Inventory 3627
Japan · 538 pages · 335 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
111 Saturday the 9th Sunday the 10th could not remain on account of the unimaginably hollow sea, we therefore had to return to the open sea and sought shelter under the island Poeloe Toetoengang. Thursday the 7th, after the weather had calmed down to some extent in the afternoon, we weighed anchor and sailed toward the mainland, where we entered the river of Nepoe, having on the right hand the village Palanzo and on the left the village Manlawa, etc., the actual Neepoe being situated on a high mountain slightly inland. Datoua Soupa also came on board the vessel of the chief interpreter, assuring that he would have Arou Neepoe summoned in order to bring together all the goods that could be collected. In the night leading to Friday the 8th we experienced a heavy storm, in which a foreign vessel perished out on the rocks. Monday the 11th, Aroe Neepoe finally came to us on the vessel of the chief interpreter, where we also had the Poelewatang Matjege come. Arou Neepoe also brought along four chests containing some rummage, which all together could not be valued higher than 13½ Spanish rix-dollars. Tuesday the 12th, we had the annachoda come to us and interrogated him as to what goods had been in the aforementioned chests upon his departure from Batavia. After the same were made known in a separate note, they amounted to a sum of 716 rix-dollars. Of this note, as well as of the first, we had a copy translated into the Buginese language delivered to Datoea Soepa, insisting in the strongest terms on the satisfaction thereof. Saturday the 16th, in the morning we had heavy weather; because the current was running outwards like an arrow, the vessel of the chief interpreter broke loose from grapnel and cable, whereby it ran the risk of drifting outwards onto the rocks, which, however, was prevented after much applied effort. We also received word that a vessel Friday the 15th, Arou Teepoe had half a pikol of tea brought, together with some handkerchiefs and Javanese cloths; everything being valued at 20 7/8 rix-dollars, thus with the previous 34 7/8 rix-dollars, so that he, or rather Daeng Manappa, must satisfy the amount of 681 7/8 Spanish rix-dollars. Thursday the 14th, we had heavy weather, so that we even ran the risk of being stranded in the river. At noon we received word that two Mandarese vessels had perished outside. These, as well as all other wrecked vessels, were immediately plundered by the local inhabitants, who brought the goods past before our eyes, so that we perceived with astonishment the rapacious nature of these peoples. This reply we immediately made known to Datoua Soupa and admonished him to make work of it, but he pushed it off onto Neepoe, saying that the latter had to pay first. Wednesday the 13th of February, we were to send to the Honorable Company's and Bonian envoy to urge regarding the money. But we received word that they were only waiting for Datoea Soupa to satisfy his share, and they would then likewise not fail to satisfy it. Under the island in front of the bay, a Mandarese vessel perished due to heavy weather. On the same day.
Dutch transcription
111 Saturdag den 9=e Sondag woegens de ontzeeggelijke holle zee niet blijven, moesten dierhalven weer in de openbaare zee en zogten onder het Eiland Poeloe Toetoengang Schuilplaats Donderdag den 7=e na dat het weer 'sagtermiddags eeniger maaten bedaart was zo ligten wij het anker en liepen na de vaste wal, alwaar wij de Revier van Nepoe binnen gingen, hebbende aan de Regter-hand de negorij Pa= „lanzo en aan de linker de Negorij Manlawa &=a zijnde het eigentlijke Neepoe op eenen hoogen berg iets Landwaards binnen geleegen. Ook kwam Datoua Soupa aan boord van den op= „pertolk, verzeekerende dat hij Arou Neepoe zoude laaten ontbieden, om alle goederen die zij mogte konde worden bij een te brengen. wij kreegen de nagt op Vrijdag den 8=e Een zwaare storm, verongeluckende een vreemd daar„ „tuig buiten op de klippen. „ 10=e Maandag „ 11=e kwam eindelijk Aroe Neepoe bij ons op het vaar= „tuig van den oppertolk, alwaar wij den Poelewatang Matjege ook komen lieten. Arou Neepoe bragte meede vier kisten waar inne eenige rommelingen, die al met den anderen niet hooger konde bereekend war= „den als rd„s 13½ Spaans. Dingsdag den 12=e lieten wij den annachoda bij ons komen en on= „dervraagden hem wat goederen in de voorgemelde kisten geweest waaren bij zijn vertrek van Batavia. Na dat dezelve bij een aparte Notitie bekend gesteld waaren kwaamen zij te bedraagen een Somma van rd„s 716:— van deeze Notitie zo wel als van de eerste lieten wij Datoea Soepa een afschrift in de Boegineese taal getranslateerd toekoomen, drin= „gende op het kragtigste op de voldoening van dien aan. Saturdag den 16=e in den morgen stond hadden wij zwaar weer, wijl de stroom als een pijl na buiten liep, zo raakte het vaartuig van den oppertolk van dreg en touw los, waar door het gevaar liep, na buiten op de klippen te drijven, het geen egter na veele aangewende moeite gestuit wierd. Ook kreegen wij tijding dat er een Vaar= vrijdag den 15=e liet Arou Teepoe een heelf pikol thee brengen, beneevens nog eenige Neusdoeken en Iavaanse klee„ „djes; werdende alles gereekent op rd„s 20 7/8 dus net het voorige rd „ 34 7/8. zo dat hij of eigentlijk Daeng Manappa voldoen moet den bedraagen van uijr= „daalders 681 7/8 spaansch. Donderdag den 14=e hadden wij zwaar weer zo dat wij zelfs in de Re= „vier gevaar liepen van te zullen Stranden. Smiddags kreegen wij tijding dat twee Mandareese vaartuigen buiten verongelukt waaren. Deeze zo wel als alle andere verongelukte vaartuigen, wierden ten eersten door het volk van de weel uitgeplundert, die de goederen voor onze oogen voorbij bragten, zo dat wij niet verwonde„ „ring den roofgierigen aart deezer volkeren ontwaarden. Dit antwoord maakten wij ten eersten aan Datoua Soupa bekend en vermaanden hem, dat hij er werk van maaken zoude, dog hij schoof het op Neepoe zeggende dat die eerst betaalen moeste woensdag den 13„e Februarij zouden wij den SE komp„s en Boni= „schen zendeling naar, om weegens het geld aan te maa„ „nen. Dog wij ontvingen tot berigt, dat zij maar wag= „ten dat Datoea Soupa zijn portie voldaan hadde, zullende zij dan ook niet in gebreeke blijven te vol= Onder het Eiland voor de baaij verongelukte door Zwaar weer een Mandareese vaartuig. In dito „tuig „doen.
English
vessel of Intje Sadulla had remained. Sunday the 17th the stormy weather continued, and two vessels were wrecked off the Island. The crew of one of them having retreated to the shore, were lured on board with fair words by the pirates of Arou Ngatapka, but arriving there, these unfortunates were all bound and tied with their arms behind their backs in order to be sold. Monday the 18th Sollon received tidings that the shipwrecked Sumenappers were with Arou Ngatakka, to the number of five, the remaining five also having departed with the skipper to the Radja to seek 500 Spanish rixdollars, which the prince demanded for their ransom. After we had sent daily both to Datoua Soupa and Arou Neepoe to obtain satisfaction on account of the plundered goods, which was however shifted from one to the other, it was deemed advisable to propose to them that they go themselves to Makassar to His Highness of Boni. Which Datoua Soupa as well as the others approved. So that we finally, with that decision, Tuesday the 19th in the morning departed from Neepoe. Coming into open sea, we were again overtaken by a heavy storm, until toward evening we entered the bay of Labosso and passed the night there. Wednesday the 20th we departed from there. The stormy weather continued from the southwest; in the evening we arrived at Penekiang. Thursday the 21st we arrived toward noon in fair weather inside the river of Barroe. We would first go to Arou Barroe to demand the Sumenappers shipwrecked there, but he referred us to Arou Ngatakka, as the one with whom these people were staying, promising however to come outside himself. The Soelewatang Matjege said that he, as representing the Realm of Boni, was thereby highly insulted, wishing also to remain here no longer. After we had waited in vain the entire day for Arou Barroe, we sent the two emissaries inside in the evening. Arou Barroe sent us the answer that he completely approved of the reply from Arou Ngatakka and adhered to it. The chief interpreter thereupon sent word to him that if he claimed anything in decency for his trouble and maintenance, they would gladly give it to him. But Arou Ngatakka would hear nothing of it, and stuck to his demand of 500 Spanish rixdollars. Friday the 22nd of February we sent Daeng Maenamboe and the Bonese emissary to Arou Ngatakka, to demand the aforementioned Sumenappers in the name of the Court of Boni and the Honorable Company. He gave in reply that he would by no means surrender those people unless they paid him 500 Spanish rixdollars, that he regarded their arrival there no differently than if a piece of wood had drifted ashore that belonged to him, that His Highness of Boni had given him such orders, and if the same were no longer to be valid, they must first make this known to him, otherwise he would not surrender those Sumenappers unless they were taken away by force. So that we generally resolved to depart the following morning, which we also Saturday the 23rd of February did, and turned our course hitherward, letting drop anchor here in these roads on Sunday the 24th. Underneath stood: Makassar the first of March in the year 1782. Lower: for the recording of this was signed: Ib P.son Sollow. List List of all such goods and effects as the Ambon anakhoda, the peranakan Chinese Tjotjatko, and the mate Areza Panke, together with the other crew members, have lost through the plundering of their pantjallang before Neepoe. There being meanwhile no ordered goods counted herein, namely: Spanish rixdollars 10 pieces fine guinees at 24 Spanish rixdollars: 240 Spanish rixdollars 15 corges Coast handkerchiefs: 48 2 corges silk handkerchiefs: 40 10 corges chintz cloths: 160 1 picul Chinese yarn: 120 25 rolls silk fabrics: 240 6 catties silk sewing thread: 42 1 roll watered satin: 44 4 pieces Persian linen: 112 30 dozen teacups: 45 1 ream large format paper: 24 5 rolls Valentine tobacco: 30 10 piculs powdered sugar: 40 8 piculs lump sugar: 64 50 pieces silk parasols: 40 3 piculs Javanese tobacco: 54 6 piculs wax: 9 10 corges taggas cloths: 260 5 corges tjele-tjele: 12 10 corges Javanese cloths: 71 10,000 pieces salted eggs: 12 1 piece gold ear-pendants each with 1 diamond: 2 2 pieces ditto ditto each with 7 stones: 9 15 pieces gold buttons: 4 2 pieces ditto Chinese hairpins: 6 4 pieces unmade Chinese garments: 20 1 packet gold and silver trimmings: 150 18 koyans rice: 432 1½ piculs tea: 30 4 small chests tea: 8 Chinese paper: 48 1 small chest Chinese paint: 25 4 sets brass basins: 12 the pantjallang: 500 Money: 20 Total: 3712 Spanish rixdollars
Dutch transcription
113 „tuig van Intje Sadulla gebleeven was. Sondag den 17=e bleef het storm weer aanhouden en twee vaartui= „gen verongelukt buiten „ het Eiland, de scheepelingen van 't eene zig aan de wal geretireerd hebbende, wier= „den door de Rovers van Arou Ngatapka met goede woorden aan boord gelokt, dog daar komende, wierden deeze ongeluckige alle gevleugelt en gebonden om ver= „kogt te worden. Maandag den 18=e kreeg Sollon tijding als dat de verongelukte Sumanappers bij Arou Ngatakka waaren, ten ge= „teelte van vijf, zijnde de overige ook vijf met den schipper naar radjo vertrocken om rd„s 500. op te zoeken, die de prins voor hun los-geld eijschte. Na dat wij dagelijks, zo wel naar Datoua S:oupa als. Arou Neepoe gezonden hadden, om voldoening weegens de geplunderde goederen te krijgen, het geen egter van den een op den anderen geschooven wierd, zo wierd goed= „gevonden hun voor te slaan van zelfs naar Makas= „sar bij zijn Hoogheid Bonij te gaan. Het geen dan ook Patoua Soupa zo wel als de andere goed keurden. zo dat wij eindelijk met dat bescheid. Dingdag den 19=e Smorgens van Nerpoe vertrocken. In zee komende wierden wij weeder van een zwaare Storm overvallen, tot dat wij teegen den avond in de baaij Labosso liepen en aldaar vernagten. Woensdag den 20=e vertrocken wij van daar: Hbet: storm weer bleef uit het Z: W: nog aanhanden, 's avonds kwa„ „men wij op Penekiang. Donderdag den 21„e kwaamen wij teegen de middag met Schoon weer binnen de Reirer van Barroe wij zouden ten Den Soelewatang Matjege zeide dat hij, als het Rijk van Bonij representeerde, daar door ten hoogsten beleedigt was, willende hier ook niet langer blijven, Na dat wij den geheelen dag te vergeefs naar Arou Barroe geweegt hadden, zo zouden wij 'savonds de twee zendelingen naar binnen- Arou Barroe liet ons ten antwoord zeggen, dat hij die antwoord van Arou Ngatakka volkomen goed keurde en zig daar aan hielde Den oppertolk liet hem daar op zeggen, dat indien hij in ordentelijkheid voor zijn moeite en onderhoud iets pretendeerde, men hem zulks gaarne geeven zoude. dog Arou Ngatakka wilde daar niets van weeten, maar bleef bij zijnen Eijsch van rd„s 500 spaansch. vrijdag den 22=e Februarij zonden wij Daeng Maenamboe in den Bo= „nischen zendeling na Arou Ngatakka, om uit naam van het Hoff van Bonij en de Ed=e Komp=e voorm: Suma= „nappers af te Eisschen. Denzelven gaf ten antwoord, dat hij die Menschen geenzints wilde afgeeven, ten zij men hen ad„s 500. spaans betaalde, dat hij hun komst aldaar niet anders reguardeerde, als of er een stuk hout was komen aandrijven, dat hem toebehoorde, dat zijn Hoogheid Bonij hem diergelijke ordres hadde gegeven, en wanneer dezelve niet meer gelden zoude, zo moeste men hem zulks eerst bekend maaken, anders wilde hij die Sumanappers niet afgeeven of men moeste zij niet geweld wegneemen. Eersten naar Arou Barroe om de aldaar verongelukte Sumarappers of te Eisschen, dog deeze wees ons na Arou Ngatakka, als bij wien zig deeze Menschen op= „hielden. beloovende egter van zelfs naar buiten te zullen koomen. Eerste 115 Saturdag den 23=e Februarij deeden, en de steevenen naar her= „waarts werden, latende op Sondag den 24=e hier op deeze reede het Anker vallen, /onderstond:/ Makassar den Eersten Maart A=o 1782. /:lager:/ voor het houden deezes /:was geteekent:/ Ib= P=son Sollow. zo dat wij generaliter beslooten den anderen morgen te vertrecken, het geen wij ook op Notitie rd„s spaans 3712 Transporteere 44 112 24— 30 „ -„ 240 Notitie van alle zodanige Goederen en effecten, als den Ambons Anachoda den Parnaeckang Chinees Tjotjatko en den stuurman Areza Panke beneevens de andere scheepelingen, door het plunderen van hun Pan= „tjallang voor Neepoe verlooren heb„ „ben. zijnde hier ondertusschen geene bestel goederen gereekent, te weeten. Spaans. — 10 p„s fijne guinees â rd„s 24. sp=s. . rd„s 240 15 Corgies kust neusdoeken. . . . „ 48 40 2 _„o heide neusdoeken. . . „ „ 160 10 _o Chitse kleedjes. --„ 120– 1 pikol Chineese gaaren 25 rollen reide stoffen. 6 kattjes zeide naaigaaren - - - „ 42 — 1 roll gewaterde Latijn. - - - „ 4. stucken panse linnen. . . . „ 30 Dozijnen thee koppjes - - . . - „ 45„ „ riem Groot formaat papier „ 5 rollen valentijn tobak - 10 pikols poeder zuiker. . . . „ 8 _„o kloutjes zuiker. . . „ 50 pees zeide paijongs 3 pikols Javaanse tobak. . . . „ 6 _„o reijen. . . . . . 10 Corgies taggas kleedjes. . . „ 260 „ 5 _o „ tjele tjele: - - - 10 _„o Javaanse kleedjes. - - - „ 10'000 p„s zoute eijeren. . „ 1: p„s goude oirkrabben ieder met 1 diam„ 2 „ dito dito ieder met 7 steenen „ 15 p„s goude knoopen. . . . . . „ 2 „ _„o Chineese hairnaalden„ 4 „ ongemaakte Chineese klederag: 20 — 1 pakje goude en zilvere passementen „ 150 — 18 Coijangs Rijst 1½ pikols Thee 4 kisjes thee Chineese papier 1 kisje Chineese tjat- 4 stellen Loijangs de pantjallang - - - „ 750„ 40 --„ 64 — 40„ 54 9— 12 2 - 71 12 --„ 432„ „ „ „ „ „ 9 - 500 4„ 6„ 30 8 48 „ — - . Geld. --„ 25„ 12 20„
English
117 Carried forward: 3712 Spanish rixdollars From the Mate and other crew members, the following goods, namely: From Israel Jansen 18 pieces of gold buttons 1 ditto ring with 1 stone 1 ditto ring 1 chest with clothing 1 chest with Dutch clothing: 160 From the Mate: 1 piece of gold ear-studs, each with 1 stone: 44 2 pieces of suasa rings, one with 1 stone: 20 Some silver buttons: 2 4 pieces of fine Guineas: 80 15 corges of Coast neckerchiefs: 12 2 ditto silk neckerchiefs: 4 6 catties of sewing thread: 4 4 unmade Chinese suits of clothes: 20 1 package of gold and silver lace: 150 2 pairs of ear-studs, each with 7 diamonds: 112 1 ditto ditto with 1 diamond: 44 10 pieces of chintz: 12 5 corges of fine Tegal cloths: 150 3 ditto Javanese cloths: 41 ditto neckerchiefs: 11 2 canopies: 6 6 Tegal cloths: 12 15 gold buttons: 40 2 Chinese gold hairpins: 12 4 silver purse clasps: 48 5 chintz cloths: 80 To ditto: 30 ditto: 24 ditto: 42 Israel Jansz received in cash from Mr. Kruipenning, for the purchase of various goods at Batavia, but being unable to specify what goods he purchased, he only reckons the capital taken along, amounting to 900 Dutch rixdollars, or: 720 Tanke de Jonge: 29 Petrus Moses: 32 Total: 5039 Spanish rixdollars Deducted from this is what was restituted in two installments, to the amount of: 34 1/8 Thus, it appears that there still remains unpaid the sum of 5004 7/8 Spanish rixdollars. Cash in a chest: 4 Total: 786 Spanish rixdollars From this is deducted what was found in the same upon return, as well as what was brought in afterwards, all appraised at: 34 1/8 Thus, there still remains: 681 7/8 Spanish rixdollars. To ditto: 96 Spanish rixdollars On Monday, the 11th of February, received back four chests from Arou Neepoe, or rather Daeng Manappa, in which, according to the statement of the Chinese nakhoda, the following goods had been contained, namely: Below was signed for the statement: Tjo Giatko, Israel Jansen, Petrus Riskata, Tanke de Jonge In the margin: Makassar, the 1st of March, Anno 1782. Was signed: P.k Brugman and H.r P.son Sollon. Below was signed for the statement: Tjo Tjatko In the margin: Makassar, the 1st of March, Anno 1782. Signed: J.k Brugman and H.r P.son Sollow. 119 Makassar. Barend Reijke. To the Right Honorable the Governor and Director of this Coast of Celebes. Right Honorable Sir, After a careful investigation into the disputes and unrest that have persisted for ten years between the Gallarrang of Kassie djala and a certain principal chief named Poea Masieha, it appeared to me without doubt that the interpreter Israel Pietersz played his own game in this, presumably intending to fish in troubled waters; all the more so when I understood from his own mouth that he did not know that the present officiating Gallarrang of that village had been appointed on behalf of the Company, and moreover was convinced to the contrary by all the native regents from around the Fortress who were present at the aforementioned investigation, declaring unanimously to his face that they knew very well that the cited Gallarrang had been chosen and appointed as regent over this negorij during the time of the Right Honorable Governor Boelen, in place of the still-living Gallarrang who, on account of his advanced age and the frail constitution of his body, was discharged therefrom at his urgent request. The far-fetched pretexts of the aforementioned Poea Masieha appearing to me and the regents entirely insupportable in every respect, I intended to send him up as a contentious person who, besides refusing to honor and respect the orders of his appointed chief, also incited several others of his accomplices to do so. However, the Regents most respectfully requested me to refrain from doing so on account of his large family, and asked that I might impose an extraordinary fine on him as an example to others; consequently, subject to your Honor's approval, he has been condemned to a fine of 40 Spanish rixdollars, in the trust that your Honor will grant a favorable assent. The second interpreter, Deefhout, departed for Lamoeroe the day before yesterday. I have done everything in my power to facilitate the commission entrusted to him by your Honor. As soon as the messenger from Tjamba appears here, who was dispatched by the aforementioned interpreter Israel to Arou Mampoe, alias Daeng Riboko, I shall not fail to send him on to your Honor immediately; and that Israel has at times expressed himself more than he was permitted, I would almost have to assume, since he says he heard that the aforementioned prince would rather continue living in Lamoeroe than elsewhere in the Bugis lands. Concluding herewith, I take the liberty to call myself, with due respect, Right Honorable Sir, your Honor's faithful and obliged servant, was signed: B.s van de Walle. In the margin: Maros, in the Fortress Valkenburg, the 7th of March, Anno 1782. Postscript: After the closing of this letter, your Honor's much-esteemed letter of the 5th of this month was duly delivered to me by Daeng Mandjaroengie. Had the interpreter Israel always been faithful and honest, your Honor would likely have been less burdened by me regarding the native histories; I shall, as far as possible for me, economize on this in the future.
