Inventory 3910
Japan · 526 pages · 274 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
the 24th of June 1790. would cause to his realm and subjects, since it was impossible for him to live without his old subjects, and he supposed that if he were later to have them summoned to him in the dalem, this would not please the crown prince and from that he might sometimes take offense and dismiss them, and he would thereby be forced to protect those subjects and draw them to himself again, which would then entail nothing but unfortunate consequences for his poor subjects. That therefore, as long as God still granted him a desired health, he could not resolve to abdicate his throne, and that he presently still found himself strong enough in powers to maintain his realm himself, adding that whenever the Company might be, and might need his services on Java, it merely had to declare itself; that he would then show that he still had enough capacity to convince it of his attachment to the same, asking at the same time his son the crown prince whether he also desired, or was making efforts to ascend the throne during his lifetime. Whereupon that prince solemnly declared no, and he assured the sultan that as long as his father lived and he might enjoy his blessing, he did not desire such a thing, even if the Company through its favor wished to elevate him thereto. Whereupon the sultan answered: I am a son of the Company, which made me sultan, and of whose justice I am now convinced. I do not doubt that it will have just as much regard for you upon my demise, be assured of that, and if the Company is your support, who will dare to oppose it. While the monarch in the meantime handed over the contracts to the crown prince, which he concluded between the Company and the emperor with the Honorable Mr. Harting, saying, there, read these papers, and see whether you can find therein that I ever borrowed the realm. That the monarch thereupon addressed his subjects in these terms: I desire of you all, my subjects who now sit before me and have respect for me and mine, that you anew swear loyalty to me, the Company, and my son the crown prince. Firstly, that you people shall never abandon my son, and shall assist him, in the time when it might be necessary, with the last drop of blood of your body; and secondly, that you people, alongside me and mine, shall always remain loyal to the Company. Whereupon the regents all took the oath, yet the sultan did not desire such from his children before him, saying, you people are my sons and all owe loyalty to your brother whom the Company and I have declared as my successor, and therefore you shall all go to his house, and swear loyalty to him (as actually happened that same morning); yet here I desire the oath from you that you are always loyal to the Company, and shall follow all their good counsels. This now having also happened, the sultan spoke about the name of Mangcoeboemi, which the emperor gave to his brother, saying that this conduct of the emperor was not at all in accordance with the old Javanese customs, since he was now the very oldest of the entire royal lineage of Java, and that it was therefore not fitting for the emperor to use his name, under which he so to speak had to endure everything, that he ought to be respected as a great-grandfather of the emperor, and that he could not care who bore that name among his family once he had come to his end, yet that he was very annoyed by it during his lifetime, concluding with the remark that 73 483
Dutch transcription
den 24:' Junij 1790. sijn Rijk en onderdaenen soude veroirsaeken, wijl het hem onmogelijk was sonder sijne oude onderda „nen te leeven, en veronderstelde dat als hij deese nader „hand bij sig in de saman mogt laeten roepen, dat dit den kroonpoins niet bevallen en daar uit somtijds hard seer opvattende hun lieden afsetten soude en hij daar door soude genoodsaakt zijn, om die onderdaenen de hand boven het hoofd te houden, en weer na sig te trekken het welk dan niets als ongeluktige gevolgen voor sijn arme onderdoenen soude na sig sleepen. Dat hij daaro so lange God hem nog eene gewenschte gesondheid verleende niet tot de afstand van sijn shroon soude kun „nen besluijten en dat hij sig. voor als nog sterk genoeg van kragten bevond om sijn Rijk selfs te kunnen hand haren met bijvoeging dat de Comp:e wanneer het ook magt sijn, en sijne dienste mogte nodig hebben, op Java, sij sig maar had te declareeren; dat hij als dan toonen soude dat hij nog vermogens genoeg had, om haar van sijne verknagtheid tot deselve te overtuigen, vraegende teffens aan sijn soon den kroonprins of hij ook verlangde, of werk maakte om den Throon bij sijn leeven te betreeven, Waarop dien Prins onder leden betuigde van Neen, en verse „kerde hij den sulthan, dat so lang als sijn vader leefd en hij de seegen van hem mogt genieten, hij sulks niet verlangde, al waere het ook dat de Comp: door haare gunste hem daar toe wilde verheffen. waarop den sulthan geandwoord heeft; Ik ben een soon van de Comp: de„ „welke mij sulthan gemaakt heeft, en van wiens goregt „heid ik als nu overtuigd ben, Ik twijffele niet of sij sal even so veel reguart voor us bij mijn aflijvigheid ook hebben, weest daar gerust op en als de Comp:e u steen is, wie sal sig daar teegen durven versetten. Terwijl de vorst de Contracten inmiddens aan den kroonprins overgaf, die hij tusschen de Comp. en den keijser met de Edele Heer Harting geslooten heeft, seggende, daar, leest deese papieren, en siet of gij daar in kunt vinden, dat ik het Rijk ooijt ge„ „leent hebbe. Dat den vorst daarop sijne onderdaenen in deese Termen heeft aangesprooken. Ik begeeren van uw alle mijne onderdaenen die nu voor mij sitten, en voor mij en de mijnen agting hebben, dat gij op nieuw trouwe sweert aan mij, de Comp„e en mijn soon den kroonprins. Eerstelijk dat gij lieden mijn soon nooijt sult verlaeten, en hem, ten tijde wanneer het mogte nodig sijn, met de laatste aroppel„ „bloed van u lichaam sult bijstaan; en tweedens dat gij lieden, neevens mij en de mijne de Comp: altoos sult getrouw blijven, waar op de Regenten alle den Eed hebbe afgelegt, dog heeft den sulthan sulx niet van zijn kinderen voor hem be„ „geert, zeggende, gij lieden sijt mijn zoons en alle trouwe verschuldigt aan u broeder die de Comp:e en ik tot mijn op volgen verklaart hebben, en daar om sulk gij alle ten zijnen huijse gaan, en hem trouwe serweeren /:so als die selve morgen werkelijk geochied is:/ dog hier begeere ik den eed van U dat gij de Comp„e altoos getrouw sijn, en alle hunne goede raad geevingen volgen sult Dit nu meede geschied zijnde, sprak den sulthan over de naam van Mangcoeboemi, die den keijser aan sijn broeder heeft gegeeven, seggende dat dit gedrag van den keijser gantch niet over eenkomstig was met de oude Javaanche, wijl hij als nu de allerstoutste van het gantsche vorstelijk geslugt van Java was, en dat tot dus voor den keijser niet en paste, om met sijn naam, waar onder hij alles so te seggen heeft moeten uitstaan, dat hij als een overgrootvader van den keijser diende gerespecteert te worden, en dat hem het niet scheelen konde, wie of die naam onder sijn familie droeg als hij tot sijn einde was gekomen, dog dat hij er sig bij sijn leeven, seer over ergende. besluijtende met de remarque dat 73 483
English
the 24: June 1790 this writing corresponds precisely with what occurred yesterday in the Craton. it was the custom of the Javanese to grant precedence to age, and even not to neglect this at the graves of the ancestors, and he could not understand why they did not recognize him as the eldest of his lineage; that the sulthan after this remained silent for a while, and thereafter all the princes and regents took their leave. This account I, the undersigned Translator, have written down from the mouth of two distinct regents. signed J. G. van den Berg The above having been made understood word for word by me to the radeen depattij Danoeredja and his Chinongs, the radeen Tommongongs Notto Iudo and Danoe Coessoemo, on the 20th of June of the Year 1790, they testified jointly that the contents of signed W: H: van IJsseldijck Translation of a Javanese Document, written by the Tommongong Wiero goeno To the Radeen Adipattij Danoeredja. I, Tommongong Wiero Goeno, notify you in the name of your son the crown prince, that it is His Highness's desire to have all the crown prince's subordinates, family, and subjects exercise and perform armed maneuvers for the first time on Tuesday the 8:th of Sawal. On Wednesday, Radeen Tommongong Danoe Coessoemo with all the regents and subjects of the left side. On Sunday, your son Radeen Tommongong Notto Iudo with all the regents and subjects of the right side. On Tuesday thereafter, your son radeen Tommongong Sosro Coesoemo with all the ruler's dalem subjects. On Wednesday, all the ruler's Life Company. On Sunday thereafter, again the crown prince's family and subjects, etc. And they shall all go to Karapanagaran to exercise there; also the Companies shall not be allowed to depart thither until the Head thereof shall first make a report to you as to how many men he brings with him. This order being given by the crown prince on Saturday the 5:th of Sawal in the Year Ehe 1716. below stood: for the Translation signed J. G. van den Berg. 481 Copy of the Memorial, presented by the first Resident of Djoegocarta to the sulthan. When I had the honor on Monday morning to meet Your Highness personally, Your Highness made known to me the reasons which, after mature deliberation, moved Your Highness to decline the proposal made by me on Saturday the 29:th of the month of Toeasja, and I sent the paper that Your Highness caused to reach me that same evening to my master, the Honorable Governor. I then made known to Your Highness that for the time being I could answer nothing other than that I would make the decision known to my aforementioned master and await His Right Honorable's orders. Furthermore, I expressed to Your Highness my desire to know what indeed might be the reasons for His Highness's evident unrest, which appeared so visible to me from various circumstances and especially from the order given to the radeen depati to have all Your Highness's troops exercise anew and set in motion; and Your Highness declared to me upon this that His Highness was still far from being satisfied with the announcements that were made public at Solo, as well as regarding the pretension of prince Rangcoenagara, and finally regarding the name of Hangcoeboemi still having place at Souracarta, and that Your Highness was hoping for the equitable decision of the Company regarding this. Then
Dutch transcription
den 24: Junij 1790 dit geschrift zuist overeenkomt met het opgisteren in de Craton voorgevallene. — het der Javaenen haare gewoonte was, om den ouderdom te geven, en selve dit niet na te laeten aan de graeven van den voorouders, en hij ons niet begrijpen kon, waarom men hen niet als ve oudste van sijn geslagt enkende - dat den sul„ „than hier na een poos tijd stil was geweest, en daarna alle de princen en regenten hun afscheid had genomen. Dit Relaas hebbe en on¬ Het bovenstaande van woord tot dergeteekende Translateur en zijne Chinongs, de radeen Tommongongs Notto= opgeschreeven uit de mond van Iudo en Danoe Coessoemo, te verstaan gegeeven twee onderscheidene regenten. op den 20 e Junij van 't Jaar 1790 /was get/ J. G. van den Berg woord door mij aan den raedeen depattij Danoeredja zijnde, betuigde zij gesamentlijk dat den inhoud van /:was get:/ W: H: van IJsseldijck Translaat Javaans Geschrift, geschreeven door den Tommongong Wiero goeno Aan den Radeen Adipattij Danoeredja. Ik Tommongong Wiero Goeno geeve uw uit naam van uw fooi den kroonprins kennis, dat sijn Hoogheids begeerte is, om dingsdag den 8:e Sawal, voor het eerst te laaten vxcerceeren en gewapend te laten zondrijven alle 's kroonprinsen onderhoorigen familie en onderdaenin. Op moensdag en Radeen Tommongong Dauoe Coesjoemo met alle de regenten en onderdanen van de sinker sijde. op sondag uw soon Radeen Tommongong Notto Tudo met alle de regenten en onderdaenen van de regterzijde. op dingsdag daarop uw soon radeen Tommongong sosro„ „Coesoemo; met alle 's vorsten dalms onderdaenen op woensdag alle ve vorsten Lijff Compagnie op sondag daar aan weder 's kroonprinsen familie en on„ „derdanen &:a En sullen deselve alle na karapanagaran gaan om alsaar Copia Vertoog, door den DjoegoCartas eerste Resident aan de sulthan overtegeeven Doen ik op maandag morgen de eer gehad hebben u Hoogheid personelijk te ontmoeten, heeft Hoogst denselven mij de reedenen te verstaan gegeeven, die u Hoogheid, na rijp overleg bewogen hebben om aftesien van het door mij gedaenen Voorstee, op Saturdag den 29:e van het ligt Toeasja en hebbe ik het papier dat uw Hoogheid wij daarop dien selven avond heeft doen geworden, aan mijn gebieden de Edele Heer Gouverneur toegesonden — Ik hebbe als doen u Hoogheid te kennen gegeeven dat ik daar op voor eerst niet anders konde andwoorden als dat ik het besluit aan gem: mijnen gebieden bekent maeken, en sijn Ed„e gestr: beveelen afwagten soude . Voortz hebbe ik uw Hoogheid mijn verlangen betuigt, om te weeten wat dog de reeden mogten sijn van Hoogst desselvs blijkbaere ongerustheid die mij uit verscheidenen omstandigheeden en vooral, uit de aan den radeen depatin gegeevenen ordre om alle v' Hoogheids troupen op nieuws te laaten excerceeren, en in beweeging te brengen, so sigtbaar toescheen, en heeft u Hoogheid mij daarop verklaard, dat Hoogst denselve nog verre was van Content te sijn, over de spargementen die men op solo heeft publicq gemaakt, als meede over de pretentie van prins Rangcoenagara, en eindelijk over de nog ge souracanta plaats hebbende naam van Hangcoeboemi, en en dat uHHoogheid hier ontrent op de billijke decisie van de Compagmo was hopende. — te excerceeren, ook sullen de Comp: niet eerder na aer„ „waerds mogen vertrekken of sal het Hoofd daarvan, eenst rapport doen aan uw, hoe veel koppen hij meede voert. sijnde deesen order door den kroonprins gegeeven op Saterdag en 5:e Samal in 't Iaar Etb. 1716. /:onderstond:/ voor 't Translaat /was get/ J. G van den Berg. 481 Toen
English
433 the 24th of June 1790. When I gave Your Highness to understand that I hoped to deliver the answer thereto in writing, and in the meantime requested that the order to have the troops maneuver be withdrawn until I had done my part to set Your Highness's heart at ease if possible, it pleased the same to lend an ear to this, and it thus appeared to me that I was not wrongly flattered when I gave assurance to my superior, the Honorable Governor, that Your Highness, being fully convinced of the Company's goodwill, acknowledged this with the liveliest sentiment and placed all trust in its decisions. Since the answer from my aforementioned superior has now reached me since that time, I now have the honor to present to Your Highness: firstly: That the Company has never had anything else at heart than attending to the welfare of Java in general, and that of Your Highness and His Royal House in particular; that it considers its conduct to be most closely bound to the friendship and high esteem it bears towards Your Highness, and it has deemed itself obliged on that account to warn the same against all such detrimental consequences as might arise from the unexpected decease of Your Highness before it might perhaps have the time and opportunity to push through with force that which it has solemnly resolved, namely to secure Your Highness's throne upon His son, the Crown Prince, and his posterity, and to foil all such projects as might at times be thought fit to make against it. But since it cannot be indifferent to it in what manner this happens, because peace and tranquility cannot be anything other than precious to Your Highness and everyone, it therefore thought it necessary to propose a means which it thought was compatible with this desired matter. However, since Your Highness now thinks to have found reasons not to accede to this for the present, and has made this known to the Company, it can also acquiesce therein, under this declaration however, that it considers itself to have done everything that the interests of Your Highness and of itself have advised, that it must now leave the matter further to the outcome in due time, and that it holds itself in the meantime blameless for the consequences that might one day take place from an unexpected, sudden death. And now, at the express desire of Their Excellencies, the Lord Governor-General and the Lords Councilors of the Indies, I have orders to encourage Your Highness to give a sincere statement as to whether the same can fully rely on the faithful assistance of Your Highness's subjects for the Crown Prince upon His death, with the assurance that this question is asked with no other purpose than to have all the more certainty of it, in case it should happen that doubts should really arise with the Emperor concerning the legitimacy of the cession of the Mataram Empire, and that Prince Mangkunegara should openly come forward with the claim to the succession of the same; which question Their Excellencies ask with all the more reason because the Company intends to observe the contracts regarding the stipulated succession sacredly, as I have already mentioned above with a word. Secondly, I have orders from my high superior to show Your Highness that, with regard to what was remarked concerning Surakarta, the Company made this known to Your Highness not as a matter for which the Emperor came out directly, but only as a rumor that reached it from the side.
Dutch transcription
433 den 24„e' Junij 1790. soen ik u Hoogheid nu te verstaan ges, dat ik het andwoord daarop in geschrifte hoopte over tegeeven, en ik intusschen de Ordre om de troupen te doen manoevreeren, versogt in te drekken, tot dat ik het mijne soude hebben te werk gesteld om d' Hoogheids harte des mogelijk gerust te stellen, heeft het Hoogst denselve behaagt daar aan het oor te te leenen, en is het mij dus voorgekomen dat ik mij niet ten onregte gevleid hebbe, toen ik mijne gebre„ „der de Edelheer gouverneur hebbe verseekering ge„ „daan, dat U Hoogheid ten volle, van Comp. welmee„ „nentheid Overtuigd sijnde, deese met het leevendigsten gevoel erkende, en alle vertrouwen stelde in haare beschikkingen Daar mij seedert die tijd het andwoord van gem: mijnen Gebieder nu geworden is, heb ik de eere v Hoogheid als nu voortestellen: voor eerst: Dat de Comp:e nooit iets anders ten wel gehad heeft, als het behartigen van de welvaart van Java, in het algemeen, en die van U Hoogheid en Hoogstdesselvs vorstelijk huijs in het biron„ der. dat sij haar gehoudene directie aanmerkt als ten nauwste verbonden aan de vriendschap en hoogag= „ting die sij w Hoogheid toedraagt, en wij sig verpligt geagt heeft, om Hoogst denselve uit dien hoofde te waarshou„ „wen voor al sulka nadeelige gevolgen als er soude kunnen ontstaan uit het onverhoopt afsterven van vHoogheid alvo„ „rens sij de tijd en geleegendheid misschien zal hebben, om met kragt dat geene doortedringen, dat bij haar heilig beslooten is, namentlijk om v Hoogheids throon op Hoogst desselvs soon den kroonprins en nageslagt te bevestigen, en alle soo„ „daenige projecten te verijdelen, als men somtijds in der tijd mogtt goedvinden daar teegens te maeken. Dat daar, het haar egter niet onverschillig kan sijn, op welke wijse sulks ge„ „schied, wijl de rust en vreede, waar V' Hoogheid Jan een ijder. niet anders als dierbaar weeren kan, so heeft sij ge„ „meent een middel te moeten voorslaan, dat sij dagt, dat met deese gewenschte saeke bestaanbaar was Dan also vHoogheids nu reedenen meent gevonden te hebben, om daar in voor als nog niet toetetreeden en dit aan de Comp: heeft bekent gemaakt, so kan sij daarin ook wel berusten, onder deese verklaring egter dat zij alles meend gedaan te hebben, wat de belangens van VHoogheid, en haar selve haar hebben aangeraaden, dat sij de saak nu verder moet overlaeten aan den uitslag in der tijd en zij„ sig intusschen onverantwoordelijk houd voor de gevolgen die er uit eene onverhoosten subicte dood eens kunnen stund grijpen. En hebbe ik als nu op uitdrukkelijke begeer„ „te van H. H Edelheedens den Heere gouverneur Generaal en de Heeren Raaden van Indie last, om V' Hoogheid aante„ „moedigen tot eene opregte opgave of voogst denselven vol„ „komen staat kan maeken, op de getrouwe adsistentie van V Hoogheide onderdaenen voor den kroonprins bij Hoogst„ desselvs overleiden, met betuiging dat diese vraege niet geen ander oogmerk geschied, als om daar van te meer versee„ „kering te hebben, indien het mogte gebeuren, dat 'er bij den keijser werkelijk twijffeling mogt ontstaan op de wettig= „heid van den afstand van het Matturmschen Rijk, en dat den prins Mangsoe nogoro opentlijk met de pretentie op de successie van het selve opquam, welken vraege W. H. Edelh: niet te meer reeden doen, om dat de Comp:e voorneemens is, de Contracten in de bepaalde opvolging heilig te observeeren, so als ik hier boven bereeds met een woord hebbe aangehaald. — Tweedens, heb ik van mijnen hooge gebieven bevel om uHoog= „heid te vertoonen, dat wat het gesparqueerde op soura arta betreft, de Comp:e w Hoogheid sulx heeft te kennen gegeeven, niet, als een saaken waar voor den keijser direct is uitgeko„ „men, maar alleen, als een gerugt dat haar van ter zijde niet is
English
496 the 24th of June 1790. has been blown toward, and which itself, according to Your Highness's verbal statement made to me, has not remained hidden from the regents at this Court. Since it would run completely contrary to the Company's authority and respectability to allow itself to be insulted by anyone, whoever it may be, it also considers that it must refrain from doing the same to any other, which would indeed occur if it were to address the Emperor regarding a matter on which that monarch has never publicly declared himself. It must and can therefore for the present content itself with what was promised by that monarch in the Contract concluded with the Company in the Year on the 29th of September 1788, in which it is written in clear words: 11 That the Emperor declares to have not the least right of claim to the lands, places, negorijen, or peoples subject to and belonging under the Sultan, and that he therefore promises never to make any pretension thereto, but to remain satisfied at all times, and to concern himself solely with the government and administration of half of the Javanese Highlands, and specifically of those places, negorijen, and districts that have been ceded to him in Fief, in such manner as dictated by the registers drawn up in the Year 1773 and the Act of Agreement made in that regard between the Sultan and his late father the Susuhunan on the 26th of April with the consent and mediation of the then Governor van der Burgh, which shall be considered by the present Emperor as if they had been drawn up and executed by him or in his name; therefore His Highness promises to leave those registers and Act of Agreement in their full force, maintaining the same likewise in the future for whoever might in time come to succeed His Highness as Emperor. From this Your Highness will see that my master, the Lord Governor, did not fail to look after the interests of Your Highness in the strongest terms at the elevation of the present Emperor, and I can assure Your Highness that His Honor nor any of His highest successors will ever lose sight of them. Yet as of now, as long as no real steps contrary to that promise are taken on the part of the Emperor, it is not the time to make representations regarding the above-mentioned Article and to display the Company's sensitivity over rumors that cannot be proven to have come directly from the Emperor. The matter stands quite differently, however, with the pretension made by Mangkunegara, who addressed himself directly to my Master; and that which I have said in confidence to Danureja and his Lurahs, to be made known to Your Highness in secrecy when the occasion arises, will further convince Your Highness of the Company's well-meaning intentions. As for what finally concerns the name of Mangkubumi still in use at Surakarta, in this regard the Honorable Lord Governor has surely done everything that could be desired from a sincere friend; it was not enough for His Honor to have the Resident Hartsinck make known to the Emperor how gladly His Honor would see this name exchanged for another that is higher, because Your Highness cares so much about this, but my said master himself, in order to give the clearest proof of wishing to employ everything that could possibly and suitably be done, has seen fit to write to the Emperor himself and to propose to that monarch to change this name to that of Pangeran Adipati Puger, which Your Highness proposed to me verbally. Yet this too does not seem to have been sufficient to overcome the difficulties that the Emperor has in making a change in this. Here.
