handen te krijgen, zijnde tot beijde te vergeefs alle pogingen aangewend, gelijk Hoog, dezelve bij geliefte b'oogen kunnen in het Hongij, dag Register sub dato 14:e 9ber en het Bijlaagen versellende Rapport van den vindrig Teijge en Rol„ „bag die op den 11 e bevoorens met tien Orembaijen en een detachement van 48: Militairen na Rarakit zijn afgevaardigd en bij hun retour aan mij gerappor„ „teert hebben dat zij aldaar maar eenige weinige, inwoonders gevonden had„ „den dog de Negorij Kilibat zo wel als de tusschen die en de eerst gem geleegene soas ten eenemaal, van volk ontbloot en den boven gen: orangkaij Balewine gevlugt Rarakit weerwil bemagtigen 7
English
The intended expedition against the Ceram Papuan pirates is suspended by the Governor of Ternate. The deposition on that subject will follow. The robbery and marauding of that rabble increases rather than decreases. In spite of the prohibition by missive from His High Noble Honor to the same, by letter dated the ultimate of December 1771, he has dispatched a junk to Bali, as he himself affirms in a letter written to me dated 1 November 1772, to go cruising there [illegible] on ten Ceram junks; yet concerning which junk, the said Radja of Kellemoery, with far more probability, upon the re-examination of his declarations, states that a junk belonging to Coway Hamba, together with eight others, returned from Ambon with cloves, and subsequently departed together for Bali, undoubtedly laden with those spices, since Ceram produces nothing that is desired on Bali. This latter point is very presumable, since, as Your High Noblenesses were informed in the past year, a multitude of Ceram junks have roamed in the vicinity of the clove-producing trading posts and districts, and have apparently obtained a good quantity of cloves from the same, or rather from our treacherous native population. The further points of accusation to the charge of the much-cited Hamba, described at large in the Fiscal's report and the secret resolutions of the 16th of March aforesaid, I pass over in silence in order not to weary Your High Noblenesses, and I also step away from the troubling chapter of the Ceram people in this matter, [illegible] only noting further that, however much I had wished to let the intended expedition against them proceed in this early spring, following the promise made thereto by separate missive of 20 September of the past year, I have been compelled to postpone the same until the autumn or the coming month of October, since Your High Noblenesses, by much revered secret letters of the 1st of November last, were pleased to order the undertaking of an expedition against the Papuan pirates on the lands of Maba, Weda, and Pattani, for which I necessarily had to retain the vessels and the crews on hand, in order to make immediate use thereof, strengthened by the advice of the Governor of Ternate, Valckenaar, with whom Your High Noblenesses were pleased to instruct me to communicate. Shortly after receiving the aforementioned order, or rather on the 16th of March, I also informed the said Mr. Valckenaar by letter that Your High Noblenesses, upon the demand made from here for one hundred and fifty soldiers and fifty sailors as reinforcement hither, were pleased to send one hundred of the former and forty of the latter, thus somewhat enabling me to carry out the aforesaid necessary execution, requesting His Honor, conformable to the tenor of Your High Noblenesses' secret resolution of 20 November of the past year, to inform me as soon as possible concerning the most suitable time and manner in which the aforesaid expedition could be undertaken and executed with good success. However, regarding the employment of cora-coras ordered by the cited resolution, it was observed, under His Honor's favorable interpretation, that the cora-coras used in this province are not suitable or capable of venturing far out to sea without exposing the crews sailing on them to extreme danger at the slightest stiff wind or turbulent sea, and moreover can serve for not the least defense; but that in their stead, the orembaais are to be preferred, which are employed here in the cruising of the shores and for expeditions on Ceram, as they are not only much better at sea, but also handier both in rowing and sailing than the cora-coras, which are only fit to glide along the shore with the yearly conducted hongi. Further advice of the Governor regarding this: I have added as my preliminary advice that I believed that if from here ten to twelve of the aforementioned orembaais, each armed with two brass half-pounder pieces, together with three pantjalangs and a chaloup for the transport of the militia to the number of one hundred heads in the first plan, besides some artillerymen with the necessary artillery and ammunition stores, as well as carrying the required provisions for three to four months, were fitted out, and if Mr. Valckenaar added just as many vessels and people thereto, this force would be formidable enough, and one would not have to fear succumbing. Still awaiting the considerations of the Governor of Ternate on the one and the other, I cannot determine in this matter if and when the aforesaid expedition will be able to proceed; meanwhile, to my heartfelt sorrow, I must report to Your High Noblenesses that the Papuans with their robberies [illegible] of
Dutch transcription
de voorgenoomene Expeditie teegens de Cerommero „poesche Roovens is doer heer Terhaals Gou„ verneur Onderhouden, depostie op diet supet worden nog vor vag de Roof in strooperijen van dat gespuijs neem eertoe als af. de zelve weerwil van het verbod bij Missive van Hoog gem: zijn Edelheijd aan den zelven by brief de dato ult:o december 1771: Een Jonk na Balij heeft af gezonden gelijk hij dat selfs afermeert bij een brief aan mij geschreeven ged:t 1: 9ber 1712: om daar gusoomotandum te gaan kruijssen op tien Ceraimse Jonken, dog omtrend meke Jonk den gedet:e Radja van kellemoerij met veel meer waarschijnelijkheijd byj Recollement van deselfs declaraten zegt dat een Jonk van Cowaij Hamba toebehoorende neevens nog agt anderen met Nagulen van Ambon te rug gekoomen is en vervolgens te samen na Balij vatroo„ „ken zijn ongetwiffed met die specerije beladen alzo. Cram niets uijtleeverd dat op Bali gewildis dit laatste is seer presumtief nademaal gelijk uw Hoog Edelens is be„ deeld in het gepasseerde Jar ofctive een menigte Ciramse Jonken in de nabijheid der Naguilgeevende Comptoiren en distaicten gesworven en apparent van dezelve of eygentlijk onsen trouwlosen Inlander en goede quantitet vagulem zullen be„ „komen hebben de verdere poincten van accusatie ten laste van de veel geciteerde Hamba in 't breede bij ffiscaals berigt en de secreete Resolutien, van den 16:e Maart voorm: beschreeven, ga ik om uw Hoog Edelens niet te verveelen tacite voor bij en stappe hier meede ook af van het annucante Chapiter der Cerammers daar omtrend: motima ja hef gengvolg knnen nemen nog eenelijk noteerende dat hoe seer ik ook gewenscht had de voorgenome Expeditie teegens de zelve in dit vroege voor jaar te doen voortgang hebben na de daar toe gedaane promese bij aparte Missive van den 20:e 7ber ao passat ik genood„ zaakt ben geworden dezelve te verschuijven tot het na jaar of de maand October aanstaande nademaal Hoog dezelve bij veel gevenereerde sureete Letteren van den 1:e aber meermn hebben gelieven te ordonneeren het doen van een Expedite tegens ware goedomend Eesehete tegen est d: Papoese Roovers op de Landen, van Maba, weda en Pattanij maer toe ik noodzakelijk de vaartuijgen en het volk diende aan handen te houden, om gesterkt met het advis van den Heer Ternaats Gouverneur valckenaar met win uw Hoog Edelens my hebben gelieven te gelasten Communicatie te werk te gaan daar van dadelijk gebruijk temaaken, Ik heb ook kortna den ontfangst van voor geciteerde ordre of eijgentlijk den 16:e maart gem: Heer valckenaar bij vaer by ee brief verstendig dat Hoog dezelve op de van hier gevanen Eijsch van Een Hondert en vijftig Militairen en vyjftig Matroosen tot renfort herwaards. hebben gelieven te zenden Een hondert van de eerste en veertig van de laatste, midsg. s mij dus tot de uijtvering van de voorsz: noodzakelijk Executie enigsints in staat gesteld, met verzoek aan zijn Ed:s my Conform den tenenr uwer Hoog Edelens Secreete Resol: van den 20: 9ber passo o spoedig mogelijk te informeeren nopemede bequaamste tijd en wijse waarop de voorm Expeditie met het gevolg van een goed succes zoude kunnen „marging en het mploi van ordeloren in ondernoomen en ter executie gesteld worden, bog ten aanzien van het by de genteerde Resolutie g'ordonneerde emploij van Corde Coren onder Hoog de zelve gunstig wel, „duijden geremarqueert dat de Cerre Corren welke in deese Provintie gebruijkt worden niet geschikt of in slaat zijn om zig daar meede verre in zee te begeeven, Jan sonder de daar op vaarende Manschappen bij de minste harde wind of verbolgen zee aan het wytens te gevaar te exponeeren en buyten des tot geene de minste deffensie kunnen dienen, maar dat in die sede tprefereeren zijn de orembaijen, welk men hier in de bekruijssingen der stranden en tot de Expeditien op Ceram omploijert„ als met alle beter zee kunnende bouwen, maar ook vaardiger bide in het hep„ „pen en zylen zijnde doen de Corre Corren welke alleen bequaam zijn om met de Jaarlijx gedaan wordende Hongij lamngs het wallitje te shppen verder advis van den Gouverniur omntrend die Ik hebbe er voor mijn praeadvis bij gevoegd dat vermeende wanneer van hier tien â twaalff van de eevengeriteerde Orembaijen ieder g'armeert met twee me„ „tale half ponder stukjes beneevens drie Patjallings en een Chaloup zotos trans„ „port van de Militie ten getalle van Een hondert koppen primo planneevens eem„ „ge Arthilleristen met de noodige Aathillerij en ammunuitie goederen als het mede voeren van de benoodigde vitualie voor drie a vier maande uijtgerist mitsg de den Heer Valkenaar eeven zo, veel vaartuijgen en volk daar bij gevoegd wierden, dees z magt redontabel genoeg zoude zijn en men niet te vreesen hebben van te suc„ de Considuntien van den Temat Couvernus Cumbeeren dog omtrend het een en ander de Consideratien van zijn Ed:enog blij„ „vende te gemoet zien; kan ik in deesen met bepalen op en wanneer de voorsz: Expeditie voortgang zal kunnen neemen; ondertusschen moet ik. uw Hoog Edelens tot mijn mierlijk leet wesen beregten dat de Paporin met haare Roo„ verijen Van
English
[illegible] of a chaloup stranded there on Amblauw has previously been executed, and by the superior force of those rogues it also had to be [illegible]. Robberies, raids, and murders in and under the jurisdiction of this Province are going from bad to worse, so that it is becoming high time that they be curbed and chastised in the most palpable manner by force of arms, as well as that their desire to disturb the good inhabitants of the island of Bouro and other places be taken away for a long time. In order not to weary Your High Excellencies with a tedious and lengthy tale, but to observe the intended brevity as much as possible, I shall, with regard to the outrages and murders committed by the aforesaid rogues within the jurisdiction of this Government since the departure of the last secret dispatches of 20 September last, as well as the measures and resolutions taken to counter them as much as possible, respectfully refer to the secret resolutions of 15 September, 1 and 10 October, and 10 December of the past year, as well as 4, 8, 10, and 31 January, and 3 and 16 March of this year, and also the declarations mentioned therein and accompanying the annexes hereto of various persons who have escaped the predatory and murderous clutches of the Papuan rabble, or who have been ransomed by the Postholder at Sawaij, Brandes, upon the authorization and order obtained from me for that purpose, through the channel of the Radja of Roemasoal, who is well-intentioned toward the Company; setting down from all those papers only succinctly what ought to be brought to the special notice of Your High Excellencies. To that end, I note that after the aforementioned [illegible] by our aforesaid resolution of 8 January, the aforementioned robbers, having landed on Amblauw with nine large and five small corocores manned by well over three hundred heads, raided the post, murdered the Corporal Postholder Roeland in a most deplorable manner with nine severe wounds, carried off the soldier Welmer alive, and, along with the soldier Jansz, whom they overtook while crossing over to Bouro, later deprived both of their lives; on which occasion seventy Amblauweans were also carried off by those rogues, all of which is shown in detail in the declaration of the burgher Isaac Morel and companions; wherein it is also to be seen that he, together with seven traveling companions from the two-masted chaloup of the Burgher Captain Cooning stranded on the aforementioned island on 25 December past, was attacked so unexpectedly by the Papuans that they were scarcely able to prepare for defense, which nevertheless was done by them with so much success that it is estimated at least twenty of the robbers lost their lives therein; but that they finally, having had to yield to the superior force, were robbed of what had still been salvaged from the wreck of the aforementioned chaloup, and the Papuans thereby also became masters of the cannon that belonged to that vessel. A similar fate as Amblauw also had to be suffered by the newly re-established post in the hinterland of Bouro, or properly speaking at Waij Koesse, according to what was recorded in the secret resolution of the last day of the year; having previously on 31 December been attacked by the people of four corocores, well over sixty heads strong, in which action, which lasted over two hours, one of the soldiers of the garrison was wounded in the neck with an arrow; while the second attack upon the same was undertaken by the Papuans fourteen days later, and that with a force of forty-four corocores and a number of more than six hundred heads. In that action, the Lieutenant and Commander of the aforesaid post, Tosseling, was wounded in the belly with an arrow, and another four soldiers were also wounded and rendered incapable of doing further service; whereby, and because all the live cartridges had already been spent, the garrison was forced to abandon the post, and, after having thrown the remaining powder, consisting of one and a half barrels, into the river so that it should not fall into enemy hands, to proceed inland by making their way to the Residency on Bouro. Deliberating over these disastrous events in the aforesaid sessions of 8 and 13 January concerning the means that ought to be employed to check the further progress of these robberies and murders, which so greatly ruin country and people, it came first into consideration with respect to Amblauw that, assuming one were to have the post that was overrun there put back into service, and instead of the former garrison detached thither a corporal with six or even with eight men, nothing else could be expected from it than [illegible] people anew to an apparent [illegible]
Dutch transcription
