Inventory 3627
Japan · 538 pages · 335 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
221 Samarang the 9th of February Anno 1782. — Samarang the 9th of February Anno 1782. —. page 59:½ Carried forward Rds 25641:82: - 300 Coyans of rice, which will be needed in four years for the battoors and prahu crews, calculated at one catty per day, and at 16 rds per coyan. . . . . . . . 4500: –. -. 40 coir ropes of various sorts. . . . . . . . 247: 23. - For blocks and other items. . . . . . . . 7: 13:— To which I also add the aforementioned amount for labor wages, the iron, and the nails, amounting to. . . . - - - 11946. 32. - Thus the aforementioned work would come to cost. Rds 43609. 36. - Still including the cost of the batteries, with which, in my opinion, one ought to be provided for the protection of the river both in times of peace and of war. - 4 pieces of scows. . . . . . . . . . . . 1326: 32. - Now, in the event that Your Right Excellencies might see fit to accept this proposal in full and to grant the necessary qualification for it, may I be permitted to note here that it would not be advisable to make a start with the work itself as long as the present troubles of the war continue, for otherwise, once one had made some progress with the work, the enemy might thereby easily be enabled to make a landing. —. To the recommendation to keep the eldest son of the spiritual Pangerang Widjil, Raden Brotto Coessoemo, in favorable remembrance and to favor him if he persists in his well-meaning disposition, I shall not fail to comply as soon as an opportunity presents itself. —. Page 74. —. Upon the testimony of Mr. van der Burgh § 45 that the spiritual Pangerang Widjil and especially his eldest son Raden Brotto Coessoemo had been of good service to His Honor, it was approved and resolved to recommend to the Honorable Siberg to keep the named Raden Brotto Coessoemo in favorable remembrance if he persists in his well-meaning disposition, in order to favor him somewhat on an occurring occasion, according to the proposal of Mr. van der Burgh. —. The island of Lombok or Bawean may rightly be called a nest of intrigue, for besides the clandestine trade with Johor and Riau, it has already come to my notice twice before Page 19 recto 4. The island of Lombok or Bawean, having been described by Mr. van der Burgh § 60 as a nest of intrigue from where clandestine trade is carried on with Johor, Riau, and many other places, The construction of vessels for the account of private individuals that are larger than ten lasts within the jurisdiction of Joana, I have strictly forbidden by placard of the 14th of June 1781. Page 82. It was also resolved strictly to forbid the construction of vessels for the account of private individuals that are larger than ten lasts within the jurisdiction of Joana, and in order that no ignorance of this may be claimed, henceforth in the resolutions of this board by which permission is granted to private individuals to have vessels built on Java, besides the usual clause that no use may be made of that granted concession to the prejudice of the Company's shipyards, there shall further be inserted that the construction and building of vessels larger than ten lasts is prohibited to each and every person throughout the entire district of Joana. According to the recommendation that it is better to leave the Ratu Mas of Madura, former consort of the Emperor, at Kudus rather than to place her elsewhere, I shall govern myself with all respect. —. Page 76. To the Honorable Siberg it was approved and resolved to recommend to govern himself regarding the Ratu Mas of Madura, former consort of the Emperor, according to the remark of Mr. van der Burgh § 47. -. Tuesday the 6th of February Anno 1782 Tuesday [illegible]
Dutch transcription
221 Samarang den 9„e Februarij Ao 1702. — Samarang den 9„e Februarij A:o 1782. —. paga 59:½ P„r Transport Rd„s 25641:82: - 300. Coiangs Rijst, die 'er in vier Jaaren, voor de Battoers, en prauw volkeren benoodigt zijn, gereekent op een katje 's daags, en â 16. rd=s per Coiang. . . . . . . . „ 4500: –. -. 40. „ kaijer trossen in Zoort. . . . . . . . „ 247: 23. - Voor Blokken als andersints. . . . . . . . „ 7: 13:— Waar bij ook voege het voormeld bedraegen der arbeids Loonen het ijzer en de spijkers met. . . . - - - „ 11946. 32. - Dus het voorschreeven werk, zoude koomen te kosten. Rd=s 43609. 36. - Ingereekent nog het kostende van de Batterijen, waarmeede men mijns bedunkens, zoo wel in vreedige als oorlogs tijden tot dekking der rivier dient voorsien te zijn. - 4: pees schouwen. . . . . . . . . . . . „ 1326: 32. - Ingevalle nu uwe Hoog Edelheeden mogte goedvinden het een en ander naar den voorstel te amplecteeren, en daar toe de noodige quali„ „ficatie te verleenen, zij het mij geoorloofd hier aantemerken, dat het niet raadsaam zoude zijn, om met het werk zelvs een begin te maaken, zoo langs de teegenswoordige onlusten des oorloge duuren, want den vijand anders, wanneer men met het werk al eenigsints gevorderd was, daardoor wel eens in staat zoude konnen geraeken eene landing te doen. —. Aan de recommandatie om den oud- Pag„s 74. —. Op het getuigenis van den „sten zoon van den geestelijken pangerang Heer van der Burgh § 45. dat den Widjil, Radeen Brotto Coessoemo, geestelijken pangerang Wiedjel en wel als hij volhart in zijne welmeenentheid, inzonderheid, desselvs oudste zoon Radeen in gunstige geheugen te honden, en de Brotto Coessoemo, zij Ed: van wel diens, waren favoriseeren, zal ik in geen gebreeken geweest, is goedgevonden en verstaan den E blijven te voldoen, zoo draa er zich daar Siberg te recommandeeren, gen: Radeen Brotto Coessoemo, als hij vollant in zijne toe geleegenheid opdoet. —. stelmeenentheid in gunstige geleugen te hou„ „den, om, na den voordragt van den heer van den Burgs, bij voorkoomende gelegenheid wat gefavoriseert te worden. —. Het Eijland Lombok of Baviaan Pag„o 19 rbt 4. Het Eijland Lombok mag te regt een konkelnest genoemt of Baviaan, door den Heer van der worden, want buiten de Clandestine Burgh 5 60. beschreeven zijnde als een vaart op Iohor en Riouw is mij be=konkelnest, van waar Clandestin op „reeds twee maalen te vooren gekoomen Iohor, Riouw en veele andere plaetsen, Het aantimmeren van Vaarthuigen,„ Pag„o 82. ook is beslooten het Timme= Voor reekening van Particulieren, die „ten van Vaarthuigen voor teekening van grooter zijn, als thien Lasten onder het particulieren, die grooter zijn als thien resort van Ioana, heb ik bij biljet lasten, onder het resort van Ioana scher„ van den 14:e Junij 1781 ten scherpsten ge„opelijk te overbieden, en op dat hier van geen ignorantie mooge worden gepro„ „tendeert, voortaan bij de besluijten dee„ „ser tafel, waar bij aan particulieren permissie word verleend, tot het laeten aanmaeken van Vaarthuigen op Iava„ behalven de gewoone Clausule, dat van die verleende Concessie geen gebruik mag worden gemaakt, tot prejuditie van Com„ „pagnies Timmerwerven, nog te laeten in vloeijen, dat den aan en opbouw van vaarthuigen, grooter als thien Lasten, onder het geheele district van Ioana aan allen en een rigelijk is geinterdiceert. „interdiceert. Naar de aanbeveeling dat het be„ Pag„a 76. Den 8. siberg is goegevonden „ter is, den Ratoe maas van Madura, en verstaan aan te beveelen, zig omtrent geweesen gemalinne van den Keijzer den Ratoe Maas van Madura, geweesen te Coedur te laaten, als haar elders an „ gemalinne van den keijzer te regu= „ders te plaetsen, zal ik mij in allen eern„ heeren naar de aanmerking van de „bied reguleeren. —. Heer van der Burgh 547. -. Dingsdag den 6:' Februarij Ao 1: Dingod: om. ƒ P. dat. Ct.
English
223 Samarang, the 9th of February Anno 1782 Samarang, the 9th of February Anno 1782. page 61. that navigation is carried on to the east and north, that they do not even shrink from sailing from there to Bencoolen and even to the Ceram coast, and now and then also afford a hiding place there to pirates; the Chief or the Pangeran of that island, named Poerbo Nogoro, I have seriously recommended not to admit any other navigation than along Java, Batavia, and Bantam, and especially not to tolerate any vessels that are not provided with proper passes, and if he is unable to turn them away, to give notification thereof as soon as possible; while at the same time I have sent cruiser vessels thither on three different occasions to keep watch, but whether they were warned of this or that the commission was not carried out in good faith or out of fear of danger, I have thus far fished behind the net and have not been able to achieve the objective. To which end, to proceed with certainty, if it were otherwise worth the expense, one ought always to have an armed chaloup or bark in the fairway, provided with a man of proven loyalty to whom the commission is entrusted, and who was at the same time capable of bringing up to Samarang the vessels arriving there in a clandestine manner, and thereby also to compel the Regent to observe the orders somewhat better; but to what extent the Company has the right to issue such orders on that island, and whether navigation and trade there are not free to the peoples across the sea and others, I cannot report with any certainty, as no papers are to be found here that make any mention of it, nor whether that island belongs under the Company or not, of which the successive Memoranda of the former Gentlemen Java Governors also make no mention; while I must nevertheless maintain that the Regent is a vassal of the Company, since that island also belonged under the previous Javanese emperors, and the same, according to the testimony of Old Javanese, was ceded to the Company at the same time as the coastal strands. In which notion the Regent himself also appears to be, because he ordinarily calls himself in his letters Poerbo Nogorro, Pangeran of the Company's Island Bawean, and because he is also accustomed not only to be present at the presentation of a Java Governor at Samarang, but also makes a journey hither annually, and then gives the Governor a small gift of some catties of bird's nests and some mats, together with his willingness to come up as often as he is called. It also appears that the late former Gentleman Java Governor Harting considered the Regent as a vassal, and that indeed from an old, soiled private paper which came into my hands these days, and of which I take the liberty of transmitting the copy to Your Right Nobilities, containing a commission dispatched to the Bawean in the year 1755 for the census of the inhabitants of that island and the traders and vessels located there. But this at a time... Thus, in order to provide against this, it was approved and agreed to recommend to the Honorable Siberg to prohibit completely and immediately prevent all navigation from Lombok except along Java and to Batavia or Bantam: but concerning the remark of the Honorable Van der Burgh, that, in order to make the smuggling there cease, the Regent himself ought to be compelled to turn away, or detain and send up, all foreign vessels, of whatever name; taking into consideration that one is not fully informed whether the Company has the right to establish such orders on the island of Lombok, as also whether navigation and trade to that island are not free to the peoples across the sea and others, in which case one would not be warranted in demanding what was proposed from the Regent. That, besides this, it being uncertain whether he indeed possesses enough power to compel the arriving foreigners to submit thereto, the Company, in order to cause such an order to be observed, might thus be brought into the obligation of taking it upon itself, so it is, since this could cause many inconveniences, particularly also with relation to the native princes who are accustomed to carry on trade to the aforementioned island, approved and agreed to postpone the disposition concerning this for the present, and to order Governor Siberg to investigate this matter, in order subsequently to serve this Government with a report thereon; as well as in the meantime seriously to hold the chief of the island of Lombok to admit no vessels without proper passes, or if he finds himself unable to turn them away, then, upon the appearance of any, to give notice thereof immediately.
Dutch transcription
223 Samarang den 9„e Februarij A:o 1782 Samarang den 9„e Februarij A:o 1782. pag„s 61. dat men zelvs niet schroind, om om de Oost en Noorde word gevaaren, van daar op Bancoeloe en rok op den zoo is, om daar teegen te voorsien, goed= Ceramse kust te vaaren, en nuen dan „gevonden en verstaan den E: Siberg te ook al eens aldaar schuilplaets aan recommandeeren, alle vaart van Lombok Zeeroovers verteend; Het Hoofd of den uitgesonderd langs Iava en naar Bata„ Pangerang van dat Eijland Poerbo via of Bantam finaal te verbieden, Nogoro genaamt, heb ik ernstig ge„ en dadelijk te beletten: dan betreffende „recommandeert, om geene andere vaart de remarque van den Heer van der te admitteeren, dan langs Iava, Ba=Burgh, dat, om de smokkelarijen aldaar „tavia en Bantam, en vooral geene vaar„ te doen Cesseeren, den Roegent zelvs ge= „thungen te gedoogen, die van geene be„wongen dient te worden, alle vreemde „hoorlijke passen voorsien zijn, en buiten vaarthuijgen, hoe genaamt aftewijsen, staat weedende van die aftewijsen, als of aantehouden en op te zenden; in Com„ dan daarvan ten spoedigsten kennisse sideratie genoomen wordende, dat men te geeven; terwijl ik teffens tot drie niet ten vollen onderrigt is, of de Com„ differente heeren kruitsers vaartuijn„ pagine het: regt heeft, tot het stellen van „gen naar derwaerts om te vigilieren en dusdaenige ouder op het Eijland gesonden heb, dan het zij dat men daar Lombok, als ook of den vaart en handel van verwittigd was of dat de Comis„ op dat Eijland, de overwalsche volke„ „sie niet ter goeder trouwe of uit ver„den, en andere niet vrij staat, in welke „se van gevaar is uitgevoerd, heb ik geval men niet gewettigt zoude zijn, dus verre nog agter het net gevist en het geproponeerde van den Regent te het oogmerk niet konnen bereiken, vergen. - Dat het buiten dien onsee„ Waartoe men om zeeker te gaan, indien„ ker. zijnde, of hij wel vermoogen ge„ het anders de kosten waardig was wel „ noeg heeft, om de aankomende vreem„ altoos een gearmeerde Chialoup off „ delingen te noodsaeken, zig daar aan park in het vaarwaeter dient te heb, te onderwerpen, de Compagnie dus om „ben, voorsien van een man van beproef, een diergelijk bevel te doen observeeren, „de trouwe, aan wien de Commissiever, in de verpligting zoude konnen wor- „trouwd, en teffens in staat was, om de, den gebragt „ van een zelvs op zig te aldaar op eene Clandestine wijse komend neemen, zoo is, dewijl zulks veele in„ vaarthuijgen naar samarang op te bren,„ Convenienten, zoude konnen veroor= „gen, en om daar door ook den Regent, saeken, inzonderheid omeede mot re„ te noodsaeken, de ouders wat bester, latie tot de Inlandsche vorsten, die na te koomen; dan in hoe verre de gewoon zijn handel op meergemelde Compagnie hiet regt heeft tot het stellen Eijland te drijven, goedgevonden en ver„ van dusdaenige orders op dat Siland, staan, de dispositie deesen aangaande en of ook de vaart en Handel aldaar voor eerst uittestellen, en den Gouver= voor de overwalsche volkeren en ander „ neur siberg te ordonneeren, dit een niet vrij staat, kan ik met geen seeker: en ander te ondersoeken, om deese Re„ „heid berigten, alsoo 'er hier geene pa,„geering vervolgens daarop te dienen „pieren te vinden zijn, die daar van eenig van berigt; mitsgaders het hoofd van gewag maaken, en ook niet of dat zijn het Eiland Lombok intusschen ernstig „land onder de Compagnie behoord ofte voortehouden, geene vaarthuigen te ad„ niet, waar van ook de successive Me„ mitteeren zonder behoorlijke passen, „morien der geweesen Heeren Iavache of indien hij zig buiten staat bevind gouverneurs geene melding doen; deselve aftewijsen, dan bij verschein terwijl ik egter sustineeren moet, dat van eenige, daar van ten eersten ken„ de Regent een Pasaal van de Compa, itse te geeven. „gnie is, wijl dat Eijland meede onder de voorige Javaesche keijsers heeft behoord, en het zelve volgens getuige„ „nis van Oude Javaenen; tegelijk met de stranden aan de Compagnie is afgestaan, in welk denkbeeld ook den Regent zelve scheint te weesen, om dat hij zij ordinair in zijne brieven noemd Toerbo Nogorro, pange„ „rang van 'sComp„s Eijland Baviaan, en om dat hij ook gewoon is, niet alleen bij een voorstelling van een Iavas gouverneur op Samarang present te zijn, maar ook Jaarlijks een reise naar herwaerds doet en als dan dan den Gouverneur een geschenkje geeft van eenige Catjes voogelnestjes en wat matjes, mitsgaders zijne gewilligheid om op te koomen, zoo dikwils als hij geroepen word. - Ook thunt het dat wijlen den geweesen heer Javas gouverneur Harting, den Regent als een vasaal heeft geconsidereert, en dat wel uit een oud vuijl geraakt particuliere papier, het welk mij deesen daegen in handen geraakt is, en waarvan ik de vrijheid neem uwe Hoog Edelheeden het afschrift te laeten toekoomen, behelsende eene in den Jaare 1755. naar de Baviaan afgesonden Commissie ter opneem der Inwoonders van dat Eijland en de aldaar zig bevindende handelaers en vaarthuigen. —. Dog dit in een „tatie tijd. te
English
