Inventory 3627
Japan · 538 pages · 335 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
315 Samarang the 22nd of June Anno 1732. Samarang the 22nd of June Anno 1732. and to keep away from the opposite shore under his territory, but also to seize as much as is within his power the vessels that might arrive there in the future, and to send them up towards Samarang, and at the same time to ensure that henceforth none of his subordinates sail to forbidden places for trade, and most notably not to Banjarmasin, whither in the past year they had managed to transport provisions to the Company's enemies, the English, under threat that otherwise the supply of rice in paddy and other provisions from Java to Bawean would be prohibited, and that he and the inhabitants there would moreover experience the Company's displeasure in all respects; regarding which that Regent not only made me the finest promises, but also showed himself willing to enter into an Act of obligation, which I then had him execute here and swear upon the Quran, of which I have the honor to present the original to your High Nobilities under letter B, from which your High Nobilities will among other things observe that, considering himself a vassal of the Company, he has bound himself both to prevent unauthorized trade and to allow no vessels to depart for the permitted places on the opposite shore without first being provided with proper passes, whether from Samarang, Surabaya, or Gresik, and furthermore that upon departure from Bawean no one shall sail anywhere on Java other than to the aforementioned three places, Samarang, Surabaya, and Gresik, which has also been prohibited along this coast by the Council of Policy here by an edict, of which the copy is forwarded under letter E; whether that Regent will act faithfully in all the obligations entered into is sooner to be hoped than expected, yet in order to investigate this and to manage the matter better, I shall in the months of July and August have a well-equipped Company pantjalang, along with a couple of native cruising pantjalangs, cruise to and fro that island, and also have this followed up in February and March of the coming year, when the most vessels arrive at and depart from Bawean, so as to keep a watchful eye in that direction for a long time. I trust that your High Nobilities will be pleased to take satisfaction in all this and approve the arrangements made. Regarding the recommendation to have the given orders and made arrangements promptly observed as far as possible for the conservation of the timber forests, one is mindful of this upon reflection, so that the annual survey and inspection of the condition of those forests continues to hold up thus far, with continuous recommendations at the same time to the Residents and Regents to the end of applying their best efforts towards their flourishing state; just as the said Resident Fockens is also set upon promoting the timber delivery from the Emperor's lands down the Solo River, to whom your High Nobilities' authorization concerning the additional expenditure or payment above the usual prices has been communicated according to intention, so that he is also currently busy loading the freight ship De Hoop with timber and lamp oil, because the skipper...
Dutch transcription
315 Samarang den 22„e Iunij Ao 102. Samarang den 22„e Iunij A:o 1732. en Aan van de Overwal onder zijn territoir te weeren, maar on ook de vaartuigen die er in 't vervolg mogten aankomen, zoo vees zijn magt toetul in beslag te neemen, en Samarang waerds op te zenden, en ons teffens te zorgen, dat voortaan geene zijner onderhoo„ „digen op verboodene plaetsen ten Handel vaaren, en wes woonna„ „mentlijk niet haar Bansoehoeloe, werwaards men in 't ge„ „passeerde Iaar aan 's Compagnies vijanden: de Engelschen Leevensmid„ „delen had weeten te vervoeren, met bedreiginge, dat anders den toe„ „voer van Rijst in Padij item andere Leevensmiddelen van Iava naar de Baviaan zoude worden geinterdiceert, en dat hij en de Inwoon„ „ders aldaar, daar en boven 't Compagnies ongenoegen in allen opsigten zoude ondervinden; waaromtrent dien Regent mij niet alleen de schoorste beloften gedaan, maar zig ook gewillig betoont heeft, tot het aangaan van een Acte van verband, die ik hem dan ook hier heb doen passeeren en onder„ Alcoran besweeren, waar van ik de jer heb uwe Hoog Edelheeden en den origineelen onder La B. aan te bieden, waar uit Hoogst deselve onder anderen blijken zal, dat hij sig als eern passaeb van de Compagnie aanmerkende, zig verbonden heeft zoo wes den ongepermitteerden Handel te beletten, als om geene vaar„ „tuigen na de geoorhoofde overwalsche plaetsen te laaten vertrecken, dan alvoorens met behoorlijke pasoeuns, het zij van Samarang, sourabaija off guieden te weren voor men mitsgader at en vertoaen van de Barziaan nergens op Iava zal worden gevaaren, dan op de voorschreeven drie plaetsen Samarang, sourabaija en Gritsee, 't geen ook door dien Raad van Politie alhier bij wiegt waar van het afslist „ovrgaat, onder L=de E„laags deese kuste geinterdiceerd geworden is; waar off dien Regent in alle de aangegaane verbintenissen wel getrouwelijk ham „delen zal, is eerder te hoopen dan te verwagten, egter zal ik tot onder„ „soek van dien, en om aan de zaak beeter klein te geeven, in de maan„ „den Iulij en Augustus ene wel geEquipeerde Compagnies pantjallang met nog een paar Inlandse kruijspantjallange af en aan dat bijland laaten kruijtsen, en dit ook laaten gevolg neemen in februarijen Maart van het aanstaande Iaar, wanneer ir op de Baviaan de meeste vaar„ „thuijgen komen en vertrecken, den Lange dien weg ees waekend dog te houden, Ik vertrouwe dat uwe Hoog Edelheeden in het een en ander genoegen zullen gelieven te neemen, en de gemaakte schikkingen approbeere:— Der aanbeveelinge om de gegeevene ordres en gemaakte schikkingen to: Couservatie der Houtbossen, zoo Vel moogelijk is prompt te doen observeeren, is omen bij assesuie daarop verdagt, wieswoegen den Iaar„ „lijkschen opneem en visitatie van de gesteldheid dier besschen, tot dus verre stand houd, met geduurige recommandatie teffens aan de Ressidenten en Regenten; ten einde tot derselvers florisanten staat de beste pogingen aan te wenden; zoo als den quisseer Resident Fockens 'er ook over uit is, de HoutLieverantie uit s keijpers Landen de Rivier Sold af te bevorderen aan wien de qualificatie uder Hoog Edelheeden, omtrent de meerderen dan besteding of be„ „taaling booven de gewoone prijsen, na de intentie is aangeschree„ „ven, invoege hij ook actuees beesig is, het sluit schip de Hoop„ met Houtwerken en Lamp Olie te belaaden, om dat den schipper onder. van 8 p„a 33:
English
317 Samarang the 22nd of June Ao 1782. Samarang the 22nd of June Ao 1745. Page 5. of that vessel made difficulties, then changing the bow of his ship to take in some dry products and In satisfying the timber requisitions for the Eastern Governments, one will in future accommodate oneself according to what requested sorts will be on hand at Grissee, because the Resident having no fixed felling of his own, he must often accept the timbers as they are brought down the Solo River by the suppliers, which hitherto consist mostly of light timber, because the transport of heavy beams is difficult, yet this too will float properly in due time, it is however not apparent that private individuals will be inclined to the transport of timber on freight to Batavia, because their vessels are not suitable for it, and moreover, due to the far distance, the costs would run up too high for the Company to be able to make any use thereof; however, Resident Fockens will in due time make a trial to transport timber rafts to the capital by a raft, and if it succeeds, private transport from there will be able to take place, and the Company also be provided with timber from there at a moderate price. The sawmill at Souracarta being currently disabled from being able to make the necessary use of the received crank, one can therefore report nothing yet of its effect, but look forward with longing to the millwright promised by Your Right Honourables, to put the one and the other in such a state so as to be able in time to satisfy the requisitions of the Eastern provinces for sawn timber, which will easily be able to occur if the mill can otherwise be brought into a proper state. The 300 pieces of daggers requested by Your Right Honourables as a trial for the artisans' quarters will be forwarded on an upcoming occasion according to the sample sent previously, as well as under the stipulated terms, and at the price of 20 stivers each. The garrison here at Samarang and those of the other stations on Java becoming weakened from time to time, I rely on the favourable promise of Your Right Honourables to provide this coast, upon receiving any relief of recruits from the Netherlands, also with the requested 1500 to 2000 men; and it is to be wished that such relief should soon appear, in order to prevent an otherwise to be feared demoralization among the servants, as well as among the well-disposed native. The Resident of Paccalongang, Ambrosius Pieter Tulleken van Hogenhoute, expresses along with me his most humble thanks to Your Right Honourables for the favourable disposition on his request made for the takeover for the Company of the Resident's dwelling and outbuildings constructed by him there at the station; with which parcel will be dealt according to the order, and the payment also of the 10 percent will commence as of the last of August next. The orders which Your Right Honourables have been pleased to give with regard to native affairs, to accommodate as much as possible, in the keeping of the guards at the courts of the princes by the dragoons, and especially regarding those who must man the gates at the Sultan's Kraton, to the conception of that Prince:
Dutch transcription
317 Samarang den 22„e Iunij A:o 1782. Samarang den 22=e Iunij Ao 1745. Jaij: 5: van dien Bodem zwaarigheid heeft gemaakt, doen verzetting dan den voorsteeven van zijn schip enige drooge producten in te neemen an In de voldoening der Hout- Eijsschens voor de Oostersche Gouvernementen, zal: men zig in het vervolg schikkens, na maate den gevraagd wordende zoorten te Grissee aan handen zullen zijn, want den Pesident geen eigen vaste aankap hebbende, moet hij veel tijds de Houtwerken acepturen zoo als die door de Leeveranciers de Rivien Solo af worden aangebragt, dier tot nog toe meest in ligt doorenbetaan, wijt het transport van Zewara Balken moeielijk valt, dog dit ook in der tijd wel zullende vlotten, is het egter niet apparent, dat particulieren te lmimneeren zullen zijn, tot den vervoer van Hout op vragt naar Batavia, wijl hunne vaar „tuigen daartoe niet geschueerd zijn, en daaren boven door de verre afge„ leegenheid, de kosten te hoog op stok zouden loopen, om daar aends Com„ pagnies weegens enig gebruik te konnen maaken; egter zal den Resi„ „bent Fockens in der tijd eene preuve doen, om door een vlot Hout„ „wrakken naar de Hoofdplaets te transporteeren, en als bij en insens„ „seert zal den particulieren vervoer van daar plaets konnen vinden„ en de Compagnie ook van daar teegens eene mediocre prijs van Hout worden voorsien. —. De 2aagmolen te souracrta thans buten staat gevaakt zijnde, om van de ontfangene kruk het noodig gebruk te konnen maakens kan men oversulks van dies Effect nog niets melden, maar zien met verlangen te gemoed, de door uwe Hoog Edelheeden beloofde Hoolenmaker, oms het eir in ander in dien staat te brengen, om in den tijd de eijachen der Oostershe provintien van gezaagt hout te konnen voldoens, dat facus zal konnen geschieden, in dien anders de Ada „len in eene behoorlijken staat kan worden gebragt. De door uwe Hoog Edelheeden ter preuve voor het Ambagts quartier gerequireerde: 300. p„s Dolken, zullen bij voorkomende geleegentheid na het bevoorens gesonden Monster zoo wes, als onder de bepaalde mits, en teegens de prijs van 20. stuwvers ieder, worden overgesonden. —. Met Guarnisoen hier te samarang en die den overige: Comptoiren op Javia dan tijd tot tijde versmekt raakende, vertrouw ik op de gunstigen toevegging uwer Hoog Edelheeden; om deese kust bij erlanging van eenig onzet uit Neederland van recruten een ook met de versogte 1500: ls 2000: -: geirenen te Voorsien; en is het te wenschens dat 'er den zoodaenig ontset spoedig kwam opdagen, ter voorkominge van een anders te dugten mordeloosheid onder de Dienaeren, zoo wes, als onder den wel gevinden Inlander. — Den Paccalongangs Resident Ambrosius Pieter Tulleken van Hogenhoute betuigd nevens mij aan uwe Hoog Edelheeden en bie„ „digst dank, voor de gunstige dispositie in zijn gedaan versoek, tot den geverneemt voor de Compagnie, van het door hem daar ten Comptoire vervaardigt Residents wooning en= bij gebouwen; met welk perceel na de onder zal worden gehandeld, en de betaaling voke van de 10. prC„o met ulto Augustus aanstaande een Aanvang neemen 2a6. — De orders die uwe Hoog Edelheeden met betrekking der: Inlandsche zaaken hebben geliever te geeven, om dig in dt waar„ „neemen der wagten aan de Hoven der vorsten door de Dragonders, en besonder omtrent de zulken, die in s sulthans Cigton de porten moeten bezetten, zoo veel mogelijk te schikken, na het begrip van dien konien Worst:
English
Samarang the 22nd June Anno 1708. Samarang the 22nd June Anno 1784. page 37 Furthermore, regardless of whether the same would fall heavily during the absence of those who find themselves at the main settlement, I have made it known to the chiefs at Soeracarta and Djocjocarta; while I shall also, in accordance with the high pleasure of Your High Nobilities, leave the matter concerning the regulation of the established succession to the throne of the Sultan to take its course, until a new indisposition accompanied by dangerous circumstances convinces His Highness of the necessity of making the necessary arrangements, at which time I shall endeavor to put into effect the best measures. I have thanked the Emperor in the name of Your High Nobilities for the prompt and exemplary punishment inflicted upon Captain Moeso Tatis and his father Karaas Bogo, as well as for the strict orders issued among His Highness's auxiliary troops stationed in Batavia to prevent all irregularities in the future, while at the same time informing the said His Highness that there was reason to rest assured of the execution of those orders, because of the good order and discipline found among the officers and common soldiers to Your High Nobilities' satisfaction. Maas Talip, who was appointed by Your High Nobilities upon my recommendation as Regent of Oost Balamboangan in place of his fallen brother Radeen Tommongong Wiero Goeno, having been present here for a few days, I shall place him under the proper oath of allegiance and allow him to return homewards in a few days to take over his newly acquired Regency, and the name Wiero Goeno assumed by him from his brother will be filled in on the deed under the title of Radeen Tommongong. From a bundle of various papers transmitted herewith under Letter D, it will appear to Your High Nobilities, and firstly from the letter of the Banjoewangie Commandant Keijzel to the Sourabaija Governor van der Poort, dated the 24th of April last, the capture, by the Banjoewangie patih and mantris, of four Javanese who were sent by a certain ascetic or hermit who kept himself concealed on Mount Smeroe and gave himself out under the title and name of Panembahan Maas Willis, for the delivery of letters or so-called leaves, both to a certain servant of the Radeen Tommongong at Banjoewangie named Sijpook and to the Balinese princes, the Goestis Djembrana and Mangoewie; containing, in the case of those to the first two mentioned, nothing other than a request to forward a letter to Goesti Mangoewie, and although one can discern nothing intelligible from their contents, it was nevertheless to be concluded from the given accounts of the aforementioned messengers and other testimonies that this pretended Panembahan sought to persuade the Balinese Goesti Mangoewie to render assistance, in order to create new unrest together and even to rekindle the fire of war in the conquered territory of Balamboangan against the Company, had the treason not been discovered in time and smothered in its infancy.