vermontig bnperstinte nt resoedates van en aldaar gestrande Chialoup ge„ op Amblauw is vooreekst g'excustert ro heeft door de overmagt van dat geboefte ook moeten osh worden. verijen strooperijen in Moorden in en onder het respert deeser Proventie van boos tot erger overgaan, in voegen het hoog tijd begint te worden, dat dezelve gofuijkt ten door geweld van wapen op het gevoeligste gekastijd mitsg: aar door voorlange de lust benoomen worde de goede op en Jngesetenen, van het Eijland Bouro en ande„ re plaatsen te turbeeren. Ik zalom uw Hoog Edelens met geen langevylig en te diens verhaal te vervee„ len, maar de voorgenoomend kontheid ze veel mogelijk te betragten mij ten aanzien van de seedert het afgaan der laatste secreete advisen van den 20 7ber: passati boor het voorsz geboefte gepleegde geweldenarijen en moorden onder het ressort van dit Gouvernement, mid dsg: de genoomene maat regulen en besluijten tot teegen„ „gang zo veel mogelijk van de zelve eebiedig gedragen aan de secrete. Resolutien van den 15. 7ber 1: on10:e october dtemn 10:e december des voorleeden misgs 4: 8:o 10:e en 31: Ianmarij 3: en 16:e Maart deese Jaars als meede be daar bij vermelde en de Bijlagen deeses accompagneerende declaratoiren van diverse Persoonen die „ de roof en moord zugtige klauwen van het Papoesche gespuijs zijn ont„ snapt of door den Posthouder te Sawaij Brandes op de daar toe van mij erlangde qualificatie en last door het Canaal van de voor de Compagnie wel. g'intentioneerde Radja van Roemasoal ingelost uijt alle die papieren alleen succinctetijk ter needer stellende het geen ter byzindere kennisse van uw Hoog Edelens behoort gebragt te worden,„ ten dien eijnde noteeren dat na het voormelde bij onse divoors hebben de Pos op Amblanw oor voorsz: Resol: van den 8: Januarij de meerm. Roovers met neegen groote en vijf kleine Corne Corren bemand met ruijm, drie hondert koppen op Amblauw geland zijnde, de Post overvallen, den Corporaal Posthouder Roeland op een allere ver„ „erabelate wijse met neegen swaar wonden vermoord den soldaat welmer levendig den soldagt meede gevoerd en neevens „ Jansz die zij in het oversteeken na Bouro agterhaald nader hand beijde almeede van het leeven beroefd hebben bij ocragie door dat geboof„ te ook meede gevoerd zijn seeventig Amblauwers invoegen dit alles breedvoerig kemt ook disse borgen goederin en het Canon te Consteeren uijt het declaratoir van den burger Isaac Morel C: s: waar bijook te zien„ dat hij nevrs devenier reijs genooten van de op den 25: decemb: paij:ten voorm Eijlande getaande„ twee maste Chaloup van den Burger Capitain Cooning door de Papoen zo onver„ wagt is g'attacqueert geworden dat zij nauwelijx in staat geweest zyn zig tot teegen weer te berijden, het geen egten door hun met zo veel succes geschied is dat na gissing wel twintig den Roovens daar byj het leeven verlooren hebben dog dat zij eindelijk vor de overmagt hebbende moeten buicken van het geen nog uijt het wrak van voorm: Cha„ lorip geborgen was beroefd en de papoen daar door ook meester geworden zijn var het geschut dat dat vaartuig geroofd heeft de niuwe Post aan het agterland van BouEen diergelijk lot als Amblauw heeft ok moeten ondergaan de op nieuw geresteabi„ „leerde Post aan het agterland van Bouro of eygentlijk te waij koesse na het geno„ teerde bij de secreete Resot van ult„o ann: als zijnde op den 31: xber bevoorens g'alta„ „queert geworden door het volk van, vier Corre Corren sterk ruijm sestig koppen, in welke actie die over de twee uuren geduurt heeft een dersoldaten van de besetting met een pijl in de hals is gequest geworden terwijl de tweede attacqie door de Pa„ „poein op dezelve ondernoomen is veertien dagen later en zulx met een magt van van vier en veertig Corne Corren mitsgs een getal. van meer van ses hondert koppen in die actie is den Lieutenant en Commandant van vorsz Oost Tosseling met een pril. in de buijk en nog vier soldaten, meede gequest geraakt en buijten staat gebragt om, meerder dienst te kunnen doen, waar door en dat alle de scherpe Patroonen rees verschooten waaren de beetting genoodzaakt is gewonden de Postte verlaten en na het over behoudene kruijt, bestaande in een en een half vat in de rivier geworpen te hebben, op dat het niet in s vijands handen, quam te vervallen land„ waards. door zig na de Residentie op Bouro te begeeven. de crectie in versterking van en miuwe Pot Over deese fachuise gebeurtenissen ten voorsz sittingen van den 8:e en 13. Januarij delibereerende over de middelen die dienden in het werk gesteld te worden om den ver„ „deren voortgang dien landen volk so seer ruineerende roof en moorderijen te stuij„ „ten, quam Eerstelijk met betrecking tot Amblaum in Consideratie dat gesteld men de aldaar afgeloopen Post weeden in staat liet brengen en insteede der voorig„ bezet, „ting, derwaards een Corporaal met ses jan selfs met agtman detacheerde er niet an„ „ders van zou kunnen verwagt worden, dan dimenschin op nieuw aan een oogin twee schijnelijk roofd. „
English
13 also at Waijkosa on Bouro hinterland Boriro called up with the command hither the Resident Knop to be imputed Nipesen have been in battle 1 sergeant 2 corporals and 10 privates pay has been condemned to expose to apparent danger, as well as to subject to the predatory and murderous claws of this bloodthirsty nation in a post which is of the least defense and which, in order to have a secure place of refuge therein in time of need, as well as to be respectable, would have to be palisaded with storm poles and provided with artillery, as well as garrisoned with at least twenty-four military personnel, but considering that one was unable to spare so many from here because our garrison, according to what was recorded at the resolution of the first-mentioned date, consisted of only 19 private soldiers, the disabled and unfit counted among them, it was decided on that day to excuse for the present the erection and reinforcement of a new post on Amblaum. A similar decision was taken on 31 January aforesaid concerning Waijkoessa out of the consideration that it can be judged nothing but dangerous to erect posts in places that are situated so far out of reach, for the reason that in case of need one cannot assist the same so quickly and come to aid with the necessary recourse of men, provisions, and otherwise in order to withstand a prolonged siege. the former Commandant Gosseling is withdrawn and the Residency reinforced with 6 privates. Wherefore on the aforesaid day it was also approved to let Lieutenant Tosseling come hither with the non-commissioned officers and privates, but to leave so many of the latter on Bouro that that Residency remained garrisoned with a sergeant, two corporals, and thirty privates, or six men above the establishment. The loss of the post Waijkoesja is the loss of the aforesaid post at Waijkoesja, which must with reason be attributed to the most punishable deception of the Resident Knop, as your High Nobilities will find demonstrated in detail in the ordinary resolutions of 23 February last past, namely that he, by letter of 4 December, under the assumption that the Hongi had not yet returned, communicated to the Honorable Second de Villeneuve that the fencing of that post with palisades or storm poles, measuring about two hundred feet, was completed, in confirmation thereof transmitting to me with a missive of the 28th thereafter a drawing showing how the artillery sent from here lay placed on the half bastions, yet everything lying and fictitious, since it stands noted in the daily register kept at Waijkoessa by the Lieutenant Commandant Hosseling under date of 14 January that of that fortification only the front flank and one bastion were fully completed, while the artillery projected for the same and sent from here I let the aforesaid daily register of the former Commandant Gosseling, item the drawing of the post at Waijkoessa abandoned by him with great prudence and circumspection, accompany this for your High Nobilities' desired perusal, and note 36 Papuan kora-koras are with the Ma herewith, in continuation of the sorrowful history of the Papuans and their robberies and raids, that upon the report given to me by Manipa's Resident Freno by letter of the last of December past, that that same morning thirty-six kora-koras had arrived on that island, which had engaged in battle with the people of the negorijs Toenimaroe and Tomelchoe and remained until twelve o'clock at noon, and on both sides some were killed, as well as his request for Upon the news sent there and on relief of men, it was decided at the meeting of 4 January aforesaid to detach thither Ensign Teijge with a sergeant, two corporals, and ten private soldiers, being all that one could spare at that time from our weakened garrison, as well as to give that officer by instruction and mandate that, besides the two orembaais with which he departed from here, he should search for the Papuans with the orembaais belonging at Manipa and leave no means untried to capture one or more of their pirate vessels, but all his efforts to sent, consisting of two iron two-pounders and four metal one-pounders, had not even been transported to Waijkoessa, but were detained on Bouro, as the Resident Knop himself affirmed in a letter written to me under date of 10 January past. The aforesaid mendacious writing of that servant and the misleading of his superiors, as well as the exposing of twenty-three military personnel primo plan, who were stationed at Waijkoessa in an indefensible place, to the bloodthirstiness of the Papuan robber rabble, not having been able to be passed unpunished, who for his mendacious writing in it was approved on 23 February aforesaid to sentence the repeatedly mentioned Knop to a fine of three months' pay for the benefit of the Dutch church, under a serious recommendation to guard himself carefully in the future against such punishable conduct, under penalty of dismissal from his office. sent the same
Dutch transcription
13 ook te waijkosa aan Bouwe agterland Boriro met het Commando herw:s op geroe„ den Resident knop te imputeeren nipesen in gevegt geweest 1: serg:t 2 Corp:s en 10 gemeenen gagi is gecondemneert „schynelyk gevaar te erponeren, misg:s voor de roef en moondzieke klauwen deesen bloeddonstige Natie bloot te stellen in een post welke, van de minste defensie is en die om in tijd van nood daar in een verzeekerde schuijlplaats te hebben, midsg resoutabet, te zijn mel stormpalen bepaggert en van geschut voorsien mitsg: ten minsten bezet zou moeten weesen met vier en twintig Militairen, dog geconsidereert men onvermoogens was van hier zo veel aftesteeken wijl ons guarnisoen na het aangeteekende bij de resol: van eerst gem: vatum maar bestond in 19 gemeene Militairen d'impotenten en onbequame. daar onder gereekent wierd ten dien dage beslooten de crectie en ver„ sterking van een nieuwe post op Amblaum voor eerst te exeusern Een diergelijk be„ „sluijt nam men den 31:e Ianuarij voorm: omtrend waijkoessa uijt oer aan mer„ „king, het niet dan dangereus kan geoorderld worden het erigeeren van Posten op„ plaatsen die zo verre van de hand geleegen zijn, ter zake, men dezelve in Cas van nood zo spoedig niet kan assisteeren en met het noodige recours van Manschappen, vizes als andersints te hulpe koomen om een langduurige beleegering te kunnen uijtslaan den gen Commandant geseling is van werhalven men ten voorsz dag ok goedvond den Lientenant Tosseling met de onder „pen en de Residentie versterk met 6: gemeene. Officieren en gemeene, herwaards te laten koomen, dog van de laatste zo veel op Bouro te laten dat die Residentie bezet bleef met ee sergeant, twee Conporaals en dertig gemeenen of ses man boven de bepaling het verliest van de postewaij koesja: is hel verlies van de voorsz: Post: te waijkoesja, magen moet met reeden toe geschree„ ven worden aan de ten hoogsten strafbare misleijding van den Resident znop gelijk uw Hoog Edelens dat omstandig zullen betoogd vinden bij de gemeene Resolutien van den 23. februarij Jo Leeden, namentlijk dat hij bij brief van den 4:e december /:in veronderstelling, dat is van de Hongij nog niet gereverteert was:/ aan den E: secunde de villeneuve bedeeld heeft dat de bepaggering van die Post met pa„ lissaden of Aterm palen groot omtrend twee hondent voeten in gereedheijd was tot beves„ „tiging van dien bij missive van den 28:e daar aan aan mij overzendende een teec„ kening aan wijsende hoedanig het van hier gezondene gesochuit op de halve punten ge„ plaatstlag dog alles lengenagtig en versiet, navemaal het te waijkoessa gehou„ den Dag Register door den Liceutenant Commandant Hosseling sub dato 14:e Januarij aangeteekend staat dat van die sterkte nog maar alleen„e vorste flank en een Punt ten eenemaal voltooyd waren, terwyl het geschit voor dezelve geprojecteert en van hier „ning Ik Late het voorsz: zag Register van den geweesen Commandamt Gosseling item de teekening van de door den zelven met veel beleijd en omzigtigheijd verlatene Post te 36: Papoese Core Corren zijn met de Ma„ waij koessa tot uw Hoog Edelens believende speculatie deesen versellen en noteere hier bij ten vervolge van het verdrietige historiaal der Papoeen en derzelver koo„ „verijen in stroperijen dat op het berigt door Manipas Resident Freno aan mij gegeeven bij brief van uld:o xber: pass:o dat dien zelfden morgen op dat Eijland waaren aangekoomen ses en dertig Corre Coren, dewelke met het volk van de Negorijen Toe„ „nimaroe en Tomelchoe ingewegt geraakt en tot des middags ten twaalf uren ver„ „bleeven en van weederzijden eenige gesneuveld waaren, mitsg:s desselfs verzoek om ont„ op de lijding zijn duwr gesonden En omd: zet van volk ter sitting van den 4:e IJanuarij voorm beslorten is derwaards te deta„ „cheeren den vondrig Teijge met een serquant twee Corporaals in tien gemeene soldaaten als alles zijnde wat men te dier tijd uijt ons verswakt guarnisoen konde missen midsg:s dien Officier bij Instructie in mandatis te geeven om behalven de twee orem „baijen, waar meede van hier vertrocken is met de Orembaijen op Manipa thuijs hoorende de Paporen op te zoeken en geene middelen onbezogt te laten om een of meer hunner roof vaartuygen magtig tewerden, dog alle zyne pogingen om gezonden bestaande in twe izere twee en vier metale Een pondens nog mit eens na waijkoessa getransporteert maar op Bouro aangehouden waaren, gelijk den Resident knop selfs g'affirmeert heeft bij een brief aan wij geschreeven sul dato 10:' Januarij pass:o Het voorsz leugenagtig schrijven van dien Bediende en het mislijden van zijn gebie„ „den midsgs het erponeeren van drie en twintig Militairen primo plan, die op raij„ „koessa bescheiden geleegen hebben in een on weerbare plaats aan de bloed dorstigheid van het Papoeshe Roef gespuijs niet ongemuliteert hebbende kunnen worden gepas„ die over zijn lingenagtig scharjven in Jm„ fent is op den 23:e' februarij voorm goedgevonden meerm: knop tot een Jagte Cornecli te verwijsen, in een boete van drie maanden gagie ten behoeve van de hollandse kerk Onder eene ernstige recommendatie om zig in den aanstaande voor diergelijke strafbare menoes zorgvuldig te wagten sub poen, van dimotie uijt zijne bedie„ gezonden dezelve
English
[illegible] to be caught, belonging to Tidore, to reinforce, to place a garrison. But the Papuans having [illegible], the attempts to capture them have been fruitless, as Your High Noblenesses may please to observe from the report delivered by the aforesaid Eyge upon his return and served at the session of March 16th past, in which is also detailed at length the traces left by the Papuans of the devastation wrought by them in various native villages and orchards or gardens of the poor native, both on Manipa and on the neighboring island of Kelang. The pirates consist mostly of peoples under [illegible]. Most declarations of the persons captured by the Papuans and ransomed by the postholder at Sawai, or who managed to escape, agree that these pirates are dressed partly in tidakkos and some again in waistcoats, that some are reasonably fair-skinned and most are long-haired, and also that in their opinion they consist of peoples subject to the realm of Tidore. And Sergeant Van Aarden, who according to what was mentioned in the last preceding separate letter of November 20th went missing during the first surprise attack on the post at Waykoessa and was carried off by that rabble, having saved his life by pretending to be a Chinese, was ransomed by the Sawai postholder from the Raja of Roumasoal for two hundred and fifty Rds. He states, among other things, in his given declaration that during his captivity among the aforesaid pirates and in conversations held with them, he understood that they will never cease disturbing the Company at its trading posts and stations as long as a certain Kapitan Laut of Salolot on Salawati named Johannes, who is said to be held under arrest at the Government of Ternate, was not set free. Answer to the question [illegible], I would be able to conclude this detailed account concerning the robberies, raids, and murders by the Papuans, along with the measures employed against them to resist and prevent the same to the best of our ability, which unexpectedly turned out somewhat ample, were it not that Your High Noblenesses, by the much-cited respected letter of December 15th, had been pleased to demand my considerations as to how one could reinforce oneself on Bouro with greater security, to the end of no longer leaving the poor inhabitants sacrificed to the bloodthirstiness of that rabble as before. To satisfy this thoroughly respected requisition according to my best knowledge, it may first be permitted to me to refer respectfully to what is stated in the secret resolutions of January 8th regarding the post on Amblaw, and especially to that of the 31st of the same month with respect to the abandoned post at Waykoessa in the hinterland of Bouro, already briefly cited above. Bouro is too extensive to protect the inhabitants in general. Besides what is cited in the just-mentioned resolutions, one must take into consideration that the island of Bouro far exceeds Ambon in size and extent, and that therefore, for a complete securing of the same against unexpected attacks and invasions, more than four garrisons of twenty-five soldiers would initially hardly suffice to rely upon with peace of mind. Nevertheless, in my humble opinion, the stationing of a detachment of 25 men under an officer at the most suitable location on the aforesaid island, as ordered by Your High Noblenesses by secret letter of the last day of December 1711, is not to be considered entirely fruitless, since this not only provides relief against an indigenous external enemy and secures the inhabitants residing thereabouts against their attack, but can also serve as a safe retreat and hiding place for the petty traders who attempt to sell their imported wares on that side. In the event that Your High Noblenesses should incline to persevere with the just-cited order, notwithstanding the impossibility demonstrated above to protect and secure the inhabitants of the large and extensive island of Bouro in general against invasions, raids, and robberies by the Papuans, then, in order to satisfy the objective to some degree, according to the judgment of experts and those fully acquainted with the situation of the aforesaid island, the most suitable place for this would be Way Poette in the hinterland east of Lisella; having, over Waykoessa, which recently [illegible].