page 69; 225 Samarang the 9th February Anno 1782:— Samarang the 9th February Anno 1782. —. time having happened, when they were still somewhat better provided with European personnel, and the Company was capable of maintaining a strict vigilance there, the Regent currently pays less heed to such orders that do not suit his purpose, and thus the clandestine trade, being the primary means of his livelihood, cannot be prevented there without coercive measures, which also cannot occur without giving some offense to the native princes, who are accustomed to trading at Baviaan, and through that channel have the opportunity to barter impermissible goods, principally opium, for rice, paddy, salt, and other provisions, and even vessels on Java, and principally in the Lasem and Tuban areas in exchange with the Chinese, for without this smuggling trade the native princes would concern themselves less with the island of Baviaan, and on the contrary trade directly to Java, to which they presently have freedom, while on the island of Baviaan itself there are no provisions nor anything of note to be obtained. In the unexpected event of the death of the old, worthy Passourouang Regent, the Adipattij Niti diningrat, I shall nominate his eldest son, Radeen Jngebeij Nata Coetsoema, to Your High Mightinesses as Regent of that district, and also keep the two other sons in favorable remembrance upon occurring opportunities. —. Page 13. and 14. Although the determination of survival or succession, though often necessary at the courts of princes, must be regarded in regencies as improper, unnecessary, not fitting, and as a novelty that would generally have disadvantageous consequences, it has nevertheless, on account of the special merits of the Passourouang Regent Adipattij Niti diningrat, and the already demonstrated loyalty and goodwill of his sons, been approved and agreed not only to grant this gentleman the request made by Mr. van der Burgh, 513, and further orally for the Regent's eldest son Radeen Jngebeij Nata Coetsoema, and thus to appoint him, without consequence for the future, to succeed his father in the Regency of Passourouang upon his demise, but also to recommend to the Honorable Siberg to keep the Radeens Soero di Coessoemo and Radja Coesoema in favorable remembrance upon occurring opportunities, pursuant to the recommendation of Mr. van der Burgh. This approval of Your High Mightinesses to excuse the Regent of Malang and Antang forever from the delivery of ten coyans of rice per year imposed on him in 1771, serves for my respectful information: while on the occasion of the journey I am still to make to the Eastern Salient, I shall closely investigate what is produced there, and what those Regents can provide annually to the Company as a reasonable contribution in place of the aforementioned rice; meanwhile I am of the opinion that since the inhabitants of Balambangan are still exempted from all contributions for three years or until the end of December 1784, and Malang and Antang having suffered the most in the Balambangan war disturbances, they should also benefit from that exemption for as long. —. Pages 16: 17. Upon the proposal of Mr. van der Burgh, it has been decided to excuse the Regent of Malang and Antang forever from the delivery of ten coyans of rice per year imposed on him in Anno 1771, on account of the depopulation of those districts and the difficulty of the roads from there to Passourouang, and to instruct and remind Governor Siberg, when one is better informed about what is produced there, to confer with the Regent regarding what might be paid annually to the Company in that place as a reasonable contribution. — The order to deal with the district... Page 19. Whereas Mr. van der Burgh Coetsoema 584. — Cte Antang
Dutch transcription
pag„s 69; 225 Samarang den 9„e Februarij A:o 1782:— Samarang den 9„e Februarij Ao 1782. —. tijd geschied zijnde, toen men nog wat beeter van Europeesche manshappen voorsien, en de Compagnie in staat was aldaar met klem te laaten vigilee„ „ren, stoord zig den Regent thans minder aan zulke orders, die niet in zijn kraam te paskomen, en dus den Clandistine vaart, als het voornaam„ „ste tot zijn bestaan, aldaar niet zonder middelen van dwang te beletten is, dat ook niet geschieden kan sonder eenige aanstoot aan de Inlandsche versten„ die gewoon zijn handel op de Baviaan te drijven, en door dien Canaal gelee„ „gentheid hebben met ongepermitteerde goederen, voornaementlijk de Amphioen„ teegens Rijst, Padij, Zout, en andere Leevensmiddelen, en ook zelvs vaarthuij= „gen op Iava, en principaalst in het Latsumsche en Toubansche in ruij= „ling bij de Chineesen te trocqueeren, want buiten deesen morshandel zouden de Inlandsche vorsten zig minder met het Eijland Baviaan ophouden, en daar en teegen direct naar Iava laeten handelin, waartoe zij thans vrijheid hebben, en 'er daar en teegen op het Eijland Baviaan zelvs geene Leevensmiddelen nog iets naamwaardigd te bekoomen is. Bij een onverhoopt serfgeval Pag„ 13. en 14. schoon de Bepaaling van den ouden braeven passourouangs der survivance of successie, hoewel Regent, den Adipattij Fiti diningrat, aan de Hoven der vorsten veeltijds zal ik desselvs oudste zoon, Radeen Jnge„ noodsaekelijk, in tegentschappen oneigen„ „beij Nata Coetsoema als Regent van onnoodig, niet gepast, en voor een nieu„ dat district aan uwe Hoog Edelhee„ wigheid moet= worden aangesien, die „den voordraegen, en de twee andere zoo doorgaans van nadeelige gevolgen soude „nen, meede bij voorvallende geleegent= konnen zijn, zoo is egter, uit hoofde „heid in gunstige gedagten houden. —. der bijsondere verdiensten van Passou„ „rouangs Regent Adipattij Nilidi„ „ningrat, en de reets betoonde trouwe en welmeenentheid van zijne zoons, goed= „gevonden en verstaan niet alleen voor deese heer te bewilligen in het versoek door den Heer van der Burgh, 513, en nader bij monde voor des Regents oubsta zoon Radeen Jngebeij Natas Dit goedvinden uwer HoogEdel, Iag:s 16 : 17. saj den voordragt van „heeden om den Regent: van Malang den Heer vander Burgs, is beslooten en Antang voor altoos te verschoonen, den Regent van Malang en Antang van de hemr in 1771 opegelegde Zeeveran„ om de volkeloosheid van die districten, en „tio van Thien Corangs Rijt spaarslbat, de ongemakkelijkheid der wegen van daar ik omij in alle Eerbied tot narigs stilten: naar Passourouang voor altoos te Terwijl ik bij Occagie van de door mij verschoonen van de hem in Ao 171. opge„ nog te doene keijde naar den Oosthoek, legde Leeverantie van thien Coijang Rijst nauwkeurig ondersoeken zal, wat al „ ' Jaars, en den Gouverneur Siberg aan te„ „daar valt, en wat die Regentin platsen beveelen en geheugen te houden, om als van de voorshreeven rijst, tot een billijke men beeter onderrigt zal zijn, wat al„ Contributie Jaarlijks aan de Comp„e daar valt, met den Regent te overleg„ opbrengen kan,; inmiddens dat ik Ver„gen, wat in dier plaetse, tot een billyke „meen, dat wijl de Balemboangsche Contributie, Iaarlijks aan de Compagnie Inwoonders nog voor drie Iaaren of tot opgebragt zoude konnen worden. — uilt„o December 1784. van alle Contribu„ tie vrij gelaaten zijn, en Halang en Antang nog wel het meest in de Balem„ „kovangoche ovorloge onlusten geseeden hebbende, deselve ook voor zoo lange van die vrijlaeting dienen te profiteeren. —. Dee onder om het met het Lanschap Pag„o 19. Padiem den Hheer van der Burgh Coetsoema gedaan, en dus denzelven zonder Consequentie voor het vervolg te benoemen om zijnen vader, bij des= „selvs overzeiden in het Regentschap van Passourouang op te volgen, maar den E siberg ook te recommandeeren de Radiens Soero di Coessoemo en Aadja Coesjoema, ingevolge de aanpryjsing van den Heer van der Burgh, bij voorkoomende geleegentheeden in gunstige gedagten te houden. „Coesfoema 584. — Cte Antang
English
227 Samarang the 9th of February Anno 1702. Samarang the 9th of February Anno 1702. — page 65. likewise has taken place. — Antang, but to leave it to take its course, and to arrange it in such a manner that everything that occurs and happens there is constantly treated and directed as if the aforementioned district belonged not to the Emperor, but to the Company, I shall keep in due observance; wherefore I have also written to the Resident of Sourabaija, to adhere literally to the tenor of Your High Excellencies' pleasure in that regard. § 84. Believing that the Emperor will not further pursue his claim on the district of Antang, and His Excellency therefore deems it best to make no further moves to induce His Highness to offer that district to the Company itself, it is approved and understood to authorize the Honorable Eberg to leave that matter to take its course, under the recommendation, however, to arrange it in such a manner that everything that occurs and happens there is constantly treated and directed as if the said district belonged not to the Emperor, but to the Company. The districts of Blitekie and Panaroekan leased to the Captain of the Chinese at Sourabaija, Hang Rampit, having remained unleased at the recent auction of the Domains, the matter remains in status quo in accordance with the order, and on that account I have for the present provided the said lessee with new proofs for those districts held in possession, according to the conditions previously made thereof, however without a limitation of time. — Page 121: Notwithstanding the objections of Mr. van der Burgh against leasing Bisdekie and Panaroekan to Chinese, it is presently understood to leave both these districts for the present unleased and in their present state, since one always retains power over the original lessee Hang Tiampit, who resides at Sourabaija and is Captain of the Chinese nation there, and thereby has some security against the committing of [illegible] The bird's nest cliffs at Balamboangan, leased anew, and that of the post of Poeger or Klattak, which [illegible] Page 128. Before proceeding to a decision to place under the collection of the bird's nests under Passourouang, together with the post of Poeger or Klattak in western Balamboangan, as well as breaking it up because of the illness and mortality continuously rampant there and because it little meets expectations, it is understood only to make a note here of the fact that this, as appears from a separate letter of the 8th of Eberg dated 20 December 1780, because the increasing illness and mortality among the garrison required a speedy provision, has already been carried out. — So also with the dismantling [illegible] Page 131. [illegible] Concerning the reinforcement of the garrison at Lamadjang, which has already been concluded, as appears from my separate letter of the 15th of March 1781, and having otherwise remained on the previous footing with that conquest, there is nothing to reply to this, as also not [illegible] Page 129. Qualification having already been granted by secret letter to Samarang of the 29th of December 1780 to reinforce the garrison at Lamadjang according to the proposal, [illegible] bird's nests in the Balamboangan region, also to lease Beethol, it is understood to instruct Governor Eberg to investigate the condition of that district more closely, and in that regard, toward the end of this current year, to make such proposals to this Government as he shall find to agree with the interest of the Company and to be equitable and bearable for the inhabitants. — furthermore nests. not. 1701. — [illegible] 3 turn over. Page 135.
Dutch transcription
227 Samarang den 9„e Februarij A:o 1702. Samarang den 9=e Februarij Ao 1702. — pag„a 65. insgelijks is geschied. — Antang, maar op zijn beloop te lae„ § 84. Vermeend, dat den keijzer met zijnde „ten, en om het in diervoege teshik= protentie op het Landschap Antang nit „ken, dat alles wat daar voorvalt en nader zal opkoomen en zijn Ed: dierhalven passeert, steede zoodanig voorde behan,„ ordeelt best te weeten gen verdere bewee„ „delt en gederigeert, als of het gemelden ging te maaken, om zijne Hoogheid te dir„ Landschap niet aan den keijser, maar poneeren dat district de Comp„e zelvs aan aan de Compagnie behoorde, zal ik in te presenteeren, zoo is goedgevonden, en verschuldigde observantie houden waar„ verstaan den E Ceberg te qualificeeren „om ik ook aan den sourabaijas ge- die zaak maar op zijn beloop te laeten, „zaghebber aangeschreeven heb, van zig onder recommandatie egter om het dien aangaande Letterlijk aan den te„ zoodaenig te schikken, dat alles, het „neur uwer Hoog Edelheeden goed=geene daar voorvalt en passeert, steeds „vinden te houden. zoodaenig worde behandelt en gediri= „geert, als of het gemeld Landschap niet aan den keijzer maar aan de Compagnie behoorde. De Aan den Capitain der Chinee, Pag„o 121: onaangeviens de bedenkingen „sen te sourabaija Hang Rampit veer van den Heer van der Burgh 586. „huurde districten Blstekie en Pana„ teegen het verhuur en van Bisdekie „roekan, bij de Jongst: gehouden opveiling en Tanaroekan aan Chineesen, is nog der Domainen, onverpagt geblieven zijnde thans verstaan, die beide districten blijft het daarmeede ingevolge de order voor eerst onverpagt en in den presenten in paticquo, en heb ik uit dien hoofde staat te laaten, dewijl omen over den gemelde huurder voor eerst met nieuwe Origineelen huurder Hang Tiampit, bewijsen van die in possessie besittende die te sourabaija geseeten en daar Capi= districten voorsien, na de daar van tain der Chineesen natie is, altijd de magt bevoorens gemaakte Conditien, egter behoud, en daar door eenige zeeker= zonder bepaling van tijd. —. „heid heeft, teegen het begaan van De Voogelnesjes klippen 4e Balems Pag„o 128. Avoorens tot een besluit te boangang, op 't nieuw verpagt, en het treeden, om, onder den inzaam der vogel„ van de post Poeger of klattak, twek onder Passourouang te stellen, mits„ „gaders de Post Poeger of klattak, in wester Balemboangang, zoo weegens de aldaar Continuees grasseerende ziekte en sterfte, als om dat deselve weinig aan de verwagting voldoed, daar en teegen op te breeken, zoo is verstaan daarvan en dat zulks; blijkens aparte brieff van den 8 Seberg, gedateert 20„' december 1780. om dat de toeneemende ziekte en sterfte onder de besettelingen een spoedige voorsieninge verEijshte, ook al gevolg heeft genoomen, genomen, bij deesen eenelijk aantekening te houden. - Zoo meede ook met de opbracke Pag„s 131. bes weeden als voor deesen Omtrent de versterking van de Pag:a 129. - Bij sicreete brieff naar Ca„ besetting te Lamadjang, 't welk be=„marang van den 29=' december 1780. „deeds zijn beslag gehad heeft, blijkens bereets qualificatie overleend zijnde, om mijne aparte brieff van den 15 maart de besetting te Lamadjang na den voorstel te versterken overigens met dat Conquest op den „nesjes in het Balembvangsche, ook voorigen voet gebleeven zijnde, valt de Beethol te verpagten, is verstaan, den hier op niets te repliceeren, als ook gouverneur Teberg te gelasten, de ge„ „steldheid van dat Landschap nader te ondersoeken, en daar omtrent, teegen het uitbinde van dit Loopende Iaar, zoodaenige voorstellen aan deese Regee„ „sing te doen, als hij zal bevinden met het belang van de maatschappije over een te komen, en voor de inwoonders billijk en draegelijk te zijn. — overgens „nesjes. niet. 1701. — buiken slappen. - 3 verte. Jugo. 135.
English
229 Samarang the 9th of February Ao 1782. Samarang the 9th of February A:o 1782. Page 67. The recommendation to never again allow Raden Ayu Balemboangan, widow of the Panembahan of Madura who died in 1770, to go to Balemboangan, is being properly observed. Pages 135. Regarding Raden Ayu Balemboangan, widow of the Panembahan of Madura who died in A:o 1770, and sister of the present Regent of Eastern Balemboangan Wiroguno, it has been approved and agreed to instruct the Honorable Siberg to take for his guidance what was written in the secret letter to Samarang of the 26th of April 1774, to keep this woman out of Balemboangan, and accordingly never to permit her to travel thither. Page 140. The Balinese gustis, as shown by my separate letter of the 15th of March 1781, having already been encouraged as best as possible to surrender to the Company the sons of Pangeran Wilis residing there along with their adherents, but having not yet been able to succeed therein, I shall nonetheless endeavor to make use of every suitable opportunity to persuade the said Balinese gustis, if possible, to effect the extradition, just as I have also ordered the Commander of Surabaya to do his utmost endeavor there. Page 140. Likewise, it has been understood to further recommend to the Honorable Siberg to make use of all suitable occasions to get into hands, the sooner the better, Mas Anom and Mas Karta Wiguna, both sons of the Balemboang Pangeran Wilis, who fled from the island of Rosengain to Bali, together with their adherents, the Malang and Lamajang figures Raden Suro Negoro, Raden Roto Poro, Joyo Negoro, and Bagus Sleman, and to encourage the Balinese gustis with whom they find refuge to hand over those ill-disposed fellows to the Company. Page 145. And likewise also of Your High Nobilities' postponed decision on the proposal to appoint the Pasuruan Regent, the Adipati Niti Diningrat, as Wedono of Eastern and Western Balemboangan, Lamadjang, Banger, Bangil, Malang, and Antang. Page 145 and 146. And thus also for the present to postpone the decision on the proposal to appoint Pasuruan's Regent Adipati Niti Diningrat as Wedono of Eastern and Western Balemboangan, Lamadjang, Banger, Malang, Antang, and Bangil, taking into consideration that embracing this might possibly arouse jealousy, the more so on account of the survivance granted hereinbefore to his eldest son, and that, however much this Regent, on account of his loyalty and integrity, might deserve this mark of honor, one may nevertheless prefer to proceed by degrees in conferring such favors. Page 144. The abolition of the Wedonaships along the coasts of Java, I respectfully consider as communicated. Upon the appointment of new Regents, the deeds of engagement shall be drafted in accordance with the intention, and it shall be made known therein what they may and may not do, and must observe. Page 144. The Wedonaship on the coast having already been annulled by secret resolution of this board of the 27th of September 1771, and accordingly, after the dismissal in 1776 of the former First Regent of Tegal and the death in 1777 of the Samarang Chief Regent, no others having been appointed to the west either, it has been resolved upon the appointment of new Regents to renew the deeds of engagement, which show what they may and may not do, and must observe, with the necessary alterations and additions, and to leave it at that.
