Inventory 3627
Japan · 538 pages · 335 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
93 in newly outgoing letters to Their High Excellencies aforesaid, we will, with respect to the signals of vessels that we cause to sail to Amboina, gladly conform to the arrangement made in that regard by the Lord Governor mentioned in the heading of this document, and observe the same upon the appearance of vessels from there. Having previously not corresponded with Timor at all, and only little with Macassar, we have proceeded to adapt ourselves to the signals specified for both the aforementioned conquered regions, because the ministers and servants, as it seemed to us, appeared to desire such, and the great diversity of signals can often cause confusion. The bearer of this, upon arrival, will display the signal devised by the Lord Governor under date 27th September 178[illegible] and, finding the same not properly answered, will have to turn his prow backwards; for one must exercise all caution and prudence in times such as these, the anxiety of which increases rather than diminishes owing to the war with the British, of whose approach in these regions, however, nothing is yet heard; owing to the despicable attempts attributed to the bloodthirsty Prince Noekoe and his confederates; owing to the rebellion of a Semarang Sharif, Abdulla Haffil, currently staying at Palella, being a smuggler and fanatic who, on account of pretended outstanding holiness, has gained a large following of all kinds of rabble, and who, being about to be seized three years ago by the Ternatans assigned thereto under the orders of Commissioners Durr and De Koning, was not only set free but even worshipped, although they nevertheless stole from their holy man some trifles not worth mentioning, which he immediately was able to estimate at two hundred thousand Rijksdaalders in diamonds and other valuables, and, failing compensation, threatened the residencies of Gorontalo and Quandang with the utmost vengeance, notwithstanding it is known that he sustained himself by buying up tripang and thus, most presumably, never possessed any treasure of importance; and finally, the distressing conjunctures of this and the neighboring governments are further enlarged by the resumed maraudings of the Magindanaos, who had kept themselves in hiding for a considerable time, according to the written reports received by us on that account, of which the copies accompany this! As we are now indeed obliged to confront the dangers threatening us and Your Right Honorable from so many quarters, we have, in order to deal the final blow to the bloodhound Noekoe, if he is not prematurely finished off by the Ceram people who have grown weary of him, resolved to let the requested assistance, already promised to the first signatory, of ten cora-coras with Tobelo and other pagan Alfurs under good, trusted chiefs, depart towards the Hille season to Your Right Honorable's main residency, or wherever Your Right Honorable shall deem them needed at that time, although, on the basis of the successes with which our expedition fleet recently sent out under Ensign Veegele, promoted to Lieutenant, has been attended—and regarding which we have the honor to offer in copy the officer's submitted compendious report and journal—we dare to trust that the chief rebel, always thirsting for human blood, along with his adherents, has not survived our pursuits any longer.
Dutch transcription
93 op nieuw afgaande Letteren aan Hun Hoog Edelens welmeld wij zullen ons, ten opzigte der zeinen van vaartuijgen die wij naar Amboina laaten stevenen gaarne gedragen naar de deswe„ „gens door in hoofde deezes genoemden Heer Gouverneur ge„ „maakte bestelling en het zelvde observeeren bij opdaging van vaartuijgen van daar. Met Timor voormaals in 't geheel niet en met Macassar maar weinig, gecorrespondeerd hebbende; zijn wij overgegaan met ons te schikken naar de opgegeeven zeinen van beijden voorn: wingewesten, om dat de Minis„ „ters en bed„s naar ons voorkwam, zulks scheenen te verlan„ „gen en de grote verscheidenheid der zeinen veel al ver„ „warring veroorzaken kan: brenger deezes zal bij arri„ „ve het door den Heer Gouverneur sub dato 27:' Septemb: 178: beraamde zein vertoonen en, het zelve niet behoor„ „lijk beantwoord vindende, den steeven ruggewaards moe„ „ten wenden; alzoo men alle om en voorzigtigheid gebruiken moet in tijden, als deezen, welker zorgelijkheid eerder toe, dan afneemd door den oorlog met de Britten, van welker aannadering in deeze Contrijen echter nog niets vernoomen word, door de bedeelde snoode attentaten aan den bloeddorstigen Prins Noekoe en Eedgespan; door den opstand van eenen zig te Palella tans ophoudenden Samarangschen Sarief Ab„ „dulla Haffil zijnde een Lorrendraijer en dweeper, die zig, om voorgewende uitsteekende heiligheid, een grooten aanhang van allerhande gespens gemaakt en die, nu drie jaaren geleeden, zullende worden opgeligt, door de hier toe onder de beveelen der Commissianten Durr en De Koning bestemde Ternatanen, niet alleen vrij gelaaten maar zelfs aan„ „gebeeden is geworden, schoon zij van hunnen heilig niet te min, eenige niet noemenswaardige kleenigheeden ontvreemd hebben gehad in welke Hij terstond op Tweemaal Honderd Duisend Rijksdaalders aan diamante en andere kostbaar=heeden heeft konnen begrooten en bij ontstentenis van schaa-vergoeding, de residentien Gorontalo en quandang met de uiterste reeene te bedrijgen, niet teegenstaande bekend is dat zig met opkoopen van Taripangserneerd en hij dus, zeer prevun„ „tive, nimmer eenigen schat van aanbelang bezeeten heeft; en ein„ „delijk worden de kommerlijke tijds conjuncteeren van dit en de nabuurige gouvernementen nog vergroot door de wee„ „der aangevangen strooperijen der zig, geduurende een ge„ „ruime tijd, schuil gehouden hebbende Magindanauers, luid de ons dienweegens ingekoomen schriftelijke berigten waar van de Copijen deesen versellende zijn! Gelijk wij nu den ons en uwel Ed: Gestr: van zoo veele kan„ „ten dreigende gevaaren wel verpligt zijn 't Hoofd te bieden; zoo hebben wij, om den bloedhoud Noekoe, wanneer niet voortijds door de zijner moede geworden Cerammers afge„ „maakt word, den laatsten slag toe te brengen; beslooten: de verzogte en den Eersten Teekenaar bereeds toegezegde Assistentie van Tien Corra Corras met Tobilsche en andere heidensche Alfoe„ „ren, onder goede vertrouwde hoofden teegens de Hilletijd te laten; afgaan naar uwelEd: Gestr: hoofd residentie dan wel wer„ „waards hoog g'eerd dezelven, in de tijd, zullen benoodigd oor„ „deelen, schoon op Fundament der successen, waarmeede onze jongst onder den Luitenant bevorderen vaandrig Veegele uitgezonden Expeditie vloot agtervolgd is geworden en wes„ „weegens de Eere hebben 'sofficiers overgeleeverd compen„ „dieur berigt en dagregister in Copia aantebieden:, vertrou„ „wen durven: dat de naar menschen bloed altoos dorstende hoofdrebel nevens adherenten onze vervolgingen niet gehad meer.
English
Amboina can no longer evade, but shall soon receive the deserved reward for all his horrors and misdeeds to satisfy the revenge-calling ghosts of a great number of unfortunates, too cruelly sacrificed to his rage; we deeply lament with Your Honorable Rigorous the sad fate of the brave, yet all too fiery Sergeant Stephaan, sent out against Troekoe. Two hundred armed Sangirese with fifty Alfurs trained in the exercise of arms, on six well-provisioned and from here dispatched kora-koras via Manado to Palella under command of Ensign Keijnnaerd, will, we hope, swiftly cause the attacks of that enterprising Priest to vanish into smoke, upon whose mere threats made from a far distance, the Resident of Quandang most laughably and irresponsibly abandoned his post and thereupon, full of fright, retired with all his garrison to Manado aforementioned, leaving the Company's fortress and ammunition of war in the hands of natives whom he, fortunately wrongly, suspects of secret machinations. Against the designs of the Magindanaos, the Residents and postholders on the Coast of Celebes must, as was written from here, be on their guard and make use of the means they have at hand there to counter those dangerous and hitherto successful corsairs, it being impossible for us at this juncture to equip and send off more expedition fleets, whereby our power would be too much divided and we would be exposed to apparent peril. To the same as before. Having been honored on the 3rd of this month with Your Honorable Rigorous's highly esteemed separate letter, dated 19th April last, the first signatory, in order to deliberate without delay upon its weighty contents and take the necessary decisions, deemed it good to disclose it to his appointed Councillors. Pursuant to the request made therein, we first requested and obtained eight from His Highness the King of Ternaten, out of the ten promised by him against the calm season as appears from what was noted in the separate letter dated 15th April last; four from the King of Tidor; which, joined with six which the Sultan of Batchian bound himself by convention to deliver to the Company, making a number of eighteen kora-koras, all projected by us for the furtherance of the salutary objective proposed by Your Honorable Rigorous for the pursuit and final eradication of the Rebel. The refutation of Prince Noekoe's letter would be an easy matter for us; yet, since by doing so we would detain Your Honorable Rigorous's attention from weightier affairs and would only demonstrate that he is as cunning as he is bloodthirsty, which has already fully appeared to Your Honorable Rigorous, we choose to leave it aside, in conclusion to recommend Your Honorable Rigorous into God's solely safe keeping, and respectfully to remain, Was signed below, Honorable Rigorous Sir and Gentlemen, lower, Your Honorable Rigorous's humble servants, was signed, Alex: Cornabé, F: B:s Hemmekam, J: G: W: Heinrich, G: W: van Renesse, and W: F: Mersz. In the margin, Ternaten in Castle Orange the 15th April 1782. The Noekoe
Dutch transcription
Amboina meer konnen ontduiken, maar eerlang het verdiende Loon ontfangen zal voor alle zijne gruwel en euveldaaden ter bevreediging der wraak roepende schimmen van Een groot getal ongelukkigen, aan zijne woede te wreedelijk opgeof„ „ferd; beklagende wij met uwel Ed: Gestr: heel zeer het treu„ „rig Lot van den teegens Troekoe, uitgezonden dapperen dog al te vuurigen sergeant Stephaan Twee Hondert gewapende sangireesen met vijftig in de wapen oefening gedresseerde Alfoeren op ses, van alles wel voorziene en van hier op den over Manado naar Palella afgestooken Corra corras onder Commando van den vaandrig Keijnnaerd, zullen, hopen wij, de aanslagen van dien onderneemenden Priester, / op wiens enkel bedreigingen van een verre afstand gedaan, de resident van quandang aller Lacheust en on„ „verantwoordelijk zijn post verlaaten en zig hier op, vol schriks, met alle zijne bezettelingen, naar Manado voorn: geretireerd heeft, laatende 's Comp„s fortres en Ammuni„ „tie van oorlog in handen van Jnlanderen die hij, bij ge„ „luk ten onregte, verdagt houd van geheime machi„ „natien, / schielijk in rook te doen verdwijnen! Teegen de desseinen van de Magindanauers moeten de Residenten en posthouders ter Custe Celebes, gelijk van hier aangeschreeven is, op hunne hoede weesen en zig bedienen van de middelen als daar aanhanden hebben om die gevaarlijke en tot nog toe gelukkige zee schui„ „mers te keer te gaan: zijnde ons in dit tijds gewricht on„ „doenelijk meerder expeditie vlooten uit te rusten en af te zenden, waar door onze magt niet te zeer verdeelt en wij aan oogschijnelijk perikel g'exponeerd zouden werden: Aan als vooren! Op den 3:' deeser vereerd zijnde geworden met Uwer welEd: Gestr: zeer g'agte aparte, d: d: 19:' April J: s: heeft de Eerste tee„ „kenaar, om over derzelven gewigtigen inhoud zonder verwijlen te beramen, de noodige besluijten, goed geoordeeld daar van opening te geeven aan zijne toegevoegde Raaden! Jngevolge het daar bij gedaane aanzoek hebben wij van zijne Hoogh: den Koning van Ternaten, van de door Hem, C„ blijkens het genoteerde bij aparte d: d: 15:' April L: E: tegen den stil„ „len tijd beloofde tien ten Eersten verzogt en verkreegen agt, van den koning van Tidor vier, die gevoegd bij ses, welken Batchi„ „ans sulthan zig bij conventie verbonden heeft aan de Comp:e te leeveren, uijtmaakende Een getal van Agtien korra kor„ „ras, allen door ons geprojecteerd waaren tot de bevordering van het door Uw wel Ed: Gestr: geproponeerde heilzaame oogmerk ter vervolging en finale uijtzoeijing van den Rebel De weederlegging van Puims Noeckoe's brief wa„ „re voor ons eene gemakkelijke zaak: dan; daar wij net zulx te werkstelligen, uwel Edele Gestrenge attentie van gewigtiger beezigheeden afhouden en alleen betoogen zouden dat hij, /uwel Ed: Gestr: bereeds ten volle gebleken / zoo lis„ „tig als bloedgierig is, verkiesen wij het agterweege te laten om uwel Edele Gestrenge ten besluite, aan te beveelen in godes alleen veilige hoede, en respectueuselijk te verblijven /:onderstond:/ Wel Edele Gestrenge Heer en Heeren /:lager:/ Uwel Edele Gestrenge 's ootmoedige Dienaaren /:was g:/ Alex: Cornabé, F: B:s Hemmekam, J: G: W: Heinrich, G: W: van Renesse, en w: f: mersz: /:in margine:/ Ternaten in't Casteel Orange den 15:' April 1782: — De Noekoe
English
97: Nuku with his following, the chastisement of the disobedient Ceramers, and the restoration of the disturbed peace among the natives in the districts of Your Right Honorable's Governorship; had our good intentions not been, not entirely, but partially hindered by certain reports received simultaneously from the Residencies of Manado and Gorontalo in the middle of last month, concerning the newly commenced depredations of the Maguindanaos along the coast of Celebes, which marauders had also already overpowered and captured, besides several smaller private vessels, the Company's pantjalling de Jonge Cornelis heading for Gorontalo, along with the King of Gorontalo, Mohamad Hassanoudien kitchil Ambohinga, who was returning to his little realm with the aforementioned little vessel after his confirmation here, notwithstanding that the said little prince was provided with a retinue numbering well over 180 heads, who could have prevented this disaster by offering brave resistance, whereas, on the contrary, their freedom and the honor of their king mattered so little to those cowards that instead of fighting, they loudly bellowed a succession of prayers, and by this confused shouting made the commander with his thirteen sailors even more confused, wherefore finally, after being surrounded in a dead calm by twelve large and mostly two-masted pirate vessels, and several already having boarded, they had to abandon their little craft; without, however, a single Gorontalese taking the trouble to flee, and thus all have fallen into the pirates' hands along with their king! It appeared suspicious to us in this fateful incident that, according to the account of the steersman and his sailors, several pirate vessels flew English flags, and we do not wish to hope so, but must nevertheless presuppose from the rather clearly presenting appearances that these marauders, having sat quiet for over two years now, have been incited and set against us once again by our British enemy, who sent them out from the Manillas, where he is possibly settled, in order, if feasible, to cut off our passage for obtaining the necessary provisions from Manado and, by capturing our departing and arriving poorly manned vessels, successively to weaken us. From the enclosed copy of the account of a citizen who safely returned here from Papua with a cargo of local produce, Your Right Honorable will further perceive that the rebel Nuku also boasts of imminent English succor, and has managed to draw into his following several Bugis and other nations: May Heaven only forbid that the intriguing efforts of the English should have worse consequences, and grant that all their intentions to the detriment of the Company may vanish into smoke. By the aforementioned fatal reports we felt indeed compelled to be mindful of our own security, and for the protection of our Celebes establishments, out of the 18 korra-korras projected for the said expedition, to retain the eight pieces that the King of Ternate added to them, which will set out for Manado at the earliest opportunity, in order there, combined with the four stationed at the said Residency and the small cruising fleet noted in the previous dated 15th April under Ensign Keinairdt, to seek out the pirates and attack them so severely that they, who have pursued their depredations unpunished for years in succession, will lose the desire for further predatory enterprises that
Dutch transcription
97: Voekoe met zijnen aanhang, kastijding der ongehoorzame Ceramers en herstelling der gestoorde rust onder den Jnlander in de Districten van Uwer WelEd: Gestr: Landvoogdij; waaren wij in ons goed voorneemen niet een klaps, edog maar gedeel„ „telijk gehindert geworden door den van de Residentien Ma„ „nado en Gorontalo in het midden van voorleeden maand te gelijk ingekoomene zeekere berigten, weegens de op nieuws aangevangene Stroperijen der Magindanaoers Langs de Cus„ „te van Celebes, welke Maradeurs ook al overmeesterd en genoomen hadden behalven verscheiden kleinere particuliere vaartuijgen de naar Gorontalo, stevenende Comp: Pantjal„ „ling de Jonge Cornelis benevens den, naar zijne bevesti„ „ging van hier weeder met voorn: kieltje naar zijn Rijkje terugkeerenden Gorontalos koning Mohamad Hassanoe„ „dien kitchil Ambohinga, niet teegenstaande ged: vorst„ „je voorzien geweest van een gevolg sterk ruim 180: koppen, welken dit onheil hadden konnen voorkoomen, door het bieden van dappere teegenweer, daar dien Lafhartigen in teegendeel hunne vrijheid en de Eer van hun koning zoo weinig aan het hart is gegaan, dat insteede van regten, luidskeels een reij van gebeeden uijtgalmden, en door dit verward geschreeuw den gezagvoerder met zijne dertien Matroosen nog con„ „fnser maakten, waar door dan eindelijk na dat door twaalff groote en meest Twee maste Roofvaartuijgen in stilde dobberende omcingeld, en door verscheiden reeds g'enteerd waaren, hun Bodemje moesten verlaaten; zonder dat egter een eenig Gorontaalder zig de moeite wilde geven van te vlugten, en dus allen met hun koning in der Ro„ „vers handen vervallen zijn! speculatief is ons bij dit nootlotig voorval voorgekomen, dat, volgens relaas van den stuurman en zijne Matroosen, ver „scheide roofvaartuijgen Engelsche vlaggen hebben gevoerd, en wij willen niet hoopen, maar moeten egter uijt de zig vrij klaar opdoende apparentien wel voor onderstellen, dat deese nu ruim Twee jaaren stil gezeeten hebbende Maradeurs opgeruijd en we„ „der teegen ons gaande gemaakt zijn, door onzen Brittschen vijand, die hun uit de Manilhas, alwaar moogelijk genesteld is„ heeft afgezonden, om ons des doenlijk den pas aftesnijden ter erlanging der noodige vivres van Manado en door het neemen van onse af, en aanvarende slegt bemande vaartuijgen successive te verzwakken. Bij neevensgaand Copia relaas van Eenen uit de Papoe met eene lading Landsproducten hier behouden te rug gekeerden Burger, zullen Uw welEd: Gestr: wijders ontwaaren, dat de Rebel Noekoe zig meede op een aanstaand Engels se„ „cours beroemd, en onder zijnen aanhang heeft weete te trekken verscheide Boegineesen en meer andere Natien: De Hemel verhoede maar, dat de intriquante pogingen der Engelschen geen slimmere ge„ „volgen mogen hebben, en geve dat alle hunne voorneemens tot nadeel der maatschappij in rook mogen verdwijnen. Door voorm: fatale berigten vonden wij ons wel gedrongen, om op eigen veiligheid bedagt te zijn, en tot dekking van onze Celebesche etablissementen van den 18:' voor ged: Expeditie gepro„ „jecteerde korra korras, de agt stuks die de koning van Ter„ „naten daar bij gevoegd heeft aan te houden, die de eerstlaags naar Manado zullen afsteeken, om aldaar, gecombineerd met de vier ter ged: Residentie bescheidene en het bij voo„ „rige d: d: 15:' April genoteerde kruijsvlootje onder den vaan„ „drig Keinairdt de Roovers op te zoeken en zoo gevoe„ „lig aantetasten dat hun, die jaaren agter een hunne stroperijen ongestraft hebben gedreeven, de lust tot verdere roofzieke dat onderneemingen
English
enterprises may fare: wherefore, to our regret, we cannot send to your Right Honourable Sirs assistance more than the six Batjan and four Tidore kora-koras, manned together with 43 heads, whereas the last-mentioned prince, who has the greatest interest in the extermination of Nuku with his adherents, would have demanded more, had we not considered that his subjects, only just beginning to catch their breath a little, had again been visited by a raging disease, which carried off hundreds of them in a short time and still carries them off daily! To reinforce this fleet, we have further placed upon it, out of our though not very numerous garrison, all our Balinese soldiers, consisting of: One Lieutenant, Two Sergeants, Two Corporals, and 33 Privates; One European Sergeant to succeed the officer in command should anything mortal happen to him during the enterprise; likewise Two European soldiers skilled in languages, and One Assistant Surgeon; furthermore, for the handling of the artillery: One Gunner, and Ten Cannoneers; and the command thereof entrusted to Ensign Andries Lohof, who voluntarily offered himself for it in the hope of promised promotion in case of displayed bravery and achieved victory, whom we have provided with a route description to the Island of Keffing as well as appropriate instructions, and ordered, upon arrival at the Island of Keffing, to send notice thereof as soon as possible to the Resident of Manipa, Knop, our orders extending no further, however, than until his juncture with the force to be dispatched by your Right Honourable Sirs, whereupon he will have to obey the commands given by your Right Honourable Sirs to the chief appointed over the entire cruising fleet. Taking the liberty of offering your Right Honourable Sirs a copy of the aforementioned report, we shall not elaborate further on the armament and outfitting of the vessels extensively cited therein, in order to avoid prolixity, merely hoping that your Right Honourable Sirs will please support the crews with the necessary provisions specified therein should the expedition exceed their ration period! Were we not pressed with native unrest, we might have enjoyed, through God's goodness, a reasonable peace in these Moluccas so far, in the midst of the European troubles, since we can report for your Right Honourable Sirs' esteemed information that since our last of the 15th of April, the duplicate of which is enclosed herewith, we have heard nothing else of our European enemy than that which is noted above and based only on conjectures! For the rest, we pray the Almighty for His blessing upon our extended efforts for the welfare of the Company's garrisons, and, commending your Right Honourable Sirs' respected and esteemed persons to God's safe protection, we have the honour with true respect to be, underwritten: Right Honourable Sir and Honourable Sirs; lower: your Right Honourable Sirs' humble servants; was signed: Alex: Cornabe, F:s A:s Gemmekam, J: G: W: Heinrich, G: W: van Benesse, Durr, W: F: Mersz:, and C: V: Dijk; in the margin: Ternate in Fort Orange, the 31st of May 1782.