Dutch transcription
15 nen g'atthapseet worden Tiber gehoorende. ro te verterken zetting te plaatsen dog de Papoin hebbende door humn mitkem, de zelve te attrappeeren zijn vruigteloos. geweest zo als uw Hoog Edelens des behagende b'oogen kunnen uijt het Rapport door voorm: Eijge bij zijn retouir overgeleeverd en gediend ter sitting van den 16:e maart paso waar bij ook omstandig gedelaiteer taat se door de Papoeen nagelatene signas van de door hun aangeregte verwoestin„ „gen in diverse Negerijen en doussongs of tuijnen van den armen Inlander zo te Manipa als op het nabuurige Eijland kelang. de Rooven bestaan meet uijt vlkeren onder de meeste declaratoiren van de Perzoonen die door de Papoein gevangen ge„ noomen en door den Posthouder te Samaij, gelost dan wel ontsnapt zijn koonen daar in overeen dat die Roovers gedeltelijk met Tjidakkos en sommige weeder met borstrocken gekleed gaan, dat eenige redelijk blank en de meeste langhairig zijn midsgs na hunne gedagten bestaan uijt volkeren onder het rijk van Tidor resorteerende en den sergeant van Aarden die na het vermelde bij de laatst voorgaande aparte brief van den 20:e 9ber bij de eerste overrompeling der Post te waij koessa vermist geraakt in door dat gespuijs meede gevoerd, midsgs met zig voor een Chinees uijt te geeven zijn leeven gisau„ „veert hebbende door den sawaijs Posthouder van den Radja van Rouma„ soal, voor tweehondert en vijftig Rds inglast is, zigt onder anderen bij zijn gegeeven declaratoir dat hij geduurende zijne gevankenis bij de voorsz. Roovers ende met hun gehoudene samen spraaken verstaan heeft zij nooijt zullen op houden de Comp: op haare Comptoiren en Posten te turbeeren, zo lange zeekeren Capitain Laut van Salolot op salwattij met name Iohannes welke ten Gouvernemente Ter„ naten en arrest zoude gehouden worden niet in vryheid gesteld wierd: andwoord op de vrage hot zig bostog dengstierz oude ik het teegens verwagting wat ampel gevallene detait weegens de Roove„ „rijen, strooperijen en Moorden der Papoen met de middelen daar teegens in het werk gesteld om dezelve na vermoogen teegen te gaan en te beletten kunnen besluijten, was het niet dat uwe Hoog Edelens bij veel geciteerde gerespecteerde Missive van den 15.:' xber haeden gelieven te vorderen mijne Consideratien hoedanig men zig met meerder gerustheid op Boure zoude kunnen versterken ten dien eijnde niet lan„ „ger, gelijk voor heen den armen op gezeeten aan de bloed dorst van dat ge„ spuijs gesacrifieert te laten. Om aan dit allesints gerespecteer requiset na beste kenniste voldoen zij het voor af gepermitteert my eerbiedig te moogen refereeren aan het geen bij de secree„ te resolutien van den 8 Ianuarij ten aanzien van de Pst op Amblaum en wel voornamentlijk aan die van den 31:e derzelver Naand met betrecking tot de verlatene Post te wayroessa aan het agterland van Bouro vermeld en hier voorwaards reeds kortelijk aangehaald staat. Bonw is te uitgstrektom de bewondern in Behalven het geen bij de evengeciteerde Resolutien aangehaald is diend men in aanmerking te neemen dat het Eijland Bouro in groot en uijt gestrektheid Ambon verre overtreft en dat dus tot eene volkome beveijliging van het zelve tee„ gens onverwagte aanvallen en invasien meer dan vier bezettingen van vijfentwin„ „tig Militairen primo plan nauwelijx zoude toe reijken O m zig daar op geruste kunnen verlaten ses niet teegenstaande is na myn geringe opinie het leg„ „gen van een detachement van 25: man onder een officier aan de bequaamste oord van het voorsz Eijland door uw Hoog Edelens g'ordonneert bij secree„ te Missive van ult„o december 1711: met geheel vrugteloos te houden, nademael zulx nog niet alleen ontslag geeft voor een inlandse vijand van buijten en de in en opgeseetenen daar omtrend woonagtig, voor derzelver aan val verzeekert maar ook voor een veijlige retracte: en schuijlplaats kan dienen voor de smal„ „le handelaars welke aan die kamt hunne meede gebragte wharen tragten te vraijpoltijn de bote plaats omer emnbe verdebiteeren. Ingevalle uw Hoog Edelens dan mogten inclineeren bij deeven geciteerde ordre te blijven persevereeren, ongeagt de vooren aangetoogene onmoo„ gelijkheid om de In: en op geseetenen van het groote en uijtgesterkte Eijland Bou„ „ 410. in het generaal te beschermen en te beveijligen voor in Vasien stroop en voove„ „rijen der Papoeen zo zoude om aan het oogmerk eeniger maten te voldoen volgens het oordeelen des kundige en die de setuatie van het voorn: Eijland ten vollen bekend zijn daar toe de bequaamste plaats. weesen waij Poette aan het agterland boosten Lisella; als hebbende boven waijkoesa dat onlangs„ „ger Voor 't generaal te beschermen
English
17 Upon the report that the Papuans would attack Sawaij, that post was passed somewhat reinforced. The reports of the Banda Ministers concerning the [illegible] with the truth. having had to be abandoned due to the superior power of the Papuans, these advantages: 1st, that it lies a good third closer to the Residency than Waijkoesa, and thus in case of need can be assisted from there more speedily; 2nd, Waijpoette is situated on a hill or small mountain on the beach, which is washed by the sea, having on either side a river of good drinking water; 3rd, that place Waijkoesa has a view of the Land of Ocillain, so that the vessels wishing to cross over from there to Bouro can be seen and observed, besides which; 4th, from the aforesaid hill at Waijpoette along the beach on the west side up to Lisella, or circa two miles, and on the east side about one mile, everything can be observed, and thus thereby at least by day the landing of hostile vessels can be prevented, which, although it is feasible for them to put this into effect unnoticed by night, in all likelihood will not venture to distance themselves one to two miles from their vessels and thereby place them in danger; 5th, a possession or post on the aforementioned hill is also, if not entirely free from the danger of being taken by surprise, at least more secure against it than any other place on the hinterland of Bouro because of its advantageous situation, since on the east, west, and north sides for more than a musket shot, as well as on the south or land side for a good distance, it is cleared of woods, thus having an unobstructed view all around; 6th, Waijpoette has a good and suitable anchorage for sloops and other vessels, and finally; 7th, if a post is established there, it can be of just as much use and benefit to the small traders as at Waijkoesa, since the places situated around Waijpoette, Lisella and Barat, are the principal if not the only ones where the burghers and Chinese trade their goods, at least in the east monsoon, whereas in the west season they conduct trade on the south side. With these above-mentioned seven articles, which contain everything that I have been able to learn upon the most meticulous inquiry, I hope to fulfill the highly esteemed intention of Your Right Noblenesses. Regarding foreign European nations, it only remains for me to report that two ships flying a flag, presumed to have been English China traders, passed the hinterland of Leijtimor in the month of February last and shaped their course to the south; but of other foreign ships, I have heard nothing within the jurisdiction of this Province since the last advices dispatched from here. Meanwhile, it was to me a matter of no less astonishment than surprise to find set down in the marginal response of the Banda Ministers to the Extract from the General Letter of the Right Honourable Gentlemen Seventeen of 25 September 1770, inserted in their letter to Your Right Noblenesses of the last of April 1772, a copy of which was only recently forwarded to me by order, the frequent roaming about of foreign ships in the Ambon waters and that it would do so. Therewith the article regarding the Papuans, with all that pertains thereto, could be considered handled; while writing this, I was informed by the Postholder at Sawaij, Brandes, in a letter of the first of April, that the Papuans, according to the report he had received in this regard from the Radja of Roemasoal, intended to attack that post, on which account the said Postholder requested a small reinforcement of military personnel, which was also immediately dispatched to him by me. The further recommendations contained in Your Right Noblenesses' aforementioned secret letter, of which no repetition is made herein so as not needlessly to expand it and thereby weary Your Right Noblenesses, will serve for my information and dutiful observance, including that which Your Right Noblenesses were pleased to recommend to me regarding our competitors the [illegible].
Dutch transcription
17 vorden andeseler bven wai keeske op het Berigt dat de Paporen Sawaij zouden attacqueeren, is die Post eenigsints versterkt gepasseert de Berigten der Bandase Minist:s weegens het pwer„ slayden met de waarheid door overmagt der Papoeen heeft moeten verlaten worden deese voordeelen 1:e dat het zelve wel een derde nader aan de Residentie legd. van waijkoesa en dus in Cas van nood van daar spoediger g'assisteert kan worden 2:e is. waijpoette geleegen op een heuvel of klein gebergte aanstrand, 't welk door de zee bespoeld word hebbende aan weeder zijde een rivier van gord drink 3:e heeft die plaasermal waijkosa het gezigt van het Land van Ocillain„ voegen de vaartuijgen, die van daar na Bouro willen oversteeken ge„ „sien en g'observeert kunnen worden booven dien kan 4:e van voorsz heuvel op waijpoette langs het strand aan de westkamt tot Lisella, toe of Circo: twee mijlen en aan de oostkant omtrend een mijl alles gade geslagen en dus daar door ten minsten bij dag het landen van vijandelij„ „ke. vaartuijgen belet wordens die of schoon het voor hun doenlijk is zulx on„ gemerkt bij nagt in het werk te stellen, na alle waarschijnelijkerde gter niet wagen zullen hen een a: twee mijlen van hunne vaartuijgen te ver„ wijderen en dezelve daar door in gevaar te stellen 5:e Is. eene bezitting of Post op meerm henvel ook zo niet buijten gevaar van onverhoeds. overvallen te worden ten minsten daar voor meer verzee¬ kert. dan eenige andere plaats aan het agterland van Boure om den zelver voordeelige situatie, dewijl aan de oost westen noord kant meer dan een snaphaan schoot, midsgs aan de zuijd of Land zijde wel een wijl van bosschagien ontblort is hebbende dus een vrij gezigt van rondsom„ woter E: heeft waij poete een goede en bequame anker grond voor Chaloupen en andere vaartuijgen en eijndelijk of 7: kan. daar een Post aangelegd wordende die voor de smalle handelaars van eeven zo veel nut en voordeel zijn als op waijkoesa, also de om„ streeks waijpoette geleegene. plaatsen Lisella en Barat de voornaams„ te zo met de eenigste zijn daar de burgers en Chineesen hunne wharen. omzetten, ten minsten in de oost mousson, nademaal in het westen saysoen aan de zuijd komt handel drijven Met deese bovenstaande sieven articulen die alles in zig bevatten wat ik bij een allernauwkuurigste informatie heb kunnen te weeten krijgen verhoo, „pe ik aan de seer g'eerde intentie van uw Hoog Edelens. te zullen vol„ weEngls hina varen zijnagtes getenen vreemde Europeese Natien staat mij daar omtrend eenelijk te mel„ den. dat twee lag vertoond hebbende scheepen die men presumeert Engelse chinas vaarders geweest te zijn in de maand februarij L: leeden het agter land van Leijtimor gepasseert zijn en de Cour om de zuijd gesteld hebben dog van andere vreemde scheepen, hebbe ik seedert de laatst van hier afge„ „gane advisen onder het ressert deezer Provintie nits vernoomen; onderlus„ van der vand scepen m ut Ambonse mamater, schen heeft het mij tot geen minder verwondering van bevreemding gestrekt bij het marginaal andwoord der Bandase Ministers op het Extract uijt de Pe„ „neraale Missive der Hoog Edele Heeren Seeventienen van den 25: 7ber: 1770. g'insereert in derzelver brief aan uw Hoog Edelens van den laatsten april 1772: waar van mij eerst onlangs na de ordre enafschrift gewonden is ter needer gesteld te vinden het menigvuldig rondswerven van vreemde scheepen in het Ambonse vaarwater en dat er doen in zoude daar meede het Articul van de Paporin met het gene daer toe betrecking heeft voor gehandeld kunnen houden; wierd ik onder het schrijven dessmit door den Posthouder te Sawaij Brandes bij een brief van primo april verstendigd, dat de Pipoein volgens het berigt dat hy diesweegen van den Radja van Roemasoal ontfangen had voor„ neemen. waaren die Post te attacqueeren, uijtwelken hoofde gem Poot„ „houder verzogt om een kleine versterking van Militairen, die hem door mij ook ten eersten toegezonden zijn de verdere recommendatien in uw Hoog Edelens meer geciteerde secreete Missive vervat, waar van in deesen geen herhaal is gedaan om die niet noodeloos uijt te bereijden en uw Hoog Edelens daar door te verveelen mij ternarigt en schuldige observantie zullende laten strecken ook het geene Hoog dezelve mij daar bij hebben gelieven aan te beveelen met betrecking tot onse Competiteuren de „dom vijf: „me gepa
English
19 remark in that regard Ceram's side has found no spices above five English at the latitude of Amblauw to and fro according to what was related by the Resident of Waijer, note, by a private letter of 18 February 1772, on the occasion of a native vessel broken down there, which is however purely speculative without it being mentioned where that vessel was destined, for as regards the pretended wandering of foreign ships, in particular the five English that are said to have cruised to and fro at the latitude of Amblauw, I respectfully remark that this has not the slightest appearance of truth, since the same would have been seen either by the Post located on that island, or by the Regents or other Amblauers as well as Bouronese, or also by the petty traders who are accustomed to sail Bouro and Amblauw from here throughout the entire year, and in such a case it would have been impossible that this would not have been brought to my knowledge in one way or another, as I have the habit, upon the return of burghers or Chinese from the two aforementioned islands as well as from Ceram, of inquiring closely whether they have met or seen any foreign ships and vessels, while my exchanged letters with the Chiefs and Residents of the subordinate Comptoirs, and in particular with the Postholder at Sawaij, clearly demonstrate how much my attention is fixed upon this prominent point and that I leave no means unattempted to discover the designs of our competitors, in compliance with Your Right Honourables' recommendation, recently repeated by secret letter of 15 December 1772, as I also trust has sufficiently appeared to Your Right Honourables from the separate advices sent from here on 20 September of the past year. But since the aforementioned passages in the adapted answer of the Banda Ministers to the Dispatch of the Gentlemen Majorities will possibly not be passed unremarked by Your Right Honourable, and which might easily bring me under suspicion of being indifferent in matters of so much importance, I have, under Your Right Honourables' favorable interpretation, set down the above for my discharge, but also judged it necessary respectfully to request Your Right Honourables, whom I trust will free me of any the least negligence in this, to prohibit the Banda Ministers from citing such private reports in their letters, which rest on such loose screws and upon investigation might possibly not withstand the test. And as what finally concerns the extirpation of spice trees in unlawful places, regarding that I respectfully conform myself to what is treated concerning that necessary article in the general advices, and merely note here in conclusion that, pursuant to Your Right Honourables' recommendation in the frequently cited secret dispatch of 15 December 1771 and my made promise by separate dispatch of 23 September prior, during the expedition recently made on Ceram I have by no means failed to have a precise search made for the spice trees which, according to the testimony of some of the Cerammers executed to death in the previous year for smuggling trade in cloves, were said to be found on the mountains of Bokolowi and Kelleberri; and to that end have caused the Pattij of Sila along with some other Native Chiefs of the Corracorras and orembaais, with a party of common natives under a detachment of fifty soldiers with Ensign Fijge for cover, to traverse those mountains, yet without result, since upon their return they reported to the undersigned that no spice trees were to be found there, so that Your Right Honourables will find the one and the other more circumstantially [illegible] from where it came, to whom it belonged, and where its home was, as well as whither [illegible] request [illegible] of the [illegible] neglect in this will please be able to request, as I [illegible] to prohibit [illegible]
Dutch transcription
19 remarique dien angaande Corans zijdsnot zijn gen pecerij boven gevonden vijf Engelsen op de hoogte van Amblauw hun en weeder kint ten na het gerelateerde door den waijers Resident NB. bij een particuliere brief van den 18:e Februarij 1772: bij geleegendheid van een aldaar vervallen Inlands vaartuijg dog het geen als spec „latief is sonder dat daar bij gemeld word, naar dat vaartuijg het zelve gedestineerd was, want de pretense swerven van vreemee scheepen in zonderheid de vyf Engelsche die op de hoogte van Ambland hin en weeder zoude gekruijst hebben aanbelangd, remarqueere ik re„ „verentelijk dat zulx geen de minste schijn, van waarheid heeft nadimaal dezelve of van de Post die op dat Eijland geleegen heeft dan wel van de Re„ genten of andere zo Amblaiers als Bouroneesen ook van de smalle handelaars welke gewoon zijn het geheele Jaar door Bouro en Am„ blauw van hier te bevaaren gezien gewerden en het in zo een. geval onmog„ „lijk zoude geweest zijn dat mij zulx op de een of andere wijse niet ten kennisse ware gebragt geworden, dewijl de gewoonte heb om bij retour van burgers of Chineesen zo van voorsz twee Eylanden als van El „ram mij nauwkinrig te informeeren. of ze ook vreemde scheepin en vaartuijgen ontmoet of gezien hebben, terwijl myne gewisselde Bucer met de Hoofden en Residenten der sub alterne Comptoriren en in zonder hed met den Posthoudter te sawaij duijdelijk aantoonen hoe zeer mijn allen tie omtrend dit voor name poinct gevestig is in dat ik geene middelen on„ besogt laat om in voldoenig aan uw Hoog Edelens recommendatie nog Jongst gerepeteert bij secreete brief van den 15: xber: 172. de dessimen onser Competiteuren. te ontdecken, gelijk ik ook vertrouwe dat Hoog dezelve zulx voldoende zal gebleeken zijn uijt de van hier afgegane appi te advisen van den 20: 7ber pusd: anni: dan dewijl de voorsz: perioden bij het geadteerd andwoord der Bandase Ministers op de Misive den Heeren Majores mogelijk door hun Edele Hoog Agtbare niet ongeremarqueert zal worden gepasseert en die mij ligt in verdenking zoude kunnen brengen van inzaken van zo veel belang onverschillig te zijn, hebbe ik onder uw Hoog Edelens gunstig wel„ „duijden het bovenstaande tot myne dechargie ter needer gesteld, dogteffens noo„ „dig g'ordeeld Hoog dezelve, die ik vertrouwe dat mij van eenig het minste eerbiedig doebij deese de Bandase Ministers te interdiceeren het aanhaa„ „len van diergelijke particuliere berigten in haare brieven, di op zulke srae„ „ke schroeven staan en bij onderzoek mogelijk den toels niet zoude kunnen op de gebigten van Botolori en keleben an wat eijndelijk de Extirpatie van specerij boomen op ongeoorloofde plaatsen aan belangd daar omtrend gedrage ik mij eerbiedig aan het geen omtrend dat noodzakelijk articul bij de gemeene advisen verhandeld staat en noteere hier bij eenelijk om te besluijten, dat ik ingevolge uw Hoog Edelens recommendatie bij veel geciteerde secrete Missive van den 15:' xber: 1as17. — en mijne gedaane promesse bij aparte van den 23: 7ber: bevoorens onder de Jongst gedane Expeditie op Coram geensints in gebreek: ben gebleeven een nauwkeurig onderzoek te laten doen na de specerij boomen, welke volgens de betuijging van eenige der in het voorleeden Jaar over smockel handel in Nagulen ter dood g'executeerde Cerammers op de gebergtens van Boko„ „lowi: en Kelleberri zouden te vinden zijn en ten: dien eijnde den Pattij van sila neevens nog eenige andere Inlandse Hoofden der Corre Corren en orem¬ baijen, met een partij gemeene Inlanders onder een Commando van vijftig Militairen met den vendrig Fijge tot decking die gebergtens hebbe doem„ doorkruijssen, dog sonder vrugt nademaal zij bij hun retour den onderge teekende gerapporteert hebben dat aldaar gein speceryj boomen te vinden waaren, in voegen uw Hoog Edelens het een en ander omstandiger be„ veelen van daanquaam wie het toe en waar het thuijs hoorde mitsg:s werwatd verzoekede van de ent oe e ene e gt versuijmn in deesen zullen gelieven vrij te konnen te verzoeken gelijk ik het „oogen te intendicteren ge geperi
English
To the same as before. Introduction. Considerations sent over regarding the expedition conducted on Ceram, may also be seen in the previous Daily Register under the dates of the 1st and 6th of November, as well as the Dutch translation of the report from the aforementioned Pattij of Sila and associates, which accompanies the annexes of this letter. However, a party found on Ceylon were, on the contrary, according to what was recorded in the aforementioned Daily Register under the 18th of November, by the Radja of Saparoea, the Pattij of Abobo, and the Orangkay of Hila, on the occasion when the Negorij Coijlor was reduced to ashes, found there and brought on board to me: a parcel of agal-wood and a quantity of both unhusked and husked genuine nutmegs, amounting by estimation to 25 to 30 lb, which I caused to be thrown into the sea at a great distance from the shore, because there was no opportunity on the kora-kora to destroy the spices by fire according to orders. Having hereby dealt with these particular matters as briefly as possible, I conclude by respectfully assuring Your Right Honourables that my highest boast and satisfaction will persistently consist in looking after the interests of my Lords and Masters to the utmost of my ability, and thereby, as hitherto, to afford Their Honours every contentment; while I, with the greatest veneration, style myself, Right Honourable, Stern, Highly Respected Lords, Your Right Honourables' humble and very obedient servant, (was signed:) J. A. van der Voort. In the margin: Amboina. In the Castle Nieuw Victoria, this 20th of May, Anno 1773. Upon the prompt delivery of my last preceding respectful secret letter, it is not necessary for me to occupy Your Right Honourables' attention for long at present, since little of remark has occurred concerning the various matters treated therein since that time. Concerning the Papuan rovers, I only have to report at this time that they have plundered the Negorij Cauwa on the North Coast of Ceram, according to the accompanying report from the Orangkay of that village, Pattij Relis, who on that occasion also lost his Company's cane, and was therefore presented with another one by me on its behalf. That the Ternate Governor Valckenaer has been pleased to suspend the aforementioned rovers on the lands of Maba, Weda, and Patani, only became apparent to me on the 28th of June past, from a letter received from that Gentleman on that day, and not doubting your Right Honourables will consider the utterly necessary expedition against the Papuans, I am currently to report that the patjallings De Deugd, De Concordia, and Delft, until the beginning of the recently expired month of August, cruised the beaches and closed the avenues: the first-mentioned along the Hitoe coast from the islands of the Three Brothers in the west to the corner of Liang in the east; the second along the north side of Honimoa as far as the corner of Watiano; and the third along the south side of Honimoa as far as the corner of Ameth on the island of Nusalaut. The reports of the commanders of the aforementioned vessels are enclosed herewith for Your Right Honourables' esteemed inspection, from which it can be seen that they discovered no strange rovers or other smugglers, and the vessels they encountered were all provided with proper passes, except for one Ceramese sail near the corner of Titawai, at which an ineffective shot was fired by the patjalling Delft to make her heave to, but which subsequently escaped them due to the falling evening and darkness. I shall take care that the clove-producing districts during the forthcoming harvest remain properly protected against the enterprises of the Ceramese rabble; to which end the patjallings are already being repaired of the damages sustained in their cruising, in order to be able to resume them, and partly to be employed in the hongi expedition or circuit, which I intend to undertake in the coming month of October around north of Ceram with the kora-koras and orembays, and returning along the south side of Ceram, to inflict, if at all possible, another sensible blow upon the obstinate inhabitants of that coast.