Dutch transcription
229 Samarang den 9=e Februarij Ao 1782. Samarang den 9„e Februarij A:o 1782. —.— pag:o 67. — De Aanbeveeling om aan den Radeen Pag„os 135. —. Omtrent den Radeen Agoo Aijoe Balemboangang, weeduwe Balemboangang, weeduwe van den van den in 1770. overlheeden Panum: is A„o 1770: overlieden Panumbahan bahan van Madura met te permit„ van Madura, en zuster van den wegen „teeren zig boit weeder naar Balembo „ woordigen Regent van Ooster Balem„ angang te begeeven, werd in behoorlijke boangang wiero goeno, is goedge„ observantie gehouden. „vonden en overstaan den E Siberg aan te beveelen, tot zijn narigt te laeten strekken, het aangeschreevene bij se= „creete brieff naar Samarang van den 26=e April 1774. om deese vrouw uit het Palemboangsche te houden, en haar dienvolgende nooit te permit„ „tieren, zig derwaerts te begeeven. De Balijsche gustijs, blijkens mijn, Pag„o 140. Desgelijks is verstaan den 3 aparte brieff van den 15„e maart 1781. Giberg nader te recommandeeren, van bereets op het best doenlijkst geanimeert alle bekwaame Occagien gebruik te geworden zijnde, om de zig aldaar be„maaken, om de van het Eiland Ro= „vindende zoons van pangerang willis Singain naar Balij geaufugeerde neevens derzelver adherenten aan de Maas Anum en Maas Carta wigoijd Compagnie uit te leeveren, maar heb beide zoons van den Balemboangs daarin voor als nog niet konnen pangerang willis, neevens derselver reutseeren, dog zal ik van alle bekwaran adherinten, de Malangers en Lamadjan„ „ma geleegentheid tragten gebruik te gers Radien soero Nogorro, Radeen „maaken, om is het doenlijk gemelde Rotto Poero, djoijo Nogorro en Bagus Balijsche gustijs tot de uitleevering Sleman, hoe eer hoe beeter in handen te persuadeeren, gelijk ik ook den sou=t te krijgen, en de balijsche gustijs, bij „rabaijas gezaghebber gelast heb daar wien zij schuijl plaets vinden, aante„ soo zijn uitersterste devoir aan tewenden moedigen, die qualijk gesinde knaepen Aan de Compagnie overteteeveren. . Bij de aanstelling van nieuwe Pug„s 13. zo meede om in het vervolg„ En zoo meeder ook van de auitgestiton Pag„o 145. en 146. Ee dus ook voor eerst dispositie uwer Hoog Edelheeden op uittestellen de dispositie op den vordrogt den voordragt om den Passourouange 590: om Passourouangs Regent Adipattij Regent, den Adipattyj Nik diningrat Niti diningrat aantestellen, tot wedono aan te stellen tot Wedono van Ooster en van Ooster en Wester Balemboangang, Wester Balemboangang Lamadjang, Lamadjang, Banger, Malang, Antang Banger, Bangil, Malang en Antang. en Bangil, onder aanmerking, dat het amplecteeren van deselve moogelijk Ja „housie zoude verwekken, te meer uit hoofde van de hier vooren §: 0. geaccor„ „deerde surdivance aan zijnen oudsten zoon en dat, tioe zeer deese Regent, wer„ „gens zijn trouwe en braafleid, deese blijk van eer soude moogen verdienen, men egter profereeren mag, om in't bewijsen van sulke gratien gradatien te werk De afschaffing der Wedonoschap, Pag„o 144. Pet tredondschap on de bost, „pen, langs de stranden op Iava, houde bij secreete resolutie deeser tafel van den ik eerbiediglijk voor gecommuniceert. 27:en September 1771. reeds gemortificeert, en dien Conform, na het ontslag in 1776. van den geweesen Eersten Tagals regent„ en het overleiden in 1777. van den sama„ „rangs Hoofd tegent, om de west ook geen andere aangesteld zijnde, zoo is beslooten Regenten, zullen de actens van verband bij aanstelling van nieuwe Regenten, naar de intentie worden ingerigt, en de actens van verband, waar bij blijkt, daar bij worden bekent gesteld, wat zij wat zij al en niet doen moogen, en te al en niet doen moogen en te obser-Observeeren hebben, met de noodige alteratien en Ampliatien te vernieu= Regente bijn te. „veeren hebben. „wen. het daarbij te laaten berusten. ver te 1
English
page 69 23.1 Samarang the 9th of February Anno 1782 — Samarang the 9th of February Anno 1782. The prohibition against arbitrary Page 149. The prohibition against arbitrary roaming and travelling on Java from one roaming and travelling overland place to another has everywhere here from one place to another along the coast, by notice of the 14th of June 1781, is understood to be renewed, with the been renewed, and remains in effect; recommendation to the Governor also the order to state on that whenever in special cases the passes of travelers the number of it is granted to this or that person battoors and horses is observed. to proceed overland from one post to another, to then limit the number of battoors and horses for such travelers on their passes. Pursuant to the placard of Your High Page 150. It is also understood to recommend to the Honorable Nobilities of the 16th of December 1768 against Ijberg to watch, as far the bringing in of Chinese newcomers as possible, that the number above the set quota, inspections are of Chinese on Java will not carried out here on Java as much as possible, increase any further, and to prevent the so that no violation influx and growth of that nation takes place. — to the best of their ability against the bringing in of newcomers by [illegible] If the wood felling axes of Java Page 163 to 166. It is furthermore approved do not exceed 5800 annually. and understood, the 8th of February [illegible] If it pleases Heaven to preserve the Page 155. Regarding the produce country from barren times, in general, it being remarked beforehand mortality among the native population or unexpected that as the Honorable troubles, the set contingencies will Mr. van der Burgh correctly notes in § 102, be deliverable, but in case of such in barren times, mortality among the unforeseen accidents, the Regents native population, or unexpected troubles, being incapacitated thereby, the set contingencies cannot all be delivered Your High Nobilities may rest in full, and that it would certainly be better assured that in the reported circumstances to grant the Regents some reduction I will always proceed in good in case of such unforeseen faith. accidents, rather than letting the arrears accumulate, provided one could always be certain that the reporting in this regard was accompanied by conscientiousness, and was done according to the true findings. — In order to moderate the leasing of villages Page 151 — Furthermore, the evil inherent in the to Chinese as much as possible, leasing of villages to Chinese, I try to encourage the Regents from time on account of the disadvantageous consequences that could to time, with the argument arise therefrom for the Company in case that they harm themselves through those leases such land tenants, usurping their and oppress their subordinates, yet the indolent nature assigned authority, might gain too of the Javanese does not permit completely great an influence over the Javanese, to moderate as preventing this evil. much as possible, and to convince the regents on all occasions that by ceding their villages to Chinese, they harm themselves and oppress their subordinates. to proceed, also finding, because one might not without reason propose, that it would have been better never to introduce the wedonoship on the Company's behalf, especially because such a superintendence as is attached to the wedonoship ought not to find a place among regents who are equal to one another, not even counting that the Governor, being himself wedono, has need of no other wedonos. to provide for penal orders. — shown 6
Dutch transcription
pa„a 69 23.1 Samarang den 9=e Februarij Ao 1782 — Samarang den 9=e Februarij A:o 172. Het overbod, teegen het willekeurig Pag„o 149. Het verbod, tegen het wille„ trekken en reijsen op Iava van de eene „keurig trekken en reijsen overzand plaats naar de andere, is alomme hier van de eene plaets naar de andere, ter kuste, bij biljet van den 14:' Junij 101: is verstaan te renoveeren, met re= gerenoveert, en blijft in vigeur; wor„„commandatie aan den Gouverneur„ „dende ook de order om bij de passen om wanneer in bijzondere gevallen der Reijsigers bekent te stellen, het ge„ aan deese of geene word toegestaan, „tal der kattoors en paarden in agt zig overland van het eene Comptoir genoomen. naar het andere te begeeven, als dan het getal der Battoors en paarden voor zulke reijsigens bij de passen te beperlen„ Ingevolge het Placcaet uwer Hoog Pag:s 150. -. Meede is overstaan den E. Edelheeden van den 16„' december 176. tegen Jiberg te recommandeeren, zoo ovees het aanbrengen van Chineesche nieuwe moogelijk te waaken, dat het getal „lingen boven het bepaald getal, werd der Chineesen op Iava niet meer„ er hier op Iava zoo veel doenlijk is der kome te accresseeren, en om den gevigiteert, dat 'er geene overtreeden„ indrang en danwasch van die natie „ge plaats vind. —. naar vermoogen te beletten teegen et dan breen„ gen het va van nnieuwelingen door Soo de Houtbijtschen van Java Pag„ 163. tot 166. Soo is verder goed Jaarlijks niet meerder bedraegen dan gevonden en verstaan, den 8: feber 9 5800. „ zoo het den 1bemel behaagd het Pag„s 155. ofbet aanschouw tot de pro= Land te behoeden voor onvrugt baan lijden,„ ducten in 't algemeen, vooraff geree„ sterffe onder den Inlander of onverhoopte marqueert zijnde, dat gelijk den 1beer troubelen, zullen de bepaalde Contingenen van der Burgh § 102. ten regten aanmenkt, te Leeveren zijn, maar in Cas van zulke bij onvrugtbaere tijden sterfte onder den onvoorsiene toevallen, de Regenten Inlander of onverhoopte troubelen, daar door buiten staat gesteld wordende, de bepaalde Contingenten niet alle ten kunnen uwe Hoog Edelheeden zij ver„vollen konnen worden geleevert, en stekent houden, dat ik in de opgevedert, het zeekerlijk beeter zoude zijn de Re„ „wergen altoos ter goeder trouwe, zal te „genten, in Ras van zulke onvoorsiene toevallen eenig afclag te verleenen, dan de agterstallen te laeten oploopen indien men maar altoos gerust konde zijn, dat de opgave dientweegen gepaart ging met gemoedelijkheid, en na de waare bevinding was geschiet. —. werk gaan. Om het verhuuren van Negorijen Pag„a 151 - voorts het quaad, dat in het aan Chineesen zoo veel doenlijk is te verhuuren van Negorijen aan Chinee„ matigen, tragt ik de Regenten van tijd sen legt opgeslooten, uit hoofde van de tot tijd aan te moedigen, met het voorstel, nadeelige gevolgen, die daar uit voor de dat zij zig zelvs door die verhuuringen Comp:e zoude konnen ontstaan inge= benadeelen en hunne onderhoorigen „ valle diergelijke Landhuurders, dersel„ drukken, doch den vaddigen aard der „ver bepaald gesag risurpeerende, een al Javaenen permitteerd niet om dit te grooten invloed op den Iavaan mogten verkrijgen, zoo val doenlijk te matigen, quaad geheel te konnen belesten. en de regenten bij alle geleegentheeden te overtuigen, dat zij door het afstaan hunner Negorijen aan Chineerten, zig zelve benadeelen en hunne onderhoorige drukken. te gaan, bijvonden ook, om dat men niet zonder grond zoude moogen stellen, dat het beeter waare geweest, het wedono= „schap nooit Comp:s weegen in te voeren, in zonderheid, om dat zoo eene super„ intendentie, als aan het wedondschap verknogt is, onder regenten, die el= „kander gelijk zijn, geen plaats behoord te vinden, ongereekent nog dat den gouverneur als zilve wedono wee„ „sende, geen andere wedonds noodig voor heeft. penaele ordres te voorsien. —. verto 6
English
233 Samarang the 4th of February Anno 1782. Samarang the 9th of February 1782. To maintain 5000 to 6200 heavy beams or contingent beams, if swalps of various lengths and thicknesses, beams of Ambon, Tanjongs, and Passemorhe inclusively are counted among them, the timber forests will indeed be able to yield in the long run; but because it rarely remains at that limit, and the demands now and then amount to almost twice as much, while timber felling for the Javanese shipwright yards and the sawmill at Japara must also continue, it is to be expected that the supply will one day cease. Experience with the forests at the offices of Tagal and Paccalongang has already shown this, where no more heavy timber can be cut, and for that reason they have had to stand still for some years now. At Rembang and Joana, heavy timber is also becoming scarce, because one must drag it successively deeper from the Blora region, and that only over mountains and valleys; for which reason this point increasingly demands the utmost attention. Yet I hope that the increasing delivery from the Emperor's lands down the Solo river to Grissee will serve for relief, for which reasons I have written to Resident Fockens to encourage the delivery from time to time, which has also had the effect that they had a large part of the timber for the latest requisition for Banda in stock at Grissee, which the ships, however, could not transport; and the Resident has, in addition, undertaken to supply 1000 pieces of large Tinkam planks on the recently received Batavia requisition, to be transported from there together with the lamp oil, for which one otherwise has a difficult transport. While it will conceivably, through the zealous efforts of the aforementioned Resident Fockens, also be brought so far that the Company, against payment differing little from the purchase price of the other offices, will be able to count on two shiploads of timber per year; yet this is not fully certain, since transport on the Solo river often depends on time and opportunity, and thus it were to be wished that the sawmill at Solo were in such a state that one had the desired result from it. However, aside from the fact that the crank is broken, it seemed to me, during my presence at Solo, that the mill suffers from more defects, and that the work there is handled by an incompetent carpenter. For which reason it would be of great use if a competent millwright could be sent thither, to bring the mill into a proper state and order, such that the mill annually yields a good quantity of sawn timber for the conservation of the Japara forests, which, although still containing much heavy and fine timber, will nevertheless also gradually diminish greatly, through the copious timber that the Resident requires above the agreed 2000 pieces of contingent beams, in satisfaction of the requested mill planks and other sawn timber, both for Batavia and the outer governments and offices; which solely in satisfaction of the latest petition for the principal place of 17300 pieces of mill planks, calculated on average at five planks each, will amount to 3460 pieces of heavy beams. It is true that the Resident now and then still manages to obtain a beam from the Grobogan delivery. To propose that, since the timber deliveries have successively decreased considerably, and the Regents of Batang and Paccalongang have now also again been relieved of their obligation until the ultimate of December 1790 to fell together annually eight hundred beams for the Company, the calculated shipment of 5800 to 6200 heavy beams and swalps per year should at least be made, aside from the light beams, Tinkam, Chinese, and bonnen planks, etc., to be procured by purchase; with orders to have as much sawn timber as possible brought down from Solo for delivery to the Company, and to authorize the Resident at Grissee to purchase swalps and Tinkam planks there, if suitably obtainable and at reasonable prices, with a note for his information that the moderating of the timber requisitions has been recommended by circular resolution of today to the senior merchants of this Castle, as well as the ministers and employees at the respective offices of the East India Company; and that, notwithstanding that the felling of the trees can happen in good enough time even if the requisitions are not received earlier than has been customary for many years, seeing that the timber petitions generally amount to the same thing, the necessary order has nevertheless been issued to send off those requisitions every year in the month of October, as the Castle senior merchants are hereby ordered to do in the future if possible.
Dutch transcription
233 Samarang den 4„e Februarij A„o 1702. Samarang den 9„e februarij 1782. - 5000. „n 6200. swaare of Contingent Voortehouden, dat, vermits de Hout zaa„ Balken, indien 'er swalpen van onder, „verantien successive Considerabel „scheidene lengte en dikte, Balken am zijn vermindert, en de Regenten van „bon, Tanjongs en Passemorhe inclusiwo, Batang en Paccalongang, nu ook wee„ daar onder gereekent worden, zoo zullen der tot ult„o december 1790. zijn gere„ de houtbosschen, die op den duur wel dan „ leveerd van hunne verpligting, om „nen opbrengen, maar om dat het zelsam, te zaamen Jaarlijks Agt Honderd bal= bij die bepaeling blijft, en de Eijdschen ken voor de Compagnie te koppen, op de nu en dan bij na eens zoo veel beloopen, P:' 106. gecalculeerde afscheep van 5800 â mitsgaders den houtkap voor de Iava 6200:- swaare balken en swalpen 's Jaars „sche scheeps Timmerwerven en de zaag„ ten minsten staat gemaakt, dient te kon„ „moolen te Japara ook zijn voortgang, men worden, buiten de door inkoop te hebben moet, is het te verwagten, dat bemagtigen zijnde ligte balkjer, Tin= het met de Leverantie eens zal op kamsche, Chineese, bonnen planken etc: „houden; De ondervinding met de met order om van solo, der moogelijk bosschen op de Comptoiren van Tagal gezaagd hout te laeten afvoeren, ter Lee„ en Paccalongang, heeft dit reeds go„verantie aan de Compagnie en den Re„ „leerd, alwaar er geene zwaare Hout „sident te Grissee te qualificeeren tot „werken meer konnen worden gekapt, den inkoop aldaar van swalpen en en daarom nu eenige Iaaren lang Tinkamsche planken, indien bekwae„ moeten stil staan. Te Rembang en melijk en teegen Civiele prijsen te Joana word het zwaar Hout almeede bekoomen zijn, onder notitie tot zijn schaars, om dat men die hoe langer s: narigt, dat het matigen der Eijsschen sive dieper uit het Blorasche, en van Houtwerken, bij resolutie van deeden, niet dan over Bergen en valeijen de opperkooplieden deeses Casteels, nee„ sleepen moet; wesweegen ditt poinct „vens de ministers en bedienden op de hoe langer hoe meer de uiterste attentie respective Comptoiren van de Comp e vorderd, dog hoop ik dat tot soulage„ van Indie Circulair is aanbevolen„ „ment zal konnen dienen de toenee„ en dat, ongeagt het aankappen der „mende Leeverantie uit 's keijzers boomen wel tijdig genoeg kan geschie„ Landen de rivier solo af naar grisseer den, al worden de Eijsschen niet vroe„ om welke reedenen ik den Resident ger als seedert lange Jaaren ontvan„ Fockens aangechreeven heb, de Leeve „gen, gemerkt de Houtpetitie door„ „rantie van tijd tot tijd te amimeeren, gaans in het generaal op het zelve uit 't welk ook van dat effect is geweest „ komen, egter de noodige order is gesteld, dat men een groot gedeelte der Hout-om die Eijsschen, telken Jaare, in de maand „werken op den Jongsten Eijsch voor Banda October aftezenden, zoo als de Casteels te Grissee in voorraad heeft gehad, die opperkooplieden bij deesen worden gelast de scheepen echter niet hebben konnen in den aanstaande des moogelijk te doen. vervoeren; en den Resident daar- en. boven aangenoomen heeft 1000. peer groote Tinkamoche planken op de Iongst ontvangene Bataviasche Eijsch te voldoen, om van daar te gelijk met de Lamp Olie, te worden vervoerd, waar voor men anders een moeijelijk transport heeft, Terwijl het denkelijk door de ieverige behandeling van den gemelde Resident Fockens ook nog wel zoo verre zal te brengen weesen, dat de Compagnie teegen betaeling weinig verschillende met den inkoops prijs der andere Comptoiren op twee scheeps Ladinge hout in 't Jaar zal kunnen reekenen; dog Egter niet ten Vollen zeeker, wijl het transport in de solooche revier dikwils van tijd en geleegentheid afhangt en dus was het te wenschen dat de zaagmoolen op solo in die staat was, dat men daar van het gewenschte effect had, dog buiten dat de kruk gebrooken is, heeft het mij, bij mijn aanweesen de solo toegescheenen dat de moolen aan meerder gebreeken Laboreerd, en dat het werk aldaar door een onkundig Timmerman word behandeld, Waarom het van groot ouut zoude zijn, indien 'er eens een kundig Moolen maaker naar derwaerts konden worden gesonden, om de Moolen in eene behoorlijke staat en order te brengen, zoodaenig dat de Moolen Jaarlijks een goede quantiteit gesaagt hout opleeverde tot Conservatie van de Japa„ „rase Bosschen, die alhoewel nog vees swaar en schoonhout bevattende, egter meede langsamerhand zeer verminderen zal, door het meenig= „vuldige hout dat den Resident booven de geaccordeerde 2000. p=s Contingent Balken benoodigd is, in voldoening der geEijscht wordende moolen planken in ander gevaagd hout, zoo voor Batavia als de buiten Gouvernementen eik Comptoiren; het geene eeniglijk in voldoening der Jongste petitie voor de Hoofdplaets van 17300. p=s moolen planken teegens vijff planken door den anderen gereekent 3460. p„s swaare Balken bedraegen zal, het is wel waar dat den Resident ru en dan niog wel eens een walkje ut het grobogangshe „rantie. „gaans. krijgen: 18 „ 11.„