Dutch transcription
319 Samarang den 22„e Junij A„o 1708. Samarang den 22„e Iunij Ao 1784. fag„a 37 Vortt ongeagt deselve swaar zouden vallen, geduurende de absentie van die zig ter Hoofdplaatse bevinden, heb ik de opperhoofden te sor= na Cartie en Djokijo Carta te kennen gegeeven; Terwijl ik ook na het hooge goedvinden uwer Hoog Edelheeden, de zaak roopens het reguleeren, der Vastgestelde Troons sucissive van den Sulthan, op zijn beloop laaten zal, tot eene nieuwe en met gevaarlijke omstandigheeden versellende onpasselijkheid: zijn Hoogheid van de noodsaekelijkheid ter beraaming van de noodige schikkingen overtuijgd, wanneer ik als dan tragten zal de beste maatregulen in 't werk te stellen: —. Den keijzer heb ik uiit naam uwer Hoog Edelheeden bedankt, voor de prompto en exemplaare straff aan den Capitain Moeso Tatis en zijn vader Karaas Bog0 geappliceert, mitsgaders voor de gestelde scherpe ordres onder de te Batavia van zijn Hoogheid zig bevin„ „dende hulp troupes, tot teegengang van alle irregulariteiten in het vervolg, onder te kennen geeven teffens aan gemelde zijn Hoog„ „heid dat men reeden had, zig van de executie dier beveelen ver„ „seekert te houden, om de goede order en discipline welke onder de officieren en gemeenen tot uwer Hoog Edelheedens genoegen plaets vond. ne Den door uwe Hoog Edelheeden op mijn voordragt tot Regent van Ooster Palemboangang aangestelden Maas Talip, in steede van zijn gesneuvelden Broeder Radeen Tommongong Wiero Goeno„ seedert een paar daagen hier aanweesend zijnde, zal ik denselven onder den behoorlijken Eed van trouwe stellen en over eenige wei= „nige dagen thuijswaerds laaten keeren, ter overneem van zijn nieuw verkreegen Regentschap, en zal de door denselven van zijn broeder aangenoomen naam Wiero Goeno, bij de acte Hor„ den ingevuld, onder den titul van Radeen Tommongong. en Uit een onder L„a D. , overgaande Monders met diverse papiren, zal hit uwe Hoog Edelheeden komen te blijken, en wel het eerst, uit de brieff vans den Banjoewangisch Commandant keijzel, aan den sourabaijas gezaghebber van den Neepoort, der dato 24:e April Jongstleden, de ge„ „vangen neeming, door den Ranjoewangiesth gepattij en Mantrier, van Vier Javaenen, die gesonden waaren door zeekere op den berg smerve zig schuijl gehouden, en zig onder den Titul en Saam van Sanembahan Maas willis uitgegeeven hebbende Toppa off dreeper ter bestellinge van brieven off zoo genaamde blaasen, zoo aan zeekere dienaer van den Radeen Tommongong te Banpoerangie, in naame Sijpook„ als aan de Balijse worsten, de Gustijs Djembrana en Rangoewie„ behelsende, die aan de beide eerst gemelden niets anders; dan een ver„ „soek ter oversending van een brieff aan Gustijs Mangoewie en of schoon men uit dier inhoud niets verstaan baars kan opmaeken zoo is het egter uit de gegeevene Relaasen der opgemelde zende„ „lingen en andere getuigenissen meer te besluijten geweest, dat dien, gewaanden panumbahan getragt heeft den Balij Gustij Mangoewie tot adsistentie te persuadeeren, om gesamenderhand nieuwe onlusten te stigten en zelvs het vuur des oorlogs in het Conquest Balemboangang teegens de Compagnie weederom aanto „steeken, was het verraad niet in tijds ondekt en als in de geboorte gesmoord geworden. nieuw. Dirp . 1
English
Samarang the 22nd June Anno 1782. Samarang the 22nd June 1782. The Passourouang Commandant van Rijck, having sent out a commando under the command of Sergeant Frans Nicolaas by order of the Sourabaija Governor van der Seepoort to Mount Smeroe to track down the so-called Panumbahan Maas willis, alias Wiero-donna, has not only discovered him there, but also caught and captured his wife and four children; however, the fanatic himself had initially escaped by fleeing into one of the valleys, from which, owing to the impenetrable wilderness and the resistance offered, they could not otherwise master him except by slaying him, as indeed happened, and his head was brought first to Passourouang and subsequently also to Sourabaija, along with one firearm, two krisses, one klewang and more besides; on which occasion, the Passourouang Commandant van Rijck also sent over under escort: Ambok Mibah, the wife of the conceited Panembahan Maas willis, along with her four still underage children, Ombok Sarinam, Javanese woman from the district of Lamadjang, Sarinam, Javanese, also from Lamadjang, Oedo Marto, petinggi or chief of the Lamadjang negorijs Gerding, Soedi Moro and Dawe, Bojpa Wais, Javanese from the Probolingo dessa Bantarran, Bapoa Tanen, Javanese from the dessa Djamber situated under Poeger, Dapa Roewah, Javanese from the dessa Kadamargan situated in the district of Sabrang under Poeger, Hiero Djuwo, cabaijan in Lamadjang, Bappa Rampit, Javanese from the dessa Dawe, Bedang, Javanese as above, Bappa Naire, Javanese as before, Wongso Tjietro, the same, Sa Troeno, from the Tengger dessa Blodo, and Rongo Promono, chief of the district of Lamadjang under the jurisdiction of Banger; all adherents of the aforementioned fanatic, who have collectively been sent hither under arrest from the Oosthoek as dangerous and disloyal subjects, on the grounds that they not only had knowledge of the entire intention and plot, but furthermore would also have aided their seducer if he had succeeded in his design. The Sourabaija Governor van der Seepoort, as well as the Passourouang Commandant, along with his Regent, having made a request that the aforementioned persons may be banished from Java, I shall send them over to the capital at the first suitable shipping opportunity, with the request that they may be relegated by Your High Nobilities to Ceylon or elsewhere wherever it shall most please you, because they are to be regarded as nothing other than harmful disturbers of the coast of Java, who would seize their chance upon any occurring opportunity.
Dutch transcription
39: 321 Samarang den 22=' Iunij Ao 188. Samarang den 22„e Junij 1782. Deen Passourouangs Commandant van Rijck, op order van den sourabaijas gesaghebber ram der Sepoort, een Commando onder het gesag van den Sergeant Frans Nicolaas uitgesonden hebbende, „na den Berg Smeroe ter opspeuringe van den zoogenaamden Panumbahan Maas willis, Alias Wiero- donna, heeft men den„ „selven aldaar niet alleen ontdekt, maar ook dies vrouw en vier kinderen geattrapeerd en gevangen genoomen, dog den dweeper zelvs was het in den beginne met de vlugt in en der valeijen ont„ „komen, uit dewelke men zig van denselven, door de ongenaakbaare wil„ „dernissen en gestelde teegenweer niet anders heeft konnen meester maeken, dan met hem te doen sneuvelen, zoo als ook geschied en zijn hoofd eerst te Passourouang en vervolgens ok te sourabaija gebragt is, neevense Een geweer„ twee kritsen, Een kleewang en wes meer, bij welke geleegentheid, den Passourouanigs Commandant van Rijck onder een Excorte meede overgesonden was: Anbok Mibah=, de vrouw van den verwaanden Panem„ „bahan Maas willis, neevens haare reer wog anmondige kinderen, Ombok Sarinam, Javaansche vrouw, uit het district Laimadjang, Sarinam, Javaan, meede van Lamadjang, Oedo Marto, petingie off Hoofd van de Lamatjangsche Negorijen Gerding, Soedi Moro en Dawe, Bojpa Wais, Javaan, van de Probolingos dija kan bantarran„ Bapoa Tanen, Javaen van de dessen Djamber onder Soeger geleegen. - Dapa Roewah Javaan, van de dessa Kadamargan in het on„ „den Porger geleegen: district sabrang„ Hiero Djuwo, Cabaijan te Lamasjang, BDappa Rampit, Javaan van de dessa Dawe„ Bedang, Iavaan van als eeven, Bappa Naire, Iavaan, van als vooren, Wongso Tjietro, adidem, Sa Troeno, van de Tengerse dessa Blodo; en Rongo Promono, hoofd van het onder Banger sortierende district Lamadjang: alle aanhangers van den meermelden dwoeper, die gesamentlijk uiit den Oosthoek als gevaarlijke en trouwloose subjecten herwaerds in Arrest overgesonden zijn, uit hoofde dat zij niet alleen van den geheelen voorneemen en toeleg hebben geweeten, maar daar en boven ook kunnen verleider zouden hebben bij gesprongen indien denselven in zijn Oogmerk had moogen keusseeren. Den sourabaijas gesaghebber van der seepoort, zoo wel, als den Pas„ „sourouangs Commandant, neevene desselvs Regent versoek: gedaan hebbende, dat de opgemelde persoonen van Iava moogen worden ver„ „bannen, zal ik deselve bij eerste bekwaame scheeps geleegentheid naar de Hoofdplaats oversenden; met versoek dat deselve door Uw Hoog Edelheeden mnaar Ceijlon ofte elders waar het hoogst: de„ „selve behaagen zal moogen worden gereligeerd, door dat deselve niet anders, dan schaedelijke kustverstoorders van Iava aan te marken zijn, die bij voorkomende geleegentheeden hien hans zonden Waarnemen
English
323 Samarang the 22nd of June Anno 1702. Samarang the 22nd of June 1782. observe, in order to devise and carry out dangerous plots. Regarding the person of the aforementioned killed Panembahan Maas Willis, the Commander van Rijck describes that in earlier times he belonged to the retinue of a certain Malaijoe Coesoemo, from whom having run away, he had joined the faction of the likewise ill-disposed Balamboang Panembahan Smeroe. When the latter was apprehended, he fled and took to flight, and has since that time occupied himself with wandering about the southern part of Java. In the aforementioned bundle of papers, there also appears under the letter E the translation of a certain letter found on the killed Tappa Maas Willis, which is said to have been written to him 20 years ago by the Tommongong Wiero Wiedjoijo, in the name and by order of the present Javanese Emperor, which appears to me very speculative. Yet that prince must have changed very much for the better in his way of thinking since that time, for when I was in Soura Carta last year on the court journeys and spoke discursively with His Highness about the present condition of the Javanese Empire, he testified to me with signs of sincerity that the present Javanese government was regulated in the best and most desirable manner, and that for the preservation of His Highness's own quiet and peace, he would desire nothing different, since he had never lived so peacefully and contentedly before as now. And therefore, as well as from the tokens of goodwill shown by that prince to the Company on all occasions, I have no reason to harbor any distrust in His Highness, and thus must suppose that that letter was either fabricated, or written without the knowledge of the Emperor by his Tommongong and then field commander Wiero Wiedjoijo. On Java everything is otherwise everywhere in quiet and peace, and for the present, after the death of the Balamboang Tappa, one knows of no ill-disposed persons, except for the roving sons of Raden Ronggo, who seem to keep themselves entirely quiet. At least within the Company's territory nothing is heard of them since the Sultan took that matter to heart upon my proposal, made through Chief van Rhijn, for their pursuit, and has indeed also issued the necessary orders for their apprehension, as will be evident to Your High Nobilities from the copy translation of the Javanese letter per letter F, written by the Grand Vizier Danoe Redja to the Raden Ronggo Prowiero dirdjo in the name of their prince; and if the Sultan acts sincerely in this, and one can rely on the execution of the orders given, those rovers will for the present no longer seek to do any harm. The First Regent of Tagal, Raden Tommongong Tjacra Nagara, having for a considerable time lived in discord with his wife, who is a daughter of Pangeran Adipati Mangoennagara in Soura Carta, on the grounds that her said husband is incapable of marital duties or cohabitation, about which her father expressed his displeasure to me last year during my presence in Soura Carta, To 1 1 and. page 41 1/2
Dutch transcription
323 Samarang den 22„e Junij A:o 1702. Samarang den 22„e Iunij 1782. Wlaarneemen, om gevaarlijke aanslaagen te stigten en uitte voeren. — Den persoon van den miermelden gesneuvelden Panumbalan Maas„ willes, beschrijft den Commandant van Rijck, dat hij in vroegere tijden behoord heeft; onder het gevolg van seekere Malaijoe Coesoemo„ van wien hij weggeloopen zijnde, zig onder den aanhang van den meede quaad gesinden Palemboangs Panembahan Smeroe had begeeven wWanneer hij bij het approhendieren van deesen, verschooijd en op de vlugt- was geraakt, en zig vervolgens van dien tijd af met het swerven op Javas Zuider gedeelte heeft opgehouden. — Iudij de voormelde bondel met papieren, komt ook voor onder L=ra E het translaat van sekere bij den gedneuvelden Pappa Maas Willis „gevonden Bbrieff, die voor 20 Jaaren dan denselvens zoude geschreeven zijn, door den Tommongong Wiero Wiedjoijo, uit naam en op Last van den teegenswoordigen Iarase Keijser, die mij al seer speculatieff Voorkomt, dog moet dien vorst, seedert dien tijds in zijne wijse van denkten zeer ten goede verandert weesen, want toen ik mij in het gepasseerde Jaar, bij het doen der Hofreijsen te Soura Carta bevond en met zijn Hoogheid discoursieff spaak over den teegenswoordigen toestand van het Iavas Rijk, betuijgde hij omij met blijken van Helmeenendheid, dat het met het teegenswoordig Iavas bestier op de beete en wenschelijkste wrijse geraguleerde wtas, en dat tot Conser„ „datie van zijn Hoogheids eigen kust en vreede, het moois anders be„ „geeren zoude, wijl bevoorens nooit zoo vreedig en vergenoegd dan thans geleeft had; en dus dat ik daarom en uit de bij alle gelee„ „gentheeden gegeevene blijken van tvelmeenendheid van dien vorst aan de Compagnie geen reeden hib, om in zijn Hoogheid eeng mistrouwen te stellen, en dus veronderstellen moet, dat dien brieff off gefungeerd, of buijten weetens van den keijser, door desselfs Tommongong, en toinmaligur veld' overste wiero welgoijg moet zijn geschreeven. — Ops Iara is het overigens over al in rust en vred, en wet men nu voor eerot na het omkoment van den Balemboangs Tappa, van geene quaad gesinden, behalven van de omswervende zoo is van Raden S Rongo, die zig geheel scheinen stil te houden, ten minsten, ondersCom„ paqnies territoir verneemd men niets van hun, seedert dat den sul„ dtthan zig die zaak op mijn door het opperhoofd van Rhijn gedaan Voorstel der agterhaling van deselve, aantrekt, en werkelijk ook tot derselvers opvatting de noodige Orders gesteld heeft, invoege ouwe Hoog Edelheedens uit de Copia translaat Javaansche brieff P„r F: van den Rijksbestierder Danoe Redja, aan den Radeen Rongo Pro= „wiero diricjo, uit naam van hun vorst geschreeven, Consteeren zal; en als den sulthan in deesen wel meenent handelt, en men op de executie der gegeeven orders staat maaken kan, zoo zullen Die zwervers voor eerst geen quaat meer tragten uit te voeren. — Den Tagals Eercte Regent, Radeen Tommongong Tjacra Nagarda, seedert geruijmen tijd met desselvs vrouw, die een Dogter is, van pangerang Adipattij Mansoenagara te soura Carta, in onmin ge„ „heeft hebbende, uit hoofde dat gemelde haaren man, tot de huwelijks pligten off bijslaap in Capabel is; waar over mij haaren vader in het gepasseerde Jaar, bij mijn anneeven te souracarten, zijn ongewoegen, Aan 1 1 en. pag„o 41:½
English
325 Samarang the 22nd of June 1782. Samarang the 21st of June in the year 1782. expressed the grief of his daughter, but that prince, being at that time satisfied with what I replied to him on that subject, namely and especially: that his son-in-law still being young, means for his cure would likely be found and applied, also promising him upon my return to Samarang that at an appropriate opportunity I would have everything possible done toward that end by experts, just as I subsequently also had this followed up by the surgeons present here, who, however, have assured me as well as the Raden Tumenggung himself, that there was no hope for a cure, because the ailment or incapacity was not accidental, but rather a natural defect that had remained since birth, which has then caused not only the aforementioned [illegible], but also a separate cohabitation between the said persons: etc. The aforementioned Raden Ayu having thereupon made a request to me some time ago to be allowed to enter into another marriage with the Patih of Tegal, who is a son of the Regent of Pemalang, I rejected that request; and to her father Mangkunegara, by the copy of the letter accompanying this under Letter P, I first gave notice of the state of the matter, as well as of my intention to have his daughter legally separated from the Regent of Tegal, and in contrast to marry her again to the present second Regent of Demak, Kyai Tumenggung Yudanegara, if he, Mangkunegara, as a father, was satisfied with this and his daughter also found pleasure in that Regent, and the said Prince, in the transmitted reply Letter H, having expressed that he had entrusted his daughter to the Company, and thus would indeed consent to it, but that his daughter had indeed requested whether, even though she were to separate from her husband, she might nevertheless be permitted to remain in Tegal, for which he, Mangkunegara, likewise made a request, if it were possible, because she was there close to the grave of one of her prominent ancestors, and he, Mangkunegara, also asked for consent to enter into a marriage between his son, the Regent of Panaraga, Suryakusuma, and the widow of the late Panembahan of Madura; which latter proposal I rejected out of hand, as being contrary to the Company's custom, to which no consent would be given, and that his son therefore had to abandon that inclination; but that I would present the matter and the request of the Raden Ayu of Tegal to Your Right Excellencies and await their most esteemed disposition regarding it, just as I also take the liberty of doing by this, and also because the said Raden Ayu can as little be persuaded into the marriage with the second Regent of Demak as she can be dissuaded from the inclination toward the Tegal Patih named Yudanegara, to propose to Your Right Excellencies that it may please you not only to consent to that marriage, but also, following the example of earlier times, to split the first regency of Tegal, currently consisting of 3300 cacas, into two parts, and to leave the first or largest of 1800 cacas of it to [illegible] page 43.
Dutch transcription
325 Samarang den 22=e Iunij 1782. Samarang den 21:e Iunij Ao 1782. in het hartzeer van zijn dogter te kennen gaf, dog dien prins toen ter tijd zich vergenoegende, op het geen ik hem ten dien sugethe repliceerde, en wel voornamentlijk: dat zijn schoonzoon nog Jong zijnde, 'er veelligd middelen tot zijner geneesing zouden te vinden en te appliceeren zijn, hem teffens beloovende bij mijn te rug komste te Samarang, dan wes bij gepaste geleegentheid, daartoe door dies kundigen het mogelijke te zullen laaten aanwenden, gelijk ik ver„ „volgens ook door des hier zijnde Chirurgins het laaten gevolg nee„ „men, die mij egter zoo wel als den Radeen tommonijong selvs, ver„ „suekerd hebben, dat 'er gien hoop tot geneesing was, wijl de kwaal of onvermogenheid niet accidenteel, maar wel iene van de geboorte aff bij gebleeven gebrek der natuur is, 't geen dan ook de voorschreeven Ouminr niet alleen, maar ook een Separate 't zamenwooning tusschen gemelde Lieden veroorsaakt heeft: e. De Radeen Aijoe voormeld mij daarop voor eenigen tijd versoek ge„ „daan hebbende, om in een ander huwelijk met den pepattij te Pagab„ die een zoon is van den Pamalangs Regest te moogen treeden, heb ik dat versoek van de hand geweesen; en aan haaren vader Man Coa Nagara, bij de deese onder L„o P: versellende Copia brief eerst kennisse gegeeven van de gesteldheid der zaak, mitsgaders van wijn voorneemen om desselvs dogter van den Taguls Regent fe„ „naar te doen scheiden, en haar daar en teegens weeder ou't te touwen Aan den praesentien Damaks tweede Reegent, Shaas Tommongong Iudo Nogoro indien hij Mancoe Nagara, als vader daarin genoegen nam„ en zijn Dogter teffens in dies Regent behragen vond, in gemelde Prins bij het overgaand Anteroord L:ra H. Ziet uitgelaaten hebbende, dat hij zijn Dogter aan de Compagnie had toevertrouwd, en duser wel en zoude toestemmen, dog dat zijn Dogter wel uen versogt had„ vm of schoon dat zij van haaren man kwam te scheiden, het haar egter mogte worden vergund, op Tagul te blijven, waar toe hij Mancoenagara insgelijks versoek died, indien het weesen. konde, om dat zij aldaar digt bij het graff van een haarer voorn„ Ouderen was en vragende hij Mdancenagara, teffens om Consent tot het aangaan van een huwelijk tusschen zijn zoon, den pronorogos Regent Toergo Coetsoemo, en de weduwe van den laast overleedenen Panumbahan van Madura; welk laatste voorstel ik direct van de hand geweesen heb, als teegens Compagner gewoonte zijnde waar= =innen, niet zoude worden bewilligd, en dat dus zijn zoon van die inclinatie moest afsien; Dog dat ik de zaak en het versoek van dan Tagals Radienr Aijoe, van uwe Hoog Edelheden. zoude voor„ „draegen en daaromtrent Hoogst dezelver dispositie afwagten, zoo als ik dan ook bij deese de vrijheid neem te doen, en teffens om dat gemelde Radeen Aijoe zoo min tot het huwelijk met den Ddo„ „makse tweede Regent te persuadeeren, als aftelijden is van de inclinatie tot den Tagalsche Tepartij in naame Djo Nogorro, uwe Hoog Edelheeden te proponeeren, dat het Hoogst deselve ge- „lieven te behregen, niet alleen in dat huwelijk te bewilligen, maar ook dir naar het voorbeeld van vroegere tijden, het eerste Regint„ „schap van Tagal, thans bestaande in 3300:- TJasjas, in twe deen te splitsen, en daarvan het eerste of grootste van 1800. „ jatjan te bij laaten. pag„o 43.