Dutch transcription
onderneemingen mooge vergaan: weshalven tot ons leedweesen tot uwer welEd: Gestr: apsistentie niet meer konnen afzenden dan de ses Batchiansche in vier Tidoreese Korra Korras, te samen bemand met 43: koppen terwijl laatstgem: vorst, die bij de uijtroeijing van Noekoe met zijnen aanhang het meeste belang heeft, wel meer zouden hebben afgevergd, hadden wij niet over„ „woogen, dat zijne onderdaanen Eerst werder om een weinig beginnen „de adem te scheppen, op nieuw waaren bezogt geworden voor eene grosseerende ziekte, die honderden derzelven in weinig tijd heeft weggesleept en nog dagelijks wegvoerd! Tot versterking van deze vloot hebben wij uit ons /:hoewel niet alle talrijke guarnisoen :/ nog daar op geplaatst alle onse Ba„ „lijsche militairen bestaande in Een Luijtenant Twee sergeants Twee Corporaals en 33: gemeenen Een Europeesche serg:t om den officier in het Commando te suc„ „cedeeren wanneer deese geduurende, de onderneeming iets mensche„ „lijks mogt overkoomen. item. Twee taalkundige Europesche soldaaten en Een onderchirurgijn voorts ter maniance van het geschut Een Canoniers; en Tien Busschieters en het Commando daar over aanvertroud aan den op hoo„ „pe van beloofde bevordering in Cas van betoonde bravou en behaalde overwinning zig daar toe vrijwillig aangebooden hebbende vaandrig Andries Lohof, dien wij hebben voor„ zien van een Cours beschrijving naar het Eiland keffing mitsg:s toepasselijke Jnstructie en gelast, om bij arrive ten Eilande kesfing daar van ten spoedigsten kennis te laten toekoo„ „men aan Manipas Resident Knop, strekkende egter onse or„ „dres niet verder, dat tot zijne conquerctie met de van uwelEd: Gestr: afte zendene magt, als wanneer de door uw welEd: Gestr: aan het voor de geheele kruijsvloot gestelde Hoofd gegevene beveelen zal moeten opvolgen. De vrijheid neemende uwer welEd: Gestr: eene Copia van meerm: Berigt schrift aan te bieden zoo zullen wij ons over de daar bij breedvoerig aangehaalde monture en uitrusting der vaartuigen ter vermijding van prolixiteit niet verder uijt laaten, eenlijk verhoopende, dat uw wel Ed: Gestr: de opvaarende, wanneer de Expeditie over hunne rand„ „coentijd mogte aanloopen, hun met de daar bij bepaalde noodigd vivres zullen gelieven te ondersteunen! waaren wij niet geprangd met Jnlandse onlusten, wij hadden door Godes Goedheid in deeze Moluccos in het midden der Europeesche troubles dus verre eene tamelijke rust moogen genieten, aangezien tot uwer wel Ed: Gestr: g'eerde narigt konnen melden, dat zeedert onse laatste d: d: 15:' April welker dupplicaat dezen g'inclosseerd, van onsen Europeschen vij„ „and niets anders hebben vernoomen, dan het geene hier voren ge„ „noteerd staaten alleen op gissingen gegrond is! voor het overige bidden wij den Almogenden om zijnen zegen over onse verlende pogingen tot wel zijn van scomp„s bezettin„ „gen en, Uwer wel Ed: Gestr: gerespecteerde en g'agte Persoo„ „nen aan Godes veilige bescherming beveelende; hebben wij d' Ee„ „re met waare eerbied te zijn /:onderstond:/ wel Edele Gestren„ „ge Heer en E Heeren /:lager:/ uwer wel Ed: Gestr: onderdanige Dienaaren /:was geteekent :/ Alex: Cornabe, f:s A:s Gemmekam, J: G: W: Heinrich, G: W: van Benesse, Durr, W: f: mersz: en C: V: Dijk /:in marijne:/ Ternaten in 't Casteel Orange den 31:' Meij 1782:— Eilande
English
Amboina To the Right Honourable and Stern Sir Bernardus van Pleuren Governor and Director there! Right Honourable and Stern Sir! The small expedition fleet of only four Tidorese corocoras, which departed from here for Batchian on the 3rd of this month under the command of the military ensign Andries Schof, will, as I hope, have made good progress on its journey after having joined six other similar vessels there, in accordance with the enclosed secret letters from myself and the Council dated 31 May prior, a copy of which I have the honour to present herewith to Your Right Honourable and Stern Honour, and subsequently fulfill the purpose intended by its dispatch! A few days before the departure of the just-mentioned expedition fleet, a violent uprising revealed itself among the Ternatan Alfurs at the village of Sahoe, situated on the coast of Almaheira, which soon spread to the neighbouring villages of Tobaro, Tobillo, and Cau, with the savage crowd committing many outrages in each of the aforementioned hamlets against the Moorish subjects of the king residing there, most of whom they drove away and killed more than forty. They even went so far in their insolence that they did not hesitate to attack hostilely the small fort situated on the aforementioned coast at the boundary between the Ternatan and Tidorese lands, whose garrison consisted only of a European sergeant and a common soldier, and to set fire to the buildings standing inside it with flaming arrows. However, it appears they did not wish to hinder the Europeans in their flight undertaken that night, since they arrived here safely. All this happened without any prior complaints about suffered injustice. However, from my inquiries I have learned that a certain Ternatan state slave, a favourite of the king, who represented his master's interests at Sahoe, had violated the wife of an Alfur and severely mistreated her; and that the mutineers furthermore showed themselves displeased that they are continually employed at the requisition of the Company and by order of the monarch in service both by water and by land. They also brought forward as a grievance that Alfurs who are imprisoned by order of the king for one or another committed offense do not come out alive again, but must perish inside. The king denies the latter, and the above-mentioned state slave, whose extradition to the Company I have urged, denies everything charged against him. Meanwhile, the mutineers rage on without wishing to listen to reasonable proposals for pacification that have been made to them. On the contrary, they spread word that they will spare neither Ternatan nor Company servant, great or small, and pretend that their countrymen serving inside this Castle agree with them and will support them in their designs on this island. But the contrary of this their latter claim is evident from the submissive and obliging conduct of the last-mentioned mountain peasants, who have been granted the freedom to leave the Castle and also the Company's service whenever they see fit, which they have shown themselves unwilling to do. The aforementioned mutiny, meanwhile being of a dangerous aspect, would have deserved to be countered with force at its inception; but as this was hindered after the dispatch of three distinct cruising fleets, I have deemed it unserviceable for the Company in the dispute between the king...
Dutch transcription
101 Amboina Aan den wel Edelen Gesttingen Heer Bernardus van Sleuren Gouverneur en Directeur aldaar! Wel Edele Gestrenge Heer! Wet onder Commando van den vaandrig militair Andries Sohof van hier naar Batchian op den 3:' deser afgestooken expeditie vlootje van slegts vier Tidoreese Corra Corras zal, na aldaar met ses andere diergelijke vaartuijgen, luid nevensgaande mijne en des Raads secreete Letteren van den 31:' Maij bevoorens, welker wedergade d' Eere heb uw wel Ed: Gestr: hier nevens aan tebieden zoo ik hoope, hebben reis gevorderd en vervolgens voldoen aan het oogmerk welk met dies uitsending bedoeld word! weinige dagen voor de afsteeking van even gerepte expe„ „ditie vloot ontdekte zig, onder de Ternaatsche Alfoeren ter aan de Cust van Almaheira gelegen Negorij Sahoe een geweedi„ „ge opstand, die wel laast oversloeg naar de naburige Negorijen Tobaro, Tobillo, en Cau, bedrijvende de woeste menigte in ieder der opgen: gehugten veele buiten sporigheeden op de zig aldaar bevindende Moorsche onderzaten van den koning, waar van zij de meesten verjaagd en ruijm veertig om het leven gebragt heb„ „ben, zelfs zijn zij in hunnen euvelmoed zoo verre gegaan dat zig niet ontzien hebben het op de grensscheiding van Ternaatsch en Tidors Landen ter voorm: Kust geleegen Fortje, waar van de be„ „zetting alleen, uijt een Europeesch sergeant en gemeen mili„ „tair bestond, vijandelijk aan te randen en daar binnen staan„ „de gebouwen met vuurige pijlen in den brand te schoeten: de Europeesche Egter in hunne des nagts daar aan ondernoomen vlugt zoo 't schijnd niet hebbende willen hinderlijk wee„ „zen dewijl hier nog behouden zijn opgedaagd; het alles zon„ „der voor afgegaane klagten weegens geleeden ongelijk; Egter heb ik op mijne gedaane na vorschingen te weeten gekreegen, dat zee„ „ker Ternaatsch Rijks:slaaf, een gunsteling van den koning, die op sahoe zijn 'smeesters belangens waarnam, zig aan de vrouw van eenen Alfoer vergreepen en dezelve zeer mishandeld zoude hebben dat de minters zig boven dien misnoegd betoonden te wee„ „zen over zulx zij ter requisitie van de Comp: en op last van den vorst in den dienst zoo te waater als te Lande telkens g'emploijeerd worden, brengende zij meede tot beswaarnis in: dat Alfderen die om d'een of ander begane mislag op Last des konings in gevan„ „genis gebragt worden 'er niet weeder levendig uitgeraaken maar daar binnen vergaan moeten De koning ontkend het laatste en de boovengewaagde rijks„ „slaaf op wiens uitleevering aan de Comp: geurgeerd heb loo„ „chend al het geene hem ten laste gelegd word: intusschen woeden de munters al voort zonder naar billijke voorslagen van be„ „vreediging die men hen heeft laaten doen te willen luisteren; ze spreiden in teegendeel uit nog Ternataan nog Comp:s die„ „naar groot of kleen te willen besparen en geven voor dat hunne binnen dit Casteel dienst doende Landsgenooten het met hen eens zijn en hen in derzelver desseinen op dit Eiland on„ „derstennen zullen; maar het teegendeel van dit hun Laatste voor„ „geeven blijkt uit het submis en gedienstig gedrag der Laatst ged: bergboeren aan wien de vrijheid vergund is, om het Casteel en ook scomp„s dienst wanneer goedvinden te vertaaten, waar toe zij zig onwillig betoond hebben op gem: muijterij middelerwijl van gevaarlijken aanschouw zijn„ „de, hadde verdiend dat in de opkomst tegen gegaan waare met Magt; aan hier aan heeft het naar de afzending van drie onderscheiden kruisvlooten gehaperd dus ondien„ „stig gevonden heb de Comp: in het geschie tusschen den koning „der
English
and to allow his rebelling subjects to take part, other than through the delivery of powder and lead, as the king feels sufficiently strengthened by the arrival of many Makianese summoned hither to resist the mutineers and to force them to return to their duties, for which purpose a force is to march out against them this very evening. Two disgruntled princes, who have constantly thwarted the king since his accession to the royal throne, are considered by His Highness to be the instigators of that fire, and are consequently held in safe custody inside this castle at his request. In the year 1740 a similar revolt took place and began, just as now, to erupt at the village of Sahoe; the punishment inflicted at that time upon some ringleaders restored everything to calm. Last Sunday, or on the 16th current, I received report that off Sahoe and Gammaknorra there had been seen two-masted vessels displaying Prince's flags. Immediately I sent out a small prahu, whose crew, having reached a distance out to sea the following day, testified to having seen nothing. Another crew, sent out again with a European mate on board, learned just as little of the said vessels, and only from the testimony of the inhabitants on the island of Airi that, in addition to the aforementioned barks, there had also been a single-masted vessel closely resembling a pantchiallang, and that between Sunday and Monday they had attempted to enter the channel of Hicci and subsequently to run in here, but had been prevented from doing so by calms and by the currents running to the north, by which they had been driven so far off that the next morning nothing more of them was to be seen. It is presumed that the aforesaid vessels are those of the burghers Van der Plas and Laudau and of a Chinese residing here, all destined from Batavia to this place. I have the honour to remain with true respect, below stood: Honourable and Stern Sir, lower: Your Honourable and Stern Sir's humble servant, was signed: Alex: Cornabé, in the margin: Ternate in Fort Orange, the 19th of June 1782, still lower: P.S. In order to be assured that this document does not fall into the wrong hands but is slipped into the seawater in time, I have placed it into the hands of a trusted sailor, Johannes Eerhart, who is crossing over on the same vessel and is provisioned for two months, and I have exhorted the Chinese captain to take good care that my order is carried out. Agrees, Haga Secretary. To the Honourable and Respected Sir Bernardus van Pleuren, Governor and Director, together with the Council there. Honourable and Respected Sir and Friends, Having these days been sent by Their High Excellencies a packet for Your Honour, one ditto for the Governor and Council in Banda, and one for the administration in Ternate, which will certainly contain communication of the war declared against our State by the Crown of England, of which notice has also been given to us, we therefore have the honour to send to Your Honour the said packet along with those for Banda and Ternate for further forwarding, by a paduakang chartered by us for that purpose and departing in this west monsoon via Bima and Timor, which we hope may, under God's guidance, attain a swift and disaster-free voyage; meanwhile, we can inform Your Honour that to this day nothing has yet been heard in these regions concerning English ships, other than that, according to private report, it is presumed 8 to 10 of them have set course for the Philippine Islands. Amboina
Dutch transcription
103 en zijne rebelleerende onderzaten te laaten deel neemen, an„ „ders dan met de afgave van kruid en Lood, vindende zig de koning door de aankomst van veele naar herw: op ont„ „boden Macquianders genoeg gesterkt om de muitelingen te keer te gaan en tot weederkeering tot hunne pligten te dwingen waar toe nog heeden avond eene macht op dezelven staat uitteloopen. Twee misnoegde princen die den koning van zijne komste tot den Rijkszetel af geduurig gedwarsboomd hebben wor„ „den door zijne Hoogheid voor de aanstokers van dat vuurtje gehouden en worden dienvolgens op zijn versoek binnen dit Casteel in goede verzeekering gehouden; A„o 1740: hadde een soortgelijke opstand plaats en begon even als nu, ter Negorij sahoe uittebersten, de te dier tijd daar op gevolgde strafoeffening aan eenige aanvoerders bragt alles weeder in rust. gepasseerde Zondag of op den 16:' Curr: bekwam ik na„ „richt dat voor Sahoe en Gammaknorra gezien waren Twee masten vaartuijgen vertoonende Prince vlaggen terstond zond ik daar op af een schepprauwtje waar van de voerders 'Sdaags daar aan een endwegs in zee geraakt getuigden niets gezien te hebben: een ander met eenen Europisch stuurman daar op weeder uit„ „gezonden geworden heeft van gedagte vaartuijgen even weinig en alleen uit de getuijgenis van de in„ „woonders op het Eiland Airi vernoomen dat zig bij voorm: Barken nog een Een mast veel naar een pantjalling geleikend vaartuig bevonden hadde, dat zij tusschen zondag en Maandag getragt hadden het gat van Hicci en vervolgens hier binnen te loopen maar daar inne verhinderd waaren geworden door stilte en om de nooidlgrende stroomen, waar door zoo verre verdreven waaren dat in den morgen daar aan niets meer van hen te zien is geweest. Men, presumeerd opged: vaartuigen te wezen die van de Burgers van der Plas en Laudau en van eenen hier woonagtigen Chinees allen van Batavia naar herwaards gedestineerd Jk heb d'Eere met waare Eerbied te verblijven /:on„ „derstond:/ wel Edele Gestrenge Heer /:lager:/ W wel Ed: Gestr: oodmoedige Dienaar /:was geteekend:/ Alex: Cornabé /:in margine:/ Ternaten in't Casteel orange den 19:' Junij 1782: /:nog lager:/: P: S: om verzeekerd te weesen dat deese in geen verkeerde houden koome te geraaken maar in tijds in 't zeewater ge„ „slipt worde, heb ik den zelven inhanden van een meede overvarend vertroud Matroos Johannes Eerhart die voor Twee Maanden geproviandeerd is, ter hand gesteld en den Chinees Anachoda vermaand wel toe te zien, dat mijn last volbpacht worden Accordeert Haga stilte Zeeret. s. 105 Aan den wel Edelen Agtbaaren Heer Bernardus van Sleuren! Gouverneur en Directeur! neevens Den Raad aldaar Wel Edele Agtbaare Heer en Vrienden Ons deeser daagen door Hunne Hoog Edelheedens toegesonden zijnde, Een Paket voor Uw wel Edele Agtb: Een dito voor den Heer gouverneur en Raad in Banda en Een voor het ministe„ „rie in Ternaten, dewelke zeekerlijk zullen in zig houden com„ „municatie van de door de kroon van Engeland aan onsen staat gedeclareerden Oorlog, waar van ons ook is kennis„ „se gegeeven, zoo hebben wij d' Eere Uw wel Edele agtbare ged„e Paket neevens die voor Banda en Ternaten ter verdere voortschikking toe te senden, met eene door ons ten dien einde afgehuurde en in deese west mousson over Bima en Timor vertrekkende Paduakang, die wij hoopen dat onder Gods geleide een spoedige en ramp vrije reise mag erlangen, kunnende wij Uw wel Edele Agtbaare intussen bedeelen, dat men tot hee„ „den toe nog niets in deese kontorijen van Engelsche scheepen anders vernoomen heeft, als dat volgens particuliere tijding na presumatie 8: a 10: stuks van deselve de Cours na de Philippijnse Eij„ „landen zoude genoomen hebben. Amboina W