English
235 Samarang the 9th February A:o 1741. Samarang the 9th February A:o 1742: — can obtain, yet the purchase thereof not being consistent with interest, no other use is made of it than in cases of extreme necessity; however, I have most emphatically recommended the Resident of Panhuijsen to contract with the regent of Djipang for an annual delivery of 2500 to 3000 pieces of heavy beams from Grobogan for Japara, with which delivery he has also promised to make a beginning in the coming month, and thus still awaiting the effect hereof, I furthermore respectfully take the liberty to bring to Your High Nobilities' attention how on Java, for making revetments and other piling work, certain beams rejected for regular delivery are employed, called Jati dolken, a wood that must be felled in the forests for clearing, both to give other trees air and ample growth partly, as well as to drag out those that are felled or have fallen down along with them; however much the emphatic order also entails clearing the forests of these Jati dolken, they nevertheless mostly continue to grow wild and lie scattered here and there; which must also be overlooked somewhat, because so many buffaloes of the poor regents and their subjects die in the forests, and they receive no payment for the trouble of dragging away that wood; it is true their obligation entails doing so, but if a useful purpose were also found for those dolken in Batavia and an annual demand were made for them, and if 20 stuivers were granted for each dolk of the heaviest sort, and somewhat less for lesser thickness, as buffalo money or shipping allowance for the encouragement of the forest people, then other timber could also be saved in this way and the forests preserved considerably: The successively received Coromandel cotton seeds having been planted everywhere on Java, it has failed completely in some places and succeeded only partially in others, Page 167. — to await the success of the two bags of Coromandel cotton seeds sent to Samarang for planting with the pantjallang the Weldoender in the month of November past. — The Residents at Soerakarta, Djokjakarta, and Tegal have been written to by circular letter not to encourage the cultivation of Javanese cardamom too much; and the promised Malabar cardamom plants are still awaited for the present, to try its cultivation on Java. — Page 172. To inform the Honorable Feberg that the cultivation of Javanese Cardamom, whose sale in the Netherlands is limited to two thousand pounds a year, must not be encouraged, with the promise that upon receipt of Malabar Cardamom plants some of them will again be sent to Samarang, to be put into the ground in suitable places. Page 171. To order both the Resident at Cheribon and the commissioners for and over the affairs of the native to state in writing what the effect has been of what was requested of them by resolution of this table of the 2nd February 1778, to encourage the natives everywhere to cultivate coconut, and in what state that cultivation currently finds itself. The annual purchase of one thousand pikols of Javanese cotton remains excused until further approval of Your High Nobilities. Page 169. — But to waive the purchase of one thousand pikols of cotton per year for Batavia ordered in the year 1778. - although the planting has been renewed up to two and three times, pursuant to what was already communicated by general dispatch of the 19th September 1781: and one must for the present still await the outcome of the few seeds harvested from it here. — although. turn over: turn over turn over currently finds itself. page 73
Dutch transcription
235 Samarang den 9„e Februarij A:o 1741. Samarang den 9„e Februarij A:o 1742: — krijgen kan, dog den Jnkoop daar van niet met den Intrest over een koomende, maakt men daarvan geen ander gebruik dan bij de uiterste noodsaekelijkheid, egter heb ik den Resident van panhuijsen op het aller„ nadrukkelijkste gerecommandeert, om met den regent van Djipang te Contracteeren tot eene Jaarlijksche Leeverantie van 2500. â 3000 p„s Swaare Balken uit het grobogangse voor Iapara, met welke Leeverantie hij ook belooft heeft in de aanstaande maand een begin te zullen maaken, en dus hier van het effect nog blijvende inwagten, zoo neem ik verder eerbiediglijk de vrijheid uwe Hoog Edelheeden onder het oog te brengen, hoe men op Iava tot het maaken van berhoeijinge en andere paalwerk Emploijeerd, zeekere voor de gewoonelijke Leeverantie afgekeurd wordende Balken ge= „naamt Iattyj dolken, een hout dat tot zuivering in de bosschen moet worden omvergehapt, zoo om gedieltelijk andere boomen lugt en ruijmen groeij te geeven, als oms die geveld worden voort te sleepen of wel daar= 't meede tegelijk zijn omvergevallen, hoe zeer nu ook de nadrukkelijke ordre meede brengt, om de botschen van deese Jattij doeken te zuiveren, blijven deselve egter veer al in't wild opgroeijen en hier en daar versparyd zeggen; dat men ook al een weinig oogluijkende dient te passeeren, om dat van de arme regenten en hunne onderdaenen zoo veele buffels in de posschen sterven, en zij voor de moeijte van het weg sleepen van dat hout niets betaalt krijgen, het is wel waar hunne verpligting brengd meede om zulks te doen, maar zoo men voor die dolken op Batavia meede een nuttig gebruik wist en daar van een Jaarlijkorhe Eijsch gedaan wierd, mitsgaders voor ieder dolk van de swaarste zoort 20: stuivers, en van mindere dikte iets minder voor Buffel gelden of afscheep accordeerde tot Encouragement der Bostlieden, zoo zoude langs deesens weg dan ook ander hout bespaard en de bosschen merke „lijk geproserveert konnen worden: De successive ontvangene Clorman„ Pag„o 167. —. van de in de maand November „deloche Cappas pitten alomme op Iava aan „ passato met de pantjallang de Weldoender „geplant zijnde, is het daarmeede op Com= ter Aanplanting naar Samarang vervonden „mige plaetsen in het gelees miet en op an „ twee zalken Clormandele kapas gesten het „dere ook maar gedeeltelijk gereuisseert, succes aftewagten. —. De Residenten te Soura Carta, Pag„o 172. Den E: feberg te informe„ Djokjo Carta en Tagal is het bij Cir„ren, dat het Cultiveeren van Javasche „culaire brieff aangeschreeven, om de Cardamom, welks dibiet in Needer= Culture van Iavascho Cardamom „ land zig borneert tot twee duisend niet te zeer op te beuren; en worden ponden 's Jaars niet opgebeurt moet de toegesegde Mallabaerohe Cardamon worden, onder toesegging, dat men plantjes, voor als nog te gemoete gesien, bij ontvangst van Mallabaarsche oms het met dies Cultuure op Iara Cardamom plantjes weeder eenige te probeeren. — daarvan naar Samarang zal zenden„ om op bekwaame plaetsen in de grond gestroken te worden. Pag„s 171. Zoo wel den Resident te Cle„ „ribon als den gecommitteerden, tot en Over de zaaken van den Inlander te gelasten schriftelijk op tegeeven, van wat effect is geweest het gedemandeerde aan hun bij resolutie deeser tafel van den 2=e februarij 1778. om de In„ „landers alomme tot den Clappus teelt te animeeren, en in wat staat die Culture Den Jaarlijkosche Inkoop van een Pag„o 169. — Dog van de in Anno 1778. ge„ duisend pikols Javasche nappas, blijft ordonneerde inkoop voor Batavia tot het nader goed vinden uwer Hoog van Een Duisend pikoli kapas 'tjaars Edelheeden geExcuseert. afterien. - schoon den aanplant tot twee en drie keeren is vernieuwd, ingevolge het bereeds bij gemeene missive van den 19=e September 1781: bedeelde, en moet men het effect van de weinige daar van hier aangewonne pisten voor als nog afwagten. — schoon. v=te: vte verte zig thans bevind. pag„o 73
English
237 Samarang the 9th of February Anno 1782. Samarang the 9th of February anno 1782. Also, the aforementioned Residents in Soura Carta, Djokjo Carta, and Tagal were recommended to guide themselves as much as possible regarding the collection of long and tailed pepper by the determination in the requisitions, but nevertheless to accept with moderation whatever the delivery from the lands of the Princes might exceed the required quantity, with authorization, if this should sometimes run too high, then to permit the export of those articles to that extent, with orders to give notice thereof in that case. Page 174. With regard to the collection of long and tailed pepper, it is to be remarked that the orders given in that respect in 1774, 1779, and 1780 are not different, but can well be reconciled, with instructions to guide oneself accordingly, as much as possible, by the determination in the requisition, but nevertheless to accept with moderation whatever the delivery from the lands of the princes might exceed the required quantity, and authorization, if this should sometimes run too high, then to permit the export of those articles to that extent, with orders to give notice thereof in that case. The communication regarding the little prospect there is for requisitioning Javanese sugar in the future, I respectfully submit for my guidance. Page 176. Still to notify the Governor for his information that there is no prospect for requisitioning Javanese sugar in the future, at least not as long as the trade to the west of India does not revive noticeably, and such a small quantity of Jacatra sugar can be sent to the Netherlands as the return of the two last past years has amounted to. Regarding the authorization to increase the price of the sappanwood delivered from the lands of the princes to one and one-third rixdollars per picol of 125 lb, the shipping charges included therein, with the aim of increasing the collection thereby, the Sourabaya servants were informed by circular letter of the 14th of June 1781, since that wood is found and delivered nowhere else on Java than in the Eastern Salient. Page 178: And to grant authorization to increase the price of the sappanwood delivered from the lands of the princes, in order to increase the collection, to one and one-third rixdollars the picol of 125 pounds, and the shipping charges further included therein. The recognition fee of 15 percent in kind on exported bird's nests having been abolished, that article, pursuant to the authorization of your High Noble Lordships by the past missive of the 21st of September 1781, has again been brought under the usual farming-out, so that upon export 25 rixdollars per pikol, and upon import at Batavia the toll of 6 percent and 1 percent for weigh-money, and upon delivery on Java 15 rixdollars per picol shall be paid. Pages 179 to 181: Whereas the lease of the bird's nest cliffs was formally ceded to the princes for their maintenance by letter to Java of the 16th of May 1757, and it is certain that in proportion as one burdens the export by levying higher tolls or recognition fees, the revenues from this product must also decrease proportionally, due to the lesser profits that it yields, and moreover it would be difficult to justify the right that was assumed by resolution of the 14th of October 1775 to make a prejudicial change in this ceded lease or collection, which did not exist at the time of the cession and for which the authority had not been reserved, it is considered that the Company's interest should not be exposed for the sake of enjoying a little more recognition fee, which according to a note produced by the Governor-General, since the financial year 1775/1776 up to and including 1779/1780, amounted in total on 31 1/1000 picols to 2853 rixdollars 1:12.
Dutch transcription
237 Samarang den 9„e Februarij A:o 1702. Samarang den 9„e Februarij a:o 17022. Ook is het de voormelde Residenten, Pag„o 174. Met: betrekking tat den in„ te soura Carta, djokjo Carta en Tagal saam van Lange in staart peeper te gerecommandeert om zig met den In= remarqueeren, dat de orders daar- „zaam van Lange en staart peeper, zoo omtrent in 1774, 1779. en 1780. gegeeven„ veel moogelijk te rigten naar de bepar,„ niet verschillende, maar wel te Conci= „ling bij de Eijschen, maar der niet „lieeren zijn, met Last, om zig dien vol„ te min met moderatie te accepteeren „gende, zoo veel moogelijk, te rigten no 't geen de Leeverantie uit de Landen de bepaaling bij den Eijsc, maar des niet „der Vorsten, de gevorderde quantiteit te min met moderatie te acepteeren 't geen mogt surpasseeren, met qualificatie de Leverantie, uit de Landen der vorsten, om wanneer zulks somtijts te hoognogt, de gevorderde quantiteit mogt sugpas- Loopen, dan den uitvoer van die arti=seeren, en qualificatie, om wanneer zulks „Culen, in zoo verre toetestaan, met somtijds te hoog mogt loopen, dan de uito order om in dat geval daar van kennise „ ver van die artikulen, in zoo verre toe„ te geeven. —. Het bedeelde omtrent de weinige Pag„o 176. - . Den gouverneur tot zijn apparentie die er is tot het requiree „ narigt nog kennisse te geeven, dat tot „ren in het vervolg van Iavasche het requireeren in het vervolg ovan zuijker, laat ik mij eerbiedigst tot na- Javase suiker, geen apparentie is, ten „rigt. strekken. — minsten niet zoo lange den handel om de wett van Indie niet merkelijk op= „luikt, en naar Neederland stigts, zoo een geringe quantiteit Iaccatrasche zuij„ ker kan worden versonden, als het rethour van de twee Laast gepasseerde Jaaren heeft uitgemaakt. Van de qualificatie om de prijs Pag„o 178: En qualificatie te verleenen, van het Sappanhout, dat uit de Landen om de prijs van het Sappanhout, dat der vorsten word geleeverd, te verhoogen, uit de Landen der vorsten word ge tot een en een derde rijxdaalders het leeverd, om den Inzaam te doen toenee„ picol van 125. lb, de afscheeps ongelden „ men, te verhoogen tot een en een derde De recognitie van 15. procento, Pag„o 179. tot 181: Dewijl de pagt van in natura van de uitgevoerd worden de voogelnest klippen, bij brieff naar „de voogelnestjes ingetrokken zijnde, is Iava van den 16:e mei 1757 formeel dat artikul, ingevolge de qualifica aan den vorsten tot derselven onder- „tie uwer Hoog Edelheeden, bij geleeden houd is afgestaan, en hot zeeker is; missive van den 21=en september 1781 dat naar maete men den uitover be„ weeder onder de gewoone verpagting swaert, door het heffen van hoogere gebragt, om bij uitvoer rd„s 25. voor het thol off recognitie, de inkomsten van dit pikol, en bij invoer te Batavia der product, ook eeven reedig verminderen thol van 6. perC:o en 1. p„r C:o voor waag= moeten, door de mindere winsten, die het geld en bij aanbreng op Iava 15. rd„s zelve geeft, mitsgaders beswaartijn goed van het picol betaalt te worden. te maaken zoude zijn, het regt, dat men zig bij resolutie van den 14=e October 1775. heeft aangematigt, om in deese afge= „staane pagt of insaam, eene prejudi„ „ciabele verandering te maaken, die 'er ten tijde van de afstant niet is geweest, en waartoe men zig de facultijd niet had gereserveerd, zoo is geconsiereert met Compagnies belang niet behoord bloot te stellen, aan het genot van een weinig meerder de Cognitie, volgens een door den Gouverneur Generaal geproduceerde notitie, seedert het boekjaar 17 7/16. tot 17 9/10 inclusive op 31 1/000. picols in het geheel bedraegen hebbende r:o 2853. 1:12 daar onder begreepen, ten zijnde den rijksdaalders het pecol van 12: pon„ Insaam daar door te doen toeneemen „den, en de afscheeps ongelden daar zijn de sourabaijasche Bediendens bij varder begreapen. Circulaire brieff van den 14„e Iunij 1781 geinformeert, alsoo dat hout ner„ „gens anders op Iava valt en geleeverd word, dan in den oosthoek. —. 7½ d. o dan N „te staan. daar . Cto5 pag„a 75.
English
239 Samarang the 9th of February Anno 1782. Samarang the 9th of February Anno 1782. or indeed more than the previously paid toll at Samarang upon export, being 23270 rixdollars 31 13, or well over four thousand rixdollars per year, it has thus been approved and agreed to revoke the resolution taken on the 14th of October 1775 to collect on Java fifty percent in kind of the edible bird's nests being exported, for the reasons mentioned above, and because the Emperor, the silence being broken, has also felt aggrieved, and the Sultan will certainly not fail to come forward when the occasion presents itself; and to fix the toll upon export from Samarang or any other offices along Java, just as before the date of that resolution, at twenty-five rixdollars per picol; but to uphold the prohibitive order issued in anno 1774 against the export of that product to places other than specifically to Batavia, because this in itself causes no obstruction or decrease in the revenues of the princes, and that prohibition has also always been in place in former times; as well as to instruct the ministers, giving notice of this alteration, to have the said twenty-five rixdollars collected and accounted for, since the tax on bird's nests was excluded from the auction at the last leasing of the Javanese domains, for as long as the present lease period continues, at Samarang by the fiscal, and at the subordinate offices by the chiefs and Residents, in order to be returned in due course to the ordinary lease. Page 190. Regarding the remark of Mr. van der Burgh, that in no single year had the fulfillment of the demands of the subordinate offices occurred so late, and the distribution of the requested goods turned out so meagerly as in Anno 1780, it is resolved to note that the late and irregular arrivals here, coupled with the meager receipt of what was required for this capital, were the causes thereof, notwithstanding that Java was supplied as closely and promptly as possible, sometimes even to our own prejudice and inconvenience. Page 49. Regarding the 6181695 guilders 11 stivers 8 penningen running inside the margin on the Samarang trade books on account of train and war expenses, and the 8371 guilders 10 stivers 8 penningen also still recorded on the Japara books for old debts from the previous administration, it is resolved to leave the first-mentioned sum in the books pro memoria for the time being, but to write off the other, the 8371 guilders 10 stivers 8 penningen having been written off accordingly. Page 77.