English
327 Samarang the 22nd June Ao 1782. Samarang the 22nd June A:o 1782. page 45. to leave to the present first Regent, Radeen Tommongong Tjacra Nagara, and to cede the other, measuring 1500 Tatjas, to the aforementioned pepattij under the title of Tommongong, as this arrangement appears to me the best and most preferable, as detailed in the remarks concerning this matter which I have the honor to offer to Your High Excellencies under Letter S; since by this means the request of the Radeen Aijoe to remain at Tagal can be granted; against which request I initially attempted to employ my authority as governor to divert the said Radien Aijoe from such thoughts, but found it all fruitless, and considering the matter in retrospect, I must certainly assume that her father, the pangerang Mancoenagara, having long had knowledge of it, strengthens her in this instance, in which some indulgence will have to be exercised so as not to entirely offend this prince by a refusal in both requests; for although he has not yet answered me regarding the negative reply concerning the marriage between his son and the widow of the late Panumbahan of Madura, he will apparently and understandably be displeased if his daughter should also not succeed in her objective, which is why I insist on being provided with Your High Excellencies' prompt and favorable disposition in this matter. Since at present, by the blessing of Heaven, there is nothing to fear regarding a poor rice harvest, but on the contrary one is sufficiently assured of a successful outcome thereof, to such an extent that the yield will be much more advantageous than in the past year; thus I believe that there will be no apprehension regarding the authorization granted by Your High Excellencies for the private transport to Malacca and Palembang of 1000 and 700 Coiangs respectively of that foodstuff, and that no difficulty will obstruct the stipulation made of 400 Coiangs for Riouw and Johor, as well as approximately 50 Coiangs for each of the six vessels belonging to the King of Siac and ordinarily arriving yearly in Java, even if Your High Excellencies should see fit to permit somewhat more for Malacca and Riouw; meanwhile, according to the authorization granted by the same, I shall govern myself in proportion to the abundant harvest, and act accordingly regarding the transport of that grain to the remaining places in the Straits of Malacca and Banca, and to the opposite shore of the Bornean Coast; concerning all of which stipulations the necessary orders have been written to the offices of Sourabaija and Grissee. Regarding the investigation required by Your High Excellencies as to where the 39 vessels with 532 1/2 Coiangs of rice have ended up, which, according to the comparison of last year's pass lists against the Batavia incoming license book, departed from Java but had not arrived at the said capital, I shall have the honor to supply the necessary elucidation as soon as the demanded reports in that regard are received from the subordinate coastal offices.
Dutch transcription
327 Samarang den 22„e Iunij Ao 182. Samarang den 22„en Iunij A:o 172. psag:t 45. laaten aan den prosenten eersten Regent, Radeen Tommongong Tjacra Nagara, en het andere groot 1500. Tatjas aan den voor„ „melden pepattij onder den titus van Tommongong afftestaan, wijl deese schikking, zoo als het omij bij de descheegen in ditail ge„ „maakte aanmerking, die ik de Eer heb uwe Hoog Edelheeden on„ „der L„a S aantebieden, het beste en meest te prafereeren wrkend; Vermits ir hier door in het versoek van den Radeen Aijoe, om op Tagal te blijven, kan worden bewiltigd; teegen welk versoek ik in den beginnen mijn gesag als gouverneur heb tragten aan te wenden oms dien Radien Aijoe van zoortgelijke gedagten te diverteeren, dog alles vrugteloos bevonden, en daar ik nu de zaak van agteren be„ „schouwende zeekerlijk veronderstellen moet, dat haaren vader den pangerang Mancoenagara daar van bereets voor lange ken„ „nisse draagende haar in deese instantie sterkt, en in dewelke men al wat toegeevendheid zal dienen te gebruijken, om dien prsins niet geheel door tefus in beide de versoeken voor het hoofd te stoeten, want of schoons hij mij nog niet op het weigerend an „twoord ten aansien van het huwelijk tusschen zijn zoon en de weduwe van wijlen den Panumbahan van Madura heeft gantword, zal hij 'ir apparent onvergenoegd en gewelijk over sijn, zoo draa zijn dogter meede in haar oogmerk niet kwam te teusseren, waarom ik dan ook insteen om met den spoedig en gunstige dispositie van uwe Hoog Edelheeden in deese zaak te moogen worden voorsien. Vermits men thans door des Hliemels zeegen niets te vriesen heeft wor een schraal Rijst gewas, mar omen in tergendeel genoegsaam van din gelukkigen outslag daar van verseekerd is, in diervoege zelve dat den Insaam vees voordeeliger zijn zal dan is het gepasseerde Iaar; soo vermeen ik, dat 'er in de door uwe Hoog Edelheeden ver„ leende qualificatie tot den: Particulieren vervoer naar Malacca en Palembang van 1000. en 700: Coiaings respective van dat voedsel geen bedugting zijn zal, en dat ir ook in de gemaakte bepaaling van 40: Corange voor Riouw ein johor, zoo meede omtrent de 50. Coiangs voor ieder van de aan den koning van Siac behoerende, en ordinair Jaarlijks op Iava koo„ „mende ses vaarthuijgen, geene swaarigheid zal obsteeren, al was het vok, dat uwe Hoog Edelheeden konde goedvinden voor Malacca en Riouw vaat meerder te permitteeren; intusschen dat ik mij volgens de verleende qualificatie van Hoogst deselve zal reguleeren na maata van den ruijmen Insaam, en dien volgens ook handelen met den Eervoer van dat graan na de Overige plaatsen in de straaten Ma= „lacca en Banca, en na de overwal van de Borneose Cust; van welk een en ander gemaakte bepaaling naar de Comptoiren Sourabaija in Grissee het moedige is angeschreeven. — Omtrent het door uwe Hoog Edelheeden gerequireerd ondersoek, waar de 39. Vaartuigen met 532. ½ Coiangs Rijst beland sijn, die volgens Confrontatie der passelijsten van het gepasseerde Jaar tee„ „gens het Batavias inkomend licent Boek van Java vertrocken, maar ter gemwelde Hoofdplaetse niet aangekoomen waaren, zal ik de eer hebben de noodige elucidatie te suppediteeren, zoo dra dientweegen de gevorderde Berigten van de onderhoorige strand= geluskngen. Comptoiren.
English
329 Samarang the 22nd of June Anno 1782 Samarang the 22nd of June Anno 1782: offices will have come in. Under the article of the: Servants I take the liberty to nominate to Your High Excellencies for promotion to ensign, the sergeant Frans Nicolaas, from Silesia, stationed at Passourouang, in consideration of his demonstrated vigilance and conduct in tracking down and doing away with Pappa Maas Willis, as well as in the capture of his wife and children. I have the high honor respectfully and with all high esteem to call myself: was signed below: Title lower: Your High Excellencies' humble, very obedient and dutiful servant was signed: J. Siberg in the margin was written: Samarang the 22nd of June Anno 1782 Since the war-equipped ship de Diamant has been designated by Their High Excellencies to cruise back and forth during the East Monsoon from the reef of Sidarie to the eastern point of Samalang, to convoy the Company's ships and other vessels, you are hereby ordered, during the said period, to sail back and forth from Samarang to the aforesaid ship de Diamant, provided it is not further to the west than the latitude of Brebes, in order to learn from the Captain commanding it whether he has anything to communicate; and having learned this, or having received letters or papers for delivery, to return as quickly as possible toward Samarang with them, or otherwise to deliver the letters and papers to the first or nearest situated Company office or place, for forwarding by land, as you shall judge can be done the quickest. If the Captain of the war-equipped ship finds it necessary to use your vessels for some expedition or other, you must promptly comply with this, and not only make a proper report thereof to him, but also give him notice at once if you should discover a ship or ships or other vessels of foreign nations, and likewise of anything else that you may further encounter, of which you must likewise give notice at the nearest office or place, in order to inform the undersigned quickly thereof by land to Samarang. Two of your vessels must continually cruise back and forth from the point of Caliwoengo to Paccalongang, and the remaining two from Paccalangang to the point of Brebes, without venturing further to the west unless necessary, because the war-equipped ship, according to the order of Their High Excellencies [illegible] Copy of Instruction for the commander Appendix Letter A: of four cruiser vessels. Of 1 July 1782.
Dutch transcription
329 Samarang den 22„e Iunij A:o 1782— Samarang den 22„e Iunij A:o 1732: Comptoiren zullen ingekomen zijn. Onder het Artikus der: Dienaeren gebruijk ik de vrijleid uwe Hoog Edelheeden tot bevordering als vaandrig voor te draagen, den te passourouang bescheijden Sergeant Frans Nicolaas, van Selesien, uit Considiratie van desselvs betoonde vigilantie en beleid, in de opspeuringe en aan de kant helpen van den Pappa Maas Willis, mitsgaders in de gevangen neeming van dies vrouw en kinderen. Jk heb de hooge eere mij reverentelijk met alle hoog agting te noe„ „men: /:onderstond:/ Titul /:lager/ouwer Hoog Edelheeden onder „danige, zeer gehoorzaeme en trouw schuldige dienaer /: was geteekent:/ J„b Siberg /:in margine stond:/ Samarang den 22„e Junij Ao 1702 Wijl het ten Oorlog g'equipeert schip de Diamant door Hunne Hoog Edelhieden bestemd is, om geduurende de Oostmousson van het Riff: van Sidarie tot aan de Oostelijke hoek van Samalang over en weeder te kruijesen, ter Convooij: van 'sCompagnies schee„ „pen en andere kielen, zoo word uE: gelast, om geduurende gemelde tijd van Samarang naar het voorschreeven schip de Diamant, in„ „dien het selve zig niet verder om de west bevind, dan de hoogte van Brebes over en weeder te vaaren, ten einde van den daarop Com„ „mandeerenden Capitain te verneemen off ook het een off ander te zeggen heeft; en zulks verstaan, dan wel brieven of papieren ter bestel„ „ling ontfangen hebbende, daarmeede ten spoedigsten Samarang waerts te keeren, off anders de brieven en papieren op de eerste of na bijst geleegen Compagnies Comptoir off plaets af te geeven, ter voortsending „nen geschieden. ~. Indien den Capitain van het ten Oorlog uitgerust schip het noodig vind uE vaartuigen tot de een of ander Expeditie te gebruij „ken, zal uE zulks prompt moeten nakoomen, en daar van aan denselven niet alleen behoorlijk rapport doen, maar ook den„ „selven ten eersten kennisse geeven bij aldien uE schip off scheepen dan wel ook andere kieliu van vrlemde Natien mogte ontdekken, en zoo ook van al het geene wat UE. verders komt te ontmoeten, waar van uE: insgelijks moet berigt geeven, op het naast geleegen Comptoir of plaets, om dit spoedig over den Landweg naar Samarang aan den ondergeteekende te doen weeten. —. Twee van UE: vaartuigen moeten geduurig van de hoek van Caliwoengo tot paccalongang, en de overige twee van paccalangang tot aan de hoek van Brebes over en weer kruijtsen, zonder zig buiten nood„ zaekelijkheid verder om de west te begeeven, om dat het ten oorlog uitgerust schip volgens order Hunner Hoog Edelheeden ven beloek over den Landweg, zoo als uE oordeelen zal het spoedigste te kon„ Copia Instructie voor de gesauebler Bijlaag L„o A: van vier kruijssers Vaartuijgen. - Van 1 pulij 47.
English
Samarang the 22nd June 1782. Samarang the 27th June Ao 1732. Enclosure Letter A cruising back and forth from Samarang to the reef of Sidarij. At the aforesaid distance you must go out every morning early to a distance of 2, 3, to 4 miles from the shore, in order to keep watch at sunrise from the tops of the masts to see whether any ship, ships, or vessels are to be perceived, and noticing such, you must as much as possible with all caution attempt to obtain information as to who they are, and discovering that they are of our enemies the English, give notice thereof with all speed with one of the vessels to the Captain of the warship, and with the other vessel to one of the nearest situated offices or places, to the end that the undersigned also receives report thereof speedily by the overland route. You must observe well what course such enemy ship, ships, or vessels hold, and at what latitude they find themselves, together with the number of those hulls, whereof you must at the same time give proper notice in the manner aforesaid. If you encounter a Company ship or ships, or also private vessels, coming from Batavia or elsewhere, you must inquire after their condition, and if they have letters or other papers for Samarang, request the same and bring them hither with all speed, or deliver them along the way at one of the offices for forwarding. Furthermore, upon encountering pirates or other rovers, you will have to conduct yourself according to the Orders, and ensure that navigation for private merchants and others is kept safe as much as possible. Was written below: Samarang the 11th June Ao 1782. Was signed: Jb Siberg. Copy I, the undersigned Tourbo Sogoro, by the benevolence of the illustrious General Dutch Chartered East India Company at present Regent of the Island Lubok, called the Babian in commerce, under the title and honorific name of pangerang, declare That I shall hold no communication or correspondence with any kings, princes, Regents, Chiefs, or whosoever it might be, even less with others who do not belong under the Company alongside us, and above all with no one outside Java, without obtained special permission thereto from the Lord Governor and Director of Samarang. Article II. That I shall firmly appear in person at Samarang once every year, namely in the month of April or May, and furthermore also as often as it is required, be it at Samarang or at Batavia, to show my respect to the Company my sovereign lord, to whom I owe my welfare. That I acknowledge the aforesaid illustrious Dutch East India Company in the Regency and administration of its Island Lubok or the Babian, which in the year 1749 was also ceded along with the Javanese beaches by the Emperor of Java the susuhunan Pakubuwana, Senapati, Ingalaga, Abdul Rachman, Sayyidin Panatagama, or was included thereunder, as my lawful Sovereign, and that consequently I shall also be loyal and faithful to the said Company accordingly, and perform the service as Regent with all attentiveness, obedience, and zeal, in accordance with the orders that will be given to me from time to time, be it from Their High Nobilities, the Lord Governor General and the Councilors of the Indies at Batavia, or else from the Lord Governor and Director of Java's North-East Coast. And I bind myself hereby, alongside all my Chiefs, both great and small on the aforesaid Island, to the fulfillment of the following conditions, which I promise faithfully to observe and cause to be observed. Article I. Article II. Article III. for No 49. 331
Dutch transcription
Samarang den 22„e Iunij 1782. Samarang den 27„e Iunij Ao 1732. Bijleg L„o A van Samalang tot het riff van Sidarie op en needer vaart. Op de voormelde distantie zal uE zig alle ochtens vroeg op den afstand van 2. 3. /o 4. mijlen wit de wal moeten begeeven, om met sous opgang van de Coppen der Masten uit te kijken, of er ook schip, scheepen off Vaartuigen te ontwaren zijn, en die vernemende moet uE zoo veel doenlijk is met alle voorsigtigheid tragten informatie te bekomen„ wie die zijn, en bespeurende dat het van onse vijanden de Engelschen zijn, daarvan ten aller spoedigsten met een zuver vaartuijgen dan den Capitain van het oorlog schip, en niet het ander vaarthuijg op een dea„ naast bij geleegen Comptoir off plaets kennisse geeven, ten einde den ondergeteekende ook daar van opr den Landweg spoedig berigt: kreijgt. — Moetende door UE wel geobsirveert worden, wat Cours in zoodaenig vijan„ „delijk schip, scheepen of Vaartuijgen houden, en op otvat hoogte deselve zig bevinden, mitsgaders de hoevelheid dier kielen, waar van us teffens in voege Voormeld behoorlijk kennisse geeven moet: —. Doo uE Compagnies schip off scheepen, of ook partikuliere vaartuigen aantreft, van Batavia of elders komende, moet UE: na hun toestand Verneemen, en Brieven of andere papieren voor Samarang heb„ „bende, deselve afvraegen en ten spoedigsten, herwaerts brengen off onderweegs op eene der Comptoiren ter besorging afgeeven. Voorts zal UE bij ontmoetinge van hieroovers of andere schuijmers zig na de Ordres hebben te gedraagen, en zorgen dat de vaart voor par„ „ticuliere Handelaars en andere, zoo veel doenlijk is, veijlig word gehouden. /:Onderstond:/ Samarang den 11„e Iunij A:o 1782. /:was geteekent:/ J„b Siberg. — Copia Ik ondergeteekende Tourbo Sogoro door de ben „nevolentie van de doorlugtige generaale Needer„ „landsche geoctroijeerde Oost Indische Compagnie, althans Regent van het Eijland Lubok in de Handeling genaamd, de Baviaan onder den titul en eernaam van pangerang, verklaard Dat ik met geene koningen, vorsten, Regenten, Hoofden, of: wrie het ook sijn mogte, leven min als met andere die niet neevens wij onder de Compagnie sortieren, en voor al met niemand buiten Iava, geen gemeenschap ofte Correspondentie houden zal, zonder daartoe Erlangde speciaale permissie, van den Heere Gou„ „verneur en Directeur de Samarang. ArL. 11. Dat ik voor vast alle Iaaren eens, en wel in de maand April of Meij in persoon op Samarang verscheinen zal, en voorts ook zoo dikwils als het gerequireerd word, het zij te Samarang off te Batavia, om mijne eerbied te bewijsen aan de Compagnie mij „nen opperheer, aan wien ik mijn zelvaard te danken hebbe. — Dat ik de voorschreeven doorlugtige Neederlandsche Oost Indische Maatschappij in het Regentschap en bestier van haar Eijland Lubok off de Baviaan, welke in den Iaare 1749: met de Iavasche stran„ „len meede door den keijzer van Iava den soesoehoenang Iacob „boeana, Sena pattij, Ingalaga, Abdul Rachman, Schiden Pa„ „natagama, is afgestaan off meede daar onder is begreepen geweest„ als mijne wettige Landsheer erkenne, en dat ik mits dien gemelde Compagnie oversulks ook gehouw en getrouw weesen, en den dienst als Regent, met alle oplestendheid, gehoorsaamheid en lever waar„ „neemen zal, agtervolgens de beveelen die mij van tijd tot tijd zul„ „len worden gegeeven, het zij van Hunne Hoog Edelheeden, den Heere Gouverneur Generaal. en de Raaden van Indie te Batavia, dan wes van den Heere Gouverneur en Directeur van Iavas Noord Oostkust. - en verbinde mij bij deese neevens alle mijne Hoof den, zoo groote als kleine op het voorschreeven Eyjland tot de nakominge der ondervolgende voorwaarden, welke ik beloove getrouwelijk te sullen observee„ „ten en doen observeeren. — Artikul I. Arb: 11. Arto. 144. p:r 9:o 49. — 331
English
333 Samarang the 22nd of June, in the year 1782 Samarang the 22nd of June, 1781. Article V. That I also at the same time will not meddle further with the trade carried on outside on the island of Lubok or the Baviaan than the Company will order and allow me, and that, on the contrary, with all loyalty and attentiveness I will endeavor to watch over, prevent, and counter all smuggling and everything that might be put into operation to the detriment of the Company's trade or revenues, whether in opium, spices, linens, or other articles of trade or commerce, both from the opposite shore, from Java, Bali, and the further islands and places situated to the east, as well as from Borneo or elsewhere, wherever it might come from or go to. That I will admit no vessels of whatever kind, which might be other than those from Java that are provided with proper passes, but will turn away such as are not furnished with passes; or seize them and send them over to Samarang at the disposal of the Lord Governor and Council, or immediately give notice thereof. Article VI. That I will also admit no vessels whatsoever from any of the places on the opposite shore, be it Malacca, Palembang, Johor, Riouw, or any places situated thereabouts, nor any from the Ceram coast, Borneo, or any place situated to the East, North, or West, even if they should be provided with passes, but turn them away, and show them no conveniences beyond the supply of drinking water, much less carry on even the slightest trade with them. Article VII. That I will stop all vessels, whether belonging to the Company's subjects, or to those of foreign powers or nations, and coming from or intending to go to any of the places where navigation is prohibited, among which belong specifically Bengkulu, the Ceram coast, and more other places situated in the Great East, as well as the vessels of pirates and other detrimental traffickers, and if possible take them into arrest and send them to Samarang; but finding myself unable to do so, then immediately give notice thereof to Samarang, Sourabaija, or any other nearest located office on Java, and request the necessary assistance from there; for which purpose I oblige myself to always keep ready two or three capable vessels with the necessary crew, and also to serve at the same time to give notice of all occurring or happening events, whether they relate to the Regency of the Baviaan itself, or to the interest of the Company in general, as well by the receiving of this or that rumor, or upon sighting ships of foreign nations or powers. Article VIII. That I will send none of my own vessels nor any of those belonging to the inhabitants of the island of the Baviaan to any other place on Java to fetch rice, paddy, and other products, except only to Samarang, Sourabaija, and Grissee, to which places those vessels shall then also be provided with the necessary passes, and returning from there shall likewise be furnished with a proper Dutch pass, just as is done from one office to another on Java, on which the description of the vessel, the number of the crew, and what the cargo consists of, must be specifically known. Article IX. That I will also allow no vessels belonging to the Baviaan to depart for trade to any of the permitted places on the opposite shore, before having been provided with a proper pass for that purpose, either from Samarang, Sourabaija, or Grissee, from where I will have them requested and collected beforehand against the ordinary payment, and faithfully abide thereby. page 57.
