VOC English

Dutch East India Company records, translated and anchored to the scan.

Inventory 3529

Japan · 1,230 pages · 332 segments · open at the Nationaal Archief ↗

NL-HaNA_1.04.02_3529_0887 view scan ↗

English

47 Right Honourable and Respected Sir, What occurred during the past night around half past eleven compels me to inform Your Right Honourable and Respected Self that the picket of Mangassa was attacked by upwards of 30 men who intended to go from outside to inside with provisions; encountering resistance, they threw everything away and took to flight, whereby one of our Europeans, straying too far from his comrades, was pierced with an assegai and fell dead on the spot, with no more than one of the enemy having lost his life thereby. At Bisse, the picket also captured some loads of rice in the early evening, as they took to flight at the first shot along the road by which they had come. I remain with deep respect, /below was written:/ Right Honourable and Respected Sir /lower:/ Your Right Honourable and Respected Self's humble and obedient servant /was signed/ I: G: Englert /in the margin/ In the headquarters the 23rd of June 1778. /below was written/ agrees /was signed/ F: B: Godenpijl 49 Translation of a Malay letter written by the King and Nobles of Tambora to the Governor and Council at Macasser. After preliminary compliments, we make known to the Governor and Council that we have duly received the letter from Your Right Honourable and Respected Selves from the hands of our Resident, from which we perceived that Your Right Honourable and Respected Selves are demanding still more men from us; for that reason, and in order to comply with the honoured requisition of Your Right Honourable and Respected Selves, we send herewith to Your Right Honourable and Respected Selves the Djenelie Baramboe and Boemi Gampo with a company of men equipped with eleven firearms, to serve to increase our troops present there. The above-mentioned envoys are now departing thither with two vessels, the first manned with 23 heads, mounted with one rentaka and five muskets, and the second likewise with 23 heads, six muskets, and one rentaka; thus Your Right Honourable and Respected Selves may employ all our aforementioned troops present there as you please wherever it may be necessary. /below was written/ Written in the land of Tambora on the 12th day of the month Rabiel Achier in the year 1192, named Ba. /below was written/ Agrees /was signed/ P. B. Hodenpijl 51 To Major Johan George Englert, commanding the army before Goa. Honourable, Valiant, Discreet Sir! Having expanded the draft, the same is sent herewith for review, and I would gladly hear Your Honour's remarks thereon, as one cannot be too cautious in determining everything precisely beforehand; as 70 to 80 soldiers can be spared from here, arrangements can subsequently be made as to what ought to be detached from the subordinate posts, which must be as many as is ever feasible, of which I also await a specification, and which officers Your Honour deems could best be employed with the main body as well as the rearguard. The arrival of the drummers in the main camp I deem unnecessary, except perhaps only those of Mangassa, as being close by; yet in my judgment, the reveille should not even be beaten. A start must be made at once with the fascines and all diligence applied in order to have as many of them as is ever possible; I have also ordered the chief interpreter to gradually forward to Your Honour a batch of baskets to be filled with earth yonder in order to fill the gabions all the more quickly. I have separated the Madurese from the Sumenepers because they cannot get along; of both, but especially the former who must cover the vanguard, not too many can be brought under arms. I shall determine the time further, meanwhile awaiting the plan together with the aforementioned specification beforehand, and after friendly greetings I remain /below was written/ Your Honour's good friend /was signed/ P: G: van der Voort, /in the margin/ Maccasser in Fort Rotterdam the 24th of June 1778. /below was written/ agrees /was signed/ S: B: Hodenpijl Right Honourable and Respected Sir, From that very respected letter just received, acknowledging the receipt of what was sent this morning; one is busy making fascines, and the work thereof shall be continued as quickly as is ever possible, although no day or place has yet been assigned to me. That Your Right Honourable and Respected Self is pleased to take supervision is extremely agreeable to me, as will also be very welcome to me the officers, of whom one cannot have too many; with all respect I shall await the respected orders, remaining with deep respect, /below was written:/ Right Honourable and Respected Sir /lower:/ Your Right Honourable and Respected Self's humble and obedient servant /was signed/ I: G: Englert, /in the margin:/ In the headquarters the 25th of June 1778. /below was written/ agrees /was signed/ A: B. Ardenpijl 55. To Major Johan George Englert, commanding the army before Goa. Honourable, Valiant, Discreet Sir; The plan having been adjusted according to the remarks, I must nevertheless observe that the making of the fascines cannot be started too early. For all the rest I shall provide, and among other things send another two officers with the soldiers, as well as have the plan returned to Your Honour at the earliest opportunity, after the receipt of which the orders can immediately be issued as far as necessary. Wherewith, after friendly greetings, I remain /below was written/ Your Honour's good friend /was signed/ P: G. van der Voort /in the margin:/ Maccasser in Fort Rotterdam the 25th of June 1778. /was signed/ P. B. Bodenpije 57. Right Honourable and Respected Sir, Through the bearer of this, having understood very well the orders of Your Right Honourable and Respected Self, and everything necessary for the expedition being virtually arranged, I shall also take care that the men selected by me from all the bentings are assembled at the gathering place in due time, and also in all other respects such measures

Dutch transcription

47 Wel Edele groot Agtbaere Seer, Het voorgevallene in de gepas„ seerde nagt omtrent half twaalf uuren noopt mij, uwuwel Ed: groot Agtb: kennisse. te geven, als dat het picquet van Man„ „gassa van ruijm 30:' man die van buij„ ten naar binnen wilden met levens middelen aangedaan wierde, resis„ tentie ontmoetende, wierpen alles wegen zetten het op de vlugt, waar bij een onser Europeesen te ver van zijne makkers afgeraakt, met een assegaij door stoken is en doodt op den plaats nederviel, hebbende niet meer als eene der vijanden het leven daar bij verloren Te Bisse heeft het picquet in den vooravond almeede eenige picolantien rijst agter haalt; dewijlse op den eersten schoot de vlugt namen, langs den weg daarse gekomen waren Jk ben met die p ontzagh, /onderstond:/ wel Edele groot agtbaere Heer /lager/ uw wel Ed: groot Achtb: onderdaenige en gehoorsaeme die„ naar /was geteekend/ I: G: Englert /in margine/ Jn 't hoofd quartier den 23: Junij 1778: /onderstond/ accordeert /was geteekend/ F: B: Godenpijl 49 Translaat Maleijtsche Briefgeschreeven door den Koning en Rijksgroo„ ten van Tambora, Aan den Heer Gouverneuren Raad. tot Macasser Na voorafgaande Complimenten zo make W: den Heer gouverneur en Raad bekend dat w: den brief, van uwel Edele agtb: uijt han„ den van onsen Resident wel ontfangen hebbe, uit dewelke w' ontwaarde dat uwel Edele agtb: nog meerder volk van ons komen te Eijssen; uijt dien hoofde en om aan 't g'Eerd Requisit van uwel Edele agtb: te voldoen, laten w' onder geleijde deeses tot uwel Edele Agtb: over„ gaan, den djenelie Baramboe, en Boemi Gampo met een Compagnie manschap „pen voor zien met Elf p„s geweeren; om - - om te strekken tot vermeerdering van ons aldaar zijnde Troupen d' Bovengem. gezanten vertrekken thans met Twee vaarthuijgen na derwaards, d' eerste be mant met 23. koppen g'monteert met Een Rantach en vijf snaphaanen, en d' Tweede insgelijks men 23 koppen ses sna„ phanen en Een Rantacka, des kunnen uwel Edele agtb alle onse voorn: en aldaar zijnde Troupen na welbeha gen over alwaar het nodig mogte weesen Emploijeeren /onderstond/ Geschreeven op 't Land van Tambora den 12:' dag van de maand Rabiel Achier int Jaar 1192: genaamt Ba. /onderstond/ Accordeert /was getee„ kend/ P„k B:s Hodenpijl 51 Aan den Majoor Johan George Englert, Commandeerende het Leger voor goa. Erntfeste, Manhafte, Discreete! Het ontwerp wat uijt gebreijd hebben de gaat het zelve ter resumtie hier nevens zullen„ de daar op gaarne uw Ed: remarques verstaan, also men niet te omzigtig kan wesen om alles bevorens net te bepalen 70: â 80: militairen hier te missen zullende zijn, kan daar na de schicking gemaakt worden van het geen er van de onderho„ rige posten dient afgestoken, dat zo veel moet zijn als maar immer doen„ lijk is waar van almeede opgave verwag„ te en welke officieren uw Ed vermeend dat dat bij het groote Corps mitsgaders d'arrier guarde best zouden kunnen worden g'emploijeerd d'komst van de tambours in het hoofd leger agt ik onnodig, ten waare alleen die van mangassa„ als na bij zijnde, dog na mijn oordeel zoude de reveille zelfs niet behooren geslagen te worden Met de fachines dient ten eersten begonnen en alle voorvaarentheijt gemaakt te worden. om er zo veel te hebben als maar immer mogelijk is ook hebbe ik den oppertolk gelast uwel Ed. successive te laten toekomen een par„ thij manden ten eijnde ginter met aarde te worden gewult omdaar mede de schans korven des te spoediger voltemaken De Madureese hebbe ik afgezondert van de suma„ nappers om dat z' niet accordeeren kunnen van d' een en ander dog voornamentlijk d'eerste die d' avant guarde moeten deeken, kunnen er niet te veel in de wapenen gebragt worden De tijd sal ik nader bepalen inmiddens dat ik het plan met de voorsch opgave alvoorens te rug verwagte en na vriendelijk groete blijve /onderstond / uw Ed: goede vriend / was / geteekend/ P: G: van der voort, /in margine/ Maccasser in t'tCasteel Rotterdam den 24: Junij 1778: /onder„ stond / accordeert / was geteekend/: S: B: bodenpijl WelEdele grote agtbaire Dur„ Uijt die soo ter stond ontfange„ „ne zeer gerespecteerde ten ontfangst der van deese morgen afgesondene rig„ p. tig ontfangenen men is beezig met facinen te maken, ook zal het werk van dien soo spoedig voortgezet werden als immers mogelijk, hoe wel mij nog geen dag de plaats is Dat uwel Edele groot Acth: Achtb: de zorg op zigt gelieft te nemwen, is mij ten uijteersten aan genaam, gelijk meede mij zeer welle kom zullen wezen de officieren daar men niet te veel kan hebben met alle eerbied zal verwagten de gerespec„ teerde ouders, die met diep ontzag is, /onderstond:/ wel Edele groot Achtbaere Heer / lager /: uwel Edele groot Actb: onderdaenige en gehoorsaemen dienaar was geteekend/ I: G: Englert, /in margi„ ne:/ Jnt hoofd quaertier den 25 Juny 1778. /onderstond/ accordeert /was geteekend/ A: B„s Ardenpijl 55. Aan den Majoor Johan George Englert, Commandeerende het Leger voor gra Erntfeste Manhafte Discreete; Het Kan na de remarques verschikt E zijnde, moet ik als nog aanmerken dat met het maken der fachines. niet te vroeg kan worden begonnen Voor alle het overige zal ik zor„ „gen, en onder anderen nog twee officieren senden met de off Militairen Militairen mitsgaders uw Ed: het plan ten eersten weder doen ge„ worden na welker ontvangen de orders, zo verre nodig op stond kun„ nen worden uijtgegeven waar meede, na vriendelijke groote blijve /onderstond/ uEd: goede vriend /was geteekend/ P: G:s vander voort /in margine:/ Maccasser in 't Casteel Rotterdam den 25: Junij 1778. /was geteekend/ P„k B„s Bodenpije 57. WelEdele groot Agtbaere Deer„ Door brenger de zes de orders. van uw wel Edele groot agtb: zeer wel verstaan en op alles tot de Expeditie nodig soo goed als en onder gebragt zijnde, zal ik meede zorge dragen, dat heb volk uit alle de bentings door mij uijtgezogt en ter behoor„ lijken tijd op den verzoe¬ „melplaats vergader ook in al het overige sodaenige maat regulen

NL-HaNA_1.04.02_3529_0898 view scan ↗

English

regulations will take, so that I hope to give complete satisfaction therewith. While I have the honor to be constantly with the highest esteem and respect, underwritten, Right Honorable and Respected Subordinate Lord, lower, Your Right Honorable and Respected humble and obedient servant, was signed, I: G: Englert, in the margin, In the Headquarters the 26. June 1778, underwritten, agrees, was signed A. B. Hodenpijl. Plan for the execution of an attack on Goa, against Saturday the 27: June 1778: 1. The day before the attack, the Captain of the Artillery will have to ensure that the cannon and mortars at all the Posts are aimed in the best manner to play into Goa for the greatest destruction of the enemy; approximately thirty craftsmen and sailors will be sent from here as reinforcements to better employ the cannon, for distribution among the posts. 2. The signal to begin the cannonade in the morning will be given by the throwing of a bomb and the firing of the ordnance from the headquarters. 3. After the firing of each piece, the same will have to be aimed again, as much as possible and thus with the utmost accuracy, as it was before, unless circumstances require the contrary in order to inflict more damage on the enemy in another way, or to cover oneself against a sortie. 4. Each of the Commanders over the cannon must be instructed to ensure that the cannonade takes place in good order, firing piece by piece, without causing disorder, confusion, or accidents by making unnecessary haste. 5. Upon the signal of three bombs from Malenkerij, the cannonade must cease, to which the Commanders will therefore have to pay close attention. With this understanding, however, that since this is solely intended to prevent above all that our own troops are not damaged when the cannon remain aimed as was ordered, cannonading in another direction as mentioned under article 3 may nevertheless take place. 6. All the officers or Commanders of the respective posts will be invited to the headquarters the day before the attack, and each must be informed separately, under recommendation of the utmost secrecy of the enterprise, and of what they will have to observe, consisting of the following: 7. That at night, with the undermentioned men from their subordinate Posts, they must march to Malenkerij as early as possible in all possible silence, so that they can be there before four o'clock, namely: from the Headquarters: 1 ensign 2 sergeants 4 corporals 1 drummer 20 privates Europeans 2 sergeants 8 corporals 30 privates Madurese From Bisse, the commanding sergeant Koning with: 1 sergeant 3 corporals and 18 privates Europeans 1 lieutenant 2 ensigns 4 sergeants 6 corporals and 40 privates Madurese From Caroenrong, the Adjutant Steijnbach, with: 1 sergeant 3 corporals and 18 privates Europeans 2 lieutenants 2 ensigns 5 sergeants 6 corporals and 40 privates Madurese 8. The last-mentioned must march around to the north, but the first-mentioned to the south, and all in the utmost silence. From Tingimaij, Lieutenant Brandes with: 1 sergeant 2 corporals and 14 privates Europeans 2 captains 2 lieutenants 4 ensigns 10 sergeants 15 corporals and 70 privates Sumanappers From Mangassa, Lieutenant van der Stellen with: 2 sergeants 3 corporals 1 tamboor 14 privates Europeans 2 ensigns 4 sergeants 10 corporals and 40 privates Madurese 9. The remainder from Malenkerie who will also march, besides Ensign Lautrop, will consist of: 1 sergeant 3 corporals 1 drummer and 14 privates Europeans 2 captains 4 lieutenants 6 ensigns 12 sergeants 28 corporals and 180 privates Madurese However, beforehand proper orders must nevertheless be given by the Commanders to keep a good watch on their Posts, communicating the plan only then and not earlier to the one who will remain in command; whom they will have to instruct to ensure that the men receive no strong liquor during their absence. 10. The head chief, under the supervision of the bookkeeper Deefhout, interpreter Blij, the burgher Theunisz, and as many others as he can find for the purpose, must without any failure provide at least three hundred natives, both Bimangese, Dompocese, and other foreigners, as well as subjects, at Malenkerij by three o'clock at the latest; all without weapons except krises. To this end, one hundred men from the campong peoples will be sent from here to the army during the night or towards early morning. 11. These will serve to march ahead of and beside the troops with gabions as well as baskets with earth, to fill the gabions with earth immediately partially and further by means of shovels. But a portion of the Madurese will go ahead with the fascines to cover the rampart so that our men over the caltrops

Dutch transcription

regulen zal neemen, dat ik hoope, een volkomen genoegen daar meede te verwek ken. dewijl ik steed/ met de hoogste agting en respect deeze hebbe te zijn /onderstond/ wel Edele groot agtbaere onderdaenig heer /lager / uwel Edele groot agtb„ onderdoenige en gehoorsaemen dienaer /was geteekend/ I: G: Englert, / in mar„ gine/ Jn 't hoofd quartier den 26. Junij 1778 /onderstond/ accordeert /was geteekend A„s B„s Hodenpijl. A Aan tot het doen van een attacque op goa, tegens Staturdag den 27: Junij 1778:— Daags voor d' attacque zal den Capitain der Arthillerij hebben te zorgen dat, het canon ende mortieren op alle de Posten, op de de bestewijse, ge„ „rigt worden om in goa te kunnen speelen tot demeeste afbreuk der vijanden zullende tot ver„ sterking, om het Canon te beter te kunnen ge„ bruijken, Circa dertig ambagtslieden en zee„ vaarende van hier worden gezonden ter verdeeling op de poste Tet seijn om de Canonade in den morgen„ stond te beginnen, sal gegeven worden door het werpen van een boven en het lossen van het geschut uijt het hoofd quartier Na het lossen van ieder stuk sal het zelve 2. 3: zelve zo veel immer mogelijk en dus met d' uijterste naauwkeurigheijd weeder moeten worden gerigt als het bevooreens, ten waare d'omstandigheden het contrarie vereijschten, om de vijanden op een andere wijse meer nadeel te kunnen toebrengen, of om zig zelve tegen een uijt val te decken Een ieder van de Commandanten over het Canon sal moeten gerecommandeerd worden, te zorgen dat de commandanten over het canon sal moeten gerecommandeerd worden, te zorgen dat de Cano„ nade in ordre geschied, stuk voor stuk lossende; zonder door het maeken van onnodige haast, disor„ „dre Confusie of ongelucken ten veroorsaaken Op het seijn van drie bommen van Malenkerij, zal met de Canonade moeten uijtgescheijden wor„ den, waar op de Commantanten dierhalven naauwkeurig zullen moeten letten. onder deesen verstande nogthans dat vermits men hier door alleen bedoeld om voor al te„ komen dat onse eijgen troupen niet bescha„ digt 4: 5. „1 digd worden wanneer het Canon gerigt blijft, zo als g'ordonneerd was, het Cannoneeren bij een andere rigting na hiet vermelde onder articul 3. egter zal mogen geschieden Alle de officieren of Commandanten van de respective posten zullen dags voor d'attac „que in het hoofd quartier g'inviteerden aan een ieder apport, onder recommandatie van d' uijterste secretessen van het voornee„ men kennisse gegeeven moeten worden, en van het geen zy zullen hebben 't observee„ ren, hier in bestaend Dat zij des nagts met de natemeldene manschap pen uijt hunne onderhoorige Posten zo vroeg; in allemo„ gelijke stilte, moeten marcheeren na Malenkerij dat zij er voor vier uuren weesen kunnen na„ mentlijk uijt het Hoofd quartier 1 vaandrig 2 sergeants 4 Corporaals 1 tamboer 20 gemeene Europeesen 2 zergt 7: 8: 2 sergeants 8 Corporaals madureesen 30 gemeenen Van Bisse den Commandeeren de sergeants koning met 1 sergeants 3 Corporaalsen 3 Europeesen 18 gemeenen 1. Lieutenant 2 vaandrigs. madureesen 4: sergeants 6 Corporaals en 40: gemeenen an Caroenrong, den Adjudant Steijnbach, met 1 sergeant 3 Corporaals en) Europeesen 18 gemeenen 1 2 Lieutenants 2 vendrigs. 5 sergeants 6 Corporaals en 40 gemeenen madureesen Moeten 63 Moetende de laaste gemelde benoorden, dog de eerst gemelde bezuijden om marcheeren en alle ind' uytterste stilte Van Tingimaij den Lieutenant Brandes met. 1 sergeant 2 Corporaals en) Europeesen 14: gemeene 2 Capitains. 2 Lieutenants. 4 vendrigs. 15 Corporaals en 10 sergeants Sumanappers. Van Mangassa den Lieutenant van der Stellen met. 2 sergeants 3 Corporaals 14. gemeenen e. 1 tamboer 2 vendrigs. 4 sergeants 10 Corporaals en madureesen 40. gemeenen Europeesen Zullende 70 gemeenen zullende d' overige van malenkerie die meede op marscheeren buijten den vendrig Lautrop bestaand in 1 sergeant 3 Corporaals 1 Tamboer en Europeesen 14: gemeenen 2. Capitains 4 Leeutenants 6 vendrigs. 12: sergeants. 28 Corporaalsen 180. gemeenen Dog alvoorens: sal nogtans door de Com„ mandants behoorlijk ordre moeten gesteld tot het houden van goede wagt op hunne. Posten, onder Communicatie van het voorneemen, als dan en met eer, aan de geene die het Commando zal blijven voeren; dewelke zy zullen moeten recommandeeren te zorgen dat het volk geen sterke drank krijge geduu madureesen rende 65 volgende zouden ee„ gevoegd konnen vaart. als z bijde voer te missen riende hune absentie Den oppertoek zal onder toezigt van de boek„ houder Deefhout, Tolk Blij, de burger Theu„ „nisz en zo veel anderen als hij daar toe vinden kan, ten minsten drie honderd Jnlanders, zo „Bimaneesen, Domponeesen als andere overwalders, mitsgaders onderdaanen, zonder eenige fout, tegen drie uuren uijterlijk, op Malenkerij moe„ ten be zorgen; alle zondere wapenen als kris„ sen zullende des nagts of tegen den vroegen morgen van hier ten dien eijnde hondert man uijt de Campongs volkeren na het leger worden gezonden Deeze zullen dien om voor uijt en nevens iB bij deese ende de troupes te marcheeren met schans korven nige Europeesen mitsgaders manden met aarde, om de schans worden van de zee„ korven ten eersten gedeeltelijk en voorts door stucken inde aan middel van schoppen verder met aarde te vullen zijn Dog een gedeelte van de Madureesen zul„ len voor uijt gaan met de fachines om den wal te decken ten eijnde ons volk over de voet 10: angels 11.

NL-HaNA_1.04.02_3529_0906 view scan ↗

English

thorns and the bushes of buffalo thorn, which latter they must at the same time hack away with parangs. Before the advance takes place, the respective officers, both of the Europeans and the Natives, shall put their men in order, and must announce to all of them in the strictest manner and under threat of the heaviest punishment, that no one may discharge his musket before and until order is given thereto, nor shall he break from his rank, much less disperse from one another, no matter how matters may stand, yea, even not if the enemies should take to flight, seeing that in such case they will be pursued in good order. The advance of the whole train shall take place in the following manner. The commanding sergeant Koning with the vanguard, consisting of 3 sergeants, 6 corporals, and 36 privates, and thus in total 46 heads, who must march in two ranks as much as possible, or at least make as large a front as circumstances will permit, at the same time taking care not only to be promptly covered by the further troops, and especially the Madurese, but also that the gabions along with the further necessary tools are brought forward at the same time in order to be able to place them and have them filled; the privates being obliged, as far as possible, to take hand grenades along with them, so as to throw the same inside as soon as they have sufficiently reached the top of the rampart. 2. Ensign Lautrup with the Captain of the Madurese Soespa Troena, 2 Lieutenants, 4 ensigns, 8 sergeants, and 100 or more privates, but divided into two divisions, each armed for one half with muskets and the other with pikes; one division being brought up by the Captain and the other by a Lieutenant, and covered by a Lieutenant, while a European non-commissioned officer shall be placed on both flanks of each rank to ensure that the men keep closed up; to which end, for better effect, this company shall be closed by Adjutant Steijnbach. 3. This shall be followed by the second company of Madurese, divided as above, and where, besides a sergeant skilled in the Malay language, a European non-commissioned officer shall likewise be placed on the flank of each rank for the reasons stated above; to be brought up by Ensign Lacherwits. 4. Ensign Lacherwits, Lautrup, and Adjutant Steinbag must above all ensure that both companies do not become separated from the vanguard, but march up evenly with the same. 5. The artillerymen and sailors, who are to be supplemented from here with another fifty men, with two field pieces and the hand mortars, all under the command of the Captain of Artillery, who at the same time during the advance shall keep his attention focused on a speedy advance and placement of the cannon, as the circumstances of the location will best permit. 6. The Major with the main body of the Europeans, except the rearguard /of which more hereafter:/ who shall position himself with his men as circumstances will best permit, without forming too large a front with the Europeans, it being better first to ensure the filling of the gabions in order to be able to act from behind them. 7. The two companies of Sumanappers, being brought up by Lieutenant Brandis, each armed and divided as stated here before regarding the two companies of Madurese, having besides a sergeant on the flank of each rank also a non-commissioned officer or soldier to ensure that they close up. 8. The rearguard, consisting of the remaining Europeans, covered by a Lieutenant, who above all must see to it that no one breaks from his rank and especially that the Sumanappers push forward. During or at the same time as the advance from Malenkerij, all the Native troops that remain and can be gathered together must, under the chief interpreter, make an attack from the left side of the gate of Kallong Kallong, as the easiest place to reach the small hill situated there, for which Datou Sedeenring can likewise be requested. When the officers of the Artillery observe that our cannon are playing upon Goa, they must be mindful to direct their pieces in such a manner that the enemies who might flee outside, if not stopped, are at least inflicted all possible damage. When the Major should notice that the enemy begins to lose courage, he may promise a general pardon as far as the preservation of life is concerned; to which end he must keep by him two or three capable persons who understand the Macassar language. The Governor, intending to arrive in the army with a part of his bodyguard and some dragoons towards four o'clock, expecting that everything will then be ready, shall keep himself close at hand during the advance to receive reports and to be able to give orders as required. Besides the two field pieces that are carried along, two three-pounders with the necessary accoutrements and live ammunition shall be kept in reserve beside the battery, to be brought down if necessary and carried onto the rampart, or if occasion should present itself, to bring them in through the gate of Bowang Langiet situated opposite Malenkerij. At Malenkerij, a good quantity of live ammunition for the cannon and solid musket cartridges must be kept in store. /Below stood/ Agrees /was signed/ H. B. Hodenpijl