Dutch transcription
496 den 24„' Iunij 1790. is toegewaaijt, en het welk selve volgens w Hoogheids mij bij monde gedaene verklaring, niet is verborgen gebleeven voor de regenten aan dit Hof. daar het nu volstrekt teegens Comp.:s gesag en Agtbaarheid strijven soude, om sig door iemand wie het ook zij, te laeten belee„ „digen, so meent sij sig ook te moeten wagten, om sulx geen ander te doen, het welk egter werkelijk soude plaets hebben, als sij den keijser aanspraak over een saeke waar voor dien vorst nimmer publicq is uitgekomen, sij moet en kan„ sig dus voor het teegenswoordige vergenoegen, met het doorn dien vorst beloofde, bij het met de Comp„e geslootene Contract „ van het Iaar op den 29„e Sept„ 1788. waarin met duijdelijke woorden ge„ „schreeven staat. 11 Dat den keijser verklaart geen het minste regt van „ aanspraak te hebben op de landen, plaetsen, negorijen „ of volkeren onder den sulthan staande, en gehoorende, en dat„ „hij mits dien beloofd, daar op nimmer enige pretentie te „ sullen maeken, maar sig ten allen tijden te vreeden houden, „en sig alleen bemoeijen sal, met de regeering en bestiering „ van de helfte aen Javasche Bovenlanden, en wel van die „plaetsen, negorijen, en districten, als hem in Leen sijn afge„ „staan, in diervoegen, als de in den Jaare 1773 gefor„ „meerde registers, en de, desweegen tusschen den sulthan „ en sijnen overleedene vader den soecoehoenang op den 26:e „ April met toestemming en bemiddeling van den toenmali„ „gen Heer Gouverneur van der Burgh gemaakte kcte „van Overeenkomst dicteeren, dewelke door den presenten „keijser sullen worden geconsidereert, als of die door hem „ofte uit desselvs naame waaren geformeert en de gepasseert, „mits dien beloofd zijn Hoogheid om die registers en acte van „ Over eenkomst, in hunne volle kragt te sullen laaten, met „standhouding teffens, in het vervolg voor de geene, die in „der tijd sijn Hoogheid als klijser mogte komen te succedeeren Hier uit nu sal v Hoogheid sien, dat mijn gebieder den Heere Gouverneur niet nagelaten heeft, om voor het belang va„ V Hoogheid ten sterkste te sorgen, bij de verheffing van den tegens„ „woordigen keijser, en kan ik vHoogheid verseekeren dat sijn Ed: gestr. nog niemand van Hoogst derselver opvolgers ooijt in't het oog verliesen sullen, dog is het als nog, so lang 'er geen reule teegens die belofte strijvende stappen van de kant van den keijser gedaan worden, de tijd niet oms over het hier bovengem Artic=l vertoogen te doen, en Comp.s gevoeligheid aan den dag te leggen, over spargementen, die men niet bewijsen kan regtstreeks van den keijser te zijn gekomen. Geheel anders is het egter geleegen met de gemaakten pretentie van MangCoenogoro die zig tegelregt aan mijn Gebieder geaddresseert heeft, en het geen ik in vertrouwen aan Danveredja, en sijne Cliroongs gesegt hebbe, om bij geleegenheid wHoogheid in secretesje te worden bekent gemaakt, sal uwe Hoogheid nader overtuigen van Comp: welmeenende insigten. Wat nu eijndelijk de nog op souracarta plaets hebbende naam van Mangcoeboemi betreft, hier omtrent heeft de Edelheer gouverneur immers alles gedaan wat men van een opregt vriend verlangen kan, het is sijn Ed„e Gestr: niet genoeg geweest, om door het opperhoofd Aartsinck den Keijper te laten bekent maken, hoe gaarn sijn Ed. Gestr: soude sien dat deese naam, door een ander die hooger is, verwisseld wierd, om dat dHoogheid sig hieraan so veel laat geleegen leggen, maar selve heeft gem: mijn gebieder, om het duidelijkste „blijk te geenen van alles wat mogelijk en gevoegelijk geschieden kon te willen aanwenden goedgevonden, selve aan den klijser te schrijven en dien vorst voortestellen, om deese naam de ver„ „anderen, in die van Pangerang Adipattij Poeger, die v Hooghend mij bij monde heeft voorgeslagen Dog ook dit schijnt niet voldoende te sijn geweest, om de swarigheeden die den Keijser heeft, om hier in verandering Hier.
English
the 24th of June 1790. - to make, to clear out of the way; at least this prince has for the present taken the matter under advisement, and I dare not promise myself that his Highness will see fit to proceed herein in accordance with the intention. If I do not misjudge this—which, however, I could at the same time wish were otherwise—I believe I may respectfully advise Your Highness to acquiesce in this matter, and magnanimously overlook it as unworthy of his Highest attention, at least not of such importance as to cause agitation over it, whereby it will also become evident to the Company that the peace and quiet of Java, together with the prosperity of Your Highness's realm and subjects, is dearer to his Highest self than such a trifle, by which Your Highness's honor and dignity can in reality suffer nothing. Having now set all this down with the requisite respect, and as clearly as has been possible for me, I flatter myself that this representation will have some influence on the tranquility of Your Highness's mind, and that his Highest self will be able to resolve to cease all further agitation, and place complete trust in the dispensations of the Company, under which Your Highness has always fared so well. Your Highness has now seen anew that the Company employs everything that can in any way be done with propriety to keep Java in peace and quiet; that, being convinced of the salvation that lies therein for her, Your Highness's, and the Emperor's subjects, she also leaves nothing untried to achieve that objective; she now also expects from the equitable mindset of Your Highness that his Highest self will also understand this and regard it as the most essential matter, and thus will give no room to precipitation, which could sometimes be of the most alarming consequences. I have also this morning spoken with the pangerang Mangcoeboemie in the presence of the Emperor, concerning the new name intended for him, whereupon the said Prince constantly persisted that he did not have enough land and people to be able to bear this name, and the Emperor still has so many brothers who do not yet have lands. Extract of a letter from the Surakarta First Resident Hartsinck, dated 20 June 1790. the most alarming consequences could be. Yet if, notwithstanding all these actions of hers, the matter should unexpectedly turn out otherwise, and Your Highness should see fit to give open signs of displeasure, as well as the Emperor, and this prince does not fail on his part to show proof thereof as well, then I have orders from my high superiors to inform Your Highness that, if his Highest self does not wish to conform to the Company's well-intentioned advice and efforts made to preserve peace and friendship between the two Courts, she will hold herself entirely blameless for all the detrimental consequences that shall flow therefrom, with the express declaration that the Company does not deem herself obliged to take up armor with regard to the intransigence of the two princes, all the more so since the cause thereof cannot at all be attributed to her. These now being the orders of the Company to make known to Your Highness, I conclude with the assurance that I am with the greatest respect, etc. It was subscribed: Djocjocarta, the 26th of June 1790. It was signed: W. H. van Ysseldek
Dutch transcription
43 den 24:' Junij 1790. - te maaken, uit den weg te ruijmen, ten minste heeft dee„ „een vorst de saak voor als nog in bedenking genomen en dur„ „ve ik mij niet belooven dat sijn Hoogheid zal kunnen goedvinden, om hier in overeenkomstig de intentie te werk te gaan. Indien ik hier nu niet mis-gisse / het welk ik te saamhand egter wel anders wenschte:/ so meene ik UE Hoogheid eerbiedig te moogen aanraeden, om in deesen zaeke te berusten, en deselve grootmoedig voor bij te sien, als voor Hoogst desselvs aandagt onwaardig, ten minsten van dat belang niet, ons er beweeging over te maeken, waar uit het de Comp„e dan ook blijken sal, dat de rust en vreede van Java te gelijk net de welvaart van V. Hoogheids vor rijk en onderdaenen, Hoogst denselve dierbaerder is, dan sulk een beuveling, waar bij u woogheids eer en waardig „heid, riëël niets lijden kan. Dit alles nu met de vereijschte eerbied, en Jo duij„ „delijk mij doenlijk geweest is, hebbende ter neder gesteld, flatteer ik mij dat dit vertoog, op de gerustheid van U Hoogheids gemoed, enige invloed zal hebben en Hoogst denselve, sal kunnen besluiten om alle verdere beweegin„ „gen te staaken, en volkomen betrouwen te stellen, in de beschik„ „kingen van de Comp:e waar bij N Hoagheid sig altoos so wel bevonden heeft. U. Hoogheid heeft nu op nieuw gesien dat de Maat„ „schappije alles aanwend wat maar eenigsints met gen„ „voeglijkheid geschieden kan, om Java in rust: en vreede te houden, dat sij overtuigd sijnde van het heijl dat daar in voor haar, v Hoogheids en skeijsers onderdaenen geleegen is, ook niets onbesogt laat, om daar in het oogmerk te bereijken, sij verwagt nu ook van de billijke denkenswijs van d Hoogheid, dat Hoogst denselve dit meede begrij„ „pen en als de weesentlijkste saeke, beschouwen zal, en dus geene overeijling sal plaets geeven, die somtijds van Ik heb tevens heeden morgen den pangerang Mang„ „coeboemie in presentie van den Keijser gesprooken, wee„ „gens de hen toegedagte nieuwe naam, waarop gemelde Prins steeds bleef persisteeren dat hij geen land, en volk genoeg had, om deese naam te kunnen voeren, en den keijser heeft nog so veele broederen, die nog geen landerijen Extract brief van den souracartasen Eerste Resident Hartsinck, gedateert 20 Junij 1790 de sorgelijkste gevolgen soude kunnen sijn. Dan indien ongeagt alle deese hare handelingen de saak onverhoopt andere mogt uitvallen, en OHoogheid konde goedvinden om, opentlijk blijken te geenen van misnoo„ „gen, tevens den keijser, en deese vorst laat daarop niet na, van sijne komt meede de bewijsen daar aan den dag te leggen, so hebbe ik ordre van mijne hooge gebie„ „ders om v Hoogheid te kennen te geeven, dat indien Hoogst denselve sig niet begeert te schikken, na Comp„s welmeenende raadgeevingen, en aangewende pogingen om de vreede en vriendschap tusschen de beide Hoven te bewae„ „ren, sij sig geheel onschuldig houden sal aan alle de nadeelige gevolgen, die daar uit sullen voortvloeijen, met expresse verklaring dat de Raatschappij, sig niet verpligt oordeelt om ten reguarde van de onversettelijkheid van de beide vorsten het harnas aantetrekken, te meer, daar de oorsaeke daartoe, in het geheel niet aan haar kan toege„ „schreeven worden. Dit nu de beveelen van de Comp„e zijnde om V: Hoog= „heid bekent te maeken, eindige ik met betuiging, dat ik met de meeste eerbied ben &. /:onderstond:/ DjocjoCarta den 26:' Junij 1790 /was ge„ „teekent:; W. H. van Ysselderk hebben de.
English
493 the 24: June 1790— have, that he does not find himself in a position to be able to give more lands to this his brother, since they are here at the utmost at a loss to give the other brothers of the prince their necessary lands for maintenance; even this above-mentioned prince does not yet have all of his own. Copy Separate Letter to the Surakarta First Resident Hartsinck dated 18: June 1790 Because the reinforcement of the Surakarta garrison with 100 men will only take place for a certain time and specifically has the purpose of being able the better to direct the work of the succession and preserve the peace upon the vacancy of the Yogyakarta Throne; I do not doubt that the Emperor will well be inclined also to supply the necessary rice for those 100 men, as well as the porters who are required for carrying up the ration of arrack; but in case His Highness, contrary to expectation, might refuse this, then the rice will be paid for by the Company and the porters will be supplied from here. I hope that the further orders given by the Emperor for the capture or overpowering of the highwaymen Merto Indo and Wongso-dipo, with their following, may have the required effect, in order to stop the evil that these vagabonds cause in time, before it gets worse. And since your suspicion that there are people of the Pangeran Mangku Nagoro among this plot has been further confirmed according to your letter of the 15th of this month, I hereby send you two Yogyakarta declarations, wherein it also appears not obscurely that the mentioned Pangeran, or at least his grandson the Pangeran Prang Wedono, supports those robbers and provides them with firearms, and I order you first to give notice thereof to the Emperor, and subsequently to deliberate with His Highness what means is the best to prevent this support, as I assume that the Prince's authority is fully sufficient to keep that Pangeran in check. Wherewith, after greetings, I remain /:at the foot was written/ Your Good Friend /:was signed/ Jan Greeve /:in the margin/ Samarang the 18: June 1790. Copy Letter from the Surakarta First Resident Hartsinck, dated 20: June 1790 Very respectfully I take the liberty to serve in humble answer to your Honour's very respected separate letter of the 18th of this month, that this morning I spoke with the Emperor concerning the supplying of rice and porters for the 100 heads with which your Honour will please to reinforce this garrison, whereupon the Prince told me that he wished to consult with his grandees of the realm about this, which certainly can take a very long time. Furthermore, pursuant to and in humble obedience to your Honour's commands, I have once again placed before the Prince the danger and unpleasantries that could be caused by the roaming robbers Merto Judo and Wongso Dipo, whereupon the Prince assured me that he had already established good order in the villages to capture this gang.