Dutch transcription
117 P=r Transport rd„s Sp„s 3712„ van den Stuurman en andere scheepe„ „lingen de volgende goederen als. Van Israel Iansen 18: p„s goude knoopen 1 „ _„o ring met 1 steen - - 1 „ _o„ ring 1 „ kist met ' kleederagie 1 kist niet holl„s klederagien „ 160— van den Stuurman. 1 p„s goude oirkrabben ieder met 1 steen„ 2 p„s sowasse ringen Een uit 1 steen „ 20 — Eenige zilvere knoopen „ 5 borgies fijne tagal kleedjes. „ 150 — 3 _eon Javaase kleedjes. . . „ 41 — _„o neusdoeken „ 11— 2 verheemelte. - - - Israel Iansz: aan kontant van de Heer kruipenning ontfan= „gen, ter inkooping van diverse goederen op Batavia kunnende hij egter niet specificeeren wat goederen hij ingekogt heeft dies hij alleen het meede genomene Capitaal reekent, bedragende rd„s 900 hollandsch of. . . „ 720 —. Tanke de Ionge. . . . . „ 29 — Petrus Moses 32 – „ Somma rd„s sp„s 5039 — Hier van afgetrocken het geen in twee keeren gerestitueerd is, ten bedraagen van zo Consteerd dat nog onvoldaan is de somma van rd„s Sp„s 5004 7/8. Contant in een kist - - - -. „ 4 — - - - - - „ „ 34 1/8. /:onderstond:/ voor de opgave /was geteekend/ Tjo Giatko, Israel Iansen, Petrus Riskata Tanke de Jonge, /:in margine/ Makassar den 1=e Maart A=o 1782 /was geteekend:/ P„k Brugman en H=r P son Sollon. 2– 44- 4 „ 80„ 12 4 p„s fijne Guinees- 15 Corgies kust neusdoeken. - . . „ „ 2 _=o zeide neusdoeken. . „ „ 6 kattjes naigaaren- 4 ongemaakte Chineese kleederagien „ „ 20 1 pakje goude en zilvere passementen „ 150 — 2 paren Oirkrabben ieder met 7 dem. „ 112 — 1 dito dito met 1 dicemant - - „ „ 44 — 10 tjete tjelé. . 6 tagel kleedjes 15 goude knoopen. 2 Chineese goude hair naalden „ „ 12 — 4 zilvere beugeltassen - - - - „ Somma - - rd„s Sp„s 786 —. Hier van gaat af het geen bij de te rug ontfangst in dezelve be„ „vonden, als naderhand nog bijgebragt is, alles getaxeerd op „ „ 34 1/8. dus nog resteerd. rd„s sp:s 681 7/8. 5 „ Chitse kleetjes . . . . „ „ 80 —. „ „ 30„ - - - - „ „ 24— „ „ 42– ƒ - - rd„s Sp„s 96:— Op Maandag den 11„e Februarij van Arou Neepoe of eigentlyk Daeng Ma= „nappa, vier kisten te rug ontfangen, waar in volgens opgaave van den Chi= „nees anachoda geweest zijn de volgen „de goederen als /onderstond/ voor de opgave /was geteekent:/ Tjo Tjatko /in margine:/ Makassar den 1=e maart A=o 1782 / geteek„t J„k Brugman en H=r P=son Sollow. Aan _=o „ - „ „ „ 12 -- „ „ 6 12 40— 48— E 119 Makassar. Barend Reijke. Aan den welEdelen Agtbaaren Heer Gouverneur en directeur, deezer kuste Eelebes„ wel Edel Agtbaar Heer. Na nauwkeurig onderzoek van de zeedert thien Jaaren herwaarts getrotteerde verschillen en Onlusten tusschen den Galarrang van Kassie djala en zeeker principaal Hoofd gen„t Poea Masieha: is mij niet twijffelagtig te vooren gekoomen, dat den tolk Israel Pietersz daar onder zijn Boll heeft gespeeld, praesumptief bedoelende, dat het in troubel waater goed is om te visschen, te meer toen jk uit zijnen monda verstond, hem niet bekent te zijn, dat den tegenswoordigen fungeerenden Glarsang van dat dorp 'Skomp„s weegen was aangesteld, en dat daar en boven van het Contrarie nog wierd overtuigd, door alle de Jlandse regenten om en nabij het Fortres, dewelke bij voorsz: onderzoek, present zijn geweest, unarime in zijn face verklaarende, wel te weeten, dat geciteerden glarrang tot regent over deeze negorij was verkooren en aangesteld ten tijde van den welEdelen Gestrengen Agtbaaren Heer Gouverneur Boelen, in Steede van den nog in leeven zijnde Glarrang derwelken mits dies hoogen ouderdom en 'S Lichaams debile Constitutie op zijn instantig verzoek daar van is ontslaagen. De verregekogte voorwendselen van voornoemden Soea Mascha mij en de regenten in allen opzigte onbestaanbaar te vooren Komende: was Jk voornee= „mens hem op te zenden, als een twistzugtig per= „zoon, die behalven dat de beveelen van zijn voorge= „steld hoofd niet wilt eeren en respecteeren. nog deele andere van zijn Complice daar toe heeft opge= Den tweeden tolk Deefhout is voor eergisteren naar Lamoeroe vertrocken, alles wat in mijn vermogens is geweest, heb jk tot facilitatie van de door uwel Edele Agtbaare hem opgedraagene Commissie te weege gebragt, zo dra den zendeling van Tjamba alhier opdaagd, denwelken door voornoemden tolk Israel aan Arou Mampoe /alias:/ Daeng Riboko is afgezonden, zal jk niet in gebreeke blijven hem ten eersten tot uwwel= =Edele Agtbaare over te zenden, en dat Israel zom= „wijlen zig meer heeft uitgelaaten als wel vermogt, zoude jk bijna moeten veronderstellen, dewijl hij zegt gehoort te hebben, dat opgemelden prins geerne op Pamoeroe dan wel elders in de Boegis wilt blijven woonen. Hier meede fineerende neeme de Vrijheid mij met verschuldigde respect te noemen /onderstond:/ wel Edel Agtbaar Heer /:lager:/ uwel Edele Agtbaares trouw= „schuldige dienaar /:was geteekent:/ B„s van de walle /:in margine:/ Maros in het Fortres Valkenburg den 7„e Maart Anno 1782. /:nog lager:/ P: S: naar het slui„ „ten deezes, is mij uwelEd: Agtb=e veel g'agte brief van den 5=e deezer wel ter hand gesteld, door daeng Man= „djaroengie was den tolk Israel altoos trouw en eer= „lijk geweest zoude zijn Edele Agtb=s denkelijk door mij minder g'obrueert zijn geworden wegens de Jn= „landsche historiaalen zullende voor zo verre het mij mogelijk is in het vervolg daar van mena= „geeren. „hitst, dog de Regenten hebben mij op 't eerbiedigst ver= „zogt om daar van af te zien, uit hoofde zijn talrijke familie en dat jk hem tot een exempel voor andere: een buiten gemeene boete mogte opleggen, gevolgelijk op approbatie van uwel Edele Agtbaare is gecondem= „neert in een omende van rd:s 40 spaans, in vertrou= „wen dat hoogst zijn Edele Agtb„e een gunstig fiat zal verleenen. „hitste Aan e
English
121 Makassar From the Right Honorable Sir Barend Deijker, Governor and Director of the coast of Celebes there. Right Honorable Sir, Herewith comes over Daeng Mandjidilie, claimant to the vacant regency of the Simbang district, and this serves likewise most humbly to your Right Honorable esteemed government, that the indigenous regents in the vicinity of the Fortress have already been exhorted by me to pay half of their contingent, which they have promised and agreed by contract to contribute instead of the timbers otherwise to be delivered, since the first installment fell due on the last day of the past month of February. They testify unanimously that they are presently unable to do so, and request your Right Honorable most humbly for a postponement until the upcoming tithe harvest, under serious assurance that they will then satisfy the whole for the year 1782 without the least default; intending in the coming days also to confer with the regents to the North for the aforementioned purpose, in order to prevent claims of ignorance which these people commonly pretend, although they know full well. With respect to the supplication of the former above, expecting a favorable apostil from your Right Honorable, I take the liberty meanwhile with due respect to call myself, below stood, Right Honorable Sir, lower, your Right Honorable's humble servant, was signed, Bs van de Walle, in the margin, Maros in Fortress Valkenburg the 14th of March 1782. Statement made at the Secretariat of Police by the Sumanap people Sibodong, Pasininda, Sibotol, Siarsa Pakassien, and Pasebang, all being of competent age and crew members of the Nakhoda Moeda. That the declarants, according to their best recollection, now over three months ago departed from Sumanap with their aforementioned Nakhoda, being a Wadjoese by birth, but married on Sumanap and resident there, in a pantjallang manned with ten heads, intending to sail to Koeta near Passir to conduct trade there, their vessel being laden with salt, rice, oil, and some small wares. That when they came near the island of Moesasierie, they were forced by heavy weather and wind to anchor on the east side of the said island, but that the anchor would not hold, whereby their vessel was driven further eastward; subsequently, through continuing heavy weather, a plank having sprung loose from the vessel, whereby the same within twenty-four hours, notwithstanding their efforts made with pumping as well as otherwise, filled with water and also sank there. That all together, to save their lives, they transferred into their sampan, taking along some goods and muskets that they could salvage, and with which, having wandered at sea for ten days to look for mainland, they finally made landfall at Baroe situated on this coast. That they betook themselves there to the head of that settlement, Aroe Makka, who detained them 123 Makassar detained them for up to two months, during which time they had done service for him without having received anything for their subsistence, and that they had had to forage for their own food there, until such time as, by order of the Right Honorable Sir Governor, they were fetched from there and brought hither by an envoy of the Company and an envoy of the King of Boni. Lastly, that their aforementioned Nakhoda, together with two other Malays of their fellow crewmen named Nijanna Maerlia and Borahima, and a slave boy of the Nakhoda called Sibella, before they the declarants were fetched, had already departed for the settlement of Parre Sarre. Wherewith the declarants concluded this their statement, which contains entirely the truth. Thus done and related at Makassar in Castle Rotterdam on the 16th of March Anno 1782 in the presence of Johannes Arnoldus Seubels and Jasper Hendrik Jacobs, clerks summoned as witnesses hereto, the minute hereof is properly signed, below stood, which I attest, was signed, Jn Pl Budach, Secretary. To the Right Honorable Sir Barend Reijke, Governor and Director of this coast of Celebes. Right Honorable Sir, With all respect I take the liberty to inform your Right Honorable in all humility that I arrived at Laboeadja on the 6th of this month, in order, according to your Right Honorable's highly respected order, to forward the letter of your Right Honorable for Daeng Riboko to Lamoeroe in a speedy and more secure manner. But since I was told for a fact at the aforementioned place that the said Daeng Riboko was to depart the following day, being the 8th of this month, for Sagerij to speak there with Arou Pantjana, I found myself obliged, and thus so as not to lose time, to dispatch the said letter to Daeng Riboko at once by a trusted person or envoy, as I indeed sent the envoy off immediately with orders to tell Daeng Riboko nothing else than solely the compliments of your Right Honorable, and I at the same time instructed the said envoy that he would find me at Tjamba upon his return; whereafter I then, and in order to be closer to Lamoeroe, proceeded further to Tjamba, where this morning the dispatched envoy returned to me, with the message that Daeng Riboko, after he had read the letter of your Right Honorable, testified that he was very pleased with the contents of the said letter, but that he could render no answer to it, as he is about to depart at once for Arou Pantjana, because his mother-in-law Datoea Ribakka, who had already departed ahead to Sagerij,
Dutch transcription
121 Makassar Van den wlEedelen Agtbaaren Heer Barend: Deijker Gouverneur en directeur ter keeste belebes aldaar. welEdel Agtbaar Heer Hier neevens komt over Daeng Mandjidilie, pretendent tot het vacante regentschap over de Landstreek Simbang, en dient gelijkelijk onderdanigst tot uwel Edele Agtb=e g'eerde gouverno, dat de Jnlandse regenten in de nabij- „heid van 't Fortres: door mij reets zijn aangemaant tot de betaaling van de helft hunner Contingent het geen zij bij Contract hebben belooft en aangenoomen te contribueeren, voor de anders te leverene houtwerken, vermits de eerste termijn met ultimo van de verweeken maand Februarij is verscheenen, zij betuigen eenpaarig voor teegenswoordig daar toe onvermogens te zijn, en ver= „zoeken uwer welEdele Agtbaare aller diemoedigst om uitstel tot de aanstaande vertiening, onder Serieuse ver= „zeekering dat als dan zonder 't minsten manquement in het geheel zullen voldoen voor het jaar 1782. zullende eerstdaags de regenten om de Noord ten fine voorschreeven almeede laaten onderhouden tot voor= „kominge van ignorantie die deze volkeren gemeenlijk schoon wel weetende voorwenden. Ten opzigte de Supplicatie van de eerste hier vooren een gunstig apostil van uwel Edele Agtbaare te gemoed riende, zo neeme de vrijheid mij intusschen met ver= „schuldigde respect te noemen /onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer /:lager:/ uwer wel Edele Agtbaares onderdanige dienaar /:was geteekent:/ B„s van de Walle /:in margine:/ Maros in 't Fortres Valkenburg den 14e Maart 1782 Dat zij aldaar aan het hoofd van die Negorij Aroe Makka zig vervoegt hadden die hun aangehouden Dat zij alle te zaamen, om hun leeven te behouden in hun Chiampang waaren overgegaan, meede neemende eenige goederen en geweeren die zij konde bergen, en waar„ meede zij tien dagen lang op zee te hebben gezworven om veest land op te zoeken, Eindelijk op Barve aan deeze kust geleegen, zijn ter houw gekoomen. Dat zij omtrend het Eiland Moesasierie komende, door zwaar weer en wind genoodzaakt geweest zijn, aan de Oostkand van gemelde Eiland te moeten ten anker gaan, dog dat het Anker niet had willen vast houden en waar door hun vaartuig dan ook verder Oostwaards ge„ „dreven is, vervolgens door aanhoudend zwaar weer Een plank van het vaartuig los gesprongen zijnde, waar door het zelve in een Etmaal, niet teegenstaande hun aangewende moeite met pompen als anderzints gedaan, vol waater geraakt aldaar ook is komen te zinken. Dat zij Relatanten na hun best onthout nu ruim drie maanden geleeden met voormelde hun anachoda, zijnde een wadjorees van geboorte, dog op Sumanap getrouwt en aldaar woonagtig, met een Pantjallang bemand met tien koppen van Sumanap zijn vertrocken, met voorneemens na koeta bij Passir te vaaren om aldaar handel te drijven zijnde hun vaartuig gelaaden met zout, Rijst olij, en eenige kleenigheeden. Relaas gedaan ter Sekretarije van Politie door de Sumanappers Sibodong, Pasininda, Sibotol, Siarsa Pakassien, en Pasebang zijnde alle van Competente ouderdom en meede scheepelingen van den Anachoda Moe„ Relaas heeft . „da 123 Makassar heeft tot twee maanden lang, in welke tijd zij bij hem hadde dienst gedaan zonder iets tot hun leevens on= „derhoud te hebben genooten, en dat zij daar zelfs de kost hadden moeten zoeken, tot zo lange dat zij uit order van den wel Edelen Agtbaaren Heer Gouverneur door een Comp=s en Een zendeling van den Koning van Bonij van daar zijn afgehaald en herwaards ge= Laastelijk dat hun Anachoda voormeld neevens nog twee maleijers van hun meede scheepelingen met naa= „meus Nijanna Maerlia en borahima, en Een slave Jonge van den Anacoda gen„t Sibella, voor dat zij Relatanten afgehaald zijn geworden, bereeds na de Negorij Parre Sarre waaren vertrocken. Waar meede de Relatanten dit hun Relaas dat alles de waarheid behelst, kwaamen te eijndigen. Aldus gedaan en Geretateerd tot Makassar in 't kasteel Rotterdam den 16=e Maart A=o 1782 ter presentie van Iohannes Arnoldus Seubels en Pasper Hendrik Iacobs, Clercquen als Getuigen hier toe ge= „requireerd, de minute deeses is behoorlijk geteekend /:onderstond:/ quod Attestor /was geteekend:/ I=n P=l Budach Secretaris. In alle eerbied neem jk de vrijheid uwel Edele Agtbaare in alle onderdaanigheid te berigten dat jk op den 6=e deezer te Laboeadja beng'arriveert, ten einde volgens uwel Edele Agtbaare hoog g'respecteerde ordre op een spoe= „dige en verzeekerder wijze den brief van Uwel Edele Agtbaare voor Paeng Riboko na Lamoeroe voort te schicken: dan aangezien mij op voorn: plaats voor de waarheid was verhaald geworden, dat ged=e Daeng Ai= „boke sdaags daar aan zijnde den 8=e deezer na Sage= „rij stond te vertrecken om aldaar met Arou Pantja= „na te spreeken, zo heb jk mij genoodzaakt gevonden en dus om geen tijd te verkunnen, gem: brief door een vertrouwd perzoon of zendeling na Daeng Riboko ten Eersten te depecheeren, zo als jk den zendeling ook aanstonds:„ heeft afgezonden met ordre om Daeng Ri- „boko niets anders te zeggen als eenelijk de groetenis van uwel Edele Achtbaare, en jk teffens gem: zendeling nog gelast hebbe dat hij mij op Jjamba met zijn te rug komst zoude vinden; waar na jk vervolgens en om mij naderder aan Lamoeroe te weezen mij verder begeven hebbe na Tjamba, alwaar heeden morgen de uitgezondene zendeling weder bij mijn geretourneerd is, met boodschap dat Daeng Riboko, na dat hij de brief van uwel Edele Achtbaare geleeken hadde, betuigd heeft dat hij zeer verblijd was over den inhoud van gem: brief, maar dat hij daar op geen antwoord kan dienen, wijl hij met den eersten na Arou Pantjana staat te vertrecken, vermits zijn schoonmoeder Datoea Ri= „bakka /:die reets voor uit na Sagerij vertrokken was:/ WelEdele Achtbaare Heer! Aan den wel Edelen Achtbaaren Heer Barend Reijke Gouverneur en directeur dezer kuste belebes. Aan en „bragt
English
125 Deefhout and Arou Pantjana having sent several emissaries to him, Daeng Biboko, in order to summon him to Sagerij, in order subsequently to depart from the latter place for Makassar to submit to Your Honorable Worship, the day on which Daeng Biboko shall depart from Lamoeroe being determined for the day after tomorrow, being the 15th of this month: requesting therefore to be pleased to provide me with your highly honored orders whether I shall proceed further to Segerij to meet Daing Riboko there, or whether I shall return again to Makassar, meanwhile I take the further liberty to communicate to Your Honorable Worship that I have likewise learned from the emissary that in Lamoeroe all is still at peace, as also here among the Mountain Regents, all of whom I have also admonished for the payment of this six-monthly pole-tax, but they collectively request that it might be granted to pay the same annually instead of every half year. Wherewith I have the honor to subscribe this with all high esteem and respect, was written beneath: Honorable Worshipful Sir. Lower: Your Honorable Worship's humble and faithful servant, was signed: Dk Deefhout. In the margin: At the Negorij Tjamba, the 13th March Anno 1782. Wherewith I am, was written beneath: Your Honor's affectionate friend, was signed: Bd Reijke. In the margin: Makassar in Castle Rotterdam, the 17th March Anno 1782. Having seen with great pleasure from Your Honor's letter of the 13th of this month the good outcome of my writings sent to Daeng Kiboko, it serves further to state that I am very well pleased that Your Honor proceed further to Sagerij, in order thus to be best able to observe and watch his movements and actions from close by. To 127 Barend Reijke To the Honorable Worshipful Sir, Governor and Director of this Coast of Celebes, etc., etc., etc. Honorable Worshipful Sir, I have duly received Your Honorable Worship's secret missive, with the signals appended thereto, dated the 20th of February last, on the 28th thereafter per the Chiampang the sleeper, commanded by the Quartermaster Frederik Ottens, and shall strictly conduct myself according to its contents upon the arrival of Eastern ships or smaller vessels, although such never happens except in unfortunate occurrences that the said keels come within sight of this Residency, but they can indeed be seen on the point of Tanette, where however no flagstaff stands, and without Your Honorable Worship's authorization I dare erect none. And regarding always keeping a vessel in readiness, I willingly will and shall let mine be employed for that purpose, whilst concerning the crew that is to sail upon it I request Your Honorable Worship's favorable arrangement, as also whether I shall give the said signals for the reconnaissance of the Eastern ships and vessels to the cruisers, since the natives have indicated to me several times that they could not distinguish foreign ships from the Company's, and especially if the said vessels would show no flag. For the rest, I assume the honor of having commended Your Honorable Worship to the safest protection of Jehovah, with the greatest high esteem to subscribe myself, Makassar To the Honorable Worshipful Sir Baerend Reijke, Governor and Director of this Coast of Celebes. Honorable Worshipful Sir, Examining the Company's papers, I have noticed the so frequent and earnest recommendations both from Their High Mightinesses and from the Makassar Council for the cultivation of the Pepper Crop, cuttings of which have been sent hither several times, and most recently in the Year 1756 twelve books, without the Honorable Company however having been able to enjoy the desired effect thereof, on the contrary it was always pretended that the same would not grow, considering this as a point of importance for the Honorable Company I did not wish to leave it unexamined, and spared neither trouble nor expense to investigate this with all diligence, and to my particular satisfaction I have succeeded therein to such an extent that I now can have the happiness to present to Your Honorable Worship a sample of the long pepper growing here in all the regencies. To subscribe, was written beneath: Honorable Worshipful Sir. Lower: Your Honorable Worship's very humble and faithful servant, was signed: Ts Ps de Zwart. In the margin: Saleijer in the Company's Fortress, the first of March Anno 1782. write present Makassar F 4 G
Dutch transcription