Dutch transcription

angels en de struijken der buffils doorn kanheen marcheeren, welke laaste zij teffens met parrangs. moeten weg kappen Aol voorens: den opmarsch geschied zullen de. respective officieren zo van d' Europeesen als Jnlanders hun volk in ordre stellen, en alle deselve op het aller scherpste en onder bedrijging 1 vande swaarste straffe, moeten aan zeggen dat niemand zijn geweer losse voor en al eer. daar toe ordre word gegeeven, nog ook uijt zijn gelit zal hebben te wijken, veel min om zig van den anderen te verstrooijen hoedanig de zaeken ook gesteld weesen, Ja zelfs niet wanneer de vijanden de vlugt nee„ men mogten, gemerkt dezelve in zodanig geval in ordre zullen worden vervolgd D' op marsch van den gantschen train zal geschieden in volgender voegen Den Commandeerende sergeant koning met de avant garders bestaande in 3 sergeant 1:2: 19. 67 Sergeants 6: Corporaals en 36 gemeenen en dus in het geheel 46: koppen die zo veel doen„ lijk in twee gelederen in marcheeren of ten ten minsten een zo groot pront maeken moeten als d'omstandigheijd zal toelae„ ten teffens zorgende om niet alleen door de verdere troupen en voornamentlijk de madureesen schielijk gedekt te worden maar ook dat de schans korven met de verdere nodige gereedschappen te gelijk worden aangebragt om ze te kunnen plaatsen en te doen vullen, zullende de gemeenen voor zo verre mogelijk hand-granaaten moeten meede nee„ „men om zodra zij genoegsam de hoogte vanden wal bereikt hebben desel„ ve na binnen te werpen 2 Den vendrig Lautrup met den Ca„ pitain der Madureesen Soespa troe„ na 2: Lieutenants, 4: vendrigs, 8: ser„ geantsen 100: of meer gemeenen dog ver deeld deeld in twee divisien; ieder voor d'eene helft ge„ wapend met snaphaanen ende andere met pie„ ken, zullende d' eene divisie door den Capitain ende andere door een Lieutenant opgevoegden door een Lieutenant gedekt, mitsgaders aan de beide vleugels van ieder gelit een Europeese onder officier geplaatst worden, om te zorgen dat het volk zig gesloten houd om't welke van te beter effect te doen zijn, deese Com„ pagnie zal gesloten worden door den ad„ Judant Steijnbach 3 Hier op zal volgen de tweede Compagnie Madureesen verdeeld als even, en waar bij halven een sergeant de maleijtse taal kundig, insgelijks. op de vleugel van ieder gelit een Europees onder offi„ cier zal worden geplaatst om reeden als boven zullende worden opgevoerd door den vendrig Lacher wits 4 zullende de vendrig Lacherwits Eau„ trup, en den adjudant Steinbag voor al moeten sorgen dat beide Compag=n niet niet gesepareerd racken van de avantguarde, maar gelijk met deselve op marcheeren 5: D' Arthilleresten en zeevaarende die van hier nog met vyftig koppen staan gesuppleert te worden met twee veld stucken ende handmortieren, al„ les onder Commando vanden Capitain der Ar„ thillerij, die teffens op den opmarsch, zijne dat attentie gevestigt zal houden tot een spoedige op voering en plaatsing van het canon, na dat de omstandigheijt van plaats zulks best sal toe„ laten. 6 Den Majoor met het gros der Europeesen, exe„ cept. d'arriere guarde /waar van in't vervolg nader:) den welke zig met de zijne zodanig zal plaatsen als de omstaandigheijd best zal toelaeten, zonder een al te groot front te formeeren met d' Europeesen, beter zijn „de, alvoorens te zorgen voor de vulling der schans korven om van agter de zelve te kunnen ageeren 7 De twee Compagnien Sumanappers op gevoerd wordende door den Lieutenant Bran„ ris 7 1 1 p dis ieder gewapend en verdeeld zo als van de beide Com„ pagnien Madureesen hier vooren is gezegt, keij„ gende behalven Een sergeant op de Vleugel van ieder. gelit meede een onder officierens of soldaat om te zorgen dat z sluijten 8 D'arriere Guarde bestaande uijt d' overige Euro„ peesen gedekt door een Lieutenant, die voor al zal moeten toezien dat niemand uijt zijn gelit wijke en principaal dat de sumanap pers voort rucken onder ofte gelijk met den op maasch van Ma„ lenkerij zullen alle d' Jnlandsche troupen, die er nog overschieten en bij elkander te versa„ melen zijn, onder den oppertolk Een aanval moeten doen vande linker zijde van de poort van kallong kallong, als de gemackelijkste plaats om op het daar leggende bergje te komen, waar toe Dat ou sedeenring insge„ lijks kan worden verzogt wanneer de officieren der Arthillerij ont 15. 14: Waaren waaren dat ons Canon op goa speelde, zullen zij verdagt moeten zin, om hunne stucken zodanig te rigt en dat de vijanden, die nabuij ten mogten vlugten, zo niet tegen gehouden ten minsten alle mogelijke afbreuk gedaan worden Wanneer de Majoor mogte bemerken dat de vijanden de moed begint 't ontzacken zal hij een generaal pardon mogen belooven voor zo verre het behoud van het leven aan gaat; ten welken eijnde hij twee a drie be„ kwaeme subjecten die de Maccassarse taal verstaan zal moeten bij zig houden Den gouverneur met een gedeelte van zijn lijfwagt en eenige dragonders tegens. vier uuren in het Leger zullende komen, in verwagting dat dan alles gereed zal wee„ sen; zal zig daar geduurende den op marsch bij derhand houden, om rap p porten 't ontfangen en ordres te kun„ nen geeven na vereijsch 18. 16 17: Buijten de twee veld stucken die meede worden gevoerd zullen 'er nog twee drie pon„ „ders met het nodige toe behooren en scherp in reserve gehouden worden, ter zijde van de batterij om des nodig te worden afgehtaalden op den wal gevoerd dan wel so daar toe gele„ gentheyd mogte voorkomen, deselve de poort van Bowang Langiet over Malenkerij gelegen Jn tevooren op Malenkerij zal in goede quantiteijt scherp voor het Canon en vaste snaphaans. patroonen in voorraad moeten worden gehouden /onder„ stond / Accordeert /was geteekende/ H=r B„s Hodenpijl 18: 19

NL-HaNA_1.04.02_3529_0913 view scan ↗

English

Right Honorable Sir The Adatouang of Sideenring having come here to me with a request to accept the remaining enemies into submission, such as those of Batang kaloeko and Sandrabonie, the following persons have been qualified to that end in the name of them all and are present at the beach; having promised them mercy for their lives and safe conduct, to have them brought tomorrow morning under the supervision of the chief interpreter to your Right Honorable, in order to deal with them yourself according to your pleasure: Daeng Palinge, Craeng Lappe, the Galarang Daijba, Craeng Dajaming, with all their subordinate galarangs. His Highness of Bone had me asked this morning what he was to do, stating that Deefhout had indeed been with him yesterday, but that he nevertheless did not know what he was to do, letting him know that he should please address himself to your Right Honorable. I am in haste with deep respect, below was written: Right Honorable Sir, lower: your Right Honorable's humble and obedient servant, was signed: J. G. Englert, in the margin: In the Head Quarters the 29 June 1778, below was written: Agrees, was signed: B. B.s Hodenpijl. To the Right Honorable Sir Paulus Godefredus van der Woort, Governor and Director there. Right Honorable Sir! Having seen with emotion from your Right Honorable's highly esteemed letter of the 8 November last the erupted war of the treacherous Macassars, surely an outcome of revenge from the foiled hope of the old princess Arou Palacca regarding the recall of her grandson, the King of Gowa banished to Ceylon, with the loss of the crown from that ancient dynasty, together with the slight success of the Company's arms due to the lack of a sufficient force and the treachery of the Boniers despite their obligation as foremost allies and such sacredly sworn contracts, I nevertheless pray the All-Goodness that it may please Him to bless your Right Honorable's conduct and undertakings much better, and to cause the Company's force, which according to private information has been significantly supported by reinforcements from Java, to triumph over a wicked army that, on account of its sinister conspiracy, has deserved nothing other than to be sacrificed to the sword of vengeance. Meanwhile it was very pleasing to me to learn that no Ceram rovers have been discovered under the jurisdiction of your Right Honorable's government, and that the rulers across the water had undertaken the cruising of their coast against those smugglers known of old, which I hope may be faithfully executed, although I mistrust the people of Bouton in this regard, and suspect them, together with the Balinese, of carrying on the clove trade with the Cerammers, some of whom during the latest clove harvest again ventured to sneak into the clove districts, while the reports also maintained that twelve paduakangs under a chief named Nachoda Tama were expected on Ceram from behind Bouton or Kaijdoepan, whereupon cruises were conducted in vain and none of them were encountered; having also received no information regarding their arrival up to now, and just as little that any vessels of the Cerammers have steered thither, which will have to be revealed further, while the mentioned newly commenced treachery of that smuggling nation and the increased murders and robberies of the Papuans have caused me no less worrisome a time; having for the rest no matter to expand upon further, I commend your Right Honorable, together with the Company's precious interests, to the only safe keeping of God, while after respectful greetings I remain with all esteem, below was written: Right Honorable Sir, lower: your Right Honorable's very ready friend and servant, was signed: B.s van Pleuren, in the margin: Amboina the 18 June Year 1778, below was written: Agrees, was signed: H.s B.s Hodenpijl. Right Honorable Sir, To the Right Honorable Sir Paulus Godefredus van der Voort, Governor and Director there. I answered your Right Honorable's letter of the 30 November of the year 1775 on the 26 October 1776, and at that time sent this letter via Amboina to Macassar with a certain Amboinese nakhoda named Njo Tjanko; since then, in the past month of August, I received from the Resident of Quandang, De Wolf, your Right Honorable's letter of the 24 September 1776, which letter was thus en route rather long, and almost a year. Moreover, I am up to now unaware whether my above-mentioned letter of the 26 October 1776 arrived properly, and it is for that reason that I enclose herewith the duplicate thereof, to which, for the avoidance of prolixity, I shall refer; while in reply to your Right Honorable's recently received letter of the 24 September 1776 I mention that the same was delivered on the 27 February of this year by Daing Masona to the mentioned Resident De Wolf at Quandang, but because navigation between Ternate and the northwest coast of Celebes is very heavily obstructed by the roaming Maguindanaos, the Resident of Manado had no opportunity to send your Right Honorable's letter hither before the month of July; from which it has appeared to me that the said Daing Masona had permission from your Right Honorable to depart for Tontoli together with his son Sapa Saria, in order to have the latter appointed King of Tontoli in his grandfather's place; whereby Daing Masona had also proposed to your Right Honorable to have the post of Bwool re-established by the Company; which establishment he undertook to protect against all incursions of ill-disposed persons if the resignation of the Kingdom of Tontoli to his son

Dutch transcription

7.3 Wel Edele groot Agtbaere Heer Adatouang van Sideenring hier bij mij komende, met verzoek om de overige vijanden soo als die van Batang kaloeko en Sandrabo„ nie in submissie te willen ontfangen, zijnde ten dien eijnde ondervolgende Persoonen uijt haar aller naam gequalificeerd en op shaing present; aan hun lijfs genade en vrijgelei„ de beloofd hebbende, onder toe zig van den oppertolk morgen vroeg naar uw wel„ Edele groot agtb: te doen brengen, om daar meede selfs te handelen naar welbehagen Daeng Palinge, Caaeng Lappe i galarang Daijba, Craeng. Dajaming met alle haa„ „re onderhoorige galarangs. zijn Bonissche Hoogheid heeft mij deese morgen laten vragen, wat hem te doen stond stond, dat Deefhout gisteren wel bij hem waere ge„ weest, maer nogthans niet wist wat hem te doen stond hem latende weeten, dat hij zig bij zijn wel Edele groot Achtb geliefte te addresseeren Jk ben inhaest met die p'ontzagh, /onder, stond:/ wel Edele groot Agtbaere Heer /lager uw wel Edele groot Achtb: onderdaenige en gehoorsaeme Dienaar, /was geteekend, J:n G: Englert, /in margine/ Jn't hoofd Quartier den 29 Iunij 1778:— :/onderstond Accordeert /was geteekend/ B: B:s Hodenpijl 74½ 4: Aan den wel Edelen Agt: Heer Paulus Godefredus van der Woort Gouverneur en Directeur aldaar Wel Edele Agtbaare Heer! Met aandoening uit uwel Edele Agtb: zeer g'agte van den 8 November pass=o gezien heb„ „bende de uitgeberste oorlog der troouweloose Maccassaaren, seeker een voortgesprote wraak uit de vereijdelde hoop van de ou„ „de vorstinne Arou Palacca in 't rappel van haar klein zoon den na Ceijlon verbannen goas koning met 't gemis van de kroon uit dat dat oude stamhuis, mitsgaders het ge„ „ring succes van 's Comp:s wapene mits gebrek van een toerijk ende magt ende ontrouw der Boniers in weerwil haa„ rer verpligting als eerste bondgenooten en zo heijlig beswooreng Contracten, bid„ de ik nogtans de Algoedheid dat het hem behaage uwel Edele Agtb: beleijd en onder„ neeminge meer beeter te zeegenen, en 's Comp:s magt die naar de particuliere Informatien door secours van Iava merkelijk ondersteund is. te doen truumpheeren over een snoode leeger schaar die over haar heilloose samenswee„ „ring niet anders verdient hebben dan aan het wraak swaard op geoffert te worden. In middens 't mij zeer aangenaam is geweest te te verneemen dat er geene Cerams swer„ „vers onder 't ressort van uwel Edele Agtb: gouvernement ontoekt zijn, in de overwalsche vorsten de bekruijssing haarer Custe teegens die van ouds be„ kende smockelaars aangenomen hadde, dat verhoope getrouwelijk g'executeerd mag worden, schoon ik de Bouthouders daar omtrend mistrouwe, en de zelve met de Baleijers suspecteere monshandel te drijven met den Ceramer, eenige derzelve onder den Iongste Nagel insaam weeder onderstaan hebbende de Nagel Districten te bekruijpen, ter wijl de berigten meede gewild hebbe dat er op Ceram twaalf Paduakangs onder een hoofd genaamt Nachoda Tama van agter Bouton of kaijdoepan verwagt wierden, waar waar op vrugteloos gekruijst en geene derzelve ontmoet zijn geworden; hebbende ook tot hier tot hier toe van haar aankomst geen narigt beko„ „men, en even min dat van de Cerammers eenige vaartuijgen naar derwaards zijn gestevend dat zig nader zal moeten ontdekken, intussen mij, ge„ ƒ. melde weeder nieuw aangevangene ontrouw dier sluijksieke Natie en de toegenomene Moorden Rove„ „rijen der Papoen geen minder sorgelijke tijd heeft ver„ „schaft, voor het overige geene stoffe hebbende verder uit te breide, beveele uw wel Edele Agtbaare beneeven s: Comp: dierbaare belangens in de alleen veilige hoede Godes, terwijl ik naar respectieuse groete met alle agting blijve /:onderstond:/ wel Edele Agtbare Heer / Lager/ uw wel Edele Agtb seer paraten vriend en dienaar /was geteekend:/ B:s van Pleuren /:in margine:/ Amboina den 18 Iunij A=o 1778 /:onderstond:/ ac„ „cordeert /:was geteekend:/. h:s B=s hodenpijl Wel Edele Agtbaare Heer, Aan den wel Edelen Agtb: Heer Paulus Groofredus vander Voort Gouverneur en Directeur aldaar Ik hebbe uwel Ede Agtbares brief van den 30 November des Jaars. 1775. beantwoord op den 26: october 1776. en dezen brief te dier tijd over Amboina na Maccasser gezonden met zekeren Ambonsen Annachoda, in naame Njo Tjanko: zedert hebbe ik in de gepas„ seerde maand Augustus van Quandangs Resident de wolf ontfangen uwel Edelen Agtb: missive vanden 24: September 1776. welke brief dus vrijlang, en bijkans een Jaar onderweegs is geweest Daar en boven ben ik tot nog toe on„ bewust of boven gemelde mijne brief van den 26: october 1776: wel te regt is gekomen gekomen, en het is daarom dat ik het Duplicaat daar van hier nevens voege, waar aan ik mij ter vermij„ „ding van prolixiteit zal gedragen: terwijl ik tot rescriptie op uwel Edele agtb: Jongst ontfangene brief vanden 24: september 1776: aan haale, dat de zelve op den 27: februarij deses Jaars, door Daingeka„ Tona, aangemelden Resident dewolf op quandang is terhand gestelt, dog de wijl de vaart tusschen Ternaten ende Noordwest Cust van Celebes zeer sterk door de zwervende Mangindanauwers werd gestremd, heeft de resident van Manade geen gele„ gendheit gehad om uwel Ed: agtb: missive voor de maand Julij herwaarts te zenden; waar uit mij gebleeken is dat de genoemde Daing Masona permissie van uwel Ed: agtb: heeft gehad, om benevens zijnen zoon Sapa Saria na Tontoli te vertrekken, ten einde den zelven in zijn groot vadersplaats tot koning van Tontoli te doen benoemen: waar bij Daijing Masona uwel Ed: agtb: mede hadde voorgeslagen om de Post van Bwool door de Comp„s te doen retablisseeren; welk et ablisse„ ment hij aannam om voor alle onder inmin„ „gen van quaadwilligen te beschermen indien de resignatie van het Tontolise rijk aan zijnen zoon

NL-HaNA_1.04.02_3529_0921 view scan ↗

English

77 son, with the consent of the Company, were to take place. Concerning this project, and regarding what is known to me of Daing Masona's further proceedings, I shall mention that the said Daing has not appeared here up to now and in all likelihood will never come hither, notwithstanding that Your Right Honourable has advised him to undertake nothing regarding the resignation of the little Kingdom of Tontoli without my foreknowledge, and to negotiate about this, if feasible, rather in person with me. But instead of acting according to this advice, Daing Masona, after having stayed on Quandang for some time, finally departed with his retinue for Tontoli; to which I also add that it indeed seems that this Daing cannot have given a true disclosure of his aim and intention to the Resident De Wolf, or else that he indeed cannot have been so sincere and well-intentioned as Your Right Honourable suspects. At least De Wolf has written to us by letter of the 23rd of April that three known traitors were found among Masona's shipmates, namely by name Lakasing, Lawawa, and Topaun, which rogues had helped overrun the post Palilla a few years ago, and who, upon their departure from Quandang, had also carried off and abducted some people of Bwool and Limbotto from their gardens. I have the honour to offer Your Right Honourable an extract from the cited letter of the Resident De Wolf, which is drawn up somewhat defectively, but from which Your Right Honourable can nevertheless see that the account which this servant gives of Masona provides no very favourable thoughts of his conduct and intention. And since it is moreover not probable that the same will repair hither to speak with me about the ceding of the Tontoli kingdom, it seems to me, with due deference, that the project to re-establish Bwool must of itself run aground and fall through. Moreover, Your Right Honourable will please know that the Tontoliese are peoples in whom we here place not the least trust, as they overran the Company's post located there a few years ago, and therefore can be considered nothing other than treacherous rebels; so that in my opinion one can never never expect much good from the promises, and much less from the protection, of a Bonian prince who is so closely related to the king of this nation. Herewith one should also call to mind that Their High Mightinesses have applied themselves for some years more than before to reducing many remote posts in this widespread province; just as the residency of Xulla Bessi and the post of Galilla on the island of Halmaheira were broken up two years ago, both for the reduction of the heavy burdens of this government and for other reasons. It is furthermore certain that the rebuilding and restoration of Bwool would again cause great and avoidable costs, while it is meanwhile very uncertain and doubtful whether the gold delivery at that place would answer expectations, and whether the expenses of the construction, the maintenance of the garrison, and other expenditures could indeed be recouped from the profits of this metal. All of which considerations I I have had the honour to submit to Their High Mightinesses in nearly this manner, so that I have reason to suspect whether these our high rulers will not indeed abandon the restoration of the Bwool post, whose decisions regarding this affair we shall, according to all expectations, come to know next year. Meanwhile, I live in hope that Your Right Honourable will not take it amiss that I could not in every respect conform with your opinion on the utility of this re-establishment, in which expectation, with the expression of due respect, I remain, Honourable Sir, Your Right Honourable's very prompt and obedient friend, was signed Paulus Jacob Valkenaar. In the margin: Ternate in the Castle Orange, the 21st of October 1777. Below stood: Agrees. Was signed: I. B. Hodenpijl. 81. To the Right Honourable Sir, Paulus Godofredus van der Voort, Governor and Director there. Right Honourable Sir, On the 26th of July last I received via Amboina Your Right Honourable's esteemed missive of the 30th of November 1775, from which I observed in the first place that for some time no English ships or vessels have appeared at Macassar or in the Strait of Bouton, just as we here this year have also heard nothing particular of this nation or other European strangers. But the north-west coast of Celebes, and in particular the Residency of Manado, has been extraordinarily disturbed this year by the Maguindanao pirates, who visited these coasts in the recently passed month of May with no less than forty armed

Dutch transcription

77 zoon; niet bewilliging van de Comp: quam te geschieden, Wegens dit project, en over't geen mij van Daijng Ma„ sonas verdere verrigtingen bekent is zal ik aanha„ len dat gemelde Daing hier tot nog toe niet is verschee„ nen en denkelijk ook nimmer herwaarts zal komen niet tegenstaande uwel Ed: agtb: hem geraden heeft om omtrent de resignatie van het Rijkje van Pontoli niets buijten mijne voorkennisse te onderneemen, en hier over zoo 't doenlijk was, liever zelfs in persoon met mij te handelen maar in stede van na dezen raadtewerk te gaan, is Daing Masona na eenigen tijd op quan dang vertoeft te hebben, eindelijk met zijn gevolg naar Tontoli vertrokken; waarby ik nog voege; hoe het wel schijnt dat deze Daing geen regte opening van zijn oogmerk en voor„ nemen aanden resident de wolf moet hebben gegeven, dan wel dat hij inderdaad zoo opregt en wel geintentioneert niet moet zijn geweest als. uwel Ed: agtb: vermoedt: ten minsten de wolf heeft ons bij brief van den 23: April geschreeven dat zig drie bekende van verraders onder Ma„ Jonas. scheepsmakkers hadden bevonden, in naame naame Lakasing, Lawawa en Topaun, welke schel„ „men de post Palilla voor weinige Jaren hadden helpen aflopen en die bij hun vertrek van quandang nog eenige Brooleresen en Limbotters uijt hunne teu„ nen hadden geligt en vervoert Jk hebbe de eere Uwel Ed: agtb: een Extract uit de aangehaalde brief van den resident de wolf. aan te beeden, 't geen wel eenigzints gebrekkelijk is opgestelt, dog waar uit uwel Ed: Agtb: even wel kan blijken, dat het verhaal 't geen deze dienaar. van Masona doet, geene zeer favorabele gedagten geeft vande sselfs gedrag en intentie, en dewijl het daar en boven niet waarschijnlijk is dat de zelve zig herwaarts. zal begeven om over de afstand van het Tontotise rijk met mij te spreeken zoo dunkt mij onder welduiding, dat het project oin Bwool te„ restabileeren van zelfs wel in het riet moet lopen en vervallen: daar en boven gelieven uwel Ed: agtb: teweten, dat de Tontoliers. volkeren zijn waar op wij hier het minste vertrouwen niet stellen als die de aldaar gelegene Comp„s Post voor eeni„ ge Jaaren hebben afgelopen, daarom niet anders als voor verraderlijke rebellen kunnen werden gehouden; zoo dat men zig mijne s eragters nooit 9 nooit veel goedts kan voorstellen van de beloften, en veel minder van de bescherming van een bonijs Prins, die zoo na met den koning dezer natie vermaagschapt is. Hier bij dient men zig ook wel te binnen te brengen, dat Hun Hoog Edelheden zig zedert eenige Jaaren meer als bevorens hebben toegelegt om veele afgelegene posten indeze wijd uit gestrekte provintie te reduceeren; gelijk de„ residentie van Xulla Bessiende Post van galilla, op 't eiland Halmaheira nog voor twee Jaren zijn opgebroken, zoo wel tot ver„ mindering vande zwaare lasten de zes gou vernements als om andere redenen. Het is buiten des zeker, dat den opbouw en her„ stelling van Bwool wederom groote en voormy„ delijke kosten zoude veroorzaaken, daar het ondertusschen zeer onzeker en twijffelagtig is of de goud leverantie te dier plaatse wel aande verwagting zoude beantwoorden en of de ongelden vanden op bouw, het onder houd der bezetting, en andere uitgaven wel uit de winsten van dit metaal zouden zijn goed te maken: alle welke considratien ik ik de eere hebbe gehad hun Hoog Edelheeden mede bij na indezer voegen voor te houden, dus ik reden hebbe te vermoeden of deze onse hooge gebieders. niet wel van de herstelling vande Bwoolse Post zullen afzien, welkers dispositien over. deze affaire wij aanstaande Jaar, na alle ge„ dagten, wel te weten zullen krijgen Intusschen leve ik in hoope dat u wel Ed: agtb: niet qualijk zal nemen ik mij in allen deele niet met desselfs gevoelen over het nut dezer restabileering hebbe kunnen Con„ formeeren in welke verwagting ik met betuijging eener verschuldigde eerbied ver„ blijve /onderstond/ wel Edele agtbaere Heer /lager/ uwel Edele Agtbares. zeer bereid„ vaardige en Dienst willege Vriend /was ge„ teekend / Paulus Jacob valkenaar, / in„ margine/ Ternaten in't Casteel orange den 21: october 1777: /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ I: B Hodenpijl 81. Aan Den wel Edelen Agtbaren Deer! Paulus Godofredus van der Voor't Gouverneur en Directeur aldaar Wel Edele Agtbare Heer, Den 26: Julij Jongstleden ontfing ik over Amboi„ na uwel Edele Agtbares g'eerde missive van den 30 November 1775 waar uit ik in de eerste plaats ontwaard hebbe, dat zig zedert eenigen tijd, op macasser, of inde Straat Bouton, geene Engelsche schepen of vaar„ tuijgen hebben laten zien, gelijk wij hier dezen Jaare meede ook niets bij zonders van deze natie, of andere Europeaanse vreemdelingen hebben vernomen, dog de Noord west cust van Celebes, en in zondertheid de Residentie van Manado is dit Jaar ongemeen ontrust geworden door de Magindanauwse zeer„ overs; die deze Custen in de Jongst gepasseerde maand Meij met niet minder als veertig stuk gewapende