Dutch transcription
21 Magulenam legewopen Aan als vooren Inleyding diratien overgezonden nopens de Expeditie Ceram gedaan weeder gedt oogen kunnen bij het vongij Dag Rhegister Subdato 1: en 6: fber miede es het tramslaat nederduijtste Raprt van voorn Pattyj van Sila. C: S: vat de Bijlaagen deeses verseld maar en partesje op Ceijlon gevondene soveren daar en teegen zijn na het aangeteekende by het gem Dag Register sub 18:' 9ber door den Radja, van Saparona, den Pattij van Abobo en den orangkaij van Hilosh geleegendheijd dat de Negorij Coijlor in de assche is gelegt aldaar gevonden en bij n aan boord gebragt een partij„ agalen en ee quantitelt zo gebolsterd asingen nldet. terde Egte nooten met den anderen nagissing bedraagende 25: â 30: lb. die ik op ee verre distantie van de wal in zee hebdoen werpen, wijl er op de Corre Conre geengelee „gendheijd was om de specerijen na de ordre voor het vruur te doen vernielen Hier mede de aparte zaaken zo kert doenlijk ver hanveld hebbende belujte ik m bij aanhoudendheijd daar in bestaan zal om de belangen van mijne Heeren en Meede na uijterste vermoogen te behartigen, mitsigs daar door gelijk tot hier toe Hoog dezelv alle Contentement toe tebrengen; Terwijl mij met de meste venoratienoeme v„ strenge Heeren (lager) uwe Hoog Edelens. onderdanige en seer gehoo „same dienaar (was geteekend:/ J: A: van der voort /in margine/ Ambona nolig meg gegeven worden. in 't Casteel Nieuw vutoria deesen 20 Maij Ao 1773: Aan de prompt betellinge, van mijne laatst voorgaande eerbudige secret Letteren i uw Hoog Edelens attentie zo lange beewig te houden, nademaal omtrend de ondersched gegn: dezelve dene zaaken. daar bij verhandeld. seedert weinig van remarqie is voorgevallen eene lijk valb mij met betrecking tot de en sonten hbiutie hig d tane en ammers te bedeln dat de Patjalling de oengt, de Concordia. de Papon helben Cauwa geplandert e Coopens de Papoesche Roevers vald mij ditmaal ook eenelijk te berigten dat dezelve de Negorij Cauwa. aan Cerams Noord Cust geplimenrt hebben, na luijd het overgaande relaas van den orangkaij van dat gekugt Pattej Relis, welke byj die geleegendhed ook zijn Comp:s rotting velooren hebbende, door mij haaren't weegen weeder met een andere is beschenken voorsz: Roovers op de Landen van Maba, weda: en Pattanij hebben gelieven te surcheeren, is mij eerst den 28:' Junij passate gebleeken uijt. een ten dien dage ontfangen brief van den Heer Ternarts Gouverneur Valckena en den 20: Maij dees Jaars met wijfelende, zal is voortegenswoordig niet noodig hebben de Ternaats Gouvermeuir heeft zijn Coijd at uwe Hoog Edelens de ten uijtersten noodzakelijke Expeditie teegens de en Delft tot in het begin den Jongst verweekene maand August de stranden bekuijsd en de avenuen geloten hebben de eestgen langs de Cust Rito: van de Eylandjis de drie gebroeders in het westen tot de hoek van Liang in het oosten de twreede langs den oord: kant van Honimoa tot aan behoek van Watiano, en be derde langs de zuijd kant van Honimoa tot aan de hoek van Amth op het Eylande Nisalant. om eenCorm zelandeheel ven setandij de Raporten van de gezaghuber der voorse kiltje gaan ter g'erde speculatie uwer Hoog Edelens hier neevens, waar bij te zien is dat zy geen vreemde swervers of andere Correndraijens ontdekt, en de vaartuigen die zij ontmot hlben alle van behoorlijke Passen zijn voorsien geneet, e optoe een Coramse Zeil. omtrend de hoek van Titawaij, waar op door de Tatjalling Delsf vungeloos een shoot gedaan zijnde om bij te barijn, humn ver vol„ gens. door de daar op in vallende avond en duijsten ontsnapt is, oogst teegens de ontreprise van het Ceramse gespuijd weeder behoorlijk gedekt blijven. ten welken eijnde de Patjallings van haare. bekoomene gebrecken in de Bekruijssin¬ „gen bereeds worden hersteld om die weeder te kunnen hervatten en ten deele g'emploij„ maand October benoorden. Ceram. om, met de Conse Corsen en orembaijen te boen en in de mden ande zid cramen weder ing terugn nijge tong de zuijkant aan de weerbarstige bewoonders van die Cust bij eenige, mogelykheid, weeder een gevoelige neep toete brengen uw Hoog Edelens eerbiediglijk te verzeekeren dat mijn hoogste roem en satisfactie de agil dutaeten zulen geuent ogoe : zal zonge dragen dat de Naguil geevende distrcten geduurende de op handen zijnde derstond:/ Hoog. Edele Gestrenge Groot Agtbaren Heere en wel Edele aon ten den gomn de kengn oeden,„ dert te worden in de Hongij togt of ronde, die ik, van voornemen ben inde aanstaande van voordie 't slot. 1 en
English
considerations thereon presented to Mr. Valkenaer to unite in the Strait of Patientie is not advisable. to meet with disapproval found to be lying for the orolong. to remain for long also deserve to suffer on the coast of Weda, etc. of 7 May, in answer to mine addressed to His Honour on that subject dated 16 March of this year; by the said letter Mr. Valckenaar has presented to me his own considerations regarding the aforesaid expedition and at the same time requested my further reflections concerning that subject. I have complied with this in my further writing to His Honour of 7 August last; so that Your High Nobilities will be pleased to observe from the copies of the exchanged letters which accompany this, the sentiment of Mr. Valkenaer and my remarks in that regard, both concerning the gathering place of the two small squadrons which are to be equipped for the aforesaid expedition in Ternate and here, as well as the time of their departure from both Governments; likewise the number of vessels and men required for the aforesaid purpose, so as to undertake the military operations with the prospect of good success without having to fear succumbing. Against the gathering place proposed by Mr. Valckenaer in the Strait of Patientie, it is in my humble opinion an obstacle that the small squadrons uniting there will notoriously give the Papuans of the Maba and Pattani coasts, as well as others whom one has in view, cause to suspect that it is aimed at them, thereby affording them the opportunity to save themselves by flight and to frustrate the objective. In order to prevent this and to take away all suspicion from them, I am of the opinion that the respective small fleets must not unite in the Strait of Patientie, but among the Obi Islands, so that no necessary secrecy of the design will leak out; to prevent this at the same time, the instructions ought to be delivered sealed into the hands of the Commander or Head of the expedition, with explicit orders not to open them until both small squadrons shall have united with each other at the aforesaid rendezvous and are ready to put to sea, according to the prescription in the instructions and the sailing orders drawn up by me for the commanders of the sloops and paduakang vessels, both of which papers I have the honour respectfully to offer to Your High Nobilities for review and approval or correction, and furthermore to submit here that the respective small fleets can provide themselves with the necessary water and firewood at Obi Major or Obi Latoe just as well as at the island of Salawati in the Strait of Patientie proposed for that purpose by Mr. Valckenaer. Although Your High Nobilities' revered Secret Resolution of 26 November of the past year seems to limit itself solely to the coasts of Maba, Weda, and Pattani, I am nevertheless, subject to better judgment, of the opinion that the inhabitants of the nearby islands of Boo, Gebe, Gagi, Popa, and Kofiau ought also to be given a sensible blow, since I maintain that they act in concert with the inhabitants of the mainland coast and, just like them, not only engage in robbery, but are also chiefly those who trade spices to our competitors, the English and the French, especially the Papuans of Gebe, as I had the honour to inform Your High Nobilities last year by secret letter of 20 September. Regarding the proposal of Governor Valckenaer not to give notice to the King of Tidore of the intended expedition against the aforementioned Papuan robbers until the very moment that it is to be carried out, I am, under respectful correction, also of the same sentiment with the said Mr. Valckenaer: that for the reasons adduced by His Honour in his letter of 7 May past, of which a copy is annexed hereto, giving notice thereof to the Tidore Court cannot be deemed without danger; and that, as was intended in my answer to His Honour in the aforementioned letter of 7 August, since this cannot be prevented, it ought not to happen before one can guess that the two small squadrons have reached the Maba coast and the expedition is under way, since one cannot doubt that the prince will in one way or another warn them. Concerning the date of departure proposed in the cited Secret Resolution to the Governor of Ternate: while the time that the force to be equipped here ought to depart can be fixed at 15 or at the latest 20 August, and the small squadron of Ternate, if possible, ought to set sail from there a few days earlier, to the end that the Amboina force, which with the southeasterly winds can reach the Obi Islands more rapidly, need not wait long for the Ternate force, but that both meet each other almost simultaneously at the gathering place—which with a favourable opportunity one may guess will be before or around 10 September—whereupon, after taking their course from the gathering place, they ought to proceed at the latest by the 15th of that month, divided into three divisions as indicated in the above-mentioned instructions, and steer toward the southeast Calappus point of the Weda coast, and there make a beginning with attacking the piratical robbers in their own strongholds.
Dutch transcription
23 „kingen daar over aan de Heer valkenaer gesupditeert in straat Pdientie is niet raadsaam. te Confungeeren. sumte mnapprobatie ver borand vont te lijgen voor de oro. lang gekoum te blijven verdienen ook den Castlijding aan de Cust van wada onz. van den 7: Mai, in andwoord op de mijn aan zijn E=e over dat onderwerp gerigt ged:t 16: maart dees jaars byj ged:e Missive heeft de Heer valckenaar mij gesuspediteert den„ „selfs Consideratien ten aansien van de voorsz Expeditie en teffens gerequireert mijne den gouvern: heft zijn nadere beden nadere bedenkingen omtrend. dat supt„, Ik hebbe daar aan veldaan bij mijn na „der schrijvens: aan zijn Ed: van den 7:' aug:s jongstleden; invoegen uw Hoog Edel „lens uijt de afschriften der gewisselde brieven, welke deesen verseld gaan by ge„ liefte zal koomen te ontwaaren, met het sentiment van de Heer valikenaer en myn remarques dien aangaande zo nopens de versamelplaats der beijde Esquadertjoo die tot de voorsze Expeditie in Ternalen in hier daar toe zullen dienen uijtgerist te wor„ den, als be tijd van derzelven vertrek uijt beijde Gonvernementen item het gelat der: vaartuyjgen en Manschappen ten voorsz eijnde vereijsht wordende m:e het gevolg van een goed succes de krijge operatien te onderneemen sonder te dugten te hebben, van te zul„ Een succumbeeren de oorzjndE: gepaponeerd ean gelat Tegens de door de Heer valekenaer geproponeerde - versamol plaats in de straat Palientie obsteert mijns gering er agtens, dat de Esquadertjes. daar vereenigende zulx. de Papoeen van de Mabase en Pattanijse Cust mitsg:s andere die men, en hamnderen waarom het ooge heeft notoris in het vermoeden brengen zal dat het op hun gemunt is en dis gelee„ gendheid geeven dat zy zig met de vligt sauveeren, mitsg.s het oogmerk verijdelen de vofje denentushen de cubijs Eelenden Een zulx voor te koomen on hun alle agter dogt te beneemen benik van opinie dat de nesp„ vlootjes niet in de straat Patintie, maar tusschen de Oubijse Eijlanden met den anderen voor bhoselen om het deseijntescieten nzo nodige secretse van het desseijn zal. uijtleeken, om dit teffens te prevenieeren, dien de Instructie aan den Commandant. of het Hoofd van de Expeditie ver zeegeld ter hand gesteld te worden, met uijtsricklijk beerl. om deselve niet te openen, voor dat de beijde Esquadertjes op de voorsz verzamelplaats met den anderen zullen voreenigd. en gereed zijn de Instructie en zegylan ordre gaan terze, de Hteeven te wonden, volgens het voorschrijt bij de Instructie en de zeijlaas, ondre door meij voor de gezaghebber der Chaloupen en Patjallings- ontworpen, welke beijde Pa„ „pieren ik my de eere geeve uw Hoog Edelens ter resumtie, en approbatie off corectie re„ verentelijk aan tebieden en hier bij nog ter needer te stellen dat de resp:e vlootje zig aan op on by Majear foubij Latoe is ok water en oubij Major of ouby Latoe zo wel van het noodige water en brand hout kunnen voorsien dan aan het Eyland zalarie in destraat Palientie door den Heer alckenaer daar toe de Eylanden Booij gebij gegij Popaen dooa of Sschoon uw Hoog Edelens gevenereerde Secreete Resol van den 26:' 9ber ann: passati zig alleen schijnt te bepalen tot de Custen van Maba weda, en Pattanij, ben ik egter met onder„ worging, aan beeter gevoelen van oordeel dat de bewoondens van de daar omstruks geleegene Eijlanden Looij gebij gegij, Popa en 2302 meede een gevoeligeneep. diend gegeeven te worden, wijl sustineere dat deselve, met de bewoonders van de vaste Cust iene lijn trecken en zig eeven als die niet alleen met den roof ophouden, maar ook voornamentlijk die geene zijn welke aan onse Competiteuren de Engelsen onfranschen de specerijen verhandeten bij zonder de Papoeen van gebij, gelijk ik de vere gehad hebbe uw H00g Eaelens in het voorleeden Jaar te bedeelen byj secreet brif van den 20 7ber: Gouverneur Valckenaer om aan Tidons Koning van de voorgenoomene, Er pebite teegens de meerm. Papoesche e Roovens niet eerder kennisse te geeven dan op het punt dat deselve zal worden ter uijt voergebragt, ben ik onder verbiedige Correctie met ged:e weer valc„ „kenaar meede van Sentiement. dat het om de door zijn Ed:e bij Missive van den 7 Maij passo waar van het afschrijft hier neevens gaat, aangetoogene reedenen niet door dangerend kan. g'oordied worden het geven van zennis aan het Tidors. Hogfs diesweegen en dat /gelijk in mijn andwoord aan zijn E.:e is beoogd bij voorwaards. gementioneede brief van den 7: aug:s zulx niet vermagd kunnende worden, miteerder diens te geschieden voor kan gissen dat min, dat de beijde Esquadertjes de Mabase Cust bereijkt hebben en de Expeditie voortgang heeft wijl men niet mag twifelen of den vorst zal op de eene of andere moeten Conjungeeren en dit geschiedende heeft men geen swarigheid van te duigten dat de oor ien ong in de Expecitiez de Betrefende voog denzelve ondre bij de geciteede secrute Reolutie aan den Heer Ternaats te ondereten orter ne smberen Trnaten gepaoponeert, ter wijl de id, dat het voo, hierwijt te wusten diend te vertreeken kan be„ paald worden op den 15: of uitelijk 20: aug:s en het Esqualdertje van Ternaten des mogelijk van„ eenige dagen vroeger van daar diend zeijt te gaan ten einde het Ambonse dat met de zuijd ooste winden de oubijs Eyjlanden spoediger kan bestiven en na het Ternaatse met lange behoeft te wagten, maar beijde bij na gelijk tijdig op de versamelplaats elkanderen ontmoeten het geen men bij een gunstige geleegendheid kan gissen te zullen weesen voor of omtrend den 10' Consoe haartememen vandever antolas gber aneer dezelve uijterlijk den 15: dier maand in drie devisien vordeld zo als bij de bo„ vengen Instructie word aan geweesen dienen voert te steeven en na de zuijd ost. Calappus hoek van de weders Cust en daar en aanvang gemaakt met het aan lasten der Iagoes: Roovers in hun eijgen & vesten geproponeert, wijs.