125 Deefhout en Arou Pantjana hem Daeng Biboko verscheide zen„ „delingen hebbende toegezonden om denzelven na Sage„ „rij te ontbieden, ten einde vervolgens van laast genoemde plaats na Makassar te vertrecken om zig voor uwel= =Edele Agtbaare te onderwerpen, zijnde den dag wan= „neer Danng Biboko van Lamoeroe zal vertrekken op overmorgen zijnde den 15=e deezer, bepaald was: ver= „roekende dierhalven om mij niet hoogst desselfs g'eerde ordre gelieven te voorzien of jk mij verder na Segerij zal begeeven om aldaar Daing Riboko te ontmoeten, dan of jk mij weder na Makassar zal retourneeren, ondertusschen heb jk al verder de vrijheid uwel Edele Agtbaare te communiceeren dat jk almeede van den zendeling vernomen hebbe, dat in Lamoeroe nog in rust is, als meede alhier onder de Berg Regenten wien jk ook alle hebbe aangemaand om de voldoening dit ses maandige paal geld, dog zij verzoeken geza= „mentlijk dat te mogte vergund worden om het zelve /:in strade van alle halve Jaaren /: isjaalijks mogte vol= waar meede de Eer hebbe deze met alle hoog-ag= „ting en Eerbied te onderschrijven /onderstond:/ wel Ede= „le Achtbaare: Heer. /:lager:/ uwer wel Edele Agtbares onderdanige en trouwschuldige dienaar /:was geteekend:/ D=k Deefhout /:in margine:/ op de Negorij Tjamba den 13=e Maart Anno 1782 waar mede jk ben /:onderstond:/ uw: E toegenegene vriend /:was geteekend:/ B=d Reijke /: in mar= „gine:/ Makassar in 't Kasteel Rotterdam den 17=e Maart Anno 1782 uit uwE brief van den 13=e deezer met veel genoegen gezien hebbende de goede uitslag mijner afgezondene schrijvens aan Daeng Kiboko, zo diend al verder dat jk zeer wel leiden mog dat uw E zig verder na Sagerij begeeft, om alzo zijne gangen en gedoen= „tens van na bij het best te kunnen observeeren en gade slaan. „doen. Aan 127 Barend Reijke Aan den wel Edelen Achtbaaren Heer Gouverneur en Directeur dezer kuste Eelebes: &=a &=a &=a WelEdele Achtbaare Heer uwel Edele Achtbaare: Secreete Missive, met de daar .. bij gevoegde Seenen, de dato 20=e Februarij, jongst leeden hebbe op den 28=e daar aan p„r de Chiampang de sleeper, gevoert door den Quartiermeester: Frederik Ottens, wel ontfangen, zullende mij aan dies inhoud, bij aankomst der Oostersche scheepen of mindere vaartuigen steptelijk daar na gedragen, „schoon zulks nooit dan bij ongeluckige toevallen gebeurt, gem: kielen in 't gezigt van deze Residentie koomen, maar wel op de uithoek van Tanette, gezien kunnen worden, alwaar egter geen vleegge: stok staat en zonder uw= „wel Edele Agtbaare Qualificatie geene durf: stellen - En belangende om altoos een vaartuig in gereedheid te doen houden, daar toe wil en zal jk gaarne het mijne laaten emploijeeren, wijl omtrend het volk dat daar op diend te vaaren uwwel Edele Agtbaare gunstige schicking ver= „zoeke, gelijk ook, of opgem: Pein, ter verkenning der Oostersche scheepen en vaartuigen, aan de kruijssers zal geeven, vermits de Jnlanders mij verscheide reise te kennen gegeven hebbe, dat ze de vreemde scheepen van 'sComp„s niet wiste te onderscheiden, en voornamentlijk als gem: vaartuigen geen vlag vertoonen wilde. Overigens matige mij de Eer uwel Edele Agtbaare in de veiligste bescherming van Pehova bevoolen te hebben met de Meeste hoog-agting wij te onder= Meekassar Aan den welEdelen Agtbaaren Heer Baerend Reijke, Gouverneur en directeur deezer kuste Celebes. wel Edel Achtbaar: Heer Nazien bij 'skomp„s papieren ontwaard hebbe de zo dik= „maals en ernstige aanbeveeling zo van haar Hoog= „Edelheedens als van het Makassaarsche Ministerium ter aanplanting der Peeper-Culture welkers stanken verscheide reise herwaards gezonden zijn en wel voor 't laaste A=o 1756 twaalf boeken, zonder dat egter de Edele komp=e het gewenschte Effect daar van heeft moogen Jouisseeren, ter Contrarie altoos voorgegeven is dezel„ „ve niet te willen groeijen, zulks als een poinct van belang voor de Ed=e komp=e aanmerkende hebbe het niet onbezogt willen laaten, en geen moeite nog koste spaceren zulks niet alle vlijt te onderzoeken en ben tot mijn bezonder Satisfactie zodanig daar inne gereuisseert dat tans het geluk kan hebben Uw= „welEdele Agtbaare een Monster van de hier op alle Regentschappen vallende lange Peeper aan te =schrijven /onderstond:/ wel Edel Agtbaar: Heer /:lager/ uwwel Edele Agtbaares zeer onderdanige en trouwscheil= „dige dienaar /:was geteekent:/: T„s P„s de Zwart /in margine:/ Saleijer in 'sComp„s Vesting: primo Maart Anno. 1782. schrijven presenteeren Makassar F 4 G
English
present, whether this is now of the kind that the Honourable Company has planted here is unknown to me, however it serves that the Regents are very sluggish in procuring it, which I hope will go better when the Honourable Company might come to require it, and to this a recommendation from Your Honourable Worship can contribute much, since I at present, in order to trace it and point it out to them, must employ my own people, thus I hope that this my effort will not be disagreeable to Your Honourable Worship and will serve to my credit, wherewith concluding this with deepest respect and high esteem I have the honour to be. Was written below: Right Honourable Worshipful Sir; lower: Your Right Honourable Worship's humble and obedient servant; was signed: L. Ps de Zwart; in the margin: Seleijer in the Company's fortress the 4th of March Anno 1782. On Monday the 18th of March Anno 1782 there came before the Right Honourable Worshipful Lord Governor, the glarrang Kassie djela, and the subjects Poea Masija, Poea boelang, and Poea Saij, under the conduct of the chief interpreter. After they had on both sides made known their grievances through that interpreter to the Right Honourable Worshipful Lord Governor, His Right Honourable Worship, having carefully considered everything, thought fit, in order to make a complete end to these differences, to reconcile them with one another, under the promise nevertheless from those last three that if they this evening or tomorrow should rise up again against their lawful glarrang, they would have no more pardon to expect from His Right Honourable Worship, but without consideration, as an example to others, would be clapped in the long chain, in order to be sent to another place. Saleijer 131 To the Bookkeeper Ludovicus Theodorus de Swart, Resident there. Honourable, Pious! In reply to your received letters of the 1st and 2nd of this month, it serves that the sent signals only serve for the recognition of the Eastern ships and vessels, and thus need not be given to any cruisers, whose work is solely to give you speedy notice of the sighting of any ships, which they must try as best they can to recognize what nation they belong to. The sent sample of the long pepper produced on Saleijer I shall offer to Their High Noble Mightinesses at the first opportunity and await Their Higher Orders to be requested thereon, provided that you shall first have cleared out of the way the inconveniences that arose against this cultivation in earlier times and are circumstantially described in the enclosed extract from the memoir of the Lord Governor Blok. Having I meanwhile taken very much pleasure in your diligence applied to that party culture mentioned in your general letter, greater than that of the previous Residents, wherein you must continue. Wherewith after greetings I remain; below was written: Your good friend; was signed: Bs Reijke; in the margin: Makassar in the Castle Rotterdam the 23rd of March Anno 1782. Right Honourable Worshipful Sir. Makassar To the Right Honourable Worshipful Lord Barend Reijke Governor and Director of this coast of Celebes. Beside this I take the liberty to attach duplicate of the letter and relative papers as sent in original on the 2nd of February last with the Chinese Pitoko to Your Right Honourable Worship in all respect, and since in that intervening time nothing remarkable has occurred, I refer myself very humbly thereto, only mentioning further that some days ago I received from the ruler of Dompo the letter to which that ruler appeals, a letter sent to him by the Worshipful Lord van der Voort of late memory on the 19th of November Anno 1776, but wherein no Malays or Bugis are mentioned, as that ruler alleges, but only Orang Mardekas, or in other words ransomed or freed persons, who, after having previously been seized and sold as slaves, received their freedom back again, and have settled anew on his land and under his protection, as many of that kind reside in Dompo, and as the Penghulu or head of the Malays here informs me, such was also the late Governor's meaning; thanking His Highness for the sending of that letter, I only answered that ruler that I had indeed understood its contents, and persisted in my request that the king might make inquiry after that murder, as believing myself to have all the more right to this request.
Dutch transcription
presenteeren, of zulks nu van het zoort is dat de Edele komp=e hier aangeplant heeft is mij onbekent, egter diend dat de Regenten zeer traag in het bezor= „gen zijn het geene jk hoope beeter zal gaan wan= „neer de Edele komp=e daar van mogte komen te requireeren en hier toe kan dan een recommanda= „tie van uwel Edele Agtbaare veel Contribueeren, wijl jk tans om zulks op te speuren en haar lieden aan te wijzen mijn eigen volk emploijeeren moet, dus verhoope dat deze mijne Ioging uwel Edele Agtb: niet onaangenaam en mij tot reparatie sijn zal, waar meede deze fineere met diepste Eerbied en hoog „agting de Eere hebbe te zijn. /onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer /:lager:/ uwer welEdele Agtbaares onderdanige en gehoorzame dienaar /:was geteekend/ L:: P„s de Zwart /in margine:/ Seleijer in 'sComp=s vesting den 4=e Maart Anno 1782 Op Maandag den 18=e Maart Anno 1782 kwamen bij den welEdelen Achtbaeren Heer Gou= „verneur, den glarrang Kassie djela, en de onder= „daanen Poea Masija, Poea boelang en Poea Saij, onder geleide van den oppertolk Na dat zij lieden van weeskanten hunne bezwaarnisse door dien taalsman aan den welEdelen Agtbaaren Heer: Gouver= „neux bekend gemaakt hadden; zo heeft zijn wel= „Edele Achtbaaren, na alles nauwkeurig overwoogen te hebben, goed gevonden, om deeze verschillen ten eene= „maal een einde te maaken, hun lieden met mal= „kander te verzoenen, onder belofte nogtans van die laaste drie, dat wanneer zij t' avond of morgen zig weeder tegens hun wettigen glarrang zoude opzetten, zij geen pardon meer van zijn welEdele Achtbaare te verwagten hadde, maar zonder Consideratie tot een exempel van andere, in de lange ketting zoude geklonken worden. om naar een andere plaats ver= Neen „zonden te worden. Saleijer 131 Aan den Boekhouder Ludovicus Theodorus de Swart, Resident aldaar Eerzame, Vzome! Op uwE ontfangene brieven van den 1=e en 2=e deeser dient, dat de gezondene seinen alleen dienen ter verkenning der Oostersche scheepen en vaartuigen en dus aan geen kruissers behoeven afgegeven te worden, wiens werk maar eenlijk is om uE spoedig kennisse te geeven van de verneeming eeniger scheepen die zij zo goed hun doen= „lijk is moeten tragten te erkennen van welke na= „tie die zijn: Het overgezondene Monster van de op Saleijer vallende lange Peeper zal jk eerst voorkomende gele= „gendheid Hun Hoog Edelheedens aanbieden en daar om= „trend Hoog Derzelver nader te verzoekene Ordre afwagten, mits dat uE alvorens zal hebben uit den weg geruimt, de inconvenientien die tegens deze aan= „planting in vroegere tijden zijn opgekomen en om= „standig beschreeven staan bij nevens gevoegd Extract uit de Memorie van den Heer Gouverneur Blok Hebbende jk jntusschen zeer veel genoegen genomen in desselfs meerder dan de voorige Residenten aan= „gewende vlijt omtrend die Patij Culture bij des= „selfs gemeene brief vermeld, waar bij UE moet Con= „tinueeren.. waar meede na groete blijve /onderstond:/ UwE goede vriend /was geteekend:/ B=s Reijke / in mar= „gine:/ Makassar in het kasteel Rotterdam den 23„e Maart Anno 1782: Deevens deze gebruik jk de vrijheid te voegen dupli= „caet van de brief en relative papieren als op den 2=e februarij j„o leeden met den Chinees Pitoko in Origine aan uwel Edele Achtbaare in allen Eerbied heb afge= „vaardigd, en wijl in die tusschen tijd, niets aanmer= „kelijks is voorgevallen, refereere jk mij zeer nedrig daar aan, eenlijk nog meldende dat voor eenige daagen van Dompos vorst den brief heb gekreegen, waar op dien vorst zig beroept, eene brieff door den Achtbaaren Heer van der Voort /: l M:/ op den 19=e November A=o 1776 aan hem gezonden, dog waar in van geen Maleijers of Boegineesen gelijk dien vorst voorgeeft, word gesprooken, maar alleen van Orang Marde= „kas, of anders gezeid vrij gekogte of gegevene, die, na voor deezen als slaven opgevat en verkogt geweest zijnde haar vrijdom weerom gekreegen, en zig op nieu op zijn land en onder zijn bescherming hebben ter neer gezet, gelijk zig veele van dat zoort op Dompo ophouden en gelijk mij de Pamhoeloe of hoofd det Maleijers hier onderrigt, 's zulks ook den Gouver= „neurs (:ZeM: meening geweest, zijn Hoogheid be„ „denkende voor de toezending van dien brief, heb Ik dien vorst eenelijk g'andwoord, dat jk dies inhoud wel verstaan had, en bleef persisteeren bij mijn ver„ „zoek, dat de koning onderzoek mogt doen na die moord als vermeenende tot dit verzoek nog meer welEdele Achtbaare Heer. Makcassar Aan den wel Edelen Achtbaaren Heer Barend Heijke Gouverneur en directeur deezer kuste belebes. regt. Aan g
English
to have received justice through the awareness of the contents of the often-mentioned letter, since the murdered person was a Bugis and thus under the Company's protection, and the galarrang or Chief of the village in whose house the act took place in his presence, was one of those Orang Mardikas, who then stood directly under the King. I also take the liberty of offering your Right Honorable a petition from the soldier and deported Sergeant Peschbagh, which I, upon his persistent entreaties and requests for its transmission, have not been able to withhold, however poorly it may otherwise be drawn up, for which reason I request an excuse. Having with all respect commended your Right Honorable's illustrious person and interests to the protection of the great benefactor, I have the honor to call myself with all awe and esteem. was undersigned: Right Honorable Sir lower: Your Right Honorable's humble and obedient servant was signed: C.s Meurs in the margin: Bima in the Company's fortress the 2nd of March Anno 1782 To the Right Honorable Sir, Barend Reijke, Governor and Director of the coast of Celebes. Justus Wilhelm Leschbach of Hofgeijsmar, having arrived in India in Anno 1768 on the ship Duivenbrug as a Corporal at 14 guilders a month, and at my request and in accordance with the Political Council's resolution advanced to Sergeant on the 4th of August Anno 1773, and having always behaved well, so that in the Javanese War at Pingimaij on the 27th of October 1777 I received four wounds from the enemy, and had a bullet in my skull for twenty-two days before it was found by the Surgeon, so that death was closer to me than life. Yet through God's doing I was happily healed, but since that time I find my brainpan very weak, and now through my bad conduct have come into a degraded state, and must walk in shame and mockery before everyone. Thus the petitioner beseeches your Right Honorable Lord Governor in the most humble manner not to remember his committed offenses any longer; thus the humble petitioner humbly requests the favor of your Right Honorable for his reinstatement as Sergeant, and so that the humble petitioner may say sincerely to your Right Honorable, I remain grateful to the Right Honorable Lord who has proven his grace and mercy to me anew. was signed: J.s W.m Leschbagh in the margin: Done by me the ultimate of February 1782 Maros Honorable, Pious, Discreet Under escort of this departs thither towards the post Daeng Mandjiditie, who, having been favored by me upon your recommendation and the request of the elders of the village peoples with the vacant regency of Simbang, can now assume the same as such. After greetings, I am was undersigned: Your Good Friend was signed: B.s Reijke in the margin: Makassar in Castle Rotterdam the 30th of March Anno 1782. To the junior merchant Bartolomeus vande Walle, Resident there, Maros. We the undersigned, the Sergeant in the Company's service, the Non-commissioned Officer commanding in the field redoubt at Matoangien, Johan Coenraad Meijer, and Captain Dramantaecka, head of the Madurese warriors also stationed there, declare it to be the true and pure truth that last Friday the 29th of March in the afternoon around half past four, a youth named Ningo, belonging to the provost Aron outside the post, came running into the post, saying that there were three Bugis who had bound his comrade, with whom he had gone to fetch grass, he requesting assistance. Whereupon the declarants, going outside with armed men, found that there were indeed three natives with krisses and assegais, two of whom resisting, were struck down by the Madurese soldiers. The third having thrown away his kris and assegai, was bound by order of the first declarant and brought to Makassar to the Right Honorable Lord Governor. Upon being questioned to whom he belonged, he testified to be of Daeng Mananrang's people. was undersigned: Thus done and declared at Matoangien in the Field Redoubt the 31st of March Anno 1782 was signed: Coenraad Meijer and written in Javanese characters by Captain Dramantaka in the margin: In my presence, was signed: J H Sollow.
Dutch transcription
133 regt te hebben gekreegen, door de bewustheid van den in= „houd van meermelde brief, wijl den vermoorde een Boeginees en dus onder 'S Comp„s protexie en den glarreng of Hoofd van de Negorij op wiens huis 't feit in zijn presentie geschied is, een van die O= „rang Mardikas was, die dan direct onder den Ko= „ning stond Nog gebruuik ik de vrijheid uwel Edele Achtbaare aaen te bieden een smeek schrift van den zoldaat en gedeporteerden Sergeant Peschbagh, dat jk op zijn aanhoudend smrekingen en verzoeken tot dies overzen= „ding niet heb kunnen agter houden, hoe vecieur 't zelve anders ook is opgesteld, waarom diesweegens Excuus verzoeke. uwwel Edele Achtbaare Illustre Perzoon en be= „langens in de bescherming van den grooten weldoen= „der in allen Eerbeed bevoelen hebbende, heb jk de Eer mij met alle ontzag en achting te noemen. /onderstond:/ wel Edele Achtbaare Heer /:lager:/ uwer wel Edele Achtbaare Onderdanige en gehoor= „zame dienaar /:was geteekend:/ C„s Meurs /:en margine /. Bima in 'sComp=s vesting den 2=e Maart Anno 1782 Aan Justus wilhelm Leschbach van Hofgeijsmar Anno 1768 met het schip Duiv -en brug en India aangeland voor Corporaal met 6 14 Smaands en met mijn verzoek en volgens politicq Raads besluit g'advanceert tot rergrant in den 4=e Augustus A=o 1773 en mijn altans wel gedraagen hebbe, zo dat jk in den Ioaschen Oorloch bij Pingimaij den 27=e October 1777 vier blessuuren van den vijand bekomen hebbe, en een koegel in mijn harzepan Twee en twintig daagen gehad hebbe, een zij van den Chirurgijn gevonden is, zo dat de dood bij mijn nader was als het Leeven. Edog door Godes toedoen geluckig ben geneesen: maar zeedert dien tijd jk mijne zarkepan heer swak bevind, en nu door mijn slegt gedrag in een nedrigen staat gekomen ben. en voor elken een voor schand en spot moet gaan. zo besmeekt den Suppliant op de aller ootmoedigste wijze aan uw welEdele Achtbaare Heer gouverneur om zijne begaane Misdaaden niet langer wilde gedenken zo verzoekt den ne= „drigen Suppliant diemoedig de gunst aan rw= „wel Edele Achtbaare, tot zijne herstelling als zer„ „grant, en op dat den Nedrige Suppliant aan uw „wel Edele Achtbaare niet opregt keen zeggen, jk blijve dankbaar aan den welEdelen Achtbaaren Heek, die mijn van nieuwen aan zijne Genade en goedertierendheid beweezen heeft /:was geteek„t/ I„s W=m Leschbagh /in margine:/ van mijn gedaan ult=o Febr: 1782 Barend Reijke, Gouverneur en directeur ter kuste Oelebes. Aan den wel Edelen Achtbaaren Heer, Maros G Maros 135 Eerzame, vrome, Discrete Onder geliede deezes vertrekt tiens Postij waards Daeng Mandjiditie, dewelke door mijn op uwE voordragt en het verzoek van de oudste der negorijs volkeren met het vacante regentschap van Simbang beguns= „tigd zijnde, het zelve als nu zodanig kan aanvaarden jk ben na groete /onderstond:/ uE Goede Vriend /:was geteekend:/ B=s Reijke /in margine:/ Ma= „kassar in het kasteel Rotterdam den 30=e Maart Anno 1782. — Resident aldaar, Aan den onderkoopman Bartolomeus vande walle, wij ondergeteekende, den zergeant in 's komp„s dienst Den Commandeerende Onder officier in de veld Schans te Matoangien Iohan Coenraad Meijer en den Kapitain Dramantaecka hoofd der Madureese Krij= „gers almeede daar bescheiden, verklaaren de waare en zuijvere waarheid te zijn, dat voorigen Vrijdag den 29=e Maart 'Sagtermiddags omtrend half vijf uuren Een jonge genaamt Ningo, den geweldiger Aron toebehoorende buiten cassem in de post is komen geloopen, zeggende dat er drie boegineesen waaren die zin Macker, niet wien hij was gaan gras haalen, gevleugelt hadden, verzoekende hij om adsistentie. waar op de declaranten met gewa= „pende Manschappen na buiten gaande, bevonden dat er wezentlijk drie jnlanders met Rrissen en assegaaijen waaren, waar van twee zig ter weer stellende, door de Madureese Militairen, ter needer gesteld wier- „den. Den derden zijn kris en assegaaij weg geworpen hebbende, is op ordre van den eersten declarant ge„ „bonden geworden, en naar Makassar bij den welEde„ „len Agtbaaren Heer Gouverneur gebragt. op afvra= „ge wien hij toebehoorde, zo betuigde hij van Daeng Mananrang zijn volk te zijn. /:onderstond:/ Aldus gedaan en gedeclareert tot Ma„ „tvangien in de Veldschans den 31=e Maart A=o 1782 /:was geteekend/ Coenraad Meijer en met Javaanse Caracters gesteld door den Capitain Dramantaka /:in margine:/ Mij present /was getekent/ I H Sollow.