English
Amboina. After conveying our friendly greetings, we are with very much respect, below was written, Right Honorable Sir, lower, Your Right Honorable Friends and Servants, was signed, B:s Reijke, C: Kraan, I: M: Baserman, J: W: H: van Rossum, J: L: De Vos, T: Bosch, and J:n G:d Budach, in the margin, Macasser in Castle Rotterdam, 13 September Anno 1781. To the Right Honorable Sir Bernardus van Heuren, Governor and Director there. Right Honorable Sir, In the hope that long before the appearance of this letter your Right Honor will have received my secret letter sent from here via Bima and Timor under date 17 September past by an express courier, dated the 13th prior, together with the packets from Their High Mightinesses in Batavia enclosed therein both for your Right Honor and for the Ministers in Banda and Ternaten, this letter serves to accompany further sealed letters received here for your Right Honor, likely duplicates, and also to provide your Right Honor at the same time with an authentic copy of a certain statement given on 20 October last by the Company's subject here named Tempeng, from which it will appear to your Right Honor that not only between the Poeloe Lauts and the Land of Banjar three English ships have appeared, but that their crew were actually on board with the deponent, although nothing further of them has since been learned here; which also makes me think that they must have been some of those smugglers who quite often are in the habit of frequenting those waters to smuggle not only with the Banjarese, but even with the Mandarese and Wadjorese, who are not at all averse to it! Furthermore, having acknowledged herein the receipt of your Right Honor's honored letter of 27 September past serving to accompany the secret signals enclosed therewith, of which I shall make the necessary use when occasion arises, I close this with my cordial greetings and declaration of being with all respect, below was written, Right Honorable Sir, lower, Your Right Honor's Obsequious Friend, was signed, B: Reijke, in the margin, Macasser in Castle Rotterdam, 15 November Anno 1781, even lower, P.S. For the enclosed Company's packets for Banda and Ternaten, I request prompt care. 109: To the Right Honorable Sir Bernardus van Meuren, Governor and Director, together with the Council. Right Honorable Sir and Gentlemen! Since we have been informed by an extract of a secret Resolution dated 12 September last by the Governor and Council of the Government of Macasser concerning the arrangement made with regard to a signal flag for incoming vessels there, following that example, we determined yesterday in our meeting, under the present circumstances of the times, to let a blue flag fly from the Castle in the same manner for incoming vessels of our Friends and Correspondents that display a recognized flag from above, as proof that all is still in peace and quiet in these regions. We take the liberty hereby to communicate this to your Right Honors, as well as that in the unhoped-for event of an enemy visit, we shall endeavor as much as possible to give your Right Honors prompt notice, while, wishing God's precious blessing upon the Honorable Company's interests and your Right Honor's fortunate governance, we subscribe ourselves with the greatest respect, below was written, Right Honorable Sir and Gentlemen, lower, Your Honors' humble Servants, was signed, W: A: van Este, F: Wanjon, E: maneveld, A:o Alhing and P: Kraijenhoff Member and Scribe, in the margin, Koepang on Timor, 25 October 1781. Agrees. 113 Amboina To the Right Honorable Sir Bernardus van Suuren, Governor and Director of this Province, together with the Further Members of the Council of Policy. Right Honorable Sir and Gentlemen, Having received this evening your Right Honors' Secret Circular Letters of the 24th instant; in reply to which I have the honor very respectfully to serve that the orders mentioned therein will be strictly complied with by me in the unhoped-for event of the appearance of English enemy ships; and your Right Honors may rest assured that on my part not the least negligence shall take place, but as long as the very small capacity here permits, the establishment entrusted to me hitherto by your Right Honors will be manfully defended and, if possible, the enemies repelled, although in such an unhoped-for event the envelope of the redoubt will not be able to withstand much. Regarding the native, all friendship and means of attachment to the company will be observed by me, in order to make those peoples, whose greatest courage consists in running, hold their ground! and to dispose them to repulse the enemies of the Honorable Company. Furthermore, may I be permitted to commend your Right Honors' illustrious persons and the Honorable Company's precious lands to the only safe
Dutch transcription
Amboina. wij zijn na aflegging onser vriendelijke groete met zeer veel agting /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer /:lager:/ Uee„ wel Edele Agtbaare Vriend en Dienaaren /:was getee„ „kend:/ B:s Reijke, C: Kraan, I: M: Baserman, J: W: H: van Rossum, J: L: De Vos, T: Bosch, en J:n G:d Bu„ „dach /:inmargine:) Macasser in 't Casteel Rotterdam den 13:' September Anno 1781: Aan den Wel Edelen Agtbaren Heer Bernardus van Heuren Gouverneur en Directeur aldaar Wel Edele Agtbaare Heer Jn hoope dat bij uwer wel Edele Agtbare reets lange voor paresse deeses zal ontfangen zijn, mijne van hier over Bi„ „ma en Timor onder dato 17 ' 7ber: passato p:r Een Expresse afgezondene secreete brief van den 13:' bevoorens, ne„ „vens de daar bij zo voor uw wel Edele Agtbare als voor de Ministers in Banda en Ternaten ge„ „voegde Taketten Hunner Hoog Edelheedens te Ba„ „tavia, zo diend dezen ten geleide van nog nade„ „re alhier voor uw wel Edele Agtbare ontfangene /:denkelijk duplicaat:/ geslootene brieven, mitsgad„s om uw wel Edele agtb: teffens te doen geworden een authenticq afschrift van seekere op den 20: Octob: J:o Leeden door 'sComp„s onderdaan alhier in name Tempeng verleende verklaaring, waar uit uw tusschen de Poeloe Lauts en het Land van Banjar drie Engelsche scheepen hebben vertoond, maar dat het volk daar van werkelijk bij den deposant aanboord zijn geweest, schoon men egter zedert alhier niets naders van de„ „zelve vernoomen heeft; het geen mijn ook doet denken, dat het van die smockelaars zullen zijn geweest, die wel meermaa„ „len de gewoonte hebben dat vaarwaater te frequentee„ „ren om niet alleen met de Banjareesen, maar ook zelfs met de Mandareesen en Wadjoreesen, die 'er gantsch niet dies van zijn, te smockelen! voorts in deesen nog bedeeld hebbende de ontfangst uwer wel Edele Agtbaare g'eerde van den 27:' Sept: passato ten ge„ „leide van de daar bij gevoegde secreete seinen, van dewelke Jk bij geleegendheid het noodige gebruijk zal maaken, ingerigt, zo sluite jk deese met mijne herte„ „lijke groete en betuijging van met alle agting te zijn /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer /:lager:/ Uwer wel Edele Agtb: Dienstvaardige vriend /:was geteekend:/ B: Reijke /:in margine:/ Macasser in't Casteel Rot„ „terdam den 15:' November A„o 1781: /:nog lager:/ P: S: voor inleggende sComp„s paketten voor Banda en Ternaten, versoeke Jk een spoedige versorging egrbeeft ecrt:e wel Edele Agtbaare blijken zol, dat zig niet alleen wel 109: Aan den Wel Edele Agtbare Heer Bernardus van Meuren Gouverneur en Directeur Benevens Den Raad. Wel Edele Agtbare Heer en Heeren! Vermits ons bij Extract secreete Resolutie de dato 12:' 7ber: J: s:t door den Heer Gouverneur en Raad van het Gouverne„ „mint Macasser onderrigt is, weegens. de gemaakte schik„ „king ten opsigte van een sein Vlag voor de aankoomende vaartuijgen aldaar, hebben wij dat voorbeeld volgende, op gisteren in onse vergadering vastgesteld, om in de presente tijds omstandigheeden, in selver voegen voor de aankoomende vaartuijgen van onse Vrienden en Corres„ „pondenten, die een Verkend werdende vlag van booven sullen vertoonen, Een blauwe Vlag van het Casteel te laaten waaijen, ten bewijse dat in deese Contreijen nog alles in rust en Vreede is. wij neemen de vrijheid uwel Edele Agtb: bij deesen daar van Communicatie te geeven, zo wel als dat bij onverhoopte vijandelijke visite, wij soo veel moge„ „lijk sullen tragten, Uwel Edele agtbaare spoedige kennis te laaten toekoomen, Terwijl na toewensching van Godes dierbaaren zeegen over 's E: Comp:s belan„ „gens en uwel Edele Agtbaare gelukkig bestier, ons met de meeste agting : onderschrijven /:onder„ „stond:/ wel Edele Agtbaare Heer en Heeren /:lager:/ Amboina. „geteekend:/ W: A: van Este, F: Wanjon, E: maneveld, A:o Al„ „hing en P: Kraijenhoff Lid en Scriba. /:in margine:/ koe„ „pang op Timor den 25:' October 1781: /:lager:/ Uwel Edelens ootmoedige Dienaaren /:was„ Carip. Accordeert 113 Amboina Aan den Wel Edele Agtbare Heer Bernardus van Suuren Gouverneur en Directeur dezer Provintie. De Verdere Leeden van den Raad van Politie. Wel Edele Agtbaaren Heer en Heeren Heeden avond ontfangen hebbende wel Edele Agtbaarens Secrete Cir„ „culaire Letteren van den 24: Courant; waar op de Eer hebben in andwoord zeer Eerbiedig te dienen dat de daar in gementioneer„ „de beveelen, bij onverhoopt verschijn van Engelsche Vijandelijke scheepen stipt door mij zullen werden naargekoomen; en uwel Edele agtbaarens gelieve zig verzeekert te houden dat van wijn kant geene de minste Lasschertigheid plaats zal vinden, maar zoo lange het zeer klein vermoogen alhier toelaat de tot nog toe door uwel Edele Agtbaarens aan wij toevertrouwt Eta„ „blisement manmoedig zal verweerd werden en des moog„ „lijk de vijanden afte keeren, schoon de Enveloppe der Redout bij een zoodanig onverhoopt geval niet veel zal kunne verdragen: Omtrent den Inlander:/ zal door alle vriendschap en middele van aankleeving voor de maatschappij door mij in agt genoomen werden:/ om die volkeren welke haar meeste Couragie in't Loopen bestaat te doen standhouden! en hun te disponeeren tot reponseering den vijanden van d' E Comp: wijders zij het mij vergund uwel Edele Agtbaarens Jllustre persoonen en 's E Comp: dierbaare Landen en de alleen Veilige beneevens
English
Amboina. to commend to the safe hands of the Almighty, and at the same time to call myself by the honorable title of, below stood, Honorable Right Respectable Sir and Gentlemen, lower, Your Honorable Right Respectable's humble and obedient servant, was signed, W=m Beth Isz:, in the margin, Hila the 27th of November 1781: Respectfully reporting the receipt of Your highly respected letter dated 28th of November last, together with an extract from the secret resolutions taken in Your Honorable Right Respectable Meeting on the 22nd of the same month, the orders cited therein shall, so far as it is in my power, be observed; allow me frankly to ask Your Honorable Right Respectable to what extent I must defend myself, as no orders are to be found here in case of capitulation, or other disasters inevitable from a war, and especially at a place where no defense of great importance can be attempted nor maintained, if it should happen that a European enemy were to be seen under the guns of Amsterdam, Overburg, or Leijden; when turning back the enemy would have to be done not with courage on paper or in the mouth, but in deed, as Your Honorable Right Respectable rightly pleases to say, vigorously. I speak especially of a subordinate servant who, after having sacrificed everything that was possible, would after an unfortunate defeat fall into a heavy accountability! To the above: At Hila there lie 19 pieces of iron cannon of 8 to 2 lb balls, and it has 1500 lb of gunpowder, with which one could not fire 6 times in an attack if one wished to keep live cartridges in reserve for the soldiery, which is nevertheless an essential point; on the other hand, there lie here 3000 pieces of round and long shot, a sufficient supply, although no use can be made of it without powder; so it is with the gun carriages, which are made strong enough but without iron fittings; and indeed what according to my humble knowledge would be the most harmful in the event of an unexpected attack by such an unpleasant guest on this post is the Resident's residence, which as Your Honorable Right Respectable is not unaware is a large, extensive building attached to the fortress, provided with an atap roof, so that if that residence were to catch fire, no garrison would be able to hold out in the redoubt or small enclosure wall because of the intense heat; that, combined with an atap roof on the redoubt, presents in my opinion by no means a pleasant prospect for turning away a European enemy coûte que coûte with the force at hand, without relief; for after all, no one unreasonably wishes to lose his head when possessing only a single one! Loehoe has 6 pieces of iron cannon of 6 to 2 lb balls, that citadel being larger in its perimeter than Hila, and with no more than 255 lb of gunpowder and 1660 round and long shot, likewise very little wherewith to defend itself. On Hitoelamma
Dutch transcription
Amboina. veilige handen dis Alderhoogste te beveelen: en mij tevens met de Eernaam te noemen, van /:onderstond:/ Wel Edele agt„ „baare Heer en Heeren /:lager:/ uwel Edele Agtbaarens onder„ „daanige en gehoorsaamen Dienaar /:was geteekent:/ W=m Beth Isz: /:in margine:/ Hila den 27:' November 1781: Meldende Eerbiedig de ontfangst van Hoogst derselve veel gerespecteerde Letteren sub dato 28:' Nov: O: met en benev=s Een Extract uijt de secrete Resolutien genoomen in UwelEde„ „le Agtbaare Vergadering den 22: derselve maand zullende de daar in geciteerde ordre zoo verre het in mijn vermoogen is, en observantie gehouden werden; permitteere wij rondborstig uwel Edele agtb:s afte vragen in hoe verre mij zal moeten verdedige alsoo hier geen orders te vinde zijn in Cas van Capitulatie, dan wel an„ „dere uijt een oorlog onvermijdelijke desasters, en wel voor„ „namentlijk aan een oord daar geen desentie van groot be„ „lang geprobeerd nog uijtgehouden kan werden, indien het eens mogte gebeuren dat een Europeesche vijand, onder het geschut van Amsterdam, Overburg off Leijden zoude ge„ zien werden; wanneer het aan met geen hart op het Papier of in de mond, maar in der daad /: zoo als uwel Edelens agtb: met regt gelieve te zeggen vigonieus den vijand aftekeeren zoude moeten geschieden:/ Ik spree„ „ke wel voornaamentlijk van een subaltern dienaar die na alles zoude hebbe opgeofferd wat mooglijk was na een ongelukkige de route en zwaare verandwoording zoude vallen! Aan als Booven Op Hila legt 19: stukken ijzer Canons van 8: tot 2: lb: bals en heeft 1500: lb: Buskruijt waar meede geen 6: maalen in een attacque zoude kunne werde ge„ „vunrd zoo men voor de soldatesque scherpe Pattroone in voorraad zoude wille behouden het geen egter een noodsaakelijk Point is, daar en teegen legd hier 3000: p„s Rond en Lang scherp een genoegsaame voorraad alhoewel daar zonder kruijt geen gebruijk van te maaken is, zo is het gesteld met de affuijten die sterk genoeg gemaakt werden maar zonder ijzer beslag, en wel het meeste dat na mijne geringe kennis het schadelijkste bij een onverhoopt aanval van een zoo een onaangenaame gast op dit Comptoir zoude zijn is de Residents woo„ „ning die uwel Edele Agtb: niet onbewust is een groot uijtgebreid gebouw en vast aan 't fortres segt, voorsien van eene adappe dak dat wanneer die wooning in de brand mogte raaken geen besetteling het in de Redout of Klein Ringmuurtje door de zwaare hitte den houte zoude kunne dat gevoegd bij een adappe dak op de Redouk geeft naar mijn gedagte gants geen aan„ „genaam oog! om zig met de magt die aanhande, zon„ „der secours, houte qui Coute een Europeaansche vijand afte wijsen; daar tog niemand onberaisonneerd gaarne zijn hoofd zoekt te verliesen als maar een Enkelde in be„ „zit is hebbende! Loehoe heeft 6: stukken ijsere Canons van 6: tot 2: lb: bals zijnde die titadel grooter in zijn omtrek aan Hila en met meer dan 255: lb: Buskruijt en 1660: kond en Lang scherp mede zeer gering om zig te de„ „fendeeren. Op Hitoelamma
English