Dutch transcription
333 Samarang den 22„e Iunij Ao 1782 Samarang den 22„e Iunij 1781. Dat ik ook devens daarom mij met de Negotie, die buijten op het Eijland Lubok of de Baviaan gedreeven word, niet verder zal bemoeijen als de Compagnie mij komt te ordonneeren en toelae„ „ten zal, en dat ik daar en teegen met alle trouws en op lessent„ „heid zal tragten te waaken, weeren en teegen gaan alle sluijke„ „rijen en alles wat tot nadeel van 'tCompagnies Negotie of Inkom„ basten mogte worden in het werk gesteld, het zij in Amphioen, specerijen, Lijwaaten ofte andere artikulen van Handel of Negotie, zoo van de overwal, van Iara, Balie en de verdere Eijlanden en plaetsen daar bevosten zeggende, als van hoornee off elders van waar ofte waarna toe het zoude moogen weesen. — Dat ik geene vaarthuijgen van wat zoort, die ook mogten weesen buijten die van Iara, welke net behoorlijke passen voorsien sijn, zal admitteeren, maar desulke die met geene passen gemunieert zijn afwijsen; of in beslag neemen en naar Samarang ter dispositie van den Heere Gouverneur en Raad oversenden, of daarvan ten eersten ken„ „mise geeven. —. Art VI Dat ik ook geene vaartuijgen hoe genaamd van eenige der over= „walsche plaatsen, het zij Malacca, Palembang, Iohor, Riouw ofte eenige daaromstreeks geleegene plaatsen, mitsgaders geine van de„ Ceramse kust, Borneo ofte enige om de Oost, Noord of wekt geleegene plaats, schoon die ook van passen mogten zijn voorsien, zal admit„ „teeren, maar deselve afwijsen, en buijten de verstrekking van prinkwaeter geen gerieflijkheedens bewijsen, veel minder met deselve, zelvs eenige de minste Handel drijven. Art„o. 171. Dat ik alle vaartuijgen, het zij aan 'tCompagnies onderdaenen, offte aan die van vreemde moogentheiden of Natien behoorende, en komende van off de wil na eenige der plaatsen, waar op de saart verbooden is hebbende, waar onder speciaal behooren bancoeloe, Art: 1X. Dat ik ook geene vaartuijgen op de Bariaan thuijshoorende naar eenige der gepermitteerde overwalsche plaatsen ten handel zal laaten vertrekken, dan alvoorens daar voor met een behoor= „lijke pas, het zij van samarang, sourabaija of Grissee te wee„ „sen voorsien, van waar ik die bevoorens teegens de Ordinaire betaaling zal laaten versoeken den afhaalen, es daar bij getarou„ Dat ik geene van mijne eigene vaarthuijgen nog ook geene van die der Ingeseetenen op het Eijland de Bariaan, naar eenig an„ „den plaats op Iava zenden zal, ten afhaal van Rijst, Padij en andere Producten, als alleen naar Samarang sourabaija en Grissee, naar erwaards die vaartuijgen dan ook van de noodige passen zullen wee„ „sen voorsien, en van daar te rug keerende insgelijks gemunieert sijn van een behoorlijke hollandse pas eeven als van het eene Comptoir naar het ander op Iara geschied, waar op de qualiteit van het vaartuig, het getal der manschappen en Waarin de Lading bestaat, specificq noet de Ceramse kust, en andere in de groote Oost geleegene plaat„ „sen meer, mitsgaders de Vaartuigen der zeeroovers en andere nadeelige Traffiquanten, zal aanhonden en des moogelijk in arrest neemen en naar Samarang senden, dog mij daartoe niet in staat bevindende, als dan direct daar van naar Samarang: sou„ „rabaija of eenig ander naast bij geleegen Comptoir op Iava ken„ „nibse te geeven, en van daar de noodige adsistentie te versoeken: Waar toe ik mij verpligte altoos twee p drie bekwaame vaar„ „tuijgen met de noodige manschappen in gereekheid te zullen hou„ „den, en om teffens ook te dienen tot kennisse geeving van alle voorkomende of voorvallende gebeurtenisse, het zij dat deselve delatie hebben op het Regentschap de Bariaan zelv, dan wel op het belang van de Compagnie in 't gemeen, zoo door het inkoopen van deese off geene gerugten, off bij ontwaringe van scheepen van vreemde Natien of Mogendheeden. Arto. 1711 Arl: 11. der „welijk. Art: V. „ bekend staan. -. pag„s 57.—
English
335 Samarang the 22nd of June 1782. Samarang the 22nd of June Anno 1702. duly state the size of the vessel, the number of crew members, what both the cargo and the ammunition for defense consist of; furthermore, that all vessels belonging to the island of Bawean, upon their return from overseas places, shall first call at the roadstead of Samarang, Sourabaija, or Grissee, in order to be inspected and examined there according to orders as to whether they have loaded any contraband or prohibited goods, and subsequently, after having been provided with proof of the inspection, to sail on to Bawean without calling at any other place on Java or Madura except in case of necessity, should they deem fit to transport the entire shipment thither. That I shall neither directly nor indirectly grant help or assistance to those who are at war or enmity with the Company, nor provide them in any manner with supplies of rice, paddy, or other provisions, but on the contrary try as much as possible to oppose and prevent this; furthermore, whenever the island of Bawean should be hostilely attacked or assaulted by such persons, to defend it properly and to the utmost of my power, and if feasible to drive away and destroy the enemies of the Company. That I and all the inhabitants on Bawean shall henceforth have no vessels built or purchased at Joana, Rembang, Lasem, Tuban, or any other place on Java, nor build them on Bawean itself larger than five lasts, without having beforehand obtained the necessary permission thereto from the Lord Governor and Director at Samarang, nor without being provided for such a vessel with the proper deed of conveyance or proof of ownership; much less that I shall take the liberty to alienate or sell one or more vessels to any foreign nation that does not belong to the jurisdiction of the Company, without also having beforehand obtained special permission thereto. Art. X. Art. XI. Art. XII. Furthermore, I promise alongside my chiefs to settle no matters of any importance concerning the subjects on Bawean, except with the communication and consent of the Lord Governor and Director at Samarang, but that I shall henceforth, according to the order of the Company, send all delinquents and criminals under convoy to the Landraad at Samarang, and confine myself solely to the settlement of minor disputes of little importance. Art. XIII. Just as I also generally promise to treat the subjects of the Company's island of Bawean, both great and small being under my supervision, with all justice and equity, to impose no new burdens, to dismiss, wrong, or replace none of my chiefs, but that, should any of them behave disloyally or unfaithfully toward me, or all the more so toward the Company, I shall beforehand give notice thereof and request assistance, and if necessary proceeding to a provisional arrest of his person and goods, thereupon submitting the case for decision to the Lord Governor and Director at Samarang. Art. XIV. Furthermore, I promise that I shall continually endeavor to live in all peace and friendship with everyone, and also cause my subordinates to maintain all peace and friendship among one another. Art. XV. Finally and lastly, that in all extraordinary occurrences of which no special mention is made herein and which in time might require some further regulation, I shall conform to the pleasure of the Company, and page 53
Dutch transcription
335 Samarang den 22„e Iunij 1782. — Samarang den 22=e Iunij Ao 1702. — „elijk opgieven de groote van het marting, het getal der man= „schappen, waarin zoo wes de Lading als de ammunitie tot de„ fendie bestaat; mitsgaders dat alle de op de Bariaan thuijs vehoorende vaarthuigen bij hunne te rug komste van de overwalsche plaatsen, eerst de Rheede van Samarang, sourabaija of grissee zullen aandoen, ten einde aldaar naar de order te worden, gevisi„ teert en geExemineert off ook eenige Contrabande off verbooden saaren gelaaden hebben en om vervolgens na dat van de visitatie met een bewijs zullen weesen voorsien, verder naar de Bariaan te stievenen, zonder eenig ander plaats op Iavoa of Madura buijten zel: nood aan te doen, ingevasle sij mogte goedvinden van de geheele vereiding na derwaerts te vervoeren. Dat ik direct nog indirect geen hulpe nog adsistentie ver„ „leenen zal aan de zulken die in oorlog off vijandschap met de Compagnie zijn, nog ook aan deselve op eenigerlij wijse geen toevoer van Rijst, Padij nog andere Leevens middelen besorgen, maar daar en teegin het zelve zoo veel moogelijk is tragten tee„ „gen te gaan en te beletten; mitsgaders ook om wanneer het Eijland de Bariaan door den zulken vijandlijk werd geattacqueerd off aangevallen, dezelve behoorlijk en naar uiterste vermoogen te defenedeeren, en des doenlijk de vijanden van de Compagnie te verjaagen en te vernielen. - Dat ik en alle den Ingeseetenen op de Bariaan, voortaan geene Vaartuigen op Toana, Rembang, Lassum, Touban ofte eenig ander plaats op Iava zal laaten aanbouwen of inkoopen, nog vok die nniet op de Baviaan zelve aantimmeren, geooter dan daar vijff Lasten, zonder alvoorens daar toe de noodige permis= „sie van den Heer Gouverneur en Directeur te Samarang te hebben erlangd, nog ook niet zonder van een zoodaenig vaar„ „tuig te deesen voorsien, met het behoorlijk Transport of bewijs van Eijgendom, veel minder dat ik mij emancipeeren zal, om een At. XI A F: XIIII Wijders beloove ik, dat ik met een ieder geduurig in alle vreede en ƒ Vriendschap zal tragten te Leeven, mitsgaders mijne onderhoo„ „rige onder den anderen ook alle vreede en vriendschap doen onderhouden. — Arl. XV. Eindelijk en ten laatsten dat ik in alle Extra ordinaire voor„ „vallen, waar van in deesen niet speciaal is gesprooken en die in der tijd eenige nadere bepaaling mogte requireeren, mij aan het goedvinden van de Compagnie gedraegen, en Gelijk ik ook in het algemeen beloove de onderdaenen van Compagnies Eijland de Baviaan zoo wel groote als kleine on„ daa mijn opzigt zig bevindende in alle regt en billijkheid te be„ „handelen, geene nieuwe lasten op te leggen, geene van mijne Hoof„ „den te verstooten, te verongelijken ofte verwisselen, maar dat ik, wanneer iemand van deselve zig ontrouw off onvromelijk teegens mij, off nog zoo veel meer tegens de Compagnie gedraegen mogte alvoorens daarvan kennisse geeven en adsistentie ver„ „soeken zal, en des noods tot eene provisionele arresteering van desselvs persoon en Goederen overgaande, als dan de zaak over„ „geevende, ten decisie van den Heere gouverneur en disecrteur te samarang. Stc: XIII Act. XIII Wijders beloove ik neevens mijne Hoofden geene zaaken van eenig aangeleegentheid, de onderdaenen op de Bariaan betreffende, affte doen ^ dan met Communicatie en boestemming van den Heere Gouverneur en Directeur te Samarang, maar dat ik alle delinquan„ „ten en misdadigere voortaan na de order van de Compagnie zal ken„ Ooijeeren aan den Landraad te Samarang, en mij eenelijk te weeden houden met de afdoening van kleine geschillen van wveinig belang. -. ofte meer vaartuigen aan eenige vreemde Natie, die niet on„ „der het tresort van de Compagnie behoord te veralieneeren ofte verkoopen zonder ook alvoorens daar toe speciaele permissie te hebben erlangd. - Art„ X p 0 pag„o 53:
English
Samarang the 22nd of June A:o 1782. Samarang the 22nd of June 1782. the orders that might be given in that regard, whether in case of any change or otherwise, I will obey with zeal and diligence, as well as in token and proof that I shall sacredly comply with and cause to be complied with, as well as maintain and cause to be maintained without the slightest contradiction and without the least deviation, the contents of this deed and the promises and obligations made therein, having signed this deed of bond, along with two others of the same tenor, with my hand and sealed it with my seal, upon the oath which was solemnly taken by me today upon the Koran. Beneath stood: Samarang the 27th of April A:o 1782. Lower stood: In my presence. Was signed: J. Suberg. Next to this: the Company's seal stamped in lead. To the side stood: the seal also stamped in red wax, along with the signature of the Pangerang Sourbanagara. Beneath that stood: Known to me. Was signed: J. J. Rothenbuhler, and the seal and signature of the Samarang Chief Regent Adipattij Soerodimongolo. Copy Notice, All and sundry are hereby notified that no vessel from the Company's island of Lubok, otherwise called de Baviaan, shall sail to and from any other trading posts or places on Java's Northeast Coast, nor conduct trade along them, other than from Samarang, Sourabaija, and Grissee, vice versa, under penalty of one hundred silver Ducatons, to be forfeited by the Resident, Commandant, or chief of that place where shipping and trade outside the aforementioned three trading posts is permitted, besides also the confiscation of the vessel and the goods themselves. While henceforth no one shall be at liberty to sail from the aforementioned island of de Baviaan to any of the other places, without having previously provided themselves at Samarang, Surabaija, or Grissee with the proper pass, the violators thereof otherwise to be punished according to the exigency of matters. And so that no one may pretend ignorance hereof, this shall not only be published here and at the subordinate outer trading posts, but also posted in the Dutch and the common native languages in the places where it is customary to make publications and postings. Beneath stood: Samarang the 16th of May 1782. Beneath that: By order of the Lord Governor and Director of this Coast, along with the Council of Policy. Was signed: A. Barkey, Secretary. Copy of a letter written by the Banjoewangie Lieutenant Commandant L: Kaijser, to the Senior Merchant and Commander in the Oosthoek R: F: van der Niepoort, dated Banjoewangie the 24th of April anno 1782: This morning at 7 o'clock, the Boepattij, together with the mantris, arrived here, bringing four captured Javanese, who, as the first-mentioned says, had arrived on horseback tonight from Mount Smeroe and claiming to be emissaries of Maas Willis, who sends them to Bali Djembrana and Mangoewie, having with them three olas, being one, as they allege, to the Raden Tommongong here, one to Djembrana, and one to Gusti Agong at Mangoewie; I have, so to speak, interrogated the emissaries and had them interrogated as to who sent them and where to, but they vary greatly in their answers. I considered it my duty to send them eastward at once; lest in these troubled circumstances from outside, the fire from within might also, as before, be rekindled; the aforementioned four men were provided with 4 pikes, 4 krisses, 4 parangs, and 1 piece of pistol, which I send herewith under the custody of the sailor Gijsbert van der Kaij, and the olas I shall also send to Your Right Honourable tomorrow via the overland route with the monthly papers, as I think it may arrive eastward sooner.