NL-HaNA_1.04.02_3529_0926 view scan ↗

English

have attacked with armed pirate vessels, among which some, according to rumors, were manned with 300 heads, by which great superior force these pirates captured the post at Kema, together with the Company's pantjallangs the Sara Maria and the Haasje, which compelled us to dispatch an armada of proportionate strength against these rascals, there being employed for this purpose the ship Schoonzigt present here, with two pantjallangs, and four armed large Ternatean cora-coras, together manned with more than 600 heads, but to our regret this fleet did not encounter the pirates, as they had taken to the open sea shortly before, but according to current rumors, and as appears from some statements received, these pirates intend to return with the breaking of the northern monsoon, to devastate all the residencies and posts on the north coast of Celebes, and subsequently to pay us a visit on Ternate and Tidore as well, of which hostile intention we consider ourselves obliged to give Your Right Honorable the necessary notice. Likewise, it may serve for Your Right Honorable's information, that Their High Mightinesses also informed us this year, that the entire salary 89 salary of the shopkeeper Houque shall henceforth be withheld for the payment of his debts, instead of half of those monthly wages and half of his revenues, and although the payment will certainly follow more slowly in this manner, we nevertheless have good hope that it will go even better with it than we initially thought, both because Your Right Honorable was pleased to be so good as to interest yourself for Houque's guarantors on occurring occasions, and because first the Gorontalo Resident Van de Walle, and subsequently Resident Mol, exerted themselves sufficiently to constrain the Honorable Houque's Gorontalo debtors to payment, which has resulted in his debts as of the sixth instant amounting to no more, according to the Ternate books, than the sum of 1256:10:— rds, as can be perceived more clearly from the enclosed current account; to which I also add, how in the statement of this remaining debt of 1256:10: rds it was maintained that a certain disputed item of 190 reals of gold, being an amount of 1900 rds, must be credited to the Honorable Houque, for otherwise it naturally follows that the remaining debt debt would remain larger: a great dispute having arisen here concerning this item of 190 reals of gold, which were delivered by the Kwandang Resident De Wolff, whether the Honorable Houque, or rather his substitute Van de Walle, wrote off the linens for this purchased gold in the Gorontalo booklets, for which reason the Honorable Houque will do well to give this Government some instruction regarding this, since Van de Walle maintains that this item of 1900 rds must benefit him, and not Houque. With which I declare to remain with all respect, was signed below, Honorable Right Venerable Sir, lower, Your Right Honorable's willing friend and servant, was signed, Paulus Jacobus Valkenaer, in the margin, Ternate in Castle Orange, 26 October 1776, below, Agrees, was signed, S:k B:s Hodenpijl. 85 Extract from a letter written by the Kwandang Resident Gerrit Willem de Wolff, to the Governor and Council of the Moluccas, dated 23 April 1777: This is accompanied by three letters, which were handed to me on the 27th of the past month of February by a certain Bugis, Daeng Mazona; meanwhile, after the lapse of 3 to 4 days, two trusted Buol people warned me that Daeng Mazona had three harmful nakhodas with him, named Lakazing, Lawana, and Topauw, who had helped overrun the post at Palila. Upon this report, on account of the weakness of the militia, I dispatched several Limbotto people, in company with fellow Bugis nakhoda Ponamauw, to the said Daeng, with orders that he, Daeng, must quickly ship those three above-mentioned suspect persons away from here again. In the beginning Daeng objected much to this, and had expressed that he was expressly sent from Makassar to bring all bad people on Buol and Tolitoli to repentance again, especially Bugis, to which smoked phrase having lent no ear, Daeng immediately noticed that his herring would not fry here, had at once reconsidered, so that those three suspect nakhodas mentioned here before were sent back again the following day. In the meantime, three Limbotto priests permitted Daeng Mazona to search for sea cucumbers. As the Daeng's slaves with two proas were searching for sea cucumbers off the Liwas on the island, 7 Maguindanao proas appeared there with whom they had been engaged in combat, with the loss of one Bugis, the parties having retreated. Subsequently, on the 11th and 12th of March last, 18 proas of Maguindanaos sailed past here. In passing, I greeted them with 5 live shots from the 3-pounders, 87 pounders, after which they had lowered the sails and approached the shore again on the furthest island. As proof of faithfulness, Daeng Mazona requested a pass to pursue the Maguindanaos as far as Kaidipang; the Limbotto people, Buol people, and the traders Daeng followed as far as Lubu and returned. On the 26th following, Daeng and retinue returned here again from Kaidipang, and subsequently departed back to Tolitoli with a pass on the 3rd of this month. Among other things, after the Daeng's departure I understood from all the Buol people that the three evil nakhodas mentioned above were at Kaidipang again in

Dutch transcription

gewapende roofvaartuigen hebben overvallen, waaron„ der zommige, volgens de gerugten, met 300 koppen be„ mant zouden zijn geweest, door welke groote over„ magt deze zee schuimers de post te kema, benevens Comp:s Pantjallangs de Sara Maria en het Haasje hebben vercovert, 't geen ons genoodzaakt heeft eene even redige sterke armade op deze schelmen afte zenden, zijnde daar toe g'emploijeert het alhier pre„ sente schip schoon zigt, met twee Pantjallangs, en vier gewapende groote Ternaatse Corria Corras, te zaamen bemaant met ruim 600 koppen, dog deze Vloot heeft de rovers tot ons leedweesen niet aangetroffen, als die kort bevorens het ha ze pad hadden gekozen, Dog volgens de lopende gerugten, en blijkens eenige ingekomene verklaringen zouden deze zee schuimers voornemens zijn met het doorbreeken vande Noorder mousson weerom te komen, alle de Residentien en posten op de Noord Cust van Celebes te verwoesten, en ons vervolgens op Ternaten en Tidor ook een bezoek te komen geven van welk vijandelijk voorneemen wij ons ver„ pligt agter uwel Ed: Agtb: de noodige kennisse te geven vandes gelijk en diene tot uwel Ed: agtbares narigt, dat Hun Hoog Edelheden ons dezen Jaare mede verwittigt hebben, dat de geheele„ Soldij 89 soldij van den winkelier Houque voortaan, tot beta„ linge zijner Schulden ingehouden zal werden in stede van de helft dier maand gelden, en van de helft zijner revenuen en hoewel de beta„ linge op deze manier zekerlijk langzamer volgen, hebben wij dog egter goede hoop dat het daar mede nog beter zal gaan, als wij in het eerste gedagt hadden, zoo wel dewijl uwel Ed: agtb: de goedheid wel gelieft te hebben om zig bij voor„ komende gelegendheeden voor Houques borgen te interesseeren, als vermits dat eerst de gorontaals Resident van de walle; en vervolgens de Resident Mol zig genoeg bevlijtigt hebben om den E Hou„ ques gorontaalse Debiteuren tot betalinge te fonstringeeren, het geen tot gevolg heeft gehad, dat desselfs Schulden op dato de zes niet meer, bij de Ternaatse Boeken, komen te bedragen, als de somma van rd„s 1256:10:— zoo als duijde „lijker ontwaart kan werden bij de inleggende Rekening Courant; waar bij ik nog voege, hoe bij de opgave van deze restant schult van rd„s 1256: 10: gesustineert werd, dat zekere verschil post van 190 realen goud zijnde een bedragen van 1900 rd„s den E: Hou„ queten goede moet werden gebragt, want anders volgt van zelfs dat de restant Schult ƒ Schult groter zoude blijven: zijnde alhier over de zepost van 190: reaalen goud, die door quandangs resident de Wolf zijn gelevert, een groot dispunt geresen of den den E. Houque, dan wel zijn vervangen van de walle de Lijwaten voor dit ingekogte goud bij de gorontaalse Boekjes hebbe afgeschre„ ven, alwaarom den E Houque wel zal doen deze Regeering dient wegens eenige onder„ rigting te geven, dewijl van de walle sustineert dat deze post van 1900: rijsd„s hem, en met Houque, ten goede moet komen Waar meede ik met alle agting betuijge te blijve /onderstond/ wel Edele Agtbaere Heer /lager/ uwel Edele Agtbares Dienst willege Vriend en Dienaar, /was geteekend/ Paulus Iacobus Valkenaer, /in margine/ Ter„ naten in't Casteel orange den 26: october 1776 /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ S:k B„s Hodenpijl, 85 Extract uit een Brief geschreeven door den quan„ dangs Resident gerrit Willem de Wolff, aan den Gou„ verneuren Raad der Moluccos, gedateert den 23:' April 1777: Dezen verzelt drie stuks brieven, die mij op den 27: van de gepasseerde maand Februarij door zeeker boeginees Daeng Mazona is ter handen gesteld; intusschen na verloop van 3. â 4: dagen 1 heeft twee vertrouwde Bwolereesen mijn ge„ waarschuwt dat Daeng Mazona drie schadelijke anakadas bij zig hadden, in naemen Laka„ „zing, Lawana en Topauw, die de Post Palila hadden helpen afloopen op dit berigt heb ik mits zwakheid der Militie verscheide Limbotters in gezelschap van meede boegineesana koda Ponamauw naar gemelde Daeng afgezonden, met last dat hij Daeng die drie boven gemelde verdagte personen, spoedig, weder van hier zal zal moeten afscheepen, in den beginne heeft Daeng daar in veel tegen gehad; en hadde, zig uijt gelaten dat hij expresselijk van Maccasser is â ver„ gezonden om op Bwool en Tontolij alle quaade volk wederom tot bekeringe te brengen, voorna„ melijk boegeneesen, aan welke rokerige spreuk Jels geen gehoor geleent, heeft Daeng ten eersten gemerkt dat zijne haring hier niet gaar zal braeden, hadde zig ter stond beraeden gelijk die drie hier vooren genoemde suspect anakonodas des anderendags weder zijn te rugge„ zonden, ondertusschen heeft drie Limbots Pries„ „ters Daeng Mazona vergunt te mogen tri„ pangs zoeker zoo als des Daengs slaven met twee prauwen voor de Liwas op 't eiland waren tripang zoekende, zijn aldaar 7. Magindanauws prauwen verschijnen met dewelke zylieden ingevegt hadden geweest, met verlies van een boeginees, zijnde parthijen geretireert, vervolgens zijn hier op den 11: en 12: maart Jongstlee den 18 prauwen Magindanauwers voor bij gezeijlt, in't passeeren hebbe ik hen„ lieden met 5: scherpeschooten uijt de 3. ponders 87 ponders begroeten. waar na zijlieden de zeijlen hadden gestreeken, zijn op 't veerste Eiland weder de wal genadert, tot bewijs van getrouwheijd heeft Da„ eng Mazona Een pas verzogt om de Magindanauwers tot op Cau„ dipang toe te vervolgen; de Limbot„ ters, Bwolercesen, en de Dagan„ gers heeft Daing tot op: Loeboeo toe gevolgt en te rug gekomen, op den 26:e daaraan volgende is Daeng. en gevolg weder: van Candipang hier gereverteert, en zijn vervolgens op den 3:e dezer met een pas naar Tontolij te rug vertrokken, onder anderen na des Daeng 's vertrek hebbe ik van alle de Bwolereesen verstaan dat de hier boven gemelde drie Boose anako das zig op Caudipang weder in

NL-HaNA_1.04.02_3529_0932 view scan ↗

English

had joined in Daeng's plot, just as those evildoers, on their way to Bolontiong, had abducted 7 persons of the Bwoolers from their gardens and had carried off three persons of the Limbotters from the sea beach. Below stood: Agrees. Was signed: k: koenes, secretary. In margin: Checked. Signed: I:s Schoe. Below stood: Agrees. Was signed: H:sk B' Hodenpijl. 83 To The Honorable Respected Sir Paulus Godofredus van der Voort, Governor and Director of the Coast of Celebes, etc. etc. Honorable Respected Sir, Pursuant to your Honorable Respected's writing by letter of 19 May, I shall always take as much care as possible that we are at least not attacked in a treacherous manner. When I, Honorable Respected Sir, received report from Bonthain that on 11 April Daeng Pabiela and the Jennang of Bonthain, who on the 8th prior had gone to Jenne Ponto with 400 men to attack the refugee Anron Goeroe Tompo Boloe along with his son, had returned, because the Karaengs of Bonto Tenga and Tonron had promised upon a letter that they, whether dead or alive, in order to gain honor thereby, would deliver both those refugees into the hands of the Company, I flattered myself, Honorable Respected Sir, that they would do so. But because, Honorable Respected Sir, it did not happen, I determined, on the advice of Karaeng Bonthain, who himself requested to go along the better to animate his people, the 27th of April for that purpose. Yet on that same day, news was received at Bonthain, and indeed through the Galarang Ballan of Jenne Ponto, that the runaway chief along with his son had fled to Sandrabonij; for which reason the interpreter as well as the Karaeng and Jennang of Bonthain had strong suspicion that this, as well as on the previous journey when I intended to have him seized from Passerongie Tompoboloe, being his dwelling place, was betrayed by the Turattereans. Daeng Magassing, Honorable Respected Sir, is presently in such circumstances that I do not believe his retinue can amount to six heads; at one time he is a follower of Datoe Lawan, then again of Arou Zeeko, and presently he stays here, so that, Honorable Respected Sir, although he might well mean well with the Company, he could master nothing over Anron Goeroe Tompoboloe and his people. Yet, because he, Honorable Respected Sir, is known as a great villain, it seems best to me not to cast him off, since he could cause much mischief here through instigation. I received, Honorable Respected Sir, on the 12th of this month a letter from Karaeng Gantarang, containing that I must not believe the sayings regarding him and his son, and that Daeng Pagoeli, being the nephew of Jennang Boelecomba, had told him that Daeng Magassing was chased away by the Tomilalang because he had gone to Karaeng Potton, who was then in Goa. Said Karaeng Gantarang, Honorable Respected Sir, says that the Bone Karaeng of Boelecomba had sent a horse with saddle and weapons to Goa, and lastly that the Macassar Karaeng Daeta was in Bone's Boelecomba, though he did not know for what reason. I immediately sent someone, Honorable Respected Sir, to inquire after the truth of the latter, whereupon it appeared that Karaeng Doeta was there along with 5 or 6 men, pretending to have fled from Goa due to lack of provisions. In order, Honorable Respected Sir, to give Karaeng Gantarang somewhat the impression that I placed good trust in him, I had him informed through the soldier C. Mulder that I harbored no ill thoughts toward him, and that I set little store by the sayings of Daeng Magassing, requesting him once more, as the principal Regent, to seek to maintain rest and peace in the country, which he again promised. On the 24th of this month, Honorable Respected Sir, Daeng Pagoeli returned from Macassar, who is to depart for Saleijer in the coming days. Said Daeng, Honorable Respected Sir, related to me that Daeng Manako was allegedly chased away by the King of Bone over the smuggling of rice, which I could well wish as well as expect from Daeng Manaka, who during his presence here has always shown himself in favor of the Company. Yet, however that may be, Honorable Respected Sir, one can clearly and distinctly perceive that everyone here at least outwardly pretends to the name of being faithful to the Company, and that being jealous of one another, they do not fail to accuse one another, whether true or untrue. The emissary, Honorable Respected Sir, as I wrote in the letter of the 18th of this month, whom I sent to Karaeng Lemo Lemo and Daeng Tadoenie, returned the following day, whereupon Daeng Padoenie let me know that I could be assured that, even if all the Saleijerese requested him, he would not go there, as he was already in bad enough repute without that, so that he would never desert the Company. That emissary told me, Honorable Respected Sir, that this Daeng had now recovered again, but because his wife was ill, which the emissary declared to be true, he could not as yet fulfill his promise to come to me, with which statements, Honorable Respected Sir, I must again comfort myself. Karaeng Limo Lemo, Honorable Respected Sir, let me know that no Saleijerese prahus had arrived there yet

Dutch transcription

in Daengs Complot hadden vervoegt gelijk die quaad doenders onderweegs naar Bolontiong 7: stuks Bwo„ lerezen uijt hen thuijnen opge„ ligt, en drie stuks Limbotters. van 't zee Strant hadden ver„ voert. /onderstond/ Accordeert / was„ geteekend/ k: koenes, secret„s /:in mar„ gine: / Nagesien /geteekend/ I:s Schoe /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ H:sk B' Hodenpijl. 83 Paulus Godofredus van der Voort. Gouverneur en Directeur der Custe Celebes & &. Wel Edele Agtbaare Heer olgens uwel Ed: agtb: schrijvens bij brief vanden 19 meij zal ik altoos zoo veel moglijk zorg draagen dat mij ten minsten niet op een verraaderlijke wijze g'attacqueert worden toen ik wel Edele Agtb: heer van Bonthain lij„ ding kreeg als dat op den 11 april Daeng Pabiela en Jennang: Bonthain die op den 8„ te vooren met 400 man na Jenne Ponto geweest waaren, om d' uijtgeweekene Anron goeroe Tompo boloe be„ nevens zijn zoon te attacqueeren, terug gekomen was ren, om reeden d' Craengs Bonto Tenga en Tonron op Suratta belooft hadden die beide uijtgeweeken i't Aan Den wel Edele Agtbaare Heer zij S zij leevendig of dood om daar meede eer in te leggen in handen der Comp te zullen beveren, flatteerderk mij wel Edele Agtb: heer, dat zij zulks zouden doen dog om reeden wel Edele agtb: heer 't niet geschiede heb ik op aanraaden van Craeng Bonthain die zelvs ver„ zogt om meede te gaan om zijn volk des te beeter te annmeeren, den 27:e april daar toe bepaalt, dog op dien zelfde dag kreeg men op Bonthain tijding en dat wel door galarrang Ballan van Jenne Ponto als dat 't uijt geweekene hoofd benevens zijn zoon na Sandra bonij gevlugt waaren; om welke reeden zoo wel d' tolk als Craeng en Jennang Bonthain heevige Suspicie hadden dat zulks zoo wel als de voorige reise toen ik van voorneemens was om hem van Passerongie Tompoboloe zijnde zijn woonplaats op te laaten ligten door de Turattereesen verklikt was. Daeng Magassing wel Edele Agtb: hier is thans in een omstandigheid dat ik niet geloof dat zijn gevolg ses koppen kan uijtmaaken, dan is hij een bijlopen van Datoe Lawan, dan weeder van Arou Zeeko en thans houd hy zig alhier op, zoo dat hij wel Edele Agtb: heer schoon hij 't al wel met de Compe meenden A„ron goeroe tompoboloe benevens de zijne niets konde meester worden, dog. om reeden hij wel Edele Agtb heer door een groote Schurk bekent is dunkt mij is 't best om hem niet niet te verstooten dewijl hij alhier door opstooking veel onheil zoude kunnen veroorsaaken ik kreeg wel Ed: Agtb: heer op den 12: deeser een brief van Craeng gantarang, behielsende als dat ik de gezegdens om„ trent hem en zoon niet moost gelooven en dat Daeng Pagoeli zijnde de neef van Jennang Boele Com„ da hem gezegt had als dat Daeng Magassing door de Tomilalang was weggejaagt om reeden hij bij frareng Potton die toen in goa was, gegaan was, gemelde Craeng Gantarang wel Ed: agtb: heer zegt als dat de Bonijse Craeng van Boelecomba een paard met kussen en waapens na goa had gezonden en laastelijk dat de maccassaarse Craeng Daeta op 't Bonijse Boelecomba was, dog dat hij niet wist om wat reeden; ik zond ten eersten ie„ „mand wel Edele Agtb: heer om na de waarheijt van 't laaste te verneemen als wanneer 't bleek dat Craeng. Doeta benevens 5: of 6: man zig aldaar bevond voor gevende door de gebrek aan mond kost van goa gevlugt te zijn om Craeng gantarang wel Edele Agtb: heer eenigzints inde veerbeelding te brengen dat ik een goed vertrouwen op hem stelde liet ik hem door den soldaat CMulder weeten als dat ik geene quaade gedagten op hem had, en dat ik 31 ik mij aan d' gezegdens van daeng magassing weinig liet geleegen leggen, hem nogmaals versoekende als de voornaamste Regent d rusten vreede op 't land zoeken te houden, 't geen hij weeder beloofde op den 24: deeser wel Edele Agtb: heer is Daeng Pagoe„ li van maccasser te rug gekomen die eerst daags. na Saleijer staat te vertrekken gem: Daeng. Wel Edele Agtb: heer verhaalde mij als dat Daeng. Manako over 't Sluijken van rijst door d' koning van Bonij zoude weggejaagt zijn 't geen ik wel wenschte zoo wel als van Daeng manaka konde wagten, welke bij zijn aanweezen alhier zig altoos. voor d' Compagnie getoont heeft. Dog hoe 't zij wel Edele Agtb: heer men kan klaar en duijdelijk bespeuren dat een ieder alhier ten minsten uijtterlijk de naam preetendeert van d Comp getrouw te wee„ zen, en dat zij over malkenderen Jaloers. zijnde niet ingebreeken blijven om 't zij waar of onwaar malkanderen te beschul„ digen D' zendeling welEdele Agtb: heer zoo als. ik bij brief van den 18. deser geschreeven heb die ik na Craeng Lemo Lemo en Daeng 27 Daeng Tadoenie heb gezonden is des anderen daags geretourneert, als wanneer Daeng: Padoe nie mij liet weeten als dat ik verzeekert konde weezen dat hij schoon alle d' Sa„ „leijereesen hem verzogt en daar niet na toe zouden gaan, alzo hij buijten dat genoeg in een quaad blaadse stont, Sa dat hij nimmer d' Compagnie zoude ofvallen die zendeling zeide mij wel Edele Agtbaare heer als dat die Daeng thans weeder herstelt was dog om reeden zijn wijf ziek was 't geen de zendeling verklaarde waar te wee„ zen konde hij aan zijn belofte om bij mij te komen voorals nog niet vol„ doen, met welke gezegdens wel Edele Agtb: heer ik mij weeder moet getroos„ ten: af Craeng Limo Lemo wel Edele Agt„ „baare Heer liet mij weeten als dat er aldaar nog geen Saleije reese prauwen

NL-HaNA_1.04.02_3529_0938 view scan ↗

English

prows had arrived, but if they should arrive, he would make them leave, whether willingly or by force. It was on the 25th of this month, Honorable Respected Sir, when I received news from Bonthain that Daeng Pagolie, coming from Maccasser, had reportedly related there that the old Anron goeroe Tompoboeloe, along with another Craeng whose name is unknown, intended to attack the post of Banthain. However, Daeng Pagoelie, who is still here, I have questioned about this, and he relates that he merely told the interpreter that the Madanrang had informed him that Anron goeroe Tompoboeloe was with Craeng Biladje and that he should be well on his guard, which we shall also do as much as possible. Unable to refrain from informing Your Honorable Respected Sir, I take the liberty for the rest, with all requisite high esteem and respect, to call myself, Honorable Respected Sir, Your Honorable Respected Sir's humble and faithful servant, was signed: Simon Monsieur. In the margin: Boeloecomba in the Company's fortress, 29 June Anno 1778. Below stood: Agrees with original, was signed: H. B. Hodenpijl. To the Right Honorable, Highly Esteemed Sir, Paulus Godofredus vander Voort, Governor and Director of this Coast of Celebes, etc. etc. etc. Right Honorable, Highly Esteemed Sir, The pantjallang De Jonge Frans having arrived here on the 12th of this month, I thereby received Your Right Honorable Esteemed Sir's much respected letter of the 18th of the past month of May, together with a corporal and twelve privates, and that of the 3rd on the 17th of this month. Thus I shall have the honor to serve in response that on the 14th of this month in the morning at half past five o'clock, unexpectedly, an estimated two thousand men appeared about a cannon shot from this fortress, who immediately attacked us. But through the assistance of the former Bonto bango, Daieng Matala, and the grandson of the recently deceased regent of Batang mato named Daeing Mana Jegang, they were put to flight again, having been from the south side the Bontobangors, and from the north side the regents of Gantarang, Opa Opa, Boekit, Mare Mare, and Tanette, who have now retired to their villages, keeping themselves fortified there. So I immediately ordered the publicly mentioned Daeen Matata and Daeeng Manajegang to march against the regent of Opa Opa, to see if I could intimidate them by such maneuvers. As a result, the next day, being the 16th of this month, the mentioned Opa Opa requested access, which being granted, he appeared before me unarmed, testifying that he had come expressly to ask pardon of the Noble Company. To this I answered that such would be granted to everyone who had already made himself guilty, whenever they are prepared to take the oath and to demolish all fortifications that they have already erected in their village. These terms being accepted, the Quran was read to him by the priest and the oath taken in their manner to remain faithful subjects to the Noble Company, and having accomplished this, he took his leave. Following this, the regents of Bonea, Mare Mare, the pongauwa and glarrangs of Boekit—whose latter regent is still disinclined to come along—were treated in the same manner. Barrang Barrang keeps quiet, as does Bonto boeroes, there being only one glarrang and about 30 heads of the last mentioned who have defected to the Bontobangers, along with all the Lacolors, whereby the regent had to abandon his country and went to reside at Ballaboelo. Tanette, also one of the principal instigators of this roguery, who is rich in people, remains obstinate. But since it is known to me that last year with his subjects and some despots he assisted a lawful person for that regency, who is very beloved among the people, he was appointed regent in the name of Your Right Honorable Esteemed Sir, whereupon the Tanetterese immediately went over to him and recognized him as such, abandoning the regent with his wives and children, who is now terrified that it will cost him his life and seeks to flee elsewhere. Thus the Bontobangors and Gantarang remain enemies, who will also not resolve so easily to come ask for pardon, and who now everywhere seek to attack the villages whose peoples assist the Noble Company. Poete bango and Onto remain loyal, as do the Batangmatas, led by the just-mentioned grandson of the deceased regent there, a youth of whom one had no expectations since he is a brother's son of Daeeng Tadonie, but is very hated by him, though beloved among the people. They will probably request him for their regent, who, along with Daeng Matata and two brothers of the regentess of Bonto bango, named Daeng Mangoetoengie and Daeng Mangoenjoengie, who have long been in her disfavor, already came to live under this fortress in the past month with wife and children. There is no doubt that when the mentioned