English
137 Makassar To the Honorable, Respectable Sir Barend Keijke, Governor and Director of this coast of Celebes. Honorable, Respectable Sir, Both of Your Honor's highly respected letters dated the 20th and 28th of February of the current year have been duly received by me in duplicate in good time. Because the Banda ship has not been able to enter this bay due to persistent contrary winds, I have not been able to ship off the three iron pieces lying in front of the Benting in that vessel according to Your Honor's highly esteemed order. However, regarding my silence concerning this matter, I humbly beg pardon, while I shall endeavor to send the said three pieces there with the forthcoming large vessels departing for the Main Place in the manner most convenient for the Company. Regarding the seven pieces fished up from the wreck of the ship Asschat at Salemparrang, for the collection of which from Salemparrang to Sumbauwa the Sumbawanese, at the request of Fuhrer mentioned in the letter of the 7th of April of the past year, had already sent a vessel thither; however, during my presence on Sumbauwa they informed me that some time ago they had been obliged to return in vain, because the prince of Salemparrang was not present there at that time and had left no order for the delivery of the said seven pieces, so they had to return with nothing accomplished; I have newly requested the prince of Sumbauwa for that collection, and In conclusion, I commend Your Honor's highly venerated person, alongside the Company's interests, to the divine protection of the Almighty, while I have the honor to call myself with deep respect: was written below: Honorable, Respectable Sir, lower: Your Honor's entirely humble and obedient servant, was signed: C:s Meurs. In the margin: Bima in the Company's fortress, the 5th of April, Anno 1782. Meanwhile, I also take the honor to inform Your Honor that I have learned from a Nakhoda returning from Java with his horse prahu that, according to his reckoning, on the 14th of March he had seen an English ship lying in the roadstead of Parrang Assang, but of this I have no further news; likewise, on the 20th of that month, a ship was seen from here far out at sea sailing with a free wind to the West, but showing no flag, it was not identified. While for the rest I shall conduct myself to the best of my ability according to the further contents of Your Honor's esteemed letter, regarding the further details mentioned in Your Honor's later letter of the 28th of February concerning the King of Dompo, of this I have already reported the outcome in my humble letter of the 2nd of March last. to that end I have also already written twice to the authorities of Salemparrang, but because both those princes are not very prompt, I have until now received an answer from the one as little as from the other. I shall nevertheless continue to press those princes in the friendliest manner on that matter until they procure me the pleasure of being able to comply fully with Your Honor's order. To 141 139 Bima To the Junior Merchant Cornelis Meurs, Resident there. Honorable, Pious, Discreet Sir, Replying to Your Honor's received separate letters of the 2nd of March and 5th of April last, it serves to state that Your Honor must still urge the King of Dompo to conduct an investigation into the murder in question and the extradition of the murderers, and this on the basis of the obligation that rests upon him in this regard in more than one respect. Likewise, it will have to be pressed upon those of Sumbauwa for the collection and upon those of Salemparrang for the delivery of the seven pieces of cannon in question, so that they may at last finally be sent to the Main Place along with the three unserviceable iron pieces lying with Your Honor. The English ship that was seen by one of the Nakhodas belonging to your place upon his return from Java in the roadstead of Parrang Assang or on Great Bali, but of which Your Honor has received no further news, may very easily have been an English interloper, which it were to be wished might fly into the candle; but with regard to the other ship seen from Bima itself far out at sea, I firmly assume that it will have been one of our Timor traders, if not the ship for Ternate recently or lately seen at Boelecomba; nevertheless, maintaining a good night watch remains very necessary in every respect. Not being able as yet to grant the request of Serchbach on account of his continued bad conduct, I remain herewith, after greetings, was written below: Your Honor's Good Friend, was signed: B:s Reijke. In the margin: Makassar in Castle Rotterdam, the 24th of April, Anno 1782.
Dutch transcription
137 Makassar Aan den welEdelen Agtbaaren Heer Barend Keijke, Gouverneur en Directeur deezer kuste belebes. welEdele Agtbaare Heer Beijde uwel Edele Agtbaare zeer gerespecteerde Letteren in dato 20=den 28=e februarij Anno Stantij zijn mijn in duplo op haar tijd wel geworden. Dewijl het Bandase schip niet binnen deze baije door aanhoudend tegenwind heeft kunnen koomen heb jk op uwel Edele Agtbaare veel g'eerde ordre de drie voor de Benting leggende ijzere stucken in dien bodem niet kun„ „nen afscheepen, dog omtrend mijn stilzuijgen dien aan= „geeende verzoek jk wel nedrig Excuus terwijl jk zal tragten met de aanstaande na de Hoofdplaats vertreckende Groote vaartuigen gemelde drie stucken op de voor de Comp=e best convenabelste wijze derwaarts te zenden. Omtrend de zeeven uit 't wrek van het schip Asschat te salemparrang opgeviste stucken tot wiens afhaal van Salemparrang na Sumbauwa de Sumbauwareesen op verzoek van Fuhrer vermeld bij brief van den 7=e April Anno passato reeds een vaartuig derwaards hadde gezonden, dog bij mijn aanweezen op Sumbauwa mij berigten dat voor eenigen tijd te vergeefs wederom hadde moeten keeren wijl Salemparrangs vorst die tijd daar niet aanweezig zijnde en geen order tot de af= „gave van gemelde zeeven stucken had agtergelaaten zij onverrigter zaake moesten te rug keeren; jk heb tot dien afhaal sumbauwas vorst op nieuws verzogt en Eindigende beveele jk uwel Edele Agtbaare zeer ge= „venireerd Perzoon naast 'sComp=s belangend in de difine Protexie des alderhoogsten, Terwijl jk de Eeze heb mij met diep ontzag te noemen: /onderstond/ WelEdele Agtbaare Heer /:lager:/ uwwel Ed: Agtb:e gansch onderdanigen en Gehoorzame Dienaar /was geteek„t/ C=s Meurs /in margine:/ Bina in 's Comp„s vesting den 5=e April A=o 1782 Jntusschen geef jk mij nog de Eer: uwelEdele Agt= „beeare te bedeelen dat van een Anachoda met zijn paarde praeuw van Iava te rug keerende heb ver= „noomen dat hij na zijn Reekening den 14=e Maart ter rheede Parrang Assang Een Engelsch schip had zien leggen dog hier van heb jk geen nadere tijding ook is op den 20=e dier maand van hier diep in zee een schip gezien die met een ruime wind om de West zeilde dog geen vlag toonende niet verkend. Terwijl Jk mij voor 't overige na best vermoogen zal gedraagen na den verderen inhoud van uw Edele Agtbaa„ „re g'eerd schrijven, omtrend het alverder vermelde bij uw= wel Edele Agtbaare laatere van den 28=e Februarij touchee= „rend deze Koning van Dompo hier van heb jk bereeds bij mijne nedrige van den 2=e Maart joleeden den uitslag gemeld. tot dat einde ook al twee maalen aan die van Sa= „lemparrang geschreeven dog wijl beide die vorsten niet zeer Expedit zijn heb jk tot nog toe zo min van den een als den anderen daar op antwoord ontfangen. egter zal jk op de vriendelijkste wijze op dat stuk zo lang bij die versten aanhouden tot dat zij mijn het genoegen procureeren om aan uwelEdele Agtbreare Ordre volleedig te kunnen voldoen. tot 141 139 Bima Cornelis Meurs, Resident aldaar. Aan den Onderkoopman Eerzame, Vrome, Discreete. Rescribeerende op uwE Ontfangene Axparte brieven van den 2=e Maart en 5=e april J:o leeden, zo diend dat uwE bij de Koning van Dompo als nog moet aandringen om onderzoek te doen na de bewuste moord en uittene= „ring van de Moordenaars, en zulks op Rundament van de verpligting die daar toe in meer dan eenen opzigt op hem legt. Gelijk ook zal moeten aange- „houden worden bij die van Sumbauwa tot den afhaal en bij die van Palemparrang tot de overlevering van de bewuste zeeven stucken kanon op dat dezelver eens eindelijk met de bij uwE leggende drie onbe= =kwaame ijzere stucken na de Hoofdplaats kunnen verzonden worden. Het Engels schip dat door een der bij uwE thuis„ „hoorende anachodas niet zijn te rug komst van Iava ter rheede Parrang assang of op Groot Ba= „lij was gezien, dog waar van uw E geen nadere tijding vernomen heeft, kan zeer gemeeckelijk een Engelsch Lorren-draaijer geweest zijn, die te wen= „schen was dat in de kaars kon vliegen: Dog weet betreft het andere op Bima zelfs ver in tee geziene schip veronderstel jk vast dat onze Timors vaarders zo niet het nog laast of onlangs ook te Boelecomba geziene schip voor Ternaten zal zijn geweest: Egter is des niet te min een goede nagthouding alzints nog zeer nodig Jn het verzoek van Serchbach, voor als nog om zijn aanhoudend slegt gedrag niet kunnende be „willigen, zo blijve jk hier meede na groete /on= „derstond:/ uw E Goede Vriend /was geteek„t :/ B=s Reijke /in margine:/ Makassar in het kasteel Rotterdam den 24=e april A=o 1782 Dre Man.
English
Makaessar 141 Makassar. 6 To the Right Honourable Sir Barend Reijke, Governor and Director of this coast of Celebes. Right Honourable Sir! This serves in accordance with my duty to report the following, namely that on 27 February I received Your Right Honour's letter with all respect and immediately requested an audience, but His Highness being ill, I had to be patient. On 27 March there arrived here the King of Kaijedoepa, bringing along a European sailor from the Honourable Company's sloop de Ionge Barend, coming from Batavia and destined for Ambon, which ran aground on reefs between Toana and Kaijdoepa on 3 March and subsequently broke to pieces. The rest of the crew landed on Ioano with the boat and the raft; they have now arrived here on 30 March, being together one chief mate, namely In spruijt, an assistant, a boatswain's mate, ten sailors; one sailor passed away here. Yesterday we were at the meeting; I requested the Sultan for our departure, which he has ordered for around the 20th or 25th of the current month. For the rest, upon my arrival at Makassar, I shall hand over to Your Right Honour my obligatory report. Lacking paper I must conclude, but not conclude without always calling myself with all respect and reverence. /below stood:/ Right Honourable Sir /lower:/ Your Right Honour's humble and dutiful servant /was signed:/ S: Beausami. /in the margin:/ Boetong the 5th of May, in the year 1782. To the Right Honourable, Highly Esteemed Sir Barend Reijke, Governor and Director of this coast of Celebes. Right Honourable, Highly Esteemed Sir, After having complimented Your Right Honourable, Highly Esteemed Sir in the most humble manner, I herewith take the liberty, as the occasion presents itself for the first time since my misfortune to write to Your Right Honourable, Highly Esteemed Sir and make known that after I departed from the Rembang roadstead on 21 February last with the pantjallang de Jonge Bernard, destined for Amboina, with a strength of 15 men including myself as chief mate, a boatswain's mate, and 12 ordinary sailors, and a passenger being an assistant in the service of the Honourable Company; having on the following 3rd of March run onto the reef 't Hoefijzer with no possibility of getting off, and a short time thereafter the pantjallang listed so heavily with the falling of the water that one could not stand; I ordered the jolly-boat to be hauled up to bring out a grapnel on the windward side if feasible, but as soon as the jolly-boat was behind the stern, every man fled into it and judged that it was not possible ever to get off, because by reason of the surf that rose with the falling of the water, it got more and more onto the dry ground; I then finally had to resolve to abandon the pantjallang in order at least to save life, since the weather was fair; then having gone into the jolly-boat, which was very small, with our 17 souls, and having made a small raft from the boom, which was cut in two and had some Chinese planks lashed onto it, and placed men on it, being 15 Europeans, the other 8 slaves, namely 4 of mine, 3 of the Master of Equipage at Amboina, and 1 of the surgeon, Mr. Engevelt, so that I have salvaged nothing. To have E G H
Dutch transcription
Makaessar 141 Makassar. 6 Aan den welEdelen Agtbaaren Heer Barend Reijke, Gouverneur en Directeur deezer kuste Celebes. welEdele Agtbaare Heer! Deezer is dienend om volgens mijne pligt het volgende te melden als dat jk op den 27=e februarij uwel Edelens Agtbaarens brief, met alle respect ontfangen heb en ten eersten om audience verzogt, dog zijn Hoogheid zeek zijnde heb jk moeten patcienteeren op den 27=e Maart is alhier aangekoomen den Koning van Kaijedoepa mee„ „de brengende een Europees Mattroos van de Ed=e komp„s Chialoup de Ionge Barend, komende van Batavia en naar Ambon gedestineerd zijnde op den 3=e Maart op klippen tusschen Toana en Kaijdoepa vast geraakt en vervolgens stucken, Het overige volk is op Ioano met de Schuit en de Vloot aangeland, tans zijn zij op den 30„e Maart alhier g'arriveert, te zaamen zijnde Een opperstuurman namentlijk I=n spruijt, een adsistent, Een bootsmansmaat, Tien Mattroosen, Een Mattroos is hier overleeden; Gisteren zijn wij ter vergadering geweest jk heb den sulthan verzogt om onzen vertrek het geene hij besteld heeft teegens den 20 of 25=e Eurantis. voor 't overige zal jk uwel Edele Agtbaare met mijne komst op Makassar mijn schuldigen Rapport overlee= „veren, Manquement aan Papier hebbende moet jk =eijndigen, dog niet eindigen dan om mij altoos niet allen respect ende Eerbied te noemen. /onderstond:/ welEdele Agtbaare Heer /:lager:/ uwer WelEdele Agtbaares onder„ „danige en schuldpligtige Dienaar /:was geteekend:/ S: Beausami. /:in margine:/ Boetong den 5=e Maij A„o 1782 Aan den welEdelen Groot Agtbaren Heer Barend Reijke Gouverneur en Directeur dezer kuste Celebes. wel Edele Groot Agtbaare Heer Naar huwwel Edele Groot Agtbaare op het allernedrigste gekom= „plimenteert te hebben zo neem jk mits dezen de vrijheid dewijl voor de Eerste maal zedert mijn Ongeluk de, occasie opdoet om aan uwwel Edele Groot Agtbaare te schrijven en te doen weeten Na dat jk den 21=e februarij, laastleeden ter rheede Rembang zijn vertrocken met de pantjallang de Jonge Bernard zijnde gedestineert naar Amboina sterk 15 koppen als jk opperstuurman, Een boodsmansm„t en 12 Gemeene Een Passagier zijnde in dienst der Ed=e komp=e adsistent, zijnde den 3=e Maart daar aan volgen„ „de op 't Rissgen„t 't Hoef ijzer geraakt en geen Moge= „lijkheid om daar af te koomen en weinig tijd daar aan de Pantjallang zo sterk overhaalde met het vallen van 't waater dat men niet staan konde Ordonneerde om de Jol op te haalen om zo het doenlijk was Een dreg aan de Loef zij uit te brengen dog zo dra de Tol agter de billen was vlugten alle Man daar in en oordeelde het niet mogelijk was om ooit daar af te koomen om reeden door de branding die door 't vallen van 't waater zig verheften meer en meer op het drooge raakten, moest dan eijndelijk resolveeren de Pantjallang te verlaa= „ten om dog het leeven te behouden dewijl het mooij weer was zijnde dan in de jol gegaan die zeer kleen was niet ons 17 zielen en een vlotje gemaakt van de giek die door middel gekoept en daar op eenige Chineese planken opgesjort en daar man opgeplaats zijnde 15 Europeesen de andere 8 slaaven als 4 van mijn 3 van den Equipagie meester te Amboina 1 van den opper= „meester de Heer Engevelt zo dat jk niets geborgen Aan heb E G H
English
even had my life depended on it, having taken along for provisions one sack of rice, a small galley keg with water, a compass, 3 pistols, 4 cutlasses, a rice pot, having then departed to try to reach the first island that was near us, being the island of Kaijdoepa, though unknown to me because of the multitude of islands that are linked together there, which will not be unknown to Your Right Honourable, being near and around the Toekeenbessie. After we had been underway for twenty-four hours, we came ashore on the island of Caijdoepa with the loss of the small raft upon which were 3 Europeans and 2 slaves, one slave having drowned from the raft in the afternoon. As soon as we came ashore and dried ourselves a little with the little we had with us, a large number of the inhabitants gathered, unknown to me, I do not know what people it was, but seeing that they sought to steal our clothes and several were drunk and none of us could speak with them, I sent a man to the village whom 2 of the black men promised to take there. But by midday not having returned yet, and we being reviled by the black men who also drew the klewang on us, we grew anxious, although that man had not fled again, so we could not stay by the island because of the current, and resolved to depart for the nearest adjacent island which was Tameijan. We came ashore there after twenty-four hours, were taken to the village of Wagge, gave an account of my misfortune to the chiefs, who promised to prepare proas as quickly as possible and then go with me to the pantjallang and fetch everything possible for the Company. But the chief, having departed with all the proas, plundered everything that was loose and fastened, together with those of the island of Caloepen, without being willing to take us along, and mistreated us greatly, partially taking away what we had, with threats to murder us if we objected to it, which happened to me three times and to the assistant once. May Your Right Honourable please consider that in one month and 25 days that they kept us there, I was forcibly stripped of 900 rijxd.s Dutch, all of which would be too extensive to report to Your Right Honourable in this, but I hope on a closer occasion to give a verbal account of everything, as on the 30th of April I landed on Boutong, and on the 5th of May lodged my complaint with the King and requested a speedy departure, as I have nothing left to live on, although rice, water, and firewood are provided to me by the King, but more is needed in addition, and I have no clothes other than a pair of long trousers and an old kebaya, and all are in such a state. We are still 13 Europeans strong, as two have passed away, and 7 slaves, together 20 heads. I request and implore Your Right Honourable to please assist me in this, for having now served the Honourable Company for nearly 30 years and having reached the age of 43 years, I could now come to the greatest misfortune and be made poor by this incident, losing rather more than less than 6000 Rd.s Dutch, which in this state of the times can never be recovered. Your Right Honourable should also note that none or the very least of the goods of the Honourable Company were laden, other than only the equipage goods and ammunition, as well as the Honourable Company's papers and private papers of the perished commander whom I replaced, 10 leagers of arrack, some small cooperage, as well as ordered goods; the rest were my goods. Look there, Right Honourable Lord, this is what I, in my situation, find necessary to write to Your Right Honourable's attention, requesting to please offer me all the help in my case that I need. For the rest, I wish Your Right Honourable together with the High Council all contentment and blessings of Heaven and prosperity in all deliberations, and remain with the deepest deference and humble respect, below stood, Right Honourable Lord, lower, Your Right Honourable's humble and obedient servant, was signed, J.n Spruyt, in the margin, Boutong the 5th of May A.o 1782. To the Right Honourable Lord Barend Reyke, Governor and Director there. Right Honourable Lord, Beside Your Right Honourable's secret letter of the 15th of November past, delivered to me on the 3rd of December following, having received a declaration of the Company's subject Pempang containing his encounter between the P.lo Lauts and the land of Banjar with three English ships and some Trojeen and Wadjorese vessels, I express my gratitude for sending it, while concerning our English enemies we abide by the enclosed letter signed with the Council, and further note that I have timely forwarded the enclosed two packets for Banda and Ternaten mentioned in the heading of Your Right Honourable's missive thither. Herewith concluding for this time, after salutary greetings, I declare with all esteem to be, below stood, Right Honourable Lord, lower, Your Right Honourable's service-ready friend, was signed, B.s van Pleuzen, in the margin, Amboina at Castle Nieuw Victoria the 29th of April A.o 1782. To Makassar