Dutch transcription
Samarang den 22„e Iunij A:o 1782. Samarang den 22„e Iunij 1782. de Orders die daar omtrent, het zij in kas van eenige verandering ofte andersints mogte gegeeven worden, zoo wel miet iever en vleijt zal„ obedieeren, als ik tot een treken en bewijs dat ik den inhoud deeser acte, en de daar bij gedaane beloften en verbintenissen zonder de minste afwijking Heilig zal nakoomen en doen nakomen, mitsgaders on„ „derhouden en doen onderhouden zonder de minste teegenspraak deese acte van verband, neevens nog twee van geleijken inhoud niet mijn hand onderteekend en met mijn Zegul verseegeld hebben, op den Eed: die door mij op heeden onder den Alcoran plegtig is affgelegd. /:onderstond:/ Samarang den 27„e April A:o 1782 /lagerstond:/ Ten mijnen overstaan /:was geteekent:/ J„s Suberg :/ hier gneevens: )it 's Compagnies Cachet gedrukt in lood zaak: /: Ter zijde „ stond:/ het fachet almeede gedrukt en rood lack, nevens de handteekening van den pangerang Sourba= „nagara /:daaronderstond:/ In kennisse van mij /: was geteekent/ J„b J„s Rothenbuller, in het Cachet en de handteekening van den Samarangh Hoofd Regent Adipattij Soerodimongo lo. - Copia Biljet, Alle en een iegelijk word bij deesen bekend gemaakt, dat Poortalier van 'tCompagnier Eijland Lubok, anders genaamt de Baviaan, naar en van geene andere Comptoiren nog plaats„ „sen op Iavas Noord oost kust zal worden gevaaren, nog langen Handel gedreeven, dan van Samarang, Sourabaija en Grissee, vise versa, subpono van Een Hondert silvere Ducatons, te verbeuren door den Resident, Commandant of hoofft dier plaatse, alwaar de Vaart en Handel buijten de voorschreeven drie Comptoiren geper= „mitteert word, behalven ook nog de Confiscatie van het vaartuig en de goederen zelve. Terwijl het ook voortaan niemand zal vrij strai„ om van het opgemelde Eijland de Baviaan naar eenige der overwelke nog andere plaatsen te moogen vaaren, dan zig alvoorens te Samarang„ Surabaija, off Gcisee van den behoorlijke pos te hebben voorsien zullende anders de overtreeders van dien worden gepunieert naar exigentie Copia missive geschreeven door den Banjoe Bijlang L„t D „wrangies Commandant L: Kaijses, Aan den opperkoopman en gesaghebber in den Oosthoek R: F: van der Tiepoort, gedateert Ban„ „joewangie den 24:e April anno 1702:— Deesen Ogterd om 7. uuren, kwam de Bepattij, beneevens de man„ „tries hier binnen, meede brengen vier gevleugelde Javaanen, die zoo als eerst gemelde zegt, heeden nagt be paarde waaren aangekomen van den Berg Smeroe en zig uitgeevende voor sendeling van Maas willis, die dezelve zend na Balie djembrana en Mangoewie, bij zig hebbende drie Olaasen, als een, zoo zo voorgeeven aan den Raden Tommongong alhier, een aan Djembrana en een aan Gusti Agong te Mangoervie, ik hebbe kan te zeggen de zendelingen ondervraagt en laaten ondervraagen, wie hun gesonden en Waar natoe, maar zijn zeer verschillende in hun antwoorden. —. Hebbe het voor mijne pligt geagt hun ten eersten Costi waarts te zenden; terwijl bij deese troubele omstandigheeden van buijten niet ook het vuur van binnen, gelijk voor deesen weeder ontstooken mogt werden; gemelde vier man zijn voorsien geweest met 4. pieken, 4. krissen, 4. parrangs en 1: p„s pistool, die hier neevens onder berusting Van den Mattroos Gijsbert van der Kaij oversenden en de Olaaren zal op morgen, over den Landweg met de maandelijkse papieren, wijl ik denke eer d: Costij kan zijn, uw Ed: Agtb: almeede toesenden. van zaaken. — En op dat niemand hier van ignorantie zoude protendeeren, zal deese hier en op de onderhoorige buijten Comptoiren niet alleen worden gepubliceert, maar ook in de Reederduitschen en de ge= „woone Inlandsche taalen geaffigeert der plaatse daar men ge„ „woon is publicatien en affiatien te doen: /: onderstond:/ Samarang den 16„e Meij 1782. /:Daar onder :/ Ter ordonnantie van den Heere Gouverneur en directeur deeser kuste, neevens den Raad van Politie //:was geteekent:/ A„s Barkeij Secetaris. — Jan. verte. ƒ png: 55
English
339 Samarang the 22nd of June Anno 1782. Samarang the 22nd of June Anno 1782. Extract of a letter written by the Passoeroewang Commandant A: van Reijcke dated the 28th of April 1782: to the aforementioned authority in the East Hook. Just now I received tidings that by Mr. Keijsel his patih four Javanese and two Javanese olas were taken into custody; the Javanese are said to have claimed to be envoys of a self-proclaimed Soesoehoenang Mas Willis; this person was said to have only one panakawan named Wadie with him, and they had orders to cross over to Bali. Mr. Keijsel sends them over water to the Coast; however, since these envoys also claim that the aforementioned Soesoehoenang Mas Willis stays on Mount Smeroe, I very much wished to have one of these envoys here, in order to better know the place of that Soesoehoenang; for otherwise it is a wild goose chase here in the vast wilderness, and principally in the circumference of that mountain from the Lumajang side, though some distance from there is a household of six, and from the Malang side it is uninhabited; however there are several tapa places on it such as Horgo Capollo, Morgo Conto, etc. I shall do my best to have these inspected most thoroughly and to have Monsieur Soesoehoenang sought out. Answer from the oft-mentioned authority Van der Niepoort to the Passoeroewang Commandant Reijcke, dated Sourabaija the 29th of April 1782. Yesterday before noon the four suspects in question from Banjoewangie, envoys of Soesoehoenang Willis as they claim, were brought here, and in the afternoon I received Your Honour's letter of the 28th along with that of the Banjoewangie Commandant. I have questioned the said four persons today in the presence of the Regents here, the Bangers Patih and Ardie Coesoemo, but they have not been able to obtain anything certain from them, nor any elucidation of that Soesoehoenang in the olas found on them, of which a copy comes to Your Honour. Mention is made of a Soesoehoenang Willis and of those [illegible] Copy Translation of an old Javanese letter, written by the person who stays on the mountain of Smeroe, to Gusti Noerah of Djembrana, shown to the said authority on the aforementioned date. I kindly request Your Honour to have the accompanying booklet of Mengwi delivered. Was below: [illegible]. Lower: translated by me. Was signed: J: F: Buse, Sworn Translator. Below that: Agreed. Was signed: J: F: Buse, Sworn Translator. I kindly request Your Honour to have the accompanying letters and portraits delivered to Bali Mengwi; of which the bearer of this is named Bappa Roewas. Was below: [illegible]. Lower: translated by me. Was signed: J: F: Buse, Sworn Translator. Below that stood: Agreed. Was signed: J: F: Buse, Sworn Translator. Copy Translation of an ola Javanese letter, written by the person who stays on the mountain of Smeroe to Mas Tipoos, shown to the Senior Merchant and Authority in the East Hook R: F: van der Niepoort on the 29th of April Anno 1782. by the Company and coastal Regents, and notice was given to Bali by someone who stays on Mount Smeroe; this might well again be one of the blood relations of Panembahan Smeroe who was killed in 1768, whose head was placed on a bamboo at Probolingo. Meanwhile, I command Your Honour to conduct every investigation and to track down that rascal and arrest him, so that no new unrest arises through the gathering of followers. For Your Honour's more secure undertaking and to know more quickly the place where the so-called Soesoehoenang is said to be staying, I send Your Honour under guard his two envoys, the other two being merely innocent, ignorant Javanese, accompanied by this [illegible] page 57
Dutch transcription
339 Samarang den 22„e Iunij A:o 1782. Samarang den 22„e Junij A:o 172. Extract missive geschreeven door den passourou„ „„dngse Commindant A: van Reijcke in dato 28„e April 1782: aan voormelde gezaghebber in den ooortoek. zoo eeven ontfang ik tijding als dat door Heer Keijsel zijn bepastij in hegtenis genoomen; waaren vier Iavaanen en twee Iavaansche Olaas, de Avaanen soude voorgegeeven hebben, zendelingen te weesen van eenen zig woederom opgeworpen, hebben Soesoehoenang Maas willis deese zoude maar een panakawang in naam wadie bij sig hebben, en dat zij ordre hadden om naar Balie over te steeken, Heer Kaijsel zendse over water naar Costij, edog dewijl die sendelingen meede voor„ „geeven, voornoemden soesoehoenang, slaas willis, zig op den berg sme„ „roe zoude ophouden, zoo wenste ik voel een van die zendelingen hier te hebben, om te beeter de plaats van dien soesoehoenang, te Weeten; Mant het anders Heer een wild zoeken is in de veruit„ „gestrekte wildernisse, en voornamentlijk in de Circumferentie van dien berg, van de Lamadjangsche zijde, dog nog wat er van daan is een huijshouden off ses en van de Malangse zijde is on„ „bewoont, egter zijn er verscheide Iappas plaatsen op als Horgo Capollo, Morgo Conto, enz: ik zal mijn best doen, die ten nauwkeurig„ „sten te laaten visiteeren en Mousieur soesoehoenang laeten opsoeken. —. Antwoord van den meermelde gezaghebber van der Niepoort, aan den passourouangs Comm: Reijko, gedateert sourabaija de 29: April 1782 Gesteren voor de middag zijn de bewusten vier arrestanten van Ban„ „goewangie, zendelingen van soesoehoenang Willis, zoo zij- voorgeeven„ hier aangebragt, en na de middag ontfonge ik UEd„e missive van den 28=e met die van den Banjoewangies Commandant, ik hibbe gemelde vier persoonen heeden in presentie van de Regenten hier den Bangers Beputtij en Ardie Coesoemo ondervraagd, dog zij hebben er niet seekers uit kunnen krijgen, nog elucidatie van dien soesoehoo„ „nang in de olas bij hen gevonden en waarvan ult: Copia toekomt, word woaan gesprooken van eenen Soeschoenang willis en van die onbreg Copia Translaat oldo Javaanse brief, geschreeven door den persoon, die zig op de berg na smeroe ophout, aan den gustij Moera de djembrand vertoont aan gemelde gesaghebber, op eevenge„ melde datum. - Ik versoeke UwE: vriendelijk, de neevens gaande Boekje van Mangoewie te laaten besorgen. /: onderstond:/ zinde :/: Lager:/ ge„ „translateert door mij /:was geteekent:/ J: f: Buse, gesw: Transla= „teur /:daaronder:/ Accordeert /:was geteekent:/ J:s f: Buse, ge„ „swoore Translateur. —. Ik versoeke uwE vriendelijk, de neevens overgaande Brieven en pottresten naar Balie Mangoewie te laaten besorgen; waar van den brenger deeses is genaamt Bappa Roewas. /:onderstond:/ inde /:Lager:/ getranslateert, door mij /:was geteekent:/ J f: Huse, ge„ „swoore translateur /daaronder stond:/ Accordeert / was getekent:/ J=b f=r Buse, geswoore translateur. —: Copia Translaat ola Javaanse brieff, geschreeven door den persoon, die zig op de berg van Smeroe ophout„ aan Maas Tipoos, vertoont aan den opperkoop- „man en gesaghebber in den Oosthoek R: f: van der Sciepoort, op den 29=e April Ann: 1782. — door de Comp: en straand Regenten, en werd kennisse na Balie ge„ „geeven door iemand die zig op den berg smeroe ophoud, zoude dit m wel weeder een der bloed vrienden zijn, van den in 1768: omgebragte panumbahan Smeroe, wiens hoofd de Probolingo, op een bamboes ge„ „steld is geworden, wiesen. Ik te Commandeere UEd: intusschen alle onder„ „zoek te doen en dien snaak op te speuren, en op te „ pakken, op dat er door 't maaken van een aanhang, geene nieuwe onlusten ontstaan, tot UEd=e seekerder onderneeming en om spoedigen de plaats te weeten, daar den zoo genaamden soesoehoenang zig zoude ophouden, laaten ik UEd: in ver„ seekering toekomen de twee zendelingen van hem, zijnde de twee anderen maar onnoosele domme Iavaanen en verzelden van deses tre geweerst door vt: pag„s 57:
English
341 Samarang the 22nd June Ao 1782. Samarang the 22nd June A:o 1782. — Annex L:a E: Copy Translation of a Javanese palm-leaf letter, written by the person coming down from the Mountain of Smeroe. To the gustij Agong Mangoewie; entrusted to the aforementioned commander, on the same date. I communicate to Your Honour herewith, kindly, that the Soesoehoenang of Smeroe was killed by the Honourable Company and the coastal regents, being on Thursday, Pasaran Leggie in the year 1604, but I have now heard a voice; yet having seen no person, that the Flowers Toendjoeng-Sarie and dojomoelia have their time, wherefore I send you the book of Mangoen to await what your pleasure may be, as the occasion appears that the Land shall be overturned; if it comes by day, it shall break up in the evening, and if it comes in the evening, it shall break up in the morning. /:underneath:/ End /:lower:/ translated by me /:was signed:/ J:s f: Bure, sworn Translator /underneath/ Agreed /was signed:/ J:n fr:s Base, sworn Translator. — Copy Translation of a Javanese Letter, written by the Tommongong Wiero digde, to the Panumbahan Dewa Ratoe, who performs tapa on the Mountain of Smeroe, presented on the 8th May 1782 to the frequently mentioned commander. After first having paid my respectful compliments, this serves to communicate to the Panumbahan that the Soesoehoenang's messengers along with letters containing that His Highness has great grief over His Highness's consort the Ratoe maas, wherefore His Highness thus kindly requests help, and that the prince may kill his consort by a ruse on account of the adultery she commits, and if the prince should merely separate from his consort over this, the ratoe would nevertheless remain alive, and if His Highness should kill her openly, the prince would only gain shame thereby, wherefore I do not doubt that the Panumbahan will accommodate the prince's desire, to be able to make her die as soon as possible, as His Highness shall administer it to his consort himself; and at the same time His Highness desires a Djiemat from Your Honour, so that no harm may be done to the prince if the Ratoe's friends should have evil intentions, and also that the reign of His Highness may be of long duration, and that Java may be under His Highness's protection alone, as his ancestors had it before. I further communicate to Your Honour herewith that through Your Honour's blessing His Highness has recovered all his poesakas that had gone missing. Concerning my own person, may Your Honour also be pleased to send me in my innocence a good djiemat, so that I may prosper well in His Highness's service; and likewise that no one may insult me. And I also further solicit Your Honour for a djimat, so that I may father a child with my wife, as having reached this far, I still have no children in this world, be it a little son or a little daughter, if I might only have either one. Everything that I mention herein is His Highness's desire, if Your Honour should agree, that the same may be sent over speedily. Thus, if all this should be performed according to His Highness's desire, Your Honour's wishes shall be fulfilled, and the prince sends Your Honour herewith 1 piece of white mori, and some fine Benzoin; I present likewise 1 piece of white mori, and some white Benzoin; along with one real in cash, and from the prince two reals as a present /:underneath:/ End /:lower:/ translated by me /:was signed:/ J f:s Buse, sworn Translator /:underneath:/ Agreed /:was signed:/ I: F: Buse, sworn Translator. — Copy of a Letter written by the Passourouang Commander Rijck dated 11th May 1783 to the Commander at Sourabaija Van der Niepoort. Yesterday there were sent to me here by Nicolaas the wife and 4 children of the known Soenang Willis, but he himself had escaped, taking with him a firearm, powder and lead, item two krisses and a klewang; however, since I [illegible] all corners and recesses of the valleys lying thereabouts from all sides. page 59: 18
Dutch transcription