Dutch transcription

prauwen gekomen waaren, dog zo die mogten komen dat hij 't zij goed of quaad willig die zoude doen verhuijsen. T was op den 25. deeser wel Edele Agtb: heer als wanneer ik tijding van Bonthain kreeg dat Da„ en g. Pagolie van maccasser komende aldaar zoude ver„ haalt hebben als dat de oude Anron goeroe Tompoboeloe benevens nog een Craeng bij naam onbekent van voor neevens zoude weezen om d' Post Banthain te attac„ queeren, dog Daeng Pagoelie die nog alhier is heb ik daar over onderhouden welke verhaalt als dat hij enkel gezegt heeft aan d' tolk dat d' madanrang hem liet weeten als dat Anron goeroe Tompoboeloe bij Craeng Biladje was dat hij wel op zijn hoede mogt weezen 't geen wij ook zo veel mogelijk zullen Niet hebbende kunnende af zijn uwel Edele agtb: heer van kennisse te geven, zoo neeme de vrijheijt voor 't overige met alle vereijschte hoogagting en eerbied mij te noemen /onderstond/ wel Edele Agtb:re Heer /lager/ uwel Edele Agtb:s onderdaanige en Trouwschuldige Dienaar /was geteekend:/ S:n Monsieur /in margine/ Boeloecomba in Comp„s vesting den 29 Junij A:o 1778: /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ H: B: Hodenpijl doen Aan Den wel Edele Gestr: Agtbaeren Heere. Paulus Godofredus vander voort Gouverneur en Directeur deser Custe Celebes & & &: el Edele Gestrenge Agtbaren Deere De Pantjallang De Jonge Frans op den 12:' deser alhier g'arriveerd zijnde, heb, ik daarmee de ontfangen uwel Edele gestrenge agtb: veel geres„ pecteerde van den 18. den gepasseerde maand Meij benevens een Corporaal en twaalf gemeene, en die van den 3: op den 17„e deser, so sal ik d' Eere hebbe daar, op te diene dat op den 14: deser des morgens te half ses uuren onverwagt na gis„ sing tweeduijsent man omtrent een Canon schoot van deese vesting vertronde, die ook ten eerste op ons sijn aangevallen, dog door ad„ sistintie vanden geweesene Bonto bango. Daieng Matala, en de kleijn Soon van den Jongst overledene regent van batang mato genaamt Daeing mana Jegang weder op de vlugt geslage sijnde geweest vande Suijs 95 suijdkant de bontobongors, en van de noordkant de regenten Gantarang opa opa, boekit, mare mare en tanette, dewelke thans na haar negorijen sijn geretireerd, en oldaar Sig versterkt houdende so heb ik ten eerste Publik gem: Daeen matata in daeeng manajegang g'ordonneert tegens de regent van opa opa op te trekken, om te sien of ik door sulke gerugte hun beveest kan maken; gelijk ook des anderen dags of den 16:e deser gem: opa opa acces heeft late versoeken, hem g'accordeert ongewapent bij mij verscheenen, tetuijgen„ „de Expres was gekomen omde Edele Comp: pardon te komen versoeke daar ik op antwoord dat sulks voor een ieder diesig reets schuldig heeft gemaakt sal werde verleend, wan„ neerse bereijd sijn den Ed: afte leggen, mitsgaders alle sterktens die zee reets op haar negorij hebbe op ge„ rigt afte breeken,; welkeen en ander aangenoemen, hem door den Priester den alcoran voorgeleesen en den Eed: op hun wijse afgelegt om D Edele Comp als trouwe onderdanen te sullen blijven, en na„ dus verrigt hebbende, afscheid genomen; sijnde daar opgevolgt de regenten Bonea, mare mare; de pongauwa en glarrangs van Boekit, welkers laaste regent nog ongenege is meede te komen op de„ selve wijse meede behandelt Barrang Barrang. hout sig stil, gelijk ook Bonto boeroes sijnde maar een glarrang en omtrent 30. koppen van laast gem: die bij de bontobangers sijn over„ gegaan 97 gegaan, nevens alle de Lacolors waar door de regent sijn land heeft moete verlaten en op Ballaboelo terwoon begeeven= Tandte meede een van de princepaalste aanleggers van deese schelmsteek, die volk rijks is, blijft hartnekkig, dog dewijl mij bekent is dat hij in Ao pass:o met sijn onderdaen en Eenige dispocten heeft g'assisteert, een wittige persoon tot die regentschap, en seer bemint onder 't volk uytnaam van uwel Edele gestr: agtb: als. regent aangestelt, waar door ook ten eerste de tanettereesen na toe sijn begeven, en hem daar voor erkende, verlatende de regent met sijn vrouwen kinderen, die nu beveest is dat hem verder het leven sal kosten, na elders soeke te vlugten, dus blijft de bonts bangors en gantarang vijand, die ook so gemakkelijk niet sal resolveeren om pardon te kome versoeken, welke bij de thans alomme de negorijen welk volkeren D' Edele Comp:e adsis„ teert, soeke te attacqueeren Poete bango, en onto, blijft getrouw, als mede de batangma tras op gevoer door Even gem: klijn zoon vanden overleedene regent aldaar een Jongeling daar men geen wegting van had de, also hij een broeders soon van Daeeng. Tadonie is, dog bij hem seer gehad, egter bij 't volk bemint, deese den kelijk voor haar regent sal versoeken, dewelke nevens daeng Matata en twee broeders van de regentin van bonto bango, in naam daeng mangoetoen gie en daeng mangoen„ Joengie, die bij haar overlang in ongunst is, reets in't ge„ passeerde maand nevens vrouw en kinderen onder dese vesting is komne woonen, ter twijfele niet wanneer gem

NL-HaNA_1.04.02_3529_0942 view scan ↗

English

aforementioned persons, as they have already shown, remain faithful to the Honourable Company, will be well able to turn back the Saleijer enemies, provided they receive no help from Sandrabonij, of which I am somewhat fearful. With the favourable approval of Your Right Honourable Respectable, I have made a distribution of rice and salt to 400 persons who are assisting the Honourable Company, having already received three lasts of rice from the resident of Boelecomba. Furthermore, I shall employ everything possible to the greatest benefit of the Honourable Company, while hoping that these matters will be favourably approved by Your Right Honourable Respectable, and in the meantime, with all high esteem, I call myself: was signed Right Honourable Respectable Sirs, lower Your Right Honourable Respectable's humble servant was signed Jan Hendrik Voll Junior; in the margin Saleijer in the Honourable Company's fortress the 25th of June 1778. lower Postscript: Right Honourable Respectable Sir, while closing this, the regent of Boekit came to me to request pardon, which I have also granted him after the taking of the oath. was signed Agrees was signed F:k B:l Hodenpijl. 99. The following dignitaries of Sandrabonij who have been with the King of Bonij, namely: Mochamat, brother of Craing Sandrabonij, Craing Taipa called Boere, Craing Bonto Tanga called Manranoeang, Daing Padingin called Limpoe, Glarrang Jene called Padjol!, Glarrang Poa called Kade, and Glarrang Parapa called Tsoma, the emissaries named Ado, Godee and J Kareeng. The King of Bonij having asked them the reason for their arrival, they answered that on behalf of the rulers of the realm of Sandrabonij, they were to make known their fear and apprehension and to request the King, for their well-being, well-being, to intercede with the Honourable Company. Upon this, it was again asked of them by the King on behalf of the realm of Bonij whether they were prepared to comply with what the court of Bonij should demand of them, to which they declared that they had betaken themselves to Bonij for the reason that they had no evil intention, as otherwise they would not have come, and that they were consequently throwing themselves upon the mercy of the Honourable Company and Bonij. was signed Agrees was signed H:k B:r Hodenpijl. 101 Reply to the request made by some dignitaries of Sandrabonij to the King of Bonij and dignitaries, and subsequently presented to the Governor. To the request of those of Sandrabonij, the Company cannot make a declaration, as the same contains nothing of substance. The Company is nevertheless not disinclined to listen to proposals so that a firm and lasting peace may anew be entered into for the future. Should the court be inclined thereto, it will be expected that some of the principal dignitaries, in order to negotiate thereon, come directly to the Governor, Governor, for which they will be given safe conduct, provided they bring proper credentials with them from the court. If the peace should be concluded, the contract must be confirmed and sworn to by the King and all dignitaries. Nevertheless, it is expected that it will be taken into consideration that satisfaction must be given for the injury done to the Company. was signed Agrees was signed H: B. Stodenpije. 103 To the Bookkeeper and Chief Interpreter Gerrit Brugman. Honourable, Pious: Being exceedingly anxious for news regarding the state of affairs and what has already been undertaken to the detriment of the enemies, or what could still be undertaken, and whether any troops from here will be needed for the latter, I expect a report concerning these matters at the very earliest, noting meanwhile for your information that the dignitaries will likely come to me by next Saturday, the 11th of this month, to negotiate the renewal of the peace, concerning which you will easily understand that I shall shall have to govern myself according to the circumstances in which they now find themselves. I have permitted Craeng Anabadsing to return home, whom you would therefore do well to summon to you, and likewise the principal dignitaries of Glissong or Daing Manginbarrii, asking their thoughts on what they perceive should be stipulated for the best of the subjects upon the concluding of a contract with Sandrabonij. With which I remain, was signed your friend was signed I: G: van der Voort, in the margin Macassar in Castle Rotterdam the 7th of July 1778 was signed Agrees was signed H: B: Hodenpijl. 105 Right Honourable Highly Respectable Sir. To the Right Honourable Highly Respectable Sir Paulus Godofredus van der Voort, Governor and Director of this Coast. This serves solely to communicate that all the field redoubts have been withdrawn and that we could be ready by tomorrow afternoon to likewise vacate this encampment, and that the remaining troops, apart from the garrison of Goa and Malenkerij, could also depart from here by tomorrow evening; if it were that good wages were disbursed to them early tomorrow, for which I very humbly humbly solicit, partly on account of the Surgeon Major for the hospital expenses, and partly on account of the collection for the Lutheran Church at Batavia. On the 3rd of this month, the soldier Jasper Jansen Slabber from Zeerooskerken passed away in the hospital, and on the 6th, the soldier Eme Souderij from Chavang, whose leg was shot to pieces in the benting of Bisse. Nothing further having occurred, I have the honour to be with deep reverence and humble respect, was signed Right Honourable Highly Respectable Sir: lower Your Right Honourable Highly Respectable's humble and obedient servant was signed I: G: Englert. in the margin Goa the 7th of July 1778. was signed Agrees was signed H: B: Hodenpijl.

Dutch transcription

gem: personen so als ze reets getoont hebbe bij de Edele Comp„ getrouw blijft, wel instaat sal wesen om de Saleijereese vijanden ofte keeren, wanneer se geen hulp van sandrabonie krijgt daar ik eenig sints voor vreede. Ik hebbe ondergunstig welduijding van uwel„ Edele gestr: agtb: eenige verstrekking van rijst en Sout aan 400. koppen die de Edele Comp=e adsisteert gedaan, hebbende van Boele com„ ba resident reets drie lasten rijst ontvangen Verders. sal ik alles mogelijk is ten meeste nutte van d' Edele Comp aanwenden, ter„ wijl hoope dat het een en ander door uwel„ Edele gestr: agtb: gunstiglijk sal weede goedge„ keurt, en tusschen met alle Hoogagting mij noe„ me: /onderstond/ wel Edele gestrenge Agtbaeren Heere /lager/ uwel Edele gestr: Agtb: onderdae„ „nigen Dienaar /was geteekend/ Jan hendrik voll Junior; /in margine / saleijer in 's Ed: Comps vesting den 25. Junij 1778. /lager/ PS: wel Edele gestr: agtb: Heere onder 't sluijten deeses, is de re„ gent van Boekit bij mij gekomen om par„ „don te versoeken, 't geen hem na het afleggen van den Eed: meede hebbe verleent /onder„ stond / Accordeert /was geteekend/ F:k B„l Hodenpijl. 99. De volgende Rijkes„ grooten, van Sandrabonij die bij den koning van Bonij zijn geweest als Mochamat broeder van Craing Sandra bonij Craing Taipa genaamd Boere Craing Bonto Tanga gen=t Manranoeang Daing Padingin gen=t Limpoe Glarrang Jene gen=t Padjol! glarrang Poa gen=t kade en glarrang Parapa gen=d Tsoma de sendelingen gen=e Ado, godee en J kareeng De koning van Bonij haar afgevraagd heb „bende de rede van hun komst zo hebben zij g'antwoord om uijt naemen vande Bes„ terdiers van het Rijk Sandrabonij, hunne vreese en bedugting te kennen te geeven ende koning te versoeken, ten haeren welweezen Welweezen zig bij d' E. Compagniet interesseeren, Hier op is door den koning uijtnaam van 't Bonijs Rijk aan deselve weeder afge„ vraagd of zij bereid waaren na te komen het geen het Hof van Bonij van haar zoude vorderen waar op zijn verklaard hebben zig bij Bonij te hebben vervoegd ter zaeke zij geen quaad intentie hadden dewijl zij anders niet gekomen zouden weezen mitsga„ ders dat z' over sulx op de genade van d E: Comp: en Bonij waeren koopende /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ H=k B„r Hodenpijl 101 Antwoord op het versoek door eenige Rijksgrooten van Sandrabonij aan den koning van Bonijen Rijks grooten gedaan en vervolgens bij den Gouverneur voor gedragen Op het versoek van die van Sandrabonij kan zig de Compagnie niet verklaeren alzo het zelve niets zaeklijks behelst De Compagnie is egter niet ongenegen om tluijsteren naar voorslagen op voor het vervolg een vaste en bestendige vreede op nieuw zal kunnen worden aange gaan Als het Hof daar toe genegen mogte weesen, zal men afwagten dat eenige de voornaamste Rijksgrooten, om daar over te handelen, direct bij den Gouver„ neur „neur komen, waar toe men hun vrij geleide zal geeven, mits dezelve behoorlijke Creden„ tialen meede brengen van het Hof Als den vreede mogte getroffen worden zal het Contract door den koning en alle grooten gezegt en b'eedigt moeten worden Nogthans verwagt men dat in overweeging zal worden genomen dat 'er voldoening moet gegeeven worden voor het ongelijk de Comp: aangedaan /onderstond / Accordeert /was getee„ kend / H: B. Stodenpije 103 Aan den Boekhouder en oppertolk Gerrit Brugman Eersame, Vrooms: Ingemeen verlangende naartijding wegens de gesteldheijd der zaeken en wat'er reets tot of breuk der vijanden ondernomen is of nog ondernomen zoude kunnen worden, en of tot dit laatste. eenige troupes van hier zullen benodigt wee„ „zen, verwagte ik ten aller Eersten, nopens het een en ander berigt, tot uE. narigt inmid„ „dens noteerende dat de Rijksgrooten denkelyk tegens aanstaande Saturdag den 1' deser bij mij staan te komen om over het vernieuwen van den vreede te hande„ ken waar ombrend uE. ligtelijk zal kunnen begrijpen dat ik mij Sal sal moeten reguleeren na de omstandigheijd waar in zij zig thans bevinden Craeng Anabadsing hebbe ik gepermitteerd nahuijs te keeren, die uE: over sulks wel. zal doen bij zig 't ontbieden en zo meede de voornaamste grooten van Glissong of wel Daing Manginbarrii hunne gedagten afvragende wat zij verneemen dat ten beste van d'onderdaanen zoude dienen bedongen teworden; bij het sluijten van een Contract met Sandrabonij Waermeede blijve /onderstond uE. vriend /was geteekend/ I: G: vander voort, /in mar„ gine:/ Maccasser in 't Casteel Rotterdam den 7: Iulij 1778 /onderstond Accordeert /was geteekend/ H: B: Hodenpijl 105 Wel Edele Groot Agtbaare Heer Aan den wel Edelen groot Agtbaeren Heer Paulus Godofredus van der Voort Gouverneur Directeur dezer Custe Deze alleen zijn dienende ter Commu„ nicatie, als dat alle de veldschansen zijn ingetrokken en dat we tegen morgen middag zouden kunnen klaer komen, om dit Campement almeede te kunnen verlaten de vorige manschap buijten de bezetting van goa en Malenkerij tegens morgen avond van hier almeede zoude konnen vertrekken; was het, datse goede maanden mor„ „gen vroeg verstrekt wierden, waarom ik zeer nedrig nedrig soliciteere, eens deels om den Chirurgijn majoor wegens de Hospitaals guastos en anderen deels, wegens de Collectie voor de Lutersche kerk te Batavia Den 3 dezer is in 't Hospitaal overleeden den soldaat Iasper Jansen Slabber van Zee rooskerken en den 6: den soldaat Eme souderij van Chavang, die inde benting van Bisse het been aanstukken geschoten wierden Verders niets voorgevallen zijnde hebbe ik de eere mediep ontzag en Needrigen res„ pect te zijn, /onderstond/ wel Edele groot Agtbaere Heer : / lager / uw wel Edele groot Agtb: onderdaenige en gehoorsaeme Dienaar /was geteekend/ I: G: Englert in margine / goa den 7. Julij 1778 /onder„ stond / Accordeert /was geteekend/ H: B: Hodenpijl

NL-HaNA_1.04.02_3529_0951 view scan ↗

English

107. A Commanding the Army before Goa To Major Johan George Englert Honorable, Valiant, Discreet Sir, Before I received your letter yesterday toward the evening, I had already given orders to distribute the board money for today and tomorrow, followed by the good months, and thus I could not well make any alteration therein without causing confusion; for which reason the sending up of the soldiers who can be spared will best be able to take place tomorrow afternoon or the morning of the day after tomorrow, and it would thus be agreeable to me if you would postpone your coming hither until tomorrow evening, after first having most strictly recommended the officers to keep the men not only in order, but also not to permit any of the Europeans to go up except several together, so as not to endanger themselves and be murdered on the way, and that they likewise return in the afternoon before sunset. Besides which, written proof will need to be taken from each commanding officer of the muskets, sidearms, and other items that remain under their responsibility. The officer who remains in command of Malankerie shall especially pay heed to the movements of those of Theijng, and by the same a report shall have to be made to me every Monday, as has been the practice hitherto, but exceptionally if something of special importance should occur. Herewith, after friendly greetings, I remain beneath, Your Honor's good friend, was signed, P. G. van der Voort, in the margin, Macassar in Castle Rotterdam, the 8th of July 1778, beneath stood, agrees, was signed, H. B. Hodenpijl. 109. 23 To the Bookkeeper and Chief Interpreter Gerrit Brugman Honorable, Pious Sir, Upon the report brought to me yesterday evening in your name by Carre Manginzoeroe, I must in the first place remark that one ought not to occupy oneself in the least with replying to the rebels or any of their emissaries, but must endeavor to inflict all possible damage upon them. And in the second place, that it can be of little consequence if Your Honor merely confines it to the burning of some villages, although this in itself is well done. Yet the destroying or carrying off of all their vessels elsewhere has supported the chief rebels the most; wherefore Your Honor will have to employ everything possible toward that end, furthermore reporting to me what prospects there are to make yourself master of Sandrabonij itself, in order to be able to raze that nest, in case the enemies should not even be brought to do so in the negotiations. Furthermore, Your Honor is to make closer inquiry whether Craeng Bilasje and Datoe Boesing are not still with the enemies at Sandrabonij, as is believed of the latter, and to secure in custody all the Sumbawanese whom Your Honor can lay hands on. Meanwhile, awaiting as yet with the utmost speed an answer to mine of yesterday, I expect that time will not be wasted needlessly, but that all the aforementioned will be carried out with the utmost zeal. After greetings, I remain beneath, Your Friend, was signed, P. G. van der Voort, in the margin, Macassar in Castle Rotterdam, the 8th of July 1778, beneath stood, agrees, was signed, H. B. Hodenpijl. 111. To the Honorable, Respected Sir Paulus Godofredus van der Voort Governor and Director of this Coast of Celebes, etc. Honorable, Respected Sir, Having received Your Honorable's highly esteemed letter of the 7th of this month with great reverence, this serves in all submission as an answer thereto: that, in the first place, notwithstanding all the pains taken, it was not possible for me to arrive here earlier than the 4th of this month, on account of heavy south-easterly winds, having dropped anchor before the river of Sandrabonij, where an emissary of Craeng Sandrabonij and his mother came on board to me, who with great praying and pleading made known how the Craeng offers his submission to the Honorable Company, reporting at the same time that he had already sent the grandees of the realm together with his own brother to Your Honorable; to which I gave him as an answer that this was all very well, but that I had nevertheless been sent here, along with a ship and three pantjallangs of the Honorable Company, utterly to eradicate the enemies here and to destroy everything. Hereupon I departed thence and went to the river of Tope Java, where, having gone ashore with my men to seek out the enemy, I found very few before me, who took to flight, one of whom was killed. Subsequently, I destroyed the villages of Tope Java, Saloesaloea, Senkaija, Kajang, Bolo, Bangaen, and Saranikang and burned everything, except for some paddy which I distributed among the commanders of the pantjallangs and the men. From there I departed further again to the river of Tjikoang, and immediately betook myself to the villages of Lenkese, Bonto Bado, and Tabakang, where the principal enemy, namely the two sons of the old Tomilalang of Goa, Craeng Mandalle and Craeng Bonto Majannang

Dutch transcription

107. A Commandeerende het Leger. voor goa Aan den Majoor Johan George Englert Erntfeste Manhafte Discreete Voor dat ik uEd: schrijvens dan gisteren, tegen den avond, ontfing reets ordre gesteld hebbende om het kost gelduijl te deelen tegens heden en morgen vervolgens de goede maanden, hebbe ik daar in niet wel verandering kun„ nen maken, sonder Confusie te verwec„ ken; weshalven d' op zending van de mi„ titairen die te missen zyn, morgen namiddag dan wel overmorgen ochterd best zal kunnen geschieden en mij dus aangenaam zijn, dat uEd: zijne komste na herwaarts tot morgen avond uijtstelde, na alvorens d'officieren ten vinstigsten te hebben gerecommandeert het het volk niet alleen in ordre te houden, maar. ook geene der Europeesen toe te staan om op te komen dan met eenige te gelijk, om zig zelven niet ge„ vaar te stellen, en onderwegen vermoord te wor„ den, en dat z' ook zo des namiddags voor sons on„ dergang te rug keeren Buijten het welke van ieder Commandeerende officier zal dienen te worden genomen schrif„ telijk bewijs vande geweeren, wapen als andersints die onder haare verantwoording blijven Op de bewegen van die van Theijng zal insondert heijt door den officier die Malankerie blijft Commandeeren agt geslagen en door den selven alle maandagen rapport aan mij moeten wor„ „den gedaan zo als tot hier toe in gebruijk is ge„ weest dog extra so 'er iets voorvallen mogte van bij sonder belang. aar meede na vriendelijke groote blijve (onder„ stond uE: goede vriend:/ was geteekend/ P:s G: van der voort /in margine:/ Macasser in't Casteel Rotterdam den 8:e Julij 1778 /onderstond/ accor„ deert /was geteekende/ H: B:s Hodenpijl 109 23 Aan den Boekhouder en opperstolk Gerrit Brugman Eersame, vroome. Op het mij gisteren ovond uijt uE: naam gebragte berigt door Carre manginzoeroe, moet ik in d'eerst plaats aanmerken dat men zig met geen antwoorden aan de Rebellen of eenige hunner sendelingen 't gevin„ dient op te houden, maar hun alle mogelijke af„ breuk: moet tragten toe te brengen En in de twede plaats dat zulks van weijnig aanbelang kan zijn als uE: het en kel laat blij„ „ven bij het verbranden van Eenige negorijen Schoon dit op zig zelven wel gedaan is Dog het vernieten of wegneemen van alle E hunnen vaart naar elders der hoofd rebellen het meeste hebben ondersteunt; weshalven uE: daar toe alles wat mogelijk is zal moeten aanwenden, mij daar en boven verder berigtende Wat G Wat apparentieer zij om zig van Sandra bowij selfs meester te maken ten eijnde dat nest te kunnen slegten bij aldien de vijande daar toe zelfs niet te brengen mogten wesen bij de onderhandeling Voorts dien uE: nader en queste te doen of Craeng Bilasje en Datoe Boesing zig als. nog niet bij de vijanden op: Sandrabonij bevin„ den, gelijk van den laasten gelooft word, en alle de Sumbauwaresen die uE. magtig kan worden in verzeekering te neemen. Ondertusschen dat ik als nog ten spoedigsten antwoord op de mijne van gisteren te gemoed ziende verwagte dat den tijd niet nodeloos sal worden ver spilde maar alle het voorschreeven met de uijterste iever vol„ bragt worden, blijve ik na groete /onder„ stond/ uE: Vriend, /was geteekende/ F: G: vander voort /in margine / Maccasser in't Casteel Rotterdam den 8 Julij 1778/ /onderstond/ accordeert /was geteekend/ A. P=s Ardenpijl 111. Aan den Wel Edele Agtbaare Heer Paulus Godofredus vander voort. Gouverneur en Directeur deeser Custe Celebesete Wel Edele Agtbaere Heer Duw wel Edele Agtbaarens hoog g'Eerde missive vanden 7 deeser, met groote eerbied ontfangen hebbende; so dient op de selve in alle onderdaenigheijd ten antwoord: dat voor 't eerst onaangesien alle aangemende moeijte, 't mij niet mo„ „gelijk geweest is, eerder dan den 4: deeser alhier te arrivee„ ren, wegens swaere suijd ooste winde, hebbende voor 't rivier van Sandrabonij 't anker laten vallen, al„ waar een snedeling van Craeng Sandra bonij en desselfs moeder by mij aan boord gekomen is, die met groote bidden en smeeken te kennen gaf, hoe dat de Craeng sijne submissie aande E Compliet aanbieden, teffens meede berigtende; dat denselven ook alreets de Ryksgrooten nevens zijn eijgen broeder aan uw wel Edele Agtb: afgesonden hadde: waarop ik hem ten antwoord gaf, dat zulks wel was, maar dat ik egter hier gesonden was, nevens. Een Schip schip en drie pantjallangs van d' E Comp:e om de vijanden alhier ten eenenmaal uijt te roeijen en alles te vernielen Hier op ben ik daar van daen en nade rivier van tope Java vertrokken, alwaar ik met mijn volk aanland gegaan zijnde, om den vijand op te zoeken, maar seer weijnig voorgevonden heb, die de vlugt genomen hebben, in waar van een gesneuveld is vervolgens heb in de Negorijen tope Java, saloesa„ loea, Sen kaija, kajang, bolo, Bangaen en saranikang vernield en alles verbrand behalven Eenige padij die ik onder de gesag hebbers van de pantjallangs in 't volk. verdeelt heb. daar van doen ben ik weeder verder na de revier van Tjikoang vertrok „ken, en heb mij ten eersten na de nego„ rijen Lenkese, Bonto bado en Tabakang begeeven, alwaar de Principaalste vijand namentlijk de twee soons. van den oud Tomilalang van goa„ Craeng Mandalle en Craeng Bonte Majannang