117 Hitoelamma 5 small pieces of cannon of 3 lb balls, and has 239 lb of gunpowder and 760 langridge and round shot, with which little can be accomplished. This armament of war, placed alongside the few military men who consist mostly of natives with only a small number of Europeans intermingled among them, among whom are also invalids, shows clearly enough how meager the power of this conquest is, wherefore the respectful writer finds himself compelled respectfully to request 50 lasten of rice 4000 lb of gunpowder 200 pieces of muskets with or without bayonets Secondly, in case of necessity, to be permitted to distribute rice, money, and further necessities to the natives who might possess enough courage to assist the Company; thirdly, to demolish and raze the Company's dwelling if the same might be judged harmful; fourthly, upon the arrival of the enemy at Hitoelamma and Loehoe, to summon the military hither in order to reinforce the force here, or to leave them as prey to the enemy, and if possible to send them reinforcements of powder and lead; fifthly, in case the Company's garrison could no longer be maintained, to retreat in the most suitable manner toward Ambon, or also to remain at the mercy of the enemies and fight to the last man. On these few points I very humbly request to be provided with Your Right Honourable's prudent judgment and orders, and most notably pleading for powder and muskets, as well foreseeing that the common native, once they come to hear the whistle of the English bullets, will rather keep to the forest and await the outcome there, than wish to make further use of the soft and gentle reception. Amboina. To the same as before. I received tomorrow Your Right Honourable's highly respected separate and secret missives of the 24th and 26th of December of the recently passed year, accompanied by an extract resolution of the Political Council dated the 3rd of the aforementioned month, as well as the edict of Their High Excellencies dated 28 August last, ordering us to be on guard and vigilant against the English; thus I very humbly inform Your Right Honourable that the mentioned edict has already been published and posted according to orders, and I shall further conduct myself as much as possible according to the cited extract as well as the mentioned letters, in the hope that the beneficial purpose contained therein can be carried out to satisfaction. For the large number of ten times one hundred thousand pieces of sago cakes, I have already issued the necessary orders, a long time being required for this in order to bake them all off, wherefore I humbly persist in requesting to be allowed to purchase 3 to 400 sago moulds, or else to be supplied with the same from Ambon. I am with very much respect and high esteem, was written below, Right Honourable Sir and Gentlemen, lower, Your Right Honourable's humble and very obedient servant, was signed, W. Bethssz., in the margin, Hila the 9th of December 1781. to A fort
Dutch transcription
117 Hitoelamma 5: stukje Canon van 3: lb: bals, en heeft 239: tb: Buskruijt en 760: Lang en rondscherp, waarmeede weij„ „nig kan werden uijtgevoert. Dit Armement van oorlog gesteld bij de weijnige militaire die meest en Inlanders bestaan en maar een klein Nom„ „mer van Europeaane daar onder g'entremelleert zijn. waar onder nog Caducque, blijkt klaar genoeg hoe gering de magt dan dit conquest is, waarom dan den Eerbiedi„ „ge schrijver zig g'enetessiteerd vind Eerbiedig te versoeke om 50: Lasten Rijst 4000: lb: Buskruijt 200: p„s Snaphaane met of zonder Bajonatte ten Tweede om in Cas van noodzaakelijkheid de Inlanders, wel„ „ke Couragie genoeg mogte besitte de Comp„e bij te staan Rijst geld en verdere benoodigtheid en te moogen uijt„ „reiken ten 3:de de Comp„s wooning indien het zelve schadelij„ „ke magt werden g'oordeelt aftebreeken en te slegte: ten 4:' Hitoelamma en Loehoe bij aankomst den vijand de Militaire herwaards te ontbieden, om hier de magt te versterken, of ten prooij der vijand te laate, en haar des mooglijk versterking van kruijt en Lood toe te zenden, ten 5: Jndien de Comp: besetting niet langer zoude kunne werden gemaintineerd, om zig op de voegelijkste wijse ambonwaarts te retireeren, of meede ten Rooje der vijande te blijven en te vegten tot den Laasten man op deese eenige Pointe versoeke zeer oodmoedig met uwel Edele Agtb:s Pructenter oordeel en ordre te moo„ „gen werden voorsien! en wel voornamentlijk smeekende om kruijt en snaphaanen, als wel voor„ „zienende dat den gemeene Inlander wanneer Amboina! Aan als vooren. Jk hebbe morgen ontfangen uwel Edele Agtbaarens Hoog ge„ „respecteerde apparte en secreete missives van den 24:' en 26:' Decem„ „ber des Jongst gepasseerde Jaars verseld van een Extract Politicq Raadsbesluijt ged: den 3: der Evengemelde maand, zoo meede het Placcaat van Hun Hoog Edelheedens dato 28: August„s J:L: ordonneerde teegens de Engelsche op hoede en waaksaam te weesen, zoo bedeele Uwel Edele Agtb: zeer oodmoedig dat gemeld Placcaat bereeds na de orders is gepubliceert en g'affigeerd, en zullende mij voorts na het geciteerd Extract als gemelde Letteren zoo veel mooglijk gedraagen in hoope dat 't Heilsaam oogmerk daar en vervat na genoegen zal kunne werden ter uijtvoer gebragt, en het ze het gesluijt der Engelsche koogels eens koomen te hooren zij lie„ „ver in 't bos zig zullen onthouden en daar den uijtstag afwagten, dan van het zagt en minnelijk onthaal langer te willen gebruijk maaken! Tot het groot getal van Tien, maal, Hondert Duijsent C„s zagoe Broodjes hebbe ik bereeds de noodige orders ge„ „steld zullende daar toe een lange tijd noodig weesen, om dat mees aftebakken, waarom needrig jnsteere om 3: 400: zagoe vormen te moogen Jnkoopen dan wel met dezelve van Ambon gerieft te werden! Jk ben met zeer veel Eerbied en Hoog agting /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en Heeren /:lager:/ Uwel Edele Agtbaarens onderdaanige en zeer gehoorsaame Dienaar /:was geteekent:/ W: Bethssz: /:in margine:/ Hila den 9: December 1781:— te Een fort
English
119 reinforcement that Hila can expect through the departure from Manipa and Loehoe when the enemy is perceived, can then come hither without any adversity. The natives whom I, in my respectful report of the 9th of December last, noted that when they hear the English bullets whizzing once in the forest they will retreat, I have designated with the name of common natives, and I by no means meant the local chiefs, orangtuas, or kepala soas, as they will not choose to take flight as easily as the common native, fearing the consequences that would result from it if the Company should once repulse the enemy, although endowed with just as little courage; and out of a number of 1300 persons, according to the census, some 200 men will still be found who possess the courage to defend the Company's garrison with the respectful writer, and who are fundamentally necessary to be able to man the curtains; yet fighting with an empty stomach and without firearms yields entirely disagreeable results, but the succour from Ambon via the land route gives me some reassurance again. When one shall have to abandon the garrison, I hope that the Englishmen will be so favorable as not to occupy the road from Hila to Hitoelamma, through which I will then be able to make a quiet retreat to the best of my ability, as the said extract makes no mention of any capitulation; but it will be easiest for me to spike the artillery, for if I see myself surrounded and must surrender the fortress, then no spiking of the artillery can take place. Amboina To the same as before. It has caused me particular sorrow to learn from Your Right Honorable's highly respected letter of the 17th instant that the very same considers my respectful letter of the 10th instant as if I therein sought to criticize and mock the orders of Your Right Honorable in an equivocal manner, which the respectful writer can never find therein, nor was such in any way my aim, but indeed, and always, to show having given my superiors the required and due respect; very humbly beseeching that Your Right Honorable may please be assured thereof, and if anything might be found in my said letter tending to disrespect, magnanimously to forgive me the same, as I sincerely assure Your Right Honorable that it occurred without the slightest intention; that which I respectfully communicated to Your Right Honorable was done with the purest sentiments of high esteem and respect, in order to [illegible] me in an unexpected... The sago molds, which cost 10 rixdollars per hundred here, will not be purchased in greater quantities than is necessary to be able to bake off the large quantity of small loaves, the humble writer not being able to profit much from that purchase so as to disadvantage the Company therein. I have the honor to be with much respect and high esteem, was written below, Right Honorable Sir and Sirs, lower, Your Right Honorable's humble and obedient servant, was signed, W. Beth Jsz., in the margin, Hila, the 10th of January 1782.
Dutch transcription
119 Renfort dat Hila staat te verwagten door den opbraaken van Manipa en Loehoe wanneer de vijand vernoomen, als dan zon„ „der eenige teegenspoed zal kunne herwaards koomen! de Jnlanders die ik bij mijn Eerbiedige gerigte van den 9: Decemb: L: E:/ aangemerkt hebben dat wanneer ze de En„ „gelsche koogels eens zullen hooren sluijten in 't bosch zullen Retireeren, hebbe ik bestempeld met den naam van gemeene Jnlanders en ik geensints de Landhiertjes orangtouas over Capal„ „la Soas bedoelen, /: terwijl die het hasepad zoo Ligt niet zullen verkiesen dan den gemeene Jnlander als vreesende voor de aangenaame gevolgen, wanneer de Comp: eens de vij„ „and repouseerde daar uijt zoude resulteeren, schoon ook nog met zoo weijnig Couragie beseeld, en uijt een nommer van 1300: persoonen navolgens de zielbeschrijving nog wel 200: man zullen te vinden zijn die Couragie besitten om met den Eerbiedige schrijver de Comp„s bezetting te defendeeren, en die hoofdnoodzaakelijk zijn, om de Courtines te kunne besetten dog vegten met een leege mag en zonder geweeren levert gants onaangenaame gevolgen op, maar het se„ „cours van Ambon over de Landweg geeft voor mij weeder eenige gerustheid. wanneer men de besetting zal moeten verlaaten zoo hoope ik dat de Engelsman zoo goedgunstig zullen weesen, de weg van Hila na Hitoelamma niet te besetten waar door ik dan na vermoogen een stille retraite zal kunne doen, alsoo gedagt Extract van geen capitula„ „tie melding maakt, maar zullende mij het facielste vallen het geschut te vernagelen, dan wanneer ik mij omringd zie en de vesting eens moetende overgeeven, zoo kan geen vernagelen van 't geschut plaats vinden! Amboina Aan als Eeven! Het heeft mij bijzonder Leed gedaan uijt Uwel Edele Agtbar:e veel gerespecteerde van den 71:' Courant te verneemen dat Hoogst deselve mijne Eerbiedige Letteren van den 10:' deser aanmerken als of ik daar in op een Equivocque wijse de beveelen uwer wel Edele Agtb:s zoude zoeken te cri„ „tireeren en te bespotten het geen den Eerbiedige schrijver nimmer daar in vinden kan, en ook zulks in geene deele mijn doelwit is geweest, maar wel, en altoos ge„ „toont mijn superieure het verEijschte en schuldige respect te hebben gegeeven zier needrig smeekende dat uwel Ede„ „le Agtbaarens daar omtrent zig gelieve verzee„ „kert te houden, en indien er iets ingedagte mijne Lette„ „ren mogte gevonden werden tot disrespect, mij het zelve Edelmoedig te willen vergeeven als uwel Edele Agtb:s opregt betuijgende het zonder eenige deminste op„ „zet geschiet is; het geen ik uwel Edele Agtbaarens Eer„ „biedig bedeelt hebben is met de zuijverste gevoelen van Hoog agting en Eerbied geschied is om mij in een onver„ De zagoe vormen die 10: Rijxd„s hier het Cento kosten zal niet meer ingekogt werden dan noodzaakelijk is, om de groo„ „te quantiteid van broodjes te kunne afbakken, kunnende de Nedrige schrijver bij die inkoop niet veel profeiteeren om dE Comp: daar in te benaadeelen: Jk hebbe de Eere met veel Eerbied en Hoog agting. te zijn /:onderstond:/ wel Edle„ „le Agtbare Heer en Heeren /:lager:/ Uwel Edele Agtba„ „rens onderdanige en gehoorsaame Dienaar /:was getee„ „kent:/ W: Beth Jsz: /:in margine:/ Hila den 10: Janua„ „rij 1782: — De „hoopte
English
121: Amboina Amboina ...hoped arrival of the English to defend as long as I possibly can, for which I have respectfully requested the necessities according to my small understanding, while I am by no means inclined to let everything be taken from me so easily by the roguish Englishman. For which reason I, both for my subordinates and for my own self, would defend myself as long as was ever possible, therefore I have requested provisions and weapons (as I am of the opinion that I could hold off and turn away the enemy long enough until the relief of Ambon might come, even if not provided with trained soldiers, as within the ring wall and redoubt it comes down only to being able to hit their man if the enemy should wish to approach!). For which reason I once again respectfully take the liberty humbly to request that we be provided with at least as many muskets and powder as Your Honorable Excellencies could spare and do without without inconvenience. Allow me to assure Your Honorable Excellencies that in case of the unhoped-for arrival of those disagreeable friends, I shall employ everything that can be carried out to the greatest benefit of the Honorable Company, and if I see myself forced to retreat and the path of Aijer Massapait can be sought by me, the beams or bridge that are laid across that river for the convenience of the shoe-wearers will be ruined and broken down, yet in that case I am not certain which path I shall then take, as certainly the safest will be sought by me, in order if possible to come safely to Your Honorable Excellencies with my men, for which I hope Your Honorable Excellencies will please allow me freedom in that regard. It is to me a great honor to be with all respect and high esteem, below, Right Honorable Sir and Sirs, lower, Your Honorable Excellencies' humble and obedient servant, was signed, W: Bet bs:, in the margin, Hila the 15: January 1712. Your Honorable Excellencies' honored circular letter of the 28. November along with the extract from the secret resolution dated the 22. of that month I have duly received; the orders contained therein I shall, according to my bounden obligation, dutifully comply with as an honor- and oath-loving servant; yet with regard to the Alfurs, I see no chance for that, to get those savage people together quickly upon the unhoped-for appearance of the English, all the more as they To as above Your Honorable Excellencies' much respected secret letter of the 24. of this month I have duly received today; I shall dutifully observe all the orders contained therein according to my ability, both upon the unhoped-for appearance of the enemy and of allies of our lords and masters. Wherewith I close this and remain with all due high esteem, below, Right Honorable Sir and Sirs, lower, Your Honorable Excellencies' very humble and faithful servant, was signed, J: C: Cruijpenning, in the margin, Saparoua the 28. Nov: 1781. Right Honorable Sir and Sirs! To the Right Honorable Sir Bernardus van Sleuren Governor and Director of this Province together with The Gentlemen Members of the Political Council. Amboina 123 ...will not dare to stand against a European force! For the rest, I have the honor to subscribe myself in all submission, below, Right Honorable Sir and Sirs, lower, Your Honorable Excellencies' very humble and faithful servant, was signed, J: C: Cruijpenning, in the margin, Saparoua the 9: December Anno 1787. Agreed Secretary 125: Amboina. Governor and Director of this Province To the Right Honorable Sir Bernardus van Sleuren Right Honorable Sir and very respected ruler! Yesterday I duly received Your Honorable Excellency's very honored circular letter of the 31. October of last year along with the extract resolution enclosed therein; thus I have the honor hereby most humbly to make this known to Your Honorable Excellency, with the respectful assurance that I shall always observe all possible diligence and vigilance to fulfill Your Honorable Excellency's very respected order most dutifully. Yet I take the liberty reverently to request of Your Honorable Excellency that it may graciously please Your Honorable Excellency to let me receive back again, after their repair, for the service of the cruising, the muskets and cutlasses sent over for repair with the letter of the 29. August past, wherewith I finish this and have the honor to sign with all sincere high esteem, below, Right Honorable Sir and very respected Ruler, lower, Your Honorable Excellency's very humble and faithful servant, was signed, C: F: Treno, in the margin, Haroeko Zeelandia the 4. November Anno 1781. Amboina
Dutch transcription