Dutch transcription
239 Samarang den 9„e Februarij A„o 1782. — Samarang den 9„e Februarij A:o 1782- dan wel meerder als de bevoorens be„ „taalde thol te Samarang bij den uit„ voer rd„s 23270. 31 13. of ruim vier duij„ „send rijxd„r in het Jaar, zoo is goedge= „vonden en verstaan de op den 14„e Octo „ber, 1775. genoomen resolutie tot het laaten invorderen op Iava van vijftieg procento in natura van de uitgevoerd wordende vogelnestjes, om de boven= „gemelde reeden, en dat den Keijzer de zweegen zig ok al beswaart heeft ge„ „vonden, en de sulthan seekerlijk niet als de Occagie sig daartoe op doet te voorschein sal koomen, weeder inte= „trekken, en den thol bij den uitvoerd van samarang of eenige andere Comp„ „toiren langs Iava, eeven als pro dato van die resolutie, te bepaalen of vyf en twintig rijxd„rs het picol, dog de in Ed„o 1774. gestelde interdictive order, tegen den uitvoer van dat product, naar andere plaetsen als bepaaldelijk naar Batavia, te laeten stand houden, om dat zulke op zig zelvs geen stremming off vermindering in de inkomsten der vorsten veroorsaakt, en dat verbod in voorigen tijden ook steed heeft plaets gehad, mitsgaders de ministers onder kennis geeving van deese alteratie, aan te schrijven, de gem: Vijff en twintig rijxd„s vermits de gereg= „tigheid op de voogelnestjes, bij de laetste„ verpagting der Iavasche Domainen, buij„ „ten de opveiling is gebleeven, zoo lange Pag„a 190. op de remarque van den Heer van der Burgh, dat geen een Jaar de voldoening der Eijsschen van de onderhoorige Comptoiren, zoo laat was geschied, en de verdeeling der ge„ vraagde goederen, zoo soober omgekoomen als in Ao 1780. is verstaan aantemerken, dat de laets en irreguliere aanbrengen alhier gevoegt bij de schraele bekooming van het gevorderde voor deese Hoofeplaetse, daar van de versoeken zijn geweest, onaangesien men Java, somtijds zelvs tot eijgen pra„ Juditie en ongerieff, zoo na en spoedig moogelijk heeft voorsien. — Met de bij de Samarangshe Negotie Pag„o 49: van de bij de samarangoche boeken, weegens trains en oorlogs ongelden Negotie Boeken weegens trains oorlogs binnens lijns voortloopende ƒ 6101695: 1:8: ongelden, binnens lijnd voortloopende gecontinueert wordende, is daar en teegen ƒ6181695: 11: 8: en de bij de Japarashe de bij de Japarasche Boeken over oude Boeken over oude schulden van de voo„ schulden van de voorige beuw, ook nog dige eenis ook nog bekent staande ƒ 837:10:8. bekent gestaan hebbende ƒ8371: 10: 8: is verstaan de eerstgemelde Somma voor als nog pro memoria in de boe„ afgeschreeven. „ken te Laeten, maar de andere afte „schrijven. de presente pagt tijd Continueerde; te samarang door den fiscaal; en op de onderhoorige Comptoiren, door de opperhoofden en Residenten te Laaten invorderen en verantwoorden, om in der tijd weeder „ de gewoone verpagting te worden gebragt. - de. pag„ 77.—
English
241 Samarang, 4 February A:o 1782. Samarang, 9 February A:o 1783. Pursuant to the order to regulate the annual requisitions regarding the copper duiten according to the determination of thirty to forty thousand guilders, one will comply accordingly. Page 199. Following the proposal of Mr. van der Burgh § 120, it is understood to provisionally set the annual supply of duiten for Java at 30 to forty thousand guilders, and to instruct the ministers to draw up their requisitions accordingly for the time being. The calculative estimate of the costs for the necessary alterations to the Samarang fortifications, so as not to be surprised by any native enemy in an unexpected uprising, has already been sent to your High Noblenesses, and qualification having also been granted for these alterations by the same via dispatch of 5 July 1781 for the estimated sum of 5257 rixdollars, that work is still in progress for the present. Page 217. Before deciding whether the necessary alterations to the Samarang fortifications, indicated by Engineer Custman in a report of 6 August 1780 in order not to be surprised by any native enemy in an unexpected uprising, it is approved and understood to instruct the Honorable Siberg to have the aforementioned engineer draw up and send hither a calculative estimate of the costs that will have to be spent on all the improvements and repairs deemed necessary for the prescribed fortifications. The point regarding private shipping and trade on Java, extensively treated upon the receipt of the extract from your High Noblenesses' honored resolution of 23 February 1781, pursuant to which shipping and trade has been placed on the former footing, has given the most desirable prospects that trade will revive and the Company's domains will reap the fruits thereof through the increase of import duties, the considerable increase in the leaseholds at their recent auction also being attributable thereto; while the leaseholder, with good reason, also flatters himself with a pleasant hope and prospect. Page 245. On the point regarding private shipping and trade, the decay of which since A:o 1778, as well as the lower yield of the leaseholds for 1779, 1780, and 1781 to 7950 rixdollars annually compared to the three preceding years, is described by Mr. van der Burgh § 15. Since the time of the end of August 1780, when 141 European military personnel were lacking from the fixed establishment of the garrisons on Java, that deficiency has continually increased, so that by the end of December 1781 as many as 150 men were lacking, and thus the state and condition, particularly in the present joyous time. Page 280. While one must fully acknowledge the necessity of not only keeping the military personnel on Java at the fixed number, but even augmenting the garrisons at Samarang and Sourabaya, yet the impossibility in which one finds oneself due to the increasingly growing lack of men has hitherto prevented supplying the 141 men. Regarding the restrictions made by the resolution of this table of 9 April 1778 on the previously licensed shipping from Java and Cheribon to Palembang, Malacca, and places situated in the straits of that name, as well as from there to Java and Cheribon, it is approved and understood to consider the matter further, and in the meantime, with the suspension of the principal decision in that regard, merely to note that in case Batavia might have profited by bringing the Javanese and Malaccan shipping within narrower limits as much as the advantages of Java and Malacca have diminished, which one would by no means wish to maintain, this still signifies very little, especially when one considers that trade between the two last-named places, according to the unanimous testimony of the ministers, has virtually been knocked to pieces. To men. has; time. Folio 79.
Dutch transcription
241 Samarang den 4„e Februarij A:o 1782. Samarang den 9„e Februarij A:o 1703. / Na de order, om zig bij het inrig- Pag„a 199. Na den voorbragt van den „ten der Jaarlijkorie Vijschen, omtrent beer van der Burgh 5 120.:is verstaan de koopere duijten te reguleeren naar het Jaarlijks fournissement van duiten de bepaeling van dertig ân veertig duij„ voor Iava, bij provisie te bepaalen „send guldens, zal men zig rigten. op 30. â„ veertig duijsend guldens, en de ministers aan te beveelen; daarop bij het inregten hunner Eijschen, voor eerst te teekenens:— De Calculative bereekening den kos Pag„o 217 Alvoorens te disponeeren ofs „ten, tot de noodsaekelijke veranderingen de door den Ingenieur Custman, bij aan de samarangse vesting werken, zijn berigt van den 6„e aug„s 1780 aan„ om bij eenen onverhoopten opstand door geweesen noodwendige veranderingen geen Inlandsche vijand overvallen te aan de samarangsche verting werken, worden, uwe Hoog Edelheeden berieds om bij eenen onverhoopten opstant door toegesonden, en door Hoogst deselve geen Inlandschen vijand opvallen te ook al bij missive van den 5„e Julij worden, is goedgevonden en verstaan 1781. tot die veranderingen qualificatie den E' siberg te gelasten, door den Jnge„ verliend zijnde, voor de daar voor „nieur voormeld te laeten opmaeken, gecalculeerde som van rijkd„s 5257. — en herwaerds te zenden een Calcula, is dat werk voor als nog onderhanden. twe bereekening der kosten, die besteed zullen moeten worden, tot alle de aan voorschreeven verting werken noodsaa„ „kelijk geoordeelde verbeteringen en reparatien. Het pocict raakende den partici„ Pag„o 245. „ Oover het poinct raekende „lieren vaart en vlandel op Iava, bij den particulieren vaart en Handel het ontvangen Extract uit ruwer Hoog welkers verval siedert A„o 1778. zoo wel Edelheeden geEerde Resolutie van den als het minder rendement der pagten 23„e februarij 1781: omstandig verhandeld, en voor 1779, 1780. en 1781: tot rijx d„o 7950„ — volgens deselve de vaart en tandel, wee, 'sjaars „ en de drie voor afgegaene Jaaren dierom op den voorigen wet gestil: weende, den bier van der Burgh § 15 : bekrijft, Seedert de tijd van Uittimo Augus ag„oa 280. Rademaak men de nood „tus 1700. toen 'er 141: koppen Europeesche saekelijkheid, om de militairen op Java militairen aan de vaste bepaaling der niet alleen, op het bepaald getal te hou„ guarnisoenen op Iava ontbraeken is „den, maar zelvs de guarnisoenen te dat gebrek nog al successive toegenoo, samarang en sou„baijae te augmenteeren, „men, zoo dat 'er onder ult„o Decbr 1701: volkomen moet avoueeren, dog de on„ wel 150. koppen hebben gemanqueert, „ moogelijkheid, waar in men zig door en dus daar door den staat e toestant, en het langs hoe meer toeneemend gebrek aan Voornamentlijk in de presente hoegelijke voek bevind, tot onog toe heeft belet de 141. heeft omen ook de wenshelijkste voor„ aan de gemaakte restrictien bij deso„ „uitsigten, dat den 1bandel herleeven „tutie deeser tafel van den 9:e April 1770: en 'sComp„s Domainen door vermeerde„ in de bevoorens gelicentieerde vaart „ring der Inkoomende regten, daarvan van Java en Cheribon naar Palem- de vrugten plukken zal, zijnde de aan„bang, Malacca en plaetsen in de straat „sienelijke vermeerdering der pagten, van die naam geleegen, mitsgaders van bij de Iongste opveilinge derselven daar naar Iava en Cheribon, us goed„ ook daaraan te attribueeren; terwijl „ gevonden en verstaan, nader de ge= den pagter zig op goede gronden meede „ dagten te laaten gaan, en intusschen met een aangenaame hoop en voor met surchiance van het principaas uitsigt vleijd. - besluit dientweegen, eenelijk aante= „merken, dat in gevalle Batavia, door het in enger paalen brengen van de Jao„ „vasche, en Malaccaache vaart, alsoo veel mogt hebben geprofiteert, als de voor„ „deelen van Java en Malacca ver„ „mindert zijn, 't geen men egter in geenen deele soude willen soutineeren zulks dan nog wering wil zeggen, bijzonder als meen overweegt, dat den handel tusschen de beide laatstgenoemde plaetsen, volgens het een„ „paarig getuigenisse der ministers, go= „noegzaam, den Bodem is ingeslaegen. Aan koppen. heeft; tijds. f„o 79.
English
243 Samarang, 9 February 1782. Samarang, 9 February in the year 1782. Page 81. The present state of the times still being quite worrisome, I hope for speedy relief from the Netherlands, and upon Your Right Honourables' favourable promise regarding the arrival of men from the Netherlands, to be mindful primarily and as much as possible for the time being of the reinforcement of Java. The sepoys, in accordance with the recommendation, are employed nowhere else than at Samarang and Sourabaija, and as those warriors are useful on Java, and not only serve with desire and zeal, but moreover behave very well and remain healthy, I hereby request to be provided further with them, in case they can be spared, in order thereby to make up for the shortage of European soldiers. The recommendation to take as instruction and observance the remaining contents of the memorandum of the Right Honourable, Right Valiant, Venerable Mister van der Burgh, upon which Your Right Honourables have made no special disposition or reflection, I shall let serve as my instruction and observance, as I also already had the honour to assure Your Right Honourables in my submissive letter of 5 June 1781; all the more because that Right Honourable, Right Valiant, Venerable Sir! An extract from the marginal disposition of Their Right Honourables at Batavia, made on 11 January 1781 regarding the memorandum of the Right Honourable, Right Valiant, Venerable Mister van der Burgh, having been delivered by Your Right Honourable, Right Valiant, Venerable Self to the undersigned; containing that the increasing shallowness of the sandbank before the Samarang River causes a great inconvenience, if by revetting the river on both sides over a large distance, narrowing the mouth, and extending it with piers, one could only be assured of a good effect; we shall therefore, according to Your Right Honourable, Right Valiant, Venerable Self's honoured orders, report how that work can be undertaken with some prospect of effect, what will be required for it, and in what time the proposed project can be carried into execution. The increasing sandbank before the Samarang River is at the change of Copy. To the Right Honourable, Right Valiant, Venerable Mister Johannes Siberg, Governor and Director of Java's North-East Coast, etc., etc. memorandum in general is of the utmost importance for the Company's interests, and in particular for myself and those who come after me, for which reason I also cannot fail to thank cordially my said predecessor once again for that memorandum left behind for me; while I hope that in answering the marginal dispositions of Your Right Honourables I shall have fulfilled the high intentions, and thus take the liberty of signing this with the most dutiful and deepest respect. Underneath stood: Your Right Honourables' humble and very obedient servant. It was signed: Johannes Siberg. In the margin stood: Samarang, 9 February in the year 1782. to send from here the soldiers who were missing from the fixed establishment on that coast on the last of August 1780, it has been approved and understood by the arrival of the recruits from the Netherlands to keep in mind, for the present and above all, as much as possible the reinforcement of Java. While with regard to the sepoys transported to Samarang in the past year, or those who in the course of time shall be sent thither, it has been resolved to recommend to the Honourable Siberg not to use those men at the Courts or at the coastal Residencies, but solely and exclusively to employ them to supplement the garrisons at Samarang and Sourabaija, or in expeditions, if there is anything to be done. It has also been approved and understood to recommend to the Honourable Siberg to let the remaining contents of this memorandum, upon which no special dispositions or reflections have been made, serve, alongside the preceding remarks and decisions, for his instruction and observance; And lastly to thank Mister van der Burgh for the trouble taken in drawing up that memorandum, as His Honour is hereby thanked for it. Underneath stood: Batavia, in the Castle, 6 February 1781. Lower: By order of Their Right Honourables, the Governor-General and the Council of the Indies. It was signed: D. Goetbloet, Secretary.
Dutch transcription
243 Samarang den 9„e Februarij 1722. — Samarang den 9„e Februarij Ao 1782. pag„o 81. tijds gesteldheid, nog al zorgelijken ween kopen, die den Laetsten Augustus 1780. „sende, hoop ik op een spoedig secour ut daar ter kuste aan de vaste bepaaling Neederland, en op uwe Hoog Edelheedens manqueerden, van hier aftezenden, zoo gunstige toesegginge tot ontoet voa 402. is goedgevonden en verstaan bij arrie „dement van manschap uit Needer= „land, op de Versterking van Iava voor eerst en voornamentlijk soo veel mooge „lijk bedagt te weeden. — De sipaije worden, ingevolge de Terwijl met opsigt tot de in het voor„ recommandatie nergens anders dan Leeden Jaar naar Samarang overgevaa„ op Samarang en sourabaija, geli„„ken Sipaijs, of die in het vervolg van „ploijeert, en wijl die krijgers op Java tijd derwaerts zullen worden gesonden, van nut zijn, en niet alleen met lust en is beslooten, den E Siberg te recom- iever dienen, maar zig daar en boven zier mandeeren, dat volk niet aan de Ho„ wel gedraegen en gezond blijven, zoo sol„ven of op de strand Residentien te ge„ „liciteer ik daar al verder meede te wor„ „bruiken, maar enkeld en allien te „den voorzien, in gevalle osse deselve te mid„Emploieeren tot supplement van de „sen zijn, om daar door het gebrek aan Guarnisoen te Samarang en sourabaija„ Europeere militairen rengoint tesekent. of in Expeditien, als er wat te doen valt. De recommandatie om den overige Nog is goedgevonden en verstaan, den inhoud der Memorie van den WelEdelen Esiberg aan te beveelen, den overigen gestrengen Heer van der Burgh, inhoud deeser Memorie, waarop gein waar op uwe Hoog Edelheeden geen specirale dispositien genoomen of reflec„ speciaele dispositie genoomen off sien gemaakt zijn, neevens de vooren= teflectie gemaakt hebben, zal ik staande aanmerkingen en besluiten te mmij tot darigt en observantie laeten laaten strekken tot desselvs narigt en ob= strekken, invoege ik ook bereeds „ servantie; de Eer gehad heb uwe Hoog Edel„ „heeden, bij mijn submisser agarte En Laatstelijk den Heer van der Burgh Letteren van den 5„e Iunij 1781. te to: bedanken voor de genoomen moeite verzeekeren; te meer om dat die tot intellen van die Memorie, gelijk zij Ed: Wel Edele Gestrenge Agtbaren Heer! Door uwel Ed„e gestr: Agtb: een Extract uit de Marginaale disporitie Hun„ „ner Hoog Edelheeden te Batavia, op de Memorie van den wel Edelen gestrenge Achtbaren Heer van der Burgh, genoomen op den 11„e Januarij 1781. de needrigen teekenaers ter hand gesteld zijnde; behelsende dat de toeneemende droogte, van de Bank voor de samarangse Revier, een groot inconvenient veroorsaakt, als door de Rivier aan weerckanten eene groote spatie te beshoeijen, de Mond te vernauwen en met Hoofden te verlengen: als men zig maar van een goed effect verseekerd konde houden; hebben dus volgens uwelEd: gestrenge Agtb: geEerde Beveele sullen Berigt doen, hoe dat werk met eenig vooruitzigt van Effect kan worden aangelegt, wat 'er toe benoodigt zal zijn, en in welke tijd het opgegeeven Project ter uitvoer kan worden gebragt. —. P=r toeneemende Bank voor de Samarangsche Rivier is bij verandering van Copia. Aan den wel Edelen Gestrenge Achtbaeren Heer Johannes Siberg, Gouverneur en Directeur van Javas Noord-bost kust, en Z:, enz: Memorie in 't generaal voor sComp=s daar voor bedankt word, bij deesen. belangen, en in 't bijvonder voor omij en /onderstond:/ Batavia in het Casteel die na mij koomen, van de uiterste: den 6„e februarij 1781 /:lager / Ter ordon„ aangeleegentheidigen wes weege, ik ook nantie van Hunne Hoog Edelheeden niet nalaeten kan gemelde mijnen den Gouverneur generaal en de Raeden Heer prodecesseur nogmaals voor die van Indie /:was geteekent:/ D„r goetbloet, aan mij nagelatene memorie tarten secretaris. —. „lijk dank te zeggen; Terwijl ik hoop„ dat ik in het beantwoorden der Marginaele dispositien uwer Hoog Edelheeden aan de Hooge intentie zal hebben voldaan, en dus de vrijheid neem van deese met de verschuldigste en diepst ontsag te onderteekenen. /:onderstond:/ uwer Hoog Edelheeden, onderdaenige en zeer gehoorsaeme dienaer /:was geteekent:/ J„b Siberg /:in margine stond:/ Samarang den 9=e Februarij A:o 1782. —.. daar de 1 Membric
English