Dutch transcription
143 heb al had mijn Leeven daar aan gehangen, voor Levens midde„ „len meede genomen hebbende Een zak Rijst, een galij Vaatje met waater, een Compas 3. Pistoolen, 4 Houwers een Rijst Pot, zijnde doen vertrocken en het eerste Eiland zoeken aan te doen dat ons nabij was zijnde het Eiland Kaijdoepa dog voor mijn onbekent door de menigvuldige Eijlanden die daar aan eengeschiekelt zijn, dat niet Onbe„ „kent voor uwwel Edele Groot Agtbaan zal weezen, zijnde bij en omtrend de Toekeenbessie, Na dat wij dan een Etmaal onder weeg zijn geweest quamen aan Land op 't Eiland Caijdoepa met verlies van 't Vlotje waar„ op zijn 3 Europeesen en 2: slaaven zijnde in de na= „middag een slaaff van 't vlot verdronken, zo dra wij aan Land kwamen en ons wat droogden met dat wij= „nige dat wij bij ons hadden, verzemelden een groot getal van de Jnwoonders voor mijn onbekend weet volk het was, maar ziende dat zij onse kleeding zogten, te steelen en verscheiden dronken waaren en geen van ons die met haar spreeken konde, zoud jk een man na de Negorij die 2 man van de zwarte mij beloofde daar te brengen dog op de middag nog niet te rug zijnde ,en ons door de zwarte gescholden wierden en ook de klee„ „wang voor ons trocken; wierden benouwt, schoon die man nog niet weder was gevlugt, zo konde wij door de stroom niet bij het Eiland blijven, resolveerden om naar 't naast bijgelegen Eiland te vertrecken dat ta= „meijan was quamen een Etmaal daar aan Land wier- „den op de Negorij wagge gebragt, dede verslag van mijn ongeluk aan de opperhoofden beloofde op het spoedigste prauwen klaar te maaken en dan met mij naar de Pantjallang te gaan en daar alles voor de Komp=e af te haalen wat mogelijk was, dog het opperhooft met al de prauwen heenen gegaan zijnde hebben al„ „les gerooft weet Los en vast geweest is, met die van 't Eiland Caloepen zonder wij meede te willen neemen en ons zeer mishandelt het geen wij hadden gedeeltelijk ontnomen met dreijgementen zo wij iets daar teegen hadden ons te vermoorden dat mij drie maalen overgekomen is en den assistent eens uwel Edele Groot Agtb: gelieft eens te considereeren in een maand en 25 daagen dat zij ons daar hebben gehouden, Met gewelt ben daar quitge= „raakt 900 rijxd„s hollandsch zijnde alles te breedvoerig in dezen aan uw wel Edele Groot Agtbaare te melden maar Hoope bij nader gelegendheid mondelijks ver= „sleeg van alles te doen alzo jk op den 30=e April op Boutong ben aangeland, en den 5=e Mei den Ko= „ning mijn bekleg gedaan en Een spoedig vertrek ver= „rogt alzo jk niets meer heb om van te leeven, schoon mij vanden Koning Rijst, waater, brandhout toegelegt word maar daar nog meer bij nodig en jk geen kleeren heb als een lange broek en een oude kabaeij en zijn alle zo gestelt, wij zijn nog sterk 13 Europeesen, alzo twee overleeden zijn en 7 slaa„ „ven, te zamen 20 koppen, jk verzoek en smeeke rew„ „wel Edele Groot Agtbaare om mij in deezen te willen assisteeren: want nu bij na 30 jaaren de Ed=e komp=e gedient en tot den Ouderdom van 43 Jaaren te hebben bereikt, uw nog tot het allergrootste ongeluk zoude kunnen koomen en doet arm zijn door dit geval, Ver= „lies Eer meer als minder 6000 Rd=s holl„s zijnde dit jn deeze gesteltheid van tijd nooit weder te krijgen. uwel Ed=e Groot Agtbaare diend nog van het geen of het allerminste goederen van de Ed=e Comp=e zijn gelaa„ „den geweest dan alleenig de Equipagie goederen en Ammunitie als meede 'S Ed=e komp:s Piepieren en Partikuliere van de verongelukte Gezeeghebber daar jk voor in steede ben gekoomen, 10 Leggers Arak eenig kleijn vaatwerk als meede bestel goederen, het overige zijn mijn goederen geweest, zie daar wel Edele Groot Agtb: Heer dit is het geene wat jk in mijne ge„ „steldheid uwel Ed: Groot Agtb Attentie nodig weet te schrijven, verzoeke om mij in mijn geval dog alle Hulpe te bieden wat mij nodig is oitnomen V80k 145 voor 't overige zo wensch jk uwwel Edele Groot Agtbaare beneevens den Hoogen Raad alle Vergenoeging en zeegeningen des Hemels en Voorspoet in alle raad= „slaagen en ben met de allerdiepste Eerbied en Nedrig Respect /:onderstond:/ welEdele Groot Agt= „baare Heer /:lager:/ uwer wel Edele Groot Agtbaares onderdanige en Nedrigen dienaar /:was geteek=t J=n Spruct /:in margine:/ Boutong den 5=e Maij A=o 1782 Aan den wel Edelen Agtbaren Heer Barend Reyke, Gouverneur en Directeur aldaar WelEdele Agtbaare Heer Beztijde uwel Edele Agtbaare Secreete brief van 15=e November passato mij den 3=e december daar aan toegebragt ontfangen hebbende een verklaaring van den 'skomp„s Onderdaan Pempang behelsende zijne Ontmoetinge tusschen de P=lo Lauts en het Land van Banjar met drie Engelsche scheepen en eenige Trojeensche en wadjoreese vaartuigen, betuige jk voor dies toezending mijne verpligting terwijl mij om= „trend onze Engelsche vijanden aan jnleggende brief met den Raad geteekend gedragen, en wijders nog noteeren dat jk de Ingecloseerde beide pacquetten voor Banda en Ternaten bij uwwel Edele Agtbaare in Hoofde gemelde Missive, tijdig derwaards voortgezonden hebbe; Hier meede voor ditmaal besluitende betuige Jk naar Salutaire groete met alle agting te zijn. /:onderstond:/ wel Edele Achtb: Heer. /:lager:/ uwer welEdele Agtbaare dienstvaardigen vriend /:was geteekent:/ B„s van Pleuzen /:in meer= „gine:/ Amboina aan 't kasteel Nieuw Victoria den 29=e April A=o 1782. Aan Aan Makassar
English
To the Right Honourable Lord Barend Reijke, Governor and Director, and the Council at Makassar. Right Honourable Lord and friends, Having received by an express messenger on 21 November past Your Honour's esteemed secret letter dated 13 September of the same year, accompanied by three packets from Their High Excellencies at Batavia, one for this government, one for the Governor and Council at Banda, and one for the ministry at Ternate, we offer our thanks for the prompt transmission of the former and the communication of the private news that some British ships have been seen and are said to have set course for the Philippine Islands. We have at once securely forwarded the two last-mentioned packets, and we shall retain for our information Your Honour's arrangement concerning the established recognition signal indicating that all remains well at the post. It nevertheless appears somewhat obscure to us, as from the received extract of the secret resolution we cannot determine where the noted flag is to be displayed, nor from which mast an incoming vessel must hoist its recognition flag. In the meantime, in compliance with the request, by sending a copy of the cited extract we have informed the ministers at Banda and Ternate of the signal devised by Your Honour, just as at the request of the ministers in the latter government we hereby present Your Honour with an extract from their secret letter of 20 December past concerning the signal devised there. At the same time, we do not consider it unserviceable to mention what was communicated to us in this regard by the Banda ministry in a secret letter dated 17 September past, verbatim stating that, for the present and until further orders from Their High Excellencies, for the identification of approaching vessels they will fly a small blue flag above the ordinary Prince's flag from the Papenberg, and if a vessel should be sent toward the post, the signals will be made which Your Honour has been pleased to determine. Furthermore, we are fortunate to be able to report that within the jurisdiction of this province we have hitherto heard nothing of English ships or attacks by these our enemies. Only by our express messenger sent to Ternate, at the latitude of the island of Great Obi, estimated at nine miles from the coast, on the morning of 4 December past, a three-masted ship or frigate was seen, appearing to fly a white flag. It gave chase to our express vessel as far as beneath the island of Gomona, where it broke off due to darkness and was no longer spotted the following day, so it remains unknown whither it turned its prow; and in the aforementioned government they had as yet no knowledge of that adventurer either. We are nevertheless not a little disquieted by the wicked designs and bold undertakings of some fugitive Tidorese rebels conspiring with the treacherous Ceram people under Saparua. Although somewhat battered in two attacks at Hatuano, they nevertheless still appear eager for a further undertaking, which thus in this critical time presents a rather dangerous prospect, since it is not advisable to strip the main castle of too much force, and without this the rebels, who are gaining more and more adherents and have knowledge of the declared war, will nevertheless not be restrained. May Heaven grant Your Honour more fortunate events, and we seek alongside.
Dutch transcription
147 Aan den welEdelen Achtbaaren Heer Barend Reijke, Makaessar Gouverneur en Directeur Den Raad aldaar Uel Edele Achtbaare Heer, en vrienden. Per een Expresse op den 21=e Novembr pass=o ons toegebragt zijnde uwwel Edele Achtbaare heer g'eerde Secreete Letteren gedagteekent 13 7beer desselven Jaars verzeld van drie Pacquetten van Hun Hoog Edelheedens te Batavia daar van, een voor deese Regeering, Een voor den Heer Gouverneur en Raad in Banda en Een voor 't Ministerium in Ternaten, leggen w' onze dankzegging af voor de spoedige toeschicking van eerstgem: en Communicatie van de particuliere tijding dat eenige Britsche, scheepen gezien en de Cours zoude ge= „noomen hebben na de Philippense Eilanden, wij hebben laastgemelde beide Pacquetten ten eersten Secuur addresse verleend, en zullen ter onzer narigt houden uwel Edele Achtb: gemaakte schicking omtrend het vastgesteld Sein ter verkenning dat het â Postij nog alles wel gesteld is, schoon het ons nogtans wat duister voorkomt want uit 't ont= =fangene Extract Secreete Resolutie niet opmaaken kun= „nen, waar de genoteerde vlag zal vertoond worden, nog ook van wat Mast en aankomend vaartuig zijn verken vlag moet heijssen, intusschen w' in voldoening aan 't verzogte onder overzending eener afschrift van geciteerd Extract de Ministers in Banda en Ternaten van 't door uwel Edele Agtbaare beraamd Sein kennis hebben gegeven, gelijk wij eeven zo uwelEdele Agtbaare op de Jnstantie van de Ministers in laastgem: Gouvernement bij deeze aanbieden Een Extract uit derzelver Secreete brief van 20 Decembr passato tendeerende het beraamd Sein aldaar, hier bij teffens niet ondienstig agtende mentie te maaken van het geene ons door 't Bandas Ministerie Wijders word het ons nog gegund te kunnen bedeelen dat wij onder het Rassort deezer provintie tot hier toe niets van Engelsche scheepen of attentaaten dezer onzer vijanden verneemen, alleen door onze naar Ternaten afgezondene Expresse op de Hoogte van het Eiland groot Oubij naar Gissing Neegen meijlen uit de wal op den 4=o December passato in den Morgenstond gezien zijnde Een drie mast. schip of fregat; zo 't toescheen een witte vlag voerende, hebbende Jagt gemaakt op Voorst onze Expresse tot onder het Eiland Gomona, alwaar door den duisterheid afhield en des daags daar aan niet meer ont= „dekt wierd, dus onbekend werwaarts de steeven gewent heeft, en in opgem: Gouvernement had men van dien avanturier ook nog geene kennis, wij worden evenwel niet wienig ontrust door de Snoode ontwerpen, en stoute on= „derneemingen van eenige voortvlugtige Tidorse Rebellen te zamenspannende met de trouwlooden Cerammers, die onder Saparoea of schoon in twee cettacques op Hatuano „ vzij wat gehavend zijn, egter nog de lust scheinen te hebben tot een nadere on= „derneeming, dat dus in deeze briticque tijd van een vrij gevaarlijke aanschouw word, terwijl het niet geraaden is het Hoofd= kasteel van te veel Magt te ontblooten, en zon= „der dit de Rebellen nogtans niet te beteugelen zullen zijn, die meer en meer aanharig krijgen en kennis heb= „ben van den gedeclareerden Oorlog den Hemel Schenke uw wel Edele Agtbaare geluckiger evenement en wij Eek„ bij Secreet Schrijven sub dato 17e Septbr passato daar om= „trend is bedeeld, woordelijk luidende, dat wij voor eerst tot nader ordre Hunner Hoog Edelheedens ter verkenning van aankomende vaartuigen van de Papenberg boven de Or= „dinaire Prince vlag een kleine blauwe vlaeg zullen laa„ „ten waaijen en wanneer een vaartuig naar kostij mogte worden gezonden, zal men de Peinen laaten doen die uwel Edele Agtbaare heeft gelieven te bepaalen bij: „zoeken neevens.
English
to request a secure and speedy conveyance for this forwarded packet to Their High Noble Excellencies in Batavia, as we were not able to dispatch the bearer any earlier on account of the fairly stormy weather and continuous westerly winds. To the same, provisions and so forth were furnished here, the recorded amount of which on the enclosed expense account has been written off here under convoy and war expenses in our trade books. We commend Your Right Honorable and the Company's important interests to God's provident care, while, after friendly greetings, we remain with much respect. Below was written: Right Honorable Sir and Friends Lower: Your Right Honorable's friends and servants. Signed: B. van Pleuren, I. A. Schilling, J. Stephanus, W. Bethwz., . . . . Haga, N. Galloo, J. Martens; W. J. Bourghelles. In the margin: Amboina, in Castle Nieuw Victoria, the 29th of April Anno 1782. Lower: P. S. To this day we miss from Batavia and Java the Company pantjallang the Jonge Bernard along with some private vessels, and we obtain not the least news concerning the war. Thus, in order not to sacrifice our return ship with the laden spices, we have had to decide to send a pantjallang to reconnoiter the waterways between here and Your Right Honorable's Government, and furthermore to obtain all necessary and possible information at Boelecomba, for which purpose we have addressed ourselves in a letter to the resident there. Your Right Honorable will receive from there the duplicate of the papers which we dispatch today both for Your Right Honorable and for the Capital of the Indies. Meanwhile, I take the liberty of advising Your Right Honorable Strictness that, upon reconsideration of the forwarded extract from the secret resolution of the ministers at Makassar, we have decided—in order not to overburden memory with many different signal flags, from which harmful errors could very easily arise upon the appearance of vessels from neighboring governments displaying a recognized flag at the top—to fly from this castle, as a sign that all is well here, the same flag that the said ministers and also the Chief and Council of Timor have devised in imitation thereof. As there is no shipping from here to Makassar, we request that you kindly inform the ministry there of this decision of ours at the first available opportunity. Below was written: Agrees. Signed: . . . Haga, Secretary. Extract from a secret letter written by the ministers at Ternate to the Governor and Council at Amboina, dated the 20th of December Anno 1781. Extract To Makassar Governor and Director To the Right Honorable Barend Reijke, Right Honorable Sir and Gentlemen, Yesterday, per a paduakang under the escort of the sailor Johannes Belouw, we had the honor to receive Your Right Honorable's respected missive of the 13th of September last, in which was enclosed a packet sent to us by Their High Noble Excellencies the Supreme Indian Government via Your Right Honorable's Government, containing the communication of the war declared by the Crown of England against the Dutch State. For this transmission, and for informing us that in the regions of Celebes nothing else of English ships has yet been heard, except that according to private intelligence it is presumed that 8 to 10 of them have taken their course toward the Philippine Islands, we offer our humble thanks. We likewise thank you for the notification by extract of the secret resolution of the 12th of September concerning the arrangement made regarding the flying of a blue signal flag for vessels arriving there. Following which example here, it was resolved yesterday, the 24th of this month, in our assembly to fly in the same manner from Castle Concordia a blue flag for arriving vessels of our friends that display a recognized flag at the top, as proof that peace and quiet still prevail in these regions. Meanwhile, in the event of an unexpected hostile visit, we will try as much as possible to send Your Right Honorable prompt notification, and we inform Your Right Honorable that for the present, no ships of any kind have yet been seen around here. Wherewith, after beseeching Jehovah's gracious blessing upon the precious interests of the Noble Company and Your Right Honorable's prosperous administration, we subscribe ourselves with the highest esteem. Below was written: Right Honorable Sir and Gentlemen, together with the Council, Lower: Your Right Honorable's humble servants. Signed: W. A. van Este, F. Wanjon, B. Maneveld, A. Alhing, L. Kraijenhoff. In the margin: Koepang on Timor, the 25th of October Anno 1781.