NL-HaNA_1.04.02_3529_0957 view scan ↗

English

Majannang had thrown up entrenchments, although I did not find them there, as they had already fled toward the mountains. However, some of their people had departed for Poelimbankeeng to the Honorable Company's subjects. Thus I have set fire to these villages, as well as Tjekoanglolebontolanra, Paresangang Boroe, Panganackang, Tjampagaeja, Bontosanging, Iarania, Kaponringang, Kokoa, Mangadoe, and Oedjoengenkalappo, knowing of no enemy here at present except Sandrabonij. In accordance with your Right Honorable and highly respected orders, I summoned Craeng Anabadsieng as well as Daeng Manginbarie to me. It was their sentiment that, upon entering into a new treaty with those of Sandrabonij, one ought to impose severe punishments upon them and reduce them to subjects of the Honorable Company, so that they, along with others, might be tithed annually, because they have been the foremost supporters of the Honorable Company's enemies, both through the supply of provisions and even of ammunition and weapons from all sides. Therefore, they should be punished more severely than the others, so that hereafter, upon any eventual occasion that might arise, they might not fall into the very same thoughts again. The latter mentioned added furthermore that he had learned that Craeng Sandrabonij and his mother had instructed their deputy Daeng Pading that, in order to have peace with the Honorable Company, if the Honorable Company were to demand one part, he should grant four, or that if it were imposed upon them to deliver one or two hundred slaves, he was willing to submit to that. Hoping hereby to have fulfilled the esteemed intentions of your Right Honorable to the best of my ability, I take the humble liberty of subscribing myself with the greatest respect. Was subscribed: Right Honorable Sir. Lower: Your Right Honorable's humble and dutiful servant. Was signed: G: Brugman. In the margin: Tjekoang, the 9th of July 1778. Below: Agrees. Was signed: S:k B:s Godenpijl. To the Bookkeeper and Chief Gerrit Brugman. Honorable, Pious: Regarding what was communicated to me by your writing of the day before yesterday as well done, I order you once again to lose no time or opportunity to inflict all possible damage upon those of Sandrabonij by destroying more of their villages and their vessels wherever they may be found, and to dislodge all those who reside in the villages in the Poelimbankeeng and Glissong districts from there, by striking fear into them that they are about to be attacked. With regard to the grandees of the realm, I must report that, although expected by this morning in accordance with the agreement with the Bone Tomilalang, they have not appeared, which serves as a sign that they do not yet long for peace as much as they pretend, although I also believe that the Bone people are secretly stirring the waters again. However this may be, nothing is more necessary than that one seize the moment to diminish them and, if it were possible, still overcome Sandrabonij. With which I remain, below: Your friend, was signed: P: G: van der Voort. In the margin: Macasser in Castle Rotterdam, the 11th of July 1778. Below: Agrees. Was signed: B:k JF:s Dodenpijl. To the Right Honorable Sir, Right Honorable Sir, Paulus Godofredus van der Voort, Governor and Director of the Coast of Celebes, etc. etc. It was yesterday that the Gallarang of Bira, named Toalbo, came to inform me that Craeng Tanette, deposed by the Resident of Saleijer, was present there with three proas, numbering in total approximately one hundred souls including women and children. They had come there not to use violence against the Company, but merely in the hope that he would be taken under protection. The aforementioned Craeng, Right Honorable Sir, told that Gallarang that he had never intended to act against the Company, but that, having been ordered by the Resident to march against the Bonto Bangors and finding himself not powerful enough to do so, he had fallen into disgrace. Thereupon the Resident appointed another in his place and ordered Daeng Manoensegang to capture his head, about which, as he claims, Right Honorable Sir, he was warned by Daeng Manoensegang himself, who also advised him to move away from there. The son of that regent, Right Honorable Sir, will presumably marry the daughter of Craeng Bira, which Craeng at the beginning of this month requested of me to go to Saleijer to search for some Bira people, but who, on account of illness, departed only a few days ago and whom I expect back daily. According to the statement of Gallarang Bira, Right Honorable Sir, Craeng Tanette was no more intent than the Bonto Bangers and the others on waging war against the Honorable Company, and they never had it in their minds to overrun the post; rather, their hatred was directed solely against the Resident, not only because His Honor had condemned to fines those Saleijer people who had fled from Macasser to their country due to a lack of provisions

Dutch transcription

113 Majannang, bentings op geworpen hadden: hoe. wel ik deselve niet voorgevonden heb, vermits sij sig reets op de vlugt na 't gebergte begeeven hadden zijnde egter Eenige van hun volk na Poelimban keeng bij sE Comp„s onderdaanen vertrokken dus ik deese Negorijen, als meede Tjekoanglole„ bontolanra, pare sangang boroe, panga„ nackang t Jampagaeja, bontosanging, Iarania, kaponringang, kokoa, Mangadoe, oedJoengenka lappo in de brand gestooken heb weetende hier thans van geen vijand behalven Sandrabonij volgens uw wel Edele Agtb: Hoog gerespecteerde ordre hebbe Craeng Anabadsieng so wel als ook Daeng Manginbarie, bij mij laten ontbieden zijnde hun gevoelens, dat met 't aangaan van een nieuw tractaat met die van Sandra „bonij, men diende deselven swaere straf, „fe op te leggen, en zij tot 's E Compagnies on„ derdaenen te reduceeren; ten eijnde deselve Jaarlijks nevens andere konden vertiend werden, om leeden dat zij de voornaamste ondersteund van S E Comps vijanden geweest zijn, so wel door toevoer van proviant als selfs van ammunitie en wapenen van alle kanten, dierhalven sij gevoeliger der andere behoorlijk gestraft te werden, op dat sij naderhand bij al temets oonstaande occasie occasie, niet weer op de eijgenste gedagten, mogten komen te vervallen. Laast genoemde heeft buijten dien nog bij gevoegt, dat hij ver„ nomen hadde, hoe dat Craeng Sandrabonij en desselfs moeder aan haaren gecommitteer„ „den Daeng Pading last gegeeven hadden, dat om vreede met d E Compagnie te mogen hebben, hij, wanneer d' E. Compagnie een part zoude eijsschen, vier zoude bewilligen, of dat indien hun opgelegt wierd, een of twee hondert slaeven te leeveren, hij sig dien gewillig hadde te onderwerpen Hoopende hier door aande g'Eerde Jntentie van uw wel Edele Agtbaeren na mijn best vermogen te hebben voldan, so neem ik de nedrige vrijheid mij met de grootste eerbied te onderteeken. /onderstond:/ wel Edele Agtbaere Heer /lager /. uw wel Edele Agtbaarens ootmoedige en trouw „schuldige dienaar:/ was geteekend/ G: Brug„ man, /in margine Tjekoang den 9 Julij 1778. /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ S:k B:s Godenpijl 115 Aan den Boekhouder en opperstek Gerrit Beugman Eersame Vrome; Het mij bedeelde bij uE: schrijvens van eergisteren voor welgedaan houdende gelaste ik uE nogmals geen tijd of gelegentheijd te versuijmen om die van sondrabonij ver„ „der alle mogelijke afbreuk te doen in het vernielen van meer andere negorijen en hunne vaartuijgen waar die maar te vinden zijn en om alle de sulke die zig op de negorijen in het Poelembankeeng„ se en glissongse onthouden van daar te doen de logeeren door hun een vreese aan te sagen dat zij staan aangelast te worden moetende ik ten op zigte vande Rijksgroten melden dat de selve, Schoon tegen desen morgen, volgens. afspraak 1 afspraak met den bonijs Tomilalang afgewagt niet verschenen zijn, ten blijke dat zij nog niet zo zeer naar vreede ver„ langen als zij voorgeven hoewel ik teffens gelove dat de Boniers daar onder alweder roeijen dan hoe dit zij, is er niets nodiger dan dat men de tijd waarneemt om hun klender te maken en waare het mogelijk als nog sandrabonij te overmeesteren Waarmeede blijve. /onderstond/ uE. vriend was geteekend / P: G: van der voort, / in margine/ Macasser in 't Casteel Rotterdam den 11 Iulij 1778 /:onderstond/ Accordeert /was geteekend/ B:k JF:s Dodenpijl 117 Aan den welEde Agtbaare Deer Wel Edele Agtbaare Heer. Paulus Godofredus van der Voort Gouverneur en Directeur der Custe Celebes &: &: T was op gister dat d' glarrang van Bira Toal b0 genaamd, mij quam Commineceeren als dat de door den Saleijereesen Resident afgezette Craeng Tanette zig aldaar met drie prauwen bevond, zijnde met vrouwen en kinderen in 't geheel Circa hon„ dert koppen sterk, zijnde daar gekomen niet om geweld tegens de Comp„e te gebruijken, maar enkel op hoope dat hij onder bescherming zou„ „de aangenomen worden gem: Craeng Wel Edele Agtbaare Heer, heeft aandie glarrang gezegt dat hij nimmer van voorneemens geweest is om tegens d Comp:e te ageeren maar dat hij door de Resident g'ordonneert zijnde om tegens d' Bonto bangors op te trekken, zig daar toe niet magtig genoeg bevindende in ongunste was ge„ raakt, als wanneer d' Resident een ander in zijn plaats had aangestelt, en aan Daeng Manoe„ segang gelast om zijn kop magtig te worden 't geen hem zoo als hij voorgeeft wel Edele Agtb: Heer door Daen 9 maroejegang zelvs. gewaarschuwt is die hem ook geraaden heeft om van daar te Verhuij sen d' zon van die Regent wel Edele Agtbaare. heer zal na preesumtie met de dogter van fraeng Bira trouwen, welke Craeng mij inden begin„ ne deeser maand verzogt heeft om ter opzoe„ king eeniger biramesen na Saleijer te gaan, dog die door ziekte zeederb eenige dagen eerst vertrokken is en die ik daaglijk te rug verwagt Volgens 't zegger van glarrange Dira wel Edele Agtbaare Heer is Craeng Panette zo min als de Bonto bangers en d'andere van voorneemens geweest om teegens d E Compe te oorlogen, en nimmer in hunne gedagten gehad omde Post afgeloopen, maar enkel zoude hunne haat teegens d'Resident wezen niet alleen om dat zijn Ed: saleijereesen die van mac„ casser door gebreek aan momd kost na hun Land gevlugt waaren in botens had ge„ condemneert

NL-HaNA_1.04.02_3529_0963 view scan ↗

English

119 condemns, but also because His Honour appropriated almost everything for himself, which is said to be the main reason why the Ponto bangors will not surrender, but defend themselves until such time and while commissioners come from macassar to investigate the matter. Where the rumour comes from, Right Honourable Sir, that commissioners will come is unknown to me, but however it may be, I believe that the Bonto bangors will not readily allow marriage to his daughter, and Daen manoe Jegang is himself also very closely related to that former Craen. I have, Right Honourable Sir, promised glarrang Dira that as soon as Craeng Bira returns I shall request him to come to me, and furthermore told that glarrang that I would see to it that the Craeng who fled there, if he does no harm, remains unmolested, and at the same time let that former Craang know through that glarrang that that if he did not wish to bring the complete displeasure of the Honourable Company upon himself, he should not depart from there, whether back to Salajer or to Daeng Fadoenie at Lemo Lemo, until I have received further orders from Your Right Honour, in which expectation I have the honour, with all requisite high esteem and respect, to call myself, was written below, Right Honourable Sir, lower, Your Right Honour's humble and obedient Servant, was signed S. Monsieur, in the margin, Boelecomba in the Company's fortress the 2nd of July 1778, below, Agreed, was signed H. B. Hodenpijl. 121 Right Honourable Sir. To the Right Honourable Sir, Paulus Godofredus van der Voort, Governor and Director of the Coast of Celebes. It was yesterday that I received a letter from the resident of saleijer dated the 9th of this month, wherein His Honour informs me that Jan de Sisoed had not yet appeared, but that he was longing for him, which, Right Honourable Sir, as I have already written, I cannot comply with, the more so as with these winds I no longer dare to trust the sloop here where there is a lee shore. Furthermore, the said resident writes that Craing Biera arrived there on the 28th ultimo, and that he had presented his people and person in the service of the Company, but that that having no firearms, he had sent to biera for guns and men, and lastly His Honour informs me that Bonto Bango and gantorang still lived in the same hope, namely to get the post into their hands, as it is well known to them that His Honour has few men and will not be able to hold out to repel them, as the regents who already have horses dared not be taken under the fortress by His Honour. Not having been able to refrain on this occasion from informing Your Right Honourable Sir, I remain, was written below, Right Honourable Sir, lower, Your Right Honour's humble and dutiful Servant, was signed S.n Monsieur, in the margin, Boelecomba in the Company's fortress the 13th of July Anno 1778, below, Agreed, was signed Sodenpijl. 123 To the Right Honourable Sir. Right Honourable Sir, Paulus Godofredus van der voort, Governor and Director of this Coast of Celebes, etc. Having received with the greatest respect Your Right Honour's esteemed letters of the 8th and 11th of this month, I have the honour to inform Your Right Honour that I have not been able to impart earlier information to Your Right Honour, the reason for this being that I have not obtained thorough news of the leaders of the rebels until today. According to the statement of Craeng Anabadieng, Craeng Biladje, Datoe Boesing and Craeng Barombong are at the negorij Bonto Bonto, where on the 12th of this month they slaughtered a buffalo and, according to their custom, swore an oath anew, Sankaliang, Tankilang, Craeng Boelo, Craeng Lau, Craeng Pattreng having also been present there, the last-named going back and forth from Bonto Bonto to Lanna. The day before yesterday I arrived here at oedjong with my men, the Honourable Company's ship and three pantjallangs having also dropped anchor here. Here I immediately seized six large vessels and had the negorijen Salajo, Sorriang and Sjampaga, all belonging under Sandrabonij, set on fire, the inhabitants, being largely subjects of the Honourable Company, having taken flight to glissong, the others having chosen the road to Sandra. That same evening an emissary of Craeng sandrabonij and his mother came aboard to me, who brought as a gift a buffalo and four blassies of rice, saying that the Craeng was only looking forward to the return of the commissioners whom he had dispatched to Your Right Honour. However, I did not accept the same, but 125 sent him back again with the reply that I had no intention of accepting anything from him before he had requested and obtained peace from the Honourable Company. As regards making oneself master of Sandrabonij itself, one can certainly, under heaven's favour, expect a good outcome if the same were attacked overland on the East and North sides as well as from here on the sea side. From Daeng Manginbarie I have also learned that there will be nearly four thousand men in the place. Simbauwarese are neither to be heard nor seen here; according to reports they had already departed for Sumbauwe before our arrival here. Furthermore, I apply all diligence and speed, in accordance with Your Right Honour's esteemed orders, to take possession of as many vessels as is ever possible. Herewith Herewith concluding this in all respect, I take the liberty to call myself with the greatest high esteem, was written below, Right Honourable Sir, lower, Your Right Honour's very humble and dutiful Servant, was signed G.t Brugman, in the margin, oedjong the 14th of July 1778, below, Agreed, was signed P.r B. Hodenpijl.

Dutch transcription

119 condemneert, maar ook om dat zijn E: meest alles zig toe eijgende, 't geen de voormreeden zoude wesen dat de Ponto bangors zig niet zullen overgeeven maar zig zoo lang defendeeren tot tijd en wijlen dat er gecommitteerdens om de zaak te onderzoeken van macassar komen waart gerugt van komt wel Ede Agtb: Heer dat er gecommitteerdens. zullen komen is mij onberust, dog hoet zij ge„ looft ik dat de Bonto bangors niet wel laaten trouwen met desselvs dogter, en Daen manoe Jegang is zelvs meede zier na aan die geweezene Craen geparenteert Ik heb wel Ed: Agtb: heer aan glarrang Dira beloft dat zoodra: Craeng Bi„ ra terug komt ik hem versoek om bij mij te komen, enderders dien glar„ glaerang gezegt als dat zoude zorg draagen dat aldaar gevlugte Craeng. zoo hij een quaad doet onge mollest blijft, en teffens die geweezen e Craang. door die glarrang laaten weeten, dat dat hij wilde hij niet in 't geheel d' ongenade van d'E Comp op zijn hals haalen zig niet daar vandaan zoude be„ geeven, 't zij weder na Salajer dan wel bij DaengFa„ doenie op Lemo Lemo tot zoo lang ik nader ordre van uw Ed: Agtb: ontfangen heb, in welke verwag„ ting ik d'eer heb met alle vereijschte hoog agting en eerbied mij te noemen /onderstond/ Wel Edele Agtbaare Heer /lager / uw el Ed Agtb: onderdaanige en gehoorsaame Dienaar was„ getek:d S: Monsieur /in margine Bolecomba in Comp„s vestig den 2 Julij 1778 /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ H B: Hodenbije 121 Wel Edele Agtbaare Heer. Aan den wel Edele Agtbaare Heer: Paulus Godofredus van der Voort Gouverneur en Directeur der Custe Cilebes. T was op gister dat ik een brief vande resident van saleijer ontving gedateert o deser waar in zijn E mij melt dat Jan de Si sod nog niet opge„ daagt was, dog dat hij daar na verlangde waar aan ik wel Edele Agtbaare zoo als ik reets ge„ schreeven heb niet kan voldoen te meer daar ik d' Chaloup met deese winden alhier al„ waar een Laager was is niet langer durf vertrouwen Verders schrijft gem: resident dat Craing Biera aldaar op den 28. J„o Leeden was geko„ men en dat die zij volk en perzoon ten dien„ ste der Compagnie had gepresenteerd dog. dat dat hy geen schiet geweer hebbende na biera had ge„ zouden om geweeren en volk, en Laastelijk meld zyn E: mij als dat Bonto Bango en ganto„ rang nog in desselfs de hoope leefde namentlijk om de Post in handen te krijgen alsoo hunlieden wel bekend is dat zijn E: weijnig volk heeft en niet bestaan zal kunnen om hun af te weeren. alzoo de regenten die reets parden hebben door zijn E onder de vesting niet deurfde genomen wor„ den niet hebbende kunnende af zijn bij deese gele„ gentheit uwel Edele Agtbaere heer van kennisse te geven, zoo blijve /onderstond:/ wel Edele Agtbaare heer /lager / uwel Edele Agtb„ onderdanige en trouwschuldige Dienaar /was„ geteekend /. S:n Monsieur /in margine / Boe„ „lecomba in Comp„s vistig den 13 Julij Ao 1778. /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ : Sodenpijl 123 Aan den wel Edele Agtbaren Deer. Wel Edele Agtbaaren Deer Paulus Godofredus van der voort. Gouverneur en Derectuur deser Custe Celebes etc Met de grootste eerbied uw wel Edele Agtb: geEerde missiven van den 8: en 11 deser ontfangen hebbende; soo hebbe d' eer uw wel Edelen Agtb: te melden, dat ik niet in staat geweest ben, uw wel„ Edelen Agtb: eerder narigt te kunnen meede deelen, zijnde de beweegreeden daar van, om dat ik niet eerder dat heeden grondige tijding van de hoofden der Rebellen verkreegen heb volgens seggen van Craeng Anabadieng so is Craeng Biladje, Datoe Boesing en Craeng Barombong op de negorij Bonto Bonto, al„ waar Sij op den 12: deser buffel geslagt en volgens haar wijse op 't nieuw geswooren hebben, sijnde Sankaliang Tankilang, Craeng Boelo, Craeng LauCraeng Pattreng ook daar bij geweest, gaande de laast genoemde van Bonto Bonto over en weer„ naar Lanna, voor gisteren ben ik met mijn volk aldaer alhier op oedjong gearriveert heb„ bende 't S EComps schip ende drie pantjal„ langs hier ook 't ankerlaaten vallen hier heb. ik ten eersten ses groote vaartuijgen wegge„ nomen; ende negotijen Sala jo, Sorriangen SJampaga, alle onder Sandrabonij gehoorige inde brand laaten steeken de Jnwoon„ ders zijnde grootendeels onderdaanen van d' E: Compagnie hebbende vlugt naar glissong ge nomen, de andere hebbende weg na Sandra verkoosen: denselven avond, is er een sendeling van Craeng: sandrabonij en deszelfs moeder bij mij aan boord gekomen, die tot present Een buffel en vier blassies rijst meede bragt, seggende dat de Craeng, alleeneg de„ terug komst vande gecommitteerdens, die denselven aan uw wel Edele Agtb: ge„ depecheerd hadde, ten gemoede zag: edog hebbe ik 't selve niet g'accepteerd, maar hem 125 hem weer te rug gesonden met de antwoord, dat ik niet van Intentie was, iets van hem te willen aanneemen; booverens dat hij den vreede van d E Comp„e verzogt en verkree„ gen hadde wat aangaat, sig van Sandrabonij zelfs meester te maaken, so kan men zeeker; onder begunstiging des hemels een goe de uijtslag verwagten, in dien te zelve overland aan de Oosten Noordkant so wel als van hier aande zeekant g'attac„ gueerd wierd, van Daeng. Manginbarie heb ik ook vernomen, dat er bijna vier duijsend man sig inde plaats bevinden. zullen. Simbauwareesen zijn hier niet te hooren of te zien volgens seggen so. zijn deselve reets voor onse aankomst alhier, naar Sumbauwe vertrokken voorts. so wende ik alle iever en vlugt dan, om, volgens uw wel Edele Agtbaa„ zin g' Eerde orders, soo veel vaartuijgen als maar immer mogelijk is magtig te werden Hier Hier meede deese in alle eerbierd besluijtende so neeme de vrijhijd mij met de grootste hoog agting te noemen. /onder stond / wel„ Edele Agtbaeren Heer /lager/ uwel Ede„ „le Agtbaerens seer ootmoedige en trouw„ schuldige Dienaar /was Geteekend:/ G=t Brugman /in margine / oedjong den 14: Jueij 1778. /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ P„r B: Hodenpije

NL-HaNA_1.04.02_3529_0971 view scan ↗

English

127 Ingredient for a new contract with those of Sandrabonij, or demands of the Company to the commissioned grandees of the realm. 1. To renounce forever all superiority of the Macassars of Goa, and to regard them as enemies as long as they are enemies of the Company. Granted. 2. To be friends of the Company's friends and enemies of its enemies, and to help the Company wage war against them. Accepted. 3. To abandon all engagements and mutual marriages, as well as correspondence, with those of the opposite shore. Accepted. 4. With those of the opposite shore, especially the Sumbawanese, to receive no letters nor envoys from them or any other princes, but to give notice thereof to the Company. Granted. 5. To renounce all navigation to the opposite shore, as well as all other places not belonging to the jurisdiction of Celebes, under penalty of being treated as pirates if caught. Granted. 6. If possible, surrender of Craeng Biladje, Datou Boesing, and all Sumbawanese who are still present in Sandrabonij and other places here, or who might fall into their hands. Granted. 7. Also of all slaves of the inhabitants, whether Europeans or others. Granted. 129 8. To harbor no vessels of the Company's enemies, nor any Mandarese or people from the opposite shore, but to cause them to depart or surrender them to the Company. Granted. 9. Immediately to level the walls of Sandrabonij to the ground, without ever rebuilding them or constructing any fortifications anywhere else. Granted. 10. To appoint no king or rulers of the realm without the approval of the Company, who will be able to dismiss them again if they do not conduct themselves properly. Granted. 11. To live in friendship with those of Poelembank and Glissong, and to cause them no nuisance. Granted. 12. No Sandrabonese shall ever be permitted to settle closer anywhere else than in Sandrabonij itself, and not in any of the Company's provinces whether to the north or south, and those who find themselves elsewhere must therefore move, while the borders shall be newly determined by commissioners from both sides for the prevention and settlement of all disputes. Granted. 13. If they should ever rise up against the Company again and be conquered, to declare their lands forfeited forever, without ever being able to claim them again. Granted. 131 14. To pay 30,000 Spanish rix-dollars for the expenses of the war, insofar as they are the cause thereof. Postponed. 15. In homage or as a token of gratitude that the Company again makes peace with them, and thus restores the entire realm free without any tax of tithes or other contributions, to deliver annually 12 slaves or their value at 40 Spanish each. Postponed. 16. To send grandees of the realm to Batavia to request the approval of this contract. Granted. Regarding some minor articles, agreement will easily be reached. The Company expects a speedy answer. Below stood: Agrees. Was signed: J. B. Hodenpijl. 133 Delivered by the Sandrabonese to the Governor on the 15th of July 1778. We Sandrabonese have agreed together with our king to place ourselves and our people under the Boniese and the Honorable Company, because we now seek nothing other than our own well-being, and we shall strictly follow and obey everything that the Boniese and the Honorable Company now come to urge upon us and say that serves for our well-being. Yet we request this: that just as we according to our old customs have followed Goa, we may therefore now also follow Boni, who will bring us to the Honorable Company, for we now expect nothing other than the mercy of Boni and the Company. Below stood: Agrees. Was signed: J. B. Hodenpijl. 135 To the Junior Merchant Simon Monsiur, Honorable, Pious, Discreet Resident there. Replying to your successively received letters of the 5th and 29th ultimo as well as the 2nd and 13th instant, I fully approve your conduct regarding the Craengs of Bonthijn and Gantarang, the appointment of Daeng Mamakassie as Andron Goeroe, and what was done concerning the Saleyerese regent of Tanette, whom you can further inform in my name and that of the Council that, if he keeps quiet, he has nothing to fear, much less that anyone will make an attempt on his life, but that if he desires, he may even come hither without worry, when he along with his will be taken under the Company's protection. The flight of the departed Craeng Tompoboeloe one must endure, while you will do well to treat Daeng Tadoenie, Magassing, and Manako outwardly with friendliness, in order to strengthen them in the notion that they are trusted, meanwhile nevertheless watching their conduct as much as possible. Craeng Data is at present with the king of Goa who was dethroned by the rebels, and unless I am mistaken he has already been there for a considerable time, so that he cannot very well be the same one who stayed in the Boniese Boelecomba; but however it may be, he will be able to do little harm. How far the pretext of the Saleyerese regarding the cause of their uprising against the Company squares with the truth, time will have to show; nevertheless it is certain that they were incited thereto by the rebels who were in Goa, and contrary to the truth that those who fled from here had to do so on account of a shortage of rice, besides the fact that half of those who were expected intentionally stayed behind, having entered the river of Tope Jowa with their vessels, but having borrowed those of Sandrabonij to fetch rice etc. from the opposite shore. Meanwhile, I hope that the departure of Craeng Bira thither will enable our people to prevent all further