341 Samarang den 22„e Junij Ao 1782. Samarang den 22„e Iunij A:o 1782. — Bijlaag L„a E: Copia Translaat Ola Javaanse brieff, gechreeven door den afkomende persoon van de Berg van Smeroe„ Aan den gustij Agong Mangoewie; vertrout aan voormelde gesaghebber, op deselve datum. Ik Communiceere UwE hiermeede, vriendelijk, dat den Soesoehoenang van smeroe door de E Compagnie in strant regenten omgebragt is, zijnde op Donderdag, passaran Leggie in 't Jaar 1604: geweest, doch ik nu een stem gehoort; egter goen persoon gesien te hebben, dat de Bloemen Toendjoeng= Sarie en dojomolia zijn tijd heeft, waarom ik uw 't boek van Mangoen ie oversent te wagten, hoo met uw believen is, wijl de geleegentheid verscheint. dat 't Land omgekeert zal worden, zoo bij dag komt, zal 's avonds opbreeken„ en komt 's Avonds zal in den morgenstond op breeken. /:onderstond:/ linde /:lager:/ getranslateert door mij /: was geteekent:/ J:s f: Bure, gesw: Transl:t Jaaronder Accordeert /was geteekent:/ J„n fr:s Base, gesw: Translateur. — Copia Trainslaat Javaansche Brieff, geschreeven door den Tommongong Wiero vriedigde, aan den Panum„ „bahai Dewa Ratoe, die tappa hout op de Berg van Smeroe, vertoont op den 8„e Mey 1782 aan meergemelde gesaghebber. Na alvoorens mijn Eerbiedige Compliment afgelegt te hebbe, zoo dient den Panumbahan ter Communicatie, dat den soesoehoenangs zende„ „lingen neevens Letteren behelsende, omtrent dat zijn Hoogheid over zijn Hoogheids gemallin de Ratoa maas groot hart zeer hebbe, waarom zijn Hoogheid, dus vriendelijk laat versoeken om hulp, en dat den vorst zijn gemallen met Een List, over, haare overspel die zij doet, door zijn Hoogheid kan omgebragt worden, en zoo den vorst van zijn gemallen daar over alleenlijk separeeren mochte, zoo blijft de ratoe dog in weezen, en zoo zijn Hoogheid haar E schimbaarlijk mogte ombrengen, behaalt „den vorts: daar door maar schande, waarom ik niet in twijffele, of Par„ „numbahan zal den vorst zijn verlange gerieve, om ten Eerste te kun„ „nen doen sterven, alsoo zijn Hoogheid zelvs zijn gemallen ingeeven zal; en teffens verlang zijn Hoogheid een Djiemat van uwE, dat den vrst Op gisteren wierden mij alhier door Nicolaas toegesonden de vrouw en 4. kinderen van den bewusten Sounang Willis, dog hij zelve was het ontsnapt met zig voerende een geweer kruit en Lood item twee krisse en een klewang; Edog dewijl ik alle hoeken en winkels der daar omstreeks leggende valeijen van alle kante Copia Missive geschreeven door den Passourdu= „angs Commandant Rijck in dato 11„e Meij 1783. aan den Gesaghebber te sourabaija van der Niepoort. niets aangedaan kan worden, Wanneer de Ratoes vrienden een quaade insigt mochte hebbe, en ook dat de regeering van zijn Hoogheid in een lange Jaaren van duur mag zijn, en dat Java onder zijn Hoogheids bescherming, alleen als zijn voor vaderen voor heen gehad heeft omochte hebbe Communiceere ik uwE: nog hier meede dat door uwE toewen„ „sching heeft zijn Hoogheids poesakas alle weederom gekreegen, die ab„ „sent zijn geraakt: — omtrent mijn persoon zal uwE ook in mijn onno„ „selheit van een goede djiemat geleeve overtesenden, op dat ik bij sijn Hoogheids dienste wel mag bijvaaren; teffens dat niemant mij ook niet mag beliedigen - een Ook solliciteere uwE: nog bij, om een gjimat, op dat ik bij mijn vrouw den kind bij verwekken mochte, alzoo ik dus verre berijkt, nog geen kinderen hier in de wareld hebbe, al was ook Een zoortje of een dogtertje, als ik een van beide maar mochte hebbe, alle het geene sat ik hier in melde, is zijn Hoogheits begeerte, wanneer uwE over een moohte stemme, dat deselve spoedig overgesonden mag worden. dus alle die verricht mochte zijn, volgens zijn Hoogheids verlangen, zal uwE begeerte ten goede gebragt worden, en zende den vorst uwE: hier bij 1 stuk witte moeris, en wat atviste Benzuin, ik praesenteere teffens meerde 1. stuk witte moeris, en wat witte Benzuin; neevens Een beaal aan Contante, en van den vorst twee beaalen tot den present /: onderstond:/ Einde /:lager:/: getranslateert door mij /:was geteekent:/ J f„s Buse„ ge„ „swoore Translateur /:daaronder :/ Accordeert:/ was geteekent:/ I: F: Buse, gesw: Translateur. — niets. / hebbe pag„o 59: 18
English
343 Samarang the 22nd of June Anno 1782. Samarang the 22nd of June Anno 1742. had blockaded: Nicolaas, being therein, had a better opportunity to search it, and he, seeing that he could not escape, allowed himself to be found in the deepest wildernesses among heavy cliffs, all of which could serve for his defense, so that, both through his shooting and resistance, as well as through the difficulty of the terrain, it proved impossible to capture him alive, but Nicolaas found himself obliged to have him shot dead; so just now I receive the news of it, and that Nicolaas is on the march hither with the head; likely, he will arrive this evening, and then, subject to Your Honourable Respects' favourable interpretation, I will send the entire lot, both his adherents and those who kept him hidden, to the Coast. Furthermore, I have the honour to call myself with all high esteem. /:was signed:/ Agrees /:was signed:/ H: F: van der Klepoort. —. Another copy of a letter, from and to the same as above; dated 12th of May Anno 1782. —. This one I send solely, firstly to accompany Sergeant Nicolaas, whom I send over with a corporal and two privates, to escort the head of the well-known self-styled Soenan Willis, his wife and four children, namely three boys and a girl, item the arrested Ronggo of Lamadjang, and several sustainers and informants of the Tappa, whose wife alleges that he had presented himself to her as being a Macassar, but that she did not know from where he had come or originated. However, I have investigated and found this much: that he was of the retinue of Malaijoe Coesoemo, from whom he is said to have run away, and gone over to the old Panoembahan Smeroe, and when the latter was captured, scattered and took to flight, and was named Wierodonno; and has since that time remained wandering all over the southern part of Java, until according to the statement of his wife he turned up again five years ago in the Eastern Tengger mountains, where he is said to have abducted her, and then took her back into the southernmost part of the Eastern Tengger mountains, until he came down with her and three children to the village of Gading; whose bekel gave notice of it to the Lamadjang Ronggo, and furthermore placed in and upon that terrible wilderness /:enclosed with such heavy mountains and valleys:/ of Margajoe. —. The Tumenggung of Banger very humbly requests that all those fellows who are now also taken into detention may never return to the Regencies, yea, even if it might be possible, may be removed from Java, being wicked subjects and traitors, among whom he especially means the Ronggo Permong of Lamadjang, to which I add my humble petition, the more so as I have always supported him as a good chief, and he now so godlessly comes to deceive me and his regent; and God knows what would have happened if the Tappa had succeeded in his design; the Tengger peoples are like wild heathens, and even more to be trusted than other Javanese who are Mohammedan, yet we will surely watch against this, should anything of the like dawn again, to smother it likewise in its birth. - Honourable Respectable Gentleman! I and the Tumenggung request once more to please have that wicked Ronggo removed from Java, for it might possibly breed further mischief if he remained, and even though there might be someone at the Coast who wished to vouch for him, that person might possibly become as deceived as I have become with him. Furthermore, I have this accompanied by the weapons of the Soenan or Tappa Wierodonno, consisting of 1 musket, 2 krisses, of which one with a silver pendok, and 1 klewang, item some powder and balls, also another 2 Javanese kropak books, originating from the old Panoembahan Smeroe. —: Furthermore I have the honour to call myself /:was signed:/ Agrees /:was signed:/ H: F: van der Klepoort. — turn over: 6. pages 61:
Dutch transcription
343 Samarang den 22„e Iunij A:o 1782. Samarang den 22„e Iunij A„o 1742. hebbe laaten bepette: heeft Nicolaas daar in zijnde beeter occagie gehad die te doorsoeken, en hij ziende niet te kunnen ontvlugten heft zig in de diepste weldernissen tussen swaare klijpen, die alle tot zijne Verweering konde dienen, laaten vinden, zoo dat het door zijn schieten en te weer stellen, als door de ongemakkelijkheid van het terrijn onmoogelijk is geweest, hem leevendig te krijgen maar heeft zig Nicolaas verpligt gevonden hem dood te laaten schuten; soo leven krijg ik er de tijding, en dat Nicolaas met de kop naar herwaerts op marsch is „ denkelijk, zal van den avond wel aankoomen, en zal dan onder UEd: Agtb: gunstige welduijdinge, den geheele boel, zoo wel zijne aanhang, als die hem verborgen gehouden hebben na Coste oversenden Voorts heb ik de eere met alle hoog agting mij te noemen. /:onderstond:/ Accordeert /:was geteekent:/ H: F: van der Rlepoort. —. Een ander Copia missive, van en aan als Vooren; dato 12„e Meij A:o 1782. —. Deese laate ik eenelijk diene, Eerstelijk ter begelijding van den serge„ „ant Nicolaas, zoo ik met een Corporaal en twee gemeene oversen„ „den, ter bscorteering, van den kop van den bewusten zig opgegeeven hebbende Joenang willis, dier vrouw en vier kinderen, als drie Iongens en een meisje, item den gearresteerden Rongo van La„ „madjang, en verscheide onderhouders en waarshouwers van den Tappa„ wiens vrouw voorgeeft, dat hij sig aan haar had opgegeeven ee Macassar te zijn, dog dat zij niet wist van waar hij was gekoomen of ontsprooten. Egter hebbe ik zoo veel uitgevorst en gevonden, dat hij is geweest van het gevolg van Malaijoe Coesoemo van wien hij soude weg geloopen zijn, en overgegaan bij den ouden Tanumbahan Smeroo, en toen die gevangen is geworden, verstrooit en op de vlugt geraakt, en is genaamt geweest wierodonno; en heeft zig seedert dien tijd met serwerven op Iavas zuijder gedeelte over al opgehouden, tot dat hij vol„ „gens opgaeve van zijn vrouw voor vijff Iaaren in het Oostelijke Tinger weeder is koomen te vervallen waar hij haar zoude gerooft hebben, en toen haar weeden in zuijdelijkste gedeelte van het Oostelijke Pingers gebergte heeft gevoert, tot dat hij met haar en drie kinderen is afgekoomen naar de Negorij Gading; wiens bebekkel: er van kennis heeft gegieven aan den Lamadjangse Rongo, en verders geplaets op en in die verschrikkelijke wildernisje /:omheint met sulke swaare bergen en valeijen:/ van Margaijoe. —. Den Tommongong van Beenger, versoekt seer ootmoedig, dat alle die knaapen, zoo thans meede in detentie overgaan, nooijt weeder in Regentschappen moogen koomen, Ia zelv zoo indien het weesen kan van Iava af moogen geholpen worden als quade Subjecten en verraa „ders zijnde, waar onder hij wel voornaamentlijk den Rongo Per= „mong van Lamadjang meens waar bij ik mijn ootmoedige sup„ „plice voege, te meer daar ik hem althoos als een goed hoofd. hebbe voorgestaan, en mij, en zijn regent nu zoo godloos komt te bebriegen„ en God weet wat gebeurt soude hebbe, indien den Tappor eens geslagt haed in zijn voorneemen; de Tingersche volkeren zijn als wilde heij „denen, en nog meerder als andere Javaanen die mahomedaensch zijn te vertrouwen, dog zullen wij hier teegens wel waeken, indien iets zoort gelijken weeder quam o te daagen, zulkxs meede in de geboorte te doen smooren. - Ed: Agtb: Hbeer.! Ik en den Tommongong versoeke - nogmaals om dien quaeden Rongo, tog van Iava weg te moogen helpen, want het moogelijk naedere onheilen soude kunnen baaren, indien verbleef, schoon en â Costij al mogte weesen, die voor hem: wilde instaan, soude die moogelijk ook zoo bedroogen raaken als ik met hem geraakt ben. Verders laate ik deese versellen de waapens van den sounang 1 geweer, 2: kritsen, waarvan een met silvere pondok, in d' klewang, item wat kruijt en koegels, ook nog 2. Iavaensche Cropaks boeken, afkomstig van den ouden Panumbahan meroe. —: Voorts hebbe de Eere mij te noemen /:onderstond:/ Accordeert /:owas geteekent:/ R: P: van der Alepoort. — of Tappa wierodonno, bestaande in gebergte. verte: 6. pag„s 61:
English
345 Samarang the 22nd of June Anno 1742. Samarang the 22nd of June Anno 1702. Account of the Javanese woman ombok Milat, from the Tenggerese dessa Caijos Tambing belonging under Probolingo, former wife of the Tappa wiero donno, given at Samarang the 1st of June Anno 1782. The Relatant related that now about 4 years ago, she the Relatant having gone alone to the field to plant onions, someone whom she the Relatant did not know had come to her there, and with force and under threat that, if she would not follow willingly, he would then murder her, had led her from there to the dessa Palampang situated in the Eastern Tengger mountains, into the house of an inhabitant there named Derpa; of whom he upon arrival had also requested that he would build him a house thereabouts, adding that he was a Tappoe and by birth a Macassarese prince and named wiero donno; and that he, while he was still small, had been sent by his father to Java to an aunt of his; whereupon the said Derpa then not only built a house for him not far from there, but also moreover provided him with all kinds of provisions. That at that place, several male as well as female persons from all sides had come to the said Tappoe, who had by then already taken her as a wife, to let themselves be cured of their illnesses; but that she the Relatant did not remember their names and had also not known them; except a certain Bappa kabloek, who had come to visit her said husband very often and had persuaded him so far that he, after having lived there about a year, finally betook himself with him to his house in the dessa Doek together with her the Relatant and a young son whom he had fathered there with her, after which the said Bappa Cabloek built a house for her said husband and maintained him there with all kinds of provisions; at which place then also from time to time many persons unknown to her the Relatant had come to her husband, to let themselves be cured of their illnesses, just as three months thereafter the Javanese woman ombok Sarinam together with her stepbrother by name Nodijo Troena, and three other Javanese unknown to her the Relatant, had also come to visit her husband, and had requested him to give her a Goeno or magic remedy, so that she would be able to have children; which her husband had then also done, after which she departed again and did not come back. That 2 years thereafter her said husband, after having fathered a daughter and a son at that place with her the Relatant, moved together with her the Relatant to the dessa Dawe, and stayed for several days in the house of an inhabitant there named Mahidin; and thereafter had requested him to ask the petingie on his behalf to be allowed to live in his subordinate district, which the said petingie not only granted, but also moreover built a house for her husband close to the dessa Dawe and provided him there with all kinds of provisions. That while living there the Javanese Bappa Wait and many other male as well as female persons (though mostly unknown to her the Relatant) had come very often to her husband to request remedies for their illnesses; just as the Javanese woman ombok Sarinam had also come to visit her said husband 2 times without, and 2 times with her husband, by name Bappa Sarinam, and that the last time she had medicated her the Relatant's aforementioned husband, who had gotten some wounds on his legs, and had stayed in her house for about 20 days; at which time the husband of the said ombok Sarinam had come there to fetch his wife; just as they also departed a little while thereafter, together with the Javanese Bappa Tannam and Singo, who a few days before had also come to visit her the Relatant's husband. That the following day the aforementioned Javanese Bappa wait together with his father, named Bappa Roewak, and the just mentioned Bappa Tannam had come to visit her aforementioned husband; and that to them illnesses through Copy page 63.
