Inventory 3966
Japan · 353 pages · 198 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
little reliance can be placed. Datoe Sidenreng made a promise to demand back the tatrapang from the King of Goa, which will take place when he arrives here. Vessels to bring along their retinue. Answer thereto: Answered that Aroe Pantjana has been chosen as Datoe. Condition in Soping and Loehoe. of the Sandrabone realm upon surrender by the Macassars were taken over, although the one land is in just as poor a condition as the other, and on whose collection no great reliance can be placed for an advantageous collection of the outstanding debts. Regarding: Section 27. Datoe Sidenreng, Aroe Pantjana, and Aroe Barantie. The first made a promise to me long ago to demand back the Patrapang from the King of Hoah, as appears from his letter of 19 October 1791, which I answered on the 28th following, and that this would take place upon his arrival here. Yet this has had no result as yet; however, when the said Sidenreng comes hither, I shall make use of Your Right Honourables' qualification under section 24 of Your Right Honourables' letters to redeem the same under guarantee of restitution of the disbursed funds. Intimation concerning the condition. Made some inquiries as to how matters stood in Soping and Loehoe. Section 28. These three princes sent an envoy named Lababa to me on 9 May last with a request for 100 vessels in order to be able to bring hither in them the retinue of Soping and the Wadjorese, as well as those of Sidenreng. To this so strange message I answered that it was impossible for me to obtain such a number of vessels, and that I could not understand why these princes wished to come hither with so large a retinue without writing me a letter stating the reasons thereof. Section 29. That contrary to my expectation, after I had made inquiries of that envoy, he gave it to be understood not indistinctly that Aroe Pantjana had been elevated to Datoe by the collective Sopingers, to which I answered that I could not believe this, since up to the present day I had received no notice thereof according to the ancient customs. Section 30. Whereupon the envoy requested to know what answer he should bring his master on all this, and I ordered him to tell the aforementioned princes in general: 1. That I could not wonder enough that they had not sent a single line with him to me. 2. That the Company being in alliance with the Wadjorese, they could send their emissaries whenever they pleased. 3. That likewise the Sopingers being in alliance with the Company, they too could send their envoys whenever they thought fit. 4. That I had already granted permission to Aroe Pantjana, as a person who stood under the protection of the Company, to come hither, but that the request for so many vessels seemed very strange to me, and that I would expect further elucidation on that matter from his princes. Section 31. What is hidden behind this is impossible for me to know. No 61 36
Dutch transcription
„nig staet te maken is. Datoe sideureng heeft be„ het geen geschieden zal wanneer hij hier komt „thuijgen om met haer ge„ antwood daerop! g'antwoord is. dat Aroe Pantjana tot „steldheid in soping en Toehoe. van het Sandrabonische Rijk bij afstand door de Mac„ wel in een armoedige staet verzeert als het andere, en welkers inpalninge wi, des geene grooten staet te maeken is op een voordeelig inpalminge der loopende schulden. Aangaande „ 27. Datoe Sidenreng, Aroe Pantjana en Aroe „lofte gedaen om da tatra Barantie, de Eerste heeft mij voor lange belofte gedaen Koning nederom t gepe„ m de Patrapang de Koning van Hoah af te langen, blijkens desselfs brief van den 19. ' Octb: 1791. welk ik den 28:' daer aen b'antwoord hebbe, en dat zoude geschieden bij zijn aenkomst alhier, dog zulks heeft nog geen gevolg gehad, dan wanneer ged:e Sidenreug herwaerds, komt zal ik gebruijk van Uw Hoog Edelheeden qua„ „lificatie onder §24 van Uw Hoog Edelheedens letteren om deselve in te lossen onder guarand van Re„ „stitutie der uijtgeschootene penningen macken „cassaeren werden overgenomen, schoon het eene Land zoo intimatie nopens de ge„ eenige vraegen deed hoe het in soping en Loehoe § 28. Dese drie princen hebben op den 9:' Meij I: L: een zendeling zij verzoeken 100 Vaer„ met name Lababa aen mij gezonden met verzoek „volg dit heen te komen. om 100 stuks Vaerthuijgen om daer in te kunnen mede herwaerds brengen het gevolg zo van Soping, Wadjoree„ „sen als die van Tideureng dese zoo wonderlijke bood„ „schap beantwoorde ik dat het mij niet mooglijk was, om zoo een aental van Vaerthuijgen te kunnen bekomen, en dat ik niet begrijpen konde dat dese Prinsen met zo een groot gevolg dit heen wilde komen, zonder mij een brief te Schrijven waer in de redenen van dien wierd opgegeven. 1. Mij niet genoeg konde verworderen zij mij geen lettertje met hem afgezonden had. 2. Dat de Comp: met de Wadjoreesen in verbond stond zij hunne afgesanten konden zenden wanneer zij behaegden 3. Dat mede de Sopingers met de Comp: in Bond„ „genoodschap was, zy mede hunne gesanten kon„ „de zenden, wanneer zulks goed dagten 4. Ik aen Aroe Pantjana bereeds als een Persoon die onder Protexie van de Comp: stond permis„ „sie had verleend, om dit heen te komen, maer dat het versoek van zo veel Vaerthuijgen mij zeer vreemd te vooren quam en ik daer omtrent van zijne vorsten nader Elucidatie zoude verwagten § 31. Wat daer nu agter Schuild is mij niet mooglijk § 30. Waer na den afgesondene versogt te mogen weeten wat op dit een en ander welk antwoord hij zijn Heer zoude brengen, hebbende ik hem gelast aen meermelde Princen in 't gene„ „rael te zeggen. § 29. Dat tegens mijn verwagting na ik die zendeling stond, zoo gaf deselve niet onduister te kennen dat Aroe Pantjana door de gesamentlijke So„ datoe was verkoren. „ pingers tot datoe was verheeren! het geen ik beantwoorde zulks niet te kunnen gelooven nadien tot heeden daer van na de al oude gebruijken geen Rundschap had gekreegen. No 61 36
English
A mission has been sent to Mandhar regarding their sailing unauthorized without passes, just as was done in earlier times. To resolve these observations, if it is true that Aroe Pantjana has been chosen as Datoe of Soppeng, and the Datoe of that realm will depart for Loehoe, then Boni will certainly no longer torment the Company very much, and will speedily bring the pending disputes to an end. I spare no effort to uncover the truth, but it is and remains a riddle what to ascertain about it. Boni's ruler resides at Maros; Aroe Mampoe is in all respects compliant with the present Macassar ruler; Aroe Pantjana governs Soppeng and the Datoe has gone to Loehoe and they have entered into an inseparable alliance with one another. And with all that, the Bonese Court makes not the slightest move to prevent this formidable blow, but time will tell how things will be unraveled among them there, as they are all very closely related to one another. This Aroe Pantjana is also said to have expressed himself among his friends: What does Boni wish to undertake against the Company? We stand ready directly to oppose the Bonese and subdue them. This agrees with his letter written to me from Soppeng, which I received on 27 February last, to be found under the appendices No. 39. Truly, words, if one could rely upon them, would be very advantageous for the Company, but alas, there is little to count on; nor can the slightest assurance be placed on such a well-meaning expression. But on the contrary, the observation which Your Right Excellencies were pleased to make under § 5 of your highly esteemed missive concerning those Mandhar princes is very well-founded, for aiming at nothing other than their own interest, I shall further, with respect to the said princes, strictly conduct myself according to what is prescribed under 827 and 28 of the aforementioned respected letters, and cultivate friendship with them in a cautious manner. To the Mandhar, the first Company envoy, Daeng Mangoeloeang, was sent thither by me on 26 February last with a letter, see appendices No. 33, to the seven princes of that realm, in order to warn them of damage if their vessels should arrive at the Bariaen as well as at other places belonging under Java without being provided with proper passes from here. At the same time, the 11th article from the contract of the year 1674, which was resworn in the year 1756, was also sent to them by me, so that they cannot claim ignorance in that regard. On 11 March, the said envoy returned, who handed me a report in which his experiences there are noted; but this envoy of mine, although received more amicably than in the time of Mr. Sinkelaer and Boelen, nevertheless returned without good success just as at that time; and thus no friendly exhortations find traction with that nation. Therefore, that which Your Right Excellencies were pleased to write on 13 December 1768 to the Javanese Ministers regarding the princes [illegible] 133, 32, 63 No.
Dutch transcription
Een besending is na de mandhaer gedaen nopens het ongeparrut„ „teerd vaeren van hun zonder paesen dat zo als in vroegere „les geweest is. aenmekingendaleve op te lossen, is het waer dat Aroe Pantjaua tot datoe van Soping verkooren is, en den datoe van dat Rijk na Loehoe zal vertrekken, zo zal zekerlijk Bonij, de Comp: niet veel meer quellen, en de zwevende verschillen spoedig ten Einde brengen, ik spaere geen moeite om agter de waerheid te komen, dan het is en blijft een raedsel wat daer van vast te stellen, Bonijs vorst woont te Maros, Aroe Mampoe is in alle Opzigte toegevend met de presente Maccassaerse vorst Arde Pantjane regeert Soping en den Datoe is na Loehoe en zijn onafscheidelijk met den anderen in een verbond getreeden, en met dat al maekt het Bonische Htof geen de minste beweeging om dese gedugte slag voor te komen dan de tijd zal leeren hoe of dat aldaer onder elkander als zijnde alle zeer na aen de andere geparenteerd, afgehas„ „pelt staat te werden, dese Arou Pantjana zoude zig ook onder zijn vrienden uitgelaeten hebben - wat wil Bonij tegens de Comp: beginnen we staen gereed om direct den Bonier tegen te gaen en te onder te brengen, dit komt over een met zijn uijt soping aen mij geschreevene brief, welke ik den 27:' Febr„j I: L: ontfangen hebbe, te vinden onder de bijlaegen No. 39 - Waerlijk woorden zo men er Staet op Konde maeken, zoude het zeer voordeelig voor de Comp: zijn maer helaes daer is weinig op te Cijfferen; ook geen de minste verzekering op een zo welmeenende uijtdrutking kan werden gemaekt, maer wel daer en tegen de aenmerking die Uw Hoog Edelheedens onder § 5 van hoog derselve Missive, omtrent die Mandhar. Is door mij den Eersten Comp: zende„ „ling Daeng Mangoeloeang met een brief vide bijlaagen N=o 33 aen de seven vorsten van dat Rijk den 26:' februarij I: L: derwaerds gesonden ten ein„ „de hem te waerschouwen voor schaede wanneer hunne Vaerthuijgen op den Bariaen als op andere onder Iava gehoorende plaetsen zonder van behoorlijke Passen van hier voorsien mogte aenkomen; tevens is door mij het 11e. Articul uit het Contract van den Jaere 1674 het geen in den Jaere 1756 Op nieuw beswoo„ „ren is, aen haer mede toegesonden, zoo dat zij geen Ignorantie dien aengaende kunnen pretendeeren. Den 11:' Maert quaem ged.:e zendeling terug dewelke mij overhandigde een Rapport waer in zijn weder„ „vaeren aldaer genoteerd is, dan dese mijne zendeling tijden, van geen goedsuc„ Schoon vriendlijker ontfangen als ten tijde van d' Heer Sinkelaer en Boelen is even egter zonder goed succes te rug gekomen als dien tijd; en dus geen vriendlijke adhortatien bij die Natie plaets vind, over zulx het geen Uw Hoog Edelheed„s den 13:' Decb: 1768 aen den Iavaesche Ministers hebben gelieven aen te Na de 133. Prinsen hebben gelieven te maeken zeer gegrond zijnde want niets anders bedoelende dan hun Eige Intrest, zoo zal ik mij verders ten opzigte van gem: Prinsen aen het voorgeschreeven onder 827 en 28 van evengem: Gerespec„ „teerde Letteren stiptelijk gedraegen, en de Vriendschap met deselve op een voorsigtige wijse Cultiveeren Prinsen Schrijven 32. 63 No
English
Section 34. to write that it is very necessary to bring this into effect, which was also ordered in the same manner to Malacca in the year 1781 according to the memorandum of Mr. Rijke by Your High Nobilities; his said Honor says in the aforementioned memorandum, among other things: "First, the Mandarese have for many years obtained the privilege to sail without passes, out of consideration that their land was poor and the land too far distant, etc." However, I find such a privilege to have been granted nowhere, though they indeed appeal to it, and still do so now on this latest mission as appears from the report thereof to be found under appendix Number 44, in which Your High Nobilities will also encounter the evasive answer of that nation to my reminder regarding the still unpaid debt of the hijacked bark De Vrijheid, which for years seems to have been consigned to oblivion. Section 35. I have presented the answer of the said Mandarese to the Governor of Java, from which his Honor will be able to see that, upon his request made by missive of 18 November of the past year, I have pre-warned those peoples of the detriment vessels have to expect when arriving under the Java district without passes. Section 36. Bali provides nothing to report, except that from there I received on 22 November of the past year an answer to mine of 3 October prior, the translation of which lies under appendix Number 21. Section 37. And as for Boutong, I have the honor to report that from there, on 25 November of the past year, an embassy arrived here, Radja Kondoa, who after staying a few days handed over the letter from his monarch and grandees of the realm addressed to this ministry with the usual ceremonial, this minister having been sent solely to provide the Company with the necessary notification of the victory over those of Calesoesong and having also brought one hundred slaves; but since from the translation of that letter there appeared an obscure statement as to what purpose those servants were offered to the Company, I have asked for further elucidation thereof from the King and grandees of the realm in my letters sent thither with the said envoy on 3 March. In the meantime, the said slaves have been taken in by resolution of the Political Council of 16 December for the benefit of that realm, in order subsequently to await Your High Nobilities' further order in that regard, whether Your High Nobilities might be pleased to approve another arrangement regarding this, or whether Your High Nobilities will be pleased to count the said slaves as a gift for the benefit of this Government, or accept the same towards the settlement of the nails, equipment goods, etc. sent thither.
Dutch transcription
§ 34. de nog onbetaeld bark de Heer Sarae Gouvreur ontfangen. van dat Rijk ingenomen geeft kennis van de over„ bragt mede 100 slaven de gesant van Boutong Radja„ Kondoa met een brief van zijn vorst en Grooten schrijven, zeer, noodzaekelijk is dat stand te doen grijpen het geen ook nader in den Jaere 1781 volgens Memorie van de Heer Rijke door Uw Hoog Edelheedens in zelver voe„ „gen na Malacca mede is geordonneert, gem: zijn Ede. Gestr. zegt bij meermelde Memorie, onder anderen „voor Eerst hebben de Mandhareesen zedert veele Jaeren „privelegie verkregen om zonder passen te vaeren, uit „Consideratie dat haer Land Arm en het Land te verre „afgelegen was &„a Egter vinde ik zulk een privelegie nergens g'accordeert te zijn, maer wel zij zig daer op beroepen, en nu nog bij deese Iongste bezending blijkens berigt daer van „winning van Calesoesoue onder de bijlaagen N=o 44 te vinden, waer bij Uw haer slinks antwoord nogen Hoog Edelheedens ook zullen te vooren komen het Slinks Antwoord van die Natie op mijn herinnering nopens de nog Onbetaelde schuld van de afgeloopene Barcq de vrijheid dat Jaeren lang in vergetelheid schijnt gesteld te zijn ge„ „worden. § 35 Den Heer Javaes Gouverneur hebbe ik het antwoord van het antwoord van ged. e Ged: Mandhareesen aengebooden, uit welk zijn Ede Mandhareesen aen den Gestr: zal kunnen zien dat ik op desselfs verzoek bij Missive van den 18e. Novbr. A: pt: gedaen, die volkeren ge¬ „preadverteerd heb van het nadeel wanneer vaerthuijgen zonder passen onder het Iavas district aenkoomen te wagten hebben. § 36: Balij veld niets te bedeelen, als van daer hebbe ik den 22e: Novb„ A=o. p„t. ontfangen antwoord op de mijne van Balij is een brief Over Boutong betreft hebben ik d'Eer te melden dat van daer den 25:' Novb„r Anno vergangen alhier aen„ gekoomen is, in gesandschap Radja Kondoa welk na Eenige dagen vertoevens de brief van zijn Vorst en Rijksgrooten aen dit Ministerium gerigt met het gewoone Ceremonieel overhandigde, zijnde deese Minister eenlijk afgesonden om de Comp: de nodige kennis te suppediteeren, van de Overwin„ ning op die van Calesoesong en tevens mede had ge„ „bragt Een hondert stuks slaeven, dan daer bij het Translaet van die Brief bleek eene duistere op„ „gaef tot welken Einde die dienstbaere aen de Comp: aengeboden wierden, zoo hebbe ik daer van nader Elucidatie aen de Koning en Rijks grooten bij mijne Letteren derwaerds met gem: afgesant den 3. n Maert versonden, gevraegd, ondertuisen zijn ged:e slaven bij Politicq Raeds besluijt van den dewelke ten voordeele 16:' December ten voordeele van dat Rijk inge„ noomen, om vervolgens Uw Hoog Edelheed=s Ordre daer omtrent nader in te wagten, of hoog dezel„ „ve ook een e andere schitking daeromtrent ge„ „lieven goed te vinden; ofte gem: slaeven als een geschenk ten voordeele van dit Gouvernement Uw Hoog Edelheedens zullen gelieven terug te reekenen, dan wel het zelve aenneemen tot vereffening der Nagulen, Equipagie Goederen &a derwaerds afgesonden den 3' Octb: bevorens waer van het Translaet onder de bijlaegen N=o 21 legd derwaerds van Vrijheid. bedeeld. was. 137: en wat 65 N=o 2
English
of the chaloup de Nooteboom, stranded at Cales oesong and plundered by those peoples as was alleged at that time, but it seems to appear from Your High Nobilities' letter of 20 Decembr 176 written to the then reigning Prince and Grandees of the realm that they have accounted for themselves satisfactorily, and consequently no further claim was made. § 37½ However, I have not failed to write to the Government that if that number of sent slaves was intended to make good the aforementioned bark, it was not sufficient. I have also addressed the Prince and Grandees regarding the failure to send envoys, as is customary when a Prince has been chosen, to renew the oath to the Contract. § 39: And likewise brought to their knowledge that news had arrived here of the unpleasant dissensions prevailing among the Government, and that notice was given to this Government of neither the one nor the other. § 40. I have further written to the said Government that one or two vessels were due to arrive there to collect the cannon lying there, but this has had no result, wherefore I shall carry out Your High Nobilities' order at 133 of Your High Nobilities' letter at the first opportunity, and see to persuade that Court that those cannon be paid for with slaves, although they have testified in their letter to be unable to do so. However, I shall at the same time keep them in the belief that vessels are to be sent annually, should they not be inclined to this proposal, and fetch them from there. § 41 Furthermore, the Sultan by letter of 10: Ooctb last requested to have a pair of metal baises made for him, according to the wooden model sent over. I demonstrated to his envoys that this was not possible here, but upon the strongly persistent request that the same might then be sent to Your High Nobilities, knowing that the orders of their Prince could then be satisfied, since Your High Nobilities have had the goodness to please the realm with this two years ago, and which sum they have recently paid. Therefore, I have granted them the request; consequently, I take the liberty of sending Your High Nobilities the wooden model herewith, along with the metal handed over with it, as well as two small pieces that have become slightly bent by the severe fire that broke out there, in order that the same might be made usable again according to their request. 138. 67 No
Dutch transcription
„rijkende waeren, tot vergoe„ bark. zenden van Gesanten bij ver„ Zo mede over de oneenig„ „heeden die daer heerschen. en ter reparatie aen geboden twee andere die krom gewor„ welk aen Haer HoogEds verzogt worden om een paar methaele Baisen. worden om Canors met slaven te voldoen. van de Chialoup de Nooteboom te Cales oesong gestrand en door die volkeren zo het voorgeven die tijd is, geweest geroofd, dan het schijnt te blijken bij Uw Hoog Edelheedens letteren van den 20 Decembr 176 aen die tijd Regerende Vorst en Rijksgrooten geschreeven dat zij zig ten genoegen hebben verantwoord ook vervol„ „gens geen nader Eisch gedaen is. §37½ Ik ben Egter niet in gebreeke gebleeven de Regeering dat die starven niet toe„ aen te schrijven dat zo dat aentae der overgesondenen „uding van 't verongelukte slaven tot goedmaeking der evengem: barcq strekte niet voldoende was. Ook hebbe ik den vorst en Rijksgrooten onderhouden hun onderhouden over 't niet over het niet zenden van gezanten om na den ge„ „kiesing van een vorst. „bruijke wanneer een vorst verkoren is, het Con„ „tract op Nieuw te b'Eedigen. § 39: En denselven mede ter kennisse gebragt dat hier tijding ingekomen was, van de onaengenaeme oneenigheeden die onder de Regeering heer schte. en dat van het een nog het ander aen dit Gou„ „vernement narigt is gegeven. § 40. Door mij is nog aen ged. e Regeering aengeschreeven het daerleggend Caron dat stond derwaerds te komen een à twee Vaer„ stond afgehaeld te worden „ thuijgen ter afhael van het aldaer leggend Canon dan zulks heeft geen gevolg gehad, zullende ik derhalven Uw Hoog Edelheeden ordre bij 133. van dog niet geschied. Hoog derzelver Misive bij eerste gelegendheid § 41 Nog is door den sulthan bij brief van den 10:' Ooctb verzoek van den sulthan I: C: verzogt om een paer Metaele Baisen voor hem te laeten maeken, navolgens het daer van over„ „gesondene houte Mooel! Ik hebbe zijne afge„ „zante betoogd zulks hier niet moglijk was, dan op het sterk aenhoudend versoek dat denzelve dan mogte tot Uw Hoog Edelheeden gezonden werden, als weetende zij dan aen de beveelen van hun vorst voldoening konde werden gegeven wijl Uw Hoog Edelheedens de goedheid hebben gehad om voor twee Iaer het Rijk daermede plaisir te doen, en welke somma zij nij Iongst hebben voldaen! des hebbe haer het verzogte inge¬ „willigd, over zulks neme ik de vrijheid het model van hout bij desen Uw Hoog Edelheedens toe te zenden nevens het daerbij overhandigt Metael mitsgaders twee stukjes die eene weinig krom geworden zijnde door den zwaere brand ginter ontstaen, ten Einde deselve weder bruikbaer na hun versoek mogte werden gemaekt bewerkstelligen en dat Hof zien over te haelen dat die Canons met slaeven voldaen wierde, schoon zij dat Hoff zal verzogt bij hun Brief betuijgd hebben, daer toe onvermogend te zijn! Egter zal ik tevens haer in dat denkbeeld houden 'sjaerlijks vaerthuijgen staen afgesonden te werden, wanneer zij tot dese voorslag niet mogten inclineeren en dezelve van daer afte haelen. dit 138. „den zijn be„ 67 No ƒ
English
69 Paragraph 43. The Princes of Bima, Dompo, and Sumbawa are all sworn. Their High Noble: fetched. That the wife of Bima, the Sumbawan realm is, etc. That also forms the reasons for not yet receiving the delay until that work. Bima's Resident made known. From Sumbawa. This realm I shall leave, for the sake of brevity, and in all humility refer Your High Noblenesses to the Secret Daily Register under the date 108540 rl: 4 1791: 1 and 3 March 1792, 23, 25, 29, 30, 31, 40, 41, 42, 30 December 15 430 and also appendices No. 45 9 2, wherein everything stands treated at large. Proceeding next to The Overwal Princes and Allies, I can report thereof to Your High Noblenesses that which is worthy of any attention, namely that the Prince of Bima and Dompo, together with the envoy of Sanger and envoys of Sumbawa, appeared at this Castle on the 7th of May, and Sanger's Kinglet only on the 10th of this month; the former swore to the contract in full assembly on the 26th of May last, the Act of Renewal being respectfully presented to Your High Noblenesses, according to the letter of Bima's Resident. Likewise, he had the letter from Your High Noblenesses addressed to him fetched from me with great state, on which occasion a salute of 5 shots was fired from the Castle. In the same manner, Paragraph 44. His Highness also has the letter from Your High Noblenesses... King, Queen of the King is chosen as Head of that realm. Paragraph 45. The King of Dompo on the 16th of this month, as appears from the Act respectfully accompanying it, also solemnly performed the oath, and on the 18th thereafter had Your High Noblenesses' presents and letter fetched with great marks of honor, and received and gave the same salute as the aforementioned Prince of Bima received and gave. Paragraph 47. Meanwhile, I made known to the said Resident, who had also arrived with the aforementioned Princes, the order and charge under 34, 35, and 36 cited in Your High Noblenesses' respected letters concerning the affair of Sumbawa, which he consistently professed with all goodwill to... The long delay of the Prince in making known his arrival in person was caused by the fact that his son, who was on another vessel, had become separated from him, and thus being very distressed and affected, not knowing what fate had befallen him, since several pirate vessels had been roaming in these waters for some time. And that is also the reason for not yet receiving the envoys from Paragraph 46. Sumbawa, as one of the principal ones has not yet appeared, having become separated from each other by heavy weather. Concerning this realm, I first received a report from Bima's Resident on the 6th of May last, in response to my letters addressed to him under date of 24 September of the year 1791, from which letter it then appeared that the wife of Bima and the government undergo some change, as Your High Noblenesses find described in its circumstances in the Resident's just-mentioned letter; but whether the division of the Government will provide a lasting peace must be left to time. Delay. 142. Arrived. Dompo. Resident. Sumbawa. No. Not.
Dutch transcription
69 §43. De Vorsten van BimasDomp sumbauwa zijn alle g' beswooren. Haer Hoog Ed: afge„ „haeld. dat de Vrouw van Binas Sumbauwareese rijk is et: dat ook de redenen uijt„ „maekt van 't nog niet ont„ vertoef tot dat werk. „mas resident bekent ge„ van Sumbauwa dit Rijk zal ik om de Kortheid te betragten verlaeten en mij in alle Ootmoed Uw Hoog Edelh„s overwijsen aen het Secreet Dag-Register onder de datum 108540 rl: 4 1791:1 „ en 3 Maert 1792„ 23, 25, 29 30, 31, 40, 4i9, 42, 30 Deb 15 430 stuit e l mede bijlagen No. 45 9„ 2 „ waer bij alles in 't breede verhandeld Staet. Vervolgens overgaen tot D' Overwalsche Vorsten en Bondgenooten zoo kan ik Uw Hoog Edelheedens daer van het geen eenige attentie waerdig is melden als dat Bimas en Dompos vorst nevens den gesante van sanger as gesonten van Sumbauwa den 7. ' Meij en Sangers Koningje eerst den 10:' deser aen dit Casteel verscheenen zijn; den d' Eerste heeft den 26:' Meij I: L: het Contract in vollen schrijvens van Bimas re„ d' Eerste heeft het Contract Vergadering bezwooren, werdende de Acte van Renovatie Uw Hoog Edelheedens Eerbiedig aengeboden. zo mede den brief van „heedens aen hem gerigt van mij met groote statie af doen haelen, bij welke gelegendheid van het Casteel een salut gedaen is van 5 Schooten. Inzelvervoegen heeft. §44. Zo meede heeft zijn Hoogheid de brief van Uw Hoog Edel„ koning, koninginne van 't Koning tot Hoofd van dat Rijk verkooren is § 45. Dompos Koning den 16: deser maend, blijkens den gelijk ook die van in Eerbied versellende Acte mede den Eed plegtig Ver¬ „rigt en den 18:' daer aen met groote Eer bewijsing Uw Hoog Edelheedens Geschenken en brief aflaeten haelen, en heeft het selfde salut gekregen en gegeven als Evengem Bimas Vorst heeft ontfangen en gedaen, het lang § 47, Intussen heb ik ged.e. Resident die mede met voornoem H. Hoog Ed: last aen Bi„ „ de Vorsten aengekomen was, de ordre en Last onder „maekt, nopens de affaine 34, 35 en 36 bij Uw Hoog Edelheedens gerespecteerde Let„ „teren aengehaeld, bekent gemaekt, het welk hij steeds met alle welmeenendheid betuigd heeft zig Uijtstel van den vorst, om zijn arrivement in Persoon bij bekent te maeken was veroorsaekt, dat zijn zoon die op een ander vaerthuijg zig bevond van redenen van desselfs lang hem afgeraekt, en dus zeer gevoelig en aengedaen wesende, niet wetende wat Lot hem te beurt was gevallen; nadien in dit Vaerwater zedert Eenige tijd verscheidene Roof vaertuijgen swervende waeren. En dat is de redenen ook van de nog niet ont„ „fangst der afgezanten van 546. Sumbauwa als zijnde een der voornaemste tot nog niet komen opdaagen, zijnde dite Elen an „fangen der afgesanten van Elkanderen door zwaer weer afgeraekt, over dit Rijk hebbe ik eerst van Bimas Resident berigt ontfangen den 6:' Meij IL: op mijn aen hem Gerig„ „te Letteren sub dato 24 Septembr Ao 1791 uijt welk brief dan gebleeken is dat de vrouw van Bimas en de regeering eenige verandering ondergaen, ge¬ „lijk Uw Hoog Edelheedens zulks in zijn omstande be„ „schreeven vind, in des Residents even genoemde brief dan of de splitsing der Regeering een duurzaem rust zal geven, moet men aen den tijd bevoolen laten uijtstel 142. „arriveerd. Dompo. „sident. Sumbauwa No niet
English
his assurances. Section 50. Regarding the content of the letter directed to His Highness, that he had not interfered in that delicate affair, but had found himself obliged, if an end was to come to the matter, upon the persistent and strong requests of the collective grandees of the realm, to express his sentiments to the same. It is therefore very pleasing to me that I may inform Your Right Honourable Sirs that further in that realm, everything was found in an advantageous state, and that all is well. Section 48. Tambora and Pekat, whose princes have not yet appeared here. The petty princes of Tambora and Pekat have not yet appeared here, but there is no doubt that they will follow in the footsteps of their fellow rulers of that country, and the Resident has promised to use his utmost endeavours to encourage them to do so. Further, Your Right Honourable Sirs will find recorded under the date of 26 May in the Daily Register that Jeneli Sape, brother of the King, is with Boni, and Dato Baringang has requested me to bring about a reconciliation between the King and his brother, which I promised him, but in vain, as Your Right Honourable Sirs will discover from a writing handed over to me by the grandees of Bima on 4 June past. Nevertheless, they seem inclined to let that Prince go and will not pursue him, provided he keeps away from the land of Bima, and thus I have for the time being let the matter run its course, all the more because the King of Bima keeps himself outside of that affair. I have given the Resident the necessary report concerning this in my letter of 9 June past. On the 4th of this month, the aforementioned Prince of Bima requested to speak with me concerning Your Right Honourable Sirs' letter recently written to him, wherefore His Highness came to my house on the 9th thereafter. Having gone with him privately into a room, which spoken conference Your Right Honourable Sirs will find described in the Daily Register of that day, and while that prince was very downcast over the contents of the aforementioned letter, believing that Your Right Honourable Sirs regarded him as a violator of the contracts, whereas he had spoken with the Englishman without malice or bad intention, and that it grieved him to have incurred the displeasure of Your Right Honourable Sirs by this, and that he would be more cautious in the future so as to give not the least cause from which a bad conclusion might be drawn regarding his actions. After I had made the necessary remarks regarding his association with that foreigner, and that His Highness could therefore very easily understand that he had made himself exceedingly suspect by such conduct, but that I nevertheless was willing to believe he had held no conversation with the Englishman to the detriment of the Company, and that I would gladly respectfully inform Your Right Honourable Sirs of this according to his request, and that I at the same time did not doubt that the Governor-General and Council would view the King's mistake in that same light, just as I was furthermore obliged to assure His Highness that Your Right Honourable Sirs had not framed that letter because His Highness lay under suspicion with Your Right Honourable Sirs of having committed an illicit act, but because the conduct maintained by the Prince himself had made him suspect in this matter, they were indeed obliged to dispatch such a letter to His Highness. To give that Prince some satisfaction, I take the liberty respectfully to submit to Your Right Honourable Sirs' consideration whether Your Right Honours might not be able to proceed, on the occasion when that Prince might write to Your Right Honourable Sirs about this, to accept the assurance given by His Highness of his innocence, all the more because, as I could notice, he would be very well pleased with this. Section 53. I believe this reproach made by Your Right Honourable Sirs will be of great use and benefit to him and all the other princes across the water, and that in the future they will take good care not to admit foreigners into their roads, or at least they will enter into no negotiations with them, since they now experience that the Company, besides a Resident, also has good spies at hand to discover their underhand tricks and secret dealings. Section 54. On the 13th of this month, this Prince departed with his retinue from these roads in order to continue his journey to the other shore. Section 55. Regarding Saleyer, I can report with much pleasure that the regents of that country in general have shown themselves very willing to assist the Company according to their ability. They arrived at this Castle on 4 November according to custom, and on the 9th thereafter they came to notify me of their arrival in person. The same had also brought a quantity of 132 measures of lime, for which I had them paid 17.45 rixdollars out of the Company's treasury. There was also offered by them: 100 pieces of black ebony and 70 pieces of canauwa wood, known at Ambon under the name of salamoni. On 14 January past, I held another conference with them and spoke further about the delivery of lime and timber, but all unanimously testified that no timber for building for the Company was to be found there, but only firewood.
Dutch transcription
zijn betuijgingen. en Plkat zijn hier nog niet opgedaegt. Over Genelie Sape is de dog vrugteloos § 50. over de Inhoud van A: Hoogd niet gemelleerd te hebben in die netelige affaire maer zig verpligt had gevonden, om wilde er een einde van de zaek komen op de aenhoudende sterke versoeken der gesamentlijke Rijks grooten zijn Sentemens aen deselve te uiten, het is mij derhalven zeer aengenaem ik dat verder is in dat Rijk alle geluek hebben Uwe HoogEdelheedens mag bedeelen dat aan den gerigte brief daer alles in een voordeelige Staet zig bevond, en dat is mede zoodanig §48. Tambora en Skat, wiens vorsten nog hier de Vorstjis van Tambora niet verscheenen zijn dan twijffele niet of zullen het voetspoor volgen van hun mede vorsten van dat Land, en den Resident heeft beloofd zijn uiterste devoir aen te wenden, om deselve daer toe te ani„ „meeren: Pon zal Uw Hoog Edelheedens nog onder dato 26:' Meij bij het Dag-Register beschreeven vinden dat Senelie versoening bewerkt Sapé broeder van de Koning bij Bonij zig bevind en Datoe Baringang mij versogt heeft om de verzoe„ „ning te bewerken tussen den Koning en zijn Broeder, het geen ik hem beloofte - dog vrugteloos gelijk zulks Uw Hoog Edelheedens zullen ontwaeren, uit een door Bimas Rijksgrooten aen mij op den 4 Iunij H overhandigt schrij„ „tuur, dan des niet te min schijnen zij, die Prins te laeten loopen en deselve niet vervolgen zullen, als zig maer van 't Land van Bima onthoud en des heb ik dat voor als nog op zijn beloop gelaeten te meer door Bimas Koning buiten die affaire zig houd- Ik hebbe daer om„ „trent den Resident het nodige berigt bij mijne Letteren van den 9: ' Iunij I:L: gegeven. Den 4: deeser heeft op gem: Bimas vorst mij ver„ gespiek met Binassont„ sogt te mogen spreeken over Uw Hoog Edelheedens Missive aen hem Iongst geschreeven, gelijk dan zijn Hoogheid den 9 daer aen ten mijnen Huijse Quam en met dezelve apart in een vertrek gegaen zijnde, welk mond gesprek Uw Hoog Edelheedens bij het Dag-Register van dien dag zal beschreeven vinden, en terwijl die vorst zeer neerslagtig was over den inhoud van opgem: Letteren als meenende Uw Hoog „Edelheedens hem als een schender der Contracten aenmerkte; daer hij met de Engelsman had ge„ „sprooken, zulx zonder Erg nog quade intentie had gedaen, dat het hem Laed deet hier door het onge„ „noegen Uwer Hoog Edelheedens te hebben op den Hals gehaeld en hij in 't vervolg voorzigtiger zoude zijn, ten einde geene de minste aenleiding te geven dat eene quade gevolg trekkinge diend wegen uit zijne behandelingen zoude kunnen werden afgenomen. Na dat ik hier op het nodige aengemerkt had we„ „gens zijn ommegang met die vreemdeling en dat dierhalven zijn Hoogheid zeer ligt begrijpen konde hij door diergelijke een handeling zig ten uijterste suspect had gemaekt, des niet te min ik wel wilde gelooven hij geen de minste Conversatie met „trent 1 wel Te 849 Verder 851. den 71 No 152. Verder 57. „sprooken. zij hebben Kalk en Hout gebragt. zig bereid willig getoond §54. Vertrek van Bimas vorst na zijn staeten. den Engels man ten nadeele van de Comp: had gehouden ik gaerne Hun Hoog Edelheedens navolgens desselfs der„ „zoek Eerbiedig daer van zoude informeeren, dat ik teffens niet twijfelde of Generael en Raeden zoude 's konings gedaene misslag in dat zelfde Ligt be„ „schouwen, gelijk ik dan alverders verpligt was zijn Hoogheid verzeekering te geven dat Uw Hoog Edelheed: die brief niet had ingerigt om de wille zijn Hoogheid bij Uw Hoog Edelheedens in verdenking lag van een ongeoorloofde handeling te hebben begaen, maer door dien des vorsten eigen gehouden gedrag zig suspect had gemaekt, in deesen, wel verpligt waren eenen zodanige brief aen zijn Hoogheid te laeten afgaen. Om dus die vorst Eenige genoegen toe te brengen, zo neem ik de vrijheid Uw Hoog Edelheed=s Eerbiedig in bedenking te geven of Hoog Dezelve niet zoude kunnen overgaen om bij Occasie wanneer die vorst Uw Hoog Edelheedens daer over mogt komen te schrijven zijn Hoogheid gegevene verzeekering van Onschuldig te zijn aen te neemen, te meer hij hier door zo ik bemerken kon zeer mede in zijn schik zoude zijn §53. Ik geloove deese door Uw Hoog Edelh=s Gedaene re„ „proche voor hem en alle de andere Overwalsche Vorsten van veel nut en voordeel zal weesen en zij zig in 't vervolg wel zullen wagten van Vreemdelingen op hunne reede te admitteeren ten minsten zij zullen geen onderhandelinge daer mede aengaen, terwijl 1. 56. zij nu ondervinding hebben dat de Comp: buiten een resident ook goede spions aen handen heeft, om agter hunne Slinkse streeken en geheime handelingen te komen Op den 13 dezer is dese vorst met zijn gevolg van deese rheede vertrokken, ten einde zijne Rijse na de Overwal voort te zetten. Omtrent § 55. Zaleier kan ik met veel genoegen bedeelen de de saleijereesen hebben Regenten van dat Land in 't Generael zig zeer de Comp: te resisteeren. bereidwillig hebben getoond, om de Comp: na hun vermogen te assisteeren, zij zijn den 4:' Novb„r na den gebruijke aen dit Casteel gekomen en den 9:' daer aen quamen zij mij in persoon hun ar„ „rivement bekent maeken. Deselve hadden mede gebragt een quantiteid van 132 maeten Kalk voor welk ik haer uijt 'sComp: Caisa heb laeten voldoen rd:s 17:45. — Ook wierd door hun aengebooden 100 Stx:s zwart Ebben en 70 „ Canauwa hout te Ambon bekent onder de Naem van Salamonij Den 14:' Januarij I: L: hebben ik weder met haer Verder over 't leveren een Conferentie gehouden en over het leveren van van Kalk en hout ge„ Kalk en Hout gesprooken, dan alle een pa„ „riglijk betuijgde ze geen hout tot gebouwen voor de Comp: daer te vinden was, maer wel Boshout Verder zij 73 No
English
Section 60: The Company's lands and subjects, to send materials against payment, which has already been complied with in the dispatch of those goods for the two northern regents. Tumults settled and concluded. And Bonthain is less than firewood, which was of no use for anything except daily use. Yet they made the promise to burn lime, their promise regarding those measures that two penjallangs could load; and as I then agreed with them to send one or two penjallangs annually for a fixed rate of 6 1/4 rixdollars per last or the measure at 6 1/3 stuivers, for which purpose I had the Resident deliver two lime measures to them in order to measure and receive those building materials from them with these, this agreement has then had the good result that, when a penjallang was sent thither by me in the month of March etc. to collect the already cut teak beams, they delivered 420 measures of lime, and a sufficient quantity still remained in stock. However, the monsoon having already shifted, it was impossible to collect that stock; I hope to be able to make better use of it in the coming year, for the difference is very great, as the Company here pays 10 1/2 stuivers per measure for that building material. Section 59: From there, 50 teak beams of various lengths were also brought with that same penjallang, though not adequate for buildings, being crooked and bowed, but employable for the pier, and found very suitable for that purpose; the remainder that still lie there in stock will also be brought at the first suitable opportunity. Section 62: Regarding what arose in Poelembankeeng as well as on Poelembankeeng, I respectfully refer to the secret daily register under the dates 25 October, 13, 15, 16, 26 November, 4, 5, 10, 11, 12, 15, 20, 21, 22 December 1791, 5, 9, 14, 15, 17, 18, 19, 26, 29 January, 16, 10, 1, 12, 16, 19 February, 5, 7, 10, 12 March, 16, 17, 21, and 29 May, item 2 June last, and annexes number 16, 26, 34, 35, and 46, and the letter books of the two first-named residencies. I nevertheless record here that at the fair request of Karaeng Labakkang 35 and Aru Tjinrana 50 dozen sharp cartridges have been delivered to them, which could not be refused, as the Company is obliged to lend them a helping hand in all such incidents, and I do not doubt that Your High Noblenesses will be pleased to approve my conduct in that regard; which 85 dozen sharp cartridges have been written off to extraordinary expenses. Section 63: From Boelecomba and Bonthain there is nothing to note, except that the tithe there has, contrary to all expectation, amounted to 81 lasts and 167 gantings of rice and 6,762 bundles of paddy, which is 21 lasts and 234 gantings of rice and 5,800 bundles of paddy less than in the past year. On Maros, without making any mention of the daily tumults that are constantly common there with the Bone people and the Company's subjects, since with what occurred with Karaeng Labakkang and some of his rebellious subjects, as well as Aru Tjinrana and the Bone prince Aru Tjanie, everything has been settled again and is quiet, I shall not elaborate on this, but regarding what is to the north as well as the south as well as at Poelembankeeng. Section 164: Regarding the reflection on the requisition, that Your High Noblenesses were pleased to remark that the requested timbers could not well be worked up in one year, may it be permitted to me respectfully to submit to my supreme masters that it is certainly true that not all the timber can well be worked up; but I hope to be allowed to report to Your High Noblenesses in the month of October that the buildings already taken in hand by me, namely the dwelling of the chief surgeon and the head of the artillery, will have been brought entirely under the roof, and thus the carpenters will be able to take in hand during the rainy monsoon the timber needed for the armory or the secretariat, from which Your High Noblenesses, if it pleases, will be able to gather how gladly I seek to give satisfaction to my superiors. Section 65: From robbers or pirate vessels this sea is currently not safe; of this I was informed on 14 April that several vessels were lying at Lankai and intended to pay another visit to the islands visited in the year 1740. I answered the messengers to this that the Macassars were such a warlike people and had so many vessels together that they must go seek out and attack that robber scum, and they would then surely keep off for the second time. However, to counteract that gang, I sent a penjallang and four native vessels against them, but they returned fruitlessly, as Your High Noblenesses will find described under the dates of 17 and 23 April of the secret daily register; and according to the rumors they are said to be lingering around Mandar. The insolence of that scum—if it is true what the English who were brought here from Mandar, of whom some will already be at Batavia, have declared, that they had learned from a native there that the English ship to which they had been assigned had been overrun by that robber rabble—has thus risen to a peak. That is also the reason that I cannot engage any volunteers to undertake the voyage to Passir, however gladly they are now desired there.
Dutch transcription
§60: sComp:s Landen en Onderdaanen „riaelen tegens betaeling „. 58. te zenden. het geen al nagekomen is in de overzending van die goed voor het „keeng twee Noorden regenten. tumueltjes geschikt en afgedaen. en Bonthain is minder als Boshous dat nergens toe dienstig was, dan voor daglijke gebruijk. Dog deede belofte, zo wel kalk te zullen branden haer belofte om die maten, als twee Pantjallang laeden konde, en terwijl ik dan met deselve ben overeengekomen 'sjaerlijks een a twee Pantjallangs te zenden voor een bepae„ „ling van R=s 6¼ 't Last ofte de Maet 61/3 stver tot welk Einde ik den Resident twee kalk-maeten heb doen afgeven om die bouwstoffen van haer daer meede te doen meeten en te ontfangen, zijnde dan deese overeenkomst van dat goed gevolg geweest Maert &:&: dat door mij in de maend een Pantjallang der„ „waerds is gesonden ter afhael der bereeds ge„ „kapte Iatij balken, gelevert hebben 420 maten Kalk en daer lag nog een genoegsaeme quantiteid in voorraed, dan bereeds de mouison gekenterd zijnde, zo is het ondoenlijk geweest om die voor„ raed af te haelen, ik hoope in 't aenstaende Jaer daer beter gebruijk van te kunnen maeken, want het verschil is zeer groot, nadien de Comp: alhier voor die bouwstof betaeld 10½ st„s de maet. § 59 Van daer zijn ook 50 Iatij balken met diezelfde Pant„ Balken zijn van „jallang aengebragt van verschillende lengte, dog niet voldoende voor gebouwen, als zijnde krom en bogtig, door voor het zee hoofd Emploijable, en daer toe zeer goed bevonden! zullende mede de overige die daer nog in voorraed leggen bij eerste bequerme daer ook aengebragt §62 Poelembankeeng is ontstaen Eerbiedig mij zoo mede op Poelemban„ gedraegen aen 't secrete Dag register onder de da„ 25 Octb, 13, 15, 16, 26 Norb „ 45, 10, 1,12, 15, 20, 21, 22 Decl. 1791, 5, 9, 14, 15, 17, 18, 19, 26, 29 Januarij „tums 16, 10. 1, 12, 16, 19 febr„s 57, 10, 72 Maert, 16, 17, 2: en 29 Meij item 2 Iunij I: L: en Bijlagen N:o 16 726. 34„ 5 e„ 46. en brieve Boeken van de twee Eerstgenoemde residentien zoo stelle ik Egter hier ter neder dat aen Craeng afgave van Kruijt aen Labathang 35 en Aroe Tjinrana 50 douzijn scherpe Pattroonen op hun billijk Verzoek hebben 163. Van Boelicomba en Bonthain niets te Noteeren de verthiening op Boeec: als dat de verthiening aldaer buiten alle verwagting be„ „dragen heeft nog 81 Lasten en 167 Gantings Rijst en 6762 bossen Padij over zulks minder 21 Lasten en 234 G: Rijst en 5800 bossen Padij dan in A=o vergangen. Maros zonder van de daagelijkse tumultjes die daer steeds gemeen zijn met de Bonier en 'sComp Op Maros zijn eerige Onderdaen eenig gewag te maeken, daer bij het „ ge„ „vallene met Craeng Labatkang en eenige zijner Rebellige onderdaenen, zo mede mede Aroe Tjinrana en den Bonijs Prins Aroe Tjanie alles weder ge¬ schikt en in Stilte is, zo zal ik mij in deese niet uijt „breiden, maer dien aengaende zo wat om de Noord als Zuijd als mede te Betreffende Valt Geleegendheid laeten afhaelen gelegendheid afgelangd 420 maten kalk zee hoofd zijn 161 voorleeden Iaer. No die opExtra Reekening af„ redenen waerom den verrigt is gerugten dat zij op de ophouden alwaer zij ook een En„ afgeloopen geen liefhebbers zijn en om na Passir te vaeren Rovers met haere „ten zien. afgelangd het geen niet hebben kunnen afstaen, nadien den Comp: gehouden is deselve in alle diergelijke voorvallet„ „jes de behulpsaeme hand te bieden en twijffele niet of Uw Hoog Edelh=s zullen mijn Handelwijse daer omtrent wel gelieven goed te keuren en welke 85 dout„ scherpe Pattroonen op Onkosten Extra Rd:s zijn af„ „geschreeven. Belangende de Reflexie op den 164. Elsch dat Uw Hoog Edelh=s hebben gelieven te remar„ „queeren de gevraegde Houtwerken niet wel zoude werden kunnen verwerkt in een Jaer, zo zij het mij ge¬ Eisch van Houtwerken : permitteerd mijne Oppergebieders Eerbiedig daer op te dienen, dat het zeekerlijk waer is al het hout„ „werk niet wel kan verwerkt werden! maer ik hoopen Uw Hoog Edelh=s in de Maend Octb„r ver„ „slag te mogen doen dat bereeds de door mij onder „ mandhaer zig zoude „handen genomene gebouwen, namentlijk de wooning van den Opperchirurgijn en het Hoofd der Artillerij ten Eenemaele onder het dak zullen gebragt zijn, en dus de Timmerlieden in den Begen Mousson het hout nodig voor de Wapenkamer ofte het secretarij onder handen kunnen neemen, uijt welk Uw Hoog Edelh=s des behaegende zullen Kunnen afneemen hoe gaerne ik zoeke mijne superioren genoegen te geven. „65 Roovers of Roofvaarthuijgen is thans deese Zee niet veilig, daer van wierd mij den 14 April vartuijgen hebben dig in berigt, dat verscheide vaerthuijgen te Lankaijlagen en dese Contreijen ook la„ van voorneemens waeren om de Eilanden in het Iaer 1740 aengedaen weder een visite te geven, ik gaf de bezig„ „ters hier op ten antwoord dat de Maccassaeren zoo een Strijdbaer volk waeren, en zoo een menigte Vaerthuijgen hadden te zamen, dat Roof-Gespuis moete gaen op zoeken en attacqueeren, zij als dan voor de tweede maele wel zoude afhouden. Dan ik hebbe tot tegen„ wat daer omtrent gang van dat Rot Een Pantjallang en vier In„ „landse vaerthuijgen op deselve afgesonden, doen deselve zijn Vrugteloos gereverteerd gelijk Uw Hoog Ed=s zulks beschreeven vind onder de da„ „tums 17 en 23 April van het secreet Dag-Regis„ „ter, en na de gerugten zoude zij omtrent de Man„ „dhaer zig ophouden, de moetwil van dat gespuis zoo het waer is dat de Engelse die van de Man„ „dhaer dit heen gebragt zijn, waer reeds eenige te Batavia zullen weesen, gedeclareert hebben zij van Een Inlander daer vernomen hadden „gels schip zoude hebben het Engels schip waer op zij bescheiden waeren geweest door dat Roof geboefte zoude zijn afge„ „loopen/ is dan in top gesteegen Dat is ook de oorsaek dat ik geen Liefhebbers kan engageeren om na § 66. Passer reis te vorderen, hoe anders gaerne thans daer „geschreeven zijn. Groot is. Van 77 N=o 2
English
slaves to fetch from Batavia. 867. have been to Bonthain. the foreign be given. 168 the plan of the negorij and the description thereof be [illegible]. incline thereto, I shall however not fail to carry out Your High Noble Orders to the end of the runaway slaves, along with the vessel that, as I am assured, still lies there, even if I should send my own trusted retainer who is presently on the Mandhaer upon his return thither. Regarding foreign nations, there is nothing to remark except that two English brigs were at Bonthain and, after staying a few days, departed from there again, as appears from the Resident's letter of 2 and 5 April, which, according to dutiful obligation, has already been imparted to Your High Nobles by general letter of 14 April to May. Furthermore, concerning foreign European nations, I shall conduct myself according to the order prescribed in Your High Nobles' latest missive under §53, and issue the necessary instructions to the Residents of the subordinate outstations in this regard, so that they leave nothing untried, upon the appearance of such entrepreneurs, to focus all attention on obtaining authentic reports of their trade with our allies. Shortly I shall dutifully let follow the plan for securing the negorij Vlaerdingen and the description thereof, along with the reply to Your High Nobles' letter of 7 February last; and herewith taking the liberty to end my respectful answer and the report on indigenous affairs, I commend Your High Nobles to the protection of the Almighty, and remain with the highest esteem and faithfulness. High Noble, Stern, Highly Respected, Far-Commanding Lord and Well Noble, Stern Lords, Your High Nobles' humble and dutiful servant, W: Bettsz Maccasser in Castle Rotterdam, the 18th [illegible] Ao 1792. Agrees, D Geena Wlaer Over Conclusion 79 No 2 To Their High Nobles. Decreet Letters since 22 June until 19 October 1792 Copy No 2 Batavia. 121 The Well Noble, Stern Lords Councillors of Dutch India etc: etc: etc: High Noble, Stern, Highly Respected, Far-Commanding Lord, Well Noble, Stern Lords. Now that the copy drawing of the redoubts or watchtowers, along with another project for the security of the negorij Vlaardingen, made by the Head of the Artillery Wasschenfelder after the original and handed over to me, I take the liberty dutifully to present the same to Your High Nobles. You will perceive how impossible it is in the projected plan to find an esplanade, unless the Company should see fit not to grant space to the Malays, whose campong constitutes a shelter for the negorij Vlaardingen, as was already made known by Mr. Gobius in his memorandum, see Extract La F: how much less can they now be spared, as these people have increased in wealth and number, and thus unquestionably against To His High Nobility. The High Noble, Stern, Highly Respected, Far-Commanding Lord! Mr. Willim Arnold Alting. Governor General. Together with. No 2
Dutch transcription
„penen slaeven ek van Batavia te haelen. 867. zijn op Bonthain ge„ „weest „pens de vreemde gegeven worden 168 het plan van dse Negorij en den beschrijving daer „den worden. daer toe inclineeren, ik zal egter niet in gebreeken blijven ten einden de weggeloo, om Uw Hoog Ed=s beveelen ten Einde de weggeloopene slae„ „ven nevens het vaertuijg dat zo als mij verzeekert is daer nog te leggen ter uijtvoer te brengen, al zoude ik mijn Eigen vertrouwde Leifligen die thans op de Mandhaer is bij zijn retour derwaerds zenden. twee Engelse Britte reemde Natien valt niets aen te merken als dat twee Engelsche Britken te Bonthain aengeweest en na eenige dagen„ vertoevens van daer weder vetrokken zijn, blijkens des Resident schrijven van 2 en 5 April het geen bereeds na schuldige gehoudenisse Uw Hoog Edelh=s bij gemeene H: Hoog Ed:s ordre no„ letteren van den 14 April :t Meij bedeelt is geworden. Natien zal op de buijten zullende ik verders omtrent - vreemde Europeesen Comptoiren kennis mij gedragen na d' ordre bij Uw Hoog Edelheeden Jongste missive onder §53. vooorgeschreeven en de Residenten der subalterne buijten Comptoiren dien aengaende de nodige aenschrijvens doen op dat zij niets onbesogt laten bij verschein van diergelijke Entrepreneurs alle attentie te vestigen om authenticque berigten van derzelve handel met onse Bondgenooten in te winnen: Eerlang zal ik schuldpligtig het plan ter bereili„ „ging van de Negorij Vlaerdingen en de beschrijving van zal nader geson, daer van dese laeten volgen met en benevens het antwoord op Uw Hoog Edelheedens letteren van den 7e' febr J: L: en Hier mede de Vrijheid nemende mijn Eerbied antwoord en het verslag der Inlandsche zaeken Eindigen Uw Hoog Ed. s beveelen in de Hoede des Allerhoogsten, en verblijve met de meeste Hoag „agting en trouwe /:onderstond:/ Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbaere Wijdge„ „biedende Heere en WelEdele Gestrenge Heeren /:Lager:/ Uwer Hoog Edelheedens onderdaenige en trouwschuldige dienaer /:was get:d / W: Bettsz /:in margine:/ Maccasser in 't Casteel Rotterdam den 18:' Fnraij Ao 1792. Accordeert D Geena Wlaer Over Slot 79 No 2 Aan Hun Hoogedelhedens. Decreete Brieven zedert den 22:' Junij tot: den 19 october 1792 Copiea ma N=o 2 Batavia. 121 De welEdele Gestrenge Heeren Raaden van Nederlandsch Jndia ek: etc: etc: E HoogEdele Gestrenge Groot Agtbaaren Wijdgebiedende Heere. Wel Edele Gestrenge Heeren. Thans de Copia Tekening der Redouten ofte wagttoopens met en Benevens een ander Project ter beveiliging van de Ne„ „gorij vlaardingen door het Hoofd der Arthillerij wasschen„ „felder na het origineel vervaardigt en mij inhandigt zijnde, zo neme de vrijheijd uw Hoog Edelheden dezelve schuldpligtig aan tebieden. Hoog Dezelve zullen ontwaaren, hoe ondoen„ „lijk het is het geprojecteert plan eenen Esplanade te vin„ „den, ofte de Comp„e zoude moeten goedvinden geen plaats te vergunnen aan de Maleijers, welkers Campong een beschutting voor de Negorij vlaardingen uitmaakt ge„ „lijk zulx berieds door den Heer gobius bij desselfs memorie bekent gesteld staat vide Extract L=a F: hoe veel te minder zijn dan nu dezelve te missen door die volkeren in vermo„ „gen en getal vermeerdert en dus onweersprekelijk tegens Aan zijn Hoog Edelheijd. Den Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbaaren Wijdgebiedende Heere! M=r Willim Arnold Atting. Gouverneur Generaal. Benevens. a v N=o 2
English
123 good statecraft would run counter to evicting those people from their dwellings; since those inhabitants or well-disposed subjects are a far better wall for the Company and for the preservation of the negorij Vlaardingen than an useless esplanade constructed in advance, because it lies between both the negorij Vlaardingen and Kampong Boegis, and if unexpected acts of war should come to pass, the entire negorij is burned down in less than an hour's time, then the esplanade displays itself splendidly on its own, besides which, those people, being under the protection of the Company, stand immediately ready in the service of the Society to march against the enemy as well in unpleasant circumstances, whereas otherwise, through a clean and cleared esplanade, one would have to look on with approval if they took up their residence with the Bugis or Macassarese, just as the report attached hereto will fully elucidate for Your High Noblenesses in that regard. I will also set down here that the gentlemen of the commission, Vaillant, Verhuell, and Gravestein, have recognized very well the difficulties enclosed in that proposal of Major Reemer, as can be seen in their letter of 21 August of the past year. However, I have directed all my efforts toward bringing into effect the remarks of the said gentlemen concerning the altering or widening of the streets, in order to preserve the negorij Vlaardingen from the spreading of a fire as raging as the one that occurred during the presence of the gentlemen, which has then been accomplished thus far to my satisfaction, and their houses have also not been built so high, yet it is certain that in a negorij of bamboo and atap houses, which stand close together due to the small space in which so many living souls must find their lodging, when a fire breaks out accompanied by a strong wind, there is no help to extinguish it, for everyone must save themselves if one does not wish to become the victim of perishing in the fire; and that is indeed the greatest reason that the native, when a fire breaks out, does not pay much regard to their dwellings, but carries into the field what they have in their houses, so that such a spectacle arouses more emotion and astonishment in a stranger than in those who have had their dwelling place in these regions for some consecutive years. Furthermore, the said gentlemen of the military establishment have not shared their consideration regarding the burial grounds, but passed over it in silence; thus I shall await with all reverence how Your High Noblenesses will be pleased to have acted in that regard. While for the rest I remain with very much deference and respect. It was subscribed: High Noble, Stern, Highly Honorable, Widely Commanding Gentlemen; lower: Your High Noblenesses' humble and faithful servant; was signed: Wm Beth Jsz; in the margin: Macassar in Castle Rotterdam, 22 June 1792. dwellings No. 2 125 § 1. Answering with all reverence Your High Noblenesses' highly esteemed letter of 7 February of this year regarding several points touching upon the alterations proposed by the gentlemen of the Military Commission, I take in all humility the liberty to serve you. That I would have already executed Your High Noblenesses' prescribed order to establish a company of 50 men of light cavalry, but consider myself obliged to ask Your High Noblenesses respectfully beforehand whether it is not first necessary to construct a stable for horses, since the gentlemen of the Military Commission, in their reflections concerning the defense establishment, declared that the present stable masks the line of fire from Batchian and Amboina, and must therefore be relocated elsewhere. Accordingly, a plot of land must be purchased for the Company to comply with that order. § 3. Also, quarters would need to be made for the officers belonging to that separate corps, namely: for 1 Captain 1 First Lieutenant 1 Second Lieutenant and further, for the service of 2 Sergeants 3 Corporals 2 Drummers 40 Privates, since they will serve to secure the village of Vlaardingen against insults from the Bugis, they The saddles and further equipment for a cavalryman, such as boots, guns, and pistols, but this is the least of it; rather, many difficulties arise to maintain that company in good order with everything needed. The garrison is thus diminished and weakened, partly through the smaller number and partly through a lot of black people who come to be garrisoned in this Castle instead of Europeans. When sickness or deaths now occur in that corps, or at the outer stations, the replacement must also be taken again from the force of the garrison. If the King of Boni or that of Macassar now comes to pay a visit to the Governor, the large battalion consisting of 144 men, not counting the doubling of the outer guards, marches out of the Castle to serve as an honor to that monarch (although all the guns are loaded with ball), and they are obliged, as long as the monarch remains, to stay in the field as well; thus the Castle will then be left to a handful of black Javanese people, whose inner disposition I believe is not very different from this Celebes nation. However, since Your High Noblenesses are pleased to order me to state what is required for it and cannot be obtained here, I must humbly submit that in the first place, no sufficient paddy comes in from the tithe; one must therefore proceed to purchasing it, which generally costs 6¼ rixdollars per 100 bundles, and then the Company is still obliged to have it fetched from the north or south. also ought to retain their residence outside the Castle: To as even also 32. ma a No. 2 Ten:
Dutch transcription
123 de goede staatkunde zoude aanloopen men die Luijden wilden van hun woonplaats doen delogeeren; daar die habitande of welgezinde onderdaanen een vrij beter muur voor de Comp„e en tot behoud der Negorij vlaardingen zijn dan een voor„ af te makene onnutte Esplanade wijl dezelve tusschen biide de Negorij vlaardingen en Campong Boegis is leggende, en wanneer het tot onverhoopte oorlogs bedrijven zoude mogen koomen, minder dan een uur der tijds de geheele Nego„ „rij afgebrand is, als dan van zelve de Esplanade zig Heer„ „lijk vertoont, daar bij die menschen onder de protexie van de Comp„e zijnde dezelve ten dienste van de Maatschappij direct gereed staan om bij onaangename omstandigheden mede tegens den vijand op te trekken, daar anders door een wel zuijvere en schoon gemaakte Esplanade met goe„ „de oogen zoude moeten zien. zij hun woon bij de Boe„ „gineese of Maccassaare naamen, gelijk het berigt hier bij gevoegt uw Hoog Edelheden daar omtrent vol„ „komen zullen Elucideeren. Ik zal hier nog ter nederstel„ „len dat de Heeren van de Commissie vaillant verrhicell en Gravestein zeer wel ingezien hebben de zwarigheeden die in dat voorstel van den Heer Majoor Reemer legd op„ „geslooten te zien bij derzelver brieff van den 21„e aug=o A„o p„o dan alle mijne pogingen hebbe ik daar heen gewend om gem: Heeren hun remarque nopens het veranderen of wijder ma„ „ken der straaten ten Einde de Negorij vlaardingen voor het overslaan der een zo een woedende als bij het aanweesen der Heeren ontslaan brand te bevrijden, te doen effect zor„ „teeren het geen dan in zo verre na mijn genoegen volvoert en hunne wooningen ook zo hoog niet gesout zijn, dog het is zeeker dat in een Negorij van Bamboesen in adappe huijsen die digt op elkanderen staan om de wille het klein bestek daar zo veele levendige zielen hun wooninge moeten vinden, wanneer er brand ontstaat daar bij een felle wind, geen hulp is om dezelve te blus„ „schen, want ieder zig bergen moet, wil men niet het slagt offer werden om in de brand om te komen; en dat is ook wel de grooste rheede den Jnlander wanneer er brand ontstaat niet veel omziet na hunne wooningen, maar het geen zij in derzelver huisen hebben op het veld brengen, gelijk dan een vreemdeling zo een schouw„ „toneel meer aandoening en verwondering verwekt dan aan de geene dewelke eenige jaaren aan den anderen in dese gewesten derzelver woonplaats gevonden hebben. Alverder hebben ged„e Heeren van het Militaire wesen hunne Consideratie omtrent de begraafplaatsen niet mede gedeelt! maar het zelve stil zuijgend gepas„ „seert des zo zal ik met alle Eerbied afwagten hoeda„ „nig uw Hoog Edelheden diendwegen zullen gelieven gehandeld te hebben. - Terwijl ik voor het overige met zeer veel Eerbied en respect verblijve. — onderstond:/ Hoog Edele Gestrenge Groot Agtbaare wijdgebiedende Heere /:lager:/ uwer Hoog Edelhedens onderdanige en Trou„ „we Dienaar /:was getekend:/ W„m Beth Jsz: /: ter zeijde:/ Maxasser in 't Casteel Rotterdam den 22„e Junij 1792. woninge N=o 2 125 §1. Met alle Eerbies uw HoogEdelheden veel Hoog g'agte Letteren van den 7„e Februarij h: a: over eenige Poincten zoucheerende de veranderinge voorgeslagen door den Heeren van de Militaire Commissie, zullende b'antwoorden zoo neeme ik in alle oodmoed de vrijheid te dienen. Dat ik bereeds, de ordre van uw Hoog Edelhedens 52 voor„ „geschreven om een Comp„s van 50 Man ligte Cavalleri op te rigte zoude volvoert hebben, dan mij verpligt agte uw Hoog Edelheden voor af Eerbiedig te moogen vraagen of het niet eerst nood zake„ „lijk is een stal voorcapaerden te vervaerdigen, nadien de seeren van de Militaire Commissie bij derselver bedenking om„ „trent het defentie wesen, gedeclareert hebben den Tegenswoor„ „dige stal voor de schoote iit Batchian en Amboina mas„ „quert, en dus elders verplaats. over sulks dient een Erff voor de Comp„e ingekogt te werden om aan dat bevel te voldoen. §3. Ook zoude wooninge voor de officieren tot dat apart Corpa gehoorende gemaakt dienen te werden te weeten. voor 1 Capitain. 1 Eerste Luijtenant. 1 Twede _„o en vervolgens, ten dienste van 2 wagtmeester. 3 Corporaals 2 Tambours 40 gemeene wijl zij zullen dienen om het vlek vlaardingen tegens insultes der Boegineese te bevrijden zij De zadels en verdere Equipagie tot een ruijter zoo van Laersen, Geweeren en Pistoolen! dan dit zij het minste! maer veel zwaerigheeden doen zig op om die Comp„e in een goed ordre met het een en ander te onderhouden het Guarni„ „soen is dus verkleend en verzwakt, eensdeels door het minder getal en ten anderdeels door een partij zwart volk die insteede van Europeesche in dit Casteel dan in Guarnisoen koomen te leggen, wanneer nu zieken of sterftens bij dat Corps, dan wel op de buiten Comp„ „toire komen voor te vallen het Remplacement ook al weder uijt de magt van 't Guarnisoen dient genomen te werden, zo nu de koning van Bomj ofte die van Makasser een visite bij den Gouverneur komt af te leg„ „gen, het groot Battaillon bestaande in 144. man, ongerekend de verdubbeling der Buijte wagten uit 't Casteel rukt, om tot honneur van die vorst te strekken /:schoon alle de geweeren scherp gelaaden zijn :/ en deselve zijn ver„ „pligt zoo lang den vorst blijft, zig ook op het veld op te houden; zoo zal het Casteel dan werden overgelaten aen een hand vol zwart Iavaansch volk welkers interieuze geloof ik niet veel verschillende van dese Celebese Natie is. Dan daer uw Hoog Ed=s mij gelieve te ordonneeren om op te geven, wat daer toe benodigt en hier niet te krijgen zij, dient ootmoedig dat in de eerste plaats geen genoegsame fadij van de vertriening inkomt; men dus moet overgaan tot dies in„ „koop; welke gemeenlijk kosten d' 100 boss: 6¼ rd=s en dan is de Comp„e nog verpligt deselve van de Noord of zuid te laten halen. ook behooren buijten het Casteel met er woon te blijven: — Aan als Even. ook 32. ma een N=o 2 Ten:
English
125 §1. With all due respect to Your High Mightinesses' letter of 7 February of this year concerning some points of change proposed by the Gentlemen of the Committee, I shall answer as humbly taking the liberty to serve. That I would already have executed the order of Your High Mightinesses written to form a Company of 50 light horsemen, but I find myself obliged beforehand respectfully to ask whether it is possible to build a stable for cavalry horses. The gentlemen of the Military Committee, regarding the defense system, declared that the present stable outside the gate of Batchian has decayed, and must therefore be moved elsewhere; moreover, horses would have to be purchased for the Company in order to... §3. Also, quarters would have to be built for the officers belonging to it, namely: for 1 Captain, 1 First Lieutenant, 1 Second Lieutenant, and further for the service of 2 Sergeants, 3 Corporals, 2 Drummers, 40 Privates, since they shall serve at Vlaardingen against insults of the Bugis. All the same. §4. Since Your High Mightinesses are pleased to order me to state what is needed for this and cannot be obtained here, I humbly submit that, in the first place, not enough paddy comes in from the tithe; one must therefore proceed to purchase it, which usually costs 6¼ rixdollars per 100 bundles, and then the Company is still obliged to have it fetched from the North or South. The saddles and further equipment for a horseman, such as boots, muskets, and pistols! But this is the least of it, for many difficulties arise in maintaining that Company in good order in one way or another. The garrison is thus reduced and weakened, partly by the smaller number and partly by a party of black people who, instead of Europeans, come to be garrisoned in this Castle. When illnesses or deaths occur in that Corps or at the outer outposts, the replacements must also again be taken from the strength of the garrison. If now the King of Boni or the King of Makassar comes to pay a visit to the Governor, the Grand Battalion consisting of 144 men, not counting the doubling of the outer guards, marches out of the Castle to serve as an honor guard for that monarch (although all the muskets are loaded with ball), and they are obliged to remain in the field as long as the monarch stays; thus the Castle will then be left to a handful of black Javanese people, whose inner faith I believe is not much different from that of this Celebes nation. They also ought to reside outside the Castle. 127 §5. Secondly, the difficulties that arise in fetching fodder for the horses result in no Dragoon being able to receive instruction in the necessary maneuvers, since they go out in the morning at four o'clock and return home around 7, 8, or even 9 o'clock, and each horse then has a load of grass hanging on its body, so that those animals arrive at the stable tired and exhausted and are no longer usable for service that day, at least not that morning; not to mention that the grass must be fetched in the Bugis villages far from this Castle, where more than too often the greatest vexations are encountered: both when the grass-cutters are busy cutting, the Bugis or other natives take away their horses, and they have also several times murdered our horsemen who go along as an escort. A number of 20 horses would still have to be kept to fetch the grass, in order not to expose the Dragoons' horses to those fatigues, if one wishes at the same time to have the required service from the Corps of Dragoons. And how the horses fare in the rainy monsoon, when they must stand up to their bellies in water, is evident at various sales; they are miserably afflicted by the leeches which attach themselves in great numbers to the bellies of those animals and cannot be cured thereof. §6. Now regarding the point that this Corps would serve to counter the insults of the Bugis, I am obliged and bound to assure Your High Mightinesses that they need not be introduced for that purpose, since the Company tolerates no insults in or around the village of Vlaardingen, and the Bugis will take good care not to make any unusual movements there. And if anything should be undertaken, if one wanted to wait for the Dragoons to mount, according to my small understanding one would arrive too late. It is also certain that if the Bugis were to start making tumultuous movements, matters between Boni and the Company would be decided, and one would then have to prepare for a war. But this Government is obliged here, whenever an unruly prince might undertake any insolence, to dispatch immediately one of the interpreters, provided with some horsemen, to the King, if he is present, or otherwise to his Regent, to inform that monarch thereof, giving to understand that if that prince does not desist, the misfortunes will be on the account of Boni. But then very quickly one of the foremost andronggurus comes to fetch that fellow; however, those cases are very rare, for they well know that they cannot make many gasconades around here, since they would be caught between two fires, namely the Malay village and the village of Vlaardingen. For that reason it also happens very rarely that when a thief, be he Bugis or another native, is so desperate as to draw his kris, he escapes alive, since he must pass many hundreds of armed men. And here the custom is not to wait or to try with friendliness to talk the krises and assegais out of their hands with fair words, but those bold fellows are promptly struck down! What now the Dragoons would carry out in time of peace and concord, I for my part truly profess not to know, since they cannot be of any use unless Boni were to go to war with the Company; and then...
Dutch transcription
125 §1. Met alle Eerbied uw Hoog Edelheden vee van den 7„e Februarij h: a: over eenige Poin„ veranderinge voorgeslagen door den Heer Commissie, zullende b'antwoorden zoo oodmoed de vrijheid te dienen. Dat ik bereeds de ordre van uw Hoog „geschreven om een Comp„e van 50 Man ligte zoude volvoert hebben, dan mij verpligt al voor af Eerbiedig te moogen vraagen of het „lijk is een stal voorca paerden te verval heeren van de Militaire Commissie bij der „trent het defentie wesen, gedeclareert „dige stal voor de schoote uit Batchian „quert, en dus elders verplaats. over s voor de Comp„e ingekogt te werden om aa §3. Ook zoude wooninge voor de officieren gehoorende gemaakt dienen te werden te voor 1 Capitain. 1 Eerste Luijtenant. 1 Twede _„o en vervolgen dienste van 2 wagt meester. 3 Corporaals 2 Tambours 40 gemeene wijl zij zullen do vlaardingen tegens insultes der Boegin Aan als Even. §4. Ian daer uw Hoog Ed=s mij gelieve te ordonneeren om op te geven, wat daer toe benodigt en hier niet te krijgen zij, dient ootmoedig dat in de eerste plaats geen genoegsame fadij van de verthiening inkomt; men dus moet overgaan tot dies in„ „koop; welke gemeenlijk kosten d' 100 boss: 6¼ rd=s en dan is de Comp„e nog verpligt deselve van de Noord of zuid te laten halen. De zadels en verdere Equipagie tot een Ruijter zoo van Laersen, Geweeren en Pistoolen! dan dit zij het minste maer veel zwaerigheeden doen zig op om die Comp„e in een goed ordre met het een en ander te onderhouden het Guarni„ „soen is dus verkleend en verzwakt, eensdeels door het minder getal en ten anderdeels door een partij zwart volk die insteede van Europeesche in dit Casteel dan in Guarnisoen koomen te leggen, wanneer nu zieken of sterftens bij dat Corps, dan wel op de buiten Comp„ „toire komen voor te vallen het Remplacement ook al weder uijt de magt van 't Guarnisoen dient genomen te werden, zo nu de koning van Bomj ofte, die van Makasser een visite bij den Gouverneur komt af te leg„ „gen, het groot Battaillon bestaande in 144. man, ongerekend de verdubbeling der Buijte wagten uit 't Casteel rukt, om tot honneur van die vorst te strekken /:schoon alle de geweeren scherp gelaaden zijn:/ en deselve zijn ver„ „pligt zoo lang den vorst blijft, zig ook op het veld op te houden; zoo zal het Casteel dan werden overgelaten aen een hand vol zwart Iavaansch volk welkers interieuze geloof ik niet veel verschillende van dese Celebese Natie is. ook behooren buijten het Casteel met er woon te blijven: — Ten: 32. ma ert een N=o 2 127 §. 5. Den andere de moeijlijkheeden die voorkomen tot haalen van voeder voor de Paarden levert uijt dat geen Dragonder onderrigting kunnen krijgen in de nodige manouivres, ter„ „wijl deselve smorgens uijtgaan om buur en komen tegens 7, 8 ook wel 9uur weder te huijs, en ieder paerd heeft dan een Last gras op 't Lijff hangen, zoo dat die beesten vermoed en afgemat op stal komen niet meer tot den dienst dien dag, ten minsten den morgen bruijkbaar zijn; ongerekend dat het gras in de Boegineese Campongs moet werden ge„ „haalt verre van dit Casteel; meer dan al te dikwils de grootste verdrietelijkheeden ontmoet, zoo wel wanneer de gras Iongens met het snijden besig zijn, den Boeginees of ande„ „re Jnlander hunne paarde wegneemen, ook verscheide ma„ „len onse ruiters die tot een hoede mede gaen vermoord hebben; der zoude nog een aantal van 20 Paerden diene te werden aangehouden, om het gras te haalen, ten einde. de Dragonders faarden niet aan die fatigeus te Exponneeren wilde, men dan teffens van het Corps Dragonders de vereischte dienst hebben: en hoe de paerde gesteld zijn in de regen mousson; daer zijn tot de buijk in 't water moeten staan blijkt bij diverse verkoopingen, deselve werden deer„ „lijk toegesteld door de Boedsingers welk in menigte zig aan de buijk dier Beesten vast zetten, en kunne daer van niet geneesen werden. — 36. Belangende nu dat, dat Corps zoude dienen om de in„ „sultis, der Boeginieren tegen te gaan ben ik verpligt en gehouden uw Hoog Edelhedens te verseekeren, dat daer voor deselve niet behoefde ingevoerd te werden, nadien te Comp„e geene insulter verbraagt in of omtrent de Negs„ „rij vlaerdingen, ook den Boeginees zig wel zal wag„ „ten daer eenige tegen gewoone beweginge te maaken, en zoo als iets dan ondernoomen mogt werden, men na het opsitten van Dragonders willende wagten na mijn klein begrip te laat zoude komen, ook is dat zeeker dat wanneer de Boegineese tumulteuse beweginge begonne te maaken de zaeken tussen Bonij en de Comp„e gede„ cideert zoude zijn, en men zig dan tot een oorlog diende te prepareeren, maar dit Gouvernement is hier gehouden wanneer 'er een onbandig Prins eenige bru„ „taliteiden mogt onderneemen dan direct een der tol„ „ken met eenige ruiters voorzien na de Koning; zoo die present is, dan anders bij zijn Stedehouder af te zen„ „den, om die vorst daer van te onderrigte, niet te ken„ „nen gave dat wanneer die prins met afhoud, dan de ongelukklijx voor reekening van Bonij loopen, maer zeer spoedig komt dan een der voornaamste androngoe„ „ros, die knaep afhaalen, dog die gevalletjes zijn zeer zeldzaam, want ze wel weten, niet veel gasconnades hier omstreeks kunne maeken nadien zij tusschen twee vuuren zoude zitten namentlijk de Maleidse Cam„ „pong en de Negorij vlaerdingen, daerom gebeurt 't ook zeer zeldzaam dat wanneer een dieff zij Boegi„ „nees of andere jnlanders, wanneer zo disperaet is van desselfs kris te trekken levendig daer afkomt, wijl veele Hondert gewapende manne passeeren moet en Hier is het gebruijk niet te wagten ofte met vriende„ „lijkheijd probeeren om de Crissen Assegaaij met goede woorden afhandigt te krijgen, maar wel spoedig die Branies ter nedergeveld werden! wat nu de Pra„ „gonders zoude uijtvoeren in tijd van vreede en Eendragt betuijge ik voor mij waarlijk niet te weeten, nade„ „maal zij niet kunne van eenig uut zijn of Bonij zoude moeten met de Comp„e in oorlog raken; en dan er zoo m4 N=o 2 een
English
129 In addition, it should be taken into consideration that it is clear and pure here, because they move toward the mountains; however, should this happen—which I nevertheless do not believe is to be expected for the present—then the horsemen could be sent out to make the daily rounds up to the mountains. A soldier costs the Company, namely: For wages monthly, I reckon here. India reduced for f 12 pay money, amounts to rds 3: 36:— f 9. — f 7. 8. 8. 40 lb Rice. - - - - - - f — 10: 6: 4 lb salt - - - - - - - f — 6: 6: —½ lb Pepper - - - - - f — 1: 4: 3 kn Arrack - - - - - f — 14: 8. f 8: 15: — Or yearly - f 105: —:—: And a horse, without bringing up anything disadvantageous, comes to cost: f 120: 3: 8. namely The horse costs rds 15: —: — or f 29: 14: — 1 Bridle f 7: 5: 8: 1 pair stirrups f 1: 12: 8. 1 pair stirrup leathers f — 18: 8: 1 Saddle blanket f 5: — : —: 1 Bit f 6: 11: —: 1 saddle f 83: 2: —: Maintenance of a horse amounts in a year to f 37: 1: 8. Total: f 120: 3: 8. § 10 If these humble considerations of mine should not appear acceptable, then as soon as I am further charged with Your Right Excellencies' orders in that regard, I shall purchase the 54 horses for the Honourable Company and then establish that company according to the projected plan. At the same time, I make bold to request Your Right Excellencies kindly to send a capable officer here, and also that I may be permitted favorably to propose to Your Right Excellencies Sergeant Jan Jacob Zink, who currently commands the horsemen here, being a brave, capable, and very suitable man who merits the reflections of my superiors to be graciously promoted to officer on that occasion. § 9. Wherefore I believe I may establish on good grounds that, instead of proceeding to a reduction of the general force and substituting native troops for Europeans in order to introduce a Company cavalry, it would be more advantageous to maintain a larger number of infantry in service, garrisoning them permanently behind the village in the new posts and thus having them at hand to immediately counter the presumed insults of the Bonians. The gentlemen of the Military Commission have been pleased to estimate f 20: 15: 8 for a horse and equipment instead of f 83: 2: —, believing that the horse and equipment can last four years, so that the charges according to that calculation are set at f 57: 17: —, which, however, in my opinion is not possible. As above No 2 131 § 11: I shall strictly observe the order given to me by Your Right Excellencies to introduce the establishment of the artillerymen according to the arrangement made, just as I have already issued the necessary orders in that regard; but as 22 men are lacking from the fixed establishment, it has not yet been possible for me to get it filled. Although the soldier is gladly inclined toward it, the ration—which is not equal—keeps them from it, for which reason I make bold very humbly to propose to Your Right Excellencies to make a favorable arrangement regarding that corps, since those men perform just as much, indeed more service than the soldier; likewise, the artillerymen have already made several requests to be favored with an equal ration to the military, or else they desire their discharge. § 12 A Company of Madurese has already been sent back to Java, and I shall subsequently keep in observance Your Right Excellencies' orders to send the surplus thither in succession; in the same manner, a large number of discharged men from the militia and artillery have already been licensed to Batavia, wherefore the force is already beginning to shrink considerably. § 13. I have already respectfully demonstrated under § 4 the disadvantage to Your Right Excellencies if a Company of Javanese must be placed here in the permanent garrison, adding to this that the introduction of such a company yields no advantage for the Company, except only: 4 lb salt —½ lb pepper 3 kn Arrack monthly. On the other hand, the wages of a common Javanese amount per month to Rds 3 36 —, and a European serves the Company for f 9: or Rds 2 39 — for 5 years; thus, a Javanese is again favored more by f 3 or 45 stivers. If one now takes into consideration that, moreover, indigenous auxiliary troops have never been used at this place except in cases of extreme necessity, because the natives of Celebes have not the slightest fear of them, but on the contrary generally show a greater awe and great respect for the Europeans, what difficulties will this not entail? The Javanese arrives burdened with wife and children, marries the natives of this country, and then, when they have to perform service equal to the Europeans, they will also want to enjoy a considerably higher allowance. Now I shall pass over in silence how that black nation will need to be watched to prevent all accidents of fire, for they are given to opium smoking, and thus in my opinion must be regarded as very dangerous in a castle where such a large quantity of gunpowder is stored, etc. However, if Sepoys were to be garrisoned here instead of Javanese troops, as the gentlemen of the Commission have also made no specification in that regard, then it is all the same, since those people are an entirely different sort of folk and also more civilized; yet with all veneration, as a humble servant, I gladly leave the decision and disposal thereof to the wise and discerning judgment of my superiors. § 14. To the Commandant of the Militia Basserman is the yearly income No 2
Dutch transcription
129 Daar bij dient nog in aanmerking te komen dat een is het hier schoon en zuiver, want zij na de gebergtens trek„ „ken; dog dit al eens gebeurde dat egter niet geloove, dat voor eerst te wagten is, dan zoude de ruiters van uut kunne zijn, om tot de gebergtens de ronde daeglijks te doen. zoldaat de Comp„e komt te kosten, als. Voor gaegie Dmaands, ik stelle daer. India gederb=d voor ƒ 12 zoldij geld, komt rd=s 3: 36:— ƒ 9. — ƒ 7. 8. 8. 40 lb Rijst. - - - - - . „ — 10: 6: 4: „ zout - - - - - - - „ —6:6: —½ „ Peeper - - - - . - „ — 1: 4: 3 k=n Arak - - - - - „ —14:8. - 8:15:— ƒ Ofte 'S Jaars - ƒ 105: —:—: En een paard zonder iets Nadeligs aen te haalen komt te kosten op - - - - - - - - - ƒ 120:3:8. te weeten Het paard kost. rd=s 15: —: — of ƒ29:14:— 1 Hoofdstel. . . ƒ 7: 5: 8: 1 p=s steigbengels. . . . „ 1: 12: 8. 1 „ _„o riemen - . „ — 18: 8: 1 Chiabrak. - „ 5: — : —: 1 Stang- „ 6: 11:—: 1 zadel - xenn ^ ƒ 83: 2: —: 5 onderhoud van een paard beloopt in een Jaar - - - - „ ƒ 120:3:8. § 10 Indien dese mijne geringe Consideratie niet aenneeme, „lijk mogt voorkoomen, zullende dan zo dra ik met uw Hoog Edelhedens ordre dientwegen nader zal zijn belast de 54 paerde voor de EComp„e inkoopen en die Comp„e als dan na het Project Plan oprigten. — Gelijk ik tevens mij bevrijmoedige uw Hoog Edelhedens te versoeken Een kundig officier, dit heen gelieve te zen„ „den, en ook zij het mij gegunt gunstig den serge„ „ant J=n JC=t Zink dewelke nu de ruiters hier Com„ „mandeert uw Hoog Edelhedens voor te dragen, zijn„ „de een braeff kundig en zeer geschikt man, welke meriteerd mijne oppergebieders reflexien om bij die gelegendheijd als officier goedgunstelijk bevordert te werden §9. Wes vermeene op goede gronden te mogen vaststellen, dat insteede over te gaen tot een vermindering der gene„ „rale magt en in plaats van Europeese zwarte Troupes, om daer door een Comp„s paarden te jntroducee„ „ren dan voordeeliger zij over te gaan om daer voor, een meerder getal voetvolk in dienst te houden deselve dan agter de Negorij in de Nieuwe Posten permanent te leggen en alsodanig bij de hand zijn, om de vermeende insultes der Bonieren direct als dan te kunnen tegen gaan. — De Heere van de Militaire Commissie hebben voor een paard en Equipagie insteede van ƒ 83:2:— gelieven te stel„ „len ƒ 20:15: 8: als vermeene dat Paard en Equipagie het 4 Jaeren kan uijthouden, des de Lasten na die rekening op ƒ57:17:- bepaald werd, dat egter na mijn gevoelen niet mooglijk is. — Als boven Ik. 97 . 3 8. mia vi N=o 2 131 § 11: Ik zal stipt observeeren het bevel door uw Hoog Edelhedens mij gegeven om de bepaaling der Arthilleristen, na de gemaekte schikking te introduceeren, gelijk ik daer toe bereeds de nodige ordres dien aangaande gesteld hebben; dan daer 22 man aan de gestelve bepaaling ontbreekt, is het mij niet mooglyk tot nog vervuld te krijgen, alhoewel den zoldaat gaerne daar toe inclineert, doet het Randsoen dat niet gelijk, „standig is, haer daer van wederhouden overzulx mij bevrijmoedige uw Hoog Edelhedens zeer ootmoedig voor te dragen, een gunstige schikking omtrent dat Coups te wil„ „len maken nadien die menschen even ja meer dienst verrigten dat den zoldaat: gelijk ook de Arthillerift al verscheide versoeken hebben gedaan, ten einde gefarori„ „seert te werden met een gelijkstandig Randsoen als de Militairen, ofte wel hunne verlossing begeeren. — § 12 Bereeds is een Comp„s Madureese na Iava te rug gesonden en zal vervolgens in observantie houden uw HoogEd beveelen, om successive de overtollige mede derwaards te zen„ „den, inselvervoegen is ook bereeds een groot aental verlos„ „sers uijt de Militie en Arthillerij na Batavia gelicen„ „tieert, wes daer door de magt al vrij wat begint in te krimpen. — § 13. Ik hebbe bereeds onder §4. uw Hoog Edelheedens Eersie „dig het nadeel aangetoond, wanneer alhier in 't vast Guarnisoen zal moeten geplaats werden een Comp=s Iavaane voegende hier nog bij dat de Introducering van een zodanige Comp:e geen voordeel voor de maetschappen uijtlevert, dan Eenlijk. 4 lb zout —½ „ Peper. 3 k=n Arak smaands. Iaar en tegen beloopt de gagie van een gemeen Javaen /maand/ Rd=s 3„ 36„ — en een Europeesch dient de Comp„e voor ƒ 9: of Rd=s 2„ 39„— 5 jaer, dus is een Javaan meer„ „der weder bevoordeelt met ƒ 3. of 45 stver=s als men nu in Consideratie neemt dat daer en boven aen dese plaats nimmer dan bij hooge noodsakelijkheid jnlandse Hulp„ „troepen gebesigt zijn, om dat de inboorling van Celebes geen de minste vrees voor dezelve hebben, maer daer en tegen in het algemeen voor de Europeese een meerder ontsag en groot eerbied toedraegen, wat moeijlijkse den zal dit dan niet na zig sleepen, den Iavaan komt belaaden met vrouw en kinderen, trouwen met de jnboorlinge van dit Land: en zullen dan wanneer zij dienst moeten doen gelijkstandig den Europeesche„ ook vrij meerder toelaag willen genieten; nu zal ik nog stil verbij gaen hoe die swarte Natie zal die„ „nen opgepast te werden, om alle ongelukken van brand voor te koomen, want ze overgegeven, zijn aen het Amphioen schuijven, en dus mijn bedunkens in een Casteel waer soo een groote quantiteijd kruijt geborgen legd etc: als zeer gevaerlijk aenschouwd moeten werden, dan egter zoo er Sipaijers insteede van Ja„ „vaense troupen in 't Guarnisoen, alhier quamen te leggen, gelijk ook de Heere van de Commissie daer in geen bepaeling hebben gemaekt, dan is het even eens, nadier die menschen een geheel ander zoort van volk en ook gecivileseerden zijn; — Dog met alle veneratie de decissie en beschikking daer van aen het wijs en doorsigtig oordeel mijner superieuren als een onderdaenig dienaar gaerne overlaten. — § 14. Aan den Commandant der Militie Basserman is de Iaar. Jnkom, te. mial vi eev 1 N=o 2
English
income and the employment of free laborers forbidden! And I have ordered that officer, whenever a man chose to work and wished to be relieved of his guard duties, to then withhold 6 Ropijen; but until Your High Excellencies' further orders, I have deviated from the literal sense of Your High Excellencies' commands and the proposal of the Gentlemen of the Commission, and ordered the said Commander to account for the received funds to the War Treasury, for once the distribution among the common soldiers has taken effect here, it is not easily abolished again. And I have arrived at that decision the sooner on account of Your High Excellencies' very correct and well-founded remark at paragraph 99 of Your High Excellencies' general dispatch of the 30th of December, that one must be scrupulous about giving anything to the common soldier whereby one might afterwards encounter difficulties in withdrawing such an allowance again; it being possible, if it met with Your High Excellencies' approval, to defray from it either the compensation for the unfortunate loss of cutlasses, or something for the relief of the sick, or else as a means to distribute something each year to the common soldiers for nothing without their needing to be informed where it comes from, be it a hat or some other piece of clothing to cover their bodies, as well as to bring about the introduction of a mess for the present, or whatever Your High Excellencies might deem to be most convenient, which would also to some extent agree with the proposal of the Gentlemen of the Military Commission, for they say that this money should then be distributed among the duty-bound men or else expended for their benefit. Paragraph 18. The provision to the hospital attendant per month currently consists, extra, above the 5 stivers which the hospital attendant receives for board Paragraph 17. For the improvement of the state of defense and fortifications, work will, according to the instructions of the said Gentlemen, gradually be commenced pursuant to Your High Excellencies' order as far as the means here permit, once the defective buildings inside the Castle have been put into a good state; and Your High Excellencies are given the assurance that economy will be observed by me to the highest degree. Paragraph 16. Then, concerning the clothing of the Native Military, they are willing to comply with that, yet they request higher pay, to which I have not dared to proceed, nor to introduce such by force, since it is certain that the common soldier would desert; having already enough work now to keep them from cockfighting with the Bugis and other natives, two Javanese having recently been massacred on such an occasion at such a place, but on the other hand an equal number of Bugis. Yet the Sepoys serving here in the garrison have a dress identical to that of the European soldier. Paragraph 15. All the proposals regarding military affairs, both concerning the drill and for the preservation of the people's health, have already been set in motion, except for a mess; although I apply every effort toward it, murmurs arise every time; and as far as the clothing of the soldiers is concerned, it will be introduced gradually. No. 2
Dutch transcription
Jnkomste en het aanhouden der vrijwerkers verboden! en aen die officier hebbe ik gelast. wanneer een man ver„ „koos te werken en van zijne wagten ontslagen wilde wesen, als dan in te houden 6 Ropijen, maer ik ben tot nader ordre uw Hoog Ed=s afgegaan van de Letterlijke zin uwer Hoog Ed=s beveelen, en het voorstel der Heren van de Commissie en ged„e Commandant gelast de ont„ „fangene penningen bij de Crijgs Cassa te verantwoorden, want zoo de verdeeling eens onder de gemeene man hier gevolg genomen heeft niet ligt weder afte schaffen is, en ik ben eerder tot dat besluijt getreeden, om de wille uw Hoog Ed=s zeer juiste en gegronde aenmerking bij § 99 van uw Hoog Ed=s gemeene Letteren van den 30„e December dat men schrupuleur moet zijn, om de gemeene man iets af te geeven, daer men naderhand moeijlijkheeden mede zoude krijgen, om soo een toelaag weder in te trekken; kunnende indien het ruw Hoog Ed=s goedkeuring weg droeg daer uijt gevonden werden, het zij de vergoeding van het ongelukkig verliesen van houwers, of iets tot soulaas der zieken, dan wel tot een middel om 's jaerlijks de gemeene man zonder dat hun zulx behoeft ter kennisse gebragt, waer uit voortkomt, voor niets iets afgegeven werden, het zij een hoed, dan wel eenig ander stux goed, tot hunne lijfdekking ook van de invoering van een Bak voor Eerst tot stand te brengen, dan wel wat uw Hoog Ed=s zoude vermeenen het gevoeglijkste te zijn, het geen ook al mede eenig„ „sints zoude overEenstemming, met het voorstel van de Heere der Militaire Commissie want hoog deselve Dit geld zoude dan onder de dienstdoende ean„ schappen moeten verdeeld of wel ten hunne mitte besteet werden. zegge. — §: 18. De verstrekking aan den Hospitalier 's haends bestaat tegenswoordig Extra, boven de 5 stxs: die den Hospitalier geniet voor Kost § 17: Tot de verbetering van de staat der defentie en forti„ „ficatien, zal na het voorschrift der gem: Heeren langsamer„ „hand ingevolgen uw Hoog Ed=s ordre zo veel de vermogens hier toelaaten, wanneer de defectieuse gebouwen binne het Casteel in een goede staet zullen gebragt zijn, begonne werden en uw HoogEdelhedens werd versekering gege„ „ven de zuinigheid door mij ten hoogsten betragt zal werden. — § 16. Dan wat de kleeding der Jnlandse Militaire belangd daar willen ze wel aan voldoen dog versoeken, om meerder gagie, daer toe ik niet hebbe durven, overgaen, nog ook niet om zulx met geweld in te voeren, nadien het zee„ „ker zij de gemeene man zoude deserteeren; hebbende nu al genoeg werk om hun de haenevegterij met de Boegi„ „nees en andere Jnlanders af te houden zijnde Jongste bij eene dusdanige gelegentheijd 2 Javaene dog daer en tegen weder een gelijk getal Boegineese op zoo een plaats gema„ „sacreerd. — dog de alhier in guarnisoen dienst doende Sipaijers hebben even gelijkstandige hontuur als den Europeesch Militair. § 15. Alle de voorstellen omtrent het militaire wesen, zoo wegens de Exercitie, als tot preserveering van volks gesonderd, is bereeds in Train gebragt, uitgenoomen een Bak schoon ik alle moeite daer toe aanwende doet zig telkens murmeringe op, en wat aenbelangt de kleeding der Militaire zal successive ingevoerd werden. Alle en mial 133 v een N=o 2
English
and 2 stvers: for the Medicaments. — 25 lb Coffee - - - - - ƒ 2: 11:—: 50 „ salt - - - - - „ — 4: 8: 8 „ Pepper - - - - „ 1: —: 8: 4k: Vinegar Native - - - - - „ — 3: 8: 10 „ Arrack - - - - - „ together ƒ 6: 3: — or rd=s 3: 5:— for 25 sick men, calculated at 5 stvers Netherlands each. as well as another 2 jackets and 2 pairs of trousers for each of the Sufferers so there would now still need to be assigned to the said Hospitalier, according to Your High Noblenesses' order under § 14. of the Same's High dispatch: fruits. Tea. Sugar. Soap. wine. Lemon juice etc: as well as for the washing all such to a sum of rd=s 12: 31: — yet I have made no start with this as yet, because since the departure of the said Gentlemen, by the hand of Divine Providence the prevailing illnesses have ceased; nevertheless Your High Noblenesses may be assured that nothing will be lacking to the Sufferers in the meantime, having instructed the hospitalier that whatever needed to be provided for the relief of the sick he should immediately inform me thereof, in order then to be able to furnish what is necessary, and at the same time promised him that the allowance of rd=s 15: 36:- will commence on primo September next, just as I have likewise most strictly recommended to the overseers of that infirmary to be vigilant that the Instruction is strictly observed. — § 19. This increase of Rd=s 15: 36:- allowance calculated on 25 men per month will therefore require little to be purchased by the Hospitalier for the preparation of Food, so with 5 stvers defrayment I believe he will indeed be able to manage. § 20. Whereas Your High Noblenesses express Your surprise that the apothecary was found to be so poorly supplied and Your High Noblenesses desire reasons for this, I have the honour most humbly to inform Your High Noblenesses herewith that it is very easy to understand that an Apothecary where the calculation of the medicaments is based upon the usual quantity of Sufferers, in a full Year suddenly came to have an unheard-of increase of Impotent persons lying in the Hospital; one was accustomed at Makasser to see 30, 20, 10, indeed fewer in that infirmary; then to one's surprise a general illness gained the upper hand, dragged several Europeans swiftly to the Grave, and of the Natives one saw daily a multitude of their own being committed to the earth as well; not without sorrow did one see such an adverse change in this healthy place; the Hospital was occupied with 120 sick and in the Castle daily 60 to 70 who were not well, which must certainly bring about an unusually rapid reduction in the medicines in the Apothecary during such a Fateful period. — § 21. The Remainder of the Medicaments was inventoried and all found to be good and sound, but in the Apothecary there was lacking according to the handed over and specified List: lb: J — 8 rad: Jalapp: — 8 „o Ipecacuan: 2 „ — fol senne. 20 „ — Cortex Peruvian: 12 „ — sal Cann: tart: 24 „ — „ Nitri depurat 4 „o — „ Epsom 2 „ — Spirit: vitriol acidus All Medicaments that were judged to be indispensably needed in these ailing times; I made this known to the Gentlemen of the Commission by letter of the 20th of August last. While Mr. Vaillant had been so Generous as to offer such medicines as were lacking from the national ships and needed here, upon closer inspection, to my great grief of heart, the national ships could spare nothing more from their provisions. With this I trust I have sufficiently clarified to Your High Noblenesses that the Apothecary was not supplied with bad Medicines, but rather that there was no sufficient quantity of the Highly needed ones or those which were judged most necessary for the Sufferers to be found therein for such an unheard-of number of sick here, as naturally by the multitude of sick they have notoriously been consumed more quickly. — § 22. Adding here also that during the presence of the aforementioned Gentlemen the Apothecary still ran up an amount of ƒ 700: — which in former days was found to be sufficiently adequate for Two Years. § 23. Through the unfortunate stranding of a Chaloup belonging to the Chinese Captain at Rembang, laden with light Timbers which have mostly been purchased for the Company, together with the felling of 50 heavy Teak Beams at Zaleijer, properly serviceable for the pier as through their curvature they cannot be used for buildings, the Demand for those building Materials will be very much reduced; wherefore I do not doubt whether the Demand both for the pier and some Beams for the armory to be taken in hand can, if not fully, certainly for the largest part be laden in the Factory ship. — I give Your High Noblenesses the most complete assurance that in the rebuilding of the pier all prudence will be observed and close attention paid to its reduction according to the instruction of Mr. Reimer and the remarks already made previously by Your High Noblenesses on this matter; yet that proposed reduction submitted by the aforementioned Mr. Reimer is not worth mentioning, since taken at the largest the difference lies locked in a shortening of 3 to 4 Rods, which would at times cause more inconvenience during the Unloading and Loading of ships and vessels than the economised accounting of the saved expenditures on so small a scale. — § 24. No less shall the necessary attentiveness be exercised by me in the speedy renovation of the armory, and that in this all proper management of the expenses shall be observed. — § 25. The Plans for the Securing of the Negorij Vlaerdingen and the description thereof I have
Dutch transcription
135 en 2 stvers: voor de Medicamenten. — 25 lb Coffij - 50 „ zout. 8 „ Peper - 4k: Azijn Inl=o - - - - - „ — 3: 8: - -ƒ 2: 11:—: te saamen ƒ 6: 3: — of rd=s 3: 5:— voor 25 man zieken rekend ieder kop 5 stvers Nederland. als mede nog 2 baatjes en 2 broeken voor ieder der Leideren zoo zoude nu nog ged„e Hospitalier toegevoegd dienen te werden. volgens uw Hoog Edelhedens bevel onder § 14. van Hoog derselve missive. vrugten. Thee. Suijker Zeep. wijn. Lemoensop etc: gelijk mede voor het dewassen zulx in alles een somma van rd=s 12: 31: — dan ik hebbe hiermede nog geen begin gemaakt, door dien zedert het vertrek der gem: Heere door de hand der Godde„ lijke voorsienigheijd de heerschende ziektens gecesseert zijn, egter zoo gelieve uw Hoog Edelhedens versekert te zijn, dat niets aen de Leideren intusschen ontbeeren zal, des gelast hebbende, aen de hospitalier, het geen de zieken tot soulaas toegevoegd diende te werden mij direct daer van kennisse te geven, om als dan het nodige te kunne verstrekken en hem tevens toe¬ „gesegt het douceur van rd=s 15: 36:- zal ingaan met p„o september aanstaande, gelijk ik van almede de opsienders van dat geneeshuijs, ten Hterksten hebbe - - - - - „ — 4:8: - - - - „ 1: —: 8: 10„ Arak - - - - - „ § 19. Dese vermeerding van Rd=s 15: 36:- toelaag op 25. man gerekend 'smaands zal dierhalfe weinig voor het vervaer„ „digen van Kost door den Hospitalier behoefde ingekogt te wer„ „den, des met 5 stvers defroijement vermene ik wel deselve zal kunne rondschieten. §20. Daer uw Hoog Edelhedens derselver verwondering betuijgen dat de apoteek zoo sligt voorsien is bevonden en Hoog deselve daar van redene begeeren, zoo hebbe de kere op 't submist uw Hoog Edelhedens daer van bij dese te informeeren, dat zeer ligt te begrijpen is een Apoteek waer de bereekening der medicamenten gegrond is, op de gewoone hoeveelheijd der Leideren, in een rond Jaar eensklaps een ongehoorde vergrooting van Jmpotente in het Hospitaal quamen te leggen, men was gewoon op Makasser 30, 20, 10 Ja min„ „der in dat geneeshuijs te zien; dan tot verwondering ram een algemeene ziekte de overhand, sleepte verscheide Europeese subiet na het Graff, en den Inlander zag men daeglijks me„ „nigte van de hunne mede ten aerde bestellen, niet zonder Leedweesen zag men van dese gesonde plaets een zodanige verandering ten nadeele, het Hospitaal was bezet met 120 zieken en in het Casteel daglijks 60 tot 70 die zig niet wel bevonden zekerlijk eene tegen gewoone spoedige vermin„ „dering door zodanige een Noodlottig tijdstip aen de medi„ cijnen in de Apoteek moet te weeg brengen. — Het Restand der Mredicamente wierde opgenomen en § 21. alle goed en deugsaem bevonden dan in de Apoteek man„ „queerde navolgens overhandige en daer van gespe„ aanbevolen te vigileeren dat de Jnstructie stipt g'ob= „serveerd werden. — aanbevolen. Cificeerde. - mial N=o 2 137 cificeerde Lijst. lb: J — 8 rad=n Ialapp: — 8 _„o Specacuan: 2„ — fol senne. 20„ — Corter Perevuan: 12„ _o sal Cann: cart: 24„ — „ Nitri depurat 4„o — „ Ebton 2„ — Spirit: vitriol acidus Alle Medicamenten bie g'oordeelt wierden in deese onge„ „stelden tijd noodzakelijk benodigt te zijn, ik gaf zulx de Heere van de Commissie te kenne bij brieff van den 20' Aug=s J: L: Terwijl de Heer vaillant zo Edelmoedig was geweest, zodanige medicijne als uijt 'slands scheepen ge„ „mist en hier benodigt waeren aen te bieden, dan bij na„ „der andersoek tot mijn groot herte leed; konde 'slands scheepen niets meer uijt derselve voorraed missen: hier mede vertrouwe jk uw Hoog Edehed=s genoegsaem te hebbe op„ „gelost, dat met geen slegte Medicijnen de Apoteek voor„ „zien, maer wel er geen genoegsaem quantiteijd der Hoog benodigde ofte welke voor de Leideren het noodzakelijkts wierden g'oordeelt, voor een zoo hier ongehoorde aental zieken, daer in te vinden was, alsoo Natuurlijke wijse door de menigte van zieken, notoir dezelve spoediger verbruijkt zijn geworden. — § 22. Voegende hier nog bij dat onder het aenweesen der meerm Heeren de Apoteek nog heeft beloopen een bedragen van ƒ 700: — welke in voorige daagen genoegsaam voor Twee Iaer toereikende bevonden geworden § 24: Niets minder zal door mij de noodige oplettend„ „heijd gebruijkt werden, in de spoedige vernieuwing der wapenkamer en dat in dese alle gepaste me„ nagement der ongelden zal g'observeerd werden. — De Plans der Beveiliging van de Negorij 325. vlaerdingen en de beschrijving daer van hebbe ik be„ § 23. Door het ongelukkig stranden van een Chialoup toe„ „behoorende den Capitain Chinees te Rembang, beladen met ligte Houtwerken welke meest voor de Comp„e ingekogt zijn mitsgaders het kappen van 50 zwaere Iatij Balken te zaleijer eerlijk dienstig voor het zeehoofd als door nn kromte niet voor gebouwen gebesigt kunnende wer„ „den zal den Eisch van die bouw Matteriaalen zeer ver„ „kleene, wes twijffele ik niet of de Eisch zo voor het zeehoofd als eenige Balken voor de onderhanden te ne„ „mine wapenkamer zullen in het Comptoir schip zoo niet ten vollen wel voor het grootste gedeelte ds kunnen gelaeden werden. — Ik geeve uw HoogEd de volmaakste versekering dat bij de opbouwing van het zeehoofd alle zinnigheijd zal in agt genoomen en wel gelet werden op derzelver verkleening na het voor„ „schrift van de heer Reimer en uw Hoog Ed=s deeer over bereeds te vooren gemaakte remarque dan die gestelde in kremping door meerm: heer Reimer voorgesteld niet noemens waerdig is, wijl op 't groots. ge„ „noomen het verschil opgeslooten legd, in een verkorting van 3 â 4 Roeden, somwijlen bij het Lossen en Laden van scheepen en vaarthuijgen meer ongerief zoude veroorzaaken dan de besuijnigde reekening van de gespaerde ongelden op zoo een kleen bestek. — Door. reeds. is. — mial er N=o 2
English
To the same as before, having already, in my submission of the 22nd of June last, had the high honor respectfully to present to Your Right Honourables, and hereby concluding this, I take the liberty to subscribe myself with all obedience. Below stood: Right Honourable, Severe, Highly Esteemed, Far-Ruling Lord and Well-born, Severe Sirs. Lower: Your Right Honourables' humble and faithful servant. Was signed: Ju.w Beth Jsz. In the margin: Makasser, in Fort Rotterdam, the 21st of July Anno 1792. § 69. Respectfully referring to my letters dispatched on the 10th of June last, in which I detailed at length that which concerns indigenous affairs, I shall now have the honor to render a humble report to Your Right Honourables of all that has occurred since with the collective rulers belonging under this government, beginning with the: Court of Bonij, of which nothing else can be stated for certain than that the ruler is still staying at Maros, and therefore no opportunity has presented itself to hold a verbal conference with him, wherefore I have not yet executed the order in Section 14 of Your Right Honourables' separate letters dated the 30th of December of the past year to remonstrate more closely to the king his unreasonable and ungrateful conduct, although every effort was made to present the same to His Highness verbatim; and if the rice crop had turned out even somewhat reasonably, I would have gone to meet the ruler at Maros under the guise of conducting the tithing, but this also had to be omitted because the natives themselves are not sufficiently provided with rice to make a living, and thus much less could I have provided for the retinue that I am obliged to take along on such an occasion. I was then indeed compelled to request the ruler once again by a friendly letter to be pleased to come hither, in order to effect such a settlement of the Macassar disputes as might and could subsist with equity, so as to see an end to these lingering matters. § 70. This letter was promptly answered by His Highness, wherein he gave assurance that he was making preparations to come hither; however, in case His Highness should not yet have arrived in Makasser during the time that vessels were about to depart for Batavia, he requested me that I should then inform Your Right Honourables of his affection and devotion to the Honorable Company and that such shall not change. All promises by which I gain nothing toward being able to promise Your Right Honourables a certain and speedy settlement of the long-prevailing disputes of the Macassars. For these reasons, I shall not trouble Your Right Honourables further in your important occupations with an extensive expatiation, but respectfully refer you to the letters exchanged with that ruler, which are to be found under the appendices Nos. 15 and 16. In the same manner referring myself to the verbal conferences held with Aroe Champoe and Aroe Cajoe described in the Secret Daily Register of the 7th of July, 11th and 13th of September last, nothing else of any consequence appearing other than the discords that still persist at that court; the young Prince Toappa still remains uncircumcised, hence the marriage is also postponed; the office of Glarrang of Bontoalacq is still unfilled; the Madanrang and the Tomilalang are not yet reconciled—all unpleasantries at this time whereby the ruler does not know what to undertake first, wherefore an end to affairs is perhaps sooner to be hoped for through these disputes than one expects. In the meantime, I shall do everything in my power to bring His Highness to this Castle, and if, after all friendly admonitions given, he will not listen, to present to him in plain terms, according to the desire of my superiors, his contradictory conduct, and that the Company will no longer trouble itself with an intractable nation who are violators of the so solemnly sworn treaties, although I hope that such terms will not be necessary to use, but on the contrary His Highness will perceive that his adopted conduct might at last bring about his own downfall, as, according to the general rumor, the treatment of his subordinates is not at all as it should be, and no one is favorable to the king in his ambition to be recognized as ruler of the Macassar Empire, but all unanimously acknowledge that this demand can never be granted. Meanwhile, I can assure Your Right Honourables that such circumspection is observed by that court in all dealings that there is no reason other than to tolerate the aforementioned disputes, or else to bring forward some complaints of importance. § 72. At the king's request, I granted letters of recommendation to the Chief of Sourabaija in order to recover a Buginese detained by the Commandant of Balembangang and the goods seized therewith, regarding which I await the answer of the said Chief, so as then to be able to inform His Highness how matters stand with that affair, just as Your Right Honourables, if you please, will be able to inspect what has been transacted concerning this in the appendices Nos. 8, 9, and 10, and the notes under the dates of the 24th and 31st of July last in the Daily Register. § 73. His Highness also seems to show some displeasure over the fact that the lease of the import and export duties will not be transferred again to the present lessee, Niohonseeng, for the coming year, concerning which he sent me his writer on the 12th of July last to ascertain the truth thereof, to whom I returned as an answer that it was the will and order of the Governor-General and Council at Batavia to auction all the leases publicly in order to perceive whether...
Dutch transcription
139 Aan als Vooren bereeds, bij mijne submissie van den 22„e Junij J: L: de hooge Eere gehad uw Hoog Ed=e Eerbiedig aan te bieden, en hierme„ „de dese Eindige de vrijheijd nemen van met alle gehoorsaem „heijd te onderschrijven. — /:onderstond:/: H:oogEdele Gestrenge Groot Agtbaere wijdgebie„ „dende Heer en welEdele Gestrenge Heeren. /:lager:/ uwer Hoog Edelhedens onderdanige en trouwe dienaar /:was getekend:/ Ju„w BethJsz: /:ter zeijde:/ Makasser in 't Casteel Rotterdam den 21„e Julij A„o 1792. §69. Eerbiedig mij refereerende aan mijne op den 10„e Junij J: leden afgegaane letteren bij dewelke omstandig het geen de Jnlandse zaken betreft bedeeld hebbe, zo zal thans d' Eer hebben uw Hoog Ed=s van al het geen zedert is voorgekomen met de gezamentlijke vorsten on„ „der dit gouvernement gehoorende onderdanig verslag doen, be„ „ginnende met het. — Hoff Bonij waar van niet anders vast te bedeelen als dat den vorst zig nog te Sharos ophoud en des geen gelegendheijd voorgekomen is van met denzelve een mondgesprek te houden over zulx de ordre bij I 14: van uw Hoog Ed=s aparte letteren sub dato 30„e December A„o p„o om den Coning nader zijn onreedelijk en ondankbaar gedrag voor te houden, nog niet volbragt hebbe schoon alle poginge aangewend om zijn hoogheijd het zelve woordelijk voor te houden; en zo wanneer het Rijst gewas maar een weinig redelijk was uijtgevallen, in onder schijn van de verthiening te doen de vorst te maros had gaan ontmoeten, dan dit heeft mede agterwegen moeten blijven wijl den Jnlander zelve niet genoeg van Rijst voorzien zijn om aan de kost te komen, des veel min„ „der voor het gevolg dat ik verpligt ben bij die gelegendheijd me„ „de te nemen zoude kunnen bezorgt hebben? Ik ben dan wel genoodzaart geweest den vorst bij een vriendelijk brief nog, „maals te verzoeken dit heen te willen komen ten einde een zodanige afdoening der Macassaarse verschillen te maa„ „ken als met de billijkheijd zoude kunnen en mogen bestaen om eens van die sleepende historiaalen een Einde te zien. — Dese §70. mal N=o 2 141 mial Dese brief is door zijn hoogheijd spoedig b'antwoord en daar bij verzekering gegeven dezelve klaarigheijd maakte ons dit heen te komen, dog ingevalle zijn hoogheid intusschen tijd dat 'er vaarthuijgen na Batavia stonden te vertrekken nog net te Mharasser zoude zijn g'arriveerd mij als dan verzogt ik uw hoog Ed=s zoude willen bedeelen zijne gene„ „gendheijd en verkleefdheijd aan d' E Comp„e en dat zulx niet veranderen zal; — Alle beloftens daar ik niet mede winne om een zekere en spoedige afdoening der zo lang geheeron hebbende verschillen der Facassararen uw Hoog Ed=s te kunnen belooven; — uw hoog Ed=s zal ik oan om die redenen verders niet verveelen in derzelver wigtige bezigheden met een wijd„ „loopige uitbreiding, maar hoog dezelve Eerbiedig overwijzen aen de brieven met die vorst gewisseld welke te vinden zijn onder de bijlagen N=o 15 en 16. Jnzelvervoegen mij gedragende aan de mondgesprekken gehouden met Aroe Champoe en Aroe Cajoe bij het Secreet Dag Register van den 7„e Julij 11„e en 13„e September J: leeden beschreven, niet anders van eenige refleijie voorkomende, dan de oneenigheden die nog aan dat 8oe blijven voortduren, de Jonge Prins Toappa blijft nog onbesneden, des ook het huwelijk uijtgesteld, onvervald is nog het ampt van Glarrang van Bontoalacq: de madanrand en den Tomilalang zyn nog niet verzoend, alle onaange„ „naamhedens in dese tijd waar door den vorst niet weet wat het eerst zal aanvangen, derhalven de afdoening door die disputen mooglijk eerder een Einde van zaaken te hoo„ „pen is als men verwagt, ondertusschen zal ik alles in het werk stellen om zijn hoogheijd aan dit Casteel te krijgen en zo na, alle gedane vriendelijke vermaninge met Luijsteren wil, dezelve na de begeerte mijner opper„ gebieders zijn tegenstrijdige behandeling met ronde woor„ „den voorleggen en dat de Comp, niet langer zig vermoeij „lijken wil met een onhandelbaare Natie die verbreekers der zo heilig bezworene verbonden zijn, doen ik hoope dat dier„ §. 73. Pok schijnt zijn hoogheijd eenig misnoegen te betoonen over dat de pagt van Jnkomende en uijtgaande regten niet aen de presente Pagter Niohonseeng voor het aanstaande Iaar weder zal overgedaan werden, waar over mij den 12„e Julij J: l: zijn schrijver zond om daar van de waarheijd te vernee„ „men en welke ik tot antwoord te rug liet dienen dat het de wille en ordre van Generaal en Raaden te Batavia was om alle de pagten op te veilen ten einde te ontwaren „gelijke Termen niet nodig zullen wesen te bezigen, maer vi in tegendeel zijn hoogheijd zal bemerken zijn gehouden gedrag eens eindelijk de val van zijn Eigen zoude kunnen te weeg brengen ten ende de behandeling na het algemeen ge „rugt van zijne ondergestelde is gants niet, zo het behoord en geene is de koning in zijne ijverzugt om als vorst van het Makassaarse Rijk te werden erkend, gunstig, maar eenparig bekennen dat die Eijsch nimmer kan toe„ „gestaan werden. Inmiddens kan ik uw hoog Ed=s betuijgen dat een zodanige om„ „zigtigheijd van dat hoff g'observeerd werd in alle behandelinge dat er gene redenen is dan om evengem: verschillen te voleeren of wel eenige klagten van belang te zusmen inbrengen. § 72: Pp 'skonings verzoek heb ik aan Sourabaijas opperhoofd voor„ „schrijvens verleend, ten einde een door den Commandant van Balembangang aangehoudene Boeginees en de daar bij opge„ „slagene goederen te rug: te Erlangen, op welk ik het antwd van ged„e opperhoofd verwagte, om als dan zijn hoogheijd te zun„ „nen Jnformeeren hoe het met die affaire gelegen is, gelijk uw hoog Ed=s het geen daar over verhandeld is des gelievende zal kunnen b'oogen bij de bijlagen N=o 8, 9 en 10 en het aangete „kende onder de datum van 24„e en 31„e Julij: J: leden van het Dag- Register. „gelijke. § 71. N=o 2
English
whether he or other interested parties would wish to estimate the price of the same higher. His Highness has repeatedly had private discussions with me about this, but as it is a matter not really of such importance as to keep continuous record of it, I have let the matter rest here, and at the same time, the considerations of this government having already been respectfully presented at length to Your High Honours in the general letter of 25 July 1792 under paragraph 30, I therefore await in this regard the further orders of Your High Honours, in the hope that they will be received by me before the public auction of the yacht. Concerning the realm of the Macassars, it still remains divided in the same situation: some under the presently reigning prince, but the greatest part with Aroe Mampoe. However, no disputes have been reported to me, and thus, although that realm is managed by two heads, they live in a reasonably good harmony, whereby some prospects for the better may be hoped for if only the hateful arrogance of the prince of Boni diminishes a little. I trust that, in time and with the requisite patience, this will gradually succeed. I may suppose this all the more because Aroe Mampoe, in his conferences held with me on 7 July and 13 September, not obscurely mocks Boni. For he is now in the situation where he must, through flattery with Boni's prince, bring the soedang back into the realm. Not without notice did I perceive his passion when he said at the conclusion of the last visit that, although matters stand in that state and even if they were to drag on for a long time, the Company need have no fear of difficulties, adding thereto: Boni cannot keep its own realm in good order; how then would it go if he wished to govern the Macassars as well? On 27 August, the aforementioned Aroe Mampoe sent a request to me for 400 Spanish Rds., wishing to send to Sumbawa to buy rice, because their distress in the west monsoon would be great, as the rice crop of this year had turned out very poorly. Craeng Bonto Nompo also requested 100 Spanish Rds. That sum, or actually 400 Rds. together, I lent from my own purse and sent to those two Macassars on 28 August and 21 September, as I did not dare to dispose of the Company's money calmly without having any security of recovering it. However, I request to be furnished with Your High Honours' orders as to how I shall have to conduct myself in the future if similar requests should occur again, since it cannot be required of me to continuously advance sums of money from my modest income, as the hope of getting it back quickly often turns out wrong. Yet the Company cannot gracefully turn down such requests if one does not wish to offend that haughty nation. Therefore, I trust that Your High Honours will be pleased to consider my conduct in this regard as well done. However, the request of Craeng Lembang arang for 2 lasts of rice, made previously on 17 July, was turned down by me, giving to know that the Company itself was not provided with a sufficient supply for its household, and thus hoped for a good tithing. The tithing of the Macassar lands this year may again be [illegible].
Dutch transcription
of hij, dan wel andere liefhebbers dezelve hooger in Prijs zon„ „de willen aanslaan, zijn hoogheijd heeft mij meermaalen Particulier daar over laaten onderhouden, dan als een zaar die eigentlijk van dat delang niet is om daar geduu „rig aanteekening van te houden hebbe ik het hier bij laten berusten, en te gelijk bij geemene letteren van den 25 Julij 1792. onder § 30. bereeds breedvoerig de Consideratie Eerbiedig van dese Regering daar omtrent uw Hoog Ed=s opengelegt zijnde, zo blijve ik ten dien opzigte de nadere ordre uwer hoog Ed=s in wagten in hoope dat dezelve voor de opveiling van de Jagt door mij zal ontfangen Betreffende het Rijk der. §74. Maccassaaren blijft nog in die zelfde situatie verdeeld eenige onder de presenten. Regeerende vorst, dog de grooste hoop bij Aroe Mampoe egter geen verschillen zijn mij aange„ „bragt. en leven dus schoon dat Rijk zodanig bestierd werd van twee hoofden, in een Redelijke goede harmonie waer door eenige vooruitzigten ten goede is te hoopen als de hatelijke trolsheid van Bonijs vorst maar een weinig verminderd en dat vertrouwe ik zal door de tijden het vereischte geduld langzamerhand wel lukken, te meer mag ik dat veronderstellen daar Aroe Mampoe in zijne gehoudene Conferentien met mij op den 7„e Julij en 13„e september niet onduister met Bonij den draet steekt dan hij is nu in het geval en diend door vlijerij bij Bonijs vorst de soedang weder in het Rijk te brengen en niet zonder opmerking hebbe ik zijn drift bespeurd toen dezelve bij de laaste binnekomst tot slot zijde alhoewel de zaaken in die staat staan en al Trai„ „neerde dezelve nog zo lang de Comp„e geen bedugting behoefde te hebben van moeijelijkhedens daar bij voegende Bonij kan zijn eigen Rijk niet in goede ordre houden 976. Dog het verzoek van Craeng Lembang arang om 2 Lasten Rijst op den 17„e Julij bevorens is door mij af„ „geslagen geworden met te kennen gave dat de Comp„e zelve voor de huishouding van geene genoegsame voorraed voorzien was en des hoopte op een goede oorden verthiening. — § 77. De verthiening der Makassaarse Landen is dit Jaar r zoe zoude het dan gaan als hij de Maccassaaren mede wilde Regeeren. Den 27„e Aug=s liet mij ged„e aroe mampoe, verzoek doen, om Rd=s 400 sp: willende na sumbauwa zenden om Rijst te koopen want hunne verlegendheijd in de west mousson groot zoude zijn, wijl het Rijst gewas van dese jaare zeer slegt uitgevallen was. ook ver„ zogt Craeng Bonto Nompo 100 sp=s die zomma of Eigentlijk te zamen 400 rd=s hebbe ik uijt mijn eigen beurs aan die twee Maccassaaren op den 28 aug=s en 21„e septbr geleend en toegezonden also niet wel over 'sComp=s geld tranquil zonder eenig verzekering te hebben van het weder te rug te Erlangen, heb durven disponeeren, dan egter verzoeke ik met uw hoog Ed=s ordre gemunieert te werden hoe ik mij in het vervolg zal hebben te gedra„ „gen als diergelijke verzoeken meer mogte voorkomen nadien het mij niet te vergen is van mijne sobere in„ „komsten geduursaam geld sommatja voor te schieten daar de hoop van het spoedig weder te rug te krijgen al oikwils verkeerd uitvalt „ egter kan de Comp„e zulke verzoe„ „ken niet met goede gratie van de hand wijzen, wil men die hoogmoedige Natie niet voor het hoofd stooten, over„ „zuli vertrouwe ik dat uw hoog Edelhedens mijne behan„ „delinge ten deesen opzigte als wel gedaan zal gelieven aantemerken. — hoe weder mogen werden. — 375. mial 143 N=o 2
English
again done without any hindrance, but it has yielded no more than Rd=s 105. The report under Appendices N=o 12 of the chief interpreter Deefhout shows how deplorably the native in general must seek their livelihood due to the meager crop. From the realm of § 78. Tello, Thaeng and Sandrabonij I have nothing else to note than the delivery by the last-mentioned realm of the customary two somagie slaves on 11 July last, who have already been sent towards Batavia with the burgher Meijer. But with § 79. Tanette's prince, the so great harmony with the king of Bonij also seems to diminish there, which originates from the adjoining realm of Barroe, whose king is in dispute with Aroe Ngatacka, the former wanting the latter to move out of the land of Barroe, and although the king of Bonij has sought to reconcile those two princes, they nevertheless do not listen much to his commands. This prince paid me a visit on 20 and 30 June and related on that occasion that in the inland areas, where he himself had been and from where he had returned a few days ago, total confusion prevails, and that if the king of Bonij could not mediate those confusions and divisions speedily and prudently, the consequences thereof might turn out very disadvantageous for the court of Bonij; just as he then also made known to me on 6 August following through his emissaries Daeng Poelo and Daeng Soette that the disputes in Barroe still continued, and that if that realm should be attacked or disturbed by Aroe Ngatacka he was obliged to assist it, that he might well make himself hateful to Bonij's prince by doing so, but that this bothered him little, since in any case he relied on the protection of the Comp:e and thus Bonij's hatred could cause him little or no harm. § 80. However strange this matter appeared to me, I nevertheless had that prince answered through the aforementioned emissary that he should not be too hasty in offering help where it was not highly necessary, seeing that when such displeasures of petty princes against each other ran too high, the Comp:e and Bonij were the arbiters in such disputes, and if his lord and master interfered therein, he should send his emissary here provided with a letter to make this known to me, whereby I could then obtain a better general understanding of the state of affairs over there than from oral messages. § 81. Since then, nothing more of those struggles or how matters stand there has been made known to me other than that they still continue and that there remains little prospect, because Bonij's authority among the allies seems to have decreased noticeably, that those divisions can be settled satisfactorily without disadvantage to the Bonij court, without Bonij needing the Comp:e. § 82. These struggles could possibly bring about a speedy settlement of the dragging Makassar disputes, which is what I hope and wish. From § 83. Soping I have nothing to report other than that Aroe Pantjana
Dutch transcription
145 weder zonder eenig hindernis gedaan, dog dezelve heeft niet meer afgeworpen dan Rd=s 105 het Berigt bij de Bijlagen N=o 12. van den oppertolk Deefhout toond aan hoedanig beklagen swaardig den Jnlander in het algemeen door het schraal gewas hun Levens onderhoud moeten zoeken. — uit het Rijk van § 78. Tellb, Thaeng en Sandrabonij hebbe ik niet anders te Noteeren dan de levering van het laast gem: Rijk der gewoonlijke twee somagie slaven op den 11„e Julij LE: welke bereeds met den Burger Meijer Batavia waards gezonden zijn. — Maar met §79. Tanettes Vorst daar schijnt de zo groote harmonie met de koning van Bonij mede te verminderen, dat oir„ spronkelijk is door het daar aan grensende Rijk Bar„ „roe, wiens koning met Aroe Ngatacka in disput is, willende de eerste dat de Laaste uijt het Land van Barroe zal verhuijsen en schoon de Koning van Bonij die twee vorsten heeft zoeken te vereenigen zo luisteren zij egter niet veel na zijn beveelen, deeze vorst gaf mij den 20„e en 30„e Junij een visite en verhaalde bij die gelegendheijd dat in de binnelanden werwaards hij zelve na toe geweest en van waar voor eenige daagen gereverteerd was een volkome verwarring heerscht, en dat zo de koning van Bonij die verwarringe en verdeeldheeden niet spoe„ „dig en omzigtig bemiddelen konde de gevolgen van dien zeer nadeelig voor het hof van Bonij zoude kunnen uijtvallen; gelijk mij dan ook den 6„' aug=s daar aan door zijn zendelingen Daeng Poelo en Daeng soette liet bekend maaken dat de verschillen in Barroe nog bleeff voortduu ren, en dat wanneer dat Rijk door Aroe Ngatacka g'attacqueerd of ontrust mogt werden hij verpligt was om §82. Deese stribbelinge zoude mooglijk een spoedige apdoening der slepende Makassaarse verschillen kunnen te weegbrengen het geen ik hoo„ „pe en wensche. van §83. Soping met ik niets te melden als dat Aroe Pantjana §81 Zeedert is mij niets meerder van die stribbelinge hoe het daar mede gelegen is bekend gemaakt dan dat de„ „zelve nog blijven voortduuren en dat er weinig apparen„ „tie overblijft door dien dat Bonijs ontsag onder de doud„ „genooten merkelijk schijnt gedaald te weesen om die verdeeldheeden zonder dat Bonij de Comp„e zal no„ „dig hebben, buiten nadeel van het Bonijs hoff zal kunnen werden ten genoegen afgemaakt. — § 80. Doe wonderlijk mij deese zaak te vooren quame zo hebbe ik Egter die vorst met voorsz: zendeling tot antwoord laten dienen dat dezelve niet al te spoedig diende te wesen in hulpe te bieden waar het niet hoog noodzakelijk ver„ „eischt wierd, nadien diergelijke misnoegen van vorst„ zijes tegen elkander te hoog liepen; de Comp„e en Bonij de scheidsman in zoortgelijke oneenigheeden waren, en indien zijn heer en Meester zig daar in melleerde zijn zendeling diendwegen dit heen diende te zenden voorzien van een brieff om mij zulx bekend te maken, waar door ik dan van de staat der zaaken ginter in het Generaal beter begrip konde krijgen dan van monde„ „linge boodschappen. — het zelve te assisteeren, dat hij bij Bonijs vorst zig wel daar door zoude hatelijk maken dan dat hem zulx weinig beerde nadien in alle gevallen op de protexie van de Comp„e steunde en des hem Bonijs haat tot weinig of geen na„ „deel strekken konde. — daar ma vit ee N=o 2 het
English
147 still rules there, and the Datoe of that realm is in Loehoe, this person, together with Aroe Baranti, Sioenreeng, to which Tanette's ruler has now been added, being inseparably attached to one another, not without heartbreak for Boni's ruler. Paragraph 84. The Boutongse Nagul Betirpateurs, along with the usual annual envoys from that court, have not yet arrived here, so regarding this matter there is nothing to note except that I have granted a pass to Batavia to two of his subjects who arrived here by the king's chiap, in order to further submit to Your Right Honourables the request mentioned therein to travel to Mocha, to obtain the necessary permission for that purpose. In regard to Paragraph 85. Balij, it respectfully serves to report that the ruler Gusti Madde kaiang Assang continues to send successive vessels to collect building materials from here, his emissaries having arrived here on the 19th of June last and departed back on the 16th of July following. Concerning Paragraph 86. Meanwhile, the letter from Resident Meurs received from there on the 6th of August gives me the pleasure of being able to humbly inform Your Right Honourables that everything is in peace and quiet, and specifically in Paragraph 87. Sumbauwa the government is in better order than at the time of the old blind king. The envoys of that realm came to notify me on the 20th of June last of the death of that realm's old ruler and the succession to the throne by the deceased's daughter, Sutthane Sapioedien, wife of the currently reigning king of Bima. On the 29th following, these envoys paid me another visit with a request, according to old custom, for a loan of 500 Spanish dollars. On this occasion, I asked them whether they were authorized to renew and swear to the existing contract, but contrary to expectation, they declared they had not the least authorization for that, being only ordered to notify the Company of the death of the old king and the installation of the chosen queen. Paragraph 88. Upon this, I expressed my surprise and at the same time stated that I would expect a further embassy provided with the necessary credentials in order to be able to fulfill this obligation. Paragraph 89. I also addressed them regarding the reticence of the Sumbawarese grandees concerning the notification of the death of their rulers, stating that such behavior showed no signs of goodwill toward the Company. To which they answered that the long delay should not be attributed to contempt or disrespect, because upon the passing of the old king the government would have given notification immediately, but at the same time Sibut, the Nene Ranga, also died, by which the realm was plunged into many preoccupations, and the postponement of the notification must therefore be attributed to that; and further, that they did not doubt that for the renewal of the contracts, they or others would be sent hither again for that purpose. Subsequently, instead of the requested 500 Spanish dollars, I assisted them with 300 Spanish rixdollars, as appears from the Political Council's resolution of the 2nd of July last, that realm being debited in the books for that sum.
Dutch transcription
147 daar nog Regeerd, en den Datoe van dat Rijk in Loehoe is, zijnde deese nevens Aroe Baranti, Sioenreeng, daer nu Tanettes vorst bijgekomen is, onafscheidelijk aan den andere verkleefd niet zonder hertseer van Bonijs vorst § 84. Boutongse Nagul Betirpateurs neven de gewoonlijke jaarlijkse gezanten van dat hof zijn hier nog niet aangekomen, zo is in dese dien aangaande niets te Noteeren als dat aan de alhier per konings Chiap aangeko„ „men Twee zijner onderdaanen hebbe verleend een Pas na Batavia, ten einde het daar in vermeld verzoek om na Mocha reis te vorderen, verders aan uw hoog Ed=s voortedraagen om daar toe de nodige permissie te Er„ De Ten opsigte van §85. Balij zo diend Eerbiedig dat den vorst Gusti Madde kaiang Assang blijft aanhouden successive vaarthui„ „gen te zenden om bouw Matterialen, hier van dan te haalen, zijnde zijne zendelinge den 19„e Junij Jongst Leeden hier aangekomen en weder den 16„e Iulij daer aen te rug ver„ „trokken. Omtrend: 386 verwal geeft mij het schrijven van den Resident Meurs van daar den 6„e augustus ontfangen het genoegen van uw Hoog Ed=s ootmoedig te kunnen bedeelen daar alles in Rust en vreede is en wel te §87. sumbauwa de Regeering in geschikter order zig bevind als ter tijde der oude blinde koning. De gezanten van dat Rijk hebben mij den 20„e Junij I: Leden het overlijden van dat Rijk oude vorst en de vervulling van den Throon door des §88. Ik gaf hier op mijne verwondering te kennen en te gelijk dat ik een nader gezantschap zoude verwagten met de nodige Last brieven voorzien, ten einde aan deese verpligting te kunnen b'antwoorden § 89. Ook hebbe haare onderhouden over de agterhoudendheid der Sumbauwareese Rijksgrooten omtrend de bekendma„ „king van het overlijden hunner vorsten, dat zulke behandelingen geene blijken waren van welmeenendheijd Je„ „gens de Comp„e, op welk zij andwoorde dat het Lang vertoef niet moest werden toegeschreven aan minagting of disrespect want dat bij het afsterven: der oude koning de Regering direct daar van zoude kennis gegeven hebben maar dat ter gelijker tijd ook sibut overleed den Nene Ranga waer door het Rijk in veele bezigheeden gedompeld lagetj: en des daar aan het opschorten der bekendmaking moest wer„ „den toegeschreven en verders dat zij niet twijffelende of tot het renoveeren der Contracten, zo zouden zij weder of ande„ „ren daar toe herwaards gezonden werden, vervolgens hebbe ik insteede van de verzogte 500 spaans dezelve g'adsisteerd met rd=s 300 sp=s blijkens Politicq Raads besluit van den 2„e Julij LL: zijnde dat Rijl voor die somma bij de boeken overledene Dogter Sutthane Sapioedien huisvrouw van den thans Regeerende koning van Bima bekend komen maken den 29„' daar aan gaven mij dese afgezon„ „dene weder een visite met verzoek na oude gebruike om 500 Spaans ter Leen, bij deese gelegendheijd onderhielde ik deselve of niet gequalificeerd waren om het Subsistee„ „rend Contract te renoveren en te bezweren! dan tegen verwagting betuigde geene de minste qualificatie daer toe te hebben, maar eenlijk gelast waren om de Comp„e de bekendmaking te doen van het sterfgeval der oude ko„ „ning en de aanstelling van de verkoorene vorstinne. - overledene gedebiteert, „langen. ma erte een N=o 2
English
debited in order that the same may be settled in cash or sappanwood. § 90. I have also written the aforementioned to the government of Sumbauwa, and I therefore assume that other envoys will arrive here shortly to swear to the contract according to just obligation. § 91. At his urgent request, I have also given Saloe Samba, son of the notorious Aele Ropia and half-brother of the currently reigning queen of Sumbauwa, a certificate stating that, in accordance with the offer of his services, the Company will accept him on occurring occasions where these may be deemed useful, for the execution of its orders. This prince appeared to me to be a very suitable person, and I therefore trust that he will indeed honor his voluntarily given word; the certificate given to him can bring no disadvantage to the Company, even if it brings no advantage. § 92. Following the letter from the aforementioned Resident Meurs, I also await the kings of Tambora and Pekat § 93. On the 23rd of June last, the minor king of Sangar also swore to the contract here, which will once in 25 years satisfy the orders of Your High Noble Lordships. § 94. The ruler of Dompo and his dignitaries appeared before me on the 20th of June and made a request for the necessary approval of an act of succession handed to me, regarding the demise of the currently reigning ruler in favor of his son Daeng Tellauw, for which he had already been accepted by all the peoples of that realm. I presented to them what occurred in the years 1785 and 1787 and that all those conditions were of no use if they were not sincerely observed, whereby their realm could fall into the greatest disorder and unpleasantness whenever a successor to the crown was appointed who, after the death of their ruler, was not accepted but rejected. They then gave me cogent reasons regarding the rejection of the successor Daeng Maleongie, chosen in the year 1785, pressed me further strongly to obtain the Company's consent thereto, and requested that this agreement might be sworn by them upon the Alcoran, as proof that their intention in this regard was pure and sincere. I finally granted the request made, and drew up an Act thereof, which they solemnly swore in the Council of Policy on the 9th of July last with all joy. Hoping, therefore, that this transaction may gain the approval of Your High Noble Lordships. § 95. This ruler sent me a small quantity of sulfur as a present for the household and, during a private visit, asked me whether the Company might also wish to be provided with this combustible material, undertaking to deliver 200 picols or more annually; but as I am not certain whether Your High Noble Lordships require this earth, I told him in that regard that the Company was abundantly provided with it and that the stated price of 5 Dutch rixdollars was also rather high. However, I have no doubt that if Your High Noble Lordships should please to require a quantity of it, that ruler would part with it somewhat cheaper; as a sample, I take the liberty of offering Your High Noble Lordships 400 lb of this combustible material. § 96. Everything that was successively transacted with these overseas rulers and grandees is recorded in the secret Daily Register of the 19, 20, 21, 22, 23, 27, 28, 29 June, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 14, and 16 July and Enclosures No. 1, 3, 4, 5, and 6, and letters exchanged with the Resident Meurs, to which I humbly refer to avoid all prolixity. Regarding: § 97. Saleijer, where all remains peaceful, I merely note that the regents, upon their request, were excused this year from appearing in person, provided that they deliver the usual workfolk complete to this Castle; I granted this request of theirs all the sooner because the fortress and the buildings therein require absolute repairs. § 98. To Passir, I dispatched on the 18th of August last the Company's envoy Daeng Mangatie and the Malay Dolo, together with a letter to the sultan there and one to Torawe, head of the Wajoorese, in order to reclaim the slaves and bandits who fled from Onrust, as well as the vessel with which they absented themselves from there, with orders to these envoys to offer no more than 40 rixdollars for each fugitive, in which the vessel must also be included. Concerning: § 99. The Northern Provinces, the shortage there is very great due to the crop failure of rice, the tithe there having yielded nothing of note; and if heaven is not pleased to give rain shortly, it is to be feared that § 100. In Boelecomba and Bonthain a very meager harvest of paddy will likewise occur; otherwise these southern and northern provinces enjoy undisturbed tranquility. § 101. Foreign Nations, nor of § 102. Sea Pirates, there is at present nothing to note in this regard. § 103. Since Your High Noble Lordships, in your venerated separate dispatch dated 31 December of the previous year, § 56, were pleased to order me to make known in future the servants, cannons, weaponry, ammunition, and vessels by secret letters, I take the liberty of dutifully complying therewith by these presents, in the hope that this brief summary will in some measure serve to the satisfaction of my superiors. Servants in general, as of this date, both here and at the outer posts and vessels, consist of: Civil administration: 51 Military: 634 Artillerymen: 96 Craftsmen: 58 Medical: 10 Seafaring: 150 Ecclesiastical: 3 Native Teacher, Malay scribe, and Company's envoy: 5 Diverse duty personnel: 9 Sepoys: 47 heads Auxiliary troops: Madurese: 114 heads Sumanappers: 232 heads Total: 1012 Auxiliaries: 397 Total heads: 1409
Dutch transcription
149 gedebiteerd om het zelve met Contanten dan wel Sappan„ hout vereffent te werden. — § 90. Het voorm: hebbe ik de Regeering van Sumbauwa mede aangeschreeven en des stelle ik vast binnen korten dit heen zullen koomen andere gezanten om na billijke gehoudenisse het Contract te bezweeren. §91. Saloe Samba zoon van den berugter Aele Ropia en halve broeder van de thans Regeerende koninginne van Sum„ „bauwa, hebbe ik op zijn instantig verzoek mede een bewijs gegeven dat de Comp„e hem navolgens aanbieding zijner dienst bij voorkomende gelegendheijd waar deselve van Nut g'oordeelt mogt werden zal aanneemen ter uijtvoering derzelver or„ „dres. — Dese Prins is mij voorgekomen een zeer geschikt perzoon te zijn en wes vertrouwe ik dat hij zijn ongevergd gegeven woord wel zal naarkomen; - Dat Bewijs aan hem gegeven zo al niets ten voordeele ten minsten geen Nadeel aan de Comp„e kan toebrengen. §92. Na het schrijven van voorsz: Resident Meurs ver„ „wagte ik ook de koningen van. Tambora en Tekat §93. Tangars Koningje heeft den 23„e Junij J: L: mede het Con„ „tract alhier b'Eedigt, wes in 25 jaaren eens aan de beveelen uwer hoog Edelhedens voldoening zal gegeven zijn. — §94. Dompos Vorst en zijne Rijxgrooten narschenen bij mij den 20:' Junij deede verzoek om de nodige goedkeuring op een aan mij overhandigde acte van successie bij het overlijden van den §95. Dese vorst stuurte mij een kleine quantiteijt Swawel tot de huijshouding present en deed mij bij een particulier be„ „zoek de vraag of de Comp„e ook niet van die brandsloffe wil„ „de voorzien weesen, aanneemde 200 Picols of meer sjaerlijx te leveren, dan wijl ik niet zeeker ben of uw Hoog Ed van die aarde benodigt zij, zo hebbe heer diendwegen ge„ „zegd dat de Comp„e daar van in overvloed voorzien was en ook de gestelde prijs van 5 rd:s hollands wat hoog quam te loopen, dan ik twijffele geensints zo uw hoogEd= daar van een quantiteijt geliefde te requireeren, die vorst zoude het zelve wel wat goed koper afstaan; - Tot een monster neeme ik de vrijheijd uw hoog Ed=s aan te bieden vite thans Regeerend vorst op desselfs zoon Dalng T Lauw, waer voor dezelve bereeds door alle de volkeren van dat Rijk aange„ „nomen was, jk hebbe henlieden het gepasseerde in den Jaare 1785 en 1787 voorgehouden en dat alle die voorwaarders van geen nut waaren; indien dezelve niet opregt naar wierde gekomen, overzulx hun Rijk in de grooste dis ordre en onaangenaamhedens konde vervallen, wanneer telkens een kroons opvolger wierd benoemd, die na de dood van hun vorst niet aangenomen waar verworpen wierde, zij gaven mij dan bondige redenen nopens de verwerping van den in de