245 Samarang the 9th of February Anno 1783. — Samarang the 9th of February Anno 1782. the East monsoon, less or more subject to scouring or washing away, nevertheless to remove the present Sandbank or Shoal, which from time to time seems to have increased, the only, but at the same time costly means would be, in our judgment, to provide the Samarang River, calculated from the Zeevaarts Logie to the mouth of the River, which constitutes a distance of 435 Rhineland Rods, with a revetment somewhat narrower than the present course of the River, with driven piles of 20 to 24 feet long, and 12 to 13 inches thick, clad from behind with large Jinkam boards, and also to be joined with sufficient wooden anchors and tie beams, but this revetment should be made as far as possible in straight lines, without adjusting to the natural course of the river, in order by this means to give the outflow more pressure, subsequently from the mouth of the River to over the Bank to a depth of 8 to 9 feet, which amounts to a distance of 160 Rhineland Rods, in the width of 18 to 20 feet, and thus circa 20 feet narrower than the proposed revetted River, to lay a pier on both sides to the width of 12 feet, the intermediate space of which must be filled with sufficient riprap stones; but that previously these double driven piles, at a distance of 8 to 9 inches, which must be at least 30 to 35 feet long and 14 to 15 inches thick, must be provided with wooden cross anchors: But the onset of this double pier should, at a distance of 100 rods, run due North, and subsequently the remaining 60 rods with an arm toward the Northwest, since from this direction the least alluvium is to be expected, and in this manner, in this channel, the height of the Bank will be removed by the pressure of the ebbing and flowing water. — The necessities to carry out this work, we have most respectfully attached hereto; furthermore, this work, even if there is not the slightest delay and lack of the specified necessities, cannot be completed in less than 4 years. — Thus far the humble signatories have answered the honorable requisition given by your Right Honourable to the best of their ability; but 1 Copy Calculation of the expenses, which according to the accompanying Report, would amount to for the proposed Revetment on both sides of the Samarang River to the length of 435 Rhineland Rods, as well as a double Pier with an intermediate width of 18 to 20 feet for the removal of the Bank in front of the above-mentioned river, 160 rods long. 50 Carpenters, 400 days long at 12½ stuivers each . . . rixdollars 10416: 32. -. 180 piculs of nails, at 6½ rixdollars the picul . . . . . rixdollars 1170: —. 80 piculs of iron at 6½ rixdollars the picul . . . . . - - - rixdollars 360. —. 40 coir ropes of various sorts - - - - - - - rixdollars 247. 23. — 42 pieces of Pulley Blocks, of which 4 pieces of 2 and 8 pieces of 3 sheaves 18 pieces of 4, 1 piece of 4, 2 pieces of . . rixdollars 10 single Gin poles with metal bushings and iron pins 4 barges, on which the piledrivers are placed . . - rixdollars 1336: 32: — 7. 13. we also deem it our duty to most humbly submit for the consideration of your Right Honourable that such a costly and extensive work is, at least in a few years' time, and then subsequently subjected to heavy yearly maintenance, notwithstanding all possible attention that one might also seek to devote to its construction. In the present times of war, this work, at least the projecting Pier, could be of great disadvantage, unless one were to cover the same, on its outer side or head, with two batteries on pilework; furthermore, the proposed revetment in the River would even make access to the city easier, which is currently closed by our new works and marshes. — Herewith hoping to have satisfied the honored requisition of your Right Honourable, we take the liberty to call ourselves, below was written: Titus lower: your Right Honourable's humble and obedient servants. was signed: J. Justmann and A. Berton, in the margin was written: Samarang the first of February Anno 1782. behind. — 600. page 13:
Dutch transcription
245 Samarang den 9„e Februarij A:o 1783. — Samarang den 9„e Februarij A:o 1782. die Oosten stest mousen, wal min off men scheuring off wegespeling onder„ „heevig, egter om de teegenswoordige Bank off Droogte, dewelke van tijds tot tijd scheint meer toegenoomen te hebben, wegteneemen. zoude volgens ons oordeel het eenigste maar teffens ook kostbaare middel zijn, de sama„ „rangse Rivier van de Zeevaarts Logie afgereekent, tot aan de mond der Rivier, het welk eene distantie van 435. Rijnlandse Roeden uitmaakt, met eene, dog iets simallere Beschoeijing als de teegenswoordige Loop der Revier is, te voorsien, met ingescheide Balken van 20. â 24. voeten lang, en dik 12: op 13. duim, van agteren met groote Tinkamsche planken bekleed, als meede met sufficante Houte ankers en verband Balken te worden verbonden, dan, diende deese beshoeijing soo vel doenlijk in regt loopende Linien te worden gemaakt, sonder sich naar de natuurlijke Loop der rievier te reguleeren, om door dit middel den aftoop meer parsing te geeven, vervolgens van de mond der Rivier tot over de Bank tot eende diepte van 8. „. 9. voet, het welk eene distantie van 160. Reijnlandse Roeden bedraagt, in de breedte van 18. ân 20. voet, en dus Circa 20 voet smaller als de geposponeerde Beshoijde Rivier is, aan weerskanten een Hoofd to leijen ter breedte van 12. voet, en welkers tusschen wijste met suffisante slipsteene dient te worden aangevult; dog dat bevoorens deese dubbelde en op eene distantie van 8. â 9. duim ingeheide Balken dewelke ten minsten van 30: ân 35. voet lang: an 14: =b 15. duim dik dienen te zijn, met houte dwars ankers moeten voorsien worden: Dog den aanzeg van dit dubbelde hoofd, diend op eene distantie van 100. roeden, vlak teegen Noorden, en vervolgens de res= „teerende 60. roeden met eenen arm teegen 't noord westen, dewijl van deese streek de minste aanspoelingen te verwagten sijn, en zal dus op die wijse, in dit Canaas de hoogte der Bank door de persing van het af- en- aanloopend waeter, wegneemen. —. De Benoodigtheedens om dit werk ter uitvoer te brengen, hebben wij hier neevens eerbiedigst bij bevoegen; mitsgaders kan dit werk, zoo er ook niet de minste op onthout en gebrek aan de gespecificeerde be= „noodigtheedens is dog in geene 4. Jaar voltooijd worde. —. Tot dus verre uwelEd=e gestr: Agtb: door de needrige teekenaers, het opgegeeven g'eerd requiriet naar vermoogen hebben beantwoord; dog 1 Copir Cacculatie der onkosten, dewelke vol= „gens neevens gaande Berigt, tot de op Heerskanten van de samarangsche Rivier geproponeerde Be= „schoeijing ter Lengte van 435. Rlijnlandse Roeden, als meede een dubbeld Hoofd met eene tusschen wijdte van 18. „: 20. d„t ter wegneeming der Bank voor booven„ gemelde revier lang 160. hoeden, zoude bedraegen. 50 Timmerlieden, 400. daege lang â 12½ sp„s stuegs. . . rd„s 10416: 32. -. 180. picols spijkers, â 6. ½ rd=s tpicol. . . . . . „ 1170: —. 80. picols ijzer „ 6½ „ _o . . . . . - - - „ 360. —. 40. peer-Caijer trossen in zoort - - - - - - - „ 247. 23. — 42. pecs Blokken, daar van 4 p„s van 2. en 8. p„s van 3. schijvers 18„ _„o „ „ 4 „ „ 1„ 4 „ „ 2. _„o. . „ 10. „ Enkelde Bokkens met metaele bushen en ijzere nagels 4. „ shouwen, waar op de Heijklosken gezet woorden. . - „ 1336: 32: — 7. 13. digten het teffens meede van onse pligt, uw Ed„le gestr: Agtb: needrigst: in Consideratie te geeven, dat een biergelijke kostbaer en uitgestrekt werk„ dog ten minsten in eenige Iaaren tijd, en als dan vervolgens aan Iaar= „lijksen dwaaren onderhoud onderworpen is, niet teegenstaande alle moo= „gelijke attentie dewelke men ook zoekte en desselvs extructie te beharen„ „tigen, Bij de teegenswoordige oorloge tijden, zoude dit werk ten minsten het uitspringende Hoofd van groot nadeel kunnen zijn, of men moeste dezelven, aan desselvs buiten kant, of hoofd, met twee Basterijen op Paal„ werk dakken; vervolgens zoude zelf de geproponeerde Beshoeijing in de Rivier de passagies naar de stad facuelder maaken, dewelke thans door Onse nieuwe werke en morasse geslooten zijn. —. bier meede overhoopen aan het geEerd requisiet van uwel Ed„e gestr Agtb: te hebben voldaan, oneemen wij de vrijheid ons te noemen. /:onderstond:/ Titus /:lager/ uwel Ed„e gestr: Agtb: onderdanige en ge= „hoorzame dienaeren. /was geteekent:/ I„s Justmann en A„o Berton, /:in margine stond:/ Samarang Primo Februarij Anno 1782. _. agter. — 600. pag 13:
English
247 Samarang the 9th of February Anno 1742 Samarang the 9th of February Anno 1703. 6000 laden prauwmangs with whetstones; for which, to the Javanese assigned thereto, over 100 Coiangs of Rice, calculated at 1 catty per man per day, ought to be furnished 300 overseers for daily work, who, with the provision of Rice at 1 Catty per day, require over 4 Years 200 Coiangs. rd.s 1500. –. – Timber required. 560 pieces Beams, 30 to 35 Feet long, 14 to 15 inches thick, 8500 Beams, 20 to 24 Feet long, 12 to 13 inches thick, Beams of various sorts 15600, 1500 Beams, 18 to 20 Feet long, 10 to 12 inches thick, 2000 thick planks, 18 to 20 feet long, 8 to 9 inches thick, 11600 large Tinkam boards. Underneath stood: Samarang the 1st of February Anno 1702. Was signed: I.k Sustmann. Copy. Madura. To the Right Honorable, Valiant, Highly Esteemed Lord Nicolaas Hartingh, Governor and Director of and along Java's North-East Coast. Right Honorable, Valiant, Highly Esteemed Lord, Highly Respected Ruler. With profound respect and all submission, I have the Honor to inform Your Right Honorable Esteemed Lordship of our safe arrival the evening before yesterday around 6 o'clock at the roadstead here, and the following morning, around 9 o'clock, together with the quartermaster of our transport pancalang, we were fetched in Chiampang by three emissaries of the Pangeran and Head of this Island of Bawean and brought to that prince; where we, upon our arrival, were welcomed with 10 shots from base guns, subsequently invited to dine, which we politely accepted, and then the Regent showed us our lodging with him: with whom we still reside to this day: Noble Lord and worthy ruler! Since over 200 rich foreign nationals have resided here for a long time, we therefore request from Your Right Honorable Esteemed Lordship permission, in hope of approval, to demand from each member of that clandestine nation 2 pieces of eight on account of their stay here; as well as from all vessels of the foreign nations which do not truly settle here and, although all their merchandise has been sold off, nevertheless continue to loiter, some for 3 Years, some 4 or 5 Years long: all this the Regent has explained and made known to us: the number of their vessels is estimated at 30 pieces. The Pangeran has also, upon inquiry, favorably informed us that, besides the 200 foreign nationals, on this Island of Bawean, or Pulau Lombok, there are surely some 1000 households, consisting of Madurese and Javanese. 61 bundles, sticks and square discs, wax, 35 bundles of bird's nests, second sort, containing 2 pieces, 90 bundles of binding rattan, 18 bundles of tortoiseshell, 1½ pieces tripang, 1 set of copper betel boxes and 1 gong, 1 slave boy and 1 slave girl; along with many sundries. We shall furthermore tomorrow, hoping for approval, cruise around this Island with a canoe to see whether more such transgressors of the orders may be hiding anywhere; since three fully laden vessels, before we reached the roadstead, took flight. This morning very early, in accordance with Your Right Honorable Esteemed Lordship's desires, we inspected all the vessels lying in this roadstead, from which we could discover nothing more than a single pancalang coming in from Kotawaringin, belonging to the Malay Nakhoda Majie, and who, according to his own statement, belongs here at home: he showed us a Sumenep pass, dated the 1st of March 1753, stating that he shall proceed directly to Banjarmasin, and that on his return voyage he may not put in at any other places than Samarang, Surabaya, Gresik, or Cheribon: its Cargo consisted of [illegible]
Dutch transcription
247 Samarang den 9=e Februarij A„o 1742 Samarang den 9„e Februarij A:o 1703. - 6000: gelaadene prauw maijangs met selijp steenen; waar voor aan de daarop bescheidene Javaanen ruim 100. Coiangs Rijst gereekent teegens 1. katje de man des daags dient verstrekt 300. Bastoors voor het daegelijksche werk die bij verstrekking van Rijst â 1: Catje daags in 4. Jaaren benoodigt hebben „ 3000. –. – Aan Houtwerken benoodigt. —. 560: p:s Balken Lang 30. „ 35. Vot, dik 14. â 15. d„m, 8500 „ _„o „ 20 „ 24. „ „ 12 „ 13. „ Balken in zoort 15 600 „ 1500 „ _„o „ 18 „ 20. „ „ 10. „ 12. „ 2000. „ dikke doeke lang 18. â 20. voet dik 8. â 9. d„m 11600 „ groote Tinkamsche planken. /Onderstond:/ Samarang den 1„e Februarij A„o 1702. /:was getee„ „kent:/ I„k Sustmann. - Cpia. Madura. Aan den wel Edelen gestr: groot Achtb: Heer Nicolaas Hartingh, Gouverneur en Directeur op en Langs Javas Noord- Oost-Kust. -. 200. Coiangs. . te worden. . . . . . . . . - - rd„s 1500. –. – Wel Edele, Gestringe: Groot Actb: Heer, Hoog 'agte gebieder. Met diep ontzag en alle onderdanigheid hebbe de Eere uwelEd. groot Agtb: te Communiceeren, onse behoude komste op eergisteren avond tegens 6. uuren ter rheede alhier, en smorgens daar aan, teegens 9. uuren, benee„ „vens de quartiermeester van ons transport Pantjallang, wierden ons door drie zendelinge van den pangerang en Hoofd van dit Eiland Ba= „wiaan, in Chiampang afgehaalt, en bij dien prins gebragt; alwaar wij, bij onse komste, met 10. schooten uit Bassen werden verwelkomt, vervol„ „gens ter spijsing genoodigt, die wij beleefdelijk accepteerden, en toen van de Bepattij ons Logie bij hem aangesigd: Bij wien wij tot heeden nog is bevindende: — Edele Heer en waardig gebieden.! over mits alhier Lange staand over de 200. Rijke overwalsche Natie Domicilieren, zoo verzoeken van uw Ed: gestr: groot Agtb: verloff / in hoope van approbate:/ om van dat schuil „houdend Landaart van elk een, aftemogen vorderen 2. reaat van agten„ weegens haar verhouding alhier! als meede ook, van alle vaarthuij„ „gen der overwalsche Naties, die hier weesentlijk niet ter neederzette„ en, schoon alle haare Negotie waaren verdebiteert is, zij echter nog al blijven zwieren, sommige 3. Jaaren, sommige. 4 9. 5. Jaaren Lang: dit alles heeft den Repathij ons te verstaan gegeeven en onderrigt: men begroot het getal, op 30. stuks, haaren vaarthuigen. De Tangerang heeft ons meede, bij ondertasting, gunstig geinformeert, dat Buiten de 200. opwalsche Natie, op dit Eijland Baviaan, of Poelo Lombok, wel 1000. huisgesinnen zijn zoude, zoo aan madureesen, 61. Botsen, stokkier en vierkantige schijven, wasch, 35. Bondels voogeliestjes, tweede zoort, inhoudende 2: pc:s 90. Botschen Bindrottings, 18. botschen karetten, 1½. p„s Tripange, 1 stel koopere Tampatsierie en 1. gong, „ 1: Hlaeve Jange en 1: slaeve meid; beneevens veele grabatten - Wij zullen voorts op morgen /:in hoope van welneemen:/ met een kanoo rondom dit Iiland kruissen, om te zien, of er somwijle ergens meer van alzulke op'treeders der ordres schuilhouden; dewijl drie Boord volgelaaden vaartuigen, eer wij de rheede bereikte, het spat genoo= Heeden morgen 1leel vroeg hebben wij, ingevolge uwEd gestr groot Achtb: begeerten, alle de vaartuigen, die ter deeser rheede leggen, gevi= „siteert, waar van niet meer hebben kunnen ontdekken, dan een en= „keld pantjallang van kotaring in koomende, toebehoorende den maleits anachoda Majie, en die, volgens zijn eige zeggen, alhier 't huijs hoo= „ren: hij heeft ons een sumanapse Pas, dato 1:e maart 1753. vertoont, inhoudende, dat hij direct naar Bandjarmassing zal begieven, en dat hij bij te rug-reijse geen andere plaetsen moogen aandien, dan Samarang, sourabaija, gisse, of Cheribon: derzelver Laading He e Javaenen . „ bestond. in 1 „men heeft. pabg„s 85
English
249 Samarang the 9th of February 1702. Samarang the 9th of February 1782 Javanese, as his own native character. Having nothing further to report, I conclude this letter, and we have the high honor of recommending both our persons to Your Right Honourable High Mightinesses' high favor and grace; and I take the liberty to sign with great high esteem and all submission. Below stood: Title. Lower down: Your Right Honourable High Mightinesses' entirely most humble and very obedient servant. Signed: A. B. Knaap. In the margin: On the island of Bawean, lying northeast of Madura, the 26th of July Anno 1755. Below this: P.S. On the 16th or 17th of August next, we shall, and cannot earlier, undertake our journey back homeward, and upon arrival report on everything with all respect. The following vessels we found and thus recorded while cruising around this island of Bawean. Near the village called Pekalongan: 1 prow konting, 6 fathoms long, belonging to Nakhoda Kadir, 1 small konting, 7 ditto, belonging to ditto Salabie, ditto Jalalpang, 1 ditto ditto, 6 ditto, belonging to ditto Forret, ditto Dian, 6 and a half ditto, belonging to ditto Tadjang. Near Promahan: 1 konting of 7 fathoms belonging to ditto Zelling, 1 ditto, 7 ditto, belonging to ditto Iama, 1 raised pemayang, 5 ditto, belonging to ditto Joerid, 1 konting, 6 and a half ditto, 1 konting, 1 small konting, 6 and a half ditto, belonging to ditto Djabar, 1 ditto, 7 ditto, belonging to ditto Zima, 1 ditto, 7 ditto, belonging to ditto Lurah, 1 ditto, 7 ditto, belonging to ditto Semila, 1 pencalang, 6 ditto, belonging to ditto Tamie. Received in fine monies, to wit: From the Madurese Baba Djading for wrong course and for old pass, 30 Spanish dollars. From a Bawean native Bapa Kadir, having a pass from Rembang to Surabaya, 5 Spanish dollars. From ditto Bapa Petak, a pass from Bangkalan to Balega, 5 Spanish dollars. From a Madurese Bapa Biema from Surabaya to Samarang, 40 Spanish dollars. From the aforementioned Nakhoda Majie, arriving from Kotawaringin, his pass reading from Sumenep to Banjarmasin, in cash 75 Spanish dollars and goods worth 125 Spanish dollars, being 2 pieces [illegible], 1 piece [illegible], the total 200 Spanish dollars. From a Bawean native Bapa Aempit, because he navigated back and forth to Bengkulu without a pass, 33 Spanish dollars. From a Malay Inche Datok Demang, because he sailed to Kotawaringin without a pass, 35 Spanish dollars. From a Bugis trader Semmila, for wrong course and for expired pass, 70 Spanish dollars. Note: Received by Inche Mida himself, and not permitted to know what money, according to report, from Nakhoda Indoengan, 55 Spanish dollars. Total: 445 Spanish dollars. Gift money, for the two of us, from the pangeran and the other radens, altogether: 0 Spanish dollars. From 69 principal merchants: 69 Spanish dollars. From some overland traders: 5 Spanish dollars. Counted as our own profit: 132 Spanish dollars. Near Teluk Dalam: 1 pencalang, 8 fathoms long, belonging to a Mandar Nakhoda Ambas, having a pass from Bangkalan, dated 23rd of July Anno 1755, reading for Batavia; the vessel is laden with: 5 koyan of rice, 1 ditto wood, 4 piculs of tamarind, 8 barrels of coconut oil, 30 bags of dried fish, 10 piculs of belacan, and 17 Mandar sailors. We attempted to arrest him, but they became furious, resorting to their krisses, whereupon the pangeran calmed him and his crew down, and nothing else was profited except one boatswain's whistle and four cakes of tamarind. To wit: 7 ditto, ditto, 5 ditto, belonging to ditto Fadjeb, ditto, 1 ditto, near turned over June 17
Dutch transcription