Dutch transcription

127 Ingredient tot een nieuw Contract met die van Sandrabonij, of Eijsch van de Compagnie aan de gecommitteerde Rijks grooten Alle superioriteijt van de Maccassaaren toegestaan van goa voor altoos te versaeken, en haar. te houden voor vijanden zo lang zij vij¬ ander zijn van de Comp„e vrienden te zijn van 'sComp„s vrienden aangenoemen en vijanden; van haare vijanden ende Comp„e tegen dezelve te helpen V'oorlogen afte zien van alle engagementen en aangenomen onderlingen huwelijken mitsgaders correspondentie met die van de overwal 2. 3. toegestaan toegestaan overwal in sonderheijd de sumbawareesen geene brieven nog: sendelingen van deselve nog eenige andere vorsten 't ontfangen, maar daar van aan de Compagnie kennisse te geeven Af te zien van alle vaart van d overwal mits„ „gaders alle andere plaatsen niet onder het resfort van felebes gehoorende; sub peene van bij agterhaeling als zee roovers te worden gehandeld. bij mogelykheijt overgave van Craeng. Biladje, Datou Boesing en alle sumbauwareesen: die zig op Landra„ bonij en andere plaatsen alhier nog bevin„ den of in hunne handen mogte raeken toegestaan ook van alle slaeven der Jngezetenen het 4: 5. 6. 7. 129 het zij Europeesen of anderen geen vaartuijgen van 's Compagnies vijanden toegestaen te havenen, ook geen Mandhareesen of overwal ders maar deselve te doen vertreckens of over te geeven aan de Compagnie De wallen van Sandrabonij aanstonds tot toegestaan den grond te slegten, sonder die ooijt weeder op te maaken of ergens elders Eenige sterk tens aan te leggen Geen koning of Rijksbestierders aan te stellen, toegestaan zonder approbatie vande Comp„e die z' weeder zal kunnen af zetten als zij zig niet welgedragen Met die van Poelembank eengen glissong toegestaan in 10 11 toegestaan in vriendschap te leeven en deselve geen overlast aan te doen toegestaan Geen Sandraboniers zullen zig ooijt ergens mogen nader zitten als in san„ drabonij zelfs, en niet in eenige van 's Comp„s provintien het zij om de Noord of zuijd en zullen de zulke die zig elders bevinden dierhalven moeten verhuijsen, terwijl de gren„ „sen door weeder zijds gecommitteer„ dens op nieuw bepaald zullen wor„ den ter voorkoming en afdoe„ ning van alle dusputen, zo zij immer weeder tegen de Com„ pagnie mogten opstaan en overwon„ „nen worden, haar Landen voor 12: Altoos 13 131 altoos verbeurd te verklaeren, zon„ „der de zelve ooijt weeder te kunnen eijsschen voor onkosten van den oorlog, in uijtgesteld zoo verre zij daar van oorsaak zijn 30'000. rijxdaalders spaans, op te brengen Tot homagie of als een blijk uijgesteld van erkentelijkheijd, dat de Compag„ „nie weder vreede met haar maakt en dus het gantsche Rijk vrij sonder Eenige belasting van tiende of an„ „dere Contributien weder overgeeft Jaarlijks 12: slaeven te leveren of de waarde van dien tegens 40 Spaans ieder. 14: 16 15. toegestaan. Rijksgrooten na Batavia te zenden om de approbatie van dit Contract te versoeken. over Eeenige mindere articulen zal men ligtelijk over een komen De Compagnie verwagt spoedig ant woord /onderstond/ Accordeert /was geteekend: k B: Hodenpijl 16. 133 Door de Sandraboniers aan den Heer Gouver„ neur overgegeeven den 15„e Iulij 1778. wij Sandraboniers zijn gesa„ „mentlijk met onsen koning over een gekomen, om ons zelve en onse hoope bij de Boniers end E Comp=e tebrengen, om dat wij thans niet anders dan onse eijgen wel„ weesen zoeken, zullende wij alle het geene de Boniers en d: Ee Compag„ nu ons komen te vermoenen, en zeggen, dat tot onsen welwee„ „zen strekt, Stiptelijk navolgen en gehoorsaemen Dog Dog dit verzoeken wij dat gelijk wij volgens onse oude gewoonten goa, na gevolgd hebben, wy dierhalven thans Bonij ook mogen volgen, die ons bij d'ECompagnie zal brengen, want wij verwagten nu niets anders dan 't meedelijden van Bonij en de Compagnie /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ I: B: Hodenpijl 135 Aan den onderkoopman Simon Monsiur Antwoordende op uE: successive ontfangene brieven van den 5„' en 29 passato mitsgaders 2: en 13: deser, approbeere ik volkomentlijk uE: gehouden gedrag ten aansien van de Croengs Bon„ thijn en gantarang de aanstelling tot Andron goeroe van Daeng Mamakassie en het verrigte omtrend den Saleijerees regent van Tanette, die uE: uijt naam van mij enden Raad, na der kan doen aenzeggen dat hij zig stilhoudende, niets te vresen heeft, veel min dat hem iemand na het le ven sal staan, maar zelfs. des begeerende gerust herwaarts kan komen, wanneer men hem nevens dat zijne, onder sComp„s Eersame, vroome Discreete Resident aldaar Protactie Protectie nemen zal de vlugt vanden uijt geweken Craeng Tompoboeloe dient men zigte getroosten terwijl uE: wel sal doen de Daeng Tadoenie, Magassing en Manako voor het uijterlijke met vriendelijkheijt te bejegen. ten eijnde hun in het denkbeelde te sterken, dat men hun vertrouwd, onder„ tusschen nogthans op hun gedrag zo veel mogelijk lettende Craeng Data is thans bij den door de Re„ „bellen gedetroneerde koning van goa en zo ik niet beter weete reets een geruij „men tijd geweest zo dat hij die zelve niet wel wesen kan, die zig op het Bo„ „nijs Boelecomba heeft onthouden, dan hoe het zij den zelven zal weij„ nig kwaad kunnen uijtvoeren In hoe verre het voorgeven van de Saleije reesen 137. reesen omtrend v'oorzaake van hunnen op stand tegen de Comp„e met de waarheijt quadreert, sal den tijd moeten leeren, nog„ thans is het zeker dat zij daartoe door de Retellen, die zig in goen hebben be„ vonden op gestookt zijn en stijdig met de waarheijt dat die geene welke van hier zijn gevlugt, zulks hebben moeten doen uijt hoofde van gebrek aan rijst behalven dat de helft van de geene die men heeft verwagt met op zet agter gebleeven wesende de rivier van Tope Jowa zijn ingelopen hunne vaartuijgen; dan die van sandro„ donij geleend hebbende tot afhaal van Rijst ect: vande overwal. Inmiddens wil ik verhopen dat het vertrek van Craeng. Bira na derwaarts d' onsen sal in staat stellen om alle verderen

NL-HaNA_1.04.02_3529_0982 view scan ↗

English

to repel further attacks by the rebels against the post, but to test whether they might still be disposed by gentle means to lay down their arms, it seems to me not unserviceable that Your Honour send a capable person thither as soon as possible with orders to that Karaeng to offer pardon to the rebels in the name of me and the Council, if they desist from further hostilities, with the promise that all that has passed will then be forgiven and forgotten; and that, upon everyone bringing forward his grievances, they will be given complete satisfaction, upon which I await an answer as soon as possible, while I shall make preparations for sending commissioners, for which otherwise there has been no reason as yet. The enclosure for the Resident must, for the rest, be delivered at the very earliest. Wherewith, after greetings, I remain, Your Honour's good friend, was signed, P. G. van der Voort. In the margin: Makassar, in Castle Rotterdam, 16 July 1778. Below stood: Agreed, was signed, H. B. Hodenpijl. To the Bookkeeper Jan Hendrik Voll, Junior Resident there. Honourable, Pious, Although the fortunate repulse of the attack by the rebels on our post was evident to me with joy from Your Honour's letter of the 25th ultimo, as well as that several regents thereupon made their submission and took the oath of allegiance anew; nevertheless, the obstinacy of the Bonto Bangers and those of Gantarang remains so great a difficulty that no means ought to be left untried to dispose them, if possible by gentle ways, to cease all hostilities; the more so as we, although by God's blessing having prevailed over Gowa on 28 June to carry the sword in all directions, as soon as the southeast winds permit, are able to dispatch a sufficient relief force, wherefore I order Your Honour once again to admonish all the refugees, in the name of myself and the Council, in the most engaging manner to lay down their arms under the promise of a general pardon, and that all those who might have any grievances to bring forward may address themselves to us under the assurance that satisfaction will be given them; furthermore, we consequently expect that they will consider their own well-being and therefore not compel the Company to transfer our entire force, with which we have conquered Gowa and Sanrabone, to Selayar, against which they well know they will not be able to stand. Meanwhile, I trust that Your Honour has not given any cause for discontent yourself through unauthorized actions, as some maintain, such as the deposed Regent of Tanete, who is at Bira, saying that there would have been no other reasons for his demotion than that, for lack of the necessary force, he had not been able to march against the Bonto Bangers, which had been ordered him by Your Honour, and regarding which I await a report in due course. While hoping that matters may turn out for the best, I remain, after greetings, Your Honour's friend, was signed, P. G. van der Voort. In the margin: Makassar, in Castle Rotterdam, 16 July 1778. Below stood: Agreed, was signed, H. B. Hodenpijl. To the Bookkeeper and Chief Gerrit Brugman. Honourable, Pious, Upon Your Honour's letter of the day before yesterday, I must express my displeasure that nothing more has yet been undertaken against the enemies than the burning of some empty villages and the taking of six vessels; whereas I had expected that all enemies staying outside Sanrabone had already been put to flight and not a single village remained in the entire district of that realm, and that all vessels would have been either captured or burned, to all of which I therefore expect, as I earnestly order Your Honour, that all possible efforts will still be made at the very earliest, yet at the same time in a prudent manner, in order either to make those people long for peace or to weaken them in such a manner that they can undertake nothing of importance, which will take place when they are deprived of all vessels, and one will be able to prevent, with two padewakangs and three or four padewakangs, any from outside coming into the rivers to their assistance. Meanwhile, Your Honour ought to urge those of Galesong and Polombangkeng at the earliest to offer us all possible assistance toward achieving the aforementioned end, assuring them that upon making peace with the Sanraboneans complete care will be taken for their safety in the future, or in case it does not come to that, but the Company should become master of Sanrabone, for which one easily sees a chance, the entire land will be handed over to them. For the rest, Your Honour will continually have to inquire into the conduct of the rebels and inform me thereof, making known, however, to all those who might be interested therein, that the Company is not disinclined to make peace with all on reasonable terms, provided that the Makassarese grandees, just like those of Sanrabone, come forward together for the entire realm. Wherewith I remain, Your Honour's friend, was signed, P. G. van der Voort. In the margin: Makassar, in Castle Rotterdam, 17 July Anno 1778. Below stood: Agreed, was signed, T. B. Hodenpijl.

Dutch transcription

verdere aanvallen der weder spannelingen tegen de post of te keeren, dog om te onderstaan of zij door zogte middelen tot het nederleggen der wappenen nog te disponeeren mogten zijn, komt het mij niet ondienstig voor, dat u E: een bekwam persoon ten spoedigsten derwaarts send met last aan dien Craeng om de Rebellen uijt naam van nijenden Raad, pardon aan tebieden, als zij van verder vijan„ delijkheden afsien, met belofte dat al het gepasseerde als dan zal worden vergeven en vergeten; mitsgaders een ieder zijne beswaarnisse inbrengende, men hun volkomen genoegen geven zal, waar op ik zo spoedig mogelijk antwoord verwagte in middens dat ik tot het zende van gecommitteerdens waar toe men voor als nog anders geen reden 139 reeden heeft gehad; preparatie salmaken De inleggende voor den Resident. Sal voor het overige ten aller eersten addresse gegeven moeten worden: Waarmeede na groete blijve /onderstond / uE goede vriend /was geteekend/ P„s G:s vander voort /in margine/ Maccasser in 't Casteel Rotterdam den 16:' Iulij 1778. /onderstond Accordeert /was geteekend/ H B: Hodenpije 140 Aan den Boekhouder Ian Hendrik voll, Iunior Resident aldaar Eersame, Vvroome, of schoon mij de geluckige afweering der attac„ „que door de Rebellen van onse Post uijt uE: schrijvens. vanden 25. passato, met blijdschap zo wel gebleeken is als dat verscheijde regenten daar op in submissie gekomen en op nieuw den eed van trouwe afgelegt hebben; blijft de hart neekigheijt vande Bonto Ban„ gers en die van gantarang nogthans een zo groo„ te swarigheijt dat er geene middelen dienen onbe„ zogt gelaten te worden om hun des mogelijk door den zagten weg, te disponeeren alle vij„ andelijk heden te staken; te meer wijschoon ook door godes zegens van goa, op den 28 Juni verdeelen mogen om aller wegen het zwaard te vooren als de zuijd ooste winden permit teeren 141 teeren een genoeg saam secours af te steeken wes„ halven ik uE gelaste om nogmaals alle de uijtgeweekene uijt naam van mij en den raad op d'aller in neemenste wijse te vermaanen om de wapenen neder te leggen onder toezeg„ ging van een algemeene pardon en dat alle de geene die geene die Eenige beswaarnisse mog„ ten hebben in te brengen zig aan ons kun„ nen addresseeren onder verzeekering dat haar voldoening zal worden gegeven; mitsgaders wij oversulks verwagten dat hij om huw eigen welweesen zullen denken ende Comp=e dier halven niet noodsaken om onse gantsche magt waar meede wy goa en Sandraboeij hebben verwonne na Saleijer over te brengen waar tegen zij wel weten niet te zullen kunne bestaan ondertusschen vertrouwe ik dat uE. door ongepermitteerde handelingen zelfs geen aanleiding tot ongenoegen Glt hebben gegeven, zo als sommige voorden, gelijk ook den afgezetten Regent van Tanette, die zig. op Bira bevind, zig dat er geen andere redenen voor zijn demotie zoude geweest zijn, als dat hij mits gebrek aan de noodige magt niet hadde hunnen optrecken tegen de Bonto banger het geen hem door uE. gelast was, en waar omtrend ik in der tijd berigt ver„ wagte terwijl ik in hope dat de zaken zig ten bes„ ten mogen schicken na groete blijve/ /onderstond / u E: vriend /was geteekend:/ P: G: van der voort /in margine:/ Maccasser in 't Costeel Rotterdam den 16 Julij 1778: /onderstond / Accordeert /was getee„ kend/ H: B: Hodenpijl: 143 afvin den Boelhouder enoppertoek Gerrit Brugman Eersame, Vroome, Op uE: Schrijvens van eergisteren moet ik mijn onge„ noegen betuijgen dat 'er nog niet meer tegen de vijanden is ondernomen dat het verbranden van eenige ledige negorijen en het wegneemen van ses vaartuijgen; terwijl ik hadde verwagt dat alle vijanden die zig buijten Sandrabonij onthouden, reets op de vlugt gedreven ener in het gantsche district van dat Rijk geen enkele negorij meer overig geweest, mitsga„ ders alle vaartuijgen of overmeestert of ver„ brand zouden zijn, tot welk een en ander ik dierhalven wil verwagten gelijk ik u E: erstig. gelaste, dat als nog ter allerspoedigsten alle mogelijke pogingen, dog teffens op een voorzig„ tige wijse in het werk gesteld zullen worden ten ten eijnde dat volk of na den vreede te doen haken, of haar zodanig te verswacken dat zij niets van belang onderneemen kun„ het geen als dan zal plaats hebben, wanneer zij van alle vaartuijgen berooft zullen, zijn, en men met twee patjallangs en drie avier paduakangs sal kunnen beletten dat er geene van buijten ter hunner assistentie binnen de rivieren kunnen komen ondertusschen dient uE die van glissong en Poelembankeeng op het eerstigste aan te spooren om ons ter bereiking van het voorschreeven einde alle mogelijke assisten„ tie te bieden, hun verseekerende dat men by het maken van vreede met de Sandra„ boniers voor hunne veijligheijt in het vervolg volkomen zorgedragen of in geval het daar toe niet komen, maar de Compagnie meester van Sandrabonij Worden 145 worden mogt maar toe men gemackelijk kans ziet het geheele land aan hun overgeven sal voor het overige sal uE: op den duur moeten ver„ neemen na het gedrag der Relellen en mij daar van verwittigen, onder bekendmaking nog„ thans aan alle de geene die daar bij mogten g'interesseer zijn dat de Comp„e niet ongene„ „gen is tot het maken van vrede met allen, op billijke voorwaarden mits dat de maccas. saarse grooten, even als die van sandrabonij te samen voor het gansche Rijk op komen waar mede blijve /onderstond/ u E: vriend /was„ geteekend /: P: G: vander voort, /in margine /. Maccasser in 't Casteel Rotterdam den 17:' Julij Anno 1778. /onderstond/ Accordeert/ /:was geteekend/ T: B: Hodenpijl

NL-HaNA_1.04.02_3529_0990 view scan ↗

English

To the Right Honorable Sir Paulus Godofredus van der Voort Governor and Director of this Coast of Celebes etc. etc. Right Honorable Sir In further execution of your Right Honorable's highly respected order to weaken the enemy as much as possible, I have once again ordered nine paduwakangs to be seized, of which I demolished two, having had them searched out from all corners and creeks. The negorij Oedjong I have not yet ordered to be burned, for the reason that, in case no peace is made between the Company and Sandrabonij, this is a good place for our people to use the materials for the preparation of bentings, just as I have already profitably employed the same for a kind of benting which I have had made. The men of the respective vessels having gone ashore here on the 15th of this month, and the sailors, in searching for various things, having scattered somewhat, among others a certain sailor named Joost Vlamming, stationed on the pantjallang De Goedertrouw, went up to a house, not knowing that anyone was inside. However, he was wounded by a sick youth who, frightened by the noise and the sighting of the sailor, struck him on the chin with a wooden assegai, although very slightly, since by the use of some native medicines he is already as good as cured. Yesterday emissaries from Poelembankang came to me to inform me that Sankilang, Datoe Boesing, Craeng Biladja, Craeng Barambong, Craeng Lau and Craeng Pattoeng, and the other chiefs of the rebels were at the negorijs Lassang and Lemboparrang, where they had already twice arranged what was ostensibly a deer hunt; but according to their thoughts, this served only as a pretext in order, on this occasion, to attack Poelembankang itself. Upon this, I immediately had Craeng Anabadjung summoned to me, and told him that he should assemble his people together at Malewang, both to keep a watchful eye on the enemy and, should they happen to approach, to attack them, and immediately inform me thereof. He requested of me two guns and some fixed cartridges, which I had delivered to him. Also yesterday someone on behalf of Intjen Samaoe, Tjone, and the Solewatang of the Malay Lieutenant went to Sandrabonij in order to seek out some of their family members who are absent. However, coming before the gate, they were stopped by the head of the Wajo people, who was keeping watch there, with these words: "You must remain here before the gate, for we have orders from the King to let no one pass inside." Whereupon they said to him, "We come here only to look for some of our friends," which he immediately ordered to be done, though in vain, since according to his statement they were not to be found. And upon this they asked, "Why do you make the gates and walls so firm with bamboos like a benting, and also manufacture caltrops?" To which he replied in answer, "This is done not with the intention of undertaking anything against the Honorable Company and the Court of Bonij, but the enemy of the Honorable Company and the Boniers who is outside, him we fear, and against him we strengthen ourselves, for Sankilang has said that as soon as the Chief Interpreter and his people were gone, he would attack them." But they answered him to this, "You must make children believe that," whereupon he fell silent, and they returned again. Daeng Manginbarie is also of the opinion that those of Sandrabonij do not yet seem to desire peace as much as they pretend; for otherwise, he says, they would not strengthen themselves as much as they do. Concluding this with all deference, I have the honor to sign myself with the greatest respect and esteem, [below was written] Right Honorable Sir, [lower:] Your Right Honorable's very humble and dutiful servant, [was signed] G. Brugman. [in the margin] Sandrabonij the 17th of July Anno 1778. [below was written] Agrees, [was signed] H. B. Hodenpijl. To the Right Honorable Sir Paulus Godofredus van der Voort Governor and Director of this Coast of Celebes etc. etc. Right Honorable Sir After I had given the appropriate orders to have a humble missive dispatched to Your Right Honorable, I had the honor of receiving that of Your Right Honorable in the evening. Whereupon I immediately ordered my bodyguard, accompanied by those of Glissong, to burn further all negorijs and vessels, which they did, and fourteen negorijs and eight vessels which they could not bring out of the river they set on fire. At the negorij Paboendoekang they encountered a large benting, but drove the enemy out of it, and took six prisoners, whom I have handed over to them to sell and to divide the proceeds thereof among themselves, which action of mine I most humbly request of Your Right Honorable may not be taken amiss. Yesterday I sent someone inside Sandrabonij in order, if possible, to ascertain what they are up to and what their true intention might be. The same came out again yesterday evening, reporting that inside Sandrabonij a kind of collection had been instituted, namely two rixdollars from each house, to be delivered to the Honorable Company for a ransom. Furthermore, he related that the four gates there were all doubled, the rampart round about fortified, and the walls made even firmer with bamboo palisades; also that Datoe

Dutch transcription

Aan den wel Edele Agtbaaren Deer Paulus Godofredus van der Voort Gouverneur en Directeur deeser Custe celebes etc: etc: Wwel Edele Agtbaare Heer Tot verder uijt voer van uw wel Edele Agtbaaren hoog g'Eerde bevel, om den vijand so veel als moge„ lijk te verswakken, heb ik reets weer op 't nieuw neegen paduwakangs laten wegneemen, waar ik twee gesloopt heb, laaten de de zelve uijt alle hoeken en spruijten op zoeken, de negorijoed Jong heb ik nog niet laten verbranden, om reeden dat, ingeval er geen vreede word, tusschendE Comp„e en Sandrabonij, hier een goede plaats voor ons volk is om de materialen tot 't vervaardi„ „gen van bentings te kunnen gebruijken, gelijk ik deselve ook reeds met nut g' Em„ ploijeert heb, tot een soort van bentings die 147 die ik heb laten maken, het volk van de respec„ tive vaartuijgen op den 15 deeser alhier aan de wal gegaan zijnde, en de mattroosen, om 't een en ander te zoeken sig wat verstrooijt hebbende, so is onder ander een zeeker mattroos genaamt Ioost Vlamming bescheijden zijnde op de pantjallang d' goedertrouw, op een huijs. gegaan, niet weetende, dat eriemand in was dog door een zieke Jong die door 't geraas en 't ontwaarden van den mattroos ver schrikt zijnde, met een houte Assagaij aan de kin, hoe wel seer weijnig gequest vermits hij thans door het gebruijken van eenige Jnlandse mediceijnen, reets zo goed als geneesen is Gisteren zijn er sendelings van Poelem„ bankeeng bij mij gekomen om mij te verwittigen, dat Sankilang, Datoe Boesing, Craeng Biladja, Croeng: Ba„ Rambong rombong, Craeng. Lau en Craeng Pattoeng, en de verde„ re Hoofden van de Rebellen op de negorijen Lassang en Lemboparrang waaren, alwaar sij reets twee kier quasie een harte beeste Jagt aanstelden; dog volgens haarlieden gedagten, diende zulks maar tot een voor wand, ten eijnd bij deese occasie, Poelembankang zelfs te attacqueeren, hier op heb ik ten eersten Craeng Anabadjung bij mij laaten ontbieden, en aan hem gesegt, dat hij diende zijn volk bij malkaar op Malewang te vergaderen, om so wel een waaksaam oog op den vijand te houden, als ook, indien denselven mogte komen te naderen hem te attacqueeren, in mij ten eersten daar van te benarigtigen hij heeft aan mij twee geweezen en eenige vaste pattroonen verzogt, die ik aan hem heb laten volgen ook iser gisteren iemand van wegen Jntjen Samaoe, tjone enden Solewatang van den Lieutenant Maleijer, na Sandrabonij geweest, om 149 om eenige van hun famillie, die absent zijn op te zoeken, edog voor de poort komende so wierden sij door 't hoofd der towadjoreesen, die daar als wagt houder was, aangehouden, met die worden, gij moet hier voor de poort blijven, want wij hebben ordre van den koning, om niemand te laten binnen passeer„ ren, waar op se teegens hem gesegt hebben, wij komen hier alleenig, om eenige van onse vrienden op te zoeken, 't geen hij ten eersten heeft laten doen, edog te vergeefs, mits zij volgens zijn zeg„ gen niet te vinden waar en hier op hebben sij gevraagt, waarom maakt gy dogi poorten en muuren so vast met bamboesen als een ben„ ting, en verwaardigt ook voetangels. daar hij ten antwoord op gaf, zulks geschied niet om iets tegen d' E Compagnie en 't hof van Bonij te willen onderneemen, maar de vijand van d E Comp„e ende boniers die buijten is, dien vree„ „sen wij, en daar teegen versterken wij ons „want Sankilang heeft gesegt dat hij„ So So dra de oppertolk mij met sijn volk zoude weg zijn haarlieden wilde attacqueeren, dog sij antwoorden hem hier op, dat moet gij kinderen wijsmaa„ ken; waar op hij stille Sweeg, en Sij weeder te rug gekeert zijn Daeng Manginbarie is ook van gedagten, dat die van Sandrabonij nog niet so seer naarden vreede Scheenen te verlangen; gelijk sij voor„ geeven, want anders, segt hij, soude sij hem niet so seer versterken, als Sij doen Besluijtende deese met alle eerbied, so heb ik d'Eer mij met de meste respect en Hoogagting te onderteekenen /onderstond/ wel Edele Agt„ baare Seer :/ lager:/ uw wel Edele Agtbae„ rens seer ootmoedige en trouwschuldige dienaar /was geteekend /. G: Brugman. / in margine / Sandrabonij den 17 Julij Ao 1778 /onderstond/ Accordeert /was geetekend/ H B: Hodenpijl 151 Paulus Godofredus vander voort Gouverneur en Directeur deeser Custe Celebes etc etc: Deer Wel Edele Agtbaare Nadien ik de behoorige ordres gegeven hadde, om een „needrige missive aan uw wel Edele Agtb: te laten afgaan, so heb ik d'Eer gehad, die van uw wel Edele Agtbaare savonds te ontfangen. waar op ikten eersten mijn lijf volk verseld door die van glissong last gegeven heb, om verders alle Negorijen en vaartuijgen te verbranden, 't geen sij ge„ daanen veerthien Nogorijen en agt vaartuij „gen, die sij met buijten de Revier konden bren„ „gen in de brand gestooken hebben op de negorij Paboen doekang hebben sij een groote benting aan getroffen edog den vijand daaruijt ver Aan den wel Edele Agtbaeren Heer Jaagd Jaagd, en ses gevangen gemaakt die aan hun heb overgegeven, om se te verkoopen in't provunie van dien onder haarlieden te particeeren, 't welk gedoente van mij, ik nedrigst aan uw wel Edele Agtbaare versoeke, dat mij 't zelve niet ten quaden mag opgenomen worden gisteren heb ik iemaand binnen Sandrabonij gesonden om indien 't mogelijk was te verneemen wat sij beginnen en wat de regte Jntentie van hun zijn mogte den selven is gis„ teren avond weer buijten gekomen berigten „de, dat men binnen Sandrabonij een soort van Collectie hadde aangesteld te weeten van ijder huijs twee rd„s om de aan d' E Comp voor brandschatting te leeveren verders verhaalde hij dat de vier poorten aldaar alle verdubbeldubbeld, de wal rontom verzien en de meuuren met bamboese paggers nog meer be vestigd wierden: ook dat Datoe