English
25 further concerning the expedition on the preceding papers regarding the discontent, still passed by gunners for the expedition considerations regarding the clove culture manner on that account to give notice to the Papuans and thus try to elude or frustrate the design Having thus set down my considerations as far as feasible in view of the above-mentioned points, regarding the time, the manner when and how the much-debated expedition against the Papuan pirates ought to be put into execution and the precaution that needs to be taken therein, in order to make the same succeed well under the blessing of the Almighty, I shall, with regard to some points relating thereto of which no special mention has been made herein, respectfully refer to the letters frequently exchanged between Mr. Valckenaar and myself, as well as to the draft instruction drawn up for the Commander and the other officers who will be employed in this expedition, as also the sailing orders for the commanders of the sloops and patjallings. A lack of local knowledge regarding the condition of the aforesaid coasts and adjacent islands, their strength, and the number of their inhabitants, as well as the little experience I have in the matter of navigation, added to a slight knowledge of charts, will, as I trust, excuse me with Your High Noblenesses concerning the errors that might have been made in prescribing the route to be taken and approaching the land, considering I have been able to find no one here to consult with, or let me rather say, whom I dared to entrust with the secret of the undertaking; so that I have had to proceed in everything with my own slight judgment in order to preserve the utmost necessary secrecy of the intended expedition, which Your High Noblenesses rightly intended to carry out. Petition for 100 soldiers, 25 sailors, and 12 gunners from the people from the Netherlands in the coming year, having brought it this far, in that case I again request Your High Noblenesses for a reinforcement of at least one hundred soldiers and twenty-five able-bodied sailors, besides another twelve gunners for the artillery, because, to my regret, of the recruits whom Your High Noblenesses were pleased to send hither this spring, already more than half of those who were so scorbutic have descended into the grave, as is shown in more detail in the currently departing general advices, in which the number of deceased servants both here and at the outer stations is specifically set down, and that among them are found solely 63 soldiers and 26 sailors. Subjects, there being nothing more of importance treated therewith to eloign the same further, but the article of the cloves and Your High Noblenesses' emphatic recommendation by the cited letter of ultimate December 1770, to take care that the Company be not overstocked with parcels of that spice, with which one hardly knew any way out anymore without causing the Company great disadvantage, as well as Your High Noblenesses' order by missive of the 15th December 1772, to reduce the trees which surpass the fixed number of 300,000 fruit-bearing and 200,000 half-grown, upcoming and wild ones, as near as possible to that determination, compels me to occupy Your High Noblenesses' attention a little longer, and respectfully bring under Your eyes that although the fruit-bearing trees since my administration have already decreased by 15,669 in number, there are nevertheless still 54,132 pieces found above the aforesaid determination, in such manner as is amply demonstrated in the currently departing general advices; so that in order to reduce them to that number, one should devise means that are less odious than the reduction of the trees in the respective datijs throughout the whole province, for the achievement of the intended purpose, and put such into effect that can trail no bad consequences behind them, which in my humble opinion—if I may believe the rumor regarding the displeasure of some—are to be feared if one were to proceed to the extirpation of a greater number beyond those that, according to what is noted in the general letter, must still be rooted out in the datijs under the jurisdiction of this Castle; which those who are acquainted with the gullible nature of the Ambonese will not only readily avow, but must also especially agree that the cloves are virtually their sole subsistence, so that one touches them to the quick when speaking of felling their trees, as I have observed on several occasions, however much they also try to dissemble it. His late Excellency Mossel of blessed memory has, in the well-known Memoir of Economy of the year 1753, also noted in this respect that the Ambonese now and then has been quite oppressed and has met with much grief through continuous extirpations and prohibitions against new plantings. Herewith I could conclude my secret letter [illegible] in accordance with the reiterated recommendation of Your High Noblenesses, subject to advantages.
Dutch transcription
25 verdere akende de Expecitie aande vergaande Papieren omtren de ontev: nog ten egaan zyjn Schieters tot de Expeditie Conderadie vorde Nagul Cutturo wyse diswegen aan de Papoein kindscharp doen geeven en dustragten on vooreme te eludeeren of te verijdelen den bouen geragdzigten aanzien vmned ier mede zde kot doerelijk mijn bedenkingen ter weeder gesteld hebbende, noogem de tijd de wijse wanneer en hoedanig de veel gewaagde Expeditie teegens de Paporsche Roovens dien ter executie gesteld en de precantie „ arin dienit gebruijkt te worden, om dezelve on dal den zeegen des Allerhoogsten wel te doen slagen, zal ik my omtrend eenige Poincten daar toe betreckelijk, waar van in deesen geen special vermaan is gedaan eerbiedig ge dragen aan de meerm gewisselde brieven tusschen den Heer valckenaar en my zo meede aan de Concept Instructie voor den Commandant en de verdere officieren welke in de ze peditie zulengebruijt worden, ontwonpen, gelijk ook de zeijlaas ondere voor de gezagheb„ verzoek omberschoning omtrend deCeelendi bers der Chaloupen en Patjallings, gebrek aan een locale Vennis noopens. de gesteld „heid der voorm: Custen en byj geleegene Eylanden, derzelver sterkt, en het getal haarer inwoonders, als meede de weinige ervarentheuis di ik hebbe in het stuk der navigatie gevoegd bij en geringe kennisse van de kaarten zal wyj zo als ik vertrouwe bij uw: voog Edelens. verschoonen omtrend. de feijlen, die in het voerschrijven der te neemen route en heb aan soen, van het land mogte begaan zijn, uijt aanmerking ik hier niemand hebbe kunnen vinden om daar meede te raad pleegen of laat ik liever ziggen di ik het gehuim, van de onderneeming heb derven aan vertrouwen, zo dat ik in alles met mijn eijgen gering oor„ „deel moeten tewerk gaan, om de ten uijtersten noodige secretesse te bewaaren van de voorgenoomene Expeditie die uw voog Edelens bij eengerensht toeijkend ontzit vaar Peliti van 10 seldaten 25 Matosen en 2. brie van volk uijt Neederland in het aanstaande Jaar begeerende, ter wijt voor gebragt te hebben verzoeke ik Woog dezelve in dien gevalle weeder om eene versterking van ten minsten Een Hondert soldaten en vijf entwintig kloeke Matroosen, buijten nog twaalf, duschetern voor de Arthillerij uijthoofde er tot mijn leetweesen. van de baaren, die uw Hoog Edelens. in dit voorjaar hebben gelieven herwaards. te zenden bereeds meer van de heeft die ser soo „buticq waaren ten grave zijn gedaald, gelyk dat omstandiger vertoond word bij de toms afgaande gemeene Advisen, waar bij het getal der overleedene Dienaaren zo hier als op de Buijten Comptoir en specifice is ter needer gesteld en dat zig daar onder alleen bevinden 63: soldaaten en 26: Matroosen onderwerven, daar by verhomdeld niets meer van belang, hebbe om de zelve verder te eloigneren, maar het Aadticul der Nagilen en uw wog Edelens nadrikelyjk recoman„ „daatie bij gevencreerde Brief van ul:o december 1770: ontezongen dat de Comp: met als over„ kropt worde met partijen van die specirije, waar meede men bij na gen uijtweg„ meer wist sonder de Maatschappiy veel nadeel toetebrengen, midsg=s Hoog der, zelver ondre bi Missive van den 15: xber 1772. om de boomen die het gefiveerde gelal aankomende van 300'000. vrugtdragende en 200000 half wassin, en vargt zaragara surpasseeren zo na doenlijk tot die bepaling te rebuceeren noodzaakt mij uw Hoog Edelen attentie „nog een winig beesigte houden en Hoog dezelve erbiedig onder het oog te brengen dat alhoewel de vrugtdraagende. BBoomen seedert mijn bestier reeds. N5669 in getal vermindert zijn, er egter nog 54132: stux booven de voorsz: bepaling gevonden meene worden, invoegen bij de tans afgaande „ Advisen omtandig word beloogd, zo dat men omse tot dat nommer te reduceren op middelen die min hatelijk zijn dan de ver„ =mindering der Boomen in de resp:e Datijo over de gantsche Provintie diend be„ dagt te weesen ten bereijking van het bedoelde. oogmerk, en zulke in het werk te stellen die geen quade gevolg kunnen na zig sloepen, die na mijne geringe opinie indien ik aan het gerugt weegens het misnoegen van sommige gelooven mag: /. te dugten zijn, indien men tot de Extirpatie van een meerder getal buijten die na het genoteerde by de gemeene brief, in de datijs onder het ressort van dit Hoofd Casteel nog moeten uijtgeroeijd worden, procedeerde, het gunt de geene die den guilligen aard van den Amboines bekend zijn niet alleen met wij zullen willen avoueeren, maar ock inzonderheid moeten toestem men dat de Nagulen genoegsaam hun eenigs te bestaen is, zo dat men hen aan de hart aderraakt, wanneer men spreekt van het omvellen hun„ „nen boomen gelijk ik in verscheide geleegendheeden op gemerkt hebbe, hoe zeer ij sul ook tragten te ontveinsen, wijlen zijn Excellentie Mossel (99) heeft bi de bekende Memorie van Menagie d' A:o 1753: op dit respect ook aangemerkt dat den Amboinees nu en dan al vrij wat is gedrukt en veel verdriet ontmoetheit: op verbod door geduurige uijtvoeijingen en verbod„ teegens nieuwe aanplantingen, Hier medezonde k maen secerete sio erma kunen beluten vij ik voe de aemotig e en et e e e aste ede gtean ingevege degeiterde recomandatie wr Hoog onderworpen. Edelens voordelen
English
to be evenized, without exception of the mortgaged dusuns, can be eradicated alongside the tatanamangs of the servants and burger citizens, and opposed in the most stringent manner by Your Noble Honours, as well as continued to prevent the increase of trees and to promote the so necessary decrease by the present methods, and to destroy the young shoots or sprouts that spring up from the polongs or roots on the occasion when the datis are surveyed and the trees, as happens annually, are described by the recently appointed commissioners. Against this destruction or uprooting, the native seems for the present to have nothing to object, and therefore this expedient is to be preferred over the odious felling of more fruit-bearing trees in the datis, which in my humble judgment, and in order not to make the Amboinese rebellious, could be excused, though excepted therefrom are such dusuns which, in contempt of the Edict of 12 March 177[illegible] under my administration on date 31 August 17[illegible] renewed with some amplifications and fully approved by Your Noble Honours by dispatch of 31 December of the same year, have been pawned or alienated, concerning which I am of the opinion, with submission to better judgment, that not only the trees found therein exceeding the determined number must be extirpated without respect of the persons to whom they belong, but also the tatanamangs eradicated, since the penalties established by the aforesaid Edict to oppose the arbitrary mortgaging or alienation of the clove dusuns seem to effect nothing to prevent that creeping evil, which both here and at the outer offices is again practiced as boldly as before. By this means, I am of the thought that the trees will still undergo a considerable reduction and many tatanamangs can be cleared, as well as a noteworthy reduction perceived in the delivery of the rich crops in proportion to the clove trees in the dusuns, especially if Your Noble Honours please to embrace my second proposal to likewise cause to be extirpated all clove trees without distinction (excepting one or two for the enthusiast or for the beauty of the eye) which are found in dusuns or gardens of the Company's servants and citizens, as well as their widows, and from which the fruits are annually delivered to the Company in the name of this or that native from the indigenous Amboinese, since I find it very improper and it also conflicts with the regulations that servants of the Company and citizens cultivate clove trees and draw a profit therefrom which from of old has belonged solely to the native, but to no others who, by the arbitrary cultivation of those spices to which they have not the least right or claim, also burden the Company more or less beyond what the indigenous Amboinese already delivers in much greater abundance than the Netherlands and India can at present vend. I hope that these my humble considerations will be viewed with a favorable eye by Your Noble Honours and considered to proceed from a true zeal for the interests of my lords and masters, as I assure Your Honours of the same most sincerely. While with the deepest veneration I remain, (was signed below) High Noble, Rigorous, Grand Honourable Lords and Right Noble Rigorous Lords, (lower) Your Noble Honours' very humble and obedient servant, (was signed:) I: A: van der Voort, (in the margin) Amboina in the Castle Nieuw Victoria, this 20 September Anno 1773. Agrees: Leijnon Alphabetical Register of the Marginals of the Secret Resolutions taken in the Council of Policy at Amboina in the Castle Nieuw Victoria, beginning the 15th of September 1772 until the 16th of March Anno 1773. Ammunition Goods. 10 December: The Company's goods sold by him to the enemy. . . . . page 13 Ditto: A six-pounder iron cannon found buried on a reef near the dwelling of Hamba. - - - - - - - - - - - - - - page 10 To keep the same at the disposal of Their Noble Honours. - - - - - - - - page - Cruisings. 15 September: Confirmed the return to Manipa of the two orembaais that had been cruising on Bouro. - - - - - - - - - - - page 2 Ditto: Ceased the cruising on the south side of Bouro with the Ternatan paduakang De Canneelboom - - - - - - - - - - - - page - and to let the same continue its voyage in the beginning of October with the Banda Secunde Seijdelman. - - - - - - - - page - On the other hand, decided to let the paduakang De Concordia, together with the aforementioned crew, remain there for the present - - page - To let the same cruise on the north side between Lisella and Barrat, reinforced by some orembaais. - - - - - - - - - - page - Also to protect the new post at Waijkoeffa. - - - - - - - - - page - To let Ensign Delius and the men under his command come hither with the Toesigt. - - - - - - - - - - - - - page - 7 October: To let the cruising there with the paduakang De Toesigt continue, for as long as the west winds will permit. . page 5 To transfer the command of De Concordia to the aforesaid vessel along with the necessary ammunition. - - - - page - 10 Ditto: Objections raised by Bouro's resident regarding a longer cruising with a paduakang on the north side of that island. - - - - - - - - page - 4 December: Report of Ensign Delius regarding the cruising performed on the north side of Bouro. - - - - - - - - - - - - - page 21
Dutch transcription