249 Samarang den 9„en Februarij 1702. — Samarang den 9„e Februarij 1782 — Javaenen, als zijn eigen Land aarst. —. Overigens niets meer te melden weetende, zoo besluite deese, en hebbe wij de hooge Eere onser beider persoonen te recommandeeren in UW Ed: gestr: gr: Agtb: hooge gunste en gratie; en ik neeme de vrijheid, te teekenen met veel hoog agting, en alle onderdanigheid. /:onderstond / Titul /Llager/ uwelEd: gestr: groot Achtb:r ganorh onderdanigsten en zeer gehoorzaameste dienaer /:geteekent/ A: B: Knaap, /:in margine :/ op 't Eiland Bavi„ „an, liggende Noord oostwaards van Madura, den 26„e Iulij A:o 1755. /:hier onder:/ P: S: den 16= of 17=e aug. s aanstaande, zullen wij, en kan ook niet eerder, ons te rug reijse 'thuijswaerts onderneemen, en, bij aankomst met alle eerbied van het een en ander verslag doen. - Dit ondervolgende vaarthuijgen, hebben owij in het bekruijtsen van dit Siland Wavr= „aan, bevonden, en aldus aangeteekent Omtrent het dorp gen„t Pekalongan: 1. Prauw konting, Lang 6. vadenen, van Anachoda Kadix, 1: kleine koentiingan: - „ 7. — do - - „ _„o salabie, „ _o Jalalpang e 1. _„o _„o „ 6 —d„o „ _„o Forret, _„o Dian, „ 6½ — d„o „ _„o Tadjang, Omtrent Promahan. - 1. konting - - - van 7. vadems van _„o Zelling, 1. — d„o „ 7. — do. „ _„o Iama, 1. opgeboeide Pamaijang „ 5. — d„o „ _„o Joerid, 1. konting - - - „ — d„o. . . . . „ 6½. — d„o 1. konting 1: kleene konting. . „ 6. ½ —. d„ - - „ _„o Djabar, 1. — d„o „ 7. — d„o _„o Zima, 1. — d„o . „ 7. — d„o „ _„o Lurah 1: — do - - - - - „ 7. —. d„o „ _„o Semila, 1. pantjallang . „ 6. — d„o „ _„o Tamie, Aan Boetgelderen ontvangen; te weeten. — Van den madurees Baba djading off valsche Cours en off oude pas Sp„s 30. –. - van een Baviander Bapa kadix, heeft een pas van Rembang naar sourabaij a „ 5: —: van „ —d:o Bapa Petak, een pas van. Bancallang na Balega - - „ „ 5: — „ een Madurees Bapa Biema van Sourabaija naar Samarang - - - „ 40. — „ meergem: anachoda Majie, komt van kotaringen, zijn pas luijd van Sumanap naar Bandjarmassing aan Contanten 75 sp: en goed 125. sp„s waardig, als 2 p„s wak 1 p„s ges jes, de tesne„ 00 van een haviaander Bapa aempit, om dat hij over en weer Bankoe„ „loe bevaeren zonder pas. .. van een Maleijer Intje datok demmang, om dat hij naar kota= „ringin gevaeren heeft, zonder pas.. . „ 35.— Van een Boegineese handelaer semmila, over verkeerde Cours en over oud pas.. . . .. NB: Door Jntje Mida zelvs ontvangen, en niet te moogen weeten wat geld, volgens zeggen, van anachoda indoen„ „ 55. — Somma Rp„a 445. — Present geld, voor ons beide, van de pangerang en de verdere radiens, oste: „ 0. — van 69. Voornaamste Mandelaers - - - - - - „ 69. —. — van sommige overwalders.. Teld ons eigen winst. . . . opp„s 132. –. 5. —. „gan. . . . . . Omntrent Tellodalam. 1. Pantjallang, Lang 8. vadens, toebehoorende eenen Mandhars Anachoda Ambas, heeft een Pas van Bankalang, gedagteekent 23„e Iulij A:o 1755. Luidende naar Batavia, het vaartuig is gelaeden, met. 5. koijange Rijst, 1. —: hout, 4. pikols Sammarinde 8. Tonnen klappus-olie, 30. zakken gedroogde vissen, 10. picols Blatjang, en 17. mandhars mattroosen; Wij hebben them zoeken te arresteeren, maar zij wierden duijvels neem toevlugt tot haar krissen, waarop den pangerang hem nee„ „vens zijn volk tot rust gebragt, en niet anders geprofiteert als een Bots mansooije, en vier koekie Tammarinde. te weeten. . „ 7. —. — d„o . „ _„o „ 5. — d„o. „ _„o Fadjeb, - _„o 1. — omtrent. . verto. . . „ 33. — - - „ 70. Jung: 17:
English
251 Samarang the 9th of February 1783. — Samarang the 26th of March Anno 1783. Sum rds 9753. 16— page 89: D Copy. Summary of what was charged for the garden and the uninhabitable house that stood in it upon the takeover from my predecessor Bruistens, and what was subsequently required for the construction of a new house, kitchen, pantries, slave quarters, stable, and other outbuildings, as follows: The garden and the house upon takeover. . . . . . . . . . Rds 700. —. — 2250 lb nails of various sorts at rds 15 per picul . . . . . . . . 270: —: — 3600 lb iron of various sorts at rds 12 per ditto . . . . . . . 345. -. - 518 koyang masonry lime at rds 3 1/2 per koyang . . . . . 1793: —.: — 2000 baskets pinang lime at rds 1 1/4 the 100 pieces . . . . . 25. —. — 50000 pieces roof tiles at rds 12 per thousand . . . . . . . . 600: —. - 4000 pieces large floor tiles at rds 14 the 100 pieces . . . . 500. —. — 400 lb white lead, at 12 stivers per lb. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100. —. — Chinese varnish . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30. —. — 5 piculs coir rope . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25. —. — 7010 pieces karjang mats at 3 rds the hundred . . . . . . . . . . . . 210. 25. — 106 bundles binding rattan at rds 1 1/4 the 5 bundles . . . . . . . 25. —. — Lead gutters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 600. —. — 800 beams of various sorts at 36 stivers . . . . . . . . . . . . . . . . . 600. —. — 2000 barrel staves at 10 rds the 100 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200. —. — Wages paid to carpenters, masons, smiths, etc. . . . . . . . 1828. 35. — Persian red and tar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18. —. — Hinges and locks of various sorts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250. —. — 12 lb Prussian blue at rds 5 per lb . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60. —. — 5 cases linseed oil at 25 each . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125. —. — 910500 pieces masonry bricks at rds 1 per thousand . . . . . . . 910. 14. — 929 sawn usuks at 15 stivers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290. 15. - 100 joists of various sorts at 36 stivers . . . . . . . . . . . . . . . . 75. —. — 6000 tile laths at 3 stivers per piece . . . . . . . . . . . . . . . . 375. —. — 182 sawn planks, at rds 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182. —. — 400 lb lead at 12 rds the 125 lb . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38. 19. - 60 jugs jarak oil at 6 stivers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7. 24. — 600 pieces glass window panes at 12 stivers per piece . . . . . . . 150. —: — 36 rolls Chinese paper at 5 stivers each . . . . . . . . . . . . . . . . 9. 18: — 4 rolls tent cloth at 12 rds . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48. —. — Below was written: Paccalongang the 3rd of October Anno 1781. Was signed: Arnoldus Petrus Tulleken van Hougenhouck. — Right Honourable, Severe, Highly Esteemed Lord, and Honourable, Severe Lords. Having suspended answering Your Honours' highly esteemed separate letters of the 5th and 19th of February past until the Panembahan of Madura would have arrived here, in order then at the same time to give Your Honours due notice thereof, and also of what occurred with the intriguing priest Mamoed, as I then also have the honour to do herewith in all deference, and to note that the Prince Regent aforesaid, who upon the summons hither had once again sought to postpone the journey, but upon my emphatic order by a second letter, of which I take the liberty to attach the copy hereto under Letter A, the same, after he had arrived here on the 16th of this month, on the 21st thereafter rendered the due homage and fealty to His Excellency, the present Lord Governor-General, Batavia. To His Excellency The Right Honourable, Severe, Highly Esteemed Lord, Willem Arnold Alting, Governor-General, and the Honourable, Severe Lords Councillors of the Netherlands Indies, etc. etc. etc. duly
Dutch transcription
251 Samarang den 9=e Februarij 1783. — Samarang den 26„e Maart A:o 1783. Somma rd„s 9753. 16— pag„o 89: D Copia. TSaementrekking, van het geene de Thuin, en het daar in gestaan hebbende onberoonbaar Huijs, bij overneem van mijnen Prodecesseur Bruistens aangereekent is, en 't geene vervolgens voor de Extructie van een nieuw Huijs, keuken, Dispensen, slaaven, ver„ „trekken, tal en andere Bij gebouwen behoorigd is, als De thuijn, en het Huis bij overneem. 2250. lb Spijkers in zoort â rd„s 15- perpikus. . . . . . . . „ 270: —: — 3600 „ ijzer in zoort „ „ 12: _„o. . . . . . „ 345. -. - 518 Coiang metsel kalk „ „ 3 1/½. p„r C„o. . . . . „ 1793: —.: 2000 kranjangs pinang kalk â rd„s 1¼: d'100 p:s - - - - - „ 25. —. — 50000: p:s Dak pannen â rd=s 12. tmille - - - - - - - - „ 600: —. - 4000: „ floersteenen groot /8 rd=s 14. d'10. p„s - - - - „ 500. —. — 400. lb. wit Lood, de 12. stvr lb. Chineese vernis 5. pic=ls Veiger touw -- 7010. p:s Carjang matten â 3. rd=s 't Cento - 106. boss: Bindrottings „ r„ 1¼. 8d 5. bossen - - Loode gooten. - - - 80p „ Balken in zoort à 36. ster:s 2000. „ Leggerduigen â 10. rd=s 7100. -: - - - - Arbeits Loon aan Timmerlieden, metselaers, Smits, enz:. . . . „ 1828. 35. — Persiaans rood en Theer - . . - - - - - - - Hengsel en slooten in Zoort - - - - - - - - -- 12. lb Berlijns blauw â„ rd„s 5. ltt - - - - - - „ 60. —. — 5. kelders Lijn olie â „ 25 ieder. . . . . . . . „ 125. —. — 910500. p=s metsel steenen / rd=s 1: tmil. - - - - - - - „ 910. 14. — 929 „ gesaagde Oessoeken „n 15 „ - - - - - - - - „ 290. 15. - 100. „. zwalpen in zoort „ 36 „ - - - - - - - - „ 75. —. —. 6000. „ panne Latten â 3. stver„s pp=s . - - - - „ 375. —. — 182 „ gesaagde planken, â rd„s 1. - - - - - - - - „ 182. —. 400. lb: Lood an 12. rs d' 125. lb. . . . - - - - „ 38. 19. - 60: kann: Jarrak olie „ 6. st„. . . . . . . „ 7. 24. — 600 p„s glaese ruijten â 12. st pr:s „. . . . . . . . . . . „ 150. —: — 36. roll: chinees papier „ 5 „ „. „ 9. 18: — 4. „ Teildoek â 12. rd„s „. . . . „ 48. — /:onderstond:/ Paccalongang den 3=e October Ao 1781. /was geteekent:/ A=s P=r Tulleken van Hougenhouck. — „ 30. –. — „ 250. –. – . „ 25. –. – „ 21. —. — .. . . „ 25. —. — -- - - - - - „ 600. —. — „ 100: – — .. . . . Rd„s 700. —. — - - - „ 100. 25. — Hoog Edel, Gestrenge Groot Achtbaren Heere, en Wel Edele gestrenge Heeren. De beantwoording uwer Hoog Edelheeden zeer geEerde Aparito Missives van den 5:e en 19„e Februarij passato gesurcheerd hebbende, tot dat den Panembahan van Madura alhier zoude zijn aan „gekoomen, omr als dan tegelijk uwe Hoog Edelheeden daar van, en ook teffens van het gebeurde met den intriganten paap Ma= „moed behoorlijke kennisse te geeven, zoo als ik dan ook de eer heb bij deese in alle eerbied te doen, en te noteeren, dat den Prijns Regent voormeld, die alweeder bij de oproeping naar herwaerds ge= „stragt had de reijse ouijt te stellen, doch op mijn nadrukkelijke order bij een tweede Brieff, waar van ik de vrijheid neem het afschrift, onder L=a a. deese bij te voege, heeft denselven na dat alhier op den 16=e deeser aangekoomen was, den 21=e daar aan de verschuldigde Huldo: en Homagie Aan zijn Hoog Edelheid, den teegenswoordigen Heere gouverneur generaal„ Batavia. Aan zijn Hoog Edelheid Den Hoog Edel, gestrenge, groot, Achtbaren Heere, A: Willem Arnold Alting, Gouverneur generaal, en de wel Edele go„ „strenge Heeren Raaden, van Nee„ „derlands Indie, en z: enz: enz: behoorlijk - . . „ 18. —. — - . . „ 200. —. ƒ
English
253 Samarang the 24th of March Anno 1702. Samarang the 26th of March Anno 1702. Incoming 91 properly and validly rendered. After the Panumbahan had performed the aforementioned, I spoke with him in the presence of the Senior Merchant and Head Administrator Jacobus van Santen, the Secretary of Police Anthonij Barkeij, and the Head Regent of Samarang, concerning the reports that had been made to me regarding the intrigues of his minion Mamoed, and that I would therefore have the same summoned, whom I knew to be among the retinue of the Prince, in order to see and speak with him. As this was immediately carried out, I made known to him in a few words his impermissible conduct and the power that he hitherto seemed to have held over the Panumbahan; but as he was unable to advance anything in his defense, I had him placed under arrest and taken into custody without much circumstance, where he will now also remain until I can send him over to the Capital at the first shipping opportunity at Your Right Noble Lordships' disposal. To the Panumbahan, who could not be anything but alarmed by the apprehension of Mamoed, all the more because upon departure from Madura he had assured him that he would stand guarantee against all harm that might befall him at Samarang, when Mamoed, prompted by a guilty conscience, had intended to remain on Madura and feign illness, I subsequently had a document read out in Javanese by the sworn interpreter Carta Bassa, which I had previously drawn up concerning the points of accusation both against the said priest and against the Prince himself, to which he knew not how to make the slightest reply on all the articles mentioned therein. Which document, of which I have the honor to present the copy to Your Right Noble Lordships under Letter B, I thereupon handed to the Panumbahan, so that it might be further considered by him and serve for his information, with the earnest recommendation at the same time to desist from his shameful conduct and henceforth not allow himself to be governed by any priests or other evil seducers, but to rule the country properly and in good order himself, unless he wished in the future to expose himself to the utmost disgrace of Your Right Noble Lordships; to which I also added that Your Right Noble Lordships would be pleased to pardon him for this time his punishable conduct, by which he had deserved to be arrested himself and sent up to Batavia, out of consideration for his otherwise good heart and the attachment of the House of Madura to the Company, in the confidence however that he will give immediate proof of a change in his governance and conduct. For which reason I have also ordered him, immediately upon his return to Madura, to reinstate the mantris and lesser chiefs who were removed from their offices through the false accusations of the impostor Mamoed, and to dismiss those who had been promoted in their places, with orders at the same time to send over to me the cash and goods belonging to Mamoed, in order first to inspect them and then
Dutch transcription
253 Samarang den 24=e Maart A:o 1702. Samarang den 26„e Maart A:o 1702. — Jrng:o 91 behoorlijk en gelijtig afgelegd. — Ne dat den Sanumtahan de Veorscharven Milde verrigt had, onderhied ik hem in prdesentie van den opperkoopman en Hoofd Abministra= „teur Jacobus van Canten, dien Secretaris van politie Anthonij Barkeij en den Samarangs Hoofd Regent, over de rapporten die mij noopens de intrigeus van zijnen Mignon Slamoed gedaan waaren, en dat ik daarom denselven, die ik wist dat zich onder het gevolg van den Prins bevond, zoude laaten roepen, om hem te sieijen en te spreeken, gelijk dit ook dadelijk geschiedende, gaff ik deese in weinige woorden zijne ongepermitteerde handelwijse en het pouvoir dat denselven dus verre op den Panumbahan scheen gehad te hebben, te kennen, doch deese tot zijne verontschuldiging niets weetende in te brengen, liet ik hem sonder veele omstan= „digheeden in arrest neemen en in verseekering zetten, alwaar denselve nu ook zijn verblijf houden zal, tot dat ik hem bij die eerste scheeps geleegentheid naar de Hoofdplaets ter dispo= „sitie van uw Hoog Edelheeden kan oversenden. Den Panumba- „han, die over de approhentie van Namoed niet anders dan ontsteld koude zijn, te meer, om dat hij denselven bij 't vertrek van Madura verseekert had, voor al het Leed, dat hem op sama „rang mogte weedervaeren te willen instaan, toen Aamoed zig door beschuldiging van zijn geweeten voorgenoomen had op Madura te blijven, en zich ziek te houden, liet ik vervolgens een papier„ 't geen ik bevoorens over de poincten ten Laste zoo van gemelde daap als van den Prins zelvo gecouceed had, door den geworen Tolk Carta Bassa in 't Javaans voerleesen, die k op alle de daar in vermelde artikulen niet het minst te replicuren wist, welk schriftuur, waar van ik de eer heb het afschrift uw Hoog Edelhee„ „den, onder L„a B aantebieden, ik vervolgens aan den Panumbahan ter hand stelde, ten einde nader door hem te konnen worden overwogen, en tot zijn informatie te laaten strekken, met evastige de Commandatie teffens, om van zijn versemadend gedrag afterien en zich voortaan door geene Paapen of andere kwaade verleiders te laaten beheeren, maar zelvs het Land behoorlijk en in ordre te tegeeren, zoo hij anders zich in 't vervolg niet wilde oppon= „neeren aan de uiterste disgratie uwer Hoog Edelheeden; waar bij ik nog voegde, dat uwe: Hoog Edelheeden hem sijn strafwaar„ „dig gedrag, waar door hij verdiend had van selvs gearresteert en naar Batavia opgesonden te worden; voor ditmaar wel souden gelieven te pardouneeren, uit Consideratie van zijn andersints goed hart en het attachement van het Huijs van Madura: aan de Compagnie, H in vertrouwen egter van een dadelijke blijk van verandering in sijn bestier en handelwijse te sullen geeven, waaromme ik hem dan vak gelast heb, om direct bij zijn te rug komste op Maaura de mantries en mindere Hoofden, die door de valsche beschul„ „diginge van den bedrieger Mamoed uit hunne diensten gesteld geworden zijn, weederom te herstellen, en de zulken die in hunne plaatsen bevorderd waaren te dimoveeren, met order teffens, om der Contanten en goederen die aan Mamoed behooren aan omij over te zenden, ten einde daar van eerst visie te neemen en als Tolk. dan
English
255. Samarang the 26th of March Anno 1782. Samarang the 26th of March Anno 1785, page 93 then to be returned to his disposal, the Panembahan; all of which His Highness has not only promised to fulfill, but also to desist from his foolish and irregular conduct, and that, on the contrary, he would strive henceforth to give greater satisfaction; of which I hope for the best; meanwhile, I shall keep and cause to be kept a watchful eye upon him and his conduct, without in the least overlooking anything excessive, in order to keep that prince in the present submission, as being in every respect best and also necessary for himself and Madura, while I trust that in what has been undertaken in this matter, I shall have answered to the intention of Your High Excellencies. I had previously informed His Highness the Emperor of the consent of Your High Excellencies to the intended marriage of his son Pangerang Adipattij Anom with the daughter of the Pamacassan Regent, and I have subsequently sent to that monarch and his said son the letters from Your High Excellencies received later, containing the consent to the aforementioned marriage, for which that monarch has not only thanked me, but this is also done to Your High Excellencies, both by the Emperor and by the Crown Prince, in the accompanying letters. However much I also sought, first through Chief van Straalendorff, to persuade the Emperor to abide by his previously made promise, in order to protect against all oppression the Chancellor Raadeen Adipattij Casra diningrat, who had fallen into disgrace with him, and to provide him here on Java with a decent maintenance, while simultaneously making known the pleasure that Your High Excellencies would take therein, that monarch was nevertheless not to be moved thereto, but on the contrary became so embittered against the said minister that he had resolved to send him into exile to Aga, this place being a small island in the Banjoemas district, surrounded by pools and marshes, and moreover very barren, whither the Emperor sends all ill-disposed persons into exile and has them guarded there; which embitterment was caused by one of the monarch's mantris in the Mataram named Wiero Iudo, who had twice refused to appear at court on the Emperor's order, under the pretense to the monarch's emissaries that he was prevented therein by the Chancellor Casro Diningrat, and to which also upon further investigation, according to the notification from the Emperor to Chief van Straalendorff, the Bagaleen Regent Arong Voinang was said to have given cause, the monarch further saying that both of these grandees of the realm caused why his father's orders formerly were not carried out, because they sought to incite this and that one of his subjects to insubordination, and that it pained him enough to have given his second daughter in marriage to the son of Casra diningrat, a man whom he hated mortally in his heart: yet in order, if it were feasible, to dissuade the monarch from his intention.