121: Amboina Amboina „hoopte aankomst der Engelsche te verdeelige zoo lange ik maar immeas kan, waar toe ik het noodige na mijn klijn verstand Eerbiedig versogt hebben, Terwijl ik geensints geneegen ben om mij alles zoo gemakkelijk te laaten ontneemen van den Rolle Engelsman Waarom ik, zoo voor mijn betaalsteeren, als voor mijn Eijge zelve, zoo lang mij zoude den „fendeeren als immers mooglijk was, derhalve ik versogt hebben om levensmiddelen en wapenen /:alsoo ik van gevoelen ben de vijand lang genoeg tot de secours van Ambon, mogte koomen /:zoude kunne op„ „houden en afkeeren, schoon ook van geen goeffende krijgslieden voor„ „sien alsoo binne de Ringmuur en Redout het maar alleenig op aankomt om indien de vijand mogte geluste te naderen hun man te kunne raaken! waarom ik nogmaals Eerbiedig de vrijheijd neemen needrig te versoeken wij ten minste met zoo veel geweeren en kruijt te willen voorsien als uwel Edele Agtbaarens zonder ontrief zoude gelieven en kunnen missen Laat mij toe uwel Edele Agtbarens te betuijgen dat in Cas van onverhoop„ „te aankomst, dier onaangenaame Vrienden aller zal aanwenden wat tot het meeste mutte der EComp: zal kunne werkstellig gemaakt wer„ „den, en zoo ik mij genoodwingt zie te moeten retireeren en des weg van aijer massapait door mij gesogt kan werden. de balken of brug die over die Rivier tot gemak der schoendragers gelegt zijn, gerui„ „neerten verbrooken zal werden, dog egter in dat geval zoo ben ik niet verzeekert wat voor weg ik als dan neemen zal, als zeeker„ „lijk de veiligste door mij gezogt zal werden, om desmooglijk met mijn volk behouden tot uwel Edele Agtbarens te kunnen koo„ „men, waar toe ik hoope dat uwel Edele Agtb:s mij wel daar„ omtrent vrijheit zal gelieve te laaten. Het is mij veel eer te moogen zijn met alle Eerbied en Hoog agting /:onderst:/ wel Edelen Agtb: Heer en Heeren /:lager:/ UwelEd: agtb: onderdanige en gehoorsame Dienaar /:walg:/ W: Bet bs: /:in margine:/ Hila den 15: Januarij 1712:—: Uwel Edele Agtb: genonoreerde Circulaire missive van den 28. ' 9ber: nevens 't Extract uijt de secreete Resolutie van dato 22:' dier maand heb ik wel ontfangen, de daar in vervatte or„ „ders, sal ik na mijn schuldige gehoudenisse, als Een Eer en Eed lievende Dienaar schuldpligtelijk na coomen; dog ten opsigte der alphoereese, daar toe sien ik geen kans, om die wilde menschen; bij onverhoopte, verscheijning der Engelse; soo Aan als booven Uwel Edele Agtbaarens veel gerespecteerde secreete Letteren van den 24:' dezer, heb ik heeden wel ontfangen, ik sal alle de daar in vervatte orders, na vermooge schuldpligtelijk observeeren, soo wel, bij onverhoopte verschijning der vijant, als ook bondgenooten van onse heeren en meesters. waarmeede deese sluijte en verblijve met alle ver¬ „schuldige Hoog agting /:onderstond:/ wel Edele Agtbare Heer en Heeren /:lager:/ uwel Ed: Agtb: zeer ootmoedige en trouwschuldige Dienaar /:was geteekent:/ J: C: Cruij„ „penning /:in margine:/ Saparoua den 28:' Nov: 1781: Wel Edele Agtbaare Heer en Heeren! Aan den wel Edele Agtbaare Heer Bernardus van Sleuren Gouverneur en Directeur deeser Provintie beneevens De Heeren Leeden van den Politicque Raad. Amboina Schielijk 123 „peese magt niet sullen durven staan! Overigens heb ik de Eer van in alle onderdaanigheit te onder„ „schrijve. /:onderstond:/ Wel Edele Agtbaare Heer en Heeren /:lager:/ uwel Edele agtb: seer ootmoedige en Trouwschuldige Dienaar /:was getekent:/ J: C: Cruijpenning /:in margine:/ Saparoua den 9: December A„o 1787:, schielijk bij Elkander te krijgen, te meer deselve teegens een Euro„ Accordeert Secret.:s - 125: Amboina. Gouverneur en Directeur deeser Provintie Aan den wel Edele Agtbaare Heer Bernardus van Sleuren wel Edele Agtbaare Heer en zeer gerespecteerde gebieder! Op gisteren Uwel Edele Agtbaare seer g'Eerde Circulaire Missive van den 31:' Octob: J:S: beneevens de daar bij inge„ „slootene Extract Resolutie wel ontfangen; zo hebbe de Eere uwel Edele Agtbaare het selve bij dezen neede„ „rigst bekent te maaken, met Eerbiedige verseekering dat ik altoos allen mogelijken vlijt en waaksaamheid zal observeeren om aan de seer gerespecteerde ordre van uwel Edele Agtbaare plogtschuldigst te voldoen Egter bevrijmoedige mij uwel Edele Agtb: reverentelijk te behagen versoeken dat het uwel Edele Agtb: goedgunstig wag, mij de bij letteren van den 29:' aug„s J:o verweeken, tot re„ „paratie overgesondene geweiren en Houwers na derselven herstelling tot dienste van de Bekruijssing weder te rug te laaten ontfangen waarmeede deze fineere en de Eere heb met alle sinceere Hoog agting te onder„ „teekenen . /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en seer gerespecteerde Gebieder (:lager:/ uwelEEd: Agtb: zeer ootmoedig en Trouwschuldige Dienaar /:was geteekend:/ C: F: Treno /:in margine:/ Haroeko Zeelandia den 4:' 9ber: A„o 1781: Amboina
English
127: Amboina To the same as above. Amboina Enclosed herewith I have the honor to present to Your Right Honorable the short-strength return of this small garrison and subordinate posts, being the Company's servants as of the end of November last! Furthermore, as an honor-loving servant, I shall not fail to obey as far as humanly possible the received respected secret circular order of 24 November past, with the sincere assurance that I remain with all high esteem, stood below: Right Honorable Sir and highly respected ruler, lower: Your Right Honorable's obedient and bounden servant, was signed: C: F: Treno, was signed: Haroeko Zeelandia, 2 December, Anno 1781: To the same as before. Having duly received Your Right Honorable's circular missive of 24 December last, along with the accompanying extract resolution and placards, I have the honor most humbly to inform Your Right Honorable that the placards have been most dutifully published and posted in the appropriate places; also, that the cruising orembaais at hand under this district departed from here today to join with those of Amboina, Saparoua, and other vessels according to Your Right Honorable's highly respected order, according to the letter from Saparoua; which orembaais are equipped with 4 muskets each, but those of Haroeko and Sameth with 10 pieces per orembaai, and those of Rohomonij and Cabauw with 3 pieces, together with 6 dozen live cartridges for each orembaai; as well as the orembaais of Oma and Pelauw, which carry 2 swivel guns of their own per orembaai, each with 30 shots, and that of Caijlolo, which carries 1 piece ditto of its own with 15 shots for the said piece, are provided! With which I conclude this and have the honor to be with all esteem and respect, stood below: Right Honorable Sir and highly respected ruler, lower: Your Right Honorable's humble and bounden servant, was signed: C: F: Treno. In the margin: Haroeko Zeelandia, 5 January, Anno 1783. Agrees 129. Amboina. Amboina To the Right Honorable Sir Bernardus van Pleuren, Governor and Director of this Province. Right Honorable Sir. Having had the honor to receive Your Right Honorable's most revered letter of the day before yesterday, together with the signal code and three flags for Anno 1782, action shall be taken therewith pursuant to the highly respected order, by him who is with deep awe and respect, stood below: Right Honorable Sir, lower: Your Right Honorable's most humble and bounden servant, was signed: W:d J:s De Bourghelles. In the margin: Laricque, 24 October 1781: To the same as above. Your Right Honorable's honored separate letter of 31 October past having been delivered to me, together with the extract from the resolutions taken in the Council of Policy on 14 September last, I do myself the honor to reply respectfully that the cruising will be carried out pursuant to the order, and all attention will remain focused on properly covering the beaches, both against illicit trade and all other undertakings; taking the liberty further to sign with deep respect and awe, stood below: Right Honorable Sir, lower: Your Right Honorable's most humble and bounden servant, was signed: W:d J: De Bourghelles. In the margin:
Dutch transcription
127: Amboina Aan als booven. Amboina Jn. deese geslooten hebbe ik de Eer uwel Edele Agtb: te pre„ „senteeren de Cortesterkte van dit guarnisoentje en onder„ „hoorige posten bescheijdene 's Comp„s dienaaren onder ult„o Noo„ /leeden! Wijders zal ik niet manqueeren als Een Eerlie„ „vent dienaar de ontfangene gerespecteerde Circulaire secree „te order van den 24:' 9ber: passato mensmoogelijk obedice„ „ren onder Cinceere verseekering, dat ik met alle hoo„ „ge agting ben /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en seer gerespecteerde gebieder /:lager:/ Uwel Edele Agtb: / gehoorsaame en Trouwschuldige Dienaar /:was„ „geteekent:/ C: F: Treno /:wasget:ke kent:/ Haroe„ „ko Zeelandia den 2: December Anno 1781: Aan als vooren. Uwel Edele Agtb: Sirculaire Missive van den 24:' Dec: J:o verweeken met de daar bij verselde Extract Resolutie en Placaaten mij wel geworden, zoo hebbe d' Eere uwel Edele Agtbare neederigst: te bedeelen dat de Plac„ „laten pligtschuldigst op de behoorlijke plaatsen gepubliceerden affigeert zijn, mitsg„s dat de onder dit District aanhanden zijnde Cruijs oxembaijen deesen dag van hier vertrok„ „ken om zig met die van Amboina, Saparoua en an„ „dere Vaartuijgen volgens uwel Edele agtb: zeer geres„ „pecteerde ordre /:luijd aanschrijving van Saparoua:/ te conjungeeren, welke orembaijs gemonteert zijn met 4: p„s snaphaanen ieder, dog die van Haroeko en sameth met 10: p„s p:r orembaij en die van Rohomonij en Cabauw met 3: p„s beneevens 6: Douzijn scherpe Pattroonen ieder Orembaij, als meede de orembaijs van Oma en Felauw dewelke 2: p„s Draijbassen van: haar eigen p:r Orembaij meede voeren ieder met 30: „schooten en die van Caijlolo welke 1: p„s d„o van zijn ei„ „gen meede voerd met 15: schooten voor gem: stukje, versien zijn! Waarmeede dese fineere en d' Eere heb„ met alle Agting en Eerbied te zijn /:onderstond:/: WWE Edele Agtbaare Heer en seer gerespecteerde gebieder /:lager:/ uw wel Edele Agtb: ootmoedig en Trouwschuldige Dienaar /:was geteekent:/ C: F: Treno. /:in margine:/ Haroeko Zeelandia den 5:' Januarij Anno 1783. Accordeert Caga van 129. Amboina. Amboina Aan den wel Edelen agtbaaren Heer Bernardus van Heuren Gouverneur en Directeur deeser Provintie Wel Edele Agtbaare Heer. De Eer gehad hebbende te ontfangen uwel Edele agtb: zeer g'eer„ „biedigde Letteren van Eergisteren neevens de seijn brief en drie vlaggen voor A„o 1782: zoo zal daar meede ingevolge de hoog gerespecteerde ordre gehandelt worden, door hem die met diep ontsag en Eerbied is, /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer /:lager:/ uwel Ed: agtb: zeer ootmoedige en Trouwschuldige dienaar /:was geteekent :/ W:d J:s De Bourghelles /:in„ „margine:/ Laricque den 24:' 8ber: 1701: Aan als booven uwel Edele Agtb: gehonnoreerde apparte letteren van den 31:' 8ber: p:r mij inhandigt zijnde, neevens het Extract uijt de Resolu„ „tien genoomen in Raade van Politie op den 14:' 7ber: J:L: zoo verEere mij in Eerbiedig antwoord te dienen dat de bekruijs„ „singe ingevolge de ordre zal gedaan worden en alle atten„ „tie zal gevestigt blijven om de stranden behoorlijk te dekken, zoo teegens morshandel, als alle andere onder„ „neeminge; vervrijmoedigen de mij wijders met diebe Eer„ „bied en ontsag te teekenen /:onderstond:/ wel Edele Agtba„ „re Heer /:lager:/ Uwel Ed: agtb: zeer ootmoedigen en Trouw„ „schuldigen Dimnan /:was gteekent:/ W:d J: De Bourghelles /:in margine:/
English
131: Amboina. Amboina Having had the honor to receive Your Right Honorable's circular letter of the 24th of this month, and having seen from it with regret the certainty of the declared war by the King of England against the Dutch State, the orders which have been appointed by that honored letter, as well as by extract resolution of the 22nd of February 1779 and separate missive of the 1st of April, will be strictly observed by me. In the event of an unexpected attack, I shall defend and endeavor to preserve the post entrusted to me with all possible strength; and to the end that I may be able to fulfill the orders and commands as a faithful servant, I urgently request 500 lb of gunpowder, 50 pieces of muskets, 100 gunflints, 2000 musket balls, 20 quires of cartridge paper, 20 quires of pattern paper, in order to be able to have in stock, according to the order, 25 cartridges for each cannon and three dozen live cartridges for each musket. Without this, I cannot manage with what is at hand and am unable, in the event of an unexpected landing, to courageously face the enemy, as the native in such a time ought to be well provided with firearms. To the same as before. I have had the honor to receive Your Right Honorable's venerable letter of the 28th of November past, together with the extract from the resolutions of the 22nd preceding; the contents thereof shall serve me for strict observance, and in the event of an unexpected appearance and attack by the enemy, I will bring together everything for defense that is at all possible, according to the orders already set down. Heartily hoping that the native in that time will show us his fidelity and assistance, on which the preservation of this trading post ultimately depends, as it is otherwise impossible to defend with the weak garrison, because this place is completely devoid of all resistance from the landward side and lies open to the enemy, although the roads are difficult to pass through and, in time, upon a landing, if the enemy were confronted in the narrow passes with sufficient force, significant loss could be caused to him, not thinking that it will please him to attack this trading post from the sea, as the sight of the barren rocks and rocky beaches will certainly divert him from it. Meanwhile I assure Your Right Honorable that it will not lack in vigilance nor in courage, and necessity being there, I hope to give proof that I have always endeavored to obligate the native through gentle intercourse, as I flatter myself still to do to this day. Taking the liberty, with deep respect and esteem, to remain further, was written underneath, Right Honorable Sir, lower, Your Right Honorable's very humble and dutiful servant, was signed, Wd. J. De Bourghelles, in the margin, Laricque the last of November 1781. In the margin: Paricque Rotterdam the 6th of November 1781. To the same as before. 133. Amboina. Amboina trading post from the sea, as the sight of the barren rocks and rocky beaches will certainly divert him from it. Meanwhile I assure Your Right Honorable that it will not lack in vigilance nor in courage, and necessity being there, I hope to give proof that I have always endeavored to obligate the native through gentle intercourse, as I flatter myself still to do to this day. Taking the liberty, with deep respect and esteem, to be further, was written underneath, Right Honorable Sir, lower, Your Right Honorable's very humble and dutiful servant, was signed, W. Js. De Bourghelles, in the margin, Laricque Rotterdam the 7th of September 1781. To the same as above! On the 2nd of this month, Your Right Honorable's circular secret letter of the 24th of September of the past year was delivered to us, together with the extract from the resolutions taken in the Council of Policy on the 3rd preceding, and the edict of Their High Honors against the English, which latter has been published everywhere throughout this district. The orders contained both in the aforementioned letter and the extract will be strictly observed, and everything will be performed that could be demanded of an honor- and oath-loving servant, whilst I implore Jehovah's blessing upon the Company, its arms, and undertakings, and with the deepest respect and esteem I call myself, was written underneath, Right Honorable Sir, lower, Your Right Honorable's very humble and dutiful servant, was signed, Wd. J. De Bourghelles, in the margin, Paricque Rotterdam the 4th of January in the year 1782. To the Right Honorable Sir Bernardus Van Sleuren, Governor and Director of this Province, together with the Honorable Gentlemen of the Council of Policy. Right Honorable Sir and Honorable Gentlemen, Upon being delivered at the same time Your Right Honors' respected circular secret missives of the 24th and 28th of November past, together with an extract, I take the humble liberty to write in reply that the tenor of those missives, and especially that of the first-mentioned date and the extract, shall serve me for the most strict observance, as do the wholesome orders which were formulated in earlier times and are kept here. The subscriber has already caused the regents of Bouro and Amblauw to be assembled, and in friendly terms admonished and encouraged them to fulfill their oath and duty which they owe to the Honorable Company, which they promised, that if it should unexpectedly happen that our enemies approached our fortress, they will assist us with united force in order to repulse and drive them off if possible; just as the subscriber will also not fail to endeavor, as a man of honor, to preserve that which has been entrusted to him by the Lord Masters, praying nevertheless that Heaven may rather graciously turn all disasters away from us. To Lastly
Dutch transcription