te worden g'eveniseer te worden warting zondering der wappande bousons kunnen uitgeroeid worden nevens de Patanomangs JJongs van dienaren en beungenste Cctiperen Edelens ten allerstrcksten teegen gegaan, misg: om het accressement der Boomen te betal„ enmnthetijtraijenden tlegen gcotinueert ten en vaar en teegen het zo noodige dicressement te bevorderen bij de present, met hode gecontinueert en de Jonge tetgen of spuijten die van de Polongs of moeren opschieten by geleegendheid dat de datijs op genoomen, en de Boomen, gelijk Jaarlijk geschied door er„ daan legensint den shlenen o nt helen pas gecomiterdens beschrven verniets te worden. teegen. die vermieling of mitrveij„ „ing, schijnt den Inlander immers voor als nog niets te hebben, en daarom is dit expecient deonveling van mer vrngt ragende woomnen den ook booven de hatelijke omvelling van meer vrugt dragende Boomen in de datijs te pre„ fereeren, dewelke mijns gering oordeels en om den Amboines niet balloorig temaaken zoukunnen g'excuseert dog daar van uijtgezondert worden zulke doussongs, welke in vilipende van het Paccaat van den 12:' maart 177: onder mijn bestier in dato 31: aug:s 170 met eenige ampliatien gerenoveert en door uw Hoog Edelens ten vollen goed gekeurt bi Misiv van den 31:' december gjus d' anni, verpand. of veralieneert zijn, waaromtrend ik met onderwerping aan beeter gevoelen van opinie ben. dat niet alleen het meerder dan wae indemender den bigade oren ondie het bepalde getal boomen, daar in gevonden wordende sonder aanzien van Perzoonen aan wien zij behooren moeten worden g'extirpeert, maar ook de Tatanamangs uijt geroeijd, nademaal de poenaliteiten bij het voorsz: Pacaat gesteld om het willekeunrig verpanden of veralieneeren der Nagul. doesons. teegen te gaan niets schijnen te operee„ „ren om dat ingekomert quaad te beleten het gen zo hier als op de Buijten Comptoiren weeder zo stout gepleegd word dan, voor haan door dit middel, ben ik van gedagten. dat de Boomen nog al een aanmerkelijke re„ ductie zullen ondergaan en veele Patanamangs vermeld kunnen worden, mitsg:s bij proporitie omde Aagi boomen in de dous„ rijke gewasschen in de leverantie eene naamwaardige vermindering bespeind, voorna„ mentlijk als uw Hoog Edelens gelieven te amplecteeren myn tweede voorstel om alle Na„ „quel boomen sonder onderscheid, een of twe voorlef hebberig of de fraijheid voor het (oog uijt gezondert) die in douissons of luijnen van sComp:s Dienaaren en Burger mits„ gaders derzelver miduwen gevonden, en waar van de vrugten Jaarlijx op de naam van deese of geen Inlanders uyt de natureele Amboineesen aan de Compagnie geleeverd worden, almeede te doen ertirpeeren, na demaal, ik het seer: oneijgen vinde en het ook tee„ gen de ordrestrijd, sat en Dienaaren der Maatshappy en Burgers Nagul boomen cultiveeren en daar van een voordee treceken het welk van ouds her alleen aan den Jn„ lander heeft gecompiteert maar aan geene andere die door het wille keurig, cuttwoeren van die specerijn waartoe zij gen het minste regt hebben of pretendeeren kunnen de Mhaalshappen booven het geen den naturelle. Amboinees daar van in veel grooten overvloed leevert dan Neederland, en Indien tans kan verdebiteeren, daar meede ook nog min of meer beswaaren. Ik verhoope, dat dese mijne geringe Consideratien, door uw Hoog Edelen, met een guntig oe beschouwd, en aangemenkt zullen worden voort te zoemen uijt een waar zugt voor de belangen van mijne betaals Heeren gelijk iE Hoog dezelve op het sineerste dezer verzeekeren Terwijl ik met de digpste veneratie verblijve /(onderstond/ Hoog Edelen Fetrenge Groot Agtbaren Heere en wel Edele Gestrenge Heeren /lager/ uw Hoog Edelens seer oodmoedigen en gehoorsamen Dienaar/was geteekend:/ I: A: van der voort/(in margine/ Am„ boina in 't Casteel Nieuw victoria deesen 20:e' September Anno 1773 Accordeert Leijnon „lander 27 Siphabitisch Register Ammonitie Goederen 10:e decemb: 'SComp=s gevaren door hem aan den vijand verkogt. . . . . p: 13 d=o Een ses ponder ijzer Canon op keffing bij de wooning van Hamba be„ graven bevonden. - - - - – - - – – - - - - - „ 10: het selve ter dispositie van hun hoog Ed:s aan te houden - - – - - - - - „ — Bekruijssingen. 15: Septemb: Geconfirmeert de terug zending na Manipa der twee op Bouro gekruijst hebbende orembacijen - - - - - - - - - - -„ d=o de bekruijssing aan de zuijd kant van Bouro met de Ternaatse pattjas„ ling de Canneelboom gestaakt - - - - - - - - - - - - „ en deselve in 't begin van Octob: met den Bandas Secunde Seij„ delman zijne reijse te laten vervolgen - - - - - - - - „ —: daar en tegen beslooten de Pattjalling De Concordia met nevens voorm: manschappen voor eerst aldaar te laten verblijven--„ deselve versterkt van eenige orembacijen aan de Noord kant te laten kruijssen tusschen Lisella en Barrat - - - - - - - - - - „.— Ook om de nieuwe Post te waijkoeffa te bevrijligen - - - - - - - - - „ den vendrig Delius en onderhebbende manschappen met de Toesigt herwaarts telaten komen - - - - - - - - - - - - - „ — 7: October: de bekruijssing aldaar met de Pattjalling De Toesigt te laten door„ staan, tot zo lange het de weste winden zullen toelaten. . „ het Commando van d' Concordia op voorsz: vaartuijg te doen over nevens de bnodigde ammonitie - - - - „— 10: d=o voorgebragte swaarigheeden van Bouros resid:t omtrent een langer bekruijssing met een patjalling aan de N=t kant van dat eijland - - - - - - - -„ „ decemb: Rapport van den vendrig Delius wegens de gedane bekruijssing aan de 4: N=t kant van Bouro - - - - - - - - - - - - - „ 21: der Marginalen op de Secrete Re¬ solutien genomen in Rade van Politie te Amboina in 't Casteel Nieuw Victoria beginnende den 15:e September 1772. tot den 16:e Maart A:o 1773. — 79 -. 2 - - 5
English
Alphabetical Register Ammunition Goods 10th December: Company muskets sold by him to the enemy - - - - p. 13 ditto: A six-pounder iron cannon found buried on Keffing near the house of Hambo - - - - p. 16: to keep the same at the disposal of their High Nobilities — The Cruisings. 15th September: Confirmed the return to Manipa of the two orembaays that had been cruising off Bouro - - - - p. 3 ditto: Ceased the cruising on the south side of Bouro with the Ternate patjalling the Canneelboom - - - - p. — and to let the same continue its voyage in the beginning of October with the Banda Secunde Seijdelman - - - - p. — in contrast decided to let the patjalling De Concordia remain there for the present with the aforementioned crew - - p. 2 to have the same, reinforced by several orembaays, cruise on the north side between Lisella and Barrat - - - - p. —: Also in order to secure the new post at Waijkoessa - - - - p. — to let Ensign Delius and the crew under his command come hither with the Toesigt - - - - p. —: 7th October: to let the cruising there with the patjalling De Toesigt endure as long as the westerly winds will permit - - p. 4: to transfer the command of the Concordia to the aforementioned vessel along with the necessary ammunition - - - - p. —: 18th ditto: Difficulties raised by the resident of Bouro regarding longer cruising with a patjalling on the north side of that island - - - - p. 5: [illegible] December: Report from Ensign Delius concerning the cruising performed on the north side of Bouro - - - - p. 21: of the Marginals on the Secret Resolutions taken in the Council of Policy at Amboina in the Castle Nieuw Victoria beginning the 15th September 1772 to the 16th March Anno 1773. — 79 Alphabetical Register Ammunition Goods the 10th December: Company vessels sold by him to the enemy - - - - p. 13 Ditto A six-pounder iron cannon found buried on Keffing near the dwelling of Hambo. 16: To keep the same at the disposal of Their High Excellencies. The Cruisings. 15: September: Confirmed the return to Manipa of the two orembaais that had cruised at Bouro. Ditto the cruising on the south side of Bouro with the Ternate patjalling the Canneelboom discontinued, and to have the same continue its voyage at the beginning of October with the Banda Secunde Seijdelman. On the other hand, decided to let the patjalling De Concordia remain there for the time being with the aforementioned crew, to have the same, reinforced by some orembaais, cruise on the north side between Lisella and Barrat, also to secure the new post at Waijkoeffa, to have Ensign Delius and the crew under his command come hither with the Toesigt. 7: October: to continue the cruising there with the patjalling De Toesigt for as long as the west winds will allow, to transfer the command of the Concordia to the aforesaid vessel along with the necessary ammunition. 10: Ditto difficulties raised by Bouro's resident regarding a longer cruising with a patjalling on the north side of that island. December: Report from Ensign Delius concerning the cruising carried out on the north side of Bouro. 21: Of the marginalia on the secret resolutions taken in the Council of Policy at Amboina in the Castle Nieuw Victoria beginning the 15th September 1772 until the 16th March Anno 1773. 2 3 4: 79
Dutch transcription
Siphabetisch Register Ammonitie Goederen 10:e decemb: 'SComp=s geweeren door hem aan den vijand verkogt - - - . .:s 13 d=o Een ses ponder ijzer Canon op keffing bij de wooning van Hambo be„ graven bevonden - - - - - - - - - - - - - - - - „ 16: het selve ter dispositie van hun hoog Ed:s aan te houden — De Kruijssingen. 15: Septemb: Geconfirmeert de terug zending na Manipa der twee op Bouro gekruijst hebbende orembacijen - - - - - - - - - - - „ d=o de bekruijssing aan de zuijd kant van Bouro met de Ternaatse pattjas„ ling de Canneelboom gestaakt - - - - - - - - - - - - - „ — en deselve in 't begin van Octob: met den Bandas Secunde Seij„ delman zijne reijse te laten vervolgen - - - - - - - - „ — daar en tegen beslooten de Pattjakling De Concordia met nevens voorm: manschappen voor eerst aldaar te laten verblijven- - „ deselve versterkt van eenige orembacijen aan de Noord kant te laten kruijssen tusschen Lisella en Barrat - - - - - - - - - - „. —: Ook om de nieuwe Post te waijkoessa te beveijligen - - - - - - - - - „ — den vendrig Delius en onderhebbende manschappen met de Toesigt 7: October: de bekruijssing aldaar met de Pattjalling De Toesigt te laten door„ staan, tot zo lange het de weste winden zullen toelaten - . „ 4: het Commando van d'Concordia op voorsz: vaartuijg te doen over nevens de benodigde ammonitie - - - - „ —: 18: d=o voorgebragte swaarigheeden van Bouros resid:t omtrent een langer bekruijssing met een patjalling aan de N=t kant van dat eijland - - - - - - - - „ „ decemb: Rapport van den vendrig Delius wegens de gedane bekruijssing aan de herwaarts telaten komen - - - - - - - - - - - - - „ —: der Marginalen op de Secrete Re„ solutien genomen in Rade van Politie te Amboina in't Casteel Nieuw Victoria beginnende den 15:e September 1772. tot den 16:e Maart A:o 1773. — N=t kant van Bouro - - - - - - - - - - - - - „ 21: 5: 3. 2 -- - - - - „ —. 79 Sephabetisch Register Ammonitie Goederen den 10:e decemb: 'SComp=s gevaren door hem aan den vijand verkogt - - - - - p. 13 „ d=o Een ses ponder ijzer Canon op keffing bij de wooning van Hambo be„ graven bevonden.. -- - -- - - - - - „ 16: het selve ter dispositie van hun hoog Ed:s aan te houden — De Kruijssingen. 15: Septemb: Geconfirmeert de terug zending na Manipa der twee op Bouro gekruijst hebbende orembaeijen - - - - - - - - - - - „ d=o de bekruijssing aan de zuijd kant van Bouro met de Ternaatse pattjas„ ling de Canneelboom gestaakt - - - - - - - - - - - - „ — en deselve in 't begin van Octob: met den Bandas Secunde Seij„ delman zijne reijse telaten vervolgen - - - - - - - - „ —: daar en tegen beslooten de Pattjakling DeConcordia met nevens voorm: manschappen voor eerst aldaar te laten verblijven -. „ deselve versterkt van eenige orembacijen aan de Noord kant te laten kruijssen tusschen Lisella en Barrat - - - - - - - - - - „. —: Ook om de nieuwe Post te waijkoeffa te bevrijligen - - - - - - - - - „— den vendrig Delius en onderhebbende manschappen met de Toesigt herwaarts te laten komen - - - - - - - - - - - - - „ 7: October: de bekruijssing aldaar met de Pattjalling De Toesigt te laten door„ staan tot zo lange het de weste winden zullen toelaten. . „ het Commando van d' Concordia op voorsz: vaartuijg te doen over nevens de knodigde ammonitie - - - - „ —: 10: d=o voorgebragte swaarigheeden van Boures resid:t omtrent een langer bekruijssing met een patjalling aan de N=t kant van dat eijland - - - - - - - -„ „ decemb: Rapport van den vendrig Delius wegens de gedane bekruijssing aan de N=t kant van Bouro - - - - - - - - - - - - - „ 21: der Marginalen op de Secrete Re¬ solutien genomen in Rade van Politie te Amboina in't Casteel Nieuw Victoria beginnende den 15:e September 1772. tot den 16:e Maart A:o 1773. — „ - - - - - - „ — 2 3 4: 79
English
Ceram residents. 1773 /6 Anno 1772. 16 March. Contents of the report submitted by Ensign Feijge concerning his cruise made around Manipas to the Papuans. Ditto. To transmit the aforesaid report to Their High Excellencies. Outer Posts. 4 January. To reinforce Bouro with another four soldiers. Page 24. 8 Ditto. Argument concerning the little use of re-establishing the aforesaid post. Page 28. Resolution to carry this out for the time being. Page 29. The new post at Waijkoessa provided with another 4 soldiers and a junior surgeon. The same deemed to fulfill the purpose. 31 Ditto. In addition to the mentioned reasons, to carry out the re-establishment of the aforesaid post until further disposition by Their High Excellencies. Page 33. Letters and Papers. 16 March. With reference to the separate letter containing the substance thereof. Page 44. Ceram residents. 10 December. Culpable conduct of the Ceram Commander Hamba. Page 8. Disrespect shown by him to the Lord Governor. His disobedience against the order given to him to remain on board with his mahoelij. Hostile consequences arising therefrom with the Ceram Laut residents through Hamba's instigation. Secretly hidden firearms in Hamba's vessel. A junk sent by him to Balij contrary to the express prohibition. Strong suspicions that he had a part in the murder of the orangkay of Rarakit. Page 10. And this based on the adjacent evidence. 10 December. Consideration of the detriment of his longer stay on Ceram. Page 10. Punishable indications of his disloyalty toward the Honorable Company. Page 12. Opinions of Their High Excellencies concerning the bad character of Hamba. Confirmed the Lord Governor's decision to bring Hamba hither in custody and secure him in irons. Page 14. To commission the fiscal to investigate the charges against Hamba, especially that which relates to the murder of the Regent of Rarakit. To have the mentioned officer submit a distinct report of his findings. Mistreatment inflicted by Hamba on the Ceram Laut residents. To have an investigation made into this as well. Result of the efforts made to get hold of the murderers of the orangkay of Rarakit. Page 18. To offer the report thereof to Their High Excellencies. To investigate most carefully that which appears on that matter against the orangkay of Quaus. Page 19. In like manner, what part of the stolen booty fell to Hamba. Confirmed the readmission of the people of Pulau Gisser who had fled some time ago. As well as their reconciliation with the Ceram Laut residents. The orangkay of Pulau Gisser Batie dismissed. Page 20. And reappointed thereto, the native Kobiaij. The same and his subordinates permitted the feudatory possession of the straits of Ceram Laut under the adjacent conditions. Page 21. A certain Ceram Laut resident accused of murdering a Gisser resident, named Mato Kenalata, handed over to the fiscal. Page 22. 16 March. Memorial of the fiscal submitted along with the usual documents charging Hamba. Page 41. Points of accusation against the mentioned Hamba fully proven therewith. Page 43. His release and reinstatement considered very detrimental to the Company's interests. To remove Hamba from his office as Commander of Ceram. 10 December. Contents of the same. Anno 1772. 1773. Anno 1772. 1773.