Dutch transcription
255. Samarang den 26„e Maart A:o 1782. Samarang den 26„e Maart A„o 1785, pag: 93 dan aan hem Panembahan weederom ter dispositie te rug gegee„ ven te worden; welk een en ander zijn Hoogheid niet alleen be„ loofd heeft te zullen nakomen, maar om ook van zijn dwaas en irregulier gedrag affesien, en dat daar en teegen tragten soude voor= „taan meer genoegen te geeven; waar van ik het beste hoope; In= „tusschen dat ik op hem en zijne handelwijse een waaksaam oog sal houden en doen houden, zonder in 't minst iets buitenspoonigje door de Vingeren te zein, om dien prins te houden, in de pro„ „sente submissie, als voor hem zelvs en Madura alles ints wil het beste, en ook noorsaekelijk zijnde, terwijl ik vertrouwe, dat ik omtrent het te werk gestelde in deesen, aan de intentie uwer Hoog Edelheeden zal hebben beantwoord. — Bijn Hoogheid den Keijzer, had ik bevoorens kennisse gegeeven„ Vain die bewilliging uwer Hoog Edelheeden ins het Voorgenoomen Hbuwelijk van desselvs zoon pangerang Adipattij Anom, met de dogter van den Pamacassange Regent, en heb ik vervolgens aan dien vorst en aangemelde zijn zoon toegesonden, de nader„ „hand ontfangene Brieven uwer Hoog Edelheeden, behilvende de toestemming in het huidelijk voormeld, waar voor dien vorst mij piet alleen heeft bedankt, maar geschied dit ook aan uw Hoog Edel= „heeden, zoo van den keijzer als van den kroonprins, bij de nee„ „vensgaande Brieven. — Hoe zeer ik ook getragt heb, eerst door het opperhoofd van Stralen „dorff, den keijzer te persuadeeren, om gehand te doen aan sijne bevoorens gedaane belofte, ten einde den bij hem in disgratie ge= „raakten Rijksbestierder Raadeen Adipattij Casra diningrat, teegen alle onderdrukking te beschermen, en hem hier op Iava van een ordentelijk onderhoud te voorsien, onder te kennen geeven tef= „fens van het genoegen dat 'er uwe Hoog Edelheeden in soude neemen, is dien vorts egter daartoe niet te beweegen geweest, maar in teegendeel op gemelde minister zoodaenig verbitterd geworden dat hij zich voorgenoomen had, hem in ballingschap naar Aga te senden, zijnde deese plaats een klein Eilandje in het Banjoema„ „se district, rondsom in Poelen en Moeralden geleegen, en daar bij zeer onvrugtbaar, alwaar den keijzer alle kwaad gesinden in ballingschap zend en aldaar laat bewaaken, welke verbittering ver„ Oorsaakt is door eene van des vorsten mantries in de Mattarin„ in naame Wiero Iudo, die tot twee keeren toe geweigert had, om op skeijsers onder ten hove te verscheinen, onder het voorgeeven aan vvorsten zendelingen, dat daarin door den Rijksbestierder Casto„ Diningrat wierd belet, en waartoe ook bij nader ondersoek volgens het te kennen geeven van den keijzer aan het opperhoofd van Staalendorff, den Bagaleent Regent Arong Voinang aanleiding zonde hebben gegeeven, zeggende den vorts wijders dat beide die Rijksgroo= „ten vorsaaken waarom zijne vaders Eeltijds oprit wierden nage= „koomen, door dat zij deese en geene zijner onderdaenen tot weeder„ „spannigheid tragteden aantespooren, en dat het hem smertelijk genoeg viel zijn, twede Dogter ten Huwelijk gegeeven te hebben aan de zoon van Casra diningrat, een man dien hij in zijn hart boo= „delijk haate: doch om den vort, waare het doenlijk, van zijn voor= „taakten. „nemen.
English
257 Samarang the 26th of March A:o 1742 Samarang the 26th of March 1781. — pag. 95. 90 1 to alter, and to show more mercy to Sasra diningrat, I wrote to him in the letters transmitted in copies under letters C: and D:, giving to know that Your High Noble Lords had been pleased to consent to the requested dismissal of this state minister who had always been found faithful to the Company, and to the appointment in his place of the Tommongong Mangon Judo, under the name of Adipattij Sindo Redjo, yet that Your High Noble Lords were very touched by the fateful exile of Sasra diningrat, and would gladly have seen that His Highness had wished to persist in the promise made to me at Court, to have Sasra diningrat remain on Java and provide him with a good living, with an urgent request at the same time that the lot of that man be made a little more bearable, and that although I, on account of the accusations, and for the well-being of His Highness and his family, did not fully approve of his stay on Java, His Highness would nevertheless permit that Sasra diningrat be kept forever at Batavia to lead a quiet life there with his family, on that which His Highness would out of grace assign him yearly for maintenance, instead of being removed entirely with his whole family from his fatherland and sent elsewhere into exile; whereby I gave the assurance that His Highness and family would have nothing to fear from Sasra if he came to reside there under the eye of Your High Noble Lords, and that Your High Noble Lords would then also constantly keep a watchful eye on his conduct, and prevent all correspondence from him: which writing indeed made the Emperor decide to be satisfied with the proposal for the stay of Sasra at Batavia, and to assign him 500 Spanish reals for an annual maintenance, and moreover to consent that the son of Sasra diningrat, to whom the Emperor's second daughter is married, continues in the regency of Cadirie, in such manner as Your High Noble Lords will please to observe both from the copies of the letters, as well from Chief von Stralendorff, as from the Emperor himself, attached under letters B: and F:, although the prince himself makes no other mention in his letter concerning Sasra Diningrat than that he fully approved my desire concerning him, about which he had however spoken with Chief von Stralendorff; whereby the prince apparently had the intention to hide the matter from the Empress, his consort, who is said to have a bitter hatred towards Sasra and his family; meanwhile that on my proposal the Emperor will let that minister remain for so long at Soura carta until ship's occasion is at hand here at Samarang, in order to be able to let him depart with it to the main seat, at which time that prince will also send the newly chosen Governor of the Realm Sindoe Ridjo, to take the oath of loyalty to the Company here according to the deed of appointment received for him from Your High Noble Lords. Thus hoping that Your High Noble Lords will please to be satisfied both concerning that obtained for Sasra Diningrat and with the further arrangements made, I give
Dutch transcription
257 Samarang den 26„e Maart A:o 1742 Samarang den 26=e Maart o781. — pag„ 95. 90 1 „neemen te versetten, en meerder gratie aan Casra diningrot te bewijsen, schreeff ik bij de in Copias onder L=ras C: en D: overgaande brieven, aan denselven, onder te kennen geeven, dat uw Hoog Edelheeden hadden gelieven te bewilligen in de versogte dimotie van deesen steeds voor de Compagnie trouw bevonden staats ministeri„ en in de aanstelling in desselve glaets van den Tommongong Mangsor Iudo, onder de naam van Adipattij Sindo Redjo, egter dat uw Hoog Edelheeden zeer aangedaan waaren over de nootlottige ballingschap van Jasra diningrat, en gaarne gesien hadden, dat zijn Hoogheid bij de aan omij ten Hlove gedaene belofte had willen persisteeren, om savra diningrat op Java te doen verblijven in een goed bestaan te besorgen, met instantig verzoek teffens dat het Lot van dien man een Weinig draegelijker gemaakt wierd, en dat of schoon ik desselvs verblijff op Iara, uit hoofde der beschuldi= „gingen, en tot welweesen van zijn Hoogheid en desselvs familie, niet ten vollen goedkeurde, zijn Hoogheid egter wilde permitteeren„ dat sasra diningrat voor altoos te Batavia wierd aangehouden om aldaar met de zijnen een stil Leeven te Leiden, van het geene zijn Hoogheid hem uit gratie Iaarlijk tot onderhoud zoude teliggen, in steede van met zijne Gantsche gezin geheel en al van zijn vaderland verwijderd en naar Elders in ballingshap gesonden te worden; waar bij ik de veerseekering deed, dat zijn Hoogheid en familie vonr Casta niets zoude te vreesen hebben, als hij aldaar onder het oog ouwer Hoog Edelheeden kwam te verblijven, en dat Hoogt deselve dan ook wes op zijn gedaag steeds een waakend oog zouden doen houden, en alle Correspondentie van denselven weeren: welk schrijven dan ook den keijzer heeft doen besluijten, om in het voorstel tot verblijff van Jasra op Batavia genoegen te neemen, en hem tot een Iaarlijks onder„ „houd toe te Leggen 500. spaanche raaten, en daar en booven bewillige„ dat de zoon van Savra diningrat, met wien des keijzers tweede Dogter getrouwd is, in de Regentschap van Cadivie blijft Continueeren, envoege uw Hoog Edelheeden het een en ander ut de afchrif„ „ten der Brieven, zoo van het opperhoofd van stralendooff, al van den Keijzer zelve, onder Lras b: en Ts bijgevoegd, gelieven te beoogen, schoon den vorst zelve in zijn brieff geen ander mentie omtrent Casra Deningrat maakt, als dat hij mijne begeerte omtrent denselven ten vollen goedkeurde, waar over egter met het opperhoofd van stralendorff gesprooken had; waar bij apparent den vorst de intentie gehad heeft, om de zaak voor de keijzerinne, zijn gemalinne, die men zegd een bitteren haat op Casra en de zijnen te hebben, te verbergen; Iamiddens dat den keijzer dien minister op mijn voorstel voor soo lang te soura carta zal laaten verblijven tot 'er schps Occagie hier op Samarang aan handen is, om hem daarmeede naar de Hoofdplaets te konnen laeten vertrekken, wanneer als aan dien vorst, den nieuw verkooren Rijksbistierder sindoe Ridja, meede afsenden zal, om alhier volgens de van uw Hoog Edelheeden, voor denselven ontvangen Acte van aanstelling, den tid van Trouwo aan de Comp=e afteliggen. Ius hoope ou dat uwe Hoog Edelheeden, zoo om= „rent het geobtineerde voor Casra Diningrat, als in de verdere gemaakte schikkingen genoegen gelieven te neemen, geeve ik ruwo. alle
English
259 Samarang the 26th of March 1702. Samarang the 26th of March 1701. further informs your High Nobilities of that which was communicated to me by Chief van Stralendorff in a letter dated the 20th of February: that when the mantri Wiero Judo mentioned herein had finally arrived at Soura Carta, the Emperor had nominally consulted with Sasra diningrat and Arong Binang and asked them what kind of punishment ought to be applied to the aforementioned Wiero Judo for his demonstrated disobedience. Arong Binang had answered this question with deportation and residence at Soura Carta, with which advice the prince was not pleased at all; he had dismissed both dignitaries from his presence with orders to weigh the matter further. These officials having subsequently left the punishment to the Susuhunan's own choice, His Highness had thrown the disobedient Wiero Judo into prison in irons. From this prison, however, he managed that same night, through the assistance of one person or another, to escape together with Captain Maisso Tatit, who had been sent back to Java by your High Nobilities, had subsequently fought with two tigers, and had recovered from his wounds. Neither of the two has yet been recaptured, despite the orders issued by the prince to all regents and chiefs for the apprehension of the fleeing detainees, expressing the absolute desire to have them back under penalty of death, both for those who might shelter them and for those who had lent a helping hand to the escape. The Emperor suspects the Bagelen Regent Arong Binang of this, saying to Chief van Stralendorff that once His Highness was fully certain of it, there would then be no pardon for him, just as the prince had already once pardoned that Regent from the death penalty at the time of Resident Beuman upon the latter's intercession. In the meantime, the Emperor will detain the father of the said Maisso Tatit, both of whom His Highness intended to deliver to the Company, until the latter is recaptured. Chief van Stralendorff informed me by his letters of the 27th of February, as well as the 10th, 12th, and 16th of this month, that according to the reports given by the bupati Manco Dirono to the Banyumas Regent Raden Tumenggung Djoyo Kusumo, who was present at Soura Carta, around the middle of February eight pirate vessels had anchored on the south coast of Java at Teluk Besi in the territory of Batavia. According to the report, these consisted of 2 three-masted, 4 two-masted, and 2 one-masted keels, all flying red flags, where forty men who all spoke good Javanese immediately set fire to the Cirebon guardhouses and some of the village houses, and abducted 6 Javanese, 2 women, and 1 child. Upon this news, Chief van Stralendorff had directly dispatched from Soura Carta to the aforementioned bupati, who was keeping watch on the Emperor's territory right at Cilacap situated on the beach with 1,000 men: one gunner, two arquebusiers, and one European soldier, along with two barrels of live cartridges, 2 barrels of powder, and the necessary cannonballs for two 3-pounder iron hand pieces. page 97.
Dutch transcription
259 Samarang den 26:' Maart 1702. Samarang den 26:' Maart o 1701. uw Hoog Edelheeden verder kennisse, van het door het opper= hoofd van Stralendorff, bij brieff van den 20=e februarij aan mij bedeelde: dat den keijzer toen den in deesen vermelden mantrie Wiero sudo eindelijk te soura Carta was opgekoomen, miet Sasra diningrat en Arong Binang quasie geraadpleegd en hun gevraagd had: wat voor eene straffe aangemelden otriero Judo, over zijne betoonde ongehoorzaamheid, diende geappliceerd te worden! welke vraage Arong Binang beantwoord had: met en deporstement en het verblijff te soura Carta, over welk advies den vorst gantsch geen genoegen neemende, had hij beide die Rijksgrooten van voor zich laaten vertrekken; met order om de zaak nader te opweegen, en deese vervolgens de straffe aan de eijgen keuk van den soesoehoenang gelaaten hebbende, had zijn Hoogheid den on= „gehoorsaemen Wiero Iudo gekluistert in de gevangenisse geworpen; uit dewelke denselven egter dien zelfden nagt, met en beneevens den door uw Hoog Edelheeden naar Jara te rug gesonden en vervolgens met twee Teijgers gevogten, en van zijne wonden wee„ „der geneesen Capitain Maisso Tatit, door behulp van deese of geene heeft weeten te eschappeeren, zonder dat geene van beide voor als nog te agterhaalen is geweest, niet teegenstaande de door den vorst gestelde orders aan alle Regenten en Hoofden dot de apprahentie van de vlugtende gedetineerdens, met begeerte deselve absotut wederom te willen hebben, onder bedreiginge van de straffe des doods, zoo voor den geene die deselve mogten weeten schuil te houden, als ook aan de zulken die de behulpsan hand tot de eshagpade hebben verleend, en waarmeede den keijzer den Bagar „leens Regent Arong Binang suspecteert, zeggende aan het opperhoofd van Stralendorft, dat wanneer zijn Hoogheid eerst daarvan ten vellen was versekert, er als dan geen pardon voor hem te vinden zoude zijn, zoo als den vorst dien Regent ten tijde van den Resident Beuman op deese zijn voorspraak al eens van de dood straffe gepardonneert had; In= „tusschen dat den keijder de vader van gemelde Maisso Pates, die sijn Hoogheed van voorneemen was beide aan de Compagnie uit te Leeveren, Eo lang zal aanhouden, tot dat den Laestgemelden zal zijn agterhaald. —. Het opperhoofd van Stralendorff heeft mij kennispeg geven bij sijne brie„ „ven van den 27:e' februarij, item 10., 12. en 16„e hujus, dat volgens de gegeeven berigten van den Bepattij Manco Dirono aan den te souraCarta aan „weesenden Banjoemaas Regent, Radeen Tommongong Djoijo Coesoemo„ omtrent medio februarij Acht Roovers vaarthuigen aan de Zuidkant Van Java, te selok Besie op het grond gebied van Batavia ten anker gekoomen waaren, bestaande volgens de opgaeve in 2. drie maste, 4. twee maste en 2 een mastige Kielen, alle roode vlaggen voerende, alwaar zij door 40. man, die alle goed Iavaans spraaken de Cheribonsche wagthusjes en eenige der Negorijs Huijsen direct in mrand gestooken, mitsgaders 6. Javaenen, 2. vrouwen en 1:. kind geroofd hadden; op welke tijding het opperhoofd van stralendorff direct van Soura Carta, aan den gemelden op skeijzers grond gebied, en wel te Splatjap, aan strand geleegen, met 1000. man wagt houdende toepattij, gesonden had, een Cannonier, twee Bus= Bruschieters en een Europeescha militair, neevens twe vaaten scherpe pathoo„ „men, 2. vaaten kauits en des benodigde koogel, voor twe stuken eaen van hand 3. lb pag:a 97.