NL-HaNA_1.04.02_3529_0997 view scan ↗

English

753 Datoe Sedeenring had arrived there several days ago in the morning and departed again in the afternoon, without it having been possible to discover what his business there might have been. The same person further related that they brought the money to Maccasser with forty men on horseback, among whom were two or three with women's saddles, which, as it was said, were to serve to fetch the Queen of Taeng, or Craeng Karawise, and bring her inside Sandrabonij. Around sunset, Craeng Anabadsing came to me again with the news that the chiefs of the rebels had gone again from Lossang and Lembopaarrang to Bonto Bonto, adding that, according to hearsay from Glarrang Majangnang, if their submission was not accepted by the Honorable Company, they intended to attack Poelembankeeng immediately. attack. Furthermore, the aforesaid emissary said that he had learned from someone named Dada that in the council of Sandrabonij it was said that, during peace negotiations, the Chief Interpreter Brugman had gone too far regarding the destruction and burning of their villages and vessels and the carrying off of their people. There are still more vessels, but close under the shore of Sandrabonij, and to carry them off I find myself too weak in men; therefore I request Your Right Honorable to be pleased to provide me with more men for that purpose. Having the honor herewith to conclude this, I call myself with the utmost reverence and deepest respect, Right Honorable Sir, Your Right Honorable's humble and dutiful servant, was signed, G. Brugman. In the margin: Sandrabony, 19 July Anno 1778. Below: Agrees, was signed, H.k B.s Stodenpijl. 1551 To the Bookkeeper and Chief Interpreter Gerrit Brugman. Honorable, pious. In reply to your letters of the 17th and 19th instant, this serves to state that I approve of leaving the village Oedjong unburned, all the more as it appears that the Sandraboniers are merely trying to deceive us, having indeed up to this day given not the slightest answer to the articles presented to them for a peace contract. Having forbidden the skipper of Delfshaven as well as the commanders of the pantjallangs to let Europeans ashore, it displeases me to the highest degree that this has occurred; you will therefore have to notify the said commanders once again in my name to see to this if they do not wish to be punished. The order given to Craeng Anabadjong to to gather his subjects together in order to be able to offer resistance to the rebels still roaming thereabouts is also not only according to my intention, but I also expect that he will try to do them all possible damage by attacking them whenever an opportunity presents itself. Meanwhile, I believe that Daeng Manginbarij understands very well that the pretense of the Sandraboniers, both of not wishing to wage war against the Company and of wanting to make peace, is merely feigned, just as such must also be inferred from all other circumstances; in view of which you must have their actions watched as much as possible and try to find out their intentions. Although the capturing of six head at the attack of Paboendoekang is a good thing, you would have done better to send them hither rather than deliver them up, which I expect in the future, payment for which will be made; while in the meantime I expect that you will proceed, as far as is at all feasible, with the destruction of the other vessels of the rebels. Wherewith, after greetings, I remain, below, your friend, was signed, P. G. van der Voort. In the margin: Maccasser in Castle Rotterdam, 23 July 1778. Below: Agrees, was signed, A. B.r Hodenpijl. 167 Translation of a Malay letter written by the King and Nobles of the Realm of Bouton to the Right Honorable Lord Governor and Council, reading as follows: After the customary compliments, We make known with favorable goodwill to the Lord Governor and Council that the letter from the Honorable Company, which was sent by Mantri Litaijoe together with a sergeant, a corporal, and 3 soldiers, has been brought safely hither, which we had fetched from on board with the customary ceremonial and honors, and received in our State Council with no less state, together with the gift of love of the customary recognition money to the sum of 150 Spanish rix-dollars in cash, to which was added the generous present of one pikol of fine gunpowder and 200 pieces of flints, all of which we have received with much pleasure of heart and in gratitude; the same having been opened and read, we understood not only that the Company had not wished to accept the three slaves from those previously sent, as being very very old and defective; and concerning its further contents, this serves to state that the sergeant, after a short stay on Bouton, having requested permission from the King to go and carry out the Company's business regarding the eradication of spice trees on all islands that are under the territory of Bouton, has executed such, and having subsequently come back to Bouton, we have had him guided and brought to all islands and points lying hereabouts, wherever he wished to go. But the reason why he has had to stay here so long beyond the time has not happened out of negligence or carelessness, but partly on account of the grief and difficulties that we are currently encountering, yea, such that we cannot have untroubled hearts at all, and secondly, the secretary who was customary to write the letters dispatched annually is afflicted with severe illness, so that up to this date he has not yet been able to return to his former health, as the sergeant himself has seen

Dutch transcription

753 Datoe sedeenring voor eenige dagen 's morgens aldaar g'arriveert en 's agtermiddags van weer vertrokken waare, sonder egter te hebben kun„ nen ontwaarden; wat zijn verrigting aldaar mogte geweest sijn ook verhaalde den selven verder dat sij met veertig mante paard 't geld naar maccasser bragten waar onder twee of drie met vrouwskussen waaren, die so als men segte dienen zouden, om de koningin van Taeng: of Craengkarawise aftehaalen en binnen Sandrabonij te brengen so met sonne ondergang is Craeng Ana„ badsing weeder bij mij gekomen, met de tijding dat de hoofden der rebellen sig weer van Lossang en Lembopaarrang naar Bonto Bonto begeeven hadden, met bijvoeging, dat volgens hooren seggen van glarrang Majangnang, indien hun Submissie van d' E Comp„e niet g'accepteerd wierd, sij ten eersten Poelemban keeng wilden attacqueeren attacqueeren Nog heeft voor en gemelde sen„ deling gesegt, dat hij van iemand genaamt Dada; vernoomen hadde dat in de vergada„ ring van Sandra bonij gesegt waare, dat bij vreedens onder handeling, den oppertolk Brug man sig te verre te buijten gegaan hadde„ aangaande 't verwoesten en verbranden van hun negorijen en vaartuijgen en wegenee„ men van hun volk. Daar zijn nog meer vaartuijgen, maardigt onder de wal van Sandrabonij, en om dezelve weg te neemen, bevind ik mij te swak van volk dierhalven ik uw wel Edele Agtb: verzoeke tot dien eijnde, mij nog met meer volk te wie len laten voorsien Hiermeede d' Eerhebbende deese te bekorten, so noeme mij met deuyterste reverentie en die pste respect /onderstond/ wel Edele Agtbaare Heer /lager / uw wel Edele Agtbaarens ootmoedige en trouw Schuldige dienaar /was geteekend/ G Brugman /in margine/ Sandrabony den 19 Julij Ao 1778. /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ H„k Bs Stodenpijl, 1551 Aan den boekhouder en opertolk Gerrit Brugman Eersame vvroome. In antwoord uwer brieven van den 17: en 19:' hu Iusdient dat ik het onverbrandlaten van de negorij oedjong approbeeren, te meer het zig laat aansien dat de Sandraboniers ons maar om den thuijn tragten telijden, immers tot hee„ den geen het minste bescheyd geven hebbende op de hun voorgehoudene articulen tot een vredens Contract Aan de schipper van Delfshaven zo wel als aan de gezaghebbers der Pantjallangs verboden hebbende Europeese aan de wal te laten, ont stigt het mij ten hoogsten dat zulks geschiedub sal dierhalven de gemelde gezaghebbers als nog uijt mijn naam moeten aanzeggen, om daar voor te zorgen als zij niet gestraft willen worden De gegeven ordre aan Craeng Anabadjong om rug de n ee„ igt ok ie mij om zijne onderhorige bij malkanderen te versamelen, teneijn„ de nog daar omtrend swerven de Rebellen tegenstaande te kunnen bieden is meede niet alleen volgens mijne intentie maar ik wel ook verwagten dat hij haar alle afbreuk sal tragten te doen door hen aen te tasten zodaar toe occasie voorkomt ondertusschen geloof ik dat Daeng Mangin barij het zeer wel begrijpt dat het voorgeven der sandra„ boniers zo van niet tegen de Comp„e te willen oorlogen als om vrede te maken maar geveijnts is, invoegen zulks ook uijt alle andre omstaendigheden dient te worden op gemaakt in uijt hoofde van het welke uE. zo veel moge lijk op hunne gedoentens moet doen letten en hunne voornemens tragten uijt te vorschen schoon het gevangen namen van ses koppen bij de attacque van Paboendoekang een goede zaak is, hadden uE beter gedaan 't herwaarts te zenden als over te geven dat ik in 't ver„ volg verwagte, zullende daar voor betaling gedaan wor„ „den: terwijl ik inmiddens verwagte dat uE: zo veel maar immers doenlijk is sal voortgaan met het vernielen der verdere vaartuigen van de Rebellen waar meede na groete blijve onderstond / uE. vriend /was getekt/ P: G: van der voort, /in margine/ Maccosser in 't Casteel Rotterdam den 23. Julij 1778: /onderstond/ Accordeert /:was geteekend/ A B„r Hodenpijl 167 schreeven door den koning en Rijks grooten van Bouton, aan de Wel Edele Agtbaere Heer gouverneur en Raad, luidende, aldus. Translaat Maleijdsche brief ge„ Na gewoone Complimenten Maeken wij onder gunstige welduijding bekend aan den heer gouver„ „neur en Raad, dat de brief van d' E Comp„e die gesonden is door Mantri Litaijoe nevens een zergeant, een Corporaal en 3. soldaaten, behouden alhier is overgebragt, dewelke wij met het gewoonelijke Cremonieel en honuer van boordlaeten haelen en ter onser Rijksvergadering met niet minder staatsie gerecipeerd hebben, nevens de liefde grifte van de gewoonelijke resognitie penningen, ter somma van rd„s 150. spaans aan Contant, waar bij gevoegd was, het gulhaartige present van een pikol fijn buskruyjt en 200. p„s vuursteenen, die wij alle met veel aange„ naamheijd des herten en in dankbaerheijd ontfan gen hebben; deselve g'openden geleezen zijnde, ver„ stond wij niet alleen dat de Comp„e de drie uijt de bereeds. gesondene slaeven niet had willen accepteeren als zeer zeer ouden gebreckig zijnde; En op dies verdere inhoud zo dienen wij dat de Sergeant na een kort verblijf op Bouton aan den koning verlof verzogt hebbende om 's Comp„s affaires te gaan verrigten teruijt roeijing van specerij boomen op alle Eijlanden die onder 't gebied van Bouton staan, zulx uijtge voerd heeft en vervolgens weeder op Bouton ge„ komen zijnde, wij hem op alle Eylanden en hoeken hier omtrend leggende, werwaarts hij maar heen wilhebben laeten geleijden en brengen dog de redenen waarom hij hier al zo lang over de tid heeft moeten vertoeven, is niet geschied uijt onagtsaam of zorloosheijt maar wel eens deels ter oorsoeke van het verdriet en moeijelijk heeden die wij thans ontmoeten Ja, zodanig dat wij in 't geheel geen geruste herten hebben kunnen en ten anderen de secretaris die gewoonis geweest Jaarlijks de afgesondene brieven te schrijven, is, met swaere ziekte gequelt, zo dat hij tot dato deeses nog niet weeder tot zijn voorige gezondheijd kan geraeken, gelijk den zergiant zelfs ge„ zien

NL-HaNA_1.04.02_3529_1003 view scan ↗

English

has seen and can testify, for which reasons we have also not been able to answer completely all the words of the Company that are mentioned in the said letter; as the writer of this is newly learned and thus doing this work for the first time, therefore we request, in case a few or many errors might have crept in here, such as words that are not very proper in the Malay language, to please forgive and excuse us. Moreover, our difficulty is further increased by those of the negorij Kalisoesoe, and the negorij Woena has also resumed its evil actions against its king, which had already been settled, in order to thwart us therein, so that we currently do not know what we shall do, for they are no longer at all as they were in the previous war, but are supported by the Buginese with many guns and weapons, about which we are very astonished and concerned whether this might possibly be a consequence of the fact that the letter which we, in the past year, sent by our emissaries to Bonij has not been answered in writing or verbally. Nevertheless, our hope of brotherly friendship between Bouton and Bonij is not yet broken, but we have mutually agreed to march thither with a good force of people to investigate the Buginese; in order to forbid them, and if they do not wish to depart from there, they will be regarded as our enemies, just like the Woenarese themselves, who, having now conspired with the Buginese for so many months, have come to attack the Boutonese negorij Tonjoroe, whither we sent four boubatoes together with 2 mantries and people for assistance, in which battle 2 Buginese were taken prisoner, whom we deliberately keep alive solely to serve as a proof of the old friendship between Bonij and Bouton. Concerning this we have mutually deliberated and thought it best rather to send them to the Company at Macosser, to judge them according to law and equity, because the Company alone stands in the place of our father and mother on both sides. Secondly, it recently happened that the Buginese and Woenarese came to the negorij Poerie, situated on the side of Bouton; driven the inhabitants to flight; burned the houses and plundered the goods. Finally, we send as emissary to escort the sergeant, the same Mantrie Litaijoe, together with 2 Pangalassang, an interpreter, and their subordinates, on a vessel to present themselves before the Right Honorable Governor in Council, and also to compensate for the three slaves who were not accepted in the past year; they depart together with Radja Iamada, for the reason that we have heard that there are many vessels of evil people at sea assisting the Macassars. Sending nothing as a token of life except our manifold greetings, wishing all prosperity and long life. Written in the land of Bouton on the 11th day of the month of Joumadoel achir, in the year 1792. /below was written/ Agrees /was signed/ P: B: Hodenpijl Translation of Malay letter. written by the king and grandees of the realm of Bouton to the Right Honorable Governor and Council at Maccasser, reading as follows: We hereby make known that we have received, with all customary ceremonial and honor, the letter per the nachoda, which Sait Japhaer brought over to Maccasser, from which, having read and understood the actions of the Macassars, who made themselves great and wage war against the Company, wherefore the Honorable Company has quickly requested assistance from us; about which we testify to be very astonished, the more so because in the previous letter that Mantrie Litaijoe brought to us no mention was made of that. We have therefore, both to show our sincere hearts for our brother and according to the ancient custom of our ancestors pursuant to contracts, agreed and approved to dispatch thither now the vessels and people that stood ready to depart for Woena to investigate the Buginese who are there for the assistance of the Woenarese; and as heads over the troops we have appointed Radja Samada, Radja Bataioega, Radja Boemboe, Radja Boelat, together with two Mantries named Lakia and Boeangkaitem, 8 pangalassangs, and 2 interpreters, in order to appear before the Right Honorable Governor and Council, in the expectation that the Right Honorable Governor and Council will not take amiss the sending of these few, while we do such only so as not to thwart completely the request of the Honorable Company; but in case the war should not yet be finished, we shall send still more as our capability will permit. Written in the land of Bouton on the 11th day of the month of Zoumadoel achier in the year 1192. /below was written/ Agrees /was signed/ A: B:s Hodenpijl. Report in the form of a Daily Register made by me, the undersigned, to the Right Honorable Paulus Godofredus van der voort, Governor and Director of this Coast of Celebes. Right Honorable Sir, Departed from Macasser - - - - - the 21 April Arrived at Boulon - - - - - 14 May Anno 1777. Summoned to His Highness, and, after compliments paid, delivered the recognition monies, on condition of taking me everywhere; after the letter was read, I requested His Highness to dispatch me forthwith to the islands and especially to Kalisoesoe; whereupon His Highness gave me as answer: that he first wished to go with the force to Woena - - - 15 May

Dutch transcription

159 zien heeft en getuijgen kan, om welke redenen hebben wij ook niet volkomen kunnen b'ant„ woorden alle de woorden vande Comp„e die inde gemelte brief vermeld staan; als zijnde de schrijver deezes, pas geleerdendee dus dit werk voor d'eerste maaldoet, dierhalven ver„ soeken wij in gevalle een weijnig of veel fou„ ten hier in gesloopen mogte weezen, gelijk als worden die in de maleidsche taal niet wel voeglijk is, ons te willen vergeeven en verschoonen: daaren boven word nog onse moeijelijkheijd vermeerderd door die van de negorij kalisoesoe, ook herhaald de negorij woena in haeren koning weeder haere quaede gedoentens, die al reeds afgedaan was, om ons daar in te dwarsboo„ men, zo dat wij thans niet weeten wat wij doen zullen, want zijd zijn in 't geheel niet meer zo„ danig als in de voorige oorlog maar worden door de Boegineesen ondersteunt met veel geweeren en wapens, waar over wij zeer verwonderden bekom„ merd zijn of dit mogelijk geen gevolg is dat de brief die wij, in 't gepasseerde Jaar, door onse zende„ lingen ƒ lingen na Bonij gezonden hebben, niet schrifte lijk of mondeling is beantwoord, nogthans is onse hoope van broederlijke vriendschap: tusschen Bouton en Bonij nog niet ver„ brooken, maar hebben wij gesamentlijk over een gestemb om met een goede magt van „volk na derwaarts te trecken ter ondersoek van de bougineesen; ten eijnde haarleeden te verbieden en zo zij niet vandaar willen vertrecken zullendz' als onse vijanden aan„ gemerkt worden, zo als de woenasen zelfs die nu zo veele maanden lang met de Bou„ gineesen zaemen gespannen hebbende de Boutonse negorij Tonjoroe zijn komen attacqueeren, werwaarts wij vier boubatoes nevens 2. mantries en volk gesonden hebben, ter assistentie, in welke slag 2: bougineesen gevangen genomen zijn, die wij expres leevendig houden om alleen tot een bewijs te 161 te verstrecken van d' oude vriendschap tusschen Bonijen Bouton, hier over hebben wij gesa„ mentlijk beraaden en goed gedagt om die lie„ ver aan de Comp„e op Macosser te zenden, om z: te oordeelen naar regten bileijkheijd, om dat de Comp„e alleen is de plaats van onse vader en Moeder aan weer zijden. Ten anderen is het Jongst nog gebuurd dat de Bougineesen en woenasen op de negorij Poerie gekomen zijn, leggende aan de zijde van Bouton; de Jngezeetenen op de vlugt gedreeven; de huijsen verbrand ende goederen geplunderd hebbende Eyndelijk zenden wij tot afgezant die de zergeant overbrengen, deselve Mantrie Litaijoe, nevens. 2: Pangalassang, een tolk en haare onderhoorige, op een vaartuijg om te schrijven voor den Heer Gouverneur in Raaden teffens om de drie slaeven die in't voorleeden Jaar, niet g'accepteerd geweest E geweest zijn, te vergoeden; deselve vertrecken te saemen met Radja Iamada, om reeden dat wij gehoord hebben, dat 'er veele vaartuij„ „gen van quaade, menschen in zee zijn die de Maccassaeren assisteeren Niets tot een teeken van leeven te zenden als onse veel voudige groeten onder toe„ wen schingen van alle welvaaren en lang leeven. Geschreeven op 't Land van Bouton op den 11:e dag van de maand d' Joumadoel achir, in't Iaar 1792: /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ P: B: Hodenpijl 163 Translaat Maleijsche brief. geschreeven door den koning en Rijksgrooten van Bouton aan de wel Edele Agtbaeren Heer Gouverneur en Raad te Maccasser, buijdende, aldus Maeken wij bij deezen bekend dat wij de brief per den nachoda; die Sait Japhaer na Maccasser heeft overgebragt; met alle gewoonlijke Ceremonieel en honeur, hebben ontfangen, uijt dewelke wij geleesen en verstaan hebbende; de gedoentens der macas„ jaeren, die zig zelve groot maakten en te„ gen de Comp„e oorlog voeren, waaromme d'E Compagnie Schielijk assistentie van ons heeft laeten versoeken; waarover betuijgen wij zeer verwonderd, te zijn, te meer dewijl inde voorige brief die Mantrie Litaijoe ons heeft gebragt geen mentie daar daar van gemaakt was, wij hebben dierhalven om zo wel onse opregte harten voor onsen broeder te toonen als maar 't oude gebruijk van onse voor ouders, in gevolge contracten over eengeko„ men en goed gevonden, de vaartuijgen en volk dat gereeds stond, om na woena te vertrecken, ter ondersoek na de Bougineesen die aldaar tot at sis„ tentie vande woenasen zijn, thans na derwaarts te depecheeren, en tot hoofden over de troupen heb„ ben wij aangesteld Radja Samada, Radja Ba„ taioega, Radja Boemboe, Radja Boelat, nevens twee Mantries gen Lakia en Boeangkaitem 8. pangalas, sangs en 2. tolken, ten einde voor den heer Gouverneuren Raad te verschijnen, in verwagting dat den heer gouverneur en Raad de zending van deeze weijnige niet qualijk zellen gelieven te duijden, terwijl wij zulx alleenlijk doen om 't versoek vand E. Comp„e niet gantsch te verijdelen maar zo bij aldien den oorlog nog niet klaar mogte zijn, zullen wij nog meer zenden zodanig als onse vermogen zal toelaten Geschreeven op 't Land van Boúton op den 11¬ dag van de maand d Zoumadoel achier in't Jaar 1192: /onderstond/ Accordeert /was geteek„d A: B:s Hodenpijl: Rapport bij forma van Dag„ Register gedaan door mij onder„ geteekende aan De wel Edele Achtbaere Heer Paulus Godofredus van der voort Gouverneur en Directeur deezer Custe Celebes. Wel Edele Achtbaere Deer„ van Macasser vertrocken - - - - - op Boulon g'arriveerd. bij zijn Hoogheijd ontboden, en, na gedaene Compliment „ 15: —: de recognitie penningen overgeleverd, met conditie om mij, over al te brengen, na de brief geleezen zijnde verzogt ik aan zijn Hoogheijd om mij ten eersten te de pecheeren na de Eijlanden en voornaementlijk na kalisoesoe; waar op zijn Hoogheijd mij ten ant„ „woord gaf; dat hij eerst met de magt na Woena den 21 April „ 14: Meij Ao 1777. woude .

NL-HaNA_1.04.02_3529_1010 view scan ↗

English

would march out to finish the war and go from there at once to kalisoesoe, that nothing of the sort could happen this year, and seeing that I could obtain no further resolution from him, I took my leave after proper compliments. May the 24th I sent two interpreters to his Highness to request permission to depart for the Island, for I had not been sent by my lords and masters to sit idle, but to attend to my affairs, upon which I received no reply. the 25th ditto came two interpreters, sent by his Highness, to say that he would have the people gathered together and then let me know when I should depart. the 30th ditto I again sent two interpreters to his Highness to know when I might depart, since I had already been here half a month, seeing not the slightest movement, but received no reply. May the 31st came two interpreters on his Highness's behalf to tell me that I should depart at the first opportunity. June the 6th I sent two interpreters to his Highness to know when I might depart; and that I had already been here for about a month, seeing not the slightest movement; upon which I received no reply. June the 11th Summoned to his Highness, and after compliments were paid, I presented to his Highness: that I went to the Islands every year, but knowing well that nothing lay hidden there of what I sought, but if there were any on Bouton, that his Highness would have me taken to where the trees actually are. Whereupon his Highness said that he himself did not know that such existed in his land, and that he himself bought some from people to use for medicine, so I answered him that such must certainly be in the land of Bouton, seeing that the same were sold here last year at the Bazaar. His Highness replied that regarding the same sort of trees that are here, he had not sold them, but indeed used them for medicine. I therefore requested him that I might be taken there to see if there are no others among them, whereupon he told me: that I should first go to the Islands, and upon my return, he would have me taken there. I replied to him that he need not fear for that, provided no others were mixed among them; thereupon, after proper compliments, I took my leave of his Highness. June the 12th departed from Bouton. July the 20th arrived at Mandatti, and I sent the interpreter to the Radja to make known my arrival, and also to request men to undertake a forest expedition. July the 22nd made a forest expedition across the Land of Mandatti and spent the night over dawaro. the 23rd ditto In the morning further into the forest across Labaaij and spent the night at the village Leo. the 24th ditto In the morning further into the forest, and returning home in the evening, given to the people rds 2: 24. the 29th ditto departed from Mandatti. the 31st ditto arrived at kaijdoepa, and sent the Interpreter to the Radja as well to make known my arrival as to request men to make a forest expedition. August the 2nd made a forest expedition, across the village dieowijta and spent the night at Banko. the 3rd ditto In the morning further into the forest, across Berchonelien Jannervagts, returning home in the evening, given to the people rds 1: 42. September the 14th returned to Mandatti. the 15th ditto made a forest expedition on the Island Kabotta, returning home in the evening, given to the people rd 1: 12. Also requested by the interpreter for provisions 1: 12. the 18th ditto made a forest expedition across the Land of Warchie and across Dagaga and spent the night there. the 19th ditto In the morning further into the forest across Tangagoenisa, returning home in the evening, given to the people rds 2: 24. the 25th ditto departed from Mandatti. the 26th Ditto returned to Bouthon, I gave notice through the interpreter to his Highness of my return and also to request an audience, but received no reply to this, finding upon my arrival here 3 Buginese prahus laden with slaves, the Nakhoda was from ArouPantjana. October the 8th Summoned to his Highness, and after compliments were paid, I made proper report to his Highness concerning the Islands, that nothing had occurred, and at the same time I requested his Highness for a prahu in order to go to the strait one of these days, and particularly to the place where the male nutmegs are, whereupon I received the reply that he would give orders to prepare a prahu; thereupon, after proper compliments, I took my leave of his Highness and departed. October the 9th departed from Bouton and arrived in the evening at Siompo. the 10th ditto on Simpo made a forest expedition, across Lontaijn komblawa Ribinipada and Malana, and spent the night there. the 11th ditto going to the prahu and departed. the 12th ditto arrived at kadetoe and made a forest expedition there, departed in the evening for the Strait. the 14th ditto arrived at wattoe mattobbean. made a forest expedition across Cassambi and spent the night there. October the 16th In the morning further into the forest across kobanko; kabola; spent the night there. the 17th ditto In the morning further into the forest across kobesse, in the evening going to the prahu and departed. the 18th ditto made a forest expedition at kalende Jette Ladambe. the 19th ditto at kambenacko Batoe Lea, Doloki, and kaba. October the 20th at Lobbo Lobboe, Bonaij, Casboe, Sinamposrien, in the evening going to the prahu, departed immediately for Bouton. the 21st ditto having arrived at Bouton, sent the interpreter to his Highness to request an audience. given to the Interpreter rds 1: 12. to the people 3: 6. the 26th ditto I sent two interpreters to his Highness to know when I was departing, but received no reply and no audience. the 27th ditto came two interpreters on his Highness's behalf to let me know that his writer had fallen ill and that his Highness through