Dutch transcription
Cerammers. 1773 /6 A:o 1772. „gedaane bekruijssing amstreeks manipas op de Papoen - - „ 16: Maart Inhoud van het door den vendrig feijge gedient Rapport weegens zijne _=o voorsz: rapport aan Hun Hoog Ed=s over te senden - - - - - -„ Duijten Posten. 4:e Ianu: Bouro met nog vier soldaten te versterken - - - - - - - - - - „ 24: 8: _=o Sustenue van het weinige uut om voorsz: post, op nieuw te restabe„ „leeren - - - - - - - - - - - - - - „ 28: besluijt om sulx dan ook voor eerst te execuseeren - - - - - - „. - . . 29: de nieuw post te waijkoessa met nog 4. militaren en een onder Chir: deselve als voldoende aan het oogmerk g'oordeelt - - - - - - - - „ — „ 31:e _=o om nevens verm: redinen het restableeren der voorm: post tot de na„ „dere dispositie Hunner Hoog Ed=s te execuseeren - – – – – - „ 33: – voorsien - - - - - - - - - - - - - - - - „ — P Brieven en Papieren! „ 16: Maart met aanhaeling bij de aparte brief dan het zakelijke daar in vervat - - - „ 44: Cerammers. den 10: xber: Strafwaardig gedrag van den Cerams Command:t Hamba - - - --„ kleenagting door denselven aan den Heer Gouverneur getoont - - - - - „ zijner ongehoorzaemt=t tegens de hem gegevene ordre om met zijn mahoelij aanboord te blijven - - - - - - - - - - - „ Vijandelijke gevolgen daar uijt ontstaan met de Ceramlauers door Hamba aanhetsing - - - - - - - - - - - - „ heijmelijk verborgen geweeren in het vaartuijg van Hamba---„ Een Ionk door hem tegens het Expresse verbod na Balij gesonden. „ — hevige Suspitien dat deel aan de moord van den orangkeeij van Rarakit gehad heeft - - - - - - - - - - - - „ 10: en sullexn op fundament der nevenstaande bewijsen - - - - - - - „ — 9 den 10:e xber: overweging van de nadeligheijd van zijn langer verblijf op Ceram S:r 10 Strafbaar indicien zijner ontrouw omtrent DE: Comp: - - - - - „ 12: Gevoelens hunner Hoog Ed=s weegens het slegt Caracter van Hamba„ - Geconfirmeert sheeren Gouverneurs besluijt Hamba in verzekering herwaarts te brengen en in de boeijen te Secureeren - - - - - „ 14: Het ondersoek van de poincten ten lasten van Hamba den fiscaal te demandeeren„ bijsonder het geen ten dien opzigte tot de moord aan den Regent van door gem: officier van zijne bevinding distinct rapport te laaten dienen„ aangedaene mishandelingen door Hamba aan de Ceramlauers--„ dientweegen almeede ondersoek te laten doen - - - - - - - - -„ resultaat der aangewende moeite om de moordenaers van den orang „kaij van Rarakit in handen te krijgen - - - - - - - - „ Het Rapport daar van Hun Hoog Ed=s aan te bieden - - - - - - -„ 18 het geene daar omtrent ten lasten van den orangkaij van Quaus voorkomt en nauw keurigste ondersoeken - – – – – – – – – „ 19 Inselver voegen wat Hamba van de geroofde buijt is ten deele geworden. . „ — geconfirmeert de readmissie der zeedert eenigen tijd uijtgewekene volkeren van P=lo Gisser _ _ _ _ _ _ - - - - „ — zo mede hunne reconsiliatie met de Ceramlauers - – – - - - - - „ — den orangkaij van P=lo Gisser Batie ontslagen - - - - - - - - - „ 20 en daar toe weder aangesteld, den Inlander Kobiaij - - - - - - „ — denzelven in zijne onderhoorige toegeloten het leen bezit der Straen„ zeekere weegens moord van een Gisserees beschuldigden Ceramlauer in name Mato kenalata in handen van den fiscaal gesteld. . . „ den 16:' Maart addres van den fiscaol nevens de gewoone stukken ten lasten van Hamba ingediend - - - - - - - - - - - - - - „ poincten ten lasten van gem: Hamba daar mede ten vollen be„ „weesen - - - - - - - - - - - - - - „ zijne relaslietie in herstelling als zeer nadeelig voor sComp:s belangens aangemerkt - - - - - - - - - - - -„ Hamba van zijn waardigheijd als Commandant van Ceram den van Ceramlaut - - - - - - - - _ _ _ _ _ _ „ onder naevenstaande Conditien - - - - - - - - - - - - - - - „— Rarakit relatie heeft - - - - - - - - - - - - „. — 177 te dimoveeren. . - - - - - - - - - - - -„ 41 den 10:e Decemb: Inhoud van het Selve A:o 1772. 1773 de . . . . P 21: 22: 43. 1772. -: 8 — 1773. ƒ —
English
Ao 1773. Cerammers Ao 1773. A:o 1772. Cerammers. 16 March: and in connection therewith to send the aforementioned Ceramse Chiefs to Batavia at the disposal of Their High Excellencies, to be banished elsewhere as scoundrels and infamous smugglers. Noted the decease of the adjacent arrested Ceramse Chiefs. The arrested orangkaij of Quaus held innocent of the murder of the orangkaij of Rarakit, and set at liberty together with the orangkaij of Kelliloehoe and Priest of Keffing to go their way. The goods of Hamba, according to the inventory, to be sold, with the exception of his clothes, and the proceeds thereof to serve for the settlement of two Company's slaves borrowed by him and missing muskets. Condemnation and Confiscation 10 December: to have a certain gold armlet of the Radja of Kellimoerij sold for the benefit of the Honourable Company. In like manner a Papuan male slave belonging to the kapala soa of Kellim: 16 March: and the proceeds thereof to serve for the settlement of two Company's slaves borrowed by him and missing muskets. 43 16 43 Expedition Journey. 17 10 December: points relative to the expedition undertaken by the Lord Governor on the south coast of Ceram. The measures taken by the Lord Governor in that regard approved. 10 December: to offer Their High Excellencies the report made of the Lord Governor's actions, with communication by separate letter on the principal matters. Fortifications and Buildings. 15 December: recommended to Bouros Resident the speedy completion of the new post. 10 October: Corporal Iacob Wilders appointed Sergeant and overseer of the work at the new post. December: Report from Bouros Resident Knop concerning the partial completion of the Pagger at waijkoeffa. 22 Ecclesiastical Matters. 17 August: address from the preacher von Eijnburg regarding the disputes that have arisen between his Reverence and D=l Wiltenaar. Request of the first-mentioned Minister to be maintained in his lawful right by this assembly. Remarks of the assembly on these odious historicals. Resolution to demand from the church council all the papers relating thereto. 49 Entries and Write-Offs. 10 December: to write off the same under baggage train and war expenses. 8 January: to have the wages of the murdered Corporal Roeland written off as of the first of this month. However, to let those of the soldiers Helmer and Iansz: continue their course until further news. 30 10 December: Points Relative to the expedition undertaken by the Lord Governor on the South Coast of Ceram. The measures taken by the Lord Governor in that regard approved. Gifts offered to the Lord Governor in order to obtain his freedom. 13 Deliberation on all the aforesaid. Pertaining to the trouble taken by the Lord Governor to obtain Hamba's goods, and among them the Company's muskets furnished to him. Inventory of the goods of the frequently mentioned Hambas. 15 A Papuan Slave of his died in irons. 16 Confirmed the pardon granted by the Lord Governor to the Ceram Lauers upon their shown Submission. 8 January: In like manner to send the account of the Citizen Morel and associates along with the other reports to Their High Excellencies. Also to give the same High Excellencies notice of those occurrences. A:o 1772. 1773 1772. 1772. 2 1773: 173 50 42 A:o 1772. 14 30
Dutch transcription
op Ao: 1773. H JHeremmers Ao 1773. A:o 1772. Cerammers. den 16: maart en met relatie nevens verm: Cerumse Hoofden ter dispositie Humner„ Hoog Ed=s na Batavia te verzenden - - - - - om als deugnieten en befaimde Smokelaars na elders te werden Genoteert het overleijden van nevenstaande g'arresteerde Ceramse den g'arresteerden orangkaij van Quaus onschuldig aan de moord van den orangkaij van Rarakit gehouden - - - - - - - - -„ en nevens den orangkaij van Kelliloehoe en Priester van Keffing op vrije voeten gesteld om hunnes weegs te kunnen gaan - - --„ de Goederen van Hamba volgens inventaris buijten zijne kleederen te laten verkoopen - - - - - - - - - - - - - - - „ en diesprovenue tot voldoening van twee door hem geleende 'sComp=s slaven en 't soek gebragt geweeren te laten strecken./ Condemnatie en Confiscatie „ 10:e xber: zeekere goude armring van den Radja van Kellimoerij te voordeele van DE: Comp: te laaten verkoopen - - - - - - - - - - - „ Inselver voegen een Papoese manslaaf den kapala soa- van Kellim: toebehorende „ „ 16:e maart en dies provenue tot voldoening van twee door hem geleende Comp=s 43 Rlaven 't Soek gebragt geweeren te laten strecken - - - - - - -„ hoofden - - - - gerelegeert - - - - - - - - - - - - - - -„ Expeditie Togt. 17 10 xber poincten relatief tot de door den Heer gouverneur op Ceram zuijd Cust gedane expeditie - - - - - - - - - - - - - - - „ de door den heer Gouverneur daar omtrent gehoudene maat regulen goed „ gekeurd- „ 10: bec: het gedant vertoog van 'sheer gouverneurs verrigtingen hun hoog Ed:s aan te bieden „ onder bedeeling bij aparte brief op den 't voornaemste - - - - - - - - - - „ Fortificatien en Gebouwen. 15: xber: Bouros Resident de spoedige voltooijing der nieuw post gerecomm:t„ „ 10:' 8ber: den Corp=l Iacob Wilders tot Serg:t en opziender over het werk bij de nieuwe post aangesteld - - - - - - – – – – – – - „ Xber: Berigt van Bouros Resident Knop wegens de gedeeltelijk vol„ toijing der Pagger te waijkoeffa - - - - - - - - - - „ -. 22: Sterkelijke Facken! den 17:e Aug:s addres van den predikant von Eijnburg over de gerasene geschil„ „len tusschen zijn Eerw: en D=l Wiltenaar - - - - - . -.„ versoek van eerst gem: Leeraer om in zijn goed regt door deese „ vergadering gemainctineerd te worden. - aanmerkingen der vergadering over deese hatelijke historiaalen„ besluijt om van den kerken raad alle de papieren daar toe be„ „trekking hebbende op te eijsschen - - - - - - - - - „ 49 In en Afschrijvingen. den 10: xber: deselve op trains en oorlogs ongelden afte schrijven - - - - - --„ 8: Janu: met p=mo deser te laten afschrijven de gagien van den vermoorden Corp:l Roeland - - - - - - - - - - . .„ dog die van den Soldaten Helmer en Iansz: tot nadere tijding te laaten Cours houden - - - - - - - - - - - - „ 30 den 10:e xber: Poincten Relatief tot de door den Heer Gouverneur op Ceram Zuijd Cust gedane expeditie. - - - - - - - - - P=l de door den Heer Gouverneur daar omtrend gehoudene maat regu„ „len goed gekeurd - - - - - - - - - - - - - -„ aangebooden giften aan den Heer gouverneur om zijn vrijheijd te deliberatie over al het voorsz: - - - - - - - - - - - - „ aangawende mouite door den Heer Gouverneur ter bemagtiging van Hambas goederen en daar onder d'aan hem ver„ „Strekte Comp=s geweeren - - - - - - - - - - „ Inventaris der goederen van veelgem: Hambas - - - - - - „ 15: Een papoese Slaef van hem in de boeijen overleeden - - - - - - „ 16: Geconfirmeert hen door den Heer Gouverneur aan de Ceram „ Lauers op hunne betoonde Submissie verleend pardon--„ „ 8: Janu: Inselver voegen het relaas van den Burger Morel C: S: nevens de overige berigten hun Hoog Ed=s toesenden - - - - - -„ Mitsg:s Hoog deselve van die voorvallen kennisse te geeven - - - - „ erlangen - - - - - - - - - - - - - - - - „ 13: A:o 1772. 1773 1772. „ 1772. . „ 2 1773: 16: 43 173 „ - .So 42 A:o 1772. 14 30
English
1773. Ecclesiastical Matters. 17th August: Dominee Wiltenaar permitted to submit his interests in writing against the aforementioned petition of his colleague - - - Page 49 Advice obtained from the Secunde regarding this matter - - - - - - - " — Contents of the same - - - - - - - - - - - - " — Statement made on the same by the Governor - - - - " 50. 31st ditto: Second petition of Dominee von Einburg, making known the unwillingness of Dominee Wiltenaar to comply with the political resolution of the 17th August regarding the handing over of certain papers - - " — The same regarded as a notorious act of disobedience - " 51 Resolution to have Dominee Wiltenaar hand over to the Governor during the sitting of the council the papers withheld by his Reverence - - - - - - - - – - - - " — Appearance of the aforementioned minister in the meeting - - - - - - - - " — Excuse brought forward by him regarding this - - - - - - - - - " — Yet the contrary demonstrated by the council - - - - - - " [illegible] Hereupon this minister hands over to the Governor a small booklet and a letter of complaint from Dominee von Eijnburg - - - - - - " 52 1772 The final decision on these odious disputes suspended until a further sitting - - - - - - " – 7th September: Purpose of this convened meeting to reach a final resolution on the disputes between the ministers – – - – - - - - - - " [illegible] Production and reading of all the relative papers listed herewith - - - - - - - - - - - - - - - " — Particular remarks of the council on these disputes - - - - " 54 An accommodation between these ministers judged not very feasible - - - - " 55: A certain accusation by Dominee Wiltenaar against his colleague proven untrue by the testimony of the members of the church council - [illegible] Dominee van Eijnburg accused by his colleague before the Governor of making maps of the Company's posts - - - - - - - - - - " 56 The Governor offers to confirm such with an oath - - - - " 57. And further complains about the arrogance of Dominee Wiltenaar towards his Honor in a certain resolution of the 16th April - - - - - - - " [illegible] As well as his deception regarding the request for his discharge to their High Excellencies - - - - - - - - - - - - - - - - - " — Papuan Pirates. 15th September: Report from Bouro's Resident Knop regarding the departure of the Papuan pirates from the aforementioned island - - - - - - - - - - - - " -. 1. The aforesaid report confirmed by several further ones - - - - - - " . . . 2: 7th October: New reports of the Papuans' outrages in the hinterland of Bouro - - - - - - - - - - - - " [illegible] 4th January: News received from Manipa's resident regarding the arrival of 36 Papuan kora-koras - - - - - - - - - - " 23: Skirmish of those pirates with the people of Toniwara and Tomi - [illegible] To detach Ensign Feijge with a commando thither - " 24: Along with two armed cruising orembaais of Laricque - - - " —: To furnish this officer with an instruction - - - - - " —: 8th ditto: The post at Amblauw overrun by the Papuans - - - - - - - " 25. The postholder Roeland put to death in an execrable manner " —: Extensive account of this event provided by the burgher Morel and Christian native Ioseph Iansz - - - - - - " —: Deliberations on this vexatious case - - - - - - - - - " 27: [illegible] - - - - - - - - - - - - - - - - " [illegible] Ecclesiastical Matters. The 7th September: Further remarks on the improper conduct of the minister Wiltenaar - - - - - - - - - - - - . Page [illegible] Further proof that this minister resorts to untruths in his defense - - - - - - - - - - - - - - - " 58 Resolutions taken regarding these hateful matters - - - - - - - - " [illegible] And that this assembly shall reserve to itself all such arrangements as may serve the well-being of religion - - - - - - - - - - - - - - - " [illegible] Recommendation to both ministers to keep peace and quiet regarding these disputes - - - - - - - - - - - - - " 59 And to take turns every other month as President and Scribe - - " [illegible] Also to avoid everything that could cause new quarrels - - " 60 To send all the papers in original to Batavia for the decision of their High Excellencies - - - - - - - - - - - [illegible] Particular advice of Captain van den Brink - - - - - - - - " [illegible] Anno 1773
Dutch transcription
1773. Kterkelijke Zeecken. 17:e aug:s aan d=o wiltenaar toegestaan zijn belangen teegen het voorm: addres van zijn Collega Schriftelijk temogen inbrengen - - - P=so 49 opgehaeld advis van den Secunde wegens dese zaak - - - - - - - „ — in hout van het zelve - - - - - - - - - - - - „ — gedaene betuijging op het zelve door den Heer Gouverneur - - - - „ 50. „ 31: d=o Tweede addres van d=o von Einburg tekenne geevende d'onwillig„ heijd van d=o Wiltenaar om aan het politicq besluijt van den 17:e aug:s tot de overgaef sommige Papieren te voldoen - - „ — het selve als een notoire des obedientie aangemerkt- „ 51 besluijt om d=o Wiltenaar Staande vergadering de door zijn Eerw: agter gehoudene papieren aan den Heer gouverneur te doen overgeeven - - - - - - - - – - - - „ — verscheijning van gem: Leeraer in vergadering - - - - - - - - „ — verschooning daar omtrent door hem ingebragt - - - - - - - - - „ — dog het Contrarie door de vergadering gedemonstreert - - - - - - „ hier op dien Leeraar een Cartabeltje en een klagt Schrift van d:o von Eijnburg aan den Heer gouverneur overhandigt - - - - - - „ 52 1772 de finaele dispositie over dese odieuse differenten tot een nadere sitting gesurcheerd - - - - - - „ – 7: Sept: oogmerk deeser belegde vergadering tot een finaal besluijt over de ver„ Schillen tusschen de predikanten – – - – - - - - - - „ productie en lecture van alle de daar toe relative papieren hiernevens vermeld - - - - - - - - - - - - - - - „ — bijzonder aanmerkingen der vergadering over dese geschillen - - - - „ 54 een affornatie tusschen die predicanten niet wel doenlijk g'oordeelt - - - - „ 55: zekere beschuldiging van D:s Wiltenaar ten lasten van zijn Collega door het getuijgenis van de Leeden des kerken raads onwaargemaakt„ D=s van Eijnburg door Sijn Collega bij den Heer gouverneur beschuldigt daat kaarten maakten 'sComp:s posten - - - - - - - - - - „ 56 den Heer gouverneur bied sulx een met Eede te bevestigen - - - - „ 57. en doleert verdere over de arrogantie van D:s Wiltenaar omtrent zijn Ed=s in zeekere besluijt van den 16:e april - - - - - - -„ mitsg:s zijn mislijding omtrent het versoek zijner verlossing aan hun hoog Ed=s - - - - - - - - - - - - - - - - - „ — Japoese Roovers. 15: Sept: berigt van Bauros Resident Knop wegens het vertrek der papoese Rovers van gem: Eijland - - - - - - - - - - - - „ -. 1. voorsz: berigt door nog verscheide nadere bevestigt - - - - - - „. . . 2: 7: octob:r nieuw berigten van der Papoen geweldenarijen aan het agter land van Bouro - - - - - - - - - - - - „ 4: Ianu: ontfangene tijding van manipas resident weegens d'aankomst van 36: papoese Corre Corre - - - - - - - - - - „ gestegt van die rovers met het volk van Toniwara en Jomi¬ den vendrig feijge men een Commando derwaarts te detacheeren - „ 24: nevens twee g'armeerde kruijs orembacijen van Laricque - - - „ —: „dien officier met een Instructie te munieeren - - - - - „ —: 8: d=o depost te Amblauw door de Papoen overrompelt - - - - - - - „ 25. den posthouders Roeland op een execrabele wijse om 't leven gebr:t „ —: breedvoerig relaas deser gebeurten is door den burger Morel en Christen inlander Ioseph Ians: verleend - - - - - - „ —: deliberatien over dit facieuse geval - - - - - - - - - „ 27: „ lehoe - - - - - - - - - - - - - - - -„ Kterkelijke Zaaken. den 7:e Sept: verdere aanmerking over de verkeerde handel wijsen van den predikant Wiltenaar - - - - - - - - - - - - . P. a Nadere bewijs dat dien Leeraar in zijn verandwoording zig met onwaer¬ „heeden behelpt - - - - - - - - - - - - - - - „ 58 genoomen besluijten over dese haetelijke zaaken - - - - - - - -„ en dat dese vergadering zal aan Sig behouden alles sodanige Schikkingen als tot welstand van den gods dienst kunnen Strecken - - - - - - - - - - - - - - - „ Recommandatie aan de beide predikanten om zig over dese verschillen en om d'anderen maand de beurte van Praesis en Scriba waar ten eenen vo: „ ook alles wat nieuwe broullergjen zoude kunnen verwekken te vermijden - -„ 60 alle de papieren in originali na Batavia te zinden ter dispositie van Hun bijzonder advis van den Capitain van den Brink - - - - - - - - „ Hoog Ed=s - - - - - - - - - - en rust te houden - - - - - - - - - - - - - „ d3 A:o 17 59 „ 23: -