Dutch transcription
149 „zoeken om een secuure en spoedige addres voor 't deezen vertellend Pacquet aan Hun Hoog Edelheedens te Ba„ „tavia, hebbende brenger niet wel vroeger kunnen de= „pecheeren mits het vrij onstuiring weer en doogestaane weste winden, aan denzelven tot randsoen &=a alhier ver= „strekt zijnde het genoteerde op jnleggende Onkost ree= „kening is het zelve alhier op Trijns en Oorlogs kosten bij onze handel boekjes afgesz. wij beveelen uw wel Edele Agtbaare en 'sComp„s im= portante belangen in Godes providente Hoede, Terwijl naar vriendelijke Ssalutatie met veel respect zijn. /:onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en Vrienden /:lager:/ uwer WelEdele Agtb:s vriend en dienaaren /:was geteekend:/ B„s van Pleuren, I=n A=m Schilling, J„sn „Stephanus, w„m Bethwz:, . . . . Haga, N„s Galloo, J=n Martens; w:m J„s Bourghelles /:in margine/ Amboina in 't Casteel nieuw dictoria den 29=e april A„o 1782. /:lager:/ P: S: wij missen tot heeden van Bata„ „via en Java de Comp„e pantjallang de Jonge Bernard met eenige partikuliere vaartuigen, en erlangen geen de minste narigt van de zaaken nopens den Oorlog, dus hebben wij om ons retour schip met de ingelaadene Spe= „cerijen niet te Sacrifieeren, moeten besluiten met een pan„ „tjallang het vaarwater tusschen dit en uwel Ed: Agtbaarens Gouvernement te laaten recognoscreren, en verders op Boe= „lecombae de nodige en mogelijke Jnformatie te neemen, om het welke ons bij een brief, aan den resident aldaar g'addresseert hebben, zullende uwelEd„e Agtbaare van daar ontfangen de Duplicaat van de Papieren welke we heeden zo voor uwel Ed: Agtb: als Jndiaas Hoofdplaats afzenden Terwijl de vrijheid gebruike uwwel Edele Gestr: te adviseeren, dat op resumptie van het overgezondene Extract uit de se= „creete Resolutie van de Ministers te Makassar beslooten hebben, om het geheugen niet veele en verschillende Lein vlaggen niet te obrueeren waar uit veel ligt nadeelige a= „buisen zoude kunnen ontstaan, bij opdaging van vaar= „tuigen uit de nabuurige Gouvernementen, die een ver= „kend werdende vlag van boven zullen vertoonen, van dit kasteel tot een teeken, dat hier alles wel is, te laa= „ten waaijen een gelijke vlag, als gem: Ministers en ook het opperhoofd en Raad van Timor, in navolging: daar toe hebben beraamd, van welk ons besluit om reeden van hier geen vaart na Makasser is, verzoe„ „ken het Ministerie aldaar bij eerst voorkomende ge= „legentheid kennisse te willen geeven /onderstond:/ Ac= „cordeert /was geteekent:/. . . Haga Secret=s. Extract uit een Secreete Brief van de Ministers te Ternaten ge= „schreeven aan den Heer Gouverneur en Raad te Amboinae in dato 20. e December Ao 1781 Extract Aan Moackasser 151 Gouverneur en Directeur Aan den welEdelen Agtbaaren Heer Barend Reijke, welEdele Agtbaare Heer en Heeren.. wij hadden de Eer op gisteren per Een paduackang onder geleijde van den Mattroos Iohannes Belouw te ont= „fangen uwer wel Edele Agtbaare gerespecteerde Missive van den 13=e Septbr joleeden waar in beslooten was Een Paket door Hunne Hoog Edelheedens de Hooge Indiasche Regeering over uwel Edele Agtbaare Gouver= „nement ons toegezonden inhoudende de Communica„ „tie van den Oorlog die door de Kroon, van Engelland aan den Nederlandschen Staat gedeclareerd is, voor welke bezorging en bekendmaaking dat in de Contrijen van Eelebes nog niets van Engelsche scheepen anders vernomen is, als dat volgens partikuliere tijding in pre= „sumtie 8 â 10 stux van dezelve de Cours na de Phi= „lippense Eilanden zoude genomen hebben, wij onze nedrige dankzeggen, gelijk wij ook doen voor de kennis geving bij Extract secreete Resolutie van den 12=e September nopens de gemaakte schicking omtrend het laaten waaijen van een blauwe Sein vlag voor de aankoo= „mende Vaartuigen aldaar, na welk voorbeeld ons al= „hier rigtende, op gisteren den 24=e deezer in onze verga= „dering vast gesteld is, om in zelver voegen van 't kasteel Concordia voor de aankomende vaartuigen van onze Vrienden die een verkend werdende vlag van boven zul„ „len vertoonen, Een blaauwe vlag te laaten waaijen, ten bewijze dat in deze Contrijen nog rust en vreede is, terwijl bij onverhoopte vijandelijke visite; wij zo veel mogelijk Den Raad. waar meede na afsmeeking van Iehovas Gena= „digen zeegen over de dierbaare belangen der Edele Maatschappije en uwel Edele Agtb„s gelieckig be„ „stier, ons met de meeste agting onderschrijven. /onderstond:/ wel Edele Agtbaare Heer en Heeren„ raver welEdele Agtbaarens Ootmoedige dienaaren /:was geteekend:/ W=m A: van Este, F„s Wanjon, b: Maneveld, Aij„ Alhing, L=s Kraijenhoff. /:in margine:/ Koepang op Timor den 25=e October. A=o 1781 zullen tragten uwwel Edele Agtbaare Spoedige kennisse te laaten toekomen, en berigten uw wel Edele Agtbeare voor tegenswoordig,„ dat hier omstreeks nog geene schee„ „pen hoe genaamd vernomen zijn. zullen Aan beneevens
English
153 Boelecomba To the Junior Merchant Mr. Simon Monsieur, Resident there Honorable, Pious, Discreet Sir. According to a secret dispatch from the Governor and Council at Amboina, a pantjallang sent from there to cruise the waters between this and that Government is due to arrive at your place one of these days. You may therefore, if its destination does not extend hither, inform that administration that as yet there is no further news concerning the English, other than the rumors circulating that the fleet of Commodore Johnston has met with such a severe storm elsewhere that he was forced to take an entirely different course than toward here. You may also report to those same ministers, even if by extract of this, that according to news from Boutong, and that even from the helmsman Spruit, who arrived there safely with nearly all the crew, the Honorable Company's sloop De Jonge Bernerd was wrecked on the reefs between Ioana and Kayoedepa on the 3rd of March past. Meanwhile, from the accompanying small chest with papers, which you must hand over to its commander under a proper receipt, further details will appear regarding the outcome of that vessel and of a private craft belonging there as well, whose crew had departed from here with my assistance, but have returned again from a fruitless voyage. The Lieutenant of the Sumenappers, who according to your private letter of the 8th instant has made himself guilty, or at least very suspect, concerning two stolen children, you may send hither at once in order to prevent mischief there, and tell Kraeng Bontobang that he will be corrected about this matter here. After offering my greetings, I remain, was written below, your good friend, was signed: B. Reijke. In the margin: Makassar, in Fort Rotterdam, the 12th of May, Year 1782. 155 Makassar To the Honorable, Venerable Sir Barend Reijke, Governor and Director of this coast of Celebes. Honorable, Venerable and Commanding Sir! Yesterday, the Lomo of Siang informed me for the first time of certain news, rumors of which had already been spread here everywhere for three months or more, without anything having come of it until today, namely: that the son-in-law of Arou Pantjana, Daeng Mappa, daily threatened to attack the people of Toagea, who fall under him, the Lomo, with a large force of his father-in-law's followers, all well-equipped for war, seeking to take revenge on the Poagarese, who, assisted by the Labackangers, greeted him, Macka, and his companions so unmercifully last year; and that for this reason he, the Lomo, as well as his subordinates, could not come here to work on the Resident's dwelling, now that it is the best opportunity to proceed with the work. Now an attack is alleged, which, with all due deference to my humble opinion, is plausibly invented and devised according to the ordinary custom of this native race, in order, if possible, to be excused, if not entirely, then at least for now, from fulfilling their promise regarding the aforementioned dwelling. I dare to attest to your Honor that this Lomo and the Kraeng of Labackang keep their promise and solemn oaths in mind no longer than they themselves choose and as accords with their interests. Indeed, had they faithfully fulfilled what they personally and solemnly assured me of on two occasions when they were present here, the Resident's dwelling would soon have been completed. With these regents, and especially those of Labackang, it is much in word but little in deed. The aforementioned Lomo having also requested to know from me what he was to do and refrain from doing, I replied that if any molestation or violence were done to him and his people, he was to repel violence with violence, and at the same time show that the Siangese are no less courageous than the followers of Arou Pantjana, but that the Company's works could no longer be delayed on that account. Hoping that your Honor will be pleased to approve of this conduct of mine, I take the liberty for the rest, with all high esteem and due respect, to call myself, was written below, Honorable, Venerable and Commanding Sir, lower down, your Honor's humble servant, was signed: B. van de Walle. In the margin: Maros, in Fortress Valckenburg, the 11th of May, Year 1782.
Dutch transcription
153 Boelecomba Simon Monsieur, Resident aldaar Aan den Onderkoopman M„r Eerzame, Vrome, Discrete. volgens sekreet schrijvens van den Heer Gouverneur en Raad te Amboinee staat bij uw E eerstdaags aan te koo= „men Een van daar ter bekruissing van het vaarwater tusschen dit en dat Gouvernement afgezonde pantjel= „lang - Uw E kan dierhalven als zijn destinatie niet na herwaarts strekt aan dat Ministerium bedeelen dat men voor als nog geen nadere berigten aangaan„ „de de Engelschen heeft, dan dat de gerugten loopen dat de vloot van den Kommandeur Iohnston elders een zodanige zwaare storm zoude beloopen hebben dat hij genoodzaakt is geweest een geheel andere bours dan na herwaarts te neemen. Uw E kan die zelfde Ministers al was het alles per Ex= „tract deezes ook nog melden, dat volgens tijding van Boutong en dat zelfs van den niet egter meest alle de scheepelingen daar ter houw gekomene stuurman Spruit, 'S Ed„e komp„s Chialoup de Ionge Bernerd op den 3=e Maart passato tusschen Ioana en Kaijdoe= „pa op de klippen gebleeven is. Terwijl aan dezelve uit nevensgaande keesje met Papieren, dat uwE aan dies Ge= „zaghebber onder een behoorlijke recipies zal moeten overgee= „ven, verder geblijken zal het afloopen van dien en daar ginter almeede thuis hoorende particulier vaartuig, welkers scheepelingen door mijn hulpe van hier ver= „trocken waaren dog van een vergeefsche reize weder te rug gekomen zijn. De Luitenant der Sumanappers die volgens uwE partikuliere van den 8=e deezer rig schuldig ten minste zeer sjuspect zoude gemaakt hebben aan twee gestoolene Kinderen, kan uwE ter voorkoming van onheilen aldaar ten eersten na herwaards op renden en Eraeng Bontharng zeggen dat men hem hier daar over Corri= „geeren zal. Jk ben na aflegging mijner Groete /onderstond/ uwE Goede vriend /was geteekend:/ B=s Reijke /:in margine:/ Makassar in 't kasteel Rotterdam den 12e Maij Ao 1782 Aan 155 Makassar Aan den wel Edelen Agtbaaren Heer Barend Keijke, Gouverneur en Directeur dezer kuste Eelebes„ wel Edele Agtbaare en Gebiedende Heere! Gistern heeft de Lomino van Siang voor de eerstemaal aan mij laaten bekend maaken, zeekere meeze waar van de gerugten reets voor drie maanden of meer heerwaarts hier alomme zijn verspreid, zonder er tot heeden iets van is geworden, te weeten: dat de schoon zoon van Azou Pantjana Daeng Mappa de volkeren van Toagea /:on= „der hem Lommo Sorteerende :/ dagelijks dreijgden Vij= „andelijk te attacqueeren met een groot gevolg van zijn schoon vaders aanhang, alle ten Oorlog wel uit= „gerust: willende revangie neemen van de Poagereezen dewelke g'adsisteert van de Labaekanders hem Mac= „ka C: s: in anno passato zo ongenadig hebben begroet, en dat hij Lommo zo wel als zijne onderhoorige uit dien hoofde niet dit heen konde komen, om aan 'T re„ „sidents wooning te arbiiden nu het de beste gelegend= „heid is om met det werk voort te vaaren, nu word men aangerand, onder gunstige welduiding mijns geringe eragtens na de ordinaire gewoonte van dezen Land-aart: Specieus verzonnen en uitgevonden, om waar het mogelijk zo niet in 't geheel ten minsten voor eerst van het nakomen hunner belofte ten opzigte voorsz: wooning g'excuseert te blijven, jk duwe en kan uwwel Edele Agtbaare niet waarheid te betuagen, dat dezen Lommo en den Eraeng van Labackang haare belofte en solemneele Eede niet langer in geheugen houden als ze zelfs gedenken, en met haare belangen over een koomen, ja hadden zij dezelve getrouwelijk naargekomen waar van te mij tot twee maalen so Serieus en perzoon verzee„ Hopende dat uwwel Edele Agtbaare deze mijne behandeling zal gelieven goed te keuren, zo neeme de vrijheid mij voor het overige niet alle Hoog-agting en verschuldigd respect te noemen /:onderstond:/ wel= Edele Agtbaare en Gebiedende Heere /:lager:/ uwer welEdele Agtbaares Onderdanige dienaar /was getee= „kend:/ B„s van de Walle /:in margine:/ Maros in 't Fortres Valckenburg den 11=e Maij A=o 1782. =kering hebben gedaen, ter gelegendheid dat hier zijn aan= „geweest, dat eerlang 's residents wooning zoude voltooit zijn; het is net deze regenten en wel speciaal die van Labeckang veel in de Mond maar weinig in der daad, voornoemde Lomimo mij te gelijk hebbende laaten verzoeken om te mogen weeten, wat hem te doen en te laaten stond, hebbe daar op tot antwoord gediend, wanneer hem en de zijne Molest of geweld word aan= „gedaan; geweld niet geweld te keer te gaan, teffens blijken te geeven, dat de Siammers niet minder meenmoedig zijn, als den aanhang van Arou Pan= „tjana, dog dat daarom met 'sComp„s werken niet lan= „ger konde werden getraineert; kering Aan G
English
157 Boelecomba. To Mr. Simon Monsieur, Junior Merchant and Resident on behalf of the Company there, Honorable, Pious, Discreet. Since up to this day, and thus far beyond the usual time, we have been missing some private vessels expected here from Batavia and Java, as well as the Company's pantjallang the Jonge Bernard, and are in uncertainty as to whether the fairway through which our spice ship will have to return via Java to India's capital is still safe or whether, which Heaven forbid, it is occupied by our English enemies, this has caused us to decide today to dispatch one of our well-rigged vessels, the pantjallang the Victoria, under the equipage master Theunis Martens Kulk, in order to reconnoiter the fairway between this place and your residency, and to learn from you how matters stand in that regard; while until such time we shall have to detain our return ship here, so as not to sacrifice it with the loaded precious spices. We therefore expect from you all possible information that may serve us or the neighboring governments of Banda and Ternate, relying upon your care to grant the said small vessel its dispatch back here as soon after its arrival there as can possibly be done, so that the East Monsoon does not set in too strongly and delay it on its return voyage, leaving us in even longer and more detrimental uncertainty. For the rest, we request a prompt and secure dispatch thither of the small boxes with papers for Their High Nobilities and the Makassar Ministry, which the aforesaid equipage master shall hand over to you. Meanwhile, we commend you to the protection of God and, after friendly greetings, remain. It was subscribed: Your good friends and servants. It was signed: B. van Pleuren, J. Adr. Schilling, J. Stephanus, Wm. Beth, W. E. T. J. Maga, Ns. Palloo, N. Martens, and W. J. Bourghelles. In the margin: Amboina in the Castle Nieuw Victoria, the 30th of April, Anno 1782. 159 Boelecomba. To the Junior Merchant Mr. Simon Monsieur, Resident there. Honorable, Pious, Discreet. Since, according to your letter of the 10th of May and the missive addressed to you from the Governor and Council at Amboina transmitted therewith, the Company's pantjallang the Victoria, dispatched under the Equipage Master Kulk to cruise the fairway between this and that government, has arrived at your location, and since the destination of the aforesaid vessel does not extend to this place, we order you to dispatch it back at once and, sending these our enclosed letters, to inform that ministry that there are as yet no further reports regarding the English, other than the rumors that circulated some time ago that a number of 39 ships as well as smaller vessels had passed the Baviaan, which however has not been further confirmed, but rather the contrary, namely that the fleet of Commander Johnston encountered such a heavy storm elsewhere that he was forced to take an entirely different course than toward here. You may also inform those same ministers, even if it were by an extract of this letter, that according to news from Boutong, and that directly from the mate Spruit who arrived there safely with most of the crew, the Company's sloop the Jonge Bernard was wrecked on the rocks between Toano and Kaijdoepa on the 3rd of March past, as will also further appear to the said ministers from the small box of papers already sent to you, which you must hand over to the commander under a proper receipt. Wherewith, after friendly greetings, we remain. It was subscribed: Your good friends. It was signed: B. Reijke, Cs. Kraane, Jn. Mn. Baserman, Jn. Wm. Hk. van Bossum, Js. Ls. de Vos, Js. Bosch, Jn. Pl. Budach, Pl. van Diemar. In the margin: Makassar in the Castle Rotterdam, the 13th of May 1782. the departure of a private vessel belonging there, whose crew had departed from here in the past month with our assistance, but have returned again from a futile voyage.
Dutch transcription
157 Boelecomba. Aan de Heer M„r Simon Monsieur, Onderkoopman en Resident 'sComp„s weegen aldaar, Eerzame, Vrome, Siscrete. Nadien wij tot heeden, en dus ver over de gewoone tijd missen, eenige van Batavia en Iava hier verwagt wor= „dende Particuliere vaartuigen, mitsgaders boven dien de Comp„e Pantjallang de Ionge Bernard, en in de onzeekerheid verzeeren of het vaarwaater door het welke onze Specerij schip over Iava na Iudicas Hoofd= „plaats zal moeten retourneeren, nog veilig dan of het /:dat den Hemel verhoede :/ door onze Engelsche vijanden bezet is, zo heeft ons zulx doen besluiten heeden af te zenden een van onze wel beteilde vaartuigen, de pan„ „tjallang de Victoria, onder den Equipagie opzigter Theunis Martens Kulk, om het vaarwater tusschen dit en uwE Residentie te recognosceeren, en bij UE te verneemen hoedanig het desweegen is geleegen, ter= „wijl tot zo lange ons retour schip hier zullen moeten, aanhouden, ten einde het zelve met de ingelaade kostbaare specerijen niet te sacrifieeren, wij verwagten dan van uE omtrend alles wat ons, of de nabuurige Gouvernementen Banda en Ternaten dienen kan, het mogelijke narigt, ons verlaatende op uE zorge om daar meede voorsz kieltje zo kort na het arrive= „ment â Costij als maar immers geschieden kan, zijne depeche herwaards te geeven, op dat de Oost Mousson niet te fel doorkome, en het zelve in de te rug reize vertraagd, mitsgaders wij in nog langer en nadeeliger onzeekerheid gelaaten worden. Voor het verdere verrisschen de Keesjes met Papieren Boelecomba. voor H:bun Hoog Edelheedens, en het Makassaars Minis= „terie, die den voormelden Equipagie opzigter zulk uEd„e zal ter hand stellen, een spoedig en secuur ad= „dres derwaards, terwijl wij uwE in de bescherming Godes beveelen en na Vriendelijke Groete blijven (:onderstond uwE Goede Vriend en dienaaren /:was geteekend:/ B=s van Pleuren, I=n Ad=r Schilling, J=n Stephanus, w=m Beth w E. , T I: Maga, N=s Palloo, N: Martens, en. W: I: Bourghelles /:in margine:/ Amboina in 't Casteel Nieuw Victoria den 30=e april A=o 1782 voor 159 Boelecomba Aan den Onderkoopman M„r Simon Monsieur., Resident aldaar. Eerzame, vrome, Discrete. Nademaal volgens uwE schrijvens van den 10=e Maij en de daar bij overgezondene aan UE g'addresseerde Mis= „sive van den Heer Gouverneur en Raad te Amboina bij UE aangekomen is, ter bekruising van het vaarwa„ „ter tusschen dit en dat Gouvernement afgezondene 'skom= „p„s pantjallang de Victoria onder den Equipagie Op= „zigter Kulk zo gelasten wij UwE vermits de destince„ „tie van het voormeld vaartuig niet na herwaards strekt om het zelve ten eersten weder af te depecheeren en onder overzending van deze onze bijgevoegde Lette„ „ren aan dat Ministerium te bedeelen, dat men voor als nog geen nadere berigten aangaande de Engelsche heeft dan dat de gerugten voor eenigen tijd geloopen hebben dat een getal van, 39 zo scheepen als mindere vaar„ „tuigen de Baviaan zoude gepasseert zijn, het geen egter niet nader geconfirmeert is maar wel het Contrarie van dien namentlijk dat de vloot van den Kommandeur Iohnston elders een zodanige zwaare storm zoude beloopen hebben dat hij genoodzaakt is geweest een geheel andere Cours dan na herwaarts te neemen. uwE kan die zelfde Ministers al was het alles per Extract deezes ook nog melden, dat volgens tijding van Boutong, en dat zelfs van den met egter meest alle de scheepelingen daar ter houw gekomene stuurman spruit 'sComp„s Chialoup de Ionge Bernard op den 3=e Maart passato tusschen Toano en Kaijdoepa op de klippen gebleeven is, gelijk ook gedagte Ministers uit het aan UE bereeds afgezondene Raesje met Papie„ „ren dat uE aan den Gezaghebber onder Een behoorlijke recipies zal moeten overgeeven verder geblijken zal Waar meede na Vriendelijke Groete blijve /:onder= „stond:/ uwE Goede vrienden /:was geteekend:/ B=s Reijke, C„s Kraane, J„n M=n Baserman, I=n W=m H=k„ van Bossum, I„s L=s de vos, I„s Bosch, I=n P„l Budach, P„l van Diemar. /:in margine:/ Makas= „seer in het kasteel Rotterdam den 13=e Mai 1782. het afloopen van een aldaar thuishoorend partikulier vaartuig welkers scheepelingen door onze hulpe in de gepasseerde maand van hier vertrocken waaren, dog van eens vergeefsche reijse weder te rug gekomen zijn. het Aan
English