Dutch transcription
493 den 24: Juny 1790— hebben, dat hij sig niet in staat vind oms meerdere Landen, aan deese sijn Broeder te kunnen afgeeven, dewijl men hier ten sterksten verleegen is, om de andere broederen van den vorst hun nodige Landerijen tot onderhoud te geeven, selve heeft deesen bovengem: prins al 't zijne nog niet. - Copia Aparte Brief aan den sou„ „racartas Eerste Resident Hartsinck ged:t 18:' Junij 1790 - Wijl de versterking van het souracartach guarmi„ soen met 100. Man, alleen voor een sekere tijd sal plaets vinden en bepaaldelijk ten oogmerk heeft om bij de ontlee„ „diging van den Djocjo Cartas Tervon, het werk der succes „sie, des te beeter te konnen bestieren en de rust te be„ „waeren; so twijffel ik niet, of de keijser zal wel genee„„ „gen sijn, ook voor die 100. Aan de noodige Rijst te over„ „strekken, so meede de draagvolkeren die 'er vereijscht worden tot het opwaerds brengen der randsoen Arak; dog ingevalle sijne Hoogheid, teegen verwagting, sulks mogt weigeren, dan sal de Rijst door de Comp: bekostigd en de draag volkeren sullen van hier verstrekt worden Ik hoop dat de nader door den klijser gegeevene orders tot de opvatting of overmeestering van de strink roovers Merto Indo en wongpo-dipo, met hunnen aanhang van het vereijschte effect moogen sijn, om het quaad dat veert vagebonden aanregten in tijds te stuiten, eer het ergen En vermits VE: vermoeden, dat 'er volk van de pange„ „rang Mang Coenogoro onder dit Complot is volgens desselvs schrijven van den 15. deser, nader bevestigd is, so sinde ik VE hiernevens twee Djoijose verklaringe, waar word. Seer ierbiedig neeme ik de vrijheid in nedrig and= „woord te dienen, op uwelEd gestr: Achtb: seer gerespecteerde Aparte lettere de dato 18„e deeser, dat ik heeden morgen den Keijser heb onderhouden, weegens het verstrekken van Rijst en draag volkeren, voor de 100. koppen, waar meede VwEd gestr. Agtb: dit Guarnisoen, sal gelieven te versterken, waar op mij den vorst heeft gesegd dat hij met sijn Rijksgrooten, daar over wilde raadpleegen, dewijl sulks seeker seer lang kan duuren. wijders heb ik ingevolge, en ter nedrige obedientie van VwelEd. gestr Agtb: beveelen, den vorst andermaal voor oogen gesteld, het gevaar en onaangenaamheeden, die 'er souden kunnen werden veroirsaakt, door de rondswervende Rovers Aerto Judo en wongso dipo, so heeft mij den vorst versee„ „kert dat hij bereeds goede ordre in de Negorijen had gesteld om deese bonde op tevatten. — Copia Brief van den souracartas Eersten Resident Hartsinck, ge„ dateert 20„e Juny 1790 ins meede niet duister blijkt dat gem: Panjerang, of ten minsten sijn kleensoon de pangerang Prang wedono, die Rovers ondersteund en van geweeren voorsiet, en gelaste VE: om eerst den keijser daar van kennis te geeven, en vervolgens niet zijne Hoogheid te beraamen, welk middel het beste is, om dese ondersteuning te beletten, also ik onder „stelle dat 's Vorsten gesag, volkomen toereekende is, om dien Pangerang in teugel te houden. Waar meede na groete blijve /:onderstond / UE. Goede vriend /:was geteekent / Jan Greeve /:inmaa„ „gine / samarang den 18=' Iunij 1790. int:
English
504 the 24th of June 1790. And regarding the fact that these two robbers are said to be staying in the dalem of the grandson of Mangcoenagara, and that according to the contents of the declarations sent to me, this grandson of the mentioned Prince is harboring them, the Emperor has informed me that if he, the Monarch, were to question the mentioned Prince about this, it was certain that he would immediately deny it, and if he, the Monarch, wanted to fetch those robbers from his dalem by force, he could expect nothing else than that he would be resisted with force by that Prince, and thereby the fire might sometimes be set alight. Therefore, His Majesty has requested me to ask Your Right Honorable to reprove Prince Mangcoenogoro in the most serious manner by letter, whereby the Emperor believes that such a missive would make a greater impression upon him than if he, the Monarch, were to address Mangcoenagoro on the matter, because that Prince imagines himself to depend entirely and solely on the Company. While I remain with the greatest respect and esteem, was signed, Title, lower, Your Right Honorable's very humble and obedient servant, was signed, A. Hartsink. In the margin, Soura Carta the 20th of June 1790. Copy Separate Letter to the First Resident of Soura Carta Hartsink, dated 20th of June 1790. Having just received proof from Djoogocarta that the highwaymen Merto Judo and Wongso Dipo, along with several of their accomplices, have been seen by one of the Sultan's subjects in the dalem of Copy Separate Letter from and to the same, dated 21 June 1790: Since the Emperor, according to Your Honor's letter of the 20th of this month, fears that it will not have the desired effect if His Highness reproves the Pangerang Mangcoenogoro about granting assistance and shelter through his grandson Prang Wedono to the Djocja highwaymen Mertojudo and Wongso Diepo, a letter for the mentioned Pangerang Mangcoenogoro is enclosed herewith, which I hope, in accordance with the Emperor's expectation, will make the required impression upon him Pangerang Prang Wedono, the proof of which has also been sent to Your Honor by the Djocjocarta First Resident alongside his letter of the 18th of this month, so that one may now consider it as quite certain that these scoundrels are protected by that Prince and are granted shelter and help by him; thus I hereby order Your Honor to insist further with the Emperor that he order that Pangerang to surrender and hand over the mentioned rascals, and to constrain him thereto by all such means that His Highness, as Monarch and sovereign of the mentioned Prince, shall judge suitable for that purpose, as this improper conduct of that Pangerang displeases the Company to the highest degree, which Your Honor should also present to his grandfather, the Pangerang Mangcoenagoro. Wherewith, after greetings, I remain, was signed, Your Honor's good friend, was signed, Jan Greeve. In the margin, Samarang the 20th of June 1790. and that it may appear to me from the answer, which I expect as soon as possible, as well as that those highwaymen may now, when they obtain no further assistance and the Emperor's orders are properly executed, soon be overpowered. Wherewith, after greetings, I remain, was signed, Your Honor's good friend, was signed, Jan Greeve. In the margin, Samarang the 21st of June 1790. 505 the 24th of June 1790. Copy. To the Pangerang Mangcoenogoro in Soura Carta. As I trust that my friend is unaware of the rumor circulating that my friend's grandson, the Pangerang Prang Wedono, is granting shelter in his dalem to the highwaymen Merto Judo and Wongso Dipo, who are Djocja fugitives, and is providing them with guns as well as men; I cannot conceal from my friend the news I have received in that regard, as it contains that one of the Sultan's subjects has actually seen those highwaymen in the dalem of my friend's grandson, and that they find great support there for the execution of their evil designs, as they have already set fire to and plundered several villages of the Sultan. I therefore desire and expect that my friend will conduct a precise investigation into this, and finding the matter to be true, will ensure that those highwaymen are apprehended and delivered to the Company, since the Company could not tolerate such rascals finding support or shelter with the grandson of Your Highness, to whom the Company has shown so many benefits. I greet my friend most amicably, was signed, written at Samarang the 21st of June 1790, was signed, Jan Greeve. Copy Separate Letter from the Soura Carta First Resident Hartsink, dated 22nd of June 1790. With the greatest respect I proceed to answer Your Right Honorable's highly revered letter of the 20th of this month, that I was with Prince Mangcoenogoro this morning, and pursuant to Your Right Honorable's esteemed orders informed His Highness that it displeases the Company to the highest degree that Prang Wedono maintained such improper conduct and gave shelter to the robbers Mertojudo and Wongso; whereupon the mentioned Mangcoenagoro swore to me by all that is holy that these people had never been in his kampong, much less in the dalem of Prang Wedono, upon which I told him that His Highness's shield-bearer had been seen among the gang of these robbers, to which His Highness gave me as an answer that that man had already been out of his service for 4 months. Furthermore, I made His Highness understand the contents of the declaration of the Sialap brought to Djoocja, whereupon His Highness told me that it certainly appeared that the Djocja people wanted to blame everything on him, and did not even refrain from confronting him with a matter
Dutch transcription
50„ den 24„e Iuny 1790. En wat betreft, dat sig deese twee Roovers soude ophouden, in den dalm van de kleinsoon van Mangcoe„ „nagara, en dat volgens den inhoud, der mij toegeson„ „dene verklaringen, deese kleinsoon van gem: Prins daar onder schuijld, hier omtrent heeft mij den keijser te kennen gegeeven, dat als hij vorst gemelde Print daar over onderhield, het seeker wax, dat hij sulx di- „rect ontkende, en als hij vorst niet geweld die roovens uit sijn dalm wilde haalen, dat hij als dan niets anders moest verwagten, als dat hem met geweld door dien Prins wierd te keer gegaan, en daar door het vuur somtijds aan de gang soude kunnen raeken, weshalven sijn Majesteit mij versogt heeft, vwelEd: Gestr. Agtb te versoeken den prins Mangsoenogoro bij een lettere op 't ernstigst daar over te onderhouden, waar meede den keijser meend dat sulx een aanschrijving meerder indruk op deese sou hebben, als wanneer hij vorst sig desweegens aan hem MangCoenagoro addresseerde, dewijl dien prins sig verbeelt geheel en alleen van de Comp: aftehangen: terwijl mij verbere met de meeste eerbied en ont„ „sag te sijn - /:onderstond:/ Titul /:lager/ uwel Ed gestr. seer nedrige en gehoorsame dienaer /:was geteekent:/ A. Hartsink /in margine / Soura Casta en 20:' Juny 1790 Copia Aparte Missive aan den Soura Cartaso eerste Resident Martjinck, ged:t 20„e Junij 1790. Lans onaver bewijs van Djoogocaata ontvangen hebbende, dat de struijkroovers Herto Judo en wongro dipo, benevens verscheidene van hunne meedepligtigen, door een ven sulthans onderdoenen gesien sijn, in de dalmn van Copia Aparte Missive van en aan als even, ged:t 21 Juny 1790: G Wijl de keijser volgens VVE. Missive van den 20„e deser, bedugting draagd, dat het niet van het verlangde effect sal sijn, als sijn Hoogheid den Pan„ „gerang MangCoenogoro onderhoud over het ver„ „leenen van bijstand en schuilplaets door sijn klein= „soon Prang wedono, aan de Djokjose Staukroo= „vers Mertojudo en wongso diepo, so gaat hier nevens een brief voor gem: pangerang Mang coe„ „nogoro, welke ik hoop dat, overeenkomstig skeij= „sere verwagting, op hem den vereijchten indruk zal Pangerang Trang wedonw, waar van het bewijs door den Djocjocartas Eerste Resident meede aan VE. is gesonden nevens sijn brief van den 18„e deesen, invoe„ „gen men het tans als wel seker mag beschouwen, dat dit geboefte door dien Prins beschermd en aan deselve schuilplaets en hulp verleend word; zo gelast ik VE bij deesen, nader by den keijser te insteeren om dien Pangerang de uitleevering en overgaven van de gem: Booswigten te beveelen, en denselven daar toe te Con„ stringeren door alle sodanige middelen die sijne Hoogheid, als vorst en ween van gem: porins, daar„ toe sal dienstig oordeelen, also dit onbetamelijk ge„ „drag van dien pangerang de Comp. ten hoogsten mis= haagd, het geen VE. meede aan sijn grootvader den Pangerang Mangcoenagoro dient voortehouden Waar meede na groete blijve /:onderstond :/ VE Goede vriend /:was get:/ Jan Greeve /:inmargine/ Samarang en 20„e Juni 1790. Bang. maeken. 503 den 24„e Junij 1790. - maeken en dat mij uit het andwoord, dat ik so dra mogelijk verwagte mag blijken, so meede dat die struijkrovere, als nu, wanneer se geen bijstand meer erlangen en 's keijsers orders wel worden uitgevoerd, spoedig sullen konnen overmeesterd worden. Waar meede na groete blijve /:onderstond/ VE. goede vriend /:was get / Jan Greeve /: inmargines/ Samarang den 21„e Junij 1798. ooia. Aan den Pangerang Mangcoe„ „nogoro. te soura Carta Wijl ik in het vertrouwen ben, dat mijn vriend on„ „kundig is van het gerugt dat er loopst als of mijn vriends kleensoon de Pangerang Prang wedono in sijn dalm schuilplaets verleend aan de struijk„ „rovers Merto Judo en wongso dipo dat Djogoschen vlugtelingen zijn, en deselve van geweeren als ook van „volk voorsiet; so mag ik voor mijn vriend niet verber„ „gen de tijdingen die ik daar omtrent hebbe ontfangen, also die behelsen dat een van des sulthans onderdaenen die struijkrovers werkelijk gesien heeft, in de aalm van mijn vriends kleinsoon, en dat deselve aldaar een groote ondersteuning vinden ter iitvoering van hunne bose oogmerken, gelijk se ook reeds verscheide Nego„ „rijen van de sulthan in de brand gestoken en geplonduto Ik verlang en verwagt dus dat mijn vriend hier omtrent een nauwkeurig ondersoek zal doen, en de saak waar bevindende sorgen sal dat die struijk„ „rovers opgevat en aan de Comp„e overgegeeven worden, wijl de Comp:e niet soude kunnen dulden dat sulke hebben. Copia Ap. Brief van den Soura Castas Eerste Resident Hartsimk, gedateert 22„e Junij. 1790. Met de meeste eerbied treeden ik in Andwoords op VwelEd: gestr Agtb: hoog gevenereerde lettre van den 20„e deeser, dat ik heeden morgen bij den prins Rang Coe„ „nogoro ben geweest, en sijn Hoogheid ingevolge van Vw Ed: Gestr Achtb g'ierde beveelen, heb te kennen gegeeven, dat het de Comp„e ten hoogsten mishaagd dat Prang wedono een so onbetamelijk gedrag voerde en de rovers Hertojude en wongso, schuilplaets gaf, zo heeft ge„ „meede Mangoenagoro mij geswooren alles wat Heij„ „tig is, dat deese lieden nooijt in sijn ampong nog minder in de dalm van Prang wedowo waren geweest, waar op ik ik hem heb gesegd dat men de schilddaer„ „gen van sijn Hoogheid, onder het Complot van deesen roovers had gesien so heeft mij sijn Hoogheid, ten andwoord gegeeven, dat die men bereeds voor 4 maanden uit sijn dienst wax. Voorts heb ik sijn Hoogheid den inhoud der ver„ „klaring van de na djoogo opgebragten Sialap te verstaan gegeeven, so heeft wij zijn Hoogheid gesegd dat het wel scheen, dat de Djoogosen hem alles ten lasten wilden brengen. en sig selfs niet ontjen, hem met een saak booswigten onderftenning of schuilplaets vinden, bij de kleinzoon van UE Hoogheid aan wien de Comp„e so veel weldaerden heeft beweesen. Ik groet mijn vriend op 't minsaamste /:onder„ „stond / geschreeven te Samarang den 21: Iunij 1790 — /was get/ Jan Greeve boorwijk
English
305 to accuse, which is entirely contrary to the truth, that 26 June 1790. he accepted the message that I brought him in the Company's name as a token of friendship, yet that it was very painful to him that he, with the Company whom he regarded as his father, was made suspect by the Djocja Court, as if he or his grandson offered a helping hand to those robbers. Subsequently I requested him in the Company's name that he would surely restore order in his land, so as to apprehend these robbers if they appear there, and then deliver them to the Company, which he promised me, at the same time asking me for a European who could serve as his witness, which I promised him in the hope of Your Right Honorable Grave Lordships' approval. Tomorrow I shall try to obtain an audience with the Emperor, and according to Your Right Honorable Grave Lordships' orders by letter of the 21st of this month, which I have just now received, present the contents of Your Right Honorable Grave Lordships' letter to the Pangerang Adipatti Mangkoenogoro for his perusal, and make a further report to Your Right Honorable Grave Lordships, having at the same time delivered the letter to this prince, who took it terribly to heart. Yet I hope to find him in a better disposition tomorrow morning. While I honor myself to be with the greatest respect and esteem, below, Your Right Honorable Grave Lordships' very humble and obedient servant, was signed, A. Aartsinck. In the margin, Soerakarta, 22 June the Year 1790. After my respectful letter of the 24th of this month, which mainly contained that the Sultan declined the proposal regarding the Resignation, and that the Emperor desired to make no change in the name of Mangkoeboemi, was sent by the overland route for security reasons, because the appendices consist mostly of original documents, the occasion presents itself to me today to be able to present further to Your High Excellencies, by the Soerabaya pantjalling, the Emperor's answer concerning the aforesaid name, and the answer of the Pangerang Mangkoe Nagoro concerning the retention of the Djocja To His High Excellency The High Honorable and Most Respectable Lord Mr. Willem Arnold Alting Governor General Along with The Right Honorable Grave Lords The Right Honorable Grave Lords Councillors of the Netherlands Indies at Batavia 307 26 June 1790 dependents. From the first-mentioned letter Your High Excellencies will perceive that the Emperor seems quite willing to accept for his brother the proposed name of Pangerang Adipatti Poeger, without mentioning any of those objections which, according to my previous letter of the day before yesterday, the First Resident of Soerakarta informed me were being made against it; but that His Highness nevertheless does not desire to revoke the name of Mangkoeboemi, and, as it were, gives to understand that his brother will now be able to bear both these names. By this letter, and the manner in which it is composed on the whole, having the flavor of a kind of irony which indicates that they do not intend to let themselves be swayed, the matter with the Emperor would now also be brought to the point that the remonstrance ought to be made to His Highness which was prescribed in Your High Excellencies' much respected dispatch of 26 May in case of a refusal to follow the Company's well-intentioned advice. But as I foresee that this will make no impression, at least none of the best, on that princely fanatic who is entirely governed by his popish priests, I have judged it best, in hope of Your High Excellencies' approval, to temporize with it provisionally and first await what will be the result of the remonstrance that is now being made to the Sultan, as I wrote in my respectful letter of the 24th of this month, as well as what will become of the martial movements which are being made there and which will likely also find place at the Solo Court. As far as concerns the letter from the Pangerang Mangkoe Nagoro, Your High Excellencies will find therein, besides the denial of the Djocja accusation, a pretense as if he has the right to retain the Djocja fugitives because the Sultan has done the same with respect to him, and furthermore that he has formed three companies of soldiers from Djocja subjects alone. He seems indeed to desire a further decision regarding this from the Company, yet I suspect the purpose thereof to be that if the surrender is ordered of him, he will immediately ask again for his wife, the Ratoe Bendoro, who was taken from him, and thus nothing can be accomplished on either side. I intend not to answer that letter
Dutch transcription
305 te betigten, die geheel buijten de waarheid is, dat den 26. Juny 1790. hij de boodschap die ik hem ii't Comps naam bragt als een teken van vriendschap aanwam, egter dat hem seer smertelijk viel, dat hij bij de Comp„e die hij als sijn vader aanmerkte, door 't Djocjose Haf verdagt gemaakt wierd, als of hij den wel sijn mleinsoon de be„ „hulpsaem hand aan die roovers bood. - Vervolgens heb ik hem in't Comp naam versagt, dat hij dog ordre in sijn land soude stellen, om deese roovers, als sij sig daar vertoonen, op tevatten, en als dan aan aen Comp: wilde leeveren 't geen hij mij beloofd heeft, mijn teffens om een Europees versoekende, die tot sijn getuige konde vertrekken, 't geen ik hem oshoopen van vweled geswr. agtb approbatie beloofd heb. Morgen zal ik sien ter audientie bij den keijser te komen, en sijn Majesteit volgens UwelEd gestr: agtb. be„ „veelen bij letteren van den 21„e deeser, die ik so moment„ „lijk heb ontvangen, den inhouds van vwelEde gestr: agtb: lettere aan den pangerang Adipattij MangCoenogoro ter lecture aanbieden en UwelEd: gestr: Agtb: nader verslag doen, hebbende ik teffens de brief aan deese prins terhand gesteld die verschrikkelijk aanging. -egter hoop ik hem morgen agtend beter gedisponeerd aan tetreffen. Terwijl mij vereere met de meeste eerbied en ont„ sag te zijn /:onderstond:/ sihul /:lager:/ VwelEd gestr: Agtb. seer nedrigo en gehoorsaeme dienaer /was get:/ A. Aartsinck /:inmarginen:/ Soura Carta en 22. Juny Ao 1790. Na dat myne eerbiedige van den 24 husjus, die hoofd sake„ „lijk behelsd: dat de sulthan het voorstel weegens de Resignatie heeft gedeclineert, en dat de keijser in de naam van Mangcoeboemi, geen verandering begeerd temmaaken, securiteids - halven, wyl de bylaagen omeest in origineele stukken bestaan, over den Land-wig ver„ de Sourabayase Pantsjalling sourabaija nader moe Hoog Edelheden te konnen aanbieden 's keysers antwoord nopens de voorm naam, en het antwoord van de Pange„ sonden was; komt mij heeden de occasie voor om met rang Manscoe Nagoro over het ophouden der d'Joejase Hoog Edele Groot Achtb Heer„ WelEdele Gestrenge Heeren De welEdele Gestrenge Heeren Raaden van Nederlands Indie Aan zijn Hoog Edelheijd Den Hoog Edele Groot Achtb Heer M„r Willem Arnold Alting Gouverneur Generaal Benevens verte. Batavia wier 307 den 26 Junij 1790 wiers pannelingen uit de eerstgem Brief sullen uwe Hoog Edelheeden ontwaren dat de keijser voor zijn Brneder de voorgestelde naam van Pangerang Adipattij Poeger, wel schijnd tewillen accipteren, sonder iets tegewagen van die tedenkingen, welke den Soura cartas Eerste Resident volgens mijn voorige van eergisteren my heeft bedeeld dat daar tegen gemaakt werden: maar dat zyne Hoogheid egter de naam van Mangcoeboeni niet begeerd inte trekken, en als het ware te kennen geeft dat zijn Broeder nu beide die naamen sal konnen voeren Door deese Brief, en de wijse waar op deselve over het geheel is ingerigt, als smakende na een zoort van irome die te kennen geeft dat men met voorneemend is sig telaten omsetten soude nu de zaak met den keijser, meede ge„ bragt zyn in de termen dat aan zyne Hoogheyd de voorhouding behoorde teworden gedaan, welke by inver HoogEdelheeden veel gerespecteerde Missive van den 26 Maij incas van wijgering om Comp:s intmeenende raad opte„ volgen is voorgeschreeven. Dan daar ik voorsie dat sulks op dien vorstelijke dweeper dee geheel en al door zyne Paap„ „sche sovelingen besteard word geen indruk ten minsten met ten kisten maken sal; so heb ik, in hoop van uwer Hoog Edelheeden goedkeuring, rest geagt daar meede bij pro„ „visie te temporiseeren en eerst aftewagten wat het gevolg zal zijn van het vertoog, dat nu aan de sulthan word ge„ daan, s aes ik bij myn eerbiedige van den 24 deeser schreef als meede wat er worden sal van de krijgshafte bewegingen, welke aldaar gemaakt worden en die aan het solosche stof wat nu belangd de Brief van de Pangerang Srang Coengora daar bij sal aan uwe Hoog Edelheeden voorkomen; behalven het ontkinnen der d'Joejose beschuldiging, een voorgeeven, als of hem het regt toekomt de DjorJorese vlugtelingen op tehouden wijl de sulthan sulks ten zynen opsigte heeft gedaan, en dan meede nog dat hy alleen van D' Joijose onderdaanen, drie Compagnien krygswek heeft opggerigt Hij schijnd de nadere beslissing hier omtrend wel van de Comp te verlangen, dog ik vermoede het oogmerk daar van te zijn dat indien hem de intleevering bevoolen word hi direct weeder om zyne hem ontnomene vrouw, de Ratoe Bendoro sal vragen en dus sal er weder syds mits konnen afgedaan worden Ik ben ons voorneemens die Brief niet te berntwinden meede wel sullen plaats vinden 20 met voor
English
the 26. Iunij 1790. before I shall have received the honored orders which I requested from your Right Excellencies in my respectful letter of the 24th of this month, and also the necessary increase of force, at which time, if it absolutely cannot be otherwise, this matter, along with his pretension to the Djoejo crown, can be settled through the Company's armed intervention, in such manner and way as the circumstances of the time and the state interest of the Company, situated in the firmly determined succession to the throne, shall then demand. With due respect and true esteem I have the honor to call myself, underneath stood, your Right Excellencies' very obedient and faithful servant, was signed, GGreeve, in the margin, Samarang the 26. Junij 1790. After the usual preamble. Copy Translation of a Javanese Letter written by the Soesoehoenang Pacoeboeana etc. at Souracarta Adiningrat to the Honorable G Greeve, extraordinary Councillor of the Dutch Indies as well as Governor and Director of this Coast, received at Samarang the 25. Iunij 1790. I have very well received your Honor's Missive, written the 3. Junij 1790, and understood its contents, having been very glad at heart that your Honor came to give me such wholesome good counsel concerning the Name of my Younger Brother Arjo Mangkoeboemi, which brother gave a very good Name as Pangerang Adipattij Poeger, for which I express my manifold thanks to Brother, and it also caused me no heartache; for if the Name of my Younger Brother Mangkoeboemi were withdrawn, he would thereby obtain a still greater and more distinguished Name. Therefore, Brother, I find myself unable to repay Brother's love for me and my Younger Brother Mangkoeboemi. The only question is how I can withdraw a Name that I have charged and ordered to all my grandees of state. But Brother causes not the least inconvenience or harm, but your Honor does solely that which is always for the best for me, and likewise I do not cause the least inconvenience or harm, but also do solely that which serves for an everlasting prosperity. the 26. Iuny 1790 I hope that it may be to Brother's heart's content, and meanwhile greet the same many times. Written on Thursday the 11th of the light Sawal in the Year Ehe 1716, underneath stood, Translated by me, was signed, W Wardenaar sworn Translator. Copy Translation of a Javanese Letter written by the Pangerang Adipattij Amangkoenogoro at Soura Carta, to the Lord Governor of Java, received at Samarang the 25. Iuny 1790. After the usual preamble. It was truly pleasant to me, and I express my thanks, that your Honor sent me a Letter and informed me that there is a rumor that I grant a hiding place to fugitives and support Djoejo fugitives; over which I laughed, since I grant no hiding place or support and knew of nothing, and only became aware of it when I received your Honor's Letter, while I remain guarantor for my son Pangerang Prangwedono, should his conduct happen to be poor. But how can the Djoejo people be so when people flee from Djoejo, for previously, at the time of the chief Straalendorff, concerning the matter of Gagatan, a bad name was also given to me; But if it happens that Djoejo fugitives come to me, then I must immediately give notice thereof to the Company, to the supreme chief, and I also received orders from the Company that however many people might come from Djoejo, the Sultan began first so that neither side could claim them back again, wherefore from the Djoejo people I made my Ampat Poeloes Panielie, Ampat Poeloes Menak, and Ampat Poeloes Prang Sandang. Concerning all this I hope for the Company's protection and justice. Written at Souracarta Adiningrat on Thursday the 11th of the light Sawal in the Year Ehe 1716. Underneath stood, Translated by me, was signed, W Wardenaar sworn Translator. Batavia the 26. Juny 1790. To His High Excellency The High Noble Rigorous Right Honorable Lord Mr. Willem Arnold Alting Governor General Together with The Right Honorable Rigorous Lords Councillors of the Dutch Indies High Noble Rigorous Right Honorable Lord Right Honorable Rigorous Lords The Company Sumanappers recently requisitioned again by your Right Excellencies for Ceylon having been sent hither by the commander of the East Coast via the Pantjalling Sourabaija belonging there, I take the liberty to let the same cross to Batavia with that very vessel, as at present no other opportunity is at hand here for it and I also do not deem it advisable to detain them here so long until one of the ships still loading in Java is ready for its departure, as it might take too long with that to have these men at hand at Batavia early enough for dispatch to the Government of Ceylon, the same consisting of 1 Captain 1 Lieutenant 3 Ensigns 7 Sergeants 8 Corporals and 100 Privates together 120 heads, all according to the statement of the said commander good, healthy and able-bodied men, so that I hope they may fulfill the honored intention of your Right Excellencies; while I respectfully request that in their place the old Company Sumanappers may be sent back again to Java, for which these must serve in exchange, as well as those of the first Company Sumanappers for whom another was already sent in the past year, who have still remained in Ceylon. On account of the Sumanappers departing for Batavia, one month's pay in advance has been provided in the East Coast, along with the necessary provisions, also to
Dutch transcription
503 den 26. Iunij 1790. voor dat ik de g'eerde orders; mede ik by myne eerbiedige van den 24 deser van uwe Hoog Edelheeden hebbe versogt, en ook de nodige vermeerdering van magt sal hebben ontvangen, als wanneer, so het volstrekt niet anders weezen kan, dit poinct, tegelijk met zijne preten„ tie op de DJoejose kroon, door sComp:s gewapende tus„ „schin komst, sal konnen worden afgedaan, sodanig en indienwoegen, als de tyds omstandigheiden en het staats- belang van de Comp gelegen in de vast bipaalde scroms successie, als aan sullen vorderen. Met de verschuldigde eerbied en ware hoogagting heb ik de eer mij tenoemen /onderstond / Pchul: /lager/ uwer HoogEdelheeden seer gehoorsame en getrouwe dienaar /:was geteekend/ GGreeve /in margine /: Samarang den 26: Junij 1790. —. Nagenoone voorreeden Ik hib uueEd Gestr Missive, geschreeven den 3. Junij 1790. seer wel ontvangen en dues inhoud verstaan, zynde ik van harten seer verhugt geweest dat uweEd Gestr mij so een leijlsame goede raad kwam tegeeven, aangaande de Naam van myn Jonger Broeder Arjo Mangroe boemi dee Broeder een seer goede Naam als Pangerang Aaipattij Poeger gaff, waar voor ik. Baorder mijn veelvul degen dank betiige e ook heeft Bonder mij daarmeede geen hartseer verwekt; want als de Naam van myn Ionger Broeder MangCoeboemi wierd ingetrokken so soude deselve als dan daar door een nog gro„ ter en aansienlyker Naam verkrygen. Dierhalven Broeder vinde ik wij buyten staat te zyn Boreders liefde voor mij en myn Jonger Broeder ahangcoeboemi te Munnen vergelden. Eniglyk is het, hoe of ik een Naam kan in„ „trekken die isk aan alle myne stafsgrooten heb gelast en geordonneerd. Dog Brnder vernikt gien de minste ongelegen - of schadelijkheiden, maar uwelEd gestr dot enig„ „lijk het geen voor mij altoos ten beste is, en ook verwek Mh meede in 't minste geen ongelugen = of schaedelikheiden, maar doe meede eeniglijk het geen tot een altoos duuriade wilvaart soesoehoenang Pacoeboeana & te Souracarta Admingrat, aan den wilrd Gestr Heere G Greeve raad extraord van Nederlands Jnder mitsgs: Gouverneur en Directeur deser Euste, ontvan„ gen te Samarang den 25. Iunij 1790. Copia Translaat Javaanse Brief gischr door den strekt 511 den 26. Iuny 1790 Ik hoop dat het na Brreders harten genoegen mag zijn. en groet stooft deselve intusschen puelmaals m wardenaar gesw Tr: Thee 1716 /onderstond/ Tetranslateerd door myj /was geteekend/ Gesz op Donderdag den 11. van ht lyt sawal in 't Iaar Copia Translaat Javaanse Brief geschr door den Pangerang Adipattij AmangCoeno„ goro te soura Carta, aan den Heere Javas Gouverneur ontvangen te Sama„ „rang den 25. Iuny 1790. Het is mij van Harten aangenaam geweest, en ditinge myn dank, dat uweerd Testa my een Brief heeft gesonden; en kennis heeft gegeeven, dat er een gerugt loopt dat ik aan borsmgten schuijlplaats verleen in d'Joepsche plugtelingen ondersteund; waar over ik gelachen hebbe, also ik geene schuijlplaats of onderstenning verleene en van niets wiete en eerst thoen ik uwelEd: Jestr Brief ontvong daar van kennis krug, teruyl ik voor mijn zoon Pangerang Prang borg blijve Nagewoone voorreeden wedonw wanneer denselven sligt van gedrag mogt zyn Maar hoe kan het Djoejase volk tog so weesen alser voek van D Joep plugt, want voordeesen ten zyde van het opperhoofd Straalendorff, aangaande aangaande de zaak van Gagatan is my meede een quaade naam gegeeven; Dog als het is dat er bij mij D'joejosche vlugtelingen koomen, 1i be so moet ik daar van ten eersten aan deComp het ser opperhoofd ken„ „ms geeven, en ook heb ik bevil gekreegen van de Comp, dat so veel volkeren als er van D: Joepo mogte koomen, den zulthan eerst begonnen heeft dat men deselve van weedersijden niet wederom konde eijschen wishalven ik van de D Jorjase voekeren myne ampat Poeloes Panielie, Ampat Poelies Menak, en Am„ pat Poeloes Prang sandang hib gemaakt en regtvaardigheid Gesz te Souracarta Adiningrat op Donderdag den 11. van het ligt sawal int Jaar Chee 1716. /onderstond/ getranslateerd doormij /was geteekend/ w wardenaar gesw Translateur omtrend dit alles hoopo ik op 'sCompagnies bescherming strekt E. de 53 Batavia den 26. Juny 1790. Aan zyn HoogEdelheyd Den Hoog Edele Gestrenge Groot Achtb Heer M„r Willem Arnold Aling Gouverneur Generaal De welEdele Gestrenge Heeren Raaden van Nederlandsch Indie Bonevens Hoog Edele heste Groot Achtb Heer wel Edele Gestrenge Heeren Door den oosthoeks gesaghebber, per de aldaar te huijs„ „hoorende Pantjalling sourabaija, herwaards gesonden zynde, de door uwe Hoog Edelheeden orlangs werder voor beylon gerequireerde Comp Simamppers, so neem ik de vryheyd deselve niet dat eygendst kieltje naar Batavia te laaten overgaan, also hier tans geen andere ge„ legenheid daar toe aanhanden is en ik het ook niet nard„ suam oordeel, deselve so lange hier aentehouden, tot dat eene der nog op Iava inlading beggende scherpen tot dies vertrek gereedes, wyl het mogelyk daarmeede te lange soude aanlopen, om dese Manschappen, nog vroegtyjdig genoeg te Batavir aanhanden te kunnen hebben ter versending naar het geen Gouvernement Eeijloen bestaan„ de deselve in 1. Capitain 1. Lieutenand 3. vaandrigs 7. Zergeante 8 Corporaals en 100. gemeene den wil 120: koppen tezaamen, alle volgens de opgave van ƒ gem gesaghebber goed, gesond en wierbaar volk, in„ voegen dat ik hoope, dat deselve aan de gevenereerde in„ tentie uwer Hoog Edelheeden sullen mogen voldoen; terwyl ik eerbiedig versoeke, dat in derselver plaats weeder naar Java mag terug gesonden worden, de oude Comp Juma„ „nappers; waar voor deese in ruijling dienen moet so meede die geene, welke van de eerste Comp Suma„ nappens, waar voor reeds in het gepasseerde Iaar Aanwegen tems naar Batavia vertrekkende Sumanappers, is in den oosthoek een Maand gagie ophand verstrekt, neevens de nodige Randcoenen, een ander is gesonden nog te Ceijlon verbleeven zyn ook te
English
315 the 3 July 1790. Batavia also for the period of one Month, as Your Right Noblenesses may further observe if desired from the letter of the Commander at Sourabaija, which passes to Your Right Noblenesses with the frequently mentioned vessel, and in which at the same time the amount of this and other matters is charged to the Main Office. With the greatest esteem I have the honor to remain, below was written, Title, lower, Your Right Noblenesses' very obedient and faithful servant, was signed, B Greve in the margin, Samarang the 26 June 1790. Since the dispatch of my last of 26 June, which accompanies this in duplicate, I have received a further letter from the First Resident of Djocjocarta, dated the 29th of the aforesaid month, enclosed herewith in original, from which Your Right Noblenesses will learn that the representation of 24 June offered to Your Right Noblenesses has since been delivered to the Sultan, in the hope that it would at least have the effect that this prince would wait with setting his troops in motion until the assurances made to him regarding the address of the Pangerang Mangkoe Nagoro and his advanced pretension would be established; but that both this article and the name of Mangcoeboemi still very greatly disturb him; as this will appear to Your Right Noblenesses from his written reply, also enclosed herewith in original. To His Right Nobleness The Right Noble, Strict, and Mighty Lord Mr Willem Arnold Alting Governor General Along with The Noble and Strict Lords The Right Noble, Strict, and Mighty Lords Councillors of the Dutch Indies 317 the 3 July 1790 For therein he declares that he will not be satisfied before the name of Mang Coeboemi is erased from the world. And that he will also not be at ease regarding Mang Coenagoro as long as there is no proof of the Company's justice, that is, that he will be punished for such a bold claim. Furthermore, as regards the question that was put to His Highness concerning the loyalty of his subjects to the Crown Prince, his answer to that is: that he certainly trusts his sons and all his subjects; yet His Highness adds that since a mortal is changeable, and they might perhaps not fulfill their promises contrary to their word, they had therefore sworn to be faithful to his son the Crown Prince after his death. The First Resident of Djocjocarta, being sensible of that display, says that he dare not consider it to be of such value that one could fully rely upon it in the course of time. And this appears to me not at all unreasonable, since the Sultan himself says in his answer that his complete trust actually rests upon the Company, and that he expects from it that his realm, after his death, will be confirmed upon the Crown Prince and his further descendants. How little influence, meanwhile, the well-meaning advice has had, which has now repeatedly been given to His Highness not to make any movements that could be detrimental to the peace, and to rely solely upon the Company and its orders, will also appear to Your Right Noblenesses from what the said First Resident also communicates, namely that he had not been able to restrain the marching about of the troops any longer than until the morning of 29 June, when they again marched on the road to Brambana with 4 to 500 men, only however to return home toward the evening of that same day; and that these movements, which cause so much fear among the common people, will, according to the information obtained, now take place from time to time and indeed on the days fixed for that purpose.
Dutch transcription
315 den 3: Iulij 1790. Batavia ook noor den tyd van een Maand, so als uwe Hoog Edelheeden des schagende nader kunnen beoogen it het schrijve man og Gesag„ „hebber te Sourabaija dat met het meermelde kieltje aan uwe Hoog Edelheeren overgaat en waar bij teevens het bedragen van dit een ander de Hoofdplaats word aangereekend Met de meeste hoogagting heb ik de eer blijven/:onderstond/ Titul /lager/ uwer Hoog Edelheeden seer gehoorsame en getrouwe dienaar /:was geteekend / B Greere in margine / Samarang den 26. Iunij 1790. sedert het afsinden miner laatste van den 26. Iunij reesen in duplicaat versellende, heb ik nader schrijven ontvangen van den D JoeJocartas eerste Resident, ge dacteerd de 29. der voorm maand, deesen in originalie bij gevoegd, waar uit uwe Hoog Edelheeden sullen ont„ hiedige van den 24. Iunij uw Hoog Edelheiden is aange„ boven, sidert aan den sulthan is overgegeeven, in loop dat het ten minsten van die uitwerking soude zijn dat dien vorst met het in bewaging brengen van zijn krijgs-volk soude magten, tot dat de versekering „waren, dat het vertoog, het welk, nevens mijne eer„ die aan stem, op het sisjit van de Pangerang Mang„ Hoog Edele Gestrenge Groot Achtb. Heer„ WelEdele Gestringe Heeren Benevens De welEdele Gestrenge Heeren Raaden van Nederlandsch Aan zijn Hoog Edelheyd Den Hoog Edele Gestrenge Groot Achtb Heer M„r Willem Arnold Alting Gouverneur Generaal Indie ƒ coe 317 den 3. July 1790 loe Nagoro en zyne gemaakte pretentie is gedaan, tot stand soude gebragt weezen; dog dat so wl oit articul, als de naam van Mangcoeboeni Htem nog eenen seer klijven ontrusten; so als dit uwe Hoog Edelheeden blijken sal uijt zijn schriftelijk antwoord deese meede in originalie bijgevoegd. want daar bij verklaard wij niet terreede te zullen zijn voor en alier de naam van Mang Coeboem uit de wareld 16. En dat hij omtrend Mans Coenagoro ook niet gerust sal weezen, so lang er geen blijken zijn van Comp„s regt„ vaardigheid dat is dat hij gestaaft sal weezen over sulk een stoute aanspraak wat voorts de vraag betreft, welke aan zyne Harg„ „heijd gedaan is, ten aansien van de trouw zyner onderdanen voor den kroonpanns daar omtrend is zijn antwoord: dat Hij op zijn zoons en alle zyne onderdanen wel vertrouwd: dog zijne Hoogheid voegd er bij dat vermits een sterve ling veranderlijk is, en zy daar door hunne gesegdens teegen stem, misschien niet souden nakomen, deselve daarom hadden gesnooren na zyn overleyden, zynen zoon den kaomprins getrouw te sullen zijn Den 8 JanJuartas eerste Resident over dat Pupliq zijn geweligintende, segd het selve Just niet van die waarde tedirven agten dat men daar op in de tyd volkomen staat soude kunnen maken. En dit komt my voor gansch niet buyten gaand te zyn, daar de sulthan, in zyn antwoord selve segd dat zijn volkomen vertrouwen eygentlyk op de Comp berust en dat Hij van haar verwagt dat zyn Ryk na zyn overleyden op de karmpains en zyn verder na- geslagt sal bevestigd worden. van hoe wynig invloed ondertusschen de wilmenende raad is geweest, welke nu bij herhaling aan zyne Hoog „heijd is gegeeven om toch geene beweegingen temaaken welke voor de rust nadulig konnen zyn, en sig en kel op de Comp en hare beschikkingen te verlaten, dit sal uwe Hoog hdelheiden meede blyjken uit het geen gem: Eerste Resident tevens bedeeld namelijk dat hij het rond trekken van het krijgsvoek niet langer had konnen teegen houden als tot den 29. Iunij smorgens, wanneer men op nieuw met 4 â 500. Man de weg op na Bram„ „bana was gemarcheert om egter teegen den avond van dien selfde dog weeder thuis tekoomen, en dat deese voor den gemeene Man, so veel vries verwekkende bewe„ gingen volgens de bekomene informatien, als nu van tyd tot tyd en wel op de daar toe vast bepaalde waarde dagen 13
English
50 the 3 July 1790 days, would be pursued. What the consequence of this will now be at the Court of Soura Carta, and how the Pangerang Mangcoe Nagoro will conduct himself therein, time will soon reveal. Yet since I foresee that if it comes to acts of hostility, the aggression will certainly occur from the sultan's side, as that monarch says he will not be satisfied as long as the justice he desires is not done to him, and the emperor, as it seems, being pleased that the matter regarding the name of Mang Coeboemi has succeeded so well in provoking the sultan thereby, now seems to await what that monarch will dare to undertake; this will, when the emperor complains thereof, provide a most suitable occasion to seriously present to that monarch the Company's displeasure and disapproval of his conduct in conferring the name of MangCoeboemi, with greater hope of success than one can have now, and at the same time to notify him that, since His Highness did not wish to heed the Company's well-meaning advice, she is now also not intentioned to meddle in the dispute arisen between him and the sultan over this, or to take up arms for it. And I would be of the opinion, with submission to Your High Nobilities' wise views, that it would be best to suspend matters until such time, particularly also so as not to give occasion for closer liaisons between the emperor and the Pangerang MangCoenogaro, to which the awareness that the Company would keep itself neutral and out of the affair might perhaps cause that monarch to take refuge; whereas now, if our declaration is not made, one could still always attempt what might be done with an explicit order to the Pangerang Mangcoe Nagoro to take no part in the dispute and to keep himself quiet, upon forfeiture of the Company's favor and protection. If the Company keeps itself out of the affair and this regarding Mangcoe Nogoro succeeds, it will, in my thoughts, soon come to an end with some skirmishes and the burning of some villages, especially when the princes see that the power of the Company is sufficient and ready to punish and hold in check those who violate her territory or make themselves guilty of the aforementioned conduct. Were it however possible to preserve peace and tranquility, nothing conforms so greatly with the Company's interest. For aside from the fact that the newly commenced pepper culture will be noticeably set back by it, it is also certain that if agriculture is disrupted in the lands of the princes, this will have a very detrimental influence on the coastal areas, both on account of the feared robberies and incursions, as well as the dearness of foodstuffs which the highlanders will then seek to obtain from there. But since all attempts made remain fruitless, and the princes only become more stubborn through the notion that the Company, having so much interest in the tranquility, will surely make their cause her own, one might console oneself for some time that this well-meaning intention has failed, in the hope that the princes, learning to know their error, will finally set greater store by the conservation of tranquility and peace as the only means to keep land and subjects in prosperity. While one then, if the power is sufficient according to circumstances, could intervene in due time and prevent them from going too far, to which in such a case certainly much greater heed would be given than has been done hitherto to all the so manifold representations and admonitions made. I hope therefore that a speedy arrival of yet another considerable relief of military personnel from the Netherlands may soon enable Your High Nobilities to provide Java's military capacity with such a formidable aspect as is needed to maintain the Company's authority in all the aforementioned events, and especially upon the decease of the sultan, and to add the necessary force to her arrangements and measures. With due respect and true high esteem I remain Your High Nobilities' very obedient and faithful servant. While in conclusion of this, I respectfully give notice to Your High Nobilities that on the 2nd of this month, with the ship the Juffrouw Johanna, were brought here 1 sergeant 2 corporals 45 privates, who in the coming days will be sent thither for the reinforcement of the garrisons at the Courts.
Dutch transcription
50 den 3 July 1790 daagen, souden vervolgd worden. Wat hier van nu het gevolg sal zijn, aan het soura Car„ „tasche Hof en hoe de Pangerang Manscoe Nagoro sig dair en sal gedragen, sal de tyd eerlang wel intwijsen Dan vermits ik voorsee dat so het tot dadelijkheiden komt, de aggrissie seeker van des sulthans zyde sal geschievden wyl dien vorst segd niet te vreeden te sullen zijn so lang hem het begeerde regt niet gedaan word en de keyser na het schynd vergenoegd dat het Item omtrend de naam van Mang Coeboemi so wel gelukt is de sucthan daar door te lergen res uu schynd aftewagten wat dien vorst sal durven onderneemen; so sal dit, wanneer de keijser sig daar over beklaagd, eene sunst geschikte occasie geeven om met meerder hoop van Succes, dan men nu hebben kan, dien vorst Comp.:s ongenoegen en afkeuring van zyn gedaag in het geeven der naam van MangCoeboemi met ernst voortehouden, en tevens aanteseggen dat dewijl zyne Hoogheid aan Comp welmenende rard geen gehoor heeft willen geeven, zy nu ook niet voorneemens is seg met de daar over, tusschen Item en de sulthan ontstane twist te bemoeyen, of daarom het harnas aantetrekken En ik soude ons niet onderwerping aan uwer Hoog wilheden wysen begrippen, van oordeel zyn best teweezen om daar meede tot so lange te suppercedeeren, by sonder ook om geen gelegenheid tegeeven tot nader biassous tusschen om keiser en de Pangerang MangCoenogaro;, waar toe„ de bewustheid dat de Comp sig onsydig en buyten het geval soude houden, dien vorst misschien soude konnen doen toevlugt neemen; terwijl men nu als onse verklaring niet geschied, nog altoos soude konnen beproeven wat er tedoen migt zyn met een uitdrukkelijk bevel aan de Pangerang Mangcoe Nagoro, om aan de turst geen deel „teneemen, in sig stil tehouden, op verbeurte van Comp gunst en bescherming So deComp sig aan buijten het geval hond en dit omtrend Mangcoe Nogoro gelukt, sal het na myne gedagten, met eenige schermutdelingen en het verbranden van eenige Negoryen, wel spoidig ten eynde loopen, voornamelijk als de vorsten zien dat de magt van de Comp toerij kend en gereed is om de geene die haar tertoir schenden of sig aan gemeld pleging schuldig maken te straffen en in teugel te houden was het egter mogelyk de rust en vrede te Conser„ veeren, niets a dat so seer met Comp belang over een komt. want buijten en behalven dat er de nieuwe begonnene Peper om 6 6 52 den 3 July 1790. Peper Cultuur merkelyk door veragteren sal, so is het meede seker dat als de Landbouw in de Landen der vorsten gestrand word, sulks van een seer nadulige invloed sal zijn op de staanden, so weegens de tidugtine staoperijen en invasien, als de deurste der leevens behoef„ „ten welke de bovenlanders als aan van daar sullen tragten te bekoomen. Maar vermits alle aangemende pogingen van gtelios blyven, en de vorsten slegts styfhoofdiger worden door het denkbuld dat de Comp, als bij de rust. so veel belang heb„ „bende, hunne zaak wel de hare sal maken, so soude men sig voor eenige tiyd konnen troosten dat die wel„ „meenende intentie muslukt is, in hoop dat de vorsten hunne dwaling leerende kennen, eyndelijk meerder waarde sullen stellen in de Conservatie der rust en vrnde; als het enigste middel om land en onderdanen in voorspoed te houden. Terwyl men dan, als de magt toerykend is nagelang der omstandigheiden ter regter tyd tusschen beide soude konnen koomen en beletten dat men te verre gaat, waar, aan seker in sulken gevalle vrij meerder gehoor soude worden verleend als tot haar toe aan alle de so veelvuldige gidane Met de verschuldigde eerbieden ware hoogagting betinge ik zyn /onderstond/ Titul /lager / inver Hoog Edelheden seer gehoorsame en getrouwe dienaar Tewyl ik tot slot deeses, uwe Hoog Edelheeden eerbiedig kennis geeve dat op den 2 deser, met het schip de Juffrouw Johanna, hier zijn aangebragt 1. sergeant 2. Corporaals 45. gemeenen die eerstdaags ter versterking van de besettingen aan de Hooven derwaards sullen worden gesonden vertoogen en vermaningen is geschied Ik hoop derhalven dat een spredige opdaging van nog een aanmerkelyk ontset van Militairen in't Niderland, uwe Hoog Edelheeden eerlang mag in staat stellen aan Javas Militaire vermogen sulk een gedagt aansig te besorgen, reser nodig is om, bij alle de voorm gebeurtenassen en voor al byj het afsterven van de sulthen Comp:s authoriheid te mainitineeren, en aan hare schik„ kingen in maat regulen de noodsakelyke kragt by te setten vertogen /was
English
523 the 3rd of July 1790 was signed J. Greeve, in the margin Samarang the 3rd of July 1790, and underneath: P.S. I take the liberty of offering again to your High Noblenesses the letter that was prepared for the Sultan, but of which, due to his refusal to embrace the proposal regarding the resignation, no use can now be made. Before sending this, I received news regarding the arrival at Rembang of the ship Texelstroom, carrying, according to the extract enclosed herewith from the letter of the Macassar Ministry dated 17 June, the auxiliary Wurttemberg troops that had been brought there with the ship Hoorn, and which I shall now retain here upon arrival; wherefore I respectfully request that the capitulation under which they serve and are paid may be sent to me as soon as possible. Also, for the esteemed consideration of your High Noblenesses, I enclose herewith a further letter received from Macassar dated 19 June, with an accompanying declaration concerning the presumed wreck of the pantjalling De Snelheid belonging there; whilst the request of the ministers appearing therein, to make a close inquiry here if possible into the fate of that vessel, will be complied with. In accordance with what I had the honor to report in my humble writing of the 21st of this month, I have now presented to His Highness the Sultan the representation enclosed herewith, which I hoped would at least have had the effect on the mind of that obstinate prince that he would wait with setting his troops in motion until the assurance given to him on the subject of Mangkoe Nagara's pretension shall be brought to an end; however, both this article and the name of Mangkoeboemi still seem to disturb him greatly, as your Right Honorable Worships will please perceive from his rescript which he caused to reach me this morning, wherein he at the same time answers the question put to him with regard to the loyalty of his subjects towards the Crown Prince; which reply, however, I do not venture to consider of such value as to rely on it completely in due course; and I must, to my regret, inform your Right Honorable Worships that I have been unable to prevent the marching around of the troops any longer than until this morning, when they again marched on the road to Brambanang with 4 to 500 men, only to return again this evening; and that these movements, which cause so much fear among the common people, according to the information given to me, will now First Resident van Ysseldijck dated 29 June 1790. Copy of a Separate Letter from Djocjocarta 585 the 3rd of July 1790 be continued from time to time, and indeed on the days specifically fixed for that purpose. Furthermore, I may not omit dutifully to make known to your Right Honorable Worships that the prince has honored the son of the Tumanggung Raden Sasra Nagara, who was previously named Sasra Dinigro and ruled a part of the Grobogan district as regent, with the name of Sasra Koesoemo, adding the regency of Waroe, whilst half of Grobogan has again been assigned to the aforementioned Sasra Nagara, who has always governed this country alone. With the greatest respect and the deepest deference, I have the honor to be, underneath stood Title, lower: your Right Honorable Worships' very humble servant, was signed: W. H. van Ysseldijck, in the margin: Djocjocarta, 29 June 1790. Copy Translation Chief, your Honor has presented me with a writing containing the answer to what I stated to your Honor mentioned in my first paper that was handed over to your Honor, and I thank your Honor for the detailed content of your writing; but as regards the name Mangkoeboemi, until this is out of the world, I am not content. And the matter of Mangkoe Nagoro I have learned from Danuredja with his kliwons, but as long as there are no signs of the Company's justice in this, I am also not at ease; We let, in accordance with the orders determined by their High Noblenesses, the ship Texelstroom proceed on its voyage via the East Hook to Batavia, in order to be laden en passant there or at one of the other offices with products for the capital, while we at the same time let return therewith the auxiliary Wurttemberg troops that recently arrived here per the ship Hoorn. Extract Letter from the Governor and Council at Macassar dated 17 June 1790. and my grandfather the Governor-General asks me concerning my trust in my sons and all my subjects; in these I do trust, but because a mortal is changeable, and might therefore perhaps not fulfill their words to me, they have sworn their loyalty to my son the Crown Prince, for him after my decease. And when in time, by God's will, I reach my end, I fully trust in the Company regarding the confirmation of my realm upon my son the Crown Prince, and further descendants. Written on Tuesday the 14th of the light of Sawal in the year Je, 1716, or the 29th of June 1790. Underneath stood: For the translation, was signed: J. G. van den Berg.
Dutch transcription
523 den 3. July 1790 /:was geteekend:/ I Greeve /inmargine/ Sama„ rang den 3 Iuly 1790 en /: daar onder / P S Ik neem de vrijheijd uwe Hoog Edelheeden by onse werder aan te beeden de Brief die geschikt was voor den sulthan; dog van welke, weegens zyne wijgering om het voorstel nopens de resignatie te amplecteren, nu geen gebruyk temaken is voor het afsenden deeser erlang ik tijding weegens de aankomst te Rembang van het schip Texelstroom op hebbende, volgens de in Extract hierneevens gevoegd Missive van het Macassers Ministerie, de dato 17 Iuny, de auxelli„ „aire murtemburgse troupes weeke met het schip Hoom aldaar waren aangebragt, en weke ik als nu hij aan„ komst, alhier sal aanhouden; waarom ik eerbiedig versoekken dat mij so dra mogelijk de Expitulatie, op welke deselve dienen en betaald worden, mag worden toegesonden Ook voege ik, ter geerde speculatie van uw Hoog„ Edelheeden. hier neevens een van Macasser ontvangene nadere Missive van den 19. Junij met een daar bij gewijde verklaring; weegens de onderstelde verongelukking van de aldaar thins horende Pantjalling de snelheid; terwijl aan het daar bij voorkomend versoek der ministers om na het weeder varen van dat kieltse hier des mogelijk eng ondersoeke tedoen, voldaan sal worden: Conform het geene ik oe eer hadde temelden, by myne nedirge schryvens van den 21. deeser, hebbe ik als nu aan zyn Hoogheid aen sulthan, het hier bij ingeslootje vertoog aangebooden, het werk ik hoopte dat ten minsten van die uitwerking op het de hun gedane versekering op het suset van Mangsoe Nagaras pretentie sal zijn tot stand gebragt, de so wel dit articul als de naam van Mangcoeboenie, schijnen hem nog seer te ontrusten, so als uweeEd Gestr groot Achtb uit zin res„ „criptie der hij mij deesen morgen heeft doen geworden, sal ge„ lieven te ontwaren, waar in hy tegelyk op de vrage, die hem ten aansign van de trouwe syner onderdanen voor den kaoonprins gedaan is, antwoord, dog welk urplug ik Junst van die waarde niet durve agten om daar op in der tyd vorkomen staat temaken, en moet ik uwelEd Gesta gront Achtb tot myn beedweesen bedeelen dat ik het rond„ „trekken van het krygsvoek niet langer hebbe kunnen teegen houden, als tot heeden morgen, dat men op nieuw met 4â 500 man deweg op na Brambanang gemar„ „cheerd is, om egter heeden avond, wederom te koomen. en dat deese voor de gemeene man so veel vries verwekkende bewegingen volgens de mij gedane informatie als nu gemoed van dien stijthoofdigen vorst soude zijn, dat hij met het en beweging brengen van zyn krijgswoek, soude wagten, tot dat eerste Resident van isseldijck ged.:t 29. Juny 1790. Copir Aparte Brief van den D Joe Jocantas van ƒ 585 den 3. July 1790 van tyd tot tyd en wel op de daar toe vast bepaalde deegen sullen vervolgt worden. wijders mag ik niet nalaten uwel Ed Gestr ga Achtb nog schuldpligtig bekend temaaken, dat den vorst de soon van den Tommongon Radeen Sasra Nagara, die bevoorens genaamt was sasra duvirio, en een gedeelte van het garboangsche district als regent lestieroe, vereert heeft met de naam van Sasra Coetoemo, met toevoeging van het regentschap waroe. Terwijl de helft van Grobo„ gang wederom aan bovengemelde Sasra Nagarra die dit land altood alleen geregeert heeft, is toegemeesen Met de meeste eerbied en het diepst ontsag hebbe ik de eer te zyn /:onderstond/ Titul /lager:/ uwe EEd Gestr groot Achtb sier onderdanige dienaar /:was geteekend/ W H: van ysseldyjck /:in margine:/ Aauuaaang D' Joc„ „ Jocarta en 29. Junij 1790 Copia Translaat opperhoofd uwEd heft mij een geschrift gepresenteerd, inhou„ dende het antwoord op myne gesegdens tegens uE vermeld in min eerste papiere dat aan uwhe overhandigd is en dank ik uwh voor de breedevoeriger; inhoud van uw geschrift, dog wat aangaat de naam Mhangsoeboem voor en al eer deese uijt dewareld is ben ik niet tevreeden. En de saak van Mangcoe Nogoro hebbe ik van Danveridja met zyn Cliwongs vernomen, dog so lang deser geen blyken zyn van 'sComps regtvaardigheyd, bey ik ook wijlaaten volgens de door Hun Hoog Edelheeden vast„ gestede ordre ht schip Tepelstram over den oosthoek reijs vorderen naar Batavia om en passant aldaar dan wel op een der andere Comptoiren met producten voor de Hoofdplaats volladen te worden, terwyl ny teffens daar meede laaten terug keeren de onlangs per het schip Hoorij alhier aangekomene auxelliaire wuatembergh troupes. Extract Missive van de Heer Gouverneur en Raad te Macasser ged 17 Juny 1790. niet gerust, en myn gaart vader den Gouverneur Generaal vraagd my omtrend myn vertrouwen op myn soons en alle myne onderdaanen op deese vertrouwe ik: dog om dat een sterveling veranderlyk is, en daar door hunne gesegdens teegens my misscheen niet soude nakomen, hebben sy mynen overleyden, toe geswooren En als ik met er tyd, door gods wille tot myn eijnde ben vertrouwe ik ten volle op de Comp, omtrend het beves„ tigen van mijn rys op myn soon den kroonprins, en verder nageslagt Geschreeven op dirngsdag en 14 van 't ligt Sawal in't Jaar rhee, 1716. ofte den 29 Junij 1790 /onderstond/ voor 't Translaat / was get:/ J: g: van den Berhq soon den kroonprins, hunne trouwe voor hem, na myn met
English
527 the 3rd of July 1790 Shortly after the dispatch of our letter sent the day before yesterday to Your Noble Right Honorable, the vessels sent out under the First Draftsman to discover any news concerning the fate of the pantjalling De Snelheid returned here, whose commander, Quartermaster David Petzold, saw the skeleton of a burned pantjalling standing on the Hen and Chickens, which he, because it seemed to have had a double hull just like the lost pantjalling De Snelheid, considered to be that vessel, while he had also seen many signs of deceased shipwrecked persons on the beach there, which Your Noble Right Honorable may see in greater detail from the enclosed statement of the said Petzold. Since from all these circumstances it certainly appears that we have the greatest reasons to maintain that the said pantjalling was plundered by one or another pirate and its crew miserably killed, yet this misfortune may have happened to another vessel and our pantjalling may have gotten free again, or its crew may have been rescued by someone; but since it is not to be thought that, if those unfortunate people were truly murdered, those murderers would also have massacred the slaves who were on that vessel and belonged to the commander Heilemans, who died on the voyage; as this was too great an opportunity for those people to obtain money, and there is too much opportunity for their people at hand to sell them here or there; therefore we most respectfully request Your Noble Right Honorable, in case any further news of the aforementioned vessel should arrive at your ports, or one or more of the mentioned slaves should happen to arrive there, to render us the necessary aid and assistance in that regard, in order that we may once receive the true news of the fate of that vessel. Meanwhile we have the honor to call ourselves with the highest esteem, below stood Title, lower, Your Noble Honorable Right Honorable friends and Servants, was signed, W. Beth Jz., J. M. Baterman, I. S. Budach, I. Monsieur, T. Bosch, S. Burggraaf, and R. Coop a Groen, in the margin, Macasser in Castle Rotterdam, the 19th of June 1790. Copy of a Letter from the Lord Governor and Council at Macasser of the 19th of June 1790. Company's Copy of a statement Today, the 18th of June, Anno 1790, appeared before me, Roelof Coop a Groen, Junior Merchant and provisional Secretary of Police of this Government, in the presence of the witnesses named below, the Quartermaster in the Company's service here, David Petzold, who at the requisition of the said Right Honorable Lord Governor Willem Beth Jsz. declared that on the 11th of this month he was ordered by His said Right Honorable with two vessels to sail from here directly to the Hen and Chickens, or called by the native the island Drange Drangan, and there to investigate if there were any signs or remains to be found of the 593 3rd of July 1790 Company's pantjalling De Snelheid, which ran aground there in the month of February, that coming there upon the beach he saw the skeleton of a burned chaloupe standing, which he, since there were still signs that it had had a double hull, as well as a piece of an anchor stock which he recognized as the same that had been made for the aforementioned pantjalling De Snelheid before its departure from here, and which he also brought with him as proof of the truth, considered to be the said vessel; as also that he had seen very many human bones lying on the beach, while the declarant at the same time declared to have seen that a derrick had been made on the side of the vessel, from where in his opinion the cannons had been lifted out; he had also seen lying on the beach various rotten and decayed clothes, which mostly appeared to him to be European. While the declarant was there, four proas with people from Sandrabonij had also been lying there, which were stranded there by their sea voyage, and to whom he had asked whether they knew nothing of the fate of the crew of the pantjalling standing burned there, receiving as answer that they knew nothing of it and had only just arrived there. All of which aforementioned having been clearly read out to the declarant again and made understood in the Dutch language, he declared the same to contain the upright truth, being prepared to confirm the same at all times further by oath. Thus done and declared at Macasser in the Castle Rotterdam, date as above, in the presence of Johannes Arnoldus Genbees and Balthazar Ravelberg, Clerks, as witnesses requested for this purpose. The minute of this is duly signed, written on a sheet of paper. Underneath stood: Quod Attestor, was signed: R. Coop a Groen. Beside it the
Dutch transcription
527 d 3 July 1790 Even na het sluijten van onze op eergisteren aan uweld G Achtb afgesondene, revisteerde alhier de door den eersten Teekenaar ter opspeuring van eenige tijding weegens het wedervaren van de Pantjalling de suelheid uitgezondene vaartuigen, welkers gezaghebben den quartiermeester Dand Petzold op de Hen met zyn koykens een geraamte van een verbrande Pant„ jalling heeft zig staan, welk hij om dat het zelve eene dubbele huyd even als de verweste Pantjalling de snelheid scheen gehad te hebben, voor dat vaarthing heeft gehouden, terwijl hy ook op 't staand aldaar veele teekens van overleedene schip brinkelingen had gezien, het welke uwel Edele G Achtb breeder zien kunnen uit de deezen bygewyde verklaring van genoemde Petzold Daar nm in't alle deeze omstandigheiden zeekerlyk wel blykt dat wij de grootste reedenen hebben, temoeten sustineeren, dat gedagte Pantjallang door den een of andere zierover geplim„ derd en dns scheplingen elendig om 't Leeven gebragt zijn zo kan agter dit ongeluck wil een ander vaarthuig zyn overgekomen en onze Pantjallang weder las geraakt, of wel dies scheepe„ lingen, door deeze of geene gered zyn; dog daar het niet tedenken is dat Jndien die ongelukkige werzentlijk vermoord zijn, die moordenaars ook de slaven welke op dien Bodem zyn geweest en toegehoord hebben aan den op de reijse overleedene gezaghebber Heilemans meede massacaeert soude hebben; door die dit en al te groote lakaas om aan geld te geraaken voor dat volk geweest is, en er teveel geleegenheid voor haar lieden aan de hand Copia verklaaring Op Heeden den 18 Junij A„o 1790. Compareerde voor my Roelof CoopaGroen, onderkoopman en provisioneel secretaris van Politie deeses Gouvernements, prezent de getuigen nagenoemd Den quartiermeester in 'sComp:s dienst alhier David Petzold, dewelke ter requisitie van den meld Achtb Heer Gouver„ nen willem Beth Jsz verklaarde, Dat op den 11 deeser door zyn meld Achtb met twee vaartuigen was gelast om van hier direct naar de sten met zyn kinkens, of door den Jnlander het Eyland drange dvangan gehuten, te zeilen en aldaar op teneemen of ir ook eenige teekenen of overblyf„ Zees van de in de maand February aldaar vastgeraakte is om dezelve hier af daar te verkoopen; dierhalven ver„ „soeken wy inweld G Achtb: op 't eerbiedigst, by aldien era basten eenige nadere tijding van meergemelde vaarthing mogte weezen, dan wel een of meer van de gerepte slaven, aldaar toevallig aankomen ons daar omtrend de nodige hulpe en bystand te beuyten ten einde wyeens de rieele tyding van het weedervaren van dat kieltje bekoomen moogen Jntusschen hebben wij de Eer oms met de meeste hoog agting tenoemen /onderstond/ Titul / lager/ uwel Ed Gestr Achtb vriend en Dienaaren /was get: /: W Berth Jz: J: M Baterman, I 5 Budach, I Monsieur, T Bosch S. Burggraaf en R Coopagaren /in margine/ Macasser int Castel Rotterdam en 19 Junij 1790 — Copia Brief van den Heer Gouverning Raad te Macasser van den 19. Juny 1798. . Comp„s 593 3. July 1790 Comp:s Pantjalling de sndlheid te vinden waren, dat aldaar koomende op 't strand heeft zig staan het genaamte van eene verbrande Chialoup, en die hij vermits er nog teekens waren dat dezelve een dubbelde kind gehad hadde als ook een stuk van een Ankerstok die hy was komende voor dezelfde die voor het vertrik van hier van de voormelde Pantjallang de snelheid voor dezelve gemaakt was en welke hy ook ten blyke der waarheid heeft meede gebragt voor gedagte vaartuig was houdende, als ook dat op 't strand zeer veele doods beenderen hadde zign leggen terwijl den de Cla„ „rant teffens verklaarde gezien te hebben er eene Bok op zij van het vaartuig gemaakt was, alwaar na zyne gedagte de stukken meede daar uit geligt waren, ook hadde hy nog op het strand zign leggen verscheide verratte en vergane toegescheenen Geduurende dat den Declarant aldaar geweest was, haade ook daar geluegen vier prauwen met volkeren van sandrabonij welke doar haar zeeroos vastzitteden, en aan wekke hy gevraagd hadde op zylieden niets van het wedervaren van de schepelingen van de daar verbrand staande Pantjalling wisten ten antwoord krug, zy daar niets van wisten en zelfs eerst Al het welk voorschreeven staat den declarant nog„ „maals omdelijk voorgelaezen en in het Nederduitsch te ver„ staan gegeeven zynde, zo verklaarde hij het zelve te behelzen de opregte waarheid bereid zynde het zelve altoos nader met rade gestand tidoe Aldus gedaan en verklaard tot Macasser in aldaar gekoomen waren. leederen dewelke hem meest alle voor Europeesche hadde het Casteel Rotterdam, dato voorschreeven ter presentie van Johannes Arnoldus Genbees en Batthazar Ravenl„ berg, Clerquen als getuigen, hier toe gerequireerd, de minute derzes is behoorlijk geteekende geschreeven op een vel papier /on„ „aenstond / quad Attestor /was get:/ P: Coopagaren tosseckens het
English
531 Batavia 26 July 1790 To the Right Honorable, Highly Esteemed, and Highly Respected Lord, Mr. Willem Arnold Alting, Governor General, along with The Honorable and Esteemed Councilors of the Dutch East Indies. To His Right Honor, Right Honorable, Highly Esteemed, and Highly Respected Lord, Honorable and Esteemed Lords, Paragraph 1. Now finding myself enabled, through the arrival of the necessary information, to make a dutiful reply to Your Right Honors' highly venerated separate letter of 27 April last, which reached me in good order on 17 May last, I can currently report regarding the cultivation of coffee that everything is proceeding somewhat prosperously, and that the coffee trees recently surveyed in the month of June by commissioners (except for the Eastern Salient, from which reports have not yet arrived) amount to a number of one million six hundred sixty-three thousand two hundred forty-eight pieces. From this, and from the planting undertaken in the Eastern Salient, the 20000 piculs stipulated for Java will be able to be delivered in ample time; while a beginning has already been made with the delivery, although up to now it amounts to no more than about four hundred piculs. Paragraph 2. In my respectful letter of 19 May last, I had the honor to mention in passing the efforts I made to induce the princes to expand the cultivation of round pepper in their lands, undertaking to provide Your Right Honors with a further report on this shortly, a duty which I now fulfill. Paragraph 3. As for the reason that prompted our undertaking, it lies partly in the encouragement Your Right Honors gave us in your honored letter of 12 May 1778, although I constantly doubted whether one could ever reasonably expect the desired success from this, because of this commodity little more is cultivated than is needed for local consumption, and consequently all exhortations to expand that cultivation have hitherto been fruitless; and partly in the awareness that, since the delivery of this product from Banjarmasin as well as Palembang and also Bantam has noticeably decreased for some time, while that from the West Coast of Sumatra amounts to little, and from Malabar, especially in the present turbulent situation, will be very uncertain and negligible; not to mention that the price of 7 rixdollars which, according to the latest regulation, is paid for it here on Java, is noticeably less than that of other places (not even Banjarmasin excepted, where the pepper, after the reduction in 1787, still fetches rixdollars 7½, while in Malabar they pay even up to rixdollars 10:7½ for the contract pepper and rixdollars 15:30 for that purchased from private parties), it has therefore, since this confluence of circumstances, become of the utmost interest for the Company to test further whether Java, among so many other profitable products, might also be able to yield pepper in a considerable quantity, and compensate us for what the Company currently lacks in profit which the aforementioned establishments produced from this commodity in previous years. Paragraph 4. Therefore, in order to carry out this trial in such a manner from which I might reasonably anticipate good success, I have for some time already caused applications to be made to the prime ministers, and subsequently also to such courtiers of both princes as might be assumed to be of use in this matter. And after the difficulties raised—which mostly consisted in this: that this cultivation would be very burdensome to them, and the common man would have little profit from it—were partly cleared away, both by demonstrating the contrary and by means of some small presents, and there was some certainty of success, I subsequently addressed myself directly to both princes. And on the basis of what was contracted in the year 1743 with the late Emperor Pakubuwana the second, subsequently in the year 1755 with the Sultan, and in 1788 with [illegible]
Dutch transcription
531 Batavia den 26 Julij 1790 Den Hoog Edele Gestrenge Groot Achtb Heer M=r Willem Arnold Alting Gouverneur Generaal Benevens De welEdele Gestrenge Heeren Raaden van Nederlands Indie Aan zyn Hoog Edelheid Hoog Edel Gestrenge Groot Achtb. Heer WelEdele Gestrenge Heeren §1. Ians door het inkoomen van de nodige in„ „formatien, mij in staat gesteld vindende tot eene pligt schuldige beandwoording van uwe Hoog Edel„ heeden seer gevenereerde Aparte missive van den 27 April Fol:, de my op den 17 Meij JoL wel gewordenis, kan ik, ten opsigte van de Cultuur der Coffij, teegenwoordig bedaelen dat het daarmeede alles ints voorspordig gaat, en dat, de Caffij Boomp„ V „jes die Jongst in de maand Iuny door gecommitteer„ §2. By mine eerbiedige van den 19 Mey bl: heb ik de eer gehad, in het voorbygaan gewag temaken, van de door mij e aangewende pogingen om de vorsten te disponeeren tot de uytbreyding van deCueture der Ronde Peper in hare landen met aanneeming om eerlang uwe Hoog Edelheiden daar van nader verslag tedoen, waar van ik mij tans pligt„ „schuldig quyte §3. wat aan betrift de oorsaak die mij tot onse onderneeming aanleijding haft gegeeven, deselve is geleegen eensdeels in de aanmoediging welke uwe Hoog Edelheeden ten onsen op sigte hebben gedaan bij g'eerde Missive van den 12 May 1778. hoewel ik egter gestaden hib getwyffeld, of 6. „dens opgenoomen zyn /:behalven den ousthoek van waarde berigten nog niet ingekoomen zijn:/ een getal uitmaken van Een Millioen, ses Hondert drie en zestig duysend Twee Hondert Agt en veertig stuks, waar uijt en uyt de aanplanting die in den oosthoek is gedaan, de voor Iava bepaalde 20000 - Picols, in de tyd ruijn sullen konnen geleeverd worden; terwyl met de leverantie ook bereeds een begin is gemaakt; schoon tot hier tot nog niet meer bedragende dan omtaend vier Hondert Picoes dens meg 633 den 26 July 1790 men daar van immer met eenigen grond het gewenschte succes zoude konnen verwagten om dat van dit afaticul weijnig meerder dan, tot de plaetselijke Consumptie nodigis, „tot de uijtbreeding aangequaekt word, gevolglik alle adhortatien „ van die Cucture, tot hier toe vangteloos syn geweest — en anderen duls in het besef dat, vermits de levirantie van dit product so van Banjer als Palembang Item Bantam zuedert eenige tyd merkelijk is vermindert, terwijl ook die van Sumatras - westCust wyng seggen wil en van de Malabaar voornamelijk in de presente troubelenke schuatie sier onzeker en niet naamwaardig zal zijn ongereekend dat de prijs van 7. rd:s deeer vol„ gens de laatste bepaling hier op Iava voor betaald word, merkelijk minder is, als die van andere plaatsen na de vermindering in 1787. nog rd:s 7½. kort, terwyl men op de Mallabaar silfs tot rd=s 10:7½ voor de Contract peper en rd:s 15. 30. voor die over particulieren inkoop betaald het mits dien seedert deese Confluentie van zaaken voor de Compagnie van het grootste aan„ belang is geworden, nader te beproeven of Java by so vuel andere winst geevende producten, ook de pepper in een aanmerkelyke selfs Banjer niet uijtgesondert, alwaar de Peper §4: Om dan deese proefneeming op sulk een wyse tedoen van welke ik my einigsints een goed succes zoude moogen voorstellen, heb ik reeds zeedert eenige tyd by de Rijksbistierders, en vervolgens ook bij zodanige Hofsguaten; der beyde vorsten, als men konde onderstellen, dat in densen„ van net zouden konnen zyn daar toe aansoek laaten doen en na dat de geapperde swarigheeven welke meest alhier inbestonden: dat deese Culture hun seer tot last soude zyn, in den gemeene Man er weynig voordeel van soude hebben, zo door het betogingen van het Contrarie res 6 met eenige kleine present jes gaaoten deels uit den weg geruymd waren, en er eenige zeekerheid was dat het zoude gelukken, heb ik mij vervolgens regtstaeks geaddresseert aan de beijde vorsten, en op fundament van het geene in het Iaar 1743 gecontracteerd is, met den voorige keyser Pacoeboeana de tuuwe, ver„ volgens in het Jaar 755. met de Sulthang en 1788 aanmerkelyk quantiteid zal konnen opleeveren en ens vergoeden, het geene de Comptans mist van het voordeel dat de voorwaards opgenoemde Etablissementen, in voorige Jaaren uit dit articul, hebben geproduceert met ƒ.
English
335 the 26th of July 1790 represented to him with the present Emperor. That since their interest is so closely linked to that of the Company, and the prosperity of the Company must for the greatest part be drawn from trade, it is also reasonable that they extend a well-intentioned helping hand to the Company therein, particularly through the cultivation of such products from which the Company as well as Their Highnesses can enjoy a lasting advantage, and that since the condition of the Upper Lands has presently been brought into such a favorable state that not much labor needs to be spent on the rice fields owing to the good arrangement of the watercourses and the smallness of the plots, which generally can be plowed, sown, and planted one after another, so that in one place one finds ripening paddy at the same time that the adjacent fields are prepared and sown or planted, so that not only due to the large and very rich population of the Upper Lands a sufficient number of laborers remain, consequently that the reasons for which they have excused themselves from time to time from the continuation of the pepper culture, namely lack of people, no longer subsist; but also a great deal of mountainous land remains idle, or at least is not used for rice culture, which consequently could now very easily be made suitable for this purpose, because pepper thrives best on high ground that is secured against floods and at the same time part of the day could find shade by carrying out the planting on the slopes of the heights, hills, or mountains so that the plantation already has shade shortly after midday and thus requires less to be provided with shade trees. Section 5. I have caused this all to be proposed to the princes by both commanders in a separate writing and demonstrated the acceptability thereof by citing the particular advantage that lies enclosed herein for their lands and subjects through the probability that within 5 to 6 years a capital of 60 to 70000 rd.s annually can easily be made from this product alone, and that this will easily increase within 10 to 12 years to 100,000 rd.s, since there is no doubt whether the demand for it will always maintain itself, as well as giving a good overview thereof, but 537 the 26th of July 1790 and that also constantly everything would be accepted that the diligence of the husbandman will be able to produce. Section 6. Now that the princes have held the usual consultations concerning this with their grandees of the realm and took some time of postponement to answer further, the result thereof has been that the Emperor has agreed to give the necessary orders for a renewed planting and that the Sultan especially has shown himself willing thereto by immediately providing his administrators of the realm with the strictest orders to take this planting in hand in earnest, so that with respect to that prince it has turned out far more favorably than was at first expected, as the First Resident of Djokjakarta, Van Ysseldyk, believed that His Highness would answer this request only with a general and insignificant assurance, partly in order not to depend too much on the Company on account of this delivery, and on the other hand because of the dissuasions of the Regents, for whom he believed nothing but new obligations and taxes on their subordinates would result from this, while the advantages would mostly come into the treasury of the prince, to which the said Ysseldyk added yet a third reason, namely the higher price that is paid for pepper by private individuals, although I believe and have also pointed out to him that the sale to private individuals is limited only to a trifle and can in no way compare with the advantage that is to be expected from as much expansion of this culture as possible, so that the Sultan also seems to understand it in this manner, while he shows that he is not ignorant of this established truth, that where the subjects have many revenues, the wealth of the prince must also increase thereby. Section 7. Since our order has now once been given by the princes, although the Sultan seems to mean it quite as earnestly as the Emperor, it will now depend on being informed from time to time how much progress is made with it and by when one can count on a noteworthy delivery. I have already sought to effect, and have also partly succeeded therein, that the princes give further orders to carry out an accurate survey twice annually and that this be done [illegible]
Dutch transcription
335 den 26. July 1790 met de tegenwoordige keyser aan deselve voorgehouden. dat vermits hun belang so nam aan dat van decomp verknagt is, in de wilvaart der Maatschappij voor het grootste dul moet getrokken worden uijt den Handel, het ook billyk is dat zy daar in de Comp met een wilmenende behulpsaamheid, de hand beeden, insonderheid door de voortgreeking van zulke producten, waar van de Compagnie zo wel als Hunne Hoog hdelheeden een bestendig voordeel kan geneeten, en dat daar oe staat der Bovenlanden teegenwoordig in zulk een voordeelige gesteldheyjd is gebragt dat er niet veel arbeyd aan de Rijst„ velden behoefd teworden besleed wegens de goede inrigting der waterlijdingen en de kleinheijd der perken, die door„ gaans, de eene na den anderen beploegd besaayd en beplant kunnen worden, invoegen men op de eene plaats rijpende padij vind, terselver tijd, dat de vaast„ geleegene trebereijd en besaayd of beplant worden zo dat er niet alleen weegens de groote en zeer ryke bevolking der Bovenlanden een genoegsaam getal arbeijders over„ schieten, Consequentelijk dat thans niet meer sub„ sisteeren de reedenen, weegens welke sy zig van tyd tot „der peper cultuure hebben g'Excuseerd tyd van de voortsetting „ namentlijk gebrek aan volk; maar ook een menigte van Bergagtig land, bedig Hlijft ten minsten niet tot de Rijst Cucture gebruikt word, dit mits„ dien als nu daar toe seer gemakkelijk zoude kunnen worden be„ „quaam gemaakt, wijl de Peper best gareyjd op hoogtens, die voor overstromingen beveyligd zyn en tevins een gedeelte van den dag „tig zoude kunnen plaats: vinden met de beplanting van de zijden derhoogtens, heuvels of gebergtens tedoen dat de plan„ „tagie eeven na de middag: reeds schaduwe heeft en dus minder vereyscht met schutboomen voorsien tewerden. §5. Dit een en ander heb ik indiervagen door de beijde opperhoofden by een Apart geschrift aan de vorsten doen voorstellen en de aanneemelykheyd van dien bestoogd door aanhaling van het bysonder voordeel, dat voor hunne Landen en onderdanen hierin opgeslooten legd door de apparentis, dat er binnen 5. a 6. Jaren wel een Capitaal van 60â 70000 rd. s sJaars alleen van dit product zal konnen worden gemaakt, en dat dit binnen de 10. d 12 Jaaren gemakkelijk tot 100'000 rd=s ver„ meerderen sal, vermits er niet te twyffelen is, of het gibiet daar van sal sig wel althoos soutineeren schaauwe geeven, so meede dat daaromtrent ook een goed over„ maar 537 den 26 July 1790 en dat dnt ook gestadig alles soude geaccepteerd worden wat de yver des Landmans zal konnen opleeveren § 6. Na dat nu de vorsten hier over de gewoone raad„ plegingen, met hunne Ryksgrooten gehouden en eenigen tyd uitstel genoomen hadden om nader te antwoorden, is het gevolg daar van geweest, dat de keyser aangenomen heeft de nodige ordres tot een hernieuwden aanplaet tegeeven en dat de sulthan sig insonderheyd daar toe bereijdwillig heeft getoond door direct zijne Ryksbesteerden van de strictste ordres tevoorsien om die aanplanting met ernst ter hand teneemen, so dat het ten opsigte van dien voorst van favorabeler is uitgevallen, als men eerst verwagtte also den D JoesJocartas eerste Resident van ysseldyck meenende dat zyne Hoogheyd dit aansoek sleghs met een algemeene en mits beduydende versekering soude beantwoorden, eensdeels om weegens dese leverantie, niet teveel van de Comp aftehangen, en ten anderen uithoofde van de afradingen der Regenten voor dewelke hy meende hier uijt niets als nieuwe verpligtingen en belastingen hunner onderhoorige soude voortvloegen, terwijl de voordeelen meest in de schatkist vanden vorst soude koomen, waar by gemelde ysseldyck nog een derde reeden voyde, teweeten de hoogere prijs die byj particuliere voor de peper betaald word, hoe wel ik vermeene en hem ook heb voorgehouden dat den verkoop aan particulieren sig slegts tot eene geringheyd bepaald en ous gensints haalen kan by het voordeel dat by en so veel mogen „lyk te doene uitbreyding deeser Culture tewagten is, in„ vregen het den sulthan ook in aeservoegen schint te be„ grypen, terwyl Hy toond niet onkundig te zyn van deese vast staande waarheijd, dat daar de onderdanen veele inkomsten hebben, het vermorgen van de vorst hier door ook moet vermeerderen. §7. Vermits nu onse order door de vorsten eenmaal gegeeven is, hoe wel de sulthan het wel so ernstig schynd temeenen, als de keyser, sal het er tans op aankonen om van tyd tot tyd onderrigt teworden, hoe veel men daarmeede vorderd en teegen wanneer men reekening kan maaken op een naamwaardige leve„ rantie, Jk heb ons reeds getragt uijttewerken en bez ir ook gedeeltelyk al in geslaagd, dat de vorsten nader bevel geeven om Jaalyks tweemaal een nauwkeurige opneem tidren en dat sulks ge„ schatkist Schaed
English
539 the 26th of July 1790 happens in the presence of one or two competent jurists or military non-commissioned officers, because one certainly cannot rely sufficiently on the reports of the Javanese. And if this also succeeds according to wish, then there is no doubt that within four years' time the uplands alone will yield between 12 and 15,000 picols. Paragraph 8. However, in order to provide the Company with so much more of this profitable item as Java can produce without prejudice to the rice, which is preferable above all else, I have also, after first obtaining their considerations and those of the regents and having obtained assurance that this cultivation can also be taken in hand in their districts without detriment to the rice crop, subsequently ordered the officials of the subordinate offices to make an immediate beginning with it, for which purpose I have demanded some piculs of pepper from the Uplands and distributed them among the offices for planting, so that people are busy with it everywhere, and which I do not doubt will also answer all expectations, since this cultivation, as I am informed, can be combined very well with that of coffee, even to such an extent that the so-called kelor or kapak and dadap trees, against which one trains the pepper vines, can very suitably be planted between the young coffee trees, and even bring this advantage, that these, shooting up very luxuriously, can soon serve us to shield the young coffee trees from the heavy heat, which can be especially useful when the coffee and pepper plantations are laid out on hills and mountains, where, as already said, they are not only secured against floods, but are also exposed to the heat of the sun for only half the day, and already have shade just after noon. Paragraph 9. I flatter myself that this work of mine will be to the satisfaction of Your High Nobilities, while I shall not fail to do everything possible to make this enterprise further succeed according to wish, of which I hope to be able to supply Your High Nobilities with the most agreeable reports in due time, when a general survey along the coasts will also have taken place toward the end of this year. Paragraph 10. I have likewise, in accordance with what was stated in my above-cited letter of the 19th of May, devised some measures for expanding the delivery of cotton yarns and improving the reeling by refining 541 the 26th of July 1790 refining and making more equal the threads, in order to be able to satisfy the requisites of the Gentlemen Masters, who have once again insisted upon this in the Demand for Returns for the year 1790; but which objective, however, I considered could never be achieved as long as the processing of this item continues in the present manner, since the custom of leaving the spinning and reeling to the women in the dessahs without any definite supervision being kept over it, will always cause this processing to remain defective, as it depends on everyone's discretion to spend either much or little effort on it. Added to this is the fact that the processing and delivery of the cotton yarns, as I have been informed, is mostly imposed on the common man as a corvée service for the benefit and profit of their Regents, and they usually receive very little reward for their labor, which must necessarily cause zeal-lessness and indifference, both among the women in spinning and reeling, and among the men in cultivating that product. For this reason, in order to bring about a change in this, I have also judged it best that the Regents in general, as they are usually very spaciously housed, erect a workshop in their Dalems at the most convenient location, and that a sufficient number of women from the dessahs of their regencies be put to work there under the supervision either of the Regent's wife or of someone else who possesses the requisite knowledge and can give the necessary instructions to reel the threads fine and even; that these women should thus remain there at work for an entire week, and, going home on Saturday, ought to receive directly from the Regents the wages they have earned, which are to be calculated according to the price the Company pays for the picol of each kind of cotton yarn, which can be reduced to skeins in an estimate to be made; and that after the end of one week that number be replaced by other women, and furthermore everything be arranged in such a manner that those who have come to work for one week can remain at home for two weeks, and after the lapse of the same can resume the work. Paragraph 11. a
Dutch transcription
539 den 26 Juliy 1790 „schied ten byweesen van een a twee bequame Punnisten of militaire onder afficieren, wijl men sig seeker op de berigten der Javaanen niet genoeg verlaten kan. –. Enaes dit meede na wensch reusseert dan is en geen twyjffel aan of binnen vier Jaaren tyds sullen de bovenlanden alleen tusschen de 12. â 15000. picols opleveren. §: 8. om egter de Compagnie nog so vuel meerder van dit winst geevend articul, te besorgen, als Java kan voortbrengen sonder prejudutie van de Rijst als boven alles priferent, heb ik ook de bediendens der subalterie staand Comptoire na alvoorens hunne en der regenten Con„ sideratie ingenoomen en versekering erlangd te hebben, dat dese Culture ook in hunne destricten, zinder benadie„ ling van het Ryst gewas kan, bij der hand genoomen worden, vervolgens gelast, om daarmeede direct een begin temaaken, waar toe ik uyt de Bovenlanden eenige piculs Pepar g'eysset, en op de Comptoire ter aan„ planting verdeeld heb, invoegen men daarmeede alomme beseg is, en het welk ik niet twijffele of zal ook alle„ „zints aan de verwagting beantwoorden, vermits diesicul„ tuae zo als ik onderrigt be, sig seer wel laat vereenigen, met die van de Coffij zelfs zodanig dat de zogenaamde kelor of kapak en dadap koomen, teegen welke men de Peper=ranken op leijd, seer voegsaam tusschen de Coffij boomptjes kunnen geplant worden, en selfs dit voordeel aan„ brengen, dat deselve als zeer weeldrig op schetende, ons ook al spoedig dienen kunnen om aicassi Boompjos voor de swaare hitte te beschutten het gen ook voor al van mit kan zijn, wanneer de Caffij en Peper plantagen op Henvries en gebrgtens aangeleijd worden, alwaarse gelyk reeds gesegde niet alleen voor overstarmingen beveyligd, maar ook slegts voor de helft van den dag aan de hitte der zonne blood ge„ steld zyn, en even na de middag bereeds schadenwe hebben. § 9 Ik flatteere mij dat deese myne verrigting na het genoegen van uwe Hoog Edelheeden zullen zyn teruyl ik met manqueeren sal alles wat mogelyk is aantewenden, om dense onderneeming verder na wensch tedoen slagen, waar van ik hoope in den tyd als of het eynde deeses Jaars ook aan de stranden een generale opneem de sweegens sul syjn geschied aan uwe HoogEdelheeden de aangenaamste berigten te sullen kunnen suppedituren — § 10. Jk heb aes gelyks, conform het vermelde by mine boven geciteerde Missive van den 19 Maij enge Midaelen beraamd ter uytbrijding van de leverantie der Catoene gaarens en de verbetering der haspeling door het vertynen Pepoen 541 den 26 Julij 1790 verfijnen en equaler maken van de daarden ten eijnde te kunnen voldoen aan de requisiten der Heeren Muesters die bij de Eijsch van Rethouren voor den Jaar 1790. - alwe„ „derom daar op hebben aangedrongen, dog melk oogmerk Rigter vermeende, dat nimmer zoude kunnen bereykt worden, zo lange het met de arbeijding van dit articul op de teegennoordigen roet Continueert, alto de gewionte om het spinion en haspelen aan de vrouwen in de dessas overtelaten, sonder dat daar over een bepaald of en toesigt werd gehouden, deese diarbeijding althind ge„ brekkig sal doen blijven, als dependenrende van een ieders goedvinden om of veel of wijnig moeyte aan te besteeden, waar by nog komt, dat de bearbijding in leverantie van hit Cattoene gaarens, so als ik onderrigt be geworden, den gemeene man meest al word opgelegd als een Heeren dienst, ten behoeve en voordeele haaren Regenten, ons deselve meest al sier veynig belooning voor hunnen arbeid ontvan„ gen, het welk noodwendig iverloosheid, en in differen„ „tie moet veroorsaaken; so wel bij de vrouwen in het spinnen en haspelen, als bij de Mans in het aanqueeken van dat Product, waarom ik dan ook, om hier in verandering teweege te brengen geoordeeld heb kist te zyn, dat de Regenten in het Generaal als meestal seer ruijm gehuys vest zynde; in hunne Dalms, op de best geleegene plaats een werk loots oprigten en dat aldaar uit de aissas hunner Regentschappen worden tewerk gesteld een toerykend getal, vrouwlieden onder het opsigt, het zij van des Regents vrouw of iemand anders, die de vereijschte kunnis heeft, en de nodige onderzigtingen kan geeven, om de daaven zijn en egnaal ten haspelen — Dat anp vrouwen dus een geheele week aldaar ten arbeyd dienen te bliven en des Zaturdags naar huijsgaande, direct van de Regenten behooren te ontfangen het loon, dat zij verdiend hebben, en het welke te bereekeng is na de prijs die de Compagnie betaald voor het picol van ieder zoort Cattoene gaaren het welk bij een temakene overslag tot strengen kan geredu„ „ceerd worden. En dat na het eijndigen van eene werk dat getal van andere vrouwen vervangen en voorts alles zodanig geschikt worde, dat de gemen, die eene week ons ten arbeyd zyn gekoomen, twee weeken tehuys konnen blyven en na verloop van deselve het werk konnen her„ vatten 311. eene
English
543 the 26. July 1790. § 11. I foresaw that this passing would in the beginning meet with many difficulties, among others, that the women could not be so long away from home, that they had to go to the Bazaar or Market, prepare their meals, look after their children, and that for many it would be too far to betake themselves to the general workshop, that the men also do not willingly let their wives go so far from them, and finally, what is indeed the principal point, that it is not their state or custom. § 12: But since experience teaches that the Javanese, however much of a sullen and indolent nature, and however strongly attached to their adat and the customs of their ancestors, are nevertheless not entirely insusceptible to admonitions to industry if one can make them understand that they will derive a substantial advantage from it, as this is among other things confirmed by the coffee culture now resumed, so I also deem that actually the greatest cause of this so generally presupposed indolence may be considered the custom which causes the common Javanese to receive very little into his hands of the money that is paid by the Company for the Products, while blind obedience and submission to his Regents causes him to acquiesce in this without murmur or complaints, though from which also at the same time the so harmful indifferent idleness springs, and the Javanese soon falls into the notion of having performed enough labour if he can thereby provide for the barest necessities for his existence, as knowing that there is nevertheless no possibility to save anything; from which the conclusion is to be drawn that if such a regular payment for the yarn occurs at the completion of each piece of work, then all these so weightily appearing difficulties will soon cease, and that not only will diligence and attentiveness increase among the women, but that the Men also, becoming partakers of that which their wives earn by this means, will especially apply themselves to promote the cultivation of Capas as much as possible. § 13: Having set forth the one and the other at length to the Servants of the subordinate Offices with orders, after having first considered and devised with their Regents the means which might be serviceable hereto, subsequently to make directly the necessary arrangements so that everyone, to the utmost of his power in his department, shall bring this plan into being and promote it, with authorization, for the accommodation of the women who live too far from the Dalems of the Regents, to allow the establishment of a workshop near the Mantris or Loeras of the dessas to take place, and to commit the supervision to their wives, as well as also to let the payment be made by the Mantris or Loeras themselves, provided that these then also stand surety for the fineness and quality of the threads, and from time to time deliver what has been manufactured to the Regents and report on the progress with the work; furthermore holding out the prospect that he who succeeds best herein will come into a very favorable aspect with his superiors and will be kept in favorable remembrance. § 14. But since, besides the supervision of the Residents, a necessary requirement in this is also that above all the Regents cooperate thereto, I have therefore granted authorization to the servants to deliberate the necessary measures with their Regents, in order to make a determination of that which these Regents may enjoy as a means of subsistence without oppressing too much the common Javanese who must perform the work; adding that I deemed that a fourth part of the price which the Company pays would be proper, because three-fourth parts would then remain for the laborer, after deduction of the purchase value of the Capas, the provisions of the laborers, and the wear and tear of the tools; for I deemed that if all this is provided and paid for by the Regents, an arrangement would then also have to be made to set a fixed price thereon. § 15. And in order at the same time to prevent that the regents suffer any disadvantage by this arrangement, or actually enjoy greater profit, since the delivery of Cotton yarns up to now has been done on the whole as a corvée and for nothing, I have deemed that one could well proceed to make a general promise that he who noticeably increases the delivery and best satisfies the requisites of fineness and equality will have his zeal particularly rewarded besides. § 16. In the beginning, just as I indeed expected, I found various difficulties, as well from the side of the Residents as the
Dutch transcription
543 den 26. July 1790. § 41. Ik voorsag met dat det passeet in den beginne viele swarigheiden zoude ontmoeten, onder anderen, dat de vrouwen met zo lang inthinsig konden zyn, dat ze na de Bazaar of Markt moesten gaan, hunne Thans de spijt gereed maken, hare kinders op passen, en dat het voor vielen te verre zou zijn, om sig na de algemeene werkplaats te vervoegen dat de mhans hunne vrouwen ook met gaarne so verre van zig laaten gaan, en eyndelijk het geen wel 't voornaamste is dat het geen staat of gewoonte is § 12: Maar vermits de onderminding leerd, dat de sevanen„ hee seer ook van een stuggen in vadsigen aard, en hoe sterk verknigt aan haaren afdat en de gebruyken harer voor ouders, egter niet geheel onvatbaar zyn voor vermaningen tot niverheid als men hun kan doen beseffen dat sij er een weetendlyk voordeel van zullen trekken, gelyk dit onder anderen bevestigd word door de nu weeder lei„ vatte Cossy Culture so vermaen ik ook dat eyjgentlijk als de grootste oorsaak van deese so algemeen veron„ „verstelde nadsigheijd beschouwd mag worden de ge„ noorte, welke den gemeenen Javaan seer weijnig doed in handen kryjgen van het geld dat door de Compagnie voorde Producten betaald word, terwyl de blinde gehoorsaamheid en submissie aan zijne Regenten, hem hier in doet berusten sonder ginor of klagten dog waar uyt ook ter selver tyd de so schadelyke on„ verschillige werkloosheijd voorts pruyt en de Javaan ml dra in het begrip valt arbeyjds genoeg verrigt te hebben, als hij sig daar uit het aller nood sakelyks te voor zyn bestaan kan besorgen, als weetende dat er toch gene mogelijkheids, eets overtegaven, waar uit dit gevolg is te lrekken dat als er sulk een reguliere be„ taling van het garen, by het eyndigen van ieder werk geschied, als dan alle deese so gemigtigt schijnende swarig„ heeden wil drr sullen Cesseeren en dat niet alleen bij de vrouwe den ijver en oplettendheyd zal toeneemen, maar dat ook de Mhans, als deilgenoot wordende van het geene hunne vrouwen langs desen weg verdienen, sig er bysonder of sullen uijtleggen om den teelt dir Capas, so veel moge„ lijk te bevorderen § 13: T„ans det een en ander in het brede aan de Bediendens der subalterne staand Comptoiren voorge„ steld met last, om na alvoorens met hunne Regenten naver de middelen welke hier toe denstig mogten zyn overworgen en beraamd te hebben, vervolgens direct de nodige gehoorsaamheid Stnkhuys 545. den 26. July 1790. schikkingen temaaken om een ieder in zyn aepart manter„ „ste vermoogen, dit plan tot stand- te brengen, en te bevorderen, met qualificatie, om ter gemoed koming van de voor„ „wen, welke te verre van de Dalms der Regenten woonen het ofrigten van een werkplaats by de Mantrues of zoe„ „ras der dessas titanten plaats vinden, en aan derselver „vrouwen het opsigt aantebeveelen, mitsgaders ook de betaaling te laaten geschieden door de Mantries of Loeras selve, mits deese dan ook voor de fynheid gequa„ „titeid der draaden Caveeren en van tijd tot tijd het vervaar„ „dijde aan de Regenten besorgen en verslag doen van de vorderingen met den arbeid ondervoorhouding wyders dat den gene, die hier in het beste ruisseert, byj zyne supperieuren in een seer favorabel adspect sal koomen en in een gunstig geheugen sal worden gehouden §n 14. Dan vermits buijten het opsigt der Reese„ denten ook een noodsakelijk vereijschten in deesen is, dat voor al de Regenten daar toe meede werken, so heb ik - de bediendens qualificatie verleend om met hunne Regenten het nodige te overleggen, om eene bepaling te marken van het geene deese Regenten tot een middel van bestaan konnen genieten, sonder den gemeenen Javaan; die het werk moet verrigten, teviel te dankken, onder bijvoeging dat ik vermeende dat een vierde deel van de prijs die de Compagnie betaald ordentelijk soude weesen, wyjler 5 dan drie vierde gedueltens voor den arbeijder souden overschee „ten teniten naar aftrek van de inkoops waarde der Capas, de mond kost der arbeijders en de slytagie van het gereedschap, want dat ik vermeende dat so dit alles door de Regenten besorgd en bekostigd word, en als dan ook een schikking soude moeten gemarkt worden, om daar op een vaste prijs te stellen § 15. En om tevens te previneeren, dat de regenten by dente schikking geen nadul koomen te lyden of eygentlyk meerder voordeel genieten daar de levirantie van Cattoene garens tot hier toe als een Heeren dienst, en ons voor niet, over het geheel gedaan is so heb ik vermeend dat men er wel toe soude kunnen overgaan om een generaale belofte tedoen dat den geene die de levirantie merkelyk vermeerdert en aan de requisiten van bynheyd en equaliteyd best, voldoet E synen eever nog bysonder zal beloond worden § 16. Inden aanvang heb ik gelyk ik wel verwagte verscheydene swarigheiden so van de kant der Residenten als de
English
341 the 26 July 1790 as were met by the Regents, namely that there were no women to be found who possessed the requisite skill to spin such fine yarn as would correspond with the samples sent to them, that they already had so much to do, and the quantity could also not be increased, as they already had the utmost difficulty to satisfy the imposed obligations. Paragraph 17. Yet I think that these difficulties will also be overcome in time, at least I have further represented to the Residents and Regents—with the exception of Tagal, where it was declared that it was utterly impracticable, as it consists for the most part of fishing villages, so that one must procure the cotton from the district of Panarocan—that even if the yarn is not completely equal to the sample at the beginning, this will be passed over if one only detects improvement, which will then gradually attain perfection, since all beginnings are certainly difficult; while I have at the same time proved to them with the example of Samarang that in this matter a great deal can be accomplished for the best if one is only truly in earnest, and that if proper care is taken that the common laborer receives a fair wage for his trouble, the cultivation will then soon increase, and consequently also the quantity of yarn that one will be able to deliver. Paragraph 18. The result of this has been that both Residents and Regents have promised and undertaken to do everything that is ever possible to answer the intention, and I have even already received assurances from some that the delivery will increase still in this year and possibly the quality will improve as well; while in the district of Tagal, although an increase is impracticable, they will nevertheless attempt to deliver fine yarn. Paragraph 19. But whatever the prospects in this regard may be, and though from consideration of the means employed I almost do not doubt that it will succeed before long; nevertheless, the low level of the price that the Company pays for the cotton yarn will be at least a great obstacle, so that the arrangements to be put into effect might perhaps not succeed as fully as would otherwise happen; 643 for according to the latest regulation there is paid for Letter A 45 rixdollars 10 stivers the picul, in which are 1429 skeins, thus each skein only 1 stiver 8 1/3 penning; for Letter B 35 rixdollars 10 stivers, calculated on 1197 skeins comes to 1 stiver 6 3/5 penning; for C 25 rixdollars 10 stivers, therein 1050 skeins, thus scarcely 1 stiver 2 2/5 penning; and 21 rixdollars 10 stivers, therein 911 skeins, thus only 1 stiver and 1 7/8 penning. Paragraph 20. This is, in my opinion, far too low a price to be able to expect that there will be much zeal in the work; for supposing that each female person can reel off one skein on each day, then she earns in an entire week at most 5 stivers, or if the Regent procures this, her wage will amount to almost nothing, since the Regent may well take the remainder for his cotton and tools. These five stivers are almost needed for a week of subsistence. Paragraph 21. According to the Bataviasche Courant of 1788, the Company gained on Letter A 270 3/4, on Letter B 360, on Letter C 450 1/2, and on Letter D 455 1/5 percent. That profit would, however, increase noticeably if the yarn could be made finer and more uniform of thread, and the quantity increased. Paragraph 22. For these reasons I would, with humble submission to the wiser judgment of Your High Nobilities, be of the opinion that it is necessary to raise the price to such an extent that it is somewhat commensurate with the labor that must be spent upon it, and can provide the laborers with their bread, although it need by far not equal that which private individuals spend, up to 200 Spanish dollars for a picul of Letter A. 523 the 26 July 1790 561 the 26 July 1790. Paragraph 23. I believe then that it would serve noticeably toward achieving the intended purpose if, above the ordinary price, another 20, or even 25 rixdollars were promised for each picul that shall be delivered above the present contingents, that is to say, if that larger delivered quantity is found to satisfy the requirements of greater fineness and uniformity; while the payment thereof could take place on such a footing that it would have to be refunded if the finding in the Netherlands does not turn out as such. Thereby the Regents, and also the Residents who must deliver cotton yarn, would, besides a noticeable promotion of that cultivation, at the same time be spurred on to reward the labor of the common Javanese reasonably, and the Company would on the whole profit noticeably by it. Paragraph 24. Although I had already had the Commander make a start with the transportation of the invalids in the Eastern Salient to such places as are suitable to be manned with those people, one has nevertheless, on account of the weakness of the Sourabaija garrison, been forced to desist from this again and to postpone this placement until the coming month of September, at which time I hope that everything will be able to be arranged according to the intention of Your High Nobilities, if only one is provided with the necessary troops to reinforce the garrison with more men in proportion as there are invalids; and after this shall have taken effect, I shall have the honor to render a further report thereof to Your High Nobilities. Meanwhile I have informed the Sourabaija Commander of the authority granted by Your High Nobilities to use some moderation regarding their grievances concerning the defraying of the uniforms, with the representation, however, that this is virtually only a grace which the Company shows to those people for the slight services which it has from them; whereupon the said Commander has reported to me that it certainly for those old and infirm people
Dutch transcription
341 den 26 July 1790 als die der regenten ontmoet, voornamelijk dat er geene vrouwen termoen waren, die de veriyschte kundigheijd hadden om sulke tijn garen te spinnen, als met de hen toegesondene monsters zoude overeenkomen, dat men bereeds so viel tedoen had, en de quantiteyd ook niet konde vermeerdert worden, also men reeds de uyterste moeijte had, om aan de opgelegde verpligtingen te voldoen: § 17. Dan ook deese swarigheiden denk ik dat met er tyd wil te booven gekoomen sullen worden, altans ik heb de Residenten en Regenten / met uijtsandering van Tagal alwaar men verklaarde dat het voestackt on„ doenlijk was, als voor het grootste gedeelte in visschers dorpen bestaande so dat men sig di Cappas uijt het des„ „trict van Panalongang moet besorgen:/ nader voor„ gehouden dat al is het garen in het legen niet volmaakt gelyk aan het Monster men dit passeeren sal, sa men slegts verbetering despeurd, die dan lang samerhand wel tot volmaaktheyd zal komen, wijl seeker alle beginsehen moegelijk zyn, terwijl ik hem tevens met het voorbeeld van Samarang heb beweesen dat er in deesen vrij veel ten besten kan worden uytgemaakt so men het maar § 19: Dan welke de vooruijtsigten in onsen ook zijn, en ik uyt aanmerking van de in het werk gestelde hulf middelen, bij na niet twijffel of het saleer„ lang ruissieren; zo sal egter de geringheid van de prijs die de Comp voor het Cattoen garen betaald § 18. Hier van is het gevolg geweest dat so wel Residenten als Regenten hebben beloofd en aangenoomen alles wat maar imer mogelyk is te sullen aanwinden om aan de intentie te beandwoor„ „den en myj is zelfs door eenige bereeds versekering gedaan dat nog in dit Iaar de leverantie vermeerderen en mogelyk ook de qualiteide verbeteren sal; terwijl men ook in het oistant van Tagal, schoon de vermeer„ „oering ondoenlijk is, egter sal tragten fijnen gaaren te leeveren. regt ernstig meend, en dat als behoorlyk sorge werd gedragen dat de gemeene arbeyder een billyk loon voor zyn moeyte ontfangt, de Cucture dan al ras sal toene„ „men en Consequentelyk ook de quantiteyd gaarens die men zal konnen leveren. regt althoos 5. 6 643 of so de Regent dit besorgd sal haar loon bij na althans een groote hinderpaal zyn dat de in het werk te stellene schikkingen mitschien s vol„ koomen niet sullen slagen, als anders wel soude geschieden, want voor L=a A: word volgens de laatste bepaling betaald rd 45. 10. het Pivol, waar en 1429: steen„ gen, dns ieder streng maar 1. stuyver 8 1/3. penning voor L:a B rd:s 85: 10 gereekend op 1197. strengen komt. 1 stuyver 6 3/5. penning voor C rd:s 25: 10 daar en 1050 strengen, dus 1 stuyver 2 2/5 penning schaars end rds 21 10. , daar in 911. strengen dus maar 1: stui„ ver en 1 7/8. penning § 20. Dit is myns beduykens, een al te geringe prys omte konnen verwagten dat er veel ijver bij het werk sal sijn, want gesteld dat ieder vrouws perzoon een streng op ieder dag kan afhaspelen, dan verdiend sy in een geheel werk op zijn hoogst 5. stuijvers wyl het overige de Regent wel mag hebben voor zyn Capas in gereedschap — Deese vyf stuivers hy sy byj na nodig voor een week leevens onder houd § 22. Om deese reedenen zoude ik, met nedrige onderwerping aan het wijser oordeel van uwe Hoog„ Edelheiden van begrep zyn, dat het noordsakelyk is de prijs in so verre te verhoogen dat die einigsints g'evenredigd is aan den arbeijd welke daar aan moet worden besteed, en de arbeyders het brood daar van kan besorgen, schoonse op verre na niet behoefd gelijk te staan met het geene particulieren, tot wel 200 spaans voor een picol van Lo A besteeden § 21. De Compagine heeft volgens de Jorps Courant van 1788: op L:a A 270¾. op L„a B: 360 - op L=d C 450½. en of Ld d 455 1/5. pr C=to gewonnen Die winst son egter nog merkelyk accresseeren als het guren fijneer en egualee van draad konde gemaakt en dequantiteid vermeerdert worden. mits bedragen 523 den 26. Julij 1798 561 den 26 July 1790. § 23. Ik vermeen dan dat het merkelijk soude strekken ter bereyjking van het bedaelde oogmerk, in„ den er boven den gewoonen prijs nog 20. saal was het 25. rd=s werd beloofd; voor ieder picol, dat boven de tegen„ „woordige Contingenten zal worden geleeverd, teweeten indien die meerder geleverde quantiteid bevonden word aan de requisiten van meerder fijnheijd in equaliterd tevol„ doen; teruijl de afgave daar van op dien voet zoude konnen geschieden dat het soude moeten worden gerestitueert, als de bevinding in Nederland niet zodanig int velt. Heer door zouden de Regenten en ook de Residenten welke Cattoen gaaren moeten leveren, tehalven een merkelyke bewadering van die Cultuur tevens aangepoord worden om den arbeyd van de gemeene Javaan redelyk te be„ „lomen en de Compagnie zoude er over het geheel merkelyk bij winnen § 24. Hoe wel ik met de transporteering van de Iura„ „lide in den oosthoek naar zulke plaatsen welke ge„ schikt zyn, om met die lieden beset teworden, door de Gezaghebber reeds een kegin had doen maken, is men egter wegens de swakheid van het Sourabaijas Guarmnsig genoodsaakt geweest daar van werder aftesien en deese plaatsing uit testellen tot in de aanstaande maand September, als wanneer ik hoope dat alles na de intentie uuer Hoog Edelheeden zal kunnen ge„ „schikt worden, wanneer men slegts van het no„ „„dige noek voorsig is, om de Guarnsoen na mate er Jnvaliaes sijn, ook met meerder volk te ver„ „sterken; sullende ik, na dat sulx gevolg sal hebben genoomen, de eer hebben uwe Hoog Edelheeden als aan nader verslag daar van te doen, terwijl : ƒ ik ondertusschen den sourabaijas gesaghebber g'infor„ „meert heb van muer Hoog hdelheeden verleende qualificatie, om ten aansien van derselver beswaren weegens het bekostigen der Monteerings, eenige moderatie te gebruijken, onder voorhouding en ter dat dit genoegsaam alleen een gratie is, welke de Compagne aan die Lieden bewijst, voor de geringe diensten, welke sij van hen heeft waarop gem gezaghibfer mij berigt heeft, dat het seeker voor die onde en gebrkkije ge lieden
English
563 the 26th of July 1790 people would find it too heavy a burden, regarding the payment for woolen uniforms, to be placed on an equal footing with other military personnel, especially those who earn no more than f 9. per month, and thus as invalids only half or f 4½. For which reason he, the commander, had the militia commander there calculate how much it would amount to if, for the invalids, instead of woolen uniforms, other uniforms of good blue-dyed Javanese linen were manufactured with long trousers to save on stockings; and that the latter had reported thereon that such a uniform consisting of a camisole with a red collar and cuffs and long trousers would cost rd 1. 32. 8., and that if this were provided twice a year, an invalid could then, for rd 3. 17., appear neat and clean on his watch and post and thus the costs for him would be bearable, with which statement I have also conformed myself, so that this arrangement could also be brought to realization with the pleasure of Your High Nobilities. Paragraph 25. It serves as a particular satisfaction to me that Your High Nobilities have been pleased to express satisfaction with the trial conducted for the removal of the sandbank before the mouth of the Semarang River by means of the machine invented for that purpose, and I flatter myself that Your High Nobilities will be no less satisfied with the effect that is already perceived from it, so that, if it pleases Your High Nobilities, it will become further apparent from the report of the special commissioners, the captain of the ship Sint Laurens Bakker and the captain-lieutenant of the ship Holland van den Acker, who, having been here as commissioners, were ordered by me to make an accurate survey of the present state of the sandbank and the depth of the channel in order to be able to make a well-founded report thereof to Your High Nobilities, the said reporters stating: that it is presently much deeper on the bank than before, because at dead low water it was still fully 3. or at least 2½. feet deep on the bank, in such manner that the small native vessels could always pass over it unhindered, and that, although the larger vessels still had to wait for the arrival of high water for this purpose, they nevertheless could now also get across it much more easily than before. 565 the 26th of July 1790. That for the further removal or deepening of the bank it is very necessary, however, that the piling on both sides of the banks of the river be continued another 50 to 60 rods further seaward and everything subsequently be revetted, in order to prevent soil from being washed through between them by the northwest winds and the strong currents and the opening thus becoming clogged again; for which it would also be serviceable that the piling seaward be laid as much as possible toward the northeast, whereupon they observed that the sea, when the northwest winds blow, will not be driven straight onto the opening, but diagonally against the revetment, and will be of particular utility, because the mud or the sand that is dragged along by the sea would then not settle directly in front of the opening again, but against the revetment, where it would gradually become firmer and harder, and finally over time form a kind of riverbank with the revetment and thus serve to preserve the channel all the better. Paragraph 26. Now as regards this proposal of the reporters, I consider that it is indeed necessary to achieve the intended purpose, for although one can indeed form a channel with the aforementioned machine and bring it to a reasonable depth, experience has nevertheless shown that the channel made is soon filled up and clogged again by the continual washing up of sand, foul matter, and other substances, so that one must begin again each time from the start with dredging, which not only causes endless work, but also brings about that the channel cannot easily be brought to such a depth as would otherwise be possible; from which it therefore appears that the making of a revetment on both sides of the river is necessary, and that this revetment should also extend with a bend toward the northeast up to 120 rods seaward, or a good way over the bank, at a sufficient depth to be secured against the casting up of sand and the formation of a new sandbank; but for which purpose the work must consist of good, sufficient beams in order to be able to withstand the violence of the sea, since experience has shown that the stakes with which a part of the river on both sides has been piled almost up to the end of the bank, in order to compel the vessels, although continually
Dutch transcription
563 den 26. Julij 1790 lieden te swaar soude vallen, omtaend de betaling der Lakense monteerings gelijk gesteld teworden, met andere Militairen, voor al de sulken die niet meer winnen als ƒ 9. termaand, en dus als Invalides slegts de helft of ƒ 4½. waarom hy gesaghebber door den Comman„ 1 „dant der Militie aldaar had doen bereekenen hoe veel het beloopen zoude, indien en voor de Invalides in steede van Lakense Montierings, andere van goed blauw geverfd Iavas linnen met een lange Broek ter besparing van koussen, wierd vervaardegd, en dat deselve daar op berigt had dat een zodanige Monteering bestaande meen Camisool met een roode kraag en opslagen een lange broek soude koomen te kosten rd 1. 32. 8. en dat wanneer dit Iaarlyks twee malen wierd verstrekt, aen Invaluede als dan, voor rd: 317. net en ruyver gekleed op zyn wagt en Past soude kunnen verscheijnen en ous de kosten voor denselven dragelyk zijn, met meke opgave ik my ook heb geformeert, invoegen dat deese schikking ook met believen uwer Hoog Edelheeden tot stand soude kunnen worden gebragt § 25. Het strekt mij tot bijsonder satisfactie, dat Uwe Hoog Edelheeden genoegen hebben gelieven te nemen „tot wegneming met de gedane proefneeming van de Bank voor de mond der Samarangse Civier, door middel van de daartoe geinfenteerde Machiene, en ik vleije mij dat uwe Hoog Edelheedens niet minder voldaan zullen zijn, Over het effect dat men er nu reeds van bespeurd, invoegen uwe Hoog Edelheeden des beliagende, nader Consteren sal uijt het Berigt van ex„ „presse Gecommitteerdens, de Capitain van het schip S=t Laurens Bakker en den Capitaine Lieutenant van het schip Holland van den Acker, welke als mennaalen hier geweest zijnde, door mij gelast sijn een nauwkeurigen op„ „neem te doen van den tegenwoordigen staat van de Bank en de diepte van de kil, ten eijnde aen uwe Hoog Edelheeden een gegrond verslag daarvan te kunnen doen, zeggende de gemelde Berigters: dat het op de bank tans veel dirper is als bevoorens, wijl het bij door laag water nog wel 3. af ten minsten 2½. voeten diep was op de Bank zodanig dat de kleene Inlandsche vaar„ „thuijgen altboos onverhindert over deselfs konden passe„ „ren, en dat, afschoon de grootere vaarthuijgen hier toe wel nog na de aankomst van het hoogwater moesten wagten, deselve egter nu ook veel gemakkelijker den bevorrens 325 565 den 26. Iulij 1790: -. verder wegnaeming of verdueping van de Bank seer noodsakelik is, dat de wedersijdse beheijing van de gevers der Rivier nog 50 â 60. roeden verder zee= „waards in vervolgt en alles vervolgens beschoijd word, ten eijnde te belatten, dat door de Noord weste winden en de sterke vertroomen geen grond tusschen door ge„ „spoeld en de opening dus weder verstopt wierd, waartoe het ook dienstig soude sin, dat de behoijing zerwaards in, so veel mogelijk naar het Noord oosten word gelagt, als wanneer zij verneemden, dat de zer, bij het waaijen der Noord weste winden, niet regt op de opening maar schuijns tegen de beschoeijing aan, zal ge= dreeven worden, en van een bijsonder nut sal sijn, wijl de Modder of het zand, dat door de zee meede gesheept word, zig als dan niet weder vlak voorde opening maar wel tegen de beschoeijing aan zou moe„ ten zetten, alwaar het langsamerhand vaster en harder worde, eijndelijk door den tyd met de beschoeijing den zoort van Oever zou formeren en dus dienen om de sil„ des te beter te Conserveeren. — § 26. Wat nu dit voorstel van de Berigters betreft, hetselve vermeen ik, dat ter berijking van het bedoelde oogmerk inderraad noodsakelijk is, want bevoorens „ konden geraaken. — Dat het egter tot de „daar over afschoon, men met de voornoemde Machieu wel een kil formeeren en die tot een tamelijke diepte brengen, heeft egter de Ondervinding doen zien, dat de gemaakte kil, door het geduurig aanspoelen van zand, vuijlig„ „heijd, en andere stoffen wel haast weder opgevult en verstopt word, invoegen dat men telkens weeder van nieuw af aan, met uijtdieping moet beginnen, het geen niet alleen oneijndig werk veroorsaakt, maar ook te weege brengt, dat de spil niet wel tat so een diepte kan gebragt worden, als anders mogelik soude zijn, waaruijt dus blijkt, dat het maaken, van een beschoeijing aan wedersijde der Rivier nood„ sakelijk is, en dat deese beschoeijing zig ook met eene buijging naar het noord oosten tat 120. roeten verre Zerwaards in dient uijttevetrekken of tot een end weegs over de bank, op eene genoegsame diepte, om voor het opwerpen van zand en het formeeren van een gnieuwe Bank beveijligd te kunnen zyn, dog waartoe het werk uyt goede sufficante Balken, sal moeten bestaan, om tegen het geweld der zee bestant te kunnen zin, also de Ondervonding heeft doen sien, dat de volker waarmeede een gedeelte van de Rivier dot bijna aan het eijnde der Bank aan weder„ „seijde beheijd is, om de vaarthuijgen te verpligten ofschoon sterds
English
567 the 26. Iulij 1790: — to keep always one and the same course when sailing in and out, are far too weak for this, while the placement of the beams must also be done in such a manner that they close tightly against each other and thus leave no room for sand to wash in, besides the fact that the work will thereby also become more solid, whereas on the contrary nailing over with planks can only be of use for a time, because they rot all too quickly. — Section 27. I have therefore required of the Equipage Overseer Bossottiel a statement of the costs which he deems would be required to accomplish this work and subsequently maintain it, who thereupon reported that the making of such a revetment, calculated from the end of the river to into the sea at a depth of 6. feet of water, reaching in length over the whole up to 6000. feet, on both sides, as shown in the accompanying drawing, although the beams therein are not joined as close to one another as they ought to be, will require: — For timber of various sorts, both from the contingents and by purchase. . . . . . Rds 2900: 36. — For iron at Company price - - - - 421: 32. — For nails at Company price - - - - 585. — For ropes and blockwork at Company price - - - - - - - - 492. 28. – For wages - - - - - - - . . - - - - 100. 1. 28. Then well together. . . . . . Rdds 4500: —: — and from which amount he, the reporter, says that there could also be found the costs required for a towpath, along which the vessels could be hauled up to past the seafaring lodge, and which would be of much use especially in the bad monsoon, since during heavy drainage no vessel is otherwise in a condition to sail up or down the river without danger of capsizing; the said Bossottiel at the same time binding himself by his mentioned report, which I have the honor to submit herewith, to vouch for the soundness of the work for the period of 4. years, if he lives so long, and that during that time annually no more repairs will be required than 200. rijxds. 563 the 26. Iulij 1790. And whereas Your High Noblenesses have been informed from time to time of the inconveniences caused by this bank, and the same on that account already in the year 1784 were pleased to grant authorization to choose and execute, from the means then proposed for removing the bank of which the costs were estimated at over 14000. rijxds, such as after careful deliberation should be found most advisable and advantageous, so that one has since also sought to accomplish this aim by groynes on the banks of the river, although this was subsequently found to have no effect, and this gave occasion for the invention of that machine which is presently used for dredging; so I take the liberty of requesting Your High Noblenesses' honored orders whether it will please the same that this design, under the proposed conditions, shall be carried out, since one now has every reason to be able to rely on a good outcome, in which case I will directly issue the necessary orders thereto and meanwhile will also look out for means to assist the Company as much as possible in bearing the costs, although these will now be considerably less than the Company's share would have amounted to according to the calculation of the year 1784. — Section 29. The error regarding the statement made by me concerning the demise of the regent's sister having since been redressed by the forwarding of the missive received from His Highness in that regard, I furthermore express respectful thanks to Your High Noblenesses for the information given concerning the decision taken by the same to take the maintenance of the banished nephews and dependents of the sultan onto the Company's account, of which I have also caused that prince to be informed. — Section 30. The 40 pieces of carbines requested by that prince for his son the crown prince, I shall, in conformity with Your High Noblenesses' authorization, cause to be delivered to him as soon as a more suitable opportunity for this presents itself than at present, now that one must be so very apprehensive of the consequences of the arisen estrangement between the two courts. - Section 31 128.
Dutch transcription
567 den 26. Iulij 1790: — steeds een en deselfte streek in het uijt en invaaren te houden, hier toe veel te swak zijn, terwijl de plaatsing der Balken ook soodanig zal moeten geschieden, dat die digt aan elkanderen sluijten en dus geen plaats overlaaten voor het in spoelen van zand, behalven dat het werk daar door ook hegter sal worden, daer in teegendeel het overspeijkeren met planken en slegts voor een tijd van nut kan sijn, door dien ze al te spoedig verrotten. — § 27. Ik heb derhalven van den Equipagie Opsigter Bossottiel eene opgave gevordert van de kosten welke„ hij vermeend, dat souden vereijscht wor„ den om dit werk tot stand te brengen en vervolgens te onderhouden, die daar= op van Berigt heeft gedient, dat het maaken van een sodanige beschoeijing gereekend van het eynde der Rivier af tot in Zee op een diepte van 6. voet water, bereikend in de lengte over het geheel tot 6000. voeten, aan beijde de kanten, so als het sig in de neevensgaande Teekening vertoond hoewel de Balken daarbij niet zo digt aan den anderen syn gevoegd, als behoord, be„ „nodigt sullen zijn. —. Aan Houtwerken in zoort so uijt de Continginten als over inkoop. . . . . . Rd=s 2900: 36. — „ ijser teegen Compagnies prijs - - - - „ 421: 32. — „ spijkers tegen Compagnies prijs - - - - „ 585. — „ Touwen en Blakwerken tegens Comp=s -„ 492. 28. – Dan wel te saamen. . . . . . Rdd„s 4500: —: — en uijt welk bedragen hij Berigter segd dat tee„ „vens souden kunnen gevonden worden de kosten voor een Jaag-pad vereijscht, langs het welk de vaarthuijgen zouden kunnen opgetrokken worden, tot voorbij de zeevaards Logie, en het welk insonderheijd in de quade Mousson van veel nut soude zijn, wijl bij sware afwateringen, sig anders geen vaarthuijg in staat be„ vind de rivier op of af te vaaren, sonder gevaar van om te slaan; verbindende hij Bossottiel sig leevens bij syn gemelde Berigt, dat ik besijden desen de eer heb aantebieden, om voor den tijd van 4: Iaaren indien hij zo lang leeft, voor de deugdsaamheijd van het werk inte staan, en dat er geduurende dien tijd Iaar„ „ sal benodigt. lijks niet meer reparatie „ zsijn als 200. rijxd=s „ Arbeijds loon - - - - - - - prijs - - - - - - - . . - - - - „ 100. so 1. 28. -. .. 563 den 26. Iulij 1790. En vermits uwe Hoog Edelheeden van tijd tot tot tijd geinformeert zijn, van de inconvenienten, wel„ „ke door dese Bank veroorsaakt word en Hoogst deselve uyt dien hoofde: ook reede in den Iaaren 1784. Qualificatie hebben gelieven te verleenen, om van de toen voorge„ „stelde middelen tot wegneeming der Bank waarvan de kosten begroot sijn op ruijm 14000. rijxd=s de zodanige te kiesen en ter uijtvoer te brengen, welke men na een nauwkeurig overleg, raadsaamst en voordeeligst soude bevinden, invoegen men dan ook sedert getragt heeft dit oogmerk door eene bekribbing van de oevers der rivier tot stand te brengen, hoewel men dit naderhand sonder effect bevonden heeft, en dus hier uijt aanlij„ „ding heeft genomen tot het uijtvinden van die Machie„ „ne welke men thans tot het uijtdiepen gebruijkt so man ik de vrijheijd van uwe Hoog Edelheeden g'eerde order te vraagen of het Hoogst deselve behaagen sal, dat dit ontwerp, onder de voorgestelde Conditien, gevolg sal neemen, wijl aen nu alle reeden heeft op een goeve uijtslag te konnen staat maken, als wanneer ik direct de noodige ordres daartoe stel„ „len en intusschen ook na middelen uijtsin sal, Om de Compagnie in het dragen der kosten, hoewel die tans vrij minder sullen sijn, dan Compagnies aandeele, aandeel, na de Calculatie van het Iaar 1784. soude hebben beloopen, so veel moogelik te adsisteren. — § 29. Het abuijs ten aansien van de door mij gedane opgave, omtrent het overleijden van sheijpens zuster, zedert door de oversending van de deswegens van zyn Hoogheijd Ontfangene Missivo geredaasseert zynde, betuyge ik uwe Hoog-Edelheeden voorts eerbiedig dank voor de gegeevene informatie, wegens het door Hoogst deselve genomen besluijt om het Onderhout van de gebaninne Neeven en aanhorigen van den sulthan voor Compagnies reekening te nee„ „men waarvan ik dien vorst mede heb laaten infor„ „meeren. — §: 30. De door dien vorst vrede is voor zyn zoon den kroonprins versogte 40. p„s Carbijns, sal ik, Conform de qualificatie uwer Hoog Edelheeden aan Denselven laaten geworten, zo dat sig hier toe een geschikter gelee„ „genheyd sal opdoen als thans, nu men so seer moet bedugt zijn voor de gevolgen van de ontstand verwij„ „dering tusschen de beijde Hooven. - na § 31 128.