English
Anno 1773. Papuan Pirates. to in front of the bay of Caijelie. . . . . . . . . Page 30 Sergeant Wilders with his orembaai and crew attacked by the same - - - Page 31 yet with his men overland fortunately escaped the danger - - - - - Page — the plan of the pirates to carry out an attack on Bouro failed - - - - - Page — 31st January: news from Bouro concerning the attack on the post at Waijkoessa by four Papuan kora-koras - - - - - - - - - - Page 32 as well as fourteen days thereafter the second attack with 44 similar vessels - - - - - - - - - - - - - Page 33 Lieutenant Gosseling along with some of the garrison wounded - - . . Page — and by the same the post set on fire by the Papuans abandoned - - - - - Page — 3rd March detailed account provided by Sergeant Van Aerden ransomed from the Papuans concerning the surprise attack on the uncompleted post at Waijkoesta - - - - - - - - - - - - - Page 35 also his experiences after he was carried off by the same - - - - Page 36 from which nations those pirates consisted - - - - - - - - - - - Page — and their threatening expressions to the detriment of the Honorable Company - - - Page 37 To bring the aforesaid account, together with the rest of the papers speaking of the piracies of the Papuans, under the notice of Their High Nobilities - - - - - - - - - - - - Page — 10th January: news received from Bouro concerning the appearance of the Papuans -– – – – – – – Page — left-behind marks of the piracies of that scum - - - - - - - - - Page 43: two proa individuals carried off by them from Latoehoeke - - - Page — no means left untried by that officer to overtake that scum Page 44 which, however, proved fruitless - - - - - - - - - - - Page — Another two men carried off from Noniali, and those pirates crossed over to the corner of Sial - - - - - - - - - - - Page 16th ditto 1772 to be satisfied with the actions of that officer and to present his report to Their High Nobilities - - - - - - - - - Page — Ships and vessels 7th October: to have the Concordia return with ironwood beams - - - - Page — 10th ditto: to write to the said Resident, in case of danger from the early onset of the west winds, to send back the pantjalling the Toesigt along with the Concordia - - - - Page — Ships and Vessels 10th October: and to load both the one and the other with beams - Page — ditto December: to have the pantjalling the Toesigt come hither because of the blowing of the northwest winds - Page — ditto January: Resident Knop requests a pantjalling for protection together with another 4 to 5 good soldiers - – – – – - - - Page 31 to have the pantjalling the Toesigt stationed at a suitable place there as a fire watch – – – – – – – – – – – – – Page 32 to have the pantjalling the Saparoua stationed in the bay of Amahoesoe as a fire watch – – – – – – – – – – – – – – Page 34 Smuggling trade. 10th December: to have the fiscal strictly investigate the evident accusations of plotting with the Cerammers against the dismissed orang kaya of Assaloeloe, Pattij Soma Elee - - - - - - - - - - - - - - Page 20: Anno 1772. Page 22: Page 31: 1772 1773. Anno 1772. Page 5 Tuesday the 15th September Anno 1772. Forenoon at eight o'clock, absent Captain Van den Brink and the Heads of the four Spice Offices, the former owing to indisposition. Taken in the Council of Policy at Amboina in Castle Nieuw Victoria. Copy of Secret Resolutions After the transaction of the ordinary matters described by common resolution of oath, it was communicated to the meeting by the Governor that His Honor, in a letter received four days ago from the Bouro Resident Knop dated the 5th of the current month, among other things has been informed that during the time that the pantjalling De Concordia, dispatched from here on the 29th of July, remained at the backland of Bouro, no Papuan pirates were observed there any longer, but that that scum had already left that island again for more than a month; furthermore, that the commander of the Ternate pantjalling De Cannelboom, which in accordance with what was decided at the secret committee meeting of the 27th of July was planned for cruising the south side of Bouro, raised difficulties about conducting the cruise there because of the poor anchoring ground which is found almost everywhere there and because the south and southeast winds moreover currently make a lee shore in that quarter; from which report of Bouro's Resident Knop concerning the departure of the Papuan pirates from the said island
Dutch transcription
A:o 1773. Supcese Roovers. tot voor de bhacij van Caijelie. . . . . . . . . Po. 30 den serg=t wilders met zijn orembaeij en volk door deselve gattacq - - - „ 31 dog met de zijne overland gelukkig het gevaar ontvlugt - - - - - „ — het voorneemen der roovers om een aanval op Bouro te doen mis„ „ 31:e Ianu: tijding van Bouro wegens het attacquerg der post te waijkoessa door vier papoese Correcorre - - - - - - - - - - „ 32 mitsg=s veertien dagen naderhand de tweede attacque met 44 diergelijke vaartuijgen - - - - - - - - - - - - - „ 33 den Lieut: gosseling met nog eenige van de bezitting gequest - - . . „ — en door deselve de door de papoer in den brand gestokene post ver„ 3: maart omstandig relaas door de van de papoen ingelosten Serg=t van aerden verleenen wegens de overrompeling der onvoltoijde post te waijkoesta - - - - - - - - - - - - - - - „ 35 ook zijn weder vaeren na dat door denselven is weg gevoerd - - - - „ 36 uijt welke volkeren die roovers bestooren - - - - - - - - - - - „ — en hunne bedreijgende uijtdrukkingen ten nadeele van d'E: Comp: - - - „ 37 Het voorsz: relaas nevens de overige van de roverijen der papoen¬ Spreekende papieren onder het oog van Hun hoog Ed:s te den 10: Ianu: ontfangene tijding van Bouro wegens de verscheijning der papoen -– – – – – – – „ — nagelaten tekenen der roverijen van dat gespuijs - - - - - - - - - „ 43: twee prauws persoonen door hem van Latoehoeke nog gevoerd - - - „ — geen middelen door dien officier onbesag gelaten dat gespuijs te agterhalen „ 44 die egter vrugteloos geweest zijn - - - - - - - - - - - „ — Nog twee man Nonialij weg gevoert in die rovers na de hoek van met de verrigtingen van dien officier zig voldaan te houden en desselfs rapport hun hoog Ed=s aan te bieden - - - - - - - - - „ — sial overgestooken – — — — — - - - - - - - „ Scheepen en vaartuijg 7: octob: de Concordia met ijzer hout swalpen terug te doen komen— 10: d=o gem: Resident aan te schrijven ingevalle van gevaar door de spoedige door komst der weste winde de pattjalling de Toesigt nevens de Concordia terug te zenden - - - - Scheepen en Vaartuijgen den 10: octob: en den een zo wel aan den anderen met Swalpen te beladen - „ „ dec: de pattjalling de Toesigt mits het door blaaze der n:t W:t winden herw=ts te doen komen „ Janu: den Resid=t knop versoek om een pattjalling tot beschutting nevens nog 4. a 5. goede zoldaten - – – – – - - - „ 31 de pattjalling de Toesigt aldaar op een bequaame plaats op brand wagt telaten leggen – – – – – – – – – – – – – „ 32 de pattjalling de Saparoua in de bogt van Amahoesoe op brand – – – – – – – – – – – „ 22: wagt te doen leggen – – – – – – – – – – – – – – „ 34 Smokkelhandel. „ 10:e bec: den fiscaal nauwkeurig te doen incureeren na de voorkomende be schuldige van konkelarij met de Cerammers ten lasten van den gedimoveerde orangkaij van assaloeloe Pattij Soma Elee - - - - - - - - - - - - - - „ 20: „lukt laten - - - - - - - - - - - - - - - - - „ — brengen - - - - - - - - - - - - - - - - - - „ — „ 16: d=o 1772 „ „ — „ „ - 1772 „ 31: „ „ 1773. A:o 1772. Pag: 5 knop wegens het vertrek der Papoesche roovers van gem: berigt van Bouros Rtefde Dingsdag den 15:e September A:o 1772. voordemiddag ten Agt uuren absent den Capitain van den Brink, en de Hoofden der vier Specerij Comptoiren, de Eerste door indispositie. Na het verhandelen der ordinaire zaken bij gemeene Reso„ latie van Eeden beschreeven door den Heer Gouverneur aan de vergadering gecommuniceert zijnde dat zijn Ed= bij een over vier dagen ontfangene brief van den Bouros Resident Knop ged=e 5:e Courant onder anderen is verstendigt ge„ worden dat geduurende den tijd dat de op den 29:e: Julij van hier gedepecheerde Pantjalling De Concordia zig aan het Agterland van Bouro onthouden heeft, aldaar geen La„ foesche roovers meer vernoomen zijn, maar dat gespuijs voor meer dan een maand dat Eijland reeds weeder verlae„ „ten hadden; Voorts dat den Gezaghebber van de Per„ „naatse Patjalling de Cannelboom welke ingevolge het g'arresteerde ter Secreete besoigne van den 27:e Julij gepro„ „jecteert is ter bekruijssing van de Zuijdkant van Bouro mits de slegte anker grond, welke men daar meest over al vind en dat de zuijde en zuijd Ooste winden daar en boven aan dien oird tans een lager wal maaken Swaarigheid moveerde om de Bekruijssing aldaar te doen; Uijt„ Genoomen in Rade van Politie te Amboina in't Casteel Nieuw Victoria. Copia Secreete Resolutien „welken Eijland Pag:
English
Wednesday the 7:e October A:o 1772. In the forenoon at nine o'clock, absent the Chiefs of Hila, Saparoua, and Haroeko. Regarding the matter of the cruising on the south and north sides of Bouro, upon the report of the Resident Knop by letter of the 15:th Sept: further confirmed by various verbal reports which His Honour already received about fourteen days ago from several persons returned from Bouro, concerning the aforementioned departure of the Papuans from the hinterland; His Honour wrote to Resident Knop on the 5:th of this month to send back to Manipa the two cruising orembaais of Manipa, which, joined with those of Bouro and Amblau, were to cruise the south and north sides of the first-mentioned island in conformity with the resolution taken at the above-mentioned session of the 27:th July. The assembly concurred therewith, and upon His Honour's further remark by way of preliminary advice, that since there is now reliable information that no more Papuans remain in the hinterland of Bouro and neither are they heard of elsewhere, the cruising could be ceased; all the more so because the time for the departure of the delegated Banda Secunde Seijdelman to that Government with the Ternate patjalling the Canneelboom, likewise projected for that purpose, is rapidly approaching; unless His Honour, for the sake of safety, deemed it expedient to let the patjalling the Concordia, belonging to this Government, remain at Bouro for some time yet with one of the officers and a detachment of the military. This was also deemed advisable by the members, and consequently it was approved and agreed to cease the cruising of the south side of Bouro, and to let the patjalling the Canneelboom proceed on its voyage with the Hon: Seijdelman to Banda in the beginning of October or at the first turn of the monsoon, in order to be dispatched back from there with the variable winds; but on the other hand, it was resolved to let the patjalling the Concordia remain at Bouro for the present and until further orders with Lieutenant Gosseling, a sergeant, a corporal, and twelve common soldiers, in order, joined by some orembaais, to cruise the north side of that island between Lisella and Barra, where most small traders from this main castle are accustomed to sell the goods they bring, and at the same time to keep a watchful eye on Waijkoessa, where the new post is being established, which seems to be a thorn in the side of the Papuans, for the protection of the workfolk laboring there against any attempts that might unexpectedly be undertaken against them anew by that predatory rabble; and on the other hand, to have Ensign Delius, with the remaining non-commissioned officers and privates, return hither aboard the patjalling De Toesigt driven thither, if it is still there, and otherwise by another opportunity. Furthermore, to write anew to Resident Knop and instruct him to make all possible haste with the completion of the above-mentioned post. Thus done and resolved at Amboina in Castle Nieuw Victoria, date as above. Was signed: I: A: V: der Voort, I: A: Devilleneuve, I: A: Schilling, C: f: Treno, and I: H: v: Santen.
Dutch transcription
den 15:' Sept: scheide nadere bevestigt ding na manipa den twee de bekruijssing aan de aan de boon gestaakt met den bandos secunde seijdel voltooijing der nieuw post gere den vendrig Delius en onder herwaards te laten komen ook om de nieuwe post te waij koessa te beveijligen kruijssen tusschen Lisella. en Barrat deselve versterkt van eenige orem ling de Concondia met nev aldaar te laten verblijven welken hoofden voorn: Resident versogt niet de nadere ordre van den Heer Gouverneur gemunieert te mogen worden voorsz: berigt door nog ver En hier op door zijn Ed=s g'avanceert weesende dat op de montelinge Rapporten welke reeds voor Circa veertien da„ „gen van diverse persoonen die van Bouro geretourneert zijn gekreegen heeft, weegens het voorgewaagde vertrek der Papoeen van het agterland den Resident Knop den 5: deser aangeschreeven heeft, om de twee kruijs orembaeijen van Manipa, welke geconjungeert met die van Bouro en Amblauw Conform het g'arresteerde ter bovengem: Sitting van den 27:' Iulij de Zuijd en Noord kant van eerstgem: Eijland moesten bekruijssen, na Manipa terug geconfirmeert de terugten te zenden; zo heeft de vergadering zig daar mede gecon„ op Boero gekruijst heb„ formeert en is op zijn Ed=e verdere remarque bij weege van praeadvis dat nademael men nu zeekere narigt heeft, dat zig aan het agterland van Bouro geen papoen meer onthouden en deselve ook elders niet vernoomen worden men de Bekruijssing zou kunnen staken, te meer de tijd tot het vertrek van den Geligeert Bandas Secun„ de Seijdelman na dat Gouvernement met de tot dat eijnde mede geprojecteerde Ternaatse Patjalling de Canneelboom sterk begind in te Schieten indien gem: zijn Ed=e zeekerheids halven niet dienstig oordeelde de in dit Gouvernement thuijs hoorende Patjalling de Concordia met een der officieren en een gedeelte der militairen nog eenigen tijd op Bouro te laaten; door de Leeden zulx mede raadsaam geoordeelt en mits dien goed gevonden zuijd kant van bouro met de en verstaan de bekruijssinge van de Zuijdkant van Bou Ternaatse patjallimo deCanneel e wel te stoeken mitsg:s de Patjalling de Canneelboom in het begin van october of met de eerste kentering der en deselve in het begin van 8 ber: Mousson met den E: Seijdelman na Banda te „men zijne reijse te laten vervoelaten reijsvorderen, ten einde met de variable winden nog van daar te rug gedepecheert te kunnen worden besprooken zijnde over de Noodzakelijkheid om de bekruij¬ ver moaij van het agtetnis sing aan de Noordkant van Bouro tusschen Lisella en Barra te laten doorstaan, nademael volgens het berigt van den Resident Knop bij brief van den 5:e Woensdag den 7:e October A:o 1772. Voordemiddag ten Neegen uuren absent¬ de Hoofden van Hila, Saparoua en Haroeko; Bouos resdent de pondig Voorts den Resident Knop bij Reiteratie aan te schrijven en te gelasten om met de voltooijing der bovengem: Post alle mogelijke spoed te maken /onderstond:/ Aldus Gedaan en Geresolveert te Amboina In't Casteel Nieuw Victoria dato voorsz: /:was getekend:/ I: A: V: der Voort, I: A: Devilleneuve, I: A: Schilling, C: f: Treno, en I: H: v: Santen; na Ternaten; dog egter de Patjalling de Concordia met den daaren tegen beslooten de pantjal Lieutenant Gosseling een Sergeant, een Corporael en twaelff verm: manschappen voor eerst gemeene Militairen voor eerst en tot nader ordre op Bouro te laten verblijven om g'adjungeert van eenige oremboeijen, de balije, aan de noord kant telaten voor d kant van dat eijland tusschen Lisella en Barra daar de meeste smalle handelaars van dit hoofd Casteel gewoon zijn hunne meede gebragte wharen te verdebiteeren te bekruijssen en met eenen een wakend oog te houden op waijkoessa daar de nieuw Post aangelegd word; die de Papoeen een doorn in het oog Schijnt te weesen, ter beveiliging van het daar aan arbeidende werk volk teegens alle attentaten die onver¬ hoopt teegens deselve door dat Rooff gespuijs op nieuw zou de moogen ondernoomen worden, mitsg:s Jaar en teegen de manschappen met de Toesigt den vendrig Delius met de overige onder officieren en gemeenen per de ginter verdreevene Patjalling De Toesigt zo die zig aldaar nog bevind en anders met een andere gelegendheid herwaards te laten te rug keeren. na 7ber. bende drembaeijen gen 8 nieuwe berigten van der S Papoe ƒ Commandeert