161 Makassar To the Honorable and Respected Lord Barend Reijke Governor and Director of this coast Celebes Honorable and Respected Lord! Upon the return from Pankadjene of the emissary Ioeanna Boeba, whither he was sent by Arou Pantjana in order to notify Mappa not to attempt any hostilities against Daing Malimpo and also to fetch the aforementioned Mappa from Pankadjene and bring him to Sagerie, the emissary Daeng Mandjareekie informed us that the Madanrang and Datoua Baringang had sent further orders to Daeng Malimpo by letter, namely that he, with his accompanying troops, should not withdraw, but force Mappa with violence to make restitution for four flintlocks and one coat of mail that Datoua Baringang had lent him during the last war of Goah for the service of Boni, besides another three persons or else 60 rixdollars that were allegedly retained by Mappa. Upon which report Arou Pantjana and Intje Sadolla thought fit to have me depart hither at once, since today was the day appointed that they would attack each other with arms, and they also mandated me most earnestly to recommend both disputing parties to withdraw their weapons and peoples after all, and regarding the claim of Datoua Baringang that he would be satisfied, and also to notify Mappa in particular that he will have to depart with me to Sagerie. And I arrived here this afternoon just before they would have attacked each other, for Daeng Malimpo was ready with five companies and quite a thousand men strong, and Mappa with over 100 men, for the latter, as well as Daeng Malimpo, had entrenched himself in redoubts made of banana trees. Immediately upon my arrival, I sent Daeng Mandjareekie to Daeng Malimpo with orders that he should refrain from all hostile undertakings, make his troops withdraw, and also have his thrown-up redoubts dismantled, since such are the special orders and will of Your Honor and the King of Boni, and as to the claim of Datoua Baringang on Mappa, that he needed to make no difficulty about it. Subsequently, Daeng Mandjareekie also went to Mappa to make the just-mentioned recommendation to him likewise, and moreover had him informed that he must make himself ready as quickly as possible to depart with me to Sagerie. Both disputing parties also informed me that they would obey the orders of Your Honor and the King of Boni, after which they immediately ordered their troops to withdraw; however, Mappa requested of me a postponement until the day after tomorrow to depart with me to Sagerie. Thus I hope, Honorable and Respected Lord, that these critical affairs will have no further consequences, and I also immediately ordered Lommo Siang to make all of the Company's subjects, who had fled here and there out of fear, return to their villages. Furthermore, I have the honor to inform Your Honor that Intje Sadolla gave me two flintlocks, so that in case Daeng Malimpo wanted to have them immediately in kind, they could be handed over at once; and yesterday evening Daeng Mandjareekie also delivered the aforementioned 60 rixdollars to Daeng Malimpo. Meanwhile, I have the honor to subscribe myself with all respect, below stood, Honorable and Respected Lord, lower, Your Honor's humble and faithful servant, was signed, D: Deelshout, in the margin, Siang the 12th of May Anno 1782. Z. Separate Daily Register. Copy The 1st nothing occurred, except that I had the Madanrang, or first minister of the realm and father-in-law of the king, requested to come to me tomorrow, in order to confer with him about the contents of the letter sent to me this morning according to old custom by the king with the ordinary interpreter Peessir for reading, addressed to Their High Excellencies the High Indian Government at Batavia. On the 2nd the first regent of Boni's king mentioned yesterday came to me, with whom I spoke in friendly terms about the letter sent to me for reading, in order thus to discover their real intention concerning what is contained therein, to which end I then also brought up what was written with regard to the toll. But turn and twist it as I might, I soon noticed that they remained firm and steadfast on this point and could by no means be dissuaded from it, for which reason I refrained from speaking further about it and, returning the letter to him with thanks for the perusal thereof, gave him a quasi-contented farewell. That day I also received separate letters from Boelecomba and Saleijer. The 3rd nothing happened. The 4th around one o'clock in the afternoon I received a letter Secret Daily Register beginning with the 1st of October Anno 1782 and ending with the 30th of April Anno 1782. October. from
Dutch transcription
161 Makcessar Aan den WelEdelen Agtbaaren Heer Barend Reijke Gouverneur en Directeur dezer kuste Pelebek welEdele Agtbaare Heer! Met de te rugkomst van Pankadjene van den sende= „ling Ioeanna Boeba werwaarts hij door Arou Pantjana gezonden was, ten einde Mappa aan te zeggen om geene vij= „andelijkheeden teegen Daing Malimpo zoude hebben te af= „tinteeren en teffens gem: Mappie van Pankadjene af te haalen en na Sagerie te brengen, liet ons den zendeling Daeng Mandjareekie weeten dat de Madanzang en Datoua Baringang aan daerig Malimpo bij een briefje nader Ordre heeft toegezonden, namentlijk dat hij met zijne bijhebbende Manschappen, niet zoude hebben af te trecken, maar Mappa met geweld te toen noodzaaken om de restitutie van vier snaphaanen en Een beedjoe rante die Datoua Baeringang hem met den laasten Oorlog: van Goah ten dienste van Bonij ter leen hadde gegeven, benevens nog drie perzoonen dan wel rd„s 60. die door Mappa zoude worden aangehouden: op welk berigt Arou Pantjana en Intje Sadolla hebben goed gevonden mij ten eersten na herwaards te doen vertrecken, overmits heeden den dag bepaald zijnde dat ze mal= „kanderen met de wapens zoude attacqueeren, en mij teffens in mandatis gegeven om die beide twistende Parthijen ten ernstigste te recommandeeren om als nog hunne wapens en volkeren te doen aftrecken, en wat den Eijsch van Datouae Baringang aangaat dat men hem die zoude Contenteeren, en Mappa ook in 't bijzonders aan te zeggen dat hij met mij na zagerij zal hebben te vertrecken: en jk ben hier heeden middag aangekomen even voor dat te malkanderen zoude hebben g'attacqueert, want Daeng Malimpo heeft gereet gestaan met vijf vendels en wel duizent Man sterk, en Mappa met ruim 100 Man: want deze heeft zig zo wel als Daeng Malimpo in bentings verschanst van Piesang boomen; jk heb niet mijn komst ten eersten Daeng Man= „djareekie na Daeng Malimpo gezonden met ordre dat hij van alle vijandelijke onderneemingen zoude afzien en zijn volk doen aftrecken en ook zijne opgeworpene ben= „tings doer afbreeken vermits zulks de specicaele ordre en wille van uwwel Edele Agtbaare en den Koning van Bonij zijn, en met den Eijsch van Datoua Baringang op Mappa rangaat dat hij daar over geen zwaarigheid behoevde te hebben, vervolgens is Daeng Mandjareekie ook na Mappa gegaan om hem insgelijks het zo evengem: rekomman= „datie te doen, en heb hem daar en boven laaten zeggen dat hij zig zo spoedig als mogelijk is moet klaar maaken, om met mijn na Sagerij te vertrecken: welke beide twis= „tende parthijen mij ook hebbende laaten weeten dat hij de ordres van uwwel Edele Agtbaare en den Koning van Bonij zoude gehoorzamen, waar na zij ook ten eersten hunne Troepen hebben laaten aftrecken, dog Mappa heeft mij laaten verzoeken om uitstel van met mij op overmor„ „gen na Sagerij te vertrecken; dus Hoop jk wel Edele Agtbaare Heer dat die Priticque affaires geen verder ge= „volg meer zullen hebben, en jk heb Lomme Siang ook ten eersten g'ordonneert om alle de uit vreese hier en daar gevlugte 'sComp„s onderdaanen weder in hunne Negorij te rug te doen keeren. wijders heb ik de Eer uwwel Edele Agtbaare te berigten dat jntje Sadolla mij twee snaphaanen heeft meede gegeven om ingeval Daeng Malimpo dezelve ten eers„ „ten in Natira wilde hebben, men ten eersten konde afgeeven: en Daeng Mandjareekie heeft op gisteren avond nog de voorwaards gemelde rd„s 60. aan Daeng Malimpo afgelegt. Jntusschen heb jk de Eer in allen Eerbied deze te onderschrijven /:onderstond:/ welEdele Agtbaare Heer /:lager uwer welEdele Agtbaare Onderdanige en en en trouwschuldige Dienaar /:was geteekend:/ D: Deefhout /:in margine:/ Siang den 12=e Maij A=o 1782— Z. Apart Dag- Register. Copia 1=e viel niets voor, als dat jk den Madanrang of eerste Rijks-Minister en Schoonweeder van den Koning tegens Morgen liet bij mijn verzoeken, om dezelve te onderhouden over den inhoud van de mijn na oud ge= „bruik dezen morgen door den koning met den Ordi= „naie Tolk Peessir ter tecture toegezondene brief aan Hunne Hoog Edelheedens de Edele Hooge Indiasche Regeering te Batavia. den 2=e kwam bij mijn den op gisteren vermelden Eersten Rijks- „bestierder van Bonijs koning dewelke jk in vrien= ver 's ko= dene buidelijke termen onderhield over de mijn ter lecture. toegezondene brief om alzo te ontwaaren hunne we= „zentlijke intentie omtrend het daar in vervatte, ten welken einde jk hem dan ook voorhield het ge „schreevene met opzigt tot de Thol. Dog hoe jk het keerde of wende jk merkte dra dat zij Stijf en sterk op dit stuk bleeven staan en daar van door niets zouden af te krijgen zijn, waaromme jk dan ook afhield daar over verder te spreeken en hem, de brief„ onder dankbetuiging voor dies lectura te rug gevende quasie een vergenoegd afscheid gaf. Detan dag Ontfing ik ook apart schrijvens van lecomba Boelecomba en Saleijer g den 3=e passeerde niets „ 4=e Smiddags omtrend een uur ontfing Jk een brief Sekreete Dag-Register beginnende met den 1=e October Anno 1782. en eijndigende met. den 30=e April Anno 1782. October. van
English
On the 1st, nothing occurred, except that I sent for the Madanrang or First Minister of State and father-in-law of the King for tomorrow, in order to confer with him regarding the contents of the letter sent to me for perusal this morning by the King, according to ancient custom, via the Ordinary Interpreter Peessir, addressed to Their High Nobilities the Noble High Indies Government at Batavia. On the 2nd, the First Ruler of the King of Bonij, mentioned yesterday, came to me, whom I engaged in friendly terms regarding the letter sent to me for perusal, in order to ascertain their true intention concerning what was contained therein, to which end I also presented to him what was written with regard to the toll. But however I turned or twisted it, I soon noticed that they remained firm and steadfast on this point and could not be swayed from it by anything, which is why I refrained from speaking further about it, and returning the letter to him with thanks for its perusal, parted with him seemingly satisfied. This day I also received separate letters from Boelecomba and Saleijer. On the 3rd, nothing passed. On the 4th, around one o'clock in the afternoon, I received a letter. Secret Daily Register beginning with the 1st of October Anno 1782 and ending with the 30th of April Anno 1782. October. Anno 1781 Monday the 1st, nothing occurred, except that I sent for the Madanrang or First Minister of State and father-in-law of the King for tomorrow, in order to confer with him regarding the contents of the letter sent to me for perusal this morning by the King, according to ancient custom, via the Ordinary Interpreter Peessir, addressed to Their High Nobilities the Noble High Indies Government at Batavia. Tuesday the 2nd, the First Ruler of the King of Bonij, mentioned yesterday, came to me, whom I engaged in friendly terms regarding the letter to be sent by the King and delivered to me for perusal, in order to ascertain their true intention concerning what was contained therein, to which end I also presented to him what was written with regard to the toll. But however I turned or twisted it, I soon noticed that they remained firm and steadfast on this point and could not be swayed from it by anything, which is why I refrained from speaking further about it, and returning the letter to him with thanks for its perusal, parted with him seemingly satisfied. This day I also received separate letters from Boelecomba and Saleijer. Wednesday the 3rd, nothing passed. Thursday the 4th, around one o'clock in the afternoon, I received a letter. Secret Daily Register beginning with the 1st of October Anno 1782 and ending with the 30th of April Anno 1782. October.
Dutch transcription
ten 1=e viel niets voor, als dat jk den Madanrang of eerste Rijks-Minister en Schoonweeder van den Koning tegens Morgen liet bij mijn verzoeken, om dezelve te onderhouden over den inhoud van de mijn na oud ge= „bruik dezen morgen door den koning met den Ordi= „narie Tolk Peessir ter lecture toegezondene brief aan Hunne Hoog Edelheedens de Edele Hooge Indiasche Regeering te Batavia. den 2=e kwam bij mijn den op gisteren vermelden Eersten Rijks- „besteerder van Bonijs koning dewelke jk in vrien= ver 'sko= dene buiedelijke termen onderhield over de mijn ter lecture toegezondene brief om alzo te ontwaaren hunne we= „zentlijke intentie omtrend het daar in vervatte, ten welken einde jk hem dan ook voorhield het ge= „schreevene met opzigt tot de Thol. Dog hoe jk het keerde of wende jk merkte dra dat zij Stijf en sterk op dit stuk bleeven staan en daar van door niets zouden af te krijgen zijn, waaromme jk dan ook afhield daar over verder te spreeken en hem, de brief„ onder dankbetuiging voor dies lectura te rug gevende quasie een vergenoegd afscheid gaf„ Dezen dag Ontfing jk ook apart schrijvens van lecomba Boelecomba en Saleijer g den 3=e passeerde niets „ 4=e Smiddags omtrend een uur ontfing jk een brief Sekreete Dag-Register beginnende met den 1=e October Anno 1782. en eijndigende met. den 30=e April Anno 1782. October. van 19 Anno 1781 en onderhouden over 'sko= schrijvens van Boelecomba en Saleijer. Maandag den 1=e viel niets voor, als dat jk den Madanrang of eerste Rijks-Minister en Schoonweeder van den Koning „den madanrang ontboden tegens Morgen liet bij mijn verzoeken, om dezelve te onderhouden over den inhoud van de mijn na oud ge= „bruik dezen morgen door den koning met den Ordi= „narie Tolk Peessir ter lecture toegezondene brief aan Hunne Hoog Edelheedens de Edele Hooge Indiasche Regeering te Batavia. Dingsdag den 2=e kwam bij mijn den op gisteren vermelden Eersten Rijks= „bestierder van Bonijs koning dewelke jk in vrien= „nings af te zendene buedelijke termen onderhield over de mijn ter lecture. toegezondene brief om alzo te ontwaaren hunne we= „zentlijke intentie omtrend het daar in vervatte, ten welken einde jk hem dan ook voorhield het ge „schreevene met opzigt tot de Thol. Dog hoe jk het keerde of wende jk merkte dra dat zij stijf en sterk op dit stuk bleeven staan en daar van door niets zouden af te krijgen zijn, waaromme jk dan ook afhield daar over verder te spreeken en hem, de brief„ onder dankbetuiging voor dies lectura te rug gevende quasie een vergenoegd afscheid gaf. Dezen dag ontfing jk ook apart schrijvens van Boelecomba en Saleijer woensdag den 3=e passeerde niets Donderdag „ 4=e Smiddags omtrend een uur ontfing Jk een brief Sekreete Dag-Register beginnende met den 1=e October Anno 1782. en eijndigende met. den 30=e April Anno 1782. October. van
English
Anno 1781 October. Anno 1781 October and of the chiefs who departed in the expedition to the mountains. Friday the 5th, nothing, except the return of the detachment sent to the mountains on the 30th of September last under Ensign Stockveld and Chief Interpreter Brugman, in which they reported to me that they had driven the enemy out of Manoedjoe and captured their garrison there after a fierce resistance of more than two hours. That in this attack on our side, one cavalryman, one lieutenant, and two common Madurese warriors, as well as two of the chief interpreter's men, were killed, but on the other hand considerably more of the enemy's side had fallen, of whom they sent me three heads, which I immediately had placed on high bamboos behind the redoubt on the road to Bontoala as a deterrent to others. Saturday the 6th, upon the recommendation of the Saleyer Resident Swart, I appointed as Regent of the district Bonto bozus, in place of the deceased, Daeng Mabottzo, who had expressly crossed over here for that purpose and appeared before me today. Sunday the 7th, the chiefs of the command mentioned under the 4th of this month informed me in a note of today's date of their return to Malangkerie and the impossibility there had been of pursuing the enemy further than near Passesse. This was further confirmed by the written notes handed over upon their arrival here on Monday the 8th, reporting what occurred during that expedition. Furthermore, on Tuesday the 9th, Wednesday the 10th, and Thursday the 11th, and Friday the 12th, nothing occurred, except that on the last-mentioned date I summoned for tomorrow the Prince Eraeng Bontolancas and other Makassarese nobles, and entered into negotiations with them. Saturday the 13th, the Prince Eraeng Bontolancas and companions, mentioned yesterday, appeared before me in the garden. After having been seated for a short while, I presented to them the conditions drawn up by me and to be entered into with them, upon which peace would be made and Eraeng Bontolancas would be given to them as king. They acknowledged the fairness on the part of the Honourable Company to contract whatever pleased the Honourable Company, as the entire territory of the Makassarese consisted of conquered lands through the actions of Arou Palacka and the rebels adhering to the rebel Sonkielang, and that they consequently wished to comply in all respects with everything prescribed to them and, with complete willingness, to receive simultaneously from the hands of the Honourable Company a king whom they promised, alongside the Honourable Company, always to be true and faithful to henceforth. To this I replied that all of this was pleasing to me, that they could on the other hand at all times be assured of the Honourable Company's aid and protection, and furthermore that I would expect them all together tomorrow in the castle, to take the oath on the Quran there in confirmation of their promise. After which, having enjoyed a little tea and confections, they departed. Sunday the 14th, nothing. Monday the 15th, in the morning, I sent the Chief Interpreter Gerrit Brugman to the King of Boni to notify His Highness, whereof the Bonians are given notice, that tomorrow, by virtue of the authorization obtained by me from Their High Mightinesses in Batavia, the treaty was to be concluded and sworn between the Honourable Company and the newly chosen King of the Makassarese.
Dutch transcription
Anno 1781 October. Anno 1781 October en van de in de Expeditie na het gebragte vertrokkene boofden vrijdag den 5=e nihil. een regent van Ponto Bous aange¬ te rug komst van de na het ge= van de onder den 30=e September Joleeden na de geberg= tens in Commando vertrockene vendrig Stockveld en den oppertolk Brugman, waar bij dezelve mijn melding dede dat zij de vijanden uit Manoedjoe verdreeven en hunne bezetting aldaar na een sterken teegenstand van ruim twee uuren veroverd hadden. Dat bij deze attacque van onze zijde, Een ruiter, Een luitenaent en twee gemeene Madureesen krijgers item twee van des oppertolks volk gesneuveld dog daar en teegen vrij meerder van de kant des Vijands gevallen waaren, waar van ze mijn drie koppen zouden, dien Jk terstond op hooge bamboesen agter de ronduit de weg na Bontoala ten afschrik van andere op liet stellen. Saturdag „ 6„e heb jk op voordragt van den Saleijers Resident Swart tot Regent van het district Bonto bozus in plaats van den overleedene. . . . . . . . . aangesteld den daar toe expres na herwaards overgekomene en op heeden bij mij verscheenen Daeng Mabottzo Sondag den 7=e bedeelde de hoofden van het ouder den 4=e dezer vermelde kommando mijn bij een briefje van heedigen datum „beagte uitgezondene engedi, hunne te rug komst op Malangkerie en de onmoge= „lijkheid die er geweest was om den vijand verder dan bij Passesse te vervolgen. Jnvoegen zulks dan ook na= „der bleek, uit de bij hun komst alhier op Maandag den 8=e Overgegevene schriftelijke aanteekeningen van die rappoit doen. het voorgevallene geduurende dien togt. wijders viel op Dingsdag den 9=e woensdag „ 10=e en „se gegeven word: Sondag den 14=e nehil. Maandag „ 15=e Smorgens zond jk den oppertolk Gerrit Brugman waar van de Bonies kennis na de Koning van Bonij om zijn Hoogheid aan te kundigen dat op morgen door mijn op bekomene Qua= „lificatie Hunner Hoog Edelheedens te Batavia stond geslooten en b'Eedigt te worden het tusschen de Ed=e komp„ en de nieuw te verkiesene koning der Makassaaren Saturdag den 13„e verscheenen bij mijn in de tuin, de op gisteren vermelde prins Eraeng Bontolancas C: s. dewelke Jk een weenig gezeeten zijnde, voorhield de door mijn ontworpen en met hun aan te gaane Conditien, waar op de vreede gemaakt en hun Ereeng Bontolancas tot koning zoude gegeven worden, zij erkende de billijkheid die er aan de zijde van de Ed„e komp=e was om te Contracteeren het geene hun Ed„e wel geviel, alzo het geheele gebied der Makassaa= „ren door toedoen van Arou Palacka en den Rebel Son= „kielang aangehangene muitelingen overwonnen Landen, waaren, en dat zij dienthalven in allen opzigte aan al het hun voorgeschreevene wilden voldoen en met volko= „nien bereidwilligheid uit handen der Ed=e Komp=e te ge= „lijk ontfangen een koning die zij beloofde nevens hun Ed=e voortaan altoos gehouw en getrouw te zullen zijn. Jk antwoorde hier op dat mij dit alles lief was, dat zij ook daar en teegen van 's Ed=e komp„s hulpe en protexie ten allen tijden verzeekert konde zijn, voorts dat jk hun gezamentlijk morgen in het kasteel zoude ver= „wagten, om aldaar tot staving van hunne belofte den Eed op den alcoran te doen. Waar na zij een weinig Thee en banket genuttigd hebbende, heenen gingen. met dezelve in onderhandeling Donderdag den 11„e en „ 12=e niets voor, als dat jk op laast gemelde datum vrijdag de Makasaaren ontboden tegens morgen bij mijn ontbood de Prins Eraeng Bonto= „lancas en verdere Makassaarse Grooten Donderdag aangegeene el „stald. „tie. F getreeden
English
Anno 1781 Ao 1781 October October who seek to thwart this matter. concluded contract, that I to that end had requested His Highness to be pleased to assist us according to custom as an Ally of the Hon. Company, or else to send the necessary commissioners from the Court on his behalf. The said Brugman, returning, brought me in response, along with the King's greetings, that it was very well, but that His Highness would let me know further whether he would come himself or send commissioners. He also told me that the King, upon receiving the message, had seemed somewhat embarrassed and had turned pale, but that he had composed himself and, having tapped a few times on his knee according to his custom when he was not in good humor, had given the aforementioned answer. In the afternoon at five o'clock there came to me the Goelewatang or former stadtholder of Bonij and the regent Matjege, who came to tell me in the name of their King of the message delivered this morning to the Sovereign by the chief interpreter. That His Highness thanked me for it, but that he could not refrain from reminding me that at the election of a King of Goa not only must all the electors and grandees of the realm be present, of whom a portion were still scattered far and wide, but that the same could also take no effect because of the absence of the regalia, which were in the possession of Pankielang. I soon noticed where this was heading and was then glad in my own mind that I had rightly not given them any disclosure of this affair before yesterday, since the Bonian gentlemen, who would gladly see a King to their liking on the Makassarese Although the King and his courtiers were gathered together until two o'clock in the night over this, they nevertheless, according to the report obtained from a spy sent out by me for that purpose, finally had to resolve that matters were as the Governor had understood them and that therein Throne, would not have hesitated to put a spoke in this wheel and advise the Makassarese never, ever to contract with the Hon. Company on such conditions. For these reasons I then gave as an answer to the dispatched grandees of the realm that I thanked His Highness in return for that reminder. That I had already turned my thoughts to this point as well, but that matters now had to be viewed in a different light, since not the Makassarese as before, but the Company itself was now making a king, to whom it was handing back the conquered realm on the conditions agreed upon with the same and the assembled grandees of the realm, and that, as he could easily understand, nothing depended on the absence of some rebellious princes, much less on the half of the missing regalia that were still in the possession of the Chief Rebel or possibly sold by him here and there for lack of money. And with this I let them depart with a firm resolve, in order to uphold the Company's authority and prestige on this Celebes, not to back down but to proceed with what had been started, even though the Bonians might be negligent or refuse to send their commissioners; of which resolve, for the sake of prudence as not being able to know what might occur, I informed the Hon. Senior Merchant and Second in Command Kraane, whom I had summoned to me for that purpose.