131: Amboina. Amboina De Eere gehad hebbende te recipieeren uwel Edele agtb: Circulair schrijvens van den 24:' deeser en daar uijt met Leed„ „weesen gesien zijnde de seekerheid van den gedeclareerden oor„ „log door den kooning van Engeland aan den Nederland„ „sche staat zoo zullen door mij stipt g'observeert werden de ordres die bij dat g'Eerd schrijvens zoo wel, als bij Er„ „tract Resolutie van den 22:' Febr: 1779: en apparte Missive van 1:e April daar aangesteld zijn, zullende bij onverhoopte attacque de mij aanbetrouwde post met alle moogelijke kragten defendeeren en tragten te behouden; en ten einde ik in staat mag weesen aan de ordres en beveelen als een getrouw dienaar te voldoen, zoo versoeke instantig om 500: lb: Buskruijt 50: p„s Geweeren 100: „ buursteenen 2000: „ snaphaan kogels 20: Boek Cardoesen 20: „ Pattroon Papier om voor ieder Canon na de ordre 25: kardoesen en voor ieder geweer drie dousijn scherpe pattroonen n voorraad te kunnen hebben, buijten het welk ik met het aan„ „handen zijnde niet kan toerijken en buijten staat ben, bij een onverhoopte landing den vijand manmoedig het hoofd te bieden alsoo den Jnlander in zulk een tijd wel van schietgeweer dient voorsien te Aan als Eeven Jk heb de Eer gehad te recipieeren uwel Edele Agtb: gevene„ „reerde letteren van den 28:' 9ber: p„r neevens het Extract uijt de Resolutien van den 22:' bevoorens; dies inhoud sal mij tot een strikte observantie strekken en bij onverhoopte opda„ „ging en attacque van den vijand. zal ik alles tot defensie bij den anderen brengen wat immers moogelijk is naar te toe reeds de noodige ordres gesteld zijn, willende herte„ „lijk hoope, dat den Jnlander in die tijd zijne trouwe en hulpe ons zal bewijsen, waar van het behoud van dit comptoir finaal afhangt, zijnde het anders met de swak„ „ke besetting niet te deffendeeren, dewijl deese plaats van de Land zijde van alle teegenweer ten eenemaal ontbloot is en voor den vijand openlegt, hoewel de weegen moeijlijk zijn door te koomen en in tijds /:bij landing:/ den vijand in de naauwe doortogten met genoegsaame magt het hoofd geboden werdende zoude hem een aanmerkelijk verlies kunnen veroorsaaken, denkende niet dat, het hem zal listen dit werden; overigens bidde jk schoval dat tijde zijne veilige hoede en bescherminge bestendig blijve over de Maatschappij en haa„ „re belange mitsg„s dat de waapenen van den Nederlandsche staat met zeegen en overwinning gekroont moogen werden en wij in deese gewesten een soete rust moogen blijven genieten. Jk heb de Eere mij wijders met de het diepst ontsag en Eerbied te noe„ „men /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer /:lager:/ uwelEd: Agtb: zeer Ootmoedige en Trouwschuldige dienaar /:was„ „geteekent:/ W„d J: De Bourghelles /:in margine:/ Laric„ „gue den Laatsten 9ber: 1781: — /:in margine:/ Paricque Rotterdam den 6:' Nov: Aan als vooren 1781: — werden Comptoir 133. Amboina. Amboina comptoir uijt zee aan te doen, alsoo de vertooning der barre rotsen en klippige stranden hem daar van wel zal diverteeren. Jntusschen verseekere ik UwelEd: agtb: dat, het aan geen waaksaamheid nog aan moet zal ont„ „breeken en de nood daar zijnde hoop ik blijke te geeven dat, ik altoos getragt heb den jnlander door een minlijken om„ „gang te verpligten, gelijk ik mij flatteere nog tot heeden te doen; neemende de vrijheid met diep ontsag en Eer„ „bied. wijders te zijn /:onderstond:/ wel Edele Agtbare Heer /:lager:/ UwelEd: Agtb: zeer ootmoedigen en Trouwschul„ „digen dienaar /:was geteekent:/ W„ J„s De Bourghelles /:inmargine:/ Laricque Rotterdam den 7:' 7ber: 1781:- Aan als booven! Wij zijn op den 2:' deeser toegebragt uwelEd: Agtb: Circulai„ „ze secreete letteren van den 24:' 7ber: A„o p„o neevens het Extract uijt de Resolutien genoomen in Raade van Politie op den 3:' bevoorens en het Placcaat Hunner Hoog Edelens, tee„ „gens de Engelsen, welk laaste alomme onder dit district gepubliceert is, zullende de ordres zoo bij eevengem: schrijvens als Extract, vervat op het stipt g'observeert en alles betragt werden, wat men van gee„ een Eer en Eedlievende - dienaar zoude kunnen vorderen terwijle ik Jehovas zeegen afsmeeke over de maat„ „schappij haare waapenen en onderneemingen en met diepste Eerbied en ontsag mij noeme /:onderstond:/ Wel Edele Agtbare Heer /:lager:/ uwel Edele agtb: zeer ootmoe„ „digen en Trouwschuldigen Dienaar /:was get:/ W„d J: De Bourghelles /onmargine:/ Paricque Rotterdam den 4:' Jann: A„o 1782: Aan den wel Edelen Agtbaaren Heer Bernardus Van Sleuren Gouverneur en Directeur deeser Provintie beneevens De Wel Edele Heeren Raaden van Politie Wel Edele Agtbaaren Heer en E: Heeren Te gelijk mij inhandigt werdende uwel Edelens Agtb: Eerbiedigd Circulair Secreet missives van den 24:' en 28:' Nov: J: w: nevens Een Extract. neeme ik de ootmoedige vrijheit te rescribeeren, dat den teneur dier missives en insonder„ „heit die van eerstgemelden dctum en 's Extract mij tot een allerstrikste observantie zal strekken gelijk de heijlsaame ordres dewelke van vroeger tijden beraamt en hier berustende zijn, den teekenaar hebt alreets de Re„ „genten van Bouro en Amblauw bij een doen versamelen, en haar lieder onder vriendelijke termen vermaant, en gecourageert om hun Eed en pligt 't geen zijlieden d'EComp: schuldig zijn naar te koomen het geen zijlieden be„ loofde, zoo 't onverhoopt mogte gebeuren, dat onse vijanden onse vesting naderden zijlieden met verEende magt ons te zullen bijspringen, om zoo het moogelijk is deselve te repouseeren en te verdrijven; gelijk den tee„ „kenaar ook niet zal nalaaten te tragten, als Een man van Eer te bewaaren 't geen hem van 's Heeren Meesters toe„ „vertrouwt is, Egter biddende dat den Hemel liever alle onheilen genadiglijk van ons gelieven afteweeren Aan Laastelijk
English
135: Lastly, your Right Honourable receives, as shown by the invoice accompanying this, the required 20 pikols of dried hartebeest meat and fish. For the rest, may I be permitted to commend your Right Honourable and the Company's precious interests to Jehovah's safe keeping and to subscribe myself with deep awe and respect, was written below, Right Honourable Sir and Right Honourable Gentlemen, lower, your Right Honourable's humble and faithful servant, was signed, I. S. Sluijter, in the margin, Bouro Defensie the 19th Dec. Anno 1781. Agrees 29 1a Secretary 137 Amboina To the Right Honourable Stern Sir The Right Honourable Stern Sir Bernardus van Pleuren Governor and Director of this Province Right Honourable Stern Sir and Highly Respected Ruler Although I have no doubt that your Right Honourable will already have intelligence regarding the arrival of the Ternate expedition fleet by my humble letter of the 16th of this month; I could nevertheless not, nor was I allowed to, refrain from respectfully giving notice thereof to your Right Honourable, as I have the honour to do herewith, that this morning I shall undertake the journey to Lissabatta, with two cruising orembaais of Bonoa and the boat, in order to depart for Lawaij with the Alfurs of Maloang and Nomalij, and since the fleet consists of no more than four vessels, I take the liberty most humbly to request your Right Honourable that it may please your Right Honourable to allow the three Manipa cruising orembaais that are over there to depart hither, to follow me to Lawaij for the transport of the aforesaid Alfurs. In the confidence that your Right Honourable will favourably grant this my humble petition, I take the liberty to call myself with all deep veneration and dutiful obedience, was written below, Right Honourable Stern Sir and Highly Respected Ruler 139: Amboina Amboina Ruler, lower, your Right Honourable's humble and lowly servant, was signed, I.s Knop, in the margin, Bonoa the 19th November 1781. To the Right Honourable Sir Bernardus van Pleuren Governor and Director of this Province. together with The other Gentlemen Members of the Honourable Council of Policy! Right Honourable Sir and Gentlemen. Having received in all respect your Right Honourable's most venerated circular letter, dated the 24th of this month just passed, I have the honour humbly and meekly to serve your Right Honourable with an answer herewith, that pursuant to your Right Honourable's highly respected orders and commands contained therein regarding the appearance of English ships and smaller vessels of that nation, along with and in addition to the further orders mentioned in the just cited, much venerated circular, the same shall be obeyed in all obedience! While I have the honour to sign with true meekness and the utmost deference, was written below, Right Honourable Sir and Gentlemen, lower, your Right Honourable's humble and bounden servant, was signed, P.s Knop, in the margin, Manipa the 12th December Anno 1781. To the same as above Your Right Honourable's very honoured separate letter of the 24th of the past month of December, and an extract of the secret resolution taken in the Council of Policy on the 3rd of this month, along with and in addition to the copies of the edict of Their High Mightinesses dated the 24th August ordering to be vigilant and on guard against the English, I had the honour to receive via Bouro on the 12th of this month; wherefore we now have the honour to serve your Right Honourable respectfully with an answer, that I shall punctually comply with and dutifully obey both the one and the other expressed in the aforesaid circular letter and extract resolution, and the edicts have been published and posted in the usual place. While in continuation I have the honour respectfully to inform your Right Honourable of the highly honoured decision in the aforesaid extract secret resolution regarding the demolition of the post of Lawaij and the bringing over of the garrison as well as the Company's effects from there to here, to reinforce this garrison, that according to the testimony of the native regents present here and the mate of the pantjalling Delft, it is not advisable in these strong blowing north-westerly winds to send vessels thither, since along that coast it is in part a sheer lee shore, wherefore the mate also does not dare to hazard such a thing, but indeed in the month of March when the aforesaid winds do not press on so strongly anymore, for which reason I have written to the sergeant postholder as well as the native regents in the margin, to
Dutch transcription
135: Laastelijk vaor bekomt uwel Edele Agtb: blijkens hier bij versellende Factuurtje 't gerequireerde 20: pikols gedroogd hartebeeste vleesch en visch, voor 't overige zij het mij vergund Uwel Edelens Agtb: en scomp„s dierbaare be„ „langens in sehovas veilige hoede aan te beveelen en mij met diep ontsag en Eerbied te onderschrijven /:onderstont:/ wel Edele Agtbare Heer en Wel Edele Heeren /:lager:/ Uwel Ed: agtb: onderdanige en Trouwverpligte Dienaar /:was geteekent:/ I: S: Sluijter /:in margine:/ Bouro Defensie den 19: Dec: Anno 1781:— Accordeert 29 1a Secret 137 Amboina Aan den wel Edele Gestrenge Agtbaare Heer Den wel Edele Gesthrenge Agtbare Heer Bernardus van Pleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie Wel Edele Gestrenge Agtbaare Heer en Hoog gerespecteerde Gebieder Mhoewel jk niet in twijffele of uwel Edele Gestr: Agtb: zal reeds kondschap hebben; nopens de komst, van de Terna„ „taans Expeditie vloot, bij mijne geringe van den 16:' dee„ „ser; zoo heb ik nogtans niet kunnen nog moogen af zijn, uwel Edele Gestr: Agtb: daar van Eerbiedig kennisse te gee„ „ven, gelijk de Eer, heb te doen bij deesen, dat heeden mor„ „gen de reijse zal onderneemen naar Lissabatta, met Twee Kruijs orembaaijen van Bonoa en de schuijt, om met de Walfoereesen van Maloang en Nomalij, naar Lawaij te vertrecken, en dewijl de vloot niet meer bestaad als vier vaartuijgen; zoo neeme de vrijmoedigheijd uw wel Edele Gestr: Agtb: op 't nedrigste te versoeken, dat 't uwe wel Edele Gestr: agtb: behaagen mag de drie â Costij zijnde Manipeese kruijs orembaijs dit heen gelieven te laaten vertrecken, om mij naar zawaij te volgen, ter oever voer van voorsz: Halfoereesen. In vertrouwen, dat deese mijne needrige jnstantie Uwe wel Edele Gestr: Agtb: gunstiglijk zal accordeeren; zoo ge„ „bruijke de vrijheijd van met alle diepe veneratie en schuldige gehoorsaamheijd te noeme /:onderstond:/ wel Edele Gestrenge Agtbaare Heer en Hoog gerespecteerde gebieder 139: Amboina Amboina gebieder /:lager:/ uw wel Edele Gestr: Agtb: onderdaanige en nedrige Dienaar /:was geteekent:/ I:s Knop /: inmar„ „gine:/ Bonoa den 19:' 9ber: 1781: — Aan den wel Edelen Agtbaare Heer Bernardus van Pleuren Gouverneur en Directeur deser Provintie. benevens De verdere Heeren Leeden van den E Agtbaare Raad van Politie! Wel Edele Agtbaare Heer en Heeren. Jn alle Eerbied ontfangen hebbende uwel Edele Agtb: hoogst gevenereerde Circulaire missive, in dato 24:' deeser J„o gepas„ „seerde maand; zo verEere mij bij deese needrig ootmoediglijk uwel Ed: Agtb: in antwoord ten dienen, dat ingevolge uwel Edele Agtb: hoog gerespecteerde en daar innen vervatte ordres en beveelen noopens het verschijn van Engelsche scheepen en mindere vaartuijgen dier natie met ende beneffens t' ver„ „dere bij even geciteerde veel gevenereerde Circulaire vermelde ordres zullende deselve in alle gehoorsaam„ „heijt geobedieert worde! Terwijl mij verEere van met waare ootmoed en d'mees„ „te onderdaanigheijt te teekenen /:onderstond:/ wel Edele Agt„ „baaro Heer en Heeren /:lager:/ uw wel Edele Agtb: onder„ „daanige en Trouwschuldiger Dienaar /:was get:/ P:s Knop /:in margine: Manipa den 12: December Anno 1781. Aan als booven uwel Edele Agtb: seer gehonoreerde aparte missive van den 24:' gepasseerde maand xber:; en Een Extract secreete Resolu„ „tie genoomen in raade van Politie op den 3:' deeser met en beneffens d' Exemplaaren van 't placcaat van Haar Hoog Edelheedens in dato 24:' aug„s ordonneerende waaksaam en op hoede teegen d' Engelsche te zijn, heb ik d' Eer gehad van op den 12:' deeser over Bouro te ontfangen; weshalven wij tans verlere uwel Edele agtb: eerbiediglijk in antwoord te dienen, dat zo wel 't Een als 't andere bij voorsz: circulaire mis„ „sive als Extract Resolutie uijtgedrukt mij punctulelijk zal nakoomen en schuldpligtig obedieeren, mitsg„s d' plac„ „caaten ter gewoone plaatse gepubliceert en geaffigeert. Terwijl ten vervolge Eerbiediglijk uwel Edele agtb: Hoog geEerde besluijt bij voorsz: Extracten secreete Reso„ „lutie ten opsigte der afbraake van de post Lawaij en met de besettelingen mitsg„s 'sComp„s Efecte van daar na herw:t te doen overkoomen! ter versterking van dit guarnisoen d' Eer hebbe te bedeelen, dat volgens getuijgenis van d' alhier zijnde inlandse regenten en den stuurman van de pantjalling Delft; niet raadsaam is om in deese sterk doorwaa„ „ijende F„d Noord Weste winde, vaartuijge na der„ „waarts te zende, aangezien langs die Cust ten deele Een Botte Lagerwal is, dierhalve den stuurman meede zulx niet durve hazardeeren, maar wel in de maand Maart wanneer als dan voorsz: winde niet zo kragtig meer doen aansetten uijt welke reeden, den zerg:t posthouder zoo wel als d' Jnlandse regente hebbe aangeschreeven /:in margine:/ om
English
141: Amboina to have recommended doubled vigilance and alertness, and the latter to supply fifteen men from each of their negorijen to reinforce the garrison there, as well as to place some natives on the Seven Islands at the point of Iohosij on the mountains of Roemasokka, who are continually to look out for foreign vessels and pirate fleets; and upon the discovery of foreign ships, or whenever the Hongij should be too large and they are not in a position to attack it, they shall have to betake themselves in time to the mountains or indeed to the negorij Roemasokka, and to cause the Company's weapons and all effects to be transferred thither, so that these might not come to fall into enemy hands, as this is indeed one of the principal places, inaccessible to foreign nations, since there is no more than a single passage there and one that, above all, is very precarious. Furthermore, it has been recommended, both to the postholder sergeant and to the native regents, that upon spotting the aforesaid foreign nation or pirate fleet, they are to give me the required notice thereof as swiftly as possible, as well as to report to Your Honorable Excellencies, if it be via the overland passage. Wherewith, for the rest, giving myself the honor to name myself with the highest esteem and profound respect, was written below, Honorable and Venerable Sir and Honorable Sirs, lower, Your Honorable Excellencies' humble and faithful servant, was signed, I:s Knop, in the margin, Manipa Wantrouw, the 25th of January Anno 1783. To the same as before. In dutiful obedience to Your Honorable Excellencies' most respected order contained in the separate missive of the 5th of this month, I shall nevertheless not fail, as soon as the weather and wind in any way permit, to carry the highest-mentioned order concerning the demolition of the post of Zawaij into execution without the slightest delay. The people from Bonoa required by Your Honorable Excellencies to the number of one hundred and twenty heads under their Muslim orangkai, a captain, and four elders, are now sailing under cover of this to perform service over at your place. Wherewith, commending Your Honorable Excellencies, along with the Company's precious interests, into Jehovah's safe keeping, I give myself the honor to sign this with the required submission, was written below, Honorable and Venerable Sir and Honorable Sirs, lower, Your Honorable Excellencies' humble and faithful servant, was signed, J:s Knop, in the margin, Manipa Wantrouw, the 25th of February Anno 1783. Agrees, Hages Cuntr Highest - ƒ 185 145: To the Honorable and Venerable Sir Iohan Librogt Seidelman, Governor and Director, as well as the Political Council there. Honorable and Venerable Sir and Friends. We have the honor to present to Your Honorable Excellencies alongside this a packet from Their High Mightinesses received yesterday by an express from Macasser, which took the route via Bima and Timor and has already been two months on the way; furthermore, a letter from the last-mentioned station and an authentic copy extract from a secret resolution taken by the Macassar Council. We are also aware of the war declared by the Crown of England against our State, yet we see nor hear anything with the slightest certainty of English ships, only the vague Macassar reports claiming that 8 to 10 keels of that nation are said to have set course for the Philippine Islands. We insist upon a recognition signal in order to provide further communication to Your Honorable Excellencies with greater reassurance, of which the first-named, in accordance with the orders of Their High Mightinesses, has provided Your Honorable Excellencies in good time. For the rest, not extending this further, we commend Your Honorable Excellencies and the Company's precious interests to God's safe keeping, while we are with much esteem, was written below, Honorable and Venerable Sir and Friends, lower, Your Honorable Excellencies' obliging friends and servants, was signed, B:s V:n Pleuren, J: A: Schilling, Deira.