Dutch transcription
345 Samarang den 22„e Iunij A:o 1742. Samarang den 22„e Junij A:o 1702. Relaas van de Javaanse vrouw ombok Milat van de onder Probolingo sorteerende Ian„ „gerse dessa Caijos Tambing, geweese vrouw van den Tappa wiero donno, gegeeven te Samarang den 1„e Iunij Ao 1782. - Der Relatante overhaald, dat nuw Circoa 4 Jaaren geleeden, zij Relatantse alleenig na het veld gegaan zijnde, om vuijen te planten, aldaar iemand die zij Relatante niet kenden, bij haar gekoomen was, en haar met geweld en onder bedrijging dat, indien sij niet goedwillig volgen wilde, hij haar als dan vermoorden zoude, van daar na de in het Ooster Tangers gebergte geleegene dessa Palampang in het huijs van uis Inwoonder aldaar der po„ genaamd, had gevoerd; aan wien hij bij aankomst teffens verzogt ha, hem een huijs daar omtrent te willen bouwen, met bijvoeging dat hij een een Tappoe en van geboorte een Maccatsaers perins en wiero donno ge„ „naamd was; ens dat hij van zijn verder, terwijs hij nog klein was, na Iava aan een Moeije van hem was gezonden geworden; waarop gemelde Derpa dan ook niet alleen een huijs niet verre daarvan daan, voor denselven gebouwt, maar denselven ook nog booven dien van allerhande Leevens middelen voorsien had. — Dat ter dier plaetse, weeke soa wel mans als vrouws persoonen van alle kanten, bij de gemelde Tappoe, dewelke haar toen reids tot een vrouw had genoomen, waaren gekoomen, om haar van hunne ziektens te laaten genieven; dog dat zij Relatante, derselve namen niet ont= „houden en deselve ook niet gekend had; behalven den zeekeren Bappo kabloek, die haaren gem: man sier dikwils was koomen besoeken en soo verre bepraet had, dat denselven, na Circa een Iaar aldaar ge= „woont te hebben, sig eindelijk neevens haar Relatante en een zoontje dat denselven aldaar bij haar verwekt had, met hem na zijn huijs in de dessa Doek had begeeven, waarna gemelde Bappa Cabloek een huijs voor genoemde haaren man opgebouwt en denselven aldaar met allerhande Leevensmiddelen onderhouden had; ter welker plaetse dan ook van tijd tot tijd veeze haar Relatante onbekende persoonen bij haaren man waaren gekoomen, om haar van haare ziektens te laaten geneesen, gelijk ook drie maanden daarna de Javaanse vrouw ombok Sarinam neevens haaren Stieff scoofon en naame Nodijo Troena, en drie andere haar Relatente on„ „bekende Javaanen, meede haaren man was koomen besoeken, een denselven versogt had, haar een Goeno of toovermiddel te willen geeven, op dat sij soude kunnen kinderen bekoomen; 't welk haare 1 man danr ook gedaan had, waarno deselve weeder vertrokken en niet weederom gekoomen was. aen. Dat: 2: Iaaren daarna haaren gem: man, na ter dier plaetse bij haar Relatante Een dogter in Een zoontje verwekt te hebben, neevens haar Relatante na de dessa Dawe overhuijst, en in 't huijs van een inwoonder aldaar Mahidin genaamt, eenige daegen verbleevens was; en daarnae denselvens versogt had, om den patingie oedo storte„ uit sijn naam te versoeken, om in desselvs onderhoorig district te moogen woonen, 't welk gem: petingie niet alleen toegestaan, maar ook boven dien voor haare man Een Huijs digt bij de dessa Dawe gebouwt in denselven met allerhande Leevensmiddelen aldaar voorsien had. — Dat aldaar woonende den Javaan Bappa Wait en nog veese andere, soo „tel mans als vrouws persoonen. /: dog haar relatante meest onbekent:/ haaren man seer dikwils waaren koomen om hulp middelen woon haare ziektens versoeken; gelijk de Javaansche vrouw omboke Sa„ „tinain ook haaren gem: man, 2: maal zonder, en 2. maal met haar man, in naame Bappa Sarinam, was koomen besoeken, en dat de „selve de laatste maal haaren Relatantes meerm: man, die eenige wonden in zijne beenen had bekeromen, gemedicineert had, en in haar huijs Circa 20. daagen verbleeven was; ter welker tijd de man van gem: ombok Carinam aldaar was gekoomen om sijne vrouw afte „haalen; gelijk sij ook een wijnig daarna, neevens de Javaenen Bappa Tannam en singo die eenige daegen van te vooren ook haar Relatantes man waaren koomen besoeken, vertrokken waeren. — Dat de volgende dag voormelde Javaan Bappa wait heevens desselvs Vader, Bappa Ruewak genaamd en Eeven gemelde Bappa Tannam haaren meermelde man waeren koomen besoeken; en dat aan deselve Zichtens: doorp Copia ƒ pag„a 63:
English
347 Samarang the 22nd June Anno 1742. Samarang the 22nd June Anno 1722 were handed over by her said husband 4 days later, namely three letters alongside a bamboo wrapped in white linen; with the request to deliver the same to Palambangan Djamrono and Mangiewie and to ask the king of Mangoewie for assistance of men; in order to wage war against the Company therewith, after which the said three persons had departed again. That 10 days thereafter a mantri of Samatjang named Wiro Slewo, had come to her husband, while she the narratrix was going out to fetch grass; but that when she the narratrix returned, the said Wiro Slewo had already departed, and her husband had dressed himself; who thereupon also had gone out of the house, without saying anything else, except solely, that he now wished to seek his fortune alone, just as she the narratrix also could and had to do alone. That shortly thereafter the Javanese Bedang and Bappa Rampit, had come to her the narratrix and had told her, that her husband whom they had met on the way, had ordered her, to go hide herself together with his horse, because some mantris had been sent out by the Company, to arrest him and her the narratrix; wherefore she the narratrix then also had followed the same into a forest, and proceeded further with the same to the dessa Caijoe Iambing and had stayed there with a certain inhabitant named Bappa Sia; from where she had subsequently proceeded with the Javanese Bedang to a certain forest, named Iurang Kedring Menjangan; while Bappa Rampit had separated from them with the horse of her husband and had gone to another place; but that she the narratrix a little while thereafter had met the father of her guide, named Bappa Navie, and the Javanese Wongso Tjitro in the said forest; who, after having understood that the said Bedang wished to bring her the narratrix into safety, had gone thither, after which she the narratrix had proceeded alongside the aforementioned Bedang to the house of the Javanese Marto Noijo, which stood in the middle of the forest; from where they had returned together again to the forest, Copy of the statement of the Javanese woman Ombok Cerinam of Loemadjang; given at Samarang the 1st June Anno 1782. The narratrix relates, that she, now about four years ago, had married off her stepdaughter named Cerinam, to the Javanese Noijo Troeno residing in the dessa Carta Caria, and five days after the celebration of the marriage; alongside the Javanese Bappa Sogie and Tjitra, had accompanied the same to the said dessa Carto Carie, at which place she the narratrix had learned, that near the dessa Doekoen lived a Tappear, who was a very learned doctor and was called Wiro Soeno; wherefore she the narratrix alongside the aforementioned turned back, but not long thereafter had met the aforementioned Javanese Bappa Rampit and the said Marto Noijo; and that Bappa Rampit had said to her, that he had already secured the horse of her husband, and that the mantris of the Company who had wanted to arrest her together with her husband, had also already departed, for which reasons she the narratrix alongside the aforementioned Bedang, at the request of Bappa Rampit; had returned back to the house of Marto Noijo; but upon arrival was seized by some mantris and transferred to the dessa Wono Carsa; where two days later her aforementioned husband was then also brought in, but was immediately carried away from there again; just as she the narratrix alongside the other prisoners was then also shortly thereafter, transferred to Passourouang; where she the narratrix had heard, that her husband had been killed. That a day later she the narratrix alongside all the other prisoners was transferred to Sourabaija, and further from there to this place; without further statement. Was below: Thus done and related at the Government of Samarang, date as above. Lower: A cross described: placed by the Javanese woman Ombok Milah. Beneath it: In the presence of me was signed: F. J. Rothenbichler provisional sworn scribe. Page 65.
Dutch transcription
347 Samarang den 22:' Iunij A„o 1742. Samarang den 22„e Iunij A„o 1722 door gem: haaren man 4. dregen. daarna, drie brieven neevens een niet wit linnen omnaide bamboes, waaren overgegeeven geworden; met versoek deselve na Palambangan Djamrono en Mangiewie over te brengen en den kooning van Mangoewie om bijstand van volk te versoeken; ten einde daar meede de Comp: te beoorhoogen, Waarna gemelde drie persoonen weeder vertrokken waaren. Dat 10. daegen daar nae een mantrie van Samatjang wierd sjlewo genaamd, bij haaren man was gekoomen, terwijl sij te latente Juct gras, ging haalen; dog dat wanneer sij Belatante weederom kwam„ gemelde wiers op erro reeds vertrekken was, en haaren man, sig Aangekleed had; dewelke ook daarop uit den huijs was gegaan, son„ der iets anders te seggen, dan eeniglijk, dat hij nu sijn fortuu alleenig wilde soeken, gelijk sij relatanite sulkx ok alleenig konde en moeste doen.- Dat een weinig daarna de Javaanen Bedang en Bapia Rampit, bij haar Relatante waaren gekoomen en haar verteld hadden, dat haaren man die sij onderweegs hadden ontmoet, haar gelast hadde, om haar neevens zijn paard te gaan verschuijlen, dewijl er eenige man „ries door de Comp:s waaren uitgevonden, om hem en haar Relaten te op te vatten; weshalven sij Relatante dan ook deselve tot in Een bosch nagevolgd was, en haar voorts na de dessa Caijoe Iam„ „bing met deselve begeeven en aldaar bij een seekeren inwoonder Bap„ „pa Sia genaamt, gegieten had; van waar sij haar vervolgens met den Javaan Bedang na Eein seeker boorh, Iurang Kedring Menjangan genaamd, had begeeven; terwijl Bappa Rantpis met het paard van 'thaaren man sig van hun gescheiden en na een andere plaats had begeeven; dog dat sij Relatante een weinig daarna in 't gemelde Oosch den rader van haaren geleider, Bappa Navie genaamd, en den Javaan wongso Tjitro had ontmoet; dewelke, na verstaan te hebben, dat gem: Bedang haar Relatante wilde gaan in seeker„ „heid brengen, daar nu daar waaren gegaan, na welk sij Rela= „tante haar neevens meermelde Bedeing na het huijs van den Javaan Marti Noijo, dat in 't midden van het bosth: stond had begeeven; van waar sij te zaamen weeder na het bosch waeren te Copia Allaas van den Iavaansche vrouw Ombok Cerinam van Loemadjang,; gegeevens te Samarang den 1=e Iunij A„o 1782. —. D Relatante verhaald, dat zij, nu circq vier Iaaren geleeden, haare stieff dogter in naame Cerinain, aan den in de dessa Carta Caria woonagtigen Iavaan Noijo Troeno, uitgetrouwt, en vijff daagen na de voltrekking des huwelijks; neevens de Javaanen Bappa Sogie en Tjitra, deselve na de gemelde dessa Carto jarie begelijd had„ ter welker plaetse sij Relatante had vernoomen, dat bij de dessa„ Doek uen Tappear woonde, die bin seer geleerd Doctor en wierd zonne genaamd was; weshalven sij Rebateunte haar neevens genoemden rug gekeert, dog niet lange daarna de voormelde Iaraan Bapa Pampit en gemelde Marti Hoijd hadden ontmoet; en dat Bapper. Ranipis teegens haar gezegd had, dat hij het paart van haark man reeds geborgen had, in dat de mantaies van den Compagnie die Eedeen neevens haaren man hadden willen opvatten, ook riets vertrokken waaren, om welke reedenen sij Relatante neevens de voormelden Be„ „dang, op versoek van Bappe: Rampit; weeder na het huijs van Marti N: oijo was te dug gekeerd; dog bij aankomst door Eenige mantries ipgevat en na de dessen wono: Carsa was overgebragt geworden; al„ waar men twee daagen daarna haaren meermelde man dan ook aan„ „gebragt dog ten Eersten daarvan daanr weeder weg gevoerd had; gelijk sij Relatante neevens de andere gevangene dan ook den wenig daar„ :no, na Passourouang was overgebragt geworden; alwaar sij Relatante gehoord had, dat haare man om het lieven gebragt was. — Dat een dag daarna sij Relatante neevens alle de andere arrestantien na sourabaija, en voorts daar van daan na herwaerds was overge= „bragt geworden; zonder meer: /:Onderstond:/ Aldus gedaan en de gerelatert ten Gouvernemente Samarang, Dato voorsz. /:lager:/ Een krins /:omschreeven:/ gesteld door den Iavaansche vrouw ombo: Milah: /daar onder.:/: In kennisse van mij /:was geteekent:/ f: J: Rothenbichler provisioneel gewoore scribe:— bug. haaren „ Pag„l: 65.
English
349 Samarang the 12th of June Anno 1702. Samarang the 22nd of June Anno 1783 her father-in-law Adija Troeno, the aforementioned two Javanese Bappa Aogie and Tjitra, and the Javanese Wiero Roija, went to the dwelling place of that Tappa and upon arrival requested him to give her such a charm whereby she the informant, being childless, would be able to obtain children; whereupon he gave her a sirih for that purpose; after which she the informant, together with her aforementioned company, returned to the dessa Cartosarie; from where a few days later she proceeded back home; where a few days after her arrival she made known to the Rongo that a Tappa lived near the dessa Doek, who was a very learned doctor and was called Wiero Donno. That about a year ago she the informant, having heard that the aforementioned Tappa Wiero Donno had moved closer near the dessa Darre, went there together with her two nephews Singo Marto and Wiero Marto, and upon arrival requested him to give her a medicine for her brother Derpo who had been suffering from consumption for some time, which he did, whereupon she the informant together with her two aforementioned nephews returned home, but about a month after that time, together with the same and her aforementioned brother Derpo, went there again, and once more requested from the Tappa a medicine for her brother Derpo, who was on the mend, and also obtained the same from him; after which they returned home together. That about a month thereafter, she the informant wishing to go to the Tappa again, her husband accompanied her thither, where upon arrival they requested the Tappa to give them such a medicine whereby they would be able to obtain children; whereupon the Tappa gave a sirih to each of them; after which they returned home. That a few days thereafter the stepdaughter of her the informant, who some time before had been divorced from her aforementioned husband Noijo Troeno, was taken as a secondary wife by the Rongo at Loemadjang. That about three months ago she the informant, having heard that the aforementioned Tappa had some wounds and sores on his legs, went thither again together with her husband, and upon arrival informed the Tappa that she wished to try to see if she could heal his legs, and he having consented to this, she the informant remained there; while four days later her husband wished to return home, whereupon the Tappa handed over to him some bundles of radishes and a little kale and ordered him to deliver them to the lawful wife of the Rongo at Loemadjang in his, the Tappa's, name; after which her husband departed; but returned 12 days later to fetch her; whereupon the Tappa said to her the informant that a few days later he would have her husband requested to accompany the Javanese Bappa Roewah, whom he would send to Bali to deliver letters and at Mengwi to request assistance of men in order therewith to wage war against the Company; whereto she the informant answered that it was well, and that she would allow her husband to accompany Bappa Roewah; after which she the informant, seeing that she could not heal the Tappa's legs anyway, wished to return home together with her husband and the Javanese Bappa Tannam and Singo, who both had also been in the house of the Tappa for some time; but in the dessa Gading at the house of the Patingie Oedo Marto, they met the aforementioned Bappa Roewah, together with his son; whereupon she the informant said to Bappa Roewah that the Tappa was waiting for him to have him deliver letters to Palembang, Djamrono and Mengwi and at Mengwi to have him request an assistance of 2000 warrior men, in order therewith to attack Balambangan and Loemadjang; after which she the informant, together with her husband and the Javanese Singo, departed for home; while Troeno. 6: pag: 67.
Dutch transcription
349 Samarang den 12„en Iunij A„o 1702. Samarang den 22„e Iunij A:o 1783 — Eiare Meefschoonsaond Adija Troeno; de gemelde twee Iavaenen Bappa: Aogie en Tjitra, en den Javaan Wiero Roija, na de wwoon„ „plaets van dien Tappa begeeven en denselven bij aankomst versogt had, haar zoodaenig soover-middel te willen geeven, waar door sij Re„ „latemnta /: als kinderloos zijnde :/: zoude kunnen kinderen dekoomen; waer op denselven haar ten dien Einde den sivie had gegeeven; na welk sij 6: relatante neevens haar gemeld geselschap weeder na de dessa Carto sarie was te rug gekeerd; van waar sij haar eenige daegen daarnae Voorts weeder na huijs had begeeven; alwaar sij eenige daegen na haere aankomst den Rongo had gaan bekent maaken, dat bij de Dessa Doek een Tappa woonde, dewelke een seer geleerd Dooter en wierd Donno genaamd was. —. Dat nu Circq ben Jaar geleeden sij Retatante, gehoord hebbende dat den gemelde Pappa wiero donno sig bij de dessa Darre was koomen ten naader te setten, haar neevens haare twee Neeven Singo Marta en wiere Marto, ooke daarna toe had begeeven, in derselven bij aan „komst versogt had, haar voor haaren Broeder Derpo die eenigen tijds aan de Teering gesukkeld had, een geneesmiddel te willen geeven„ otwelk denselven dan ook gedaan had, waarop sij Relatante neevens haare twee gemelde sbeeven weeder na huijs gekeerd was, dog omtrent Een maand na die tijd haar, neevens deselve er gemelse haeren broeder Derpo, weeder daarnatoe begeeven, en den Iappa nogmaals een geneer middele „dor haaren broeder Derpo, die aan de beeterhand was, versogt en sulx ook van denselven verkreegen had; waarna sij hun te saamen weeder na huijs hadden begeeven. — Dat circa den maand daarna, sij Relatante haar weeder na den Jappa willende begieven, haar Relatantes man haar na derwaerts had verfelt, alwaar sij bij aankomst aan den Tappa versogt hadden haar sooraanig geneesmidiel te willen „ waar door sij souden kunnen kinderen bekoomen; waar op den Iappa aan ieder van hun beide Een Sirie had gegeeven; na welk sij weeder na huijs waaren gekeert. — Dat Eenige daegen daarna haar Relatantes stieff Dogter, dewelke Voor Eenige tijd van haaren hier voorengemelde man Noijo Troeno was gescheiden, door den Rongo te Loemadjang tot des „selvs Bij=wijff was aangenoomen geworden. — Dat wiis duijm: drie maanden gelieden sij Relateente, gehoord hebbende dat den gemelde Tappa Eenige wonden en gaaten in sijne beenen had„ haar neevens haaren man weeder na derwaards had begeeven, en bij aankomst den Pappa te kennen had gegeeven, dat sij het eens bezoeken wilde off sij sijne beenen soude kunnen geneesen, daarop denselven sulks daier vok ingewilligd hebeende, was sij Relatante aldaar verblee„ „pen; terwijl haaren man vier daagen daarna sig weeder na huijs had willen begeeven, waarop den Tappa aan denselven Eenige bossen reijen en een wijnig boere kool overgegeeven en denselven gelast had„ deselve aan de Egte vrouw van den Rongo te Loemadjang uijt zijn Iappas Naam te brengen; na welk haaren man dan ook voorts ver= „trokken was; dog 12. daagens: daarna weederom was gekoomen, om haar aftehaalen; waar op den Tappa teegens haar belatante had gesegd dat hij Eenige daegen daarna haaren: man, soude laeten versoekens, om den Javaan Bappa Roenah: / dien hij na Balie soude senden, om Brieven over te brengen en te Mangoerie om bijstant van volk te versoeken; ten Eijnde daarmeede de Comp„e te bevorlogen:/ te versellen; hier op had sij Relatante geantwoord, dat het wel was, en dat sij haeren man„ dook soude toelaeten om Bappa Roewal te versellen; waar na sij Re„ „latante, dewijl sij zag dat sij des Tappas beinen tog niet konde ge„ „neesen, haar, neevens haaren man in de Javaenen Bappa Tannam en singo /: die beide ook seedert Eenigen tijd in het huijs van den Pappa waaren geweest: /: na huijs hadden willen begeeven; dog in de desse Ga= „ding ten huijse van dens: patingie Oedo Marto, den bovengem: Bapa Roewal, neevens desselvs zoon ontmoet hadden; waarop sij Rela„ „fante teegens happa Roewak had gesegd, dat den Iappa op hem wagte„ om hem na Palembang, Djamrono en Mangoewie brieven te doen overbrengen en te Mangoewie om eenen bystant van 2000. kop„ „pen krijgers te laaten versoeken, ten Eijnde daarmeede Balemboangan en Loemadjang aantetasten; na welk sij Relatante neevens haeren Man en den Javaan Singo, voorts na huijs waaren vertrokken; ter„ Troeno. „wijl 6: pag: 67.
English
Samarang the 22nd of June, Anno 1782. Samarang the 22nd of June, Anno 1781: while Bappa Tannam had remained there at the request of Bappa Roewah. That 8 days thereafter, the declarant's husband having just gone out, the aforementioned Javanese Bappa Tannam had come to her and told her that the aforementioned Javanese Bappa Roewah, in the name of the Tappa, asked her husband to come over to the dessa kadamangan in order to convey the Tappa's letters to Balemboangan and Balie; after which he had departed again, while a short time later her husband had come home again; whereupon she, the declarant, had told him that Bappa Tannam had been there to ask him to come over to the dessa kadamangan in order to convey the Tappa's letters to Balemboangan and Balie; who thereupon had gone there the following day. That approximately 12 days thereafter her stepson, the cabaijan Wiero Djiewo, had come to her and told her that he was going to the dessa Gading to buy sugar there, whereupon she had requested him to also go to the Tappa Wiero Donno and make known to him that her husband, in accordance with the Tappa's request, had already departed with Bappa Roewah, after which her aforementioned stepson Wiera Djiewo had set out on his way thither. That shortly thereafter the Rongo at Loemadjang had sent for the declarant and upon arrival had asked where her husband was; to which she, the declarant, had answered that he had gone to the Tengger mountains to buy onions there; after which she, the declarant, had been handed over to the postholder of the fort for detention; from where she had been brought to the dessa Wono Carso, after which she, along with all the other prisoners, had been conveyed to Passourouang and from there to Sourabaija; from which latter place they had subsequently been sent collectively hither; nothing further. Below was written: Thus done and related at the government of Samarang, on the date aforesaid. A mark circumscribed, placed by the Javanese woman Ombok Sarinam. Below: In the presence of me, was signed: P. J. Rothenbuhler, provisional resident clerk. Copy of the statement of the Javanese Bappa Sarinam of Loemadjang given at Samarang the 1st of June, Anno 1782. The declarant states that approximately one year ago now, his, the declarant's, wife Ombok Sarinam, after having been away for three days, came home and told him, the declarant, that she had been to a Tappa who lived near the dessa Dawe and was named Wiero Doreno, and had requested and also obtained from him a medicine for the consumption of her brother Derpo. That after the expiration of a month, the declarant's aforementioned wife, together with her brother Derpo, who had then improved a little, had gone again to the aforementioned Tappa, and after staying away for 6 days had come home again and told him that she had once more requested a medicine for her brother Derpo. That a month thereafter, the declarant's wife wishing to go again to the aforementioned Tappa, he, the declarant, had accompanied her thither; where upon arrival they had requested him for such a sort of remedy by which they might have children together, whereupon he, to that end, had also given each of them a betel quid; after which, upon the expiration of 4 days, they had returned home again; while some time thereafter the declarant's daughter, who had once been married but was divorced from her husband, had been taken by the Rongo of Loemadjang as his concubine. That now approximately three months ago, he, the declarant, together with his wife, had gone again to the abovementioned Tappa, since he had received some wounds on his legs and the declarant's wife wished to heal him of them; but that 4 days after their arrival there he, the declarant, while his wife remained there, had wished to return home again; whereupon the Tappa had given him some bunches of onions and a little boere koob, with orders that he should deliver the same to the lawful wife of the Rongo at Loemadjang in the Tappa's name, whereafter he, the declarant, had also departed. Turn over. page 69 351
Dutch transcription
Samarang den 22„e Iunij Ao 1782. Samarang den 22„e Iunij A:o 1781:— „wijl Bappa Tannam op 't versoek van Bappa Roewah aldaar was verbleeven. Dat 8. dagen daarna, haar Relatantes man Juijst uitgegaan zijnde, den voormelde Javaan Bappa Tannam bij haar was gekoomen en haar verhaald had, dat den omme gemelde Javaan Bappa Roewah haar Relatantes man ouit naam van den Pappa versoeken liet om na de dessa kadamangan te willen overkoomen; ten Eijnde des Tappas brieven na Balemboangan en Balie te willen overbrengen; waarna denselven weeder was vertrokken, terwijl een weinig daar na haar man weeder was 't Huijs gekoomen; waarop sij Relatante dan ook aan denselven pehaald had, dat Bappa Tannam aldaar was geweest, om hem, te versoeken om na de dessa kadamangan te willen overkoomen, ten Eijnde der Tappas brieven na Palemboangan in Balie overtebrengen; de „welke sig dan ook daarop 'sanderen daages daarna toe had begeeven. Dat Circan 12. daagen daarna haaren steeff den Cabaijan wiero djiewo bij haar was gekoomen en verhaald had, dat hij sig na de dessa gading zilde begeeven om aldaar zuijker in te koopen, waar op bij denselven had versogt, dat hij sig dan ook na den Iappa Vriero Donno begeeven en denselven bekend maaken wilde, dat haaren man /: ingevolge van sijn Iappas versoek :/ reeds met Bappa Roewah vertrokken was, Waaria gem: haaren seeff wiera djiewo sig daar t oe had op weg begeeven. — Dat kort daarop den Rongo te Loemadjang haar Relatante had laeten roepen en bij aankomst gevraagd had; waar haar man was ? waar op sij Relatante had geantwoord, dat sig denselven na het Tangerse geberg„ „„to had begeeven, om aldaar uijen in te koopen; waarna sij Belatante dan ve Posthouder van het fors ter bewaering was overgegeeven; van naar men haar na de dessa -wono Carso had overgebragt, waarna men haar neevens alle de andere gevangen en na passourouang en daar van daan na sourabaija had overgevoerd; van welke laetste plaats ween hun voorts gesamentlijk na herwaerds had overgesonden; zonder meer :/:onderstond:/ Aldus gedaan en de gerelateert ten gouvernemente Samarang, dato voors: :. /: ager: Eens kruijs omschreeven:/ gesteld door de Iavaansche vrouw Ombok Carinam /:daaronder:/ Inkennisse van mij /:was geteekent:/ P„n J„s Rothinbuhler, prov: gesid: Scriba nen Copia Relaas van den Javaan Bappa Sarinam„ van Loemadjang gegeeven te Samarang den 1„e Iunij A:o 1782. — Den Belatanrt verhaald, dat nu Ciaca Een Jaar geleeden, zijn: Relateents vrouw ombok Sarinam eens, na drie daegen afweesig te zijn geweest te huijs was gekramen en hem Relatant verhaald had, dat sij bij een Jappa die bij de derse Dawe woonde en wiero doreno genaamd was„ was geweest, en van denselven een genees middel voor de teering van haaren Broeder Derpo, versogt en ook verkreegen had. —. Dat na verloop van den maand sijn Relatants gem: vrouw haar neevens haeren mroeder Derpo, die toen een wijnig beeter was geworden, weeder na den gem: Tappa begeeven had, en na 6: daegen uiitblijvens weeder te huijs was gekoomen en hem verteld had, dat sij nogmaals een genees= middel voor haaren Broeder Derpo had versogt, een Dat den maand daarna, sijn Relatants vrouw haar weeder na den ge„ „noemden Tappa willende begeeven; hij Relatant haar na derwaerts had verselt; alwaar sij bij aankomst denselven om zoodaenig een soo= „ver middel versogt hadden, waar door sij bij elkanderen souden kunnen kinderen bekoomen, waar op denselven ten dien einde ook aan ieder van hun een sivie had gegeeven; waarna sij na verloop van 4. daegen, weeder na huijs waaren gekeert; terwijl eenigen tijd daarnaa sijn Relatants dogter die eens getrouwt was geweest, dog van haaren man weeder gescheiden was, door den Rongo van Loemadjang tot desselvs Bijwijsf was aangenoomen geworden. e. Dat nu Circa drie maanden geleeden, hij Relatant sig neevens zijne vrouw weeder na den boovengemelde Iappa had begeeven, aangesien denselven eenige wonden in zijne Bienen had bekoomen en zijn Relatents vrouw denselven daarvan wilde geneesen; dog dat 4. daegen na hunne Aankomst aldaar hij Relatant (:terwijl zijne vrouw aldaar overbleeff:/ sig weeder na huijs had willen begeeven; waarop den Tappa him eenige bossen uijen en Een weinig boere koob had gegeeven, met bevel: dat hij deselve Aan de Egte vrouw van den Rongd te Loemadjang uit sijn Tappas Naan soude overgeeven, waar han hij Relatent dan ook vertrokken was verte. en. pag: 69: 351
English
353 Samarang the 22nd June Anno 1783. Samarang the 22nd June Ao 1782. and upon arrival had handed over the aforementioned onions and kale to the Rongo's wife and told her that the Tappa Wierodono who lived near the dessa Dawe sent it to her. That he, the declarant, 12 days thereafter had returned to the Tappa in order to fetch his wife, who was still there; where upon arrival he met the Javanese Bappa Tannam and Singo; while the aforementioned Tappa had said to his, the declarant's, wife that a few days later he would ask him, the declarant, to accompany the Javanese Bappa Roewak (whom he, the Tappa, wanted to send to Palemboangan, Djamrono, and Mangoewie to deliver letters thither and to request men at Mangoewie in order to make war with them against the Company); whereupon his aforementioned wife had answered that that was fine, and that she would also permit him, the declarant, to accompany the aforementioned Bappa Roewah; after which he, the declarant, along with his wife and the aforementioned Javanese Bappa Tannam and Singo, had intended to return home from there, but having met the abovementioned Bappa Roewah along with his son Bappa Wait at the house of the petinggi Oedo Marto in the dessa Gading, they had tarried there a little; during which his, the declarant's, wife in the meantime spoke there with Bappa Roewah, after which he, the declarant, along with his wife and the Javanese Singo went further on their way home, but that Bappa Tannam had stayed there at the request of Bappa Roewah. That 8 days thereafter he, the declarant, had gone out to the fields to see his plantations; from where he returned home in the evening, and upon arrival heard from his wife that the Javanese Bappa Tannam had been there to ask him, the declarant, in the name of Bappa Roewah, to come over to the dessa Kadamangan in order to take the Tappa's letters from there to Balemboangan; whereupon he, the declarant, went the next day to the dessa Kadamangan and there met Bappa Roewah along with his son Bappa Wait and Bappa Tannam. That the following morning they set off together from there and arrived 5 days later in Balemboangan; where they took lodging at the house of a panakawan of the regent there, named Bappa Boender; while Bappa Roewak along with Bappa Wait had gone out that very afternoon to deliver a letter from the Tappa, but had returned home not long thereafter, and had related to him, the declarant, and Bappa Tannam that the next day they had to go again to the man to whom the Tappa's letter was addressed, as they had been ordered to do so by the same; just as they had done the following morning and had gone thither, but that not long thereafter some men had entered their lodging, seized him, the declarant, along with Bappa Tannam, and brought them before the patih; where they had seen that Bappa Roewah along with Bappa Wait were also already tied up; after which, by order of the commandant at Banjoewangie, they were sent to Sourabaija. That upon arrival there, Bappa Roewah along with Bappa Wait, while he, the declarant, along with Bappa Tannam had to remain there, were taken to Loemadjang, but a few days thereafter were brought back; after which they, along with several other prisoners, had been sent onward hither, without anything further. Below stood: Thus done and related at the Government, date as above. Were described some characters set by the Javanese Bappa Tannam. Under that: To my knowledge, was signed: C. J. Rathenbukler, provisional sworn clerk. Copy of the declaration of the Javanese Oedo Marto, petinggi or head of the Loemadjang dessa's Gading, Soedimoro, and Dawe; given at Samarang the 22nd June 1782. The declarant relates that about a year ago, from the eastern Pengarse mountains, a certain Tappa, who also for a [illegible] daughter [illegible] 38 page 71.
Dutch transcription
353 Samarang den 22=e Iunij A:o 1783. Samarang den 22„e Iunij Ao 1782. en bij aankomst aan des Rongos vrouw de gemelde ruijen en boere Kool overgegeeven en tergen deselve gesigt had, dat den Tappea wiero dond die bij de dessa Dawe woonde haar hetzelve toesond. =dat hij Relatant 12: Daegen daarna sig weeder na den Tappa had, begee„ „ven ten eende zijne vrouw die haar nog aldaar bevond aftehaalen; al„ „waar hij bij aankomst de Javaenen Bappa Tannam en Singo had ontmoet; terwijl den gemelde Iappa teegens zijn Relatants vrouw had gesegt, dat hij hem Relatant eenige daegen daarna zoude laeten ver„ „soeken om den Javaan Bapper Roewak /:dien hij Sapa na Palemboangan„ Djamrono en Mangoewie wilde senden, om na derwaerts brieven op„ „febrengen en te Mangoewie om volk te versoeken, ten einde daarmeede teegens de Compagnie te oorloogen :/ te versellen; waarop zijn telakens gemelde vrouw geantwoord had dat sulx wel was, en dat sij hem telatenst ook boelaeten soude gem: Bappa Roewah te versellen; na welk hij Relatant neevens zijne vrouw en de gemelde Iavaanen Bappa Paor„ „nam en singo sig van daar weeder na huijs hadden willen begeerin„ dog ten huijse van den patingia oedo Marto in de dessa Gading, boo= „ven gemelde Bappa Roewah neevens desselvs zoon Bappa wais ontmoet hebbende, hadden sij aldaar een weinig vertoepd; terwijl zijn Relatants groeuw intussen aldaar met Bappa Rouwal: hed, gesprookent, waar na hij Relatant neevens zijne vrouw en den Jav: Cingo hun voorts na huijs hadden begieven, dog dat Bapa Tannam aldaar op het versoek van Bappa Roewah verbleeven was. —. Dat 8. daagen daarna hij Belatant na buijten was gegaan om zijne plantagies te sien; van waar hij sig 's Avonds weeder na sijn Huijs be„ „geeven, en bij aankomst van zijn vrouw gehoord had, dat den Javaan Bappa Tannam aldaar was geweest, om hem Relatant uit naam van Bappa Roe- „zah te versoeken, om na de dessa kadamangan te willen overkoomen, ten Einde van daar des Iappas Brieven na Balemboangan over te brengen; waar op hij Relatant sig 'sanderen daags dan ook na de dessa kadamangan be„ „geeven en aldaar Bappa Roewah, neevens desselvs zoon Bappanwait, en Bappa Tannam ontmoet had. Dat 's morgens daarop zij hun te samen van daarop weg hadden begeeven en 5. daegen daarna te Balemboangan aangekoomen wak„ „den; alwaar sij ten thuijse van een Panakawang van den Regent al„ „daar, Bappia Boender genaamd, hun verblijff hadden genoomen; ter wijl Bappa Roewat neevens Bapa wait dien agtermiddag nog Waaren uitgegaan om Een brieff van den Tappa te gaan bestellen, dog niet lange daarna weeder waaren te huijs gekoomen, en aan hem Relatant en Boppa Tannam: verhaald hadden, dat sij sam„ „deren daags hun weeder na de man daar des Iappas brieff aan ingerigt was, moesten begeeven; aangesien hun sulx door denselve was gelast geworden gelijk deselve dan ook den morgen daarop gedaan en hun daarna toe begeeven haddene, dog dat niet lange daarna 'er Eenig volk in hun logement was gekoomen, en hem Relatant neevens Bappa Tannam opgevat en na den pepattij overgebragt hadden; alwaar sij hadden gesien dat Bapa Toemah neevens Bappa wait ook reets vast gebonden waaren; waar na op order van den Commandant te Bangoewangie sij na sourabaija waaren overgesondens geworden. — Dat bij aankomst aldaar Bappa Roewah, neevens Bappe wart„ terwijl hij relatant neevens Bappa Tarinam aldaar moesten blij „ven, na Loemadjang was gevoerd, dog Eenige daagen daarna weeder te rug was gebragt geworden; waarna men hun nevens meer andere gevangenen voorts na herwaerts had overgesonden, zon„ „der meer: /:onderstond:/ Aldus gedaan en de gerelateerd ten Goud„ „vernemente, dato voorsz: /:lagen eenige Carlisteren omschreeven:/ ge„ „steld door den Javaan Bappa Sarinam /:daar onder:/ Ia kennisgsen van mij /:was geteekent:/ C„s J„s Rathenbukler, prov: gesw: scriba- Copia Belaas van den Javaan Oedo Horto petin„ „gie, of Hoofd van de Loemadjangse der Jaars Goe„ „ding, Soedimoro, en Duwe; gegreven te sama„ „ting den 2„e Iunij 1782. -. Den Belatant verhaald, dat nu Circoa Een Jaar geleeden, uit het Oostelijke Pengarse gebergte Een zeekene Papa, die sig teffens vor een begeeven; dogter . 38 pag„o 71:—