Dutch transcription
Anno 1781 Ao 1781 October October die hier inne zoeken te dwarsboomen. aangegaane kontract, dat jk ten dien einde zijn Hoog= „heid liet verzoeken ons na den gebruike daar bij als Bondgenoot van de Ed=e Comp„e te willen assisteeren dan wel de nodige gekommitteerdens van het Hoff zijnent weegen te zenden. Gedagte Brugman te rug keerende bragt mijn neevens konings groete ten andwoord dat het zeer wel was, dog dat zijn Hoogheid mijn nader zoude laaten weeten of hij zelfs zoude komen, dan wel gekommit= „teerdens zenden. Bij zeide mijn ook dat de Ko= „ning op het ontfangen van de bootschap eenigsins verleegen had gescheenen en bleek was geworden, dog dat hij zig gerecolleert en na zijn gewoonte als hij niet wel gehumeurt was eenige maalen op dit knie geklopt hebbende, het voorsz: andwoord had gegeven. Snamiddags ten vijff uuuren kwam bij mijn den Goele= „watang of geweezene steedehouder van Bonij en den Rijks bestierder Matjege dewelke mij uit naam van Hunnen Koning kwamen zeggen de bootschap heeden Morgen door den oppertolk aan den Vorst gedaan. Dat zijn Hoogheid mijn daar voor liet bedanken, dog dat hij teffens niet af konde zijn om mijn te doen erinnere„ dat bij de verkiesing van Een koning van Poah niet alleen present moesten zijn alle de Kiesheeren en Proo= „ten van het Rijk, waar van nog een gedeelte wijd en zijds verspreid waaren, maar dat het zelve ook geen gevolg konde nemen door het Manquement der Rijks= =ornamenten die onder Pankielang waaren. Jk merk= „te dra waar dit heen wilde en was toen in mijn zelve verheugt dat jk hun, ten regten begreepen, niet eerder als op gisteren opening van deze affaire gegeven had, terwijl de Heeren Bomers, die gaarne een Koning na hunnen zin op den Makassaarsen Schoon de Koning en zijn Hofsgrooten hier op tot in de Nagt ten twee uuren bij meelkander vergadert waaren, zo moesten zij egter volgens erlangd Rapport van eene door mijn ten dien einde uitgezondene Spion ein= „delijk besluiten dat de zaaken zo waaren als de Gouverneur dezelve begreepen had en dat daar inne Throon wilde zien, niet links zoude geweest zijn, een spaak in dit wiel te steeken en de Makassaaren af te raaden om nooit of ooit op zulke voorwaardens net de Ed„e komp„e te Contracteeren. Jk gaf dan om die reedenen de afgezondene Rijxgrooten ten ant= „woord dat jk zijn Hoogheid reciprocque voor die herinnering liet bedanken. Dat jk reets over dit poinct ook mijn gedagten „ laten gaan, dog dat de zaa= „ken nu in een andere gedaante moeste worden be„ „schouwt, terwijl niet de Makassaaren zo als be= „voorens maar de komp=e zelfs nu een koning maakte aan wien hij het overwonne Rijk op de met denzel= „ven en de bijgekomene Rijxgrooten over een gekome„ „ne Conditien weder overgaf en dat er dus gelijk hij maekelijk zoude kunnen begrijpen niets aan het manquement van eenige Rebellige princen gelee= „gen was, veel min aan de helft der meerkeerende en nog onder den Hoofd Rebel berustende of moge= „lijk door dezen uit gebrek van geld al hier en daar verkogte Rijks-ornamenten. En hier meede liet jk te heenen gaan met een vast voorneemen om tot staving van 'skomp„s Gezag en luister op dit Celebes, niet van mijn stuk af te gaan maar met het begonne voort te vaaren, Schoon de Boo= „niers nalatig of weigerig mogte zijn, hunne gekom„ „mitteerdens te zenden van welke voorneemen jk voorzig „tigheids halven als niet kunnende weeten wat er voor kan vallen den E opperkoopman en sekunde kraane, die jk ten dien einde bij mijn had doen koomen kennisse gaf. Phroon zonder
English
Year 1781 October Wednesday the 17th [illegible] back. Friday given to Batavia. Year 1781 without a final breach of the peace, nothing further could be done by them now. Which also had the further consequence that they, as will appear in due time, would send delegates to attend the aforementioned contract. Tuesday the 16th, in the morning around eight o'clock, the members of the Council of Policy gathered with me in the castle, and on behalf of the Court of Bony, as delegates, there also entered the Soelewatang or Governor of Bony, the Court Councillor Matjege, and the glarzang of Bontoala, so that one and the other was performed with such ceremonies and customs as are recorded in the general Daily Register and the Resolution of today, in order to attend the election of Prince Evaeng Bontolancas as king over the Makassarese who have reunited with the Company. A new king of the Makassarese elected. Thursday the 18th, nothing. Friday the 19th, further, but fruitlessly. Saturday the 20th, I received from the Company's subject Pempeng, who arrived last night from the islands lying hereabouts with his prahu paduwakang, the news that about twenty days ago, between the Poeloe Lauts and the Land of Banjar, whither he had steered with his vessel to buy tripang from the Torajas, he had seen three English ships, accompanied by seventeen Toraja and seven Wajo vessels, that some of these had come aboard his vessel, and he had learned, among other conversations of which a detailed account can be found among the annexes hereof, that they intended to turn their course hither. Of which very unwelcome news I, having first convened the Council of Policy for that purpose, also gave Their Right Excellencies the necessary notice in a separate letter by the pantjallang the Doradus which had already drifted off yesterday, and furthermore took such decisions in that session as can be seen in the separate Resolutions of today. Report concerning the English. Sunday the 21st, I received original and duplicate secret letters from Amboina and Ternate. Letters from Amboina and Ternate etc. Monday the 22nd, nothing occurred except that the two vessels destined for that purpose on the 20th of this month were dispatched to the Poeloe Lauts and to Parepare, as in the text. Departure of two vessels as in the text. Tuesday the 23rd, I sent secret letters to the Residencies of Boelecomba, Bima, Saleijer, and Maros, to communicate the news concerning the English received on the 20th of this month. Letters to Boelecomba. Wednesday the 24th, nothing happened. Thursday the 25th, I received from the hands of one of the Sopeng grandees a letter from the King there, whereby he excused himself from coming hither on account of several far-fetched domestic affairs cited therein, although he otherwise professed to wish very much to speak with me in person. A letter from Sopeng. On this day our messenger, sent thither by me on the 14th of this month, returned from Sopeng; he reported that the king, while conveying his greetings to me, sent him back with the promise to send the necessary answer to my letter dispatched to him very soon by one of his envoys. Our messenger returned from Sopeng. Friday the 26th Saturday the 27th Sunday the 28th Monday the 29th, furthermore nothing to record, except that on the 27th the King of the Makassarese inquired after my well-being. Tuesday the 30th, I received a separate note from Boelecomba, serving in reply to the letter dispatched thither on the 23rd of this month. A note from Boelecomba received. On this day, through the agency of the King of Bony from the Bugis Kampong, I also recovered without expenses and much trouble two European soldiers who had deserted a few days ago from here at night over the castle walls, for whom I had already offered 25 Dutch rix-dollars as a capture reward. Two European deserters apprehended. Wednesday the 31st, a separate letter from Bima was brought to me, dated the 21st of this month, concerning some native affairs. Letter from Bima. Year 1781 In the Month of November Anno 1781. Thursday the 1st, to Monday the 5th, nothing of note occurred, except that on the 7th of this month some common Javanese warriors were sent to me by Captain-Commandant Baserman, who complained that they did not receive the full benefit of their pay granted by the Honourable Company from their captains, and that one thing or another was deducted from them each time. Thereupon I summoned their chiefs, Captains Dramantakka and Lombo Kananga, to me and questioned them about this, whereupon they offered in excuse that they had to do this in order to make up for the pay received short each time during the tenure of Secretary Bremen, which shortfall, as they could not bear it alone, they had decided to spread across the whole, without having dared to complain about the Secretary, neither in the time of Mr. van der Voort nor afterwards. And only then did I discover what roguery this scoundrel—who will now try to appeal to the receipt rolls signed by those people in ignorance and certainly with the promise that the shortage would be reimbursed—had committed in this matter, and I consequently took a proper notarial statement thereof, which after that date was also sworn to by these two headmen before delegated members of the Council of Justice of this castle and further confirmed by various others. Saturday the 10th, I sent to the new King of the Makassarese an hourglass requested by him. An hourglass delivered. Sunday the 11th, nothing happened.
Dutch transcription
A=o 1781 October October Woensdag den 17=e vrijdag „peng te rug. tavia gegeven word. A=o 1781 zonder een finaale vredens breuk, door haar nu niets verder konde worden gedaan. Het geen dan ook ten verderen gevolge heed dat zij, gelijk blijken zal ter behoorlijker tijd gekommitteerdens zouden om voorsz. kontract bij te woonen. Dingsdag den 16=e Smorgens teegens agt uuren de Leeden van den Raad van Politie neevens mijn in het kasteel verga= Makassaaren verkooren, dert en van wegens het Hoff van Bonij als gekommit= „teerdens ook binnen gekoomen zijnde den Soelewatang of Steedehouder van Bony, den Hof Raad Matjege en den glarzang van Bontoala zo is het een en ander met zodanige Ceremonien en gebruikelijkheeden verrigt geworden als bij het gemeen Dag Register en de Resolu= „tie van heeden genoteerd Staat om bij te woonen de verkiesing van den prins Evaeng Bontolancas tot koning over de weder tot de komp=e bijgekomene Ma= „kassaaren. Een nieuwe koning der Donderdag „ 18=e nihil. Saturdag den 20=e Ontfing jk van 'skomp=s Onderdaan Pempeng, dewelke in den voorleeden nagt van de hier omstreeks leg= „gende Eilanden met zijn prauw paduwackang was g'arriveerd, de tijding dat hij voor Omtrend twentig daa„ „gen geleeden, tusschen de Poeloe Lauts en het Land van Banjar, werwaarts hij met zijn vaartuig om van de Trojeners triepangs te koopen gesteevend was, gezien heed drie Engelsche scheepen, verzeld van Seeventien tropense en seeven wadjoreese vaartuigen, dat van deze zommige bij hem aan boord waren gekoomen en hij onder meer andere discourssen van welk een om= „standig relaas onder de bijlaagen dezes te vinden is, vernomen had dat ze van voornemens waaren de Berigt reegens de Engelschen Dingsdag den 23=e roud Jk Secreet schrijvens na de Residentien Boe= schrijvens na Boelecomba„ lecomba, Bima, Saleijer en Maros af, ter kommuni= „catie van de onder den 20=e deezer Ontfaengene tijding nopens de Engelschen. woensdag den 24=e passeerde niets Donderdag „ 25=e Ontfing ik uit handen van een der Sopingse Rijx= een brief van Sopeng. „ grooten een brief van den Koning aldaar, waar bij den zelven om verscheidene daar bij aangehaalde en ver- „gezogte Lands-assaires zig excuseerde van zijn opkomst na herwaards, schoon hij anders betuigde zeer gaarne met mijn in Perzoon te willen spreeken Maandag den 22=e viel niets voor als dat na de P=lo Lauts en na Parre vertrek van twee vaar=Parre afgezonden wierden de twee op den 20=e deezer daar toe bestemde vaartuigen tuigen als in textu. Op heeden kwam: van Sopeng te rug de onder den 14=e Onze sendeling van so=deezer door mijn na derwaarts afgezondene sendeling, rapporteerde, dat den koning hem onder het doen zijner groete aan mijn te rug gezonden heed met belofte om eerst daags met een zijner afgezanten te zullen toezenden het nodige andwoord op mijn aan hem afgevaardigde brief. Sondag den 21=e Ontfing jk Origineel en duplicaat sekreete Schrijvens van schrijvens van Ambonen Anibon en Ternaten. steeven na herwaards te wenden. van welke gansch niet aangenaamtijding, jk dan ook de vergadering van Po= „titie alvoorens daar toe belegt hebbende, Hunne Hoog= waar van nog tijting na Ba„ Edelheedens nog bij een aparte briefje de nodige kennisse gaf per de op gisteren reets afgedreevene pantjallang de Doradus, en verder te dier Sessie zodanige besluiten nam als bij de aparte Resolutien van heeden te zien Steeven Voorts dog vrugteloos „ 19 Ternaten. etc: is A=o 1781 In de Maand November Anno 1781. Vrijdag den 26=e Saturdag „ 27„e Sondag „ 28=e twe Europeek drosses opgepakt vrijdag voorts viel op Maandag „ 29=e niets te noteeren, als dat op den 27=e den Koning der Makassaaren na mijn welstand heeft laaten vraagen. 1 Dingsdag den 30=e Ontfing jk een aparte briefje van Boelecomba, dienen= een briefje van boelecombe ontf„de in andwoord op het den 23=e deezer na derwaards afgegeene schrijvens. Op heeden kreeg jk ook zonder Onkosten en veel moeite door toedoen van Bonijs koning uit de Campong Boegis te rug twee voor eenige daagen van hier des nagts van over de kasteels muuren gedroste Europeese Militairen. waar op jk reeds 25 rijxd:s hollands tot opvangloon had gesteld. woensdag den 31=e wierd mijn apart schrijvens van Bima aange= schrijvens van Bima. „bragt de dato 21=e dezer betreffende eenige Jnlandse affaires Saturdag den 10=e zond Jk den Nieuwen Koning der Makassaaren toe een uurglas afgegeven. een door hem verzogte uurglas Sondag den 11=e passeerde niets Donderdag den 1„e op deezen dag tot 99 viel niets bijzonders voor, als dat op den 7=e deezer mijn door den kapitein kommandant Baserman toege „zonden wierden eenige gemeene Iavaanse krijgers, de= „welke klaagden dat zij het volle genot hunner door de Ed„e Komp„e toegelegde gagie van haare kapiteins niet kreegen, en dat hun telkens het een of ander wierd afgehouden, jk liet hier op hunne hoofden de kapiteins Dramantakka en Lombo kananga bij mijn komen en onderhield hun daar over wanneerse tot verschooning bij bragten dat zij dit moesten doen om daar door effen te raaken met de ten tijden van den Secretaris Bre= „men telkens te kort ontfangene gagie, welke minder= „heid als niet alleen kunnende draagen zij beslooten hadden over het geheel te doen gaan, zonder zo wel ten tijden van den Heer van der Voort als ook naderhand zig te hebben durven verstouten om over den Sekretaris te klagen. En toen ontdekte jk eerst wat schelmerij dezen schurk, die zig nu quasie op de door die menschen in onwetend= „heid en met belofte zeekerlijk van het mankeerende te zullen rembourseeren, geteekende quitantie rollen zal trag= „ten te beroepen, daar omtrend gepleegd had en nam mits dien daar van een behoorlijke Secretarieele verklaaring, die ook na dato door deze twee hoofd-mannen voor gecommit= „teerde Leeden uit den Raad van Iustitie deezes kasteels b'eedigt en door nog diverse andere verder bekragtigt is geworden. Maandaeg October
English
November 1781 Monday the 12th, I dispatched via the Chinese Litoka a separate letter to the Resident at Bima, containing a reply to the letter received from there on 31st October last. Tuesday the 13th, nothing. Wednesday the 14th, I had the King of Bonij requested to please have apprehended, at the free Negorij Mardekaija, or the actual residence of the High Priest, the murderer and evildoer Sale, who had placed himself there under protection and made himself scarce from here, being a former Matta Matta of the previous Fiscal Kraane, and at the same time one of those suspect traders with Sankielang who is mentioned in the appendices of this Secret Daily Register under the date of 11th March Anno 1781. Thursday the 15th, I sent by the Moorish Citizen Sabar Secour secret letters to Ambon and, via that neighbouring Eastern Company Government, on to Banda, Ternaten, and Timor, both to accompany the sealed packets received from Batavia for those offices and to communicate the appearance around I. Laut of three English ships, as can be seen in more detail in the letter itself. This forenoon, for his information, I also had presented to the King of Bonij a translation of the edict translated into the Bugis language and published and posted here against the import and circulation, etc., of counterfeit money, for the sending of which His Highness kindly had me thanked. Friday the 16th, the Malay Abdul Talie and some other vessels that had departed from here for Iava on the 2nd and 3rd of this month returned from a failed voyage, having been unable to complete the journey due to the early onset of the west monsoon. Saturday the 17th, the King of Bonij informed me that the murderer Sale, mentioned under the 14th of this month, having defended himself against the people sent out on His Highness's orders to apprehend him, had been struck down by them with various wounds. Sunday the 18th, in the afternoon, there returned the Malays named Intje Pumarvang and Intje Iaga, whom I had sent out on 22nd October last with two vessels to scout for the English. They reported on their return that they had perceived no English ships hereabouts up to the vicinity of the P. Lauts, but that at a certain anchorage called Batoe Pitjing they had encountered a Mandarese vessel or smuggler who, according to his claim, came from Banjermassing and had made known to them in great detail the intention of the English to wage war upon us. Yet, since the Mandarese have quite often been accustomed to foisting all sorts of lies onto the vessels they encounter merely to frighten them, and thus little reliance can be placed on the certainty of those tales, there is nothing else to be done in this regard than to be vigilant and on guard in every respect, the more so because one cannot dispatch any news from here to the Capital, as the monsoon, according to the note on the 16th of this month, has already completely turned. Today I dispatched a short letter to Boelecomba.
Dutch transcription
November November nagezet. sekreet schrijvens na de „toiren verzonden. geld afgegeven de westmousson wat die voortijding breng op de Engelsche uitgezon- „dene vaartuigen. woensdag „ 14=e liet jk den koning van Bonij verzoeken om op de de Moordenaar Sale vrij Negorij Mardekaija, of de eigentlijke woonplaats van den Hoogen-priester, te willen laaten oppacken eenen zig aldaar onder protexie begevene en van hier hem te zoek gemaakte Moordenaar en kwaaddoender Sale, zijnde een geweezen Matta Matta van den voorigen fiskaal kraane, en teffens eene van die suspecte hande= „laars met Sankielang van dewelke vermeld is bij de bijlaagen van dit Sekreet Dag-Register sub dato 11=e Maart Anno 1781 Donderdag den 15=e heb jk per den Moors Burger Sabar Secour Sekreet schrijvens na Ambon en met eenen over dat nabuurige Oostersche komp Gouvernement na Banda, Ternaten en Timor ver- „zonden, alles zo ten geleide van de voor die komptoiren van Batavia ontfangene geslooten paketten als ter kommunicatie van de verschijning omstreekt I=r Laut van drie Engelsche scheepen, breeder bij de brief zelve te zien Dezen voor de middag liet jk den koning van plakaat wegens velsch Bonij tot narigt ook presenteeren een translaat van het in de Bougineese taal overgezet en alhier ge= „publiceert en g'assigeert plakaat teegens den invoer en uitgaaf Atc: van Valsch-geld. voor welkers toezenden riendelijk mijn zijn Hoogheid„ bedanken liet op heeden en op. vrijdag den 16 kwamen van een verlooren reise weder te rug de on= vroege doorbrake van „der de 2=e en 3=e deezer van hier na Iava vertrocke= „ne Maleijer Abdul Talie en eenige andere vaartui= Dan dewijl de Mandareesen wel meermaalen ge= „woon geweest zijn onze ontmoed hebbende vaartuigen deeze en geene leugens op de mouw te spelden eenlijk om de zulke Vrees aan te Jaagen, en dus op de zeeker= „heid van die vertellingen weinig staat te maaken is, zo is hier omtrend niet anders te doen als allezints waar„ „raam en op Hoede te zijn, te meer men van hier geen tijding na de Hoofdplaats kan afzenden, na„ „dien de Moussou reets ten eenemaale na het geno= „teerde op den 16=e deezer gekentent is Op heeden zond jk af een briefje na Boelecomba. Sondag den 18=e Snamiddags kwamen weder te rug de door mijn op te rug komst van twee den 22=e October j„o leeden met twee vaartuigen op de Engelschen uitgezondene Maleijers in naame Intje Pu= „marvang en Intje Iaga, dewelke tot keer berigt brag= „te dat zij hier rontsomme tot omstreekt de P=l Lauts geen Engelsche scheepen vernomen hadden, dog dat zij op zeeker anker plaats Batoe Pitjing genaamd had= den aangetroffen een Mandarees vaartuig of smocke„ „laar die na zijn voorgeeven van Banjermassing kwam en haar het voorneemen van de Engelschen, om ons te zullen b'oorloogen met veel omstandigheeden hadden bekend gemaakt Sale neergelegd. Saturdag den 17=e Liet mijn den Koning van Bonij weeten als dat de onder den 14=e deezer vermelden moordenaar Sale, zig tegens het volk dat op zijn Hoogheids ordre uit= „gezonden was om hem op te vatten, verweerd hebbende, door deze met diverse wonden was ter neer gelegt. =gen, dewelke door de vroege doorbrake der west mous= „son de reise niet hadden kunnen krijgen Maandag den 12=e zond jk per den Chinees Litoka af een aparte briefje schrijvens na Bima. aan den Resident te Bima, houdende andwoord op het van daar den 31=e October p=o ontfangene schrijvens. Dingsdag den 13=e nchil „gen Maandag A=o 1781 A=o 1781 11