Dutch transcription
141: Amboina om een verdubbelde waakzaamheit en op hoede gere„ „commandeert en Laastgenoemde om van Elk hunner Negorijen vijftien man afle geeven ter versterking van 't guarnisoen aldaar, mitsg„s op de zeeven Eijlande d' Hoek Iohosij op 't gebergte van Roemasokka eenige Jnlanders te plaatsen die geduurig na vreem„ „de vaarthuijgen en roofvloot uijtgesien en bij ontdek„ „king der vreemde scheepen ofte wanneer d' Hongij te groot zoude zijn, en niet in staat denselve te attakkeeren, zij bij tijds na 't ge„ „bergte ofte wel d' negorij Roemasokka, zullen hebbe te begeeven, en 's Comp„s waapens en rehele Effecte na der „waarts te doen overgaan, op dat die met in vijands han„ „de mogte koomen te vervallen, Terwijl dit wel Een van de voornaamste plaats is; ontoegankelijk voor vreem„ „de Natie, dan niet meer als een passagie daar zijn„ „de en die broven al, zeer wankelbaar is! wijders 't gerecommandeerde; zoo wel den post„ „houder zergeant als de Jnlandse regente, dat bij ont„ „waaring van voorsz: vreemde Natie, ofte Roof„ „vloot mij ten spoedigste daar van d' verlijste ken„ „nis te doen als meede zo het zijn over d' Land passa„ „gie uwel Edele agtb: te doen aandienen waarmeede voor 't overige d' Eer geeven met de meeste Hoog agting en diep ontzag te noemen /:on„ „derstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en wel Edele Heeren /:lager:/ uwel Edele Agtb: onderdaanige en getrouw Dienaar /:was geteekent:/ I:s Knop /:in margine:/ Manipa wantrouw den 25:' Januarij Anno 1783: Aan als vooren! Jn schuldige gehoorsaamhit aan uwe Ed: Agtbaare Hoogst gerespecteerde ordre begreepen bij apparte Missive van den 5: deeser zal ik nogtans niet manqueeren zoo dra 't weer en wint maar eenigsints permitteerd hoogst gem: ordre nopens 't afbrake van de post zawaij sonder de minste uijtstel ter Executie te brengen! De door uwel Edele Agtb: gerequireerde volkeren van Bonoa ten getalle van Een Hondert en Twintig Coppen onder hunne J:o Moors orangkaij Een Capitain en vier oudstens, vaaren thans deselve om â Costij dienst te doen onder geleijde deeses over. waarmeede uwel Edele agtb: neevens 'sComp„s dierbaare belangen in Iehovas Weijlige goede beveelende, ik mij d'Eere geeve, deese met de vereijste submissie te teekenen /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en wel Edele Heeren /:lager:/ Uwel Edele Agtb: ootmoedige en getrouw Dienaar /:Was geteekent/ J:s Knop /:in margine:/ Manipa wantrouw den 25:' Februarij Anno 1783: Accorteert Hages Cuntr Hoogst - ƒ 185 145: Aan den wel Edele Agtbarere Heer Iohan Librogt Seidelman Gouverneur en Directeur benevens Den Politicquen Raad aldaar! Wel Edele Agtbare Heer en Vrienden! wij hebben d' Eer Uwel Edele Agtbaare bezeijde dese aan te bieden Een pacquet van Hun Hoog Edelheeden op gisteren per Een Expresse van Macasser ontfangen die de route over Bima en Timor genoomen heeft, en reets twee maanden onder weg is geweest, voorts Een brief van laastgemelde Comptoir en Een Copia authenticq Extract uit Een secree„ „te Resol: genoomen bij het Macassaars Ministerium, wij draagen meede kennis van den gedeclareerden oorlog door de kroon van Engeland aan onzen staat, dog verneeme nog hooren niets met de minste zeekerheid van Engelsche scheepen, alleenlijk de loose Macassaar„ „se berigten willende dat er 8: â 10: kielen dier Natie de cours naar de Philipijnse Eijlande soude gesteld hebben, wij insteere om een seijn ter verkenning ten einde met meer gerustheid uwel Ed: agtb: nader communicatie te doen, van welke den eerstget: conform de ordre Humner Hoog Edelens UwelEd: Agtb: in tijds voorzien heeft, voor 't overige deese niet sullende uitbreiden, beveelen wij Uw wel Ed: Agtb: en 's Maatschappij dierbaare belangen in Godes vei„ „lige hoeden; Terwijl met veel agting zijn /:onderstond:/ wel Edele Agtbare Heer en Vrienden /:lager:/ UwelEd: Agtb: bereid„ „vaardigen vriend en Dienaaren /:was get:/ B:s V:n Pleuren, J: A: Schilling Deira
English
147:— Banda Neira I: A:s Schilling, I: Stephanus, B: Smissaart, N: Galloo, and H:r Martens. To the Right Honorable Lord Iohan Libregt Seidelman, Governor and Director there! Right Honorable Lord, Having been honored on the 12th of January last with Your Right Honorable's separate letters of the 14th of December past, it was pleasing to me to learn therefrom the good receipt of my earlier secret missive dated 27th September, and the secret Ternate packets; no less the joyful report of the peace and quiet in and under Your Right Honorable's Government, which may Heaven, according to my wish and prayer, make lasting, as well as generously grant benignly to the Company everywhere in its establishments. Within the jurisdiction of this Province, I have indeed until now heard of no hostile English attempts, yet we are on the other hand not a little disturbed by certain Tidorese rebels, the foremost of them consisting of Prince Noekoe, the Djoegoegoe Rahafoen, Hoekom Tajoedien, Radja Keliloehoe Lokman alias Witna, Senghadje Atta, and Djoertoelis Bagus. These, having been driven from the Papuan Islands by the Ternate expeditions, took flight and first settled on the North side of Ceram at the village of Rarakit, reinforced by a further small Batchian expedition fleet. Pursued from here with six well-armed Manipa cruising orembaais under Resident Kenop, but because of the fierce North-West wind that blew through it was not possible to overtake or attack them, while ours, due to sea peril and suffered damage at the latitude of great Hottij, were forced to return to Manipa. Thereupon the aforesaid gang of murderers and robbers succeeded, through no less cunning than practice, in bringing Goram and the entire coast of Ceram, including even the Christian villages of Amaheij, Makarikij, Souhoko, Elipapoetij, Paulohij, Roemakaij, Tihoelale, and Camariang, under their obedience and following; the latter, moreover, to please the bloodthirsty rebel Noekoe, renounced the Christian faith, embraced Mohammedanism, and disposed their subject Alfurs to share the same fate with them. All this with such a result that Noekoe very soon found himself provided and reinforced at Amaheij with a numerous fleet of about two hundred vessels, both large and small, and, emboldened by this power, forged a plan to overpower first Saparoua, then Nussalaut, subsequently Haroeko, Hila, Laricque, and lastly the Main Castle. Thereupon, having judged best with the Alfur Radja Sahoelauw and Ceram chiefs to attack Hatoeanno on Saparoua first, he moved the main fleet first to Aijer Talla, and after having held a meeting here on the 22nd of December past, directly to Hatoeanno, where upon arrival a large number of inhabitants of the five villages submitted themselves and paid homage to the chief robber, while others took flight further to
Dutch transcription
147:— Banda Neira I: A:s Schilling, I: Stephanus, B: Smissaart, N: Gal„ „loo, en H:r Martens. Aan den Wel Edelen Agtbaren Heer Iohan Libregt Seidelman Gouverneur en Directeur aldaar! Wel Edele Agtbare Heer Op den 12:' Ianuarij J:t L:t mij verlert gevonden heb„ „bende met Uwel Edele Agtb: apparte Letteren van den 14:' December Pass:o, was 't mij aangenaam daar uit te moogen verneemen den goeden ontfangst mijner vroegere secreete Missive in datis 27:' 7ber:, en secreete Ternaatse Pac„ „gietten, niet min, het heugelijk berigt van de rust en vreede in en onder Uwel Ed: Agtb: Gouvernement, dat den Hemel naar mijne wensch en beede bestendig maaken, mitsg„s de Maatschappij alomme Goedertiern in derzelver Etablissementen mildelijk schenken; onder het ressort dezer Provintie, ver„ „neeme ik wel tot hier toe van geen vijandelijke Engelsche attenbalen, dog worden daar teegens niet weinig ontrust, door zeekere Tidorse Rebellen, de voornaamste der„ „zelve bestaande uit den Prins Voekoe, den Djoegoe„ „goe Rahafoen, Hoekom Tajoedien, Radja Keliloehoe Lokman /:alias:/ Witna, Senghadje Atta, en Djoer„ „toelis Bagus, deze door de Ternaatse Expeditien van de Papoese Eilanden verdreeven zijnde, de wijk genoo„ „men en hun eerst aan de Noordkant van Ceram op de Negorij Rarakit neergezet hebbende door een nader Batchians Expeditie vlootje versterkt van hier met ses wee„ gearmeerde Manipase kruis orembaijen onder den Resident Ken op vervolgt, dog mits de fel doorgewaaijt hebbende N:s Weste wind niet moogelijk te agterhaalen, of te bespringen geweest zijnde, terwijl d'onze door zeenoden en bekoomen schade, op de hoogte van groot Hottij verpligt wierde, naar Manipa te rug te keeren, is het daar op voorsz: Moord en Koofgespan, door niet min list, dan practijk gelukt, Goram en de gantsche Cust van Ceram daar on„ „der zelfs de Christen Negorijen Amaheij Makarikij, souhoko, Elipapoetij, Poulohij, Roemakaij, Tihoe„ „lale, en Camariang tot haar gehoorsaamheit en aan„ „hang te krijgen, de laatste daar bij om den bloeddorstigen Rebel Noekoe te believen, 't Christen geloof verzaakt 't Madometisdom omhelst, en hunne souts Alphoeren gedis„ „poneert met haar een gelijk lot te deelen, alles met zodanig een gevolg dat Noekoe zig op Amaheij wel haast voorsien en versterkt bevond met Een talrijke vloot van omtrent Twee Hondert zoo groote als kleine vaartuijgen, en stout op deese magt, een ontwerp smeede om eerst Saparoua, Aan Nussalaut, vervolgens Haroeko, Hila, Laricque, en Laastelijk 't Hoofd Cas„ „teel te overmeesteren, daar op met den Alphoers Radja sahoelauw en Ceramse Hoofden best g'oordeelt hebben„ „de Hatoeanno op Saparoua eerst aan te vallen, zet„ „te het de Hoofvloot eerst naar de Aijer Talla en na hier den 22:' December p=t vergadering gehouden te hebben, direct naar Hatoeanno, alwaar bij aankomst Een groot getal bewoonders der vijf Negorijen zig submitteerde, en den Hoofd Rover hulde deede, terwijl andere de vlugt nader E naar
English
149: took to the woods, and Noekoe stepped ashore, convening an assembly at the Balieuw of Nolloth and had the Company's lodge, from which the small garrison had retired in time to Saparoua, the church, school, and schoolmaster's dwellings destroyed; however, during these nefarious deeds, being surprised and attacked by a detachment from Saparoua, over eighty men strong, the band of robbers, after a brave resistance and having suffered many dead and wounded, was soon forced to take hasty flight to their vessels, during which Noekoe himself barely escaped by swimming on board, turning his fleet again toward the Ceram coast; then, lamenting the loss of some of his best champions and having gathered new courage, the same and his accomplices resumed, two days thereafter, without however venturing ashore himself, invading Hatoe anno once more, yet with no better result than before, and was once again forced, after suffering many dead and wounded, to abandon his nefarious designs and seek a safe retreat, some of his followers following him to Kellemoerij and from there to Rarakit, and others abandoning him, displeased by the deception; meanwhile, the pirate band was pursued by the expedition fleet from here, twenty-eight well-armed orembaijen strong, yet could not be overtaken, and because of the heavy westerly winds and high, hollow seas it was not advisable to pass the corner of Coak, our forces had to turn back, setting course from there along Ceram's inner coast, finding everything from negorij to negorij hostile, pro-Noekoe, and unwilling to submit, with the sole exception of the Alfoors of Caijratoe, Waijsamoe, and then the villages of Hatoesoea and Caijbobo, which were therefore spared, though all the others were chastised! Of the cruising vessels off Saparoua and Nussalaut, the sloop De Batavier was also engaged with the pirate fleet, and according to the reports received, shot two junks to the bottom, considerably damaging several others, while also a large number of the pirate rabble were wounded, our pantjalling De Beschermer, owing to the fierce northwesterly wind and counter-current, having been unable to support the first-mentioned keel, but was thereupon compelled by sustained damage to run before the wind and current to Your Right Honourable Government, which also befell the Batavier, having lost in the fight its brave commander, Dirk Quant; both keels having been employed by Your Right Honourable in an expedition to Keffing, the Beschermer returned here some days ago, and on this occasion I let the Banda Mardijkers who arrived with it return home, wishing to hope that Your Right Honourable will please dispatch the sloop De Batavier hither as soon as possible, for which I kindly insist, since it cannot be spared in these present critical times. Picking up again the broken thread of the fatal state of affairs on Ceram and the bloodthirsty Tidorean rebel Noekoe, I then proceed to note the present activities of that scoundrel on the north side of Ceram at the negorij Karakit, until.
Dutch transcription
149: naar de Bosschagien namen, en Noekoe aan wal stapte, beleggende vergadering op de Balieuw van Nolloth en deed 's Comp„s Lost, waar van de kleene bezet„ „ting in tijds na Saparoua geretireerd was, de kerke, schoo„ „le, en schoolmeesters wooningen verdestrueeren, edog on„ „der deese snoode bedrijgen, door een Commando van Sapa„ „roua, sterk ruim Iagentig Man, verrast en over„ „vallen zijnde, wierd het Roofgespan, naar een llapperen teegenweer door het bekoomen van veele doode en gequiste, wel haast genoodsaakt, ijlings de vlugt naar hun„ „ne vaartuigen te neemen, waar bij het Noekoe zelfs door het na boord swemmen maar even is ontkoomen, wendende het met zijn vloot weeder na de Ceramse wal, dan betreuren „de het verlies van eenige zijner beste voorvegters, en nieus„ „we moed geschept hebbende, hervatte denzelve en Compli„ „cen twee daagen daar dan, zonder eevenwel zig zelfs aan wal te waagen, Hatoe anno weeder te invadeeren, nogtans met geen beteren uitslag dan eerst, en wierd ander„ „maal genoodsaakt, naar 't bekoomen van veel dooden en gequeste, van zijn snoode Aesseinen af te zien en een goed heen koomen te zoeken, eenige van zijn aanhang der „zelve naar kellemoerij, en van daar naar Rarakitvol„ „gende, en andere hem verlatende, misnoegt over de mis„ „leiding, intusschen door den Expedtitie vloot van hier, sterk Agt en Twintig wel g'armeerde orembaijen de Roovers vervolgt, dog niet te agterhaalen geweest zijnde, terwijl 't door de heevige weste winden, hooge en holle zeen niet raadzaam was, de doek Coak te passeeren, moesten d' onze te rug keeren, Cours neemende van daar langs Ceram binnen Cust, vindende van Negorij tot Negorij alles vijandig, Noekoes gezind, en onwillig om zig te submitteeren, uitgezondert alleen de Alphoeren van Caijratoe, Waij„ „samoe en dan de Dorpen Hatoesoea en Caijbobo, die des ver„ „schoond, edog alle d' andere gekastijd zijn! van de kruijsvaartuigen onder Saparoua en Nussa„ „laut, is de Chialoup De Batavier met de Roofvlootme„ „de slaags geweest, en heeft naar d' ingekoomen berigten Twee Ionken in de grond geschooten, daar bij meer andere vrij wat beschadigt, terwijl ook een groot getal van 't Roof„ „geboefte gequest is geraakt, hebbende onze Pantjalling De Beschermer door de felle N: W:te wind en teegen stroom eerstgem: kiel niet kunnen secundeeren, maar is daar op door bekoomen schade gedwongen geworden 't voor wind en stroom af naar uwel Ed: Agtb: Gou„ „vernement te laten loopen, welk tot de Batavier: in 't gevegt verlooren hebbende deszelfs braaven gezaghebber Dirk Quant:/ meede is te beurt gevallen, van beide Kielen door Uwel Ed: agtb: in een Expeditie naar Keffing gebruijkt gemaakt zijnde, is de Beschermer hier voor eenige daagen geretourneerd en ik laate de daar meede aangekoome„ „ne Bandase Mardijkers bij deese geleegendheid thuis keeren, willende hoope dat uwel Ed: agtb: de chialoup de Batavier, zoo laast moogelijk dit heen zal gelieven te depecheeren, waarom vriendelijk insteeren, want in teegenswoordige Creticque tijd niet gemist kan worden Den afgebrooken draad van de fatale omstandigheeden van zaaken op Ceram en bloeddorstige Tidorse Rebel Noekoe weeder opvattende, vervolg ik dan te notee„ „ren de teegenswoordige beezigheid van die Booswigt aan de N:d kant van Ceram op de Negorij Karakit, tot om.
English
to assemble a numerous fleet from Theor, Great and Small Keij, Manowoko, Goram and Tanembar, etc., having forged the plot to attack therewith the Company's post at Sawaij, then Manipa, and subsequently Boeroe, in accordance with the report received a few days ago through my spies traveling back and forth via Sawaij to Upper Ceram; which wicked and dangerous designs cannot be completely thwarted, since the Company's vessels, during the present fierce West Monsoon, can accomplish nothing on the north side of Ceram and would everywhere be exposed to the dull lee shores, an example of which is to be found in the small expedition fleet recently equipped under the Military Captain Valerois by my predecessor, Governor van der Voort, in the year 1775. I shall, however, leave no means untried to counter and curb the intrusion and violence of the Rebel and his accomplices; already three of my spies have fallen into his lands and are being held by him under close watch; two others from Saparoua he had grievously massacred at Amaheij. Among the Ceram people, I know none who are not devoted to the mentioned villain, except only the good old Captain of Keffing and the orangkaij Quaus, who has abandoned his village and people, as well as the orangkaij of Tamilauw, named Alij, whose village, for this reason, by order of Noekoe, was reduced to ashes and plundered by a certain Imam of Poeloe Gisser named Sarassa, assisted by those of Zepa and other Cerammers; furthermore, also the ruler of Haija, whom up to this point I can also exonerate, holding all the others, including the Gorammers, Gisserese, and Ceram-Lauwers, to be faithless treaty-breakers, worthy of nothing better than to be sacrificed to the righteous sword of vengeance, for which I hope that time and opportunity will one day lend a hand. For the present, it is principally required to keep everything at the Main Castle in a good state of defense so that, should our formidable enemy come this way, of which however nothing is yet heard, we may courageously repel him. In the meantime, I trust that your Honor will be pleased to consider with me of what importance and weight the capture of the often-mentioned villains is for the service of our Lords and Masters, and may accordingly decide to take into secure custody any such who might come there to trade, at the further disposal of our High Authorities, even supposing they have committed no hostilities regarding your Honor's Government and jurisdiction. On the contrary, knowing no other way to ensure their wicked and faithless deeds are paid for most dearly, which in my judgment merit no pardon, the less so because the Cerammers could have had no fear or apprehension of the following and power of the Tidore Rebel Noekoe, since it consisted merely of ten kora-koras manned by starved Tidores and Papuans, which they could easily have overpowered and surrendered to the Company in exchange for the considerable bounties offered. On the other hand, a Ceram fleet, strong by twenty and more jonks, headed by the aforementioned Imam of Poeloe Gisser, Sarassa, bearing the name of Captain Laut, has...
Dutch transcription
151. om een talrijke vloot te verzamele van Theor, Groot en klein keij, Manowoko, Goram en Tanembar &=a 't ontwerp gesmeed hebbende; om daar meede sComp„s Post„ te sawaij, dan Manipa, en vervolgens Boeroe aan te tasten, conform 't berigt voor weinig daagen door mid„ „del van mijne over sawaij na boven Ceram af en aangaan„ „de spionnen ontfangen, welke snoode en gevaarlijke des„ „seinen niet volkoomen te verijdelen zijn, nademaal'sComp„s vaartuigen in presente felle W:t Mouson aan de N:ds Kant van Ceram niets uitrigten kunnen, en alomme aan de botte lager wallen g'exponeerd zoude worden, een voorbeelt hier van te vinden aan 't laatst uitgerust Expeditie vloot„ „je onder den Capitain Militair Valerois door mijn Predecesseur de Heer Gouverneur van der Voort in a:o 1775;, zullende eevenwel geen middelen onbezogt laten om den indrang en 't geweld van den Rebel met zijn complicen tegen te gaan en te beteugelen, reeds zijn drie mijner spionne in zijne lande gevallen en worden bij hem onder een nauw toezigt aangehouden, twee andere van Saparoua heeft hij op Amaheij deerlijk laaten masacreeren; van on„ „der de Cerammers kenne ik er gene die gerepte Boos„ „wigt niet zijn toegedaan, dan alleen den ouden braaven ka„ „pitain van Keffing en den zijne Negorij en volk verlaten hebbende orangkaij quaus, ook den orangkaij van Tami„ „lauw in name Alij, wiens Dorp hier om op ordre van Noekoe door zeeker Jman van Poeloe Gisser in na „me Sarassa g'adsisteerd door die van Zepa en ande„ „re Cerammers in de assche gelegt en gespolieerd is, dan meede nog Haijas gezaghebber, die ik tot hier toe ook kan vrij spreeken, houdende alle de andere daar onder de Gorammers, Gissereesen, en CeramLauwers voor trouweloose Bondbreekers niet beeter waardig dan aan het regtvaardig wraakswaard opgeoffert te wor„ „den, waar toe ik hoope dat de tijd en geleegendheid eens de hand zal bieden voor 't teegenswoordige princi„ „paal verEischt wordende alles aan het Hoofd Custeel in een goed Ld stuur van Defensie te houden om onze gedugte vij„ „and, wanneer dit heen mogte koomen/ waar van men eg„ „ter nog niets verneemt. /. manmoedig te kunnen repous„ „seeren intusschen vertrouwe, dat uwel Ed: agtb: met mij zal gelieven in aanmerking te neemen van wat belang en gewigt de agterhaaling der veel gerepte Booswigte is, voor den dienst onzer Heeren en Meesters; en mits dien wel zal kunnen besluijten de zulke die â Costij ten handel mogte komen, in goede verzeekering aan te houden, ter na„ „dere dispositie onzer Hooge Geblederen, schoon genoomen geen vijandelijkheeden omtrend uwel Ed: agtb: Gouvernement en Ressort gepleegt hebben, bij het teegendeel geen middel= weetende uit te denken om hun snoode en trouweloose bedrijven allergevoeligst betaald te zetten, die mijner er ag„ „ters geene verschooning meriteeren, te min daar den Ceram„ „mer geene vrees ofte bedugting voor den aanhang en mogt van den Tidors Rebel Troekoe heeft kunnen hebben, nade„ „maal die slegts bestaan heeft in Tien Corre Corres bemand met uitgehongerde Tidoreesen en Papoën welke t' fa„ „ciel hadde kunnen overmeesteren en teegens d' aanzienelijke uitgeloofde premien aan de Comp: overgeeven, ten anderen heeft een Ceramse vloot sterk Twintig en meer Jonken aan 't Hoofd hebbende voorengewaagde Jmam van P:o Gisser sarasse de naam voerende van Capitain Laut, on„ onder „ aangezien
English
153 since the rebel Noekoe had retreated to Karakit, he has continually unrested not only Saparoua and Nussalaut up to now, but also on the latter island recently pillaged and reduced to ashes the village of Ameth, with which evil deeds they would have proceeded had they not been courageously resisted and repulsed, further continuing to show themselves now here, now there, so that one is thus kept in continual unrest, which notoriously presents a dangerous prospect should our British enemy approach, and having already applied to the Cerammers through letters of admonition as well as threats to submit them again under the obedience of the Company, I also see as yet no desired effect from this, so that nothing remains but the most rigorous punishment, for which I intend, if no unpleasant reports of the English prevent it, to take advantage of an earlier time than that of the hongi expedition. Briefly serving further in reply to the secret letter of Your Honorable Worship and Political Council dated 17 December last, addressed to the undersigned and Council, we give thanks for the provided recognition signal and are also most obliged for the dispatch of the Batavia sealed casket with papers. In conclusion, commending Your Honorable Worship and the Company's weighty interests to the provident care of God, after friendly greetings I remain with much respect, beneath stood, Honorable Worshipful Sir, lower, Your Honorable Worship's obedient servant, was signed, B.s V.n Pleuren, in the margin, Amboina in Castle Nieuw Victoria, 15 March 1783. To the Honorable Worshipful Sir Alexander Cornabé Governor over the Moluccas Honorable Worshipful Sir Having yesterday been honored, upon the arrival of the Chinese Onkongseeng, with Your Honorable Worship's separate letter of 3 September last, communicating the fortunate success of the expedition against the Maba, Weda, and Pattanirese pirates, the subjugation of their hiding places, as well as the rescue of 255 unfortunate abducted people, among whom were 32 Amboinese, Burunese, and Amblauwers who had been held in slavery under the aforesaid cruel marauders, I congratulate Your Honorable Worship on this so joyous victory and achieved triumph, worthy of being held in happy memory for the interest of our Lords and Masters, country, and people, the more so as the principal chiefs of the murderous and predatory Papuans have been overtaken and captured, several of whom have been known here for many years through their atrocities and murders, and who I hope will not escape their well-deserved punishment. Awaiting with the greatest longing the aforementioned Amboinese, Burunese, and Amblauwers belonging here, I subsequently wish with all cordiality that the further measures taken by Your Honorable Worship for cruising the waterways, tracking down the fugitive Tidorese rebels, as well as capturing the notorious smuggler of the island of Gisser, the imam Ternate Sarassa Ternate
Dutch transcription
153 „aangezien den Rebel Noekoe naar Karakit geweeken was, tot hier toe continueel saparoua en Nussalaut, niet alleen ontrust, maar ook ten laatste gem: Eilande nog Jongst de Negorij Ameth gespolieerd en in de assche gelegd, met welke Enveldaaden t' voortgevaaren zouden hebben, waaren t' niet manmoedig te keer gegaan en afgeslagen, laatende zig voorts nog dan hier, dan daar blijven zien, hoedaanig men dus in een continueele onrust gehouden word, het geen no„ „toir een gevaarlijk uitzigt heeft, wanneer onzen Britze vijand eens aannaderde, en reeds zo door vermaan als bedrijgings Brieven de Cerammers aangeweest hebbende, om haar onder de gehoorzaamheid van de Comp: weeder te submitteeren, zie ik daar van ook nog geen gewenscht effect, zo dat 'er niets overblijft dan eene allerrigoureuste straf„ „oeffening, waar toe ik denke wanneer geen onaangena„ „me berigten van de Engelse 't verhinderen, een vroege„ „re tijd dan die van de Hongij togt waar te neemen! op de secreete Brief van UwelEd: agtb: en Politicquen Raad ged:t 17:' Dec: pass:o aan den ondergeteekende en Raad gerigt nog kortelijk dienende, bedanken wij voor 't bedeelde zein ter verkenning en zijn teevens wel zeer verpligt voor de toeschicking van 't Bata„ „vias verzeguld kasje met Papieren, ten besluiten uw wel Edele Agtbare en 'sComp„s wigte belange in de Providente Woede Godes beveelende, blijve naar vriendelijke Groete met veel respect /:onderstond:/ wel Edele Agtbare Heer /:lager:/ Uw Wel Ed: agtb: Dienstwilligen Dienaar /:was get:/ B:s V:n Sleuren /:in margine:/ Amboina in't Casteel Nieuw Victoria den 15:' Maart 1783: — Aan den wel Edelen Agtbaaren Heer Alexander Cornabé Gezaghebber over de Moluccos Wel Edele Agtbaare Heer Met de aankomst van den Chinees Onkongseeng op gisteren vereerd geworden zijnde met UwelEd: agtb: apparte Letteren van den 3:' 7ber: J:r: bedeelende het geluckig succes van de Expeditie teegens de Maba, weda en Pattanireese Roovers, het ter onderbrenge van derselver schuilnesten, mitsg„s de redding van 255: ongelukkige geroofte men„ „schen waar onder 32: Amboineesen, Boeroeneesen en Amblau„ „wers, die onder voorzeide wreede, Marodeurs in slavernije gezetten hadde, filiciteere ik uwel Ed: agtb: met deeze zo heuglijke overwinning en behaalden zeegen, voor het belang onzer Heeren en Meesters, Land en volk, waardig in blij„ „der aandenken gehouden te worden, te meer daar de voor„ naamste Hoofden der Moord en Rooszugtige Papoen ag„ „terhaald en opgeligt zijn, waar van verscheijde sedert veele Jaaren, door derselver gruweldaaden en moorde„ „rijen alhier bekend zijn, en die ik hoope dat haare wel verdiende straf niet ontwijken zullen met het groot„ „ste verlangen voorschreeve alhier thuijshoorende Am„ „boineesen, Boeroeneesen en Amblauwers opwagtende, wensche ik vervolgens met alle hartelijkheijd dat de nadere door uwel Ed: Agtb: genomene Maatregulen tot de be„ „kruijssing van de vaarwaaters, en het naspeuren der voort„ „vlugtige Tidorse Rebellen, mitsg„s ter opligten van den be„ „rugten morshandelaar van 't Eijland Gisser; den jmam Ternaten Sarassa Ternaten!
English
55 155 Sarassa ampel described in the received Instructions for Ensign Veegele as Head of the cruising expedition, may be carried out triumphantly and end with the desired success, so that through this there may be hope to see peace restored everywhere, and Their High Excellencies will not find it necessary to carry out the long-planned expensive expedition to the Coast of Almahera. Having so far heard nothing with certainty of any pirates within the jurisdiction of this Province, the rumors nevertheless maintain that Ten Korrakorras have fled from Salwattij and have taken their refuge on the North side of Ceram, which I am having scouted by trusted persons, of which I am therefore still awaiting the reliable report. For my part, I shall leave nothing undone to round up the Tidorese Rebels, which can be done more easily when Salwattij is occupied or cruised from that coast! The Expedition fleet equipped from here to the North side of Ceram did not have the good fortune to be able to overtake any Tidorese, and after having engaged in combat under Rarakit, returned practically fruitless, of which I had imagined a better outcome, being obliged to attribute the failure to the untimely mission of the Governor of Banda to Keffing and vice versa, where a so-called secret emissary, the citizen Fedder, frankly informed the notorious vagabond Radja Keliloehoe that both on Ambon and in Banda people had knowledge of his Ternate To the Honorable Alexander Cornabe, Commander in the Moluccas, together with the Political Council there. Honorable Sir and Friends, Yesterday from Macasser by an Express there reached us arrival and actions there, whereupon that scoundrel immediately took his retreat elsewhere! The Chinese Ongkonseng continued his voyage hither without the least encounter, and found safe waters everywhere; along with this, I hear or perceive nothing whatsoever of any foreign rovers or their attempts, and I imagine that the Briton, Frenchman, and Spaniard will for the present find enough to do to keep their own Establishments in a posture of Defense and to protect them, although prudence nonetheless commands us to maintain a constant Day and Night watch, so as not to be surprised unexpectedly, and to be able to face the Attacker courageously. The remainder of the communication requiring no reply, I express my obligation for Your Honor's friendly attention, and after having commended Your Honor along with the Company's important interests to God's Providential Protection, I remain with all veneration, Honorable Sir, Your Honor's Willing Servant and Friend, was signed, B:s van Pleuren. In the margin: Amboina at Castle Nieuw Victoria, the 6th of October 1781. 157 the accompanying packet from Their High Excellencies, presumably containing the communication of the war declared against our state by the crown of England, of which we have also been informed, so we have the Honor to present to Your Honor the said Packet along with a Letter from Timor and an Authentic Copy of an Extract from the secret Resolutions of the mentioned Macassar Ministry, noting at the same time that thus far nothing has been heard or perceived of any English ships, only the loose reports from Macasser claiming that 8 to 10 keels of that Nation have taken course for the Philippine Islands; and while we were writing this, having received word that the Expedition fleet equipped by Your Honor against the fugitive Tidorese Rebels under Ensign Veegele was reportedly on Ceram's North Coast; the first-named has instructed Manipa's Resident Knop to immediately recommend to the aforesaid Head of the expedition not to linger there needlessly, but to turn the prow homeward as soon as possible, since the Critical times indeed require that we keep our Forces at hand and entrusted strongholds in a posture of defense, wherefore we also insist that our Express for the Transport of this letter not be delayed, but dispatched directly hither. Meanwhile, we commend Your Honor with the Company's Important interests to the providential protection of God and, after friendly greetings, remain with much respect, Honorable Sir and Friends, Your Honor's Ternate! To the Honorable Alexander Cornabé, Commander in the Moluccas! Honorable Sir! Having imparted to Your Honor, along with the Council, the essentials that were at hand by secret Letters of November 24th last, presenting a Packet from Their High Excellencies, a Letter from the Timor Officials, and an Extract from the secret Resolutions of the Macassar Ministers, which Papers I hope will already have been delivered to Your Honor by my two-masted Hongi and Expedition orembai sent as an Express, since then, or rather on the 27th thereafter, I had the Honor to receive by the Sloop De Langmoedigheid Your Honor's separate letter of the 10th of the same month, to which I amiably reply that this entire Province, together with myself, enjoys the pleasant domestic peace, willing friends and Servants, was signed, B:s Van Fleuren, I: A: Schilling, I: Stephanus, B: Smissaart, N:s Galloo, and A: Martens. In the margin: Amboina in the Castle Nieuw Victoria, the 24th of November Anno 1781. Lower still: N.B. the Macassar Express departed from there on September 17th and took the route via Bima and Timor, thus being on the way for over two Months without hearing or encountering anything!
Dutch transcription
55 155 Sarassa ampel beschreeven bij de ontfangene Instructie voor den vaandrig Veegele als Hoofd van de bekruijssing zee„ „gepraalend uijtgevoerd en met de gewenschte successen aflopen mag, ten einde hier door hoope te hebben, de rust, alomme hersteld te zien, en Hunne Hoog Edelheedens niet noodig zullen hebben de lang beraamde kostbaare Erxpeditie naar de Cust van Almahera gevolg te doen neemen, reeds tot hier toe onder 't ressort deser Provintie van geene Roovers met zeekerheid iets verneemende, willen nogtans de vertelzels dat 'er Thien Corre Corres van salwattij gevlugt en hun toevlugt aan de Noord kant van Ceram zoude genoomen hebben dat ik door vertrouwelingen laat bespionneeren, waar van ik dus 't zeeker Rapport nog ben inwagtende zullen„ „de, van mijne zijde niets onbezogt laten om de Tidorse Rebellen te doen opligten, dat te facielder zal kunnen geschieden, wanneer salwattij van â Costij bezet of be„ „kruijst word! De van hier naar de Noordkant van Ceram toe„ „geruste Expeditie vloot, heeft het geluk niet gehad eenige Tidoreesen te kunnen agterhaalen, en is na slaags geweest te zijn, onder Rarakit, genoeg„ „zaam vrugteloos geretourneerd, waar van ik mij een beeter uitslag toegedagt hadde, moetende en misluk„ „king toeschrijven aan de ontijdige bezending van den Heer Bandas Gouverneur naar Keffing en vice ver„ „sa, alwaar een zoogenaamde geheime zendeling den burger Fedder, de berugte vagebond Radja, keliloehoe, rondborstig informeerde, dat men zo op Ambon als in Banda kennis droeg van zijne Ternaten Aan den wel Edelen Agtbaren Heer Alexander Cornabe gezaghebbers in de Moluccos benevens. Den Politicquen Raad aldaar Wel Edele Agtbaare Heer en Vrienden Op gisteren van Macasser per een Expresse ons komst en bedrijven aldaar, gelijk dien fielt dan daar op ook al aanstonds zijne retraite na elders genoomen heeft! Den Chinees Ongkonseng, heeft zijne reise dit heen vervordert zonder de minste rencontre, en alomme een vijlig vaarwater gevonden, hier bij hoor of verneeme ik niets hoe genaamt van eenige vreemde zwervers ofte derzelver attentaten, en stelle mij voor dat den Brit, Franschman, en Spanjaard, bij voorraad ge„ „noeg te doen zullen vinden om haare eige Ettablisse„ „ment in postuur van Defensie te houden en te beschermen, schoon des niet te min de voorzigtigheid ons gebied ee„ „ne duurzaame Dag in Nagtwake te houden, ten ein„ „de niet onverwagt overvallen te worden, en den Be„ „springer manmoedig het hoofd te kunnen bieden. Het verdere bedteelde geen rescribtie vereisschende, be„ „tuige ik voor UwelEd: Agtb: vriendelijke attentie mij„ „ne verpligting, en na uwel Ed: Agtb: nevens Comp„s impor„ „tante belangen in Gods Providente Hoede bevoolen te hebben, blijve met alle veniratie /:onderstond:/ wel Ede„ „le Agtbaare Heer /:lager:/ Uwel Edele Agtbaare Bereidwillige Dienaar, en Vriend /:was geteekent:/ B:s van Pleuren /:in margine:/ Amboina aan 't Castel Nieuw Victoria den 6:' Octob: 1781: komst geworden 157. geworden zijnde het deeze verzellend pacquet van Haar Hoog Edelheeden naar vermoede zullende inhouden de communicatie van de door de kroon van Engeland aan onzen staat gedecla„ „reerde oorlog, waar van ons ook is kennis gegeeven, zo heb„ „de wij de Eer UwelEd: Agtb: ged: Pacquet nevens Een Brief van Timor en Een Copia authenticq Extract uit de secreete Resol: van gerept Macassaars Ministerie aan te bieden, tevens noteerende, dat men tot hier toe van geen Engelsche scheepen iets hoort of ver„ „neemt, alleenlik de losse berigte van Macasser willen„ „de, dat 'er 8: â 10: kielen van die Natie de Cours na de Philipijnse Eijlande soude genoomen hebben; en terwijl wij onder het schrijve deeses kennis gekreegen hebben, dat de door uwel Edele agtb: tegens de voortvlugtige Tidorse Rebellen uijtgeruste Expeditie vloot onder den vaandrig de„ „gele zig aan Cerams Noord Cust soude bevinde; heeft den eerstget: Manipas Resident Knop aan„ „gesz: om ten eersten voorseijde Expeditie hoofd te re„ „commandeeren zig aldaar niet noodeloos op te houden, maar de steeven zoo haast moogelijk thuijs„ „waards te keeren, aangezien de Creticque tijde wel koomen te vorderen, dat w' onze Magt aanhanden en toevertrouwde sterktens in postuur van defensie houden, mits welke Aan ook insteeren, dat onze Expresse tot Transport deeses niet opgehouden, maar direct dit heen gedepecheert worden. Inmiddens wij uw wel Ed: Agtb: met sComp„s Importante belangen in de providen„ „te hoede Godes beveelen en na vriendelijke saluta„ „tie met verl agting blijven /:onderstond:/ Wel Edele Agtbaare Heer en Vrienden /:lager:/ UwelEdele Agtb: Ternaten! Aan den Wel Edele Agtbaren Heer Alexander Cornabé gezaghebber in de Moluccos! wel Edele Agtbare Heer! Neevens den Raad uwelEd: Agtb: het saakelijke dat men voorhande had bij secreete Letteren van 24:' Nov: J:s L: bedeeld hebbende onder aanbieding van Een Pacquet van Hun Hoog Edelheeden, Een Brieff van de Timorse Bediendens, en Een Extract uijt de secreete Resolutien der Macassaarse Ministers, wie„ ik hoope dat die Papieren per mijn twee maste Hongij en Expeditie orembaij als Een Expresse afgesonden uwelEd: agtb: reets sullen toegebragt zijn, 't sedert off wel op den 27:' daar aan had ik d'Eere per de Chialoup De Langmoedigheid te recipieere uwel Ed: Agtb: apart schrij„ „ven van den 10:' dierselve maand, waar op vriendelijk rescribeeren, dat deese gantsche Provintie met mij, het genot van de aangenaame binnelandse rust, bereidvaardigen vriend en Dienaaren /:was geteekent:/ B:s V„n Fleuren, I: A: Schilling, I: Stephanus, B: Smissaart, N:s Galloo, en A: Martens, /:in„ „margine:/ Amboina int Casteel Nieuw, Victoria den 24:' Nov: A:o 1781: /:nog lager:/ AB: de Ma„ „cassaarse Expresse is 17:' 7ber: van daar vertrocken en heeft de route over Bima en Timor genoomen dus ruim twee Maanden onder weg geweest zonder iets te verneemen of ontmoet te hebben! bereidvaardigen de