Dutch transcription

woude optrecken om den oorlog klaar te maeken en van daar met eens na kalisoesoe te zullen gaan, dat dit Jaar nog niets daar van komen konde en ziende dat verders geen resolutie van hem krijgen konde, zo nam ik na behoorlijk honeur mijn afscheijd den 24: Meij Hebbe ik twee tolken na zijn Hoogheid geson„ „den om te versoeken na de Eijland te vertrec„ „ken, want, dat ik van mijn heer en meesters niet gesonden was, om stil te zetten maar om mijn affaires te verrigten, waar op geen ant„ woord kreeg. „ 25: _:o quamen twee tolken, van zijn Hoogheijd gezonden. met 't zeggen, dat hij zoude het volk laaten bij malkander zoeken en mij dan laeten weeten wantreer ik vertrecken zoude „ 30 _:o Hebbe ik weeder twee tolken na zijn Hoogheijd ge sonden, om te mogen weeten wanneer dat ik vertrecken konde, terwijl ik reeds een halve maand 167 maand hier zynde, nog geen de minste beweeging ziende, maar kreeg geen antwoord quamen twee tolken van zyn Hoogheids weegenom den 31 Mey mij te zeggen, dat ik met den eersten vertreeken zoude Hebbe ik twee tolken na zijn Hoogheijd gezonden „ 6 Junij om te mogen weeten, wanneer dat ik vertrecken konde; den dat ik reets omtrend een maand hier zijnde, nog geen de minste beweeging ziende: waar op geen antwoord keeg. Bij zijn Hoogheijd ontboden en na gedaene Com„ „ 11 Junij pliment, hebbe ik zijn Hoogheijd voorgehouden: dat ik alle Jaaren na d' Eijlanden gaande, maar wel weetende dat daar niets in schuijlde van het geen ik zogte maar bij aldien Eenige op Bouten zijnde, dat zijn Hoogheijd mij zou „de laeten brengen, daar wee zentlijk de boomen zijn Waar op zijn Hoogheijd zeijde dat hij zelfs niet weet dat op zijn Land de zulke zijn en dat hij zelfs van menschen kogte om voor voormedicijnen te gebruijken, zo gaf ik hem ten antwoord dat zulke vast op 't Land van Bou„ ton moest zijnde dat dezelve alhier in 't ver„ leeden Jaar op de Bazaar verkogt zijn zijn Hoogheijd repliceerde dat van de zelfde zoort welker boomen alhier zijn, hij niet verkogt maar wel voormedicijnen gebruijkte ik verzogt hem dierhalven om aldaar gebragt te mogen worden om, te zien of er geene andere onder zijn, waar op hij mij zeijde: dat ik eerst na d' Eylanden gaan zoude, en met mijn te rugkomst, hij mij daar natoe zoude laeten brengen, ik repliceerde hem dat hij daar voor niet behoefde te vreesen bij aldien maar geene andere daar onder liepen, vervolgens nam ik na behoorlijke honeur, mijn afscheijd van zijn Hoogheijd den 12 Junij van Bouton vertrecken „ 20: Julij op Mandatti g'arriveerd, en zond ik den tolk na de Radja om mijn aankomst bekend te 3 temaeken, en teffens omvolk te versoeken tot het doen van een bosch togt hebbe een bosch togt gedaan over het Land van den 22 Julij Mandattien over dawaro vernagt Smorgens verder boschwaarts in over Labaaij „ 23 _: en op de negorij Leo vernagt Smorgens verder boschwaarsts en savonds „ 24. _o thuijs komende, aan het volk gegeven rd„s 2: 24: van Mandatti vertrocken - - . . . . . „ 29 _o op kaijdoepa g'acrriveerd, en de Tolk na de „ 31 _o Radja gezonden hemom wel mijn aankomste bekend te maeken, als om volk te versoeken tot 't doen van een boslogt Geen bosch togt gedaan, over de nogorijdieowij„, 2 autg=s „ta en op Banko vernagt Smorgens vorder bosschwaarts, over Bercho„ „ 3— nelien Jannervagts, siwonds t' huijs komende aan het volk gagten. - - - - - rd„s 1: 442:„ om overkomende aan het volk gegeven rd1: 42 den. d den 14: 7ber: op Mandatti geretourneerd 15 _o een boschtogt gedaan op het Eijland Kabotta 'S avonds thuis komende aan't volk gegeeven rd 1: 12: Detolk nog verzogt om leevenmiddelen „ 1: 12: „ 18 _o Een bosch tot gedaan over het Land van Warchie en over Dagaga en aldaar vernag 19 _o „ Smorgens verder bosch waarts over Tangagoenisa„ E vonds th„ komende aan het volk gegeven rd„s 2: 24 „ 25 _o van Mandatti vertrocken „ 26 D:o op Bouthon geretourneerd, hiet ik door den tolk zijn Hoogheid kennisse gegeeven van mijn retour en teffens om audientie te versoe„ ken, dog kreeg geen antwoord hierop viendende bij mijn aankomst alhier 3 bougineesen prauwen met slaaven gelae„ den, d' Annachoda was van ArouPan„ „tjana. „ 8 october Bij zijn Hoogheijd ontboden en na ge„ daene Compliment zijn Hoogheijd behoorlijke „ 173 behoorlijke rapport gedaan hebbe van d' Eijlanden, dat niet voor gevallen is, en te gelijk verzogt ik aan zijn Hoogheijd om een praauw ten eijnde eerst daags na de straat te mogen gaan en voornaementlijk ter plaatse daar de mannetjes nooten zijn, zo kreeg ik ten antwoord, dat hij ordre zoude geeven; om een prouw klaar te maaken, vervolgens nam ik na behoorlijk houneur mij afscheijd van zijn Hoog heijd en vertrok van Bouton vertrocken en 's avonds op Siompoaan den 9 8ber: gekomen op Simpo een bosch togt gedaan, over Lontaijn „ 10 _o komblawa Ribinipada en Malana, en aldaar vernagt na de prauw gaande en vertrocken: - - - „ 11: _o op kadetoe, aan gekomen en aldaar een bosch togt „ 12: _ o gedaan, savonds vertrocken na de Straat op wattoe mattobbean gekomen 14: _. o vlinelandt een bosch togt gedaan over Cassambi in aldaar ver mag.t den 16 den 16: 8ber 'Smorgens verder bosch waarts over kobanko; ka„ bola; aldaar vernagt 17: _„o Smoorgens verder bosch waarts over kobesse savonds. na de praauw gaande en vertrocken 18 _:o op kalende Jette Ladambe, een bosch togtgedaan „ 19 _o op kambenacko„ Batoe Lea, Doloki, en kaba: „ den 20 _„o op Lobbo Lobboe, Bonaij, Casboe, Sinampos„ „rien 's avonds nade praauw gaande ten eers„ ten na Bouton vertrocken 21 _:o op Bouton gekomen zijnde zoud de tolk na zijn Hoogheijd om onden tie te versoeken aan den Tolk gegeeven. . . . . . rd„s 1: 12: aan het volk - - - - - - „ 3: 6: 26: _:o hebbe ik twee tolken na zijn Hoogheijd ge„ zonden om te mogen weeten wanneer dat ik vertreckende, maat kreeg geen antwoorden geen oudientie 27: _:o quamen twee tolken van zijn Hoogheijts wegens om mij te laeten weeten dat zijn schrij ver ziek geworden is en dat zijn Hoogheijd door „ „

NL-HaNA_1.04.02_3529_1017 view scan ↗

English

175 In the year 1778 I was very embarrassed about this. I immediately sent word to ask whether there was a clerk there, but that was all, and that I could not wait on that account, to which I received no answer. On the 11th of November the letter from Your Right Honourable arrived here at Boulon. Postscript: having opened the letter of the 9th, learned therefrom from the Amboinese that there is war at Maccasser, and that Your Right Honourable requested auxiliary troops from His Highness, and that for that reason I had to wait until the people would also depart. On the 9th of February I sent two interpreters to His Highness to let him know that all the prahus were there, and I saw that no preparation was being made yet, and received no answer to that. Two interpreters from His Highness came and he let me know that he would wait at the islands. On the 27th of February I sent two interpreters to His Highness to let him know that I still did not see that any prahus were being made ready, or whether they were afraid to go to Macosser and wanted to wait until the war was over, but received no answer to that. On the 28th ditto His Highness sent two interpreters to me to say that I must not be afraid and that preparations shall be made. On the 5th of March a longboat arrived from the land of Woena, which was burned during that night. On the 6th ditto I sent two interpreters to His Highness to inquire whether His Highness had given orders to burn it, and at the same time to let him know that I do not see in the least that any preparations are being made, but received 177 no answer. On the 11th ditto, two Mandharese kontings arrived. On the 15th of March, three Bugis prahus arrived with all kinds of linens and chintzes without the Honourable Company's marks, carrying on trade. I made this known to His Highness and requested that they might depart, to which I received no answer. On the 17th ditto, three Mandharese and two Bugis vessels arrived from Woena laden full of slaves, among whom it was learned that they wanted to go to Bancahoeloe. Postscript: on the 7th of April the ship Westfriesland arrived here, on which was the Right Honourable Mr. Jacob Roeland Thomaszen, and commanded by Captain Lindeman. The pajalang De Windhond, The Krijger, The Castle of Orange, they departed for Ternaten on the 8th ditto. On the 17th of April, I learned from the Amboinese that His Highness has exchanged seven barrels of gunpowder for slaves, and that I saw carried past my dwelling to His Highness every day all kinds of linens, chintzes, and weapons. On the 23rd of May, I sent two interpreters to His Highness to be allowed to know when I could depart, for I see that they intend to play games with this, and that I therefore would not wait any longer than until the new moon, while the Malay prahu was still there, but received no answer. On the 24th ditto, two interpreters from His Highness came to let me know that I should certainly depart with the full moon. On the 1st of July, I sent two interpreters to His Highness to know whether I could depart or not, as I could not wait any longer, and that it had already lasted so long from 179 one month to the other. On the 2nd of July, His Highness sent two interpreters to me to say that they have a great hindrance, and that I should definitely depart together with them at the full moon. Having been summoned to His Highness, and after exchanging compliments, I properly confronted His Highness regarding the longboat, whether His Highness had given orders to set it on fire; whereupon His Highness, conferring with his grandees of the realm, replied to me that it had been burned without his knowledge. Further, being unable to obtain any resolution from him, I took my leave after proper honours. Departed from Bouton on the 13th of July, and arrived at Macasser on the 21st ditto. Underneath was written: Underneath was signed: Iohan Christoffel Gioth. Underneath: Agreed. Was signed: H: B: Hobenpijl. 181 Translation of a Bugis letter written by the King of Bonij to the Right Honourable Lord Governor and Director, reading as follows: My greetings to my brother, and I request Your Right Honourable that when the people of Sandraboni come, no such heavy burden may be imposed upon them that they cannot bear it. I say this because we now think that our enemies having become smaller, might sometimes become larger again if they were to be burdened with a load that they cannot bear; and moreover, there will certainly be those who, being in blood relations with the Sandrabonese, will also insert themselves into the game, and if they should enter into it, many of our friends and allies who no longer wish to follow us would certainly defect and choose their side, like the Towadjoese, while even half of the troops that followed me have already abandoned me now. Yet although I myself am also related by blood to those of Sandrabonij, nevertheless I can in no way separate myself from the Company. But when the burden is somewhat lightened, those of Goa will undoubtedly also quickly come in submission to the Company, and if that happens and the war is finished, we can then deal with them according to our pleasure. Underneath: Agreed. Was signed: H:k B:s Hodenpijl.

Dutch transcription

175 Ao 1778 daar om zeer verlegen was ik hebbe met eens laeten weeten of daar eene Schrijver, maar was, en dat ik door op niet wagter konde waar op ik geen aantwoord kreeg is den brief van uw wel Edele Agtbaere hier den 11 9ber op Boulon g'arriveerd p:s de brief 9. oponden daar uijt vernomen van den Amboinees dat er oorlog op Maccasser is endat uw wel Edele Achtbaere om hulp troupen van zijn Hoogheyd verzogt en dier halven ik wagten moeste, tot dat het volk meede vertrecken soude den 9 Februar hebbe ik twee tolken na zijn Hoogheijd gezonden om te laeten weeten dat alle praauwen daar waeren en ik zee dat er nog geen beweering van gemaakt word en keeg daar op geen antwoord quamen twee tolken van zijn Hoog„ heijd en ligt hij mij weeten dat hij op ri: Eilanden Eijlanden wagten zou den 27: februg: hebbe ik twee tolken na zij Hoogheijd gezon„ „den om te laeten weeten, dat ik nog niets zig dat 'er praauwen klaar gemaakt was, of dat ze bange, waaren om na Macosser te gaan en wagten wouden tot dat den oorlog klaar wos, moarkreeg 'er geen antwoord op den 28 _o zond zijn Hoogheijd twee tolken bij mij om zeggen dat ik niet bang moeste weezen en dat aanstaet zal gemaekt worden den 5: Maart Quam een Barkos van het Land van woena in die nogt verbrand. den 6 Do Hebbe ik twee tolken na zijn Hoog„ heijd gezonden on te verneemen of zijn Hoogheijd last heeft gegeeven om te verboonden en met ees te laeten wee„ ten dat ik nog in 't geringste niet en zie dat er aanstolt gemaakt word maar„ kreeg 177 „ 11 _. o kreeg geen antwoord den 15e Maart quamen twee Mandhareesen kontings aan quamen drie bougineese praauwen met hallerkan „ „ 17 _ o de Lijwaaten en Chitsen zonder sE Comps merken negotie drijvende, hebbe ik zijn Hoogheijd zulks laeten bekend maeken en versoeken dat ze vertrec ken mogten, waar op geen antwoord kreegde quamen drie Mandhareese, en twee Bougineese „ vaartuijgen van Woena aan vol met slaaven ge„ laeden daar onder vernomen dat z' na Ban„ „ca hoeloe wilden ps het schip Westfriesland alhier g'arriveerd, waer op bevond de Wel Edele Agtbaere Heer M:r Jacob Roeland Thomaszen en gecomman„ „deerd door den Capitain Lindeman De Patjallang de Wind Hond _. de krijger „- _ _:o het Casteel van oranje vertrocken z' na Ternaten „ 8 _ o 7: april. den 17 den 17. april Hebbe ik vernomen van den Amboinees, dat zijn Hoogheid Seven, vaaten kruijt heeft geruijld tegen slaaven en dat ik zee dagelijks voor mijne ƒ wooning voorbij droegen aller hande Lijwaaten Chitsen en wepens by zijn Hoogheijd den 23 Meij hebbe ik twee tolken na zijn Hoogheijd gezon„ „den om te mogen weeten wanneer ik vertrec„ „ken konde want ik zie dat z' denken daar meede te speelen en dat ik dierhalven niet langer wilde wagten als tot den nieu„ we maan wijl de Maleijtse prauw daar nog was, maar kreeg geen antwoord „ 24: _o quamen twee tolken van zijn Hoogheijd, om mij te laeten weeten dat ik voost met de vollemaan vertrecken zoude den 1: Julij Hebbe ik twee tolken na zijn Hoogheijd ge„ zonden om te weeten of ik vertreck en kon„ de of niet, alzo ik niet langer konde wag„ „ten en dat er alzo lange geduurd had van den 179 de eene maand tot d'andere zond zijn Hoogheijd twee tolken bij mij omte den 2 July zeggen dat ze groot verhindernnis hebben en dat ik met de volle maan vast met malkander vertrecken zoude Bij zijn Hoogheijd ontbooden zijnde en na gedaene Compliment hebbe ik zijn Hoog„ heijd behoorlijk voorgehouden wegens de Barkas of zijn Hoogheijd heeft last gegee„ „ven om die in brand te steeken; waar op zijn Hoogheijd redeneerende met zijn Rijksgrooten mij repliceerde dat zij ver„ brand was gedworden, zonder zijn weeten voorts geen resolutie van hem krijgen konde hebbe ik na behoorlijke honeur mijn afscheijd genomen van Bouton vertrocken en op Macasser g'arriveerd den 13 Julij /onderstond/ 1 „ 21: _o. onderstond / was geteekend/ Iohan Christoffel gioth. /onderstond/ Accordeert /was geteekend /. H: B: Hobenpijl 181 Translaat Bougineese Brief geschreeven door den ko„ „ning van Bonij, aan den Wel„ Edele Achtbaere Heer Gouverneur en Directeur, luijdende aldus Mijn groete aan mijnen broeder en versoeke aan uw wel Edele Achtb: om wanneer de sandra„ boniers zullen komen haar geen zo swaeren lastg mag opgelegd worden, dat zij die niet dragen kunnen, Jk. zegge zulks, om dat wij nu denken dat onse vijanden kleijnder geworden zijnde, Somtijds welweeder grooter zouden kunnen worden, in dien 'z met een last diez met dragen kunnen, beswaart mogten worden, en daar en boven zullen er voor zeeker weezen die in bloedverwanschap met de Candrobo„ wijs zijnde, zig ook in het spel zullen Steeken Steeken, en zo deselve daar in komen mogte, zouden gewisselijk veele onser vrienden en bondgenooten, die ons niet meer willen volgen afvallen, en haarlieden zijde kiesen, gelijk de Towadjoreesen, terwijl zelfs de helft van de troupen die mij gevolgd hebben, mij nu bereeds verlaeten, dog schoon ik zelve, ook in den bloede aan die van Sandrabonij verwant ben, egter kan ik in 't geheel niet van de Compagnie Separeeren Maar wanneer de last eenigsints verligt is zullen ongetwijffeld die van goa ook schielijk in submissie bij de Compagnie ko„ men, en zo zulks geschieden den oorlog gedaan is, kunnen wij als dan met haar lieden na onse welgevallen handelen /onderstond/ Accordeert /was geteekend/ H:k B:s Hodenpijl.

NL-HaNA_1.04.02_3529_1025 view scan ↗

English

183 Lord Governor, to the King of Bonij The reply of the Customary greetings. Because the Company has never sought war but has always been inclined toward peace, those of Sandrabonij were immediately accepted and presented with such articles as were deemed necessary to make peace with them. We had expected an answer to that, but not having received it, we must conclude that they were not in earnest, the more so because the preparations they are making on Sandrabonij by fortifying the same completely resemble acts of hostility, so that we are indeed compelled to oppose them, and whatever else others might wish to undertake, to await the same in the confidence that God, who has helped us thus far, will cause us to triumph further over our enemies. It still rests with them, however, to declare themselves on the articles, provided this happens immediately, and if the Macassars wish to join in, the Company will likewise be willing to comply. Meanwhile, I request that my brother will not let himself be frightened off by others who seek their own interest more than the welfare of Bonij, as I shall endeavor to do no less than Your Highness; being assured that if the Company and Bonij remain united, there will never be anything to fear. Macasser, in Castle Rotterdam, the 24th of July 1778. /below stood/ Agreed /was signed/ H:k B:s Hodenpijl 185. To the Honorable, Most Respectable Lord Paulus Godofredus van der Voort Governor and Director of the Coast of Celebes. Honorable, Most Respectable Lord My last to Your Honor, to which I hereby take the liberty to refer, was of the 13th of this month. It was, Honorable, Most Respectable Lord, on the 20th of this month that Craeng Bira, who on the 22nd already departed again for Bira, returned here from Saleijer, bringing me a letter from the Resident, in which he wrote me that he had understood that the fugitive Regent of Tanette with his wife and children was on Bira, and which, according to the writing of that Resident, did not seem to be to the liking of Craeng Bira, and also that the said Craeng had for that reason requested to return to his place of residence. The said Resident, Honorable, Most Respectable Lord, is apprehensive lest this former Regent, who now has a fine opportunity to correspond with Daeng Padoenie /as the Resident writes/, might incite the Saleijer subjects, about which Craeng Bira is also said to be afraid. I have personally spoken with Craeng Bira, Honorable, Most Respectable Lord, regarding the Resident's writing, but he says that he never told the Resident such a thing, and that the reason for his prompt return is a lack of provisions, and also that he did not know why he should tarry longer on Saleijer. However, Honorable, Most Respectable Lord, in order to set the Resident at ease to that extent, I told Craeng Bira to send the former Tanette Regent here as soon as possible, which he has promised me. On that same day, Honorable, Most Respectable Lord, when Craeng Bira departed, I again received a letter from the Saleijer Resident in which he wrote me that although he presently had Saleijer people in abundance for assistance, he requested that I send him Bira people, because they could handle guns better than 187 than the Saleijer people, who are inept at it, in order to attack the Bonto Bangers again. I immediately presented this, Honorable, Most Respectable Lord, to Craeng Bira, who did not seem disinclined thereto; but as for the consequences, Honorable, Most Respectable Lord, that might arise therefrom, he said he did not wish to take them on his account; because it was not to be expected that the Bira people, who have many friends among the Bonto Bangers, Gantarang, and among the Saleijer people, would fight against them, the more so because in the attacks on the Bonto Bangers they are only attacked by the Resident, whose people have already burned most of their proas; and even if they showed themselves inclined, Honorable, Most Respectable Lord, their request was that I provide their people with provisions as well as further support, since, as they say, when they were on Saleijer they did not enjoy the least bit of assistance and were therefore afraid of that again. Craeng Bira, Honorable, Most Respectable Lord, is also a close relative on the wife's side of the former Tanette Regent, which Regent Craeng Bira has requested me that he may be heard as soon as he arrives here; Honorable, Most Respectable Lord, I shall inform Your Honor of it. While I now take the liberty to call myself, with all requisite high esteem and respect, /below stood:/ Honorable, Most Respectable Lord :/lower/ Your Honor's humble and faithful servant /was signed/ S:n Monsieur, /in the margin:/ Boelecomba, in the Company's fortress, the 25th of July 1778. /below stood/ Agreed /was signed/ H:k B:s Hodenpijl. 189 Instruction for Major Johan George Englert, departing via Goa for Sandrabonij Honorable, Valiant, Prudent, Discreet. Since the King and Grandees of Sandrabonij, right after the conquest of Goa, gave to know that they wished to submit and request pardon for their rebellion against the Company, but they—after they were admitted and presented with such articles for entering into a treaty of friendship as were deemed necessary to demand in order to hope for an enduring peace with them for the future—have not declared themselves up to now, but by meanwhile fortifying their main settlement seem clearly to show that they are not truly in earnest; I have therefore considered it necessary to order you, at the head of our European and Native troops commanded thereto, to

Dutch transcription

183 Heer Gouverneur, aan den Koning van Bonij Het antwoord van den Nagewoone begroetingen. Dewijl de Comp:e nooijt oorlog gezogt maar altoos tot vreede. geneygd is geweest, heeft men die van Sandrabonij aan„ „ stonds. g'accepteerd en zodanige articulen voor„ gehouden als men nodig heeft g'oordeeld om vreede met hun te maeken wij hadden daar op antwoord verwagt, maar. de dat niet ontfangen hebbende, zo moeten wij be„ sluijten dat het hun geen ernst geweest is, te meer de toebereijdselen die z op Sandrabonij maeken, met het zelve te versterken, volkomen na vijandelijk heden gelijken, zo dat wij wel genoodsaakt zijn hun tegen te gaan, en wat ook ander mogten willen beginnen hot E O het zelve afte wagten in vertrouwen dat god, die ons tot hier toe geholpen heeft, ons wel verder over onse vyjanden zal doen trium pheeren Het staat egter nog aan haar, om zig op de ar„ ticulen te verklaaren, mits zulks ten eersten geschiede en wanneer de Maccassaaren willen bij komen, zal de Comp=mier zig insgelijk slaeten vinden Intusschen versoeke ik dat mijn broeder zig niet wil laeten afschricken, door anderen die meer haar eijgen dan het welweezen van Bonij zoeken, dat ik niet minder zal trag„ „ten te doen dan uw Hoogheijd; verzeekert zijnde dat wanneer de Comp„e en Bonij veree„ nigt blijven 'er nooijt iets te vreesen zal weezen. Macasser in't Casteel Rotterdam den 24. Iulij 1778: /onderstond/ Accordeert /was„ geteekend/ H:k B„s Hodenpijl 185. Paulus Godofredus van der voort Gouverneur en Directeur der Custe Celebes. wel Edele Agtbaare Heer Mijne laatste aan uwel Ed: agtb: waar aan bij deese de vrijheijt neeme mij te refereeren was van den 13. deser T was Wel Edele agtb: heer den 20' deser dat Craiig Bira die den 22:e reets weder na Bira vertrokken is, van Saleijer alhier retourneerde, mij meede brengende Een brief van den Resident, waarin die mij schreef als dat hij verstaan had dat d' gevlugte regent van Tanette met vrouw en kinderen op Bira was en 't geen volgens schrijvens dien resident niet na genoegen van Craeng Bira Scheen te weezen als meede dat gen: Craeng om die reeden verzogt had na zijn woonplaats te retourneeren genoemde resident wel Edele Agtb: heer is bedugt off zom tijds die geweezene regent / die nu schoonoe„ Aan Den welEdele Agtbaare Heer. casie casieheeft om met Daeng Padoenie te Correspondeeren /zoo als de resident schrijft/ dat hij de saleije reese on„ derdaanen zoude op stooken, waar over Craeng Bira ook bevreest zoude weezen Ik heb Craeng: Bira wel Edele agtb: heer over 't schrij„ ven der resident in perzoon onderhouden, dog hij zegt dat hij nimmer aan de resident zulks gezegt heeft en dat d' reeden van sijne spoedige te rugkomstis ge „brek aan mond kost en ook niet wist wat hij op sa„ leijer langer zoude vertoeven, egter heb ik wel„ Edele Agtb: heer om d' resident in zoo verre gerust te Stellen Craeng Bira gezegt om ten eerste d'gewee„ zene Tanette regent na herwaarts te zenden 't geen hij mij belooft heeft op dien zelfde dag wel Edele Agtb: heer wanneer Craeng Bira vertrokken is, kreeg ik wederom een brief van d' Saleijereese resident waar in die mij schreef dat schoon hij thans tot assistentie in over vloed saleijereese had, hij mij verzogt dat ik hem biraneese zoude toe zenden, dewijl die beeter met geweeren konde omgaan, dan 187 dan de Saleijereese die daar toe onbequaam zijn, om d' Bonto bangers weeder te attacquee„ „ren Ik heb: Craeng Bira wel Ed: agtb: heer ten eersten zulks voorgehoude die daar toe niet ongeneegen scheen dog de volge wel„ Edele Agtb: heer die daar uijt mogte voor spruijte zeide hij wilde hij voor zijn ree„ kening niet neemen; dewijl niet te denke was, dat de biraneese die zoo wel bij d'bon„ „to bangers; gantarang en aanden Saleijereese veele vrienden hebben daar tegens zoude regte temeer daar d' bonto bangers met attacquee„ ren maar door de resident geattacqueert worde, wiensvolk d' meeste hunner prau„ wen reets verbrand hebben; en zoo zij zig al geneegen toonde, wel Edele Agtb: heer was haar verzoek dat ik hun lieden, zoo wel van mond kosten als 't verdere on„ derhond zoude voorzien, dewijl zij zoo als hij zeggen toen zij op Saleijer geweest zijn, zijn, niet de allerminste onderstond genooten hebben en daar dan weder voor bevreeest waaren Craeng Bira wel Edele Agtb heer is aan d' vrouwskant meede een na bestaande den geweezene Tanetse re„ gent, welke regent door Craeng. Bira mij verzogt heeft dat hij mag gehoort worde zoo dra hij alhier komt wel Ed: agtb: heer zal ik uwel Ed: Agtb: zulks bedeelen Terwijl ik thans de vryheijt neem met alle vereijschte hoogagtingen eerbied mij te noemen /onderstond:/ wel Edele agtbaere heer :/ lager / unwel„ Edele Agtb: onderdaenige en Trouwschuldige Dienaar /was geteekend/ S:n Monsieur, /in„ margine:/ Boelecomba Jn sComp„s vesling den 25:' Iulij 1778. /onderstond/ accordeert /was geteekend/ H:k B„s Hlodenpijl. 189 Instructie voor den Majoor Johan George Englert, vertreckende over Goa na Sandrabonij Erntfeste, Manhafte, voorsienige Discreete Aangezien de koningen Rijksgrooten van Sandrobonij, al aanstonds na de verovering van goa, te kennen gegeeven hebben, in submisse te willen komen in pardon overhaaren opstand tegen de Comp: te versoeken, dog zij, na dat men hun g'admit„ teerd en zodanige articulen tot het aangaan van een verbond van vriendschap voorgehouden had, als men vermeend heeft te moeten vorderen om een bestendige vreede met hun voor het vervolg te kunnen hoopen, zig tot nu toe niet hebben gedeclareerd, maar door het inmiddens versterken van hun hoofd negorij, duij„ delijk schijnen te toonen dat het hun geen regteernst is zo hebbe ik nodig g'acht uEd: aan het hoofd onser daar toe gecommandeerde Europeese en Jnlandse troupen aar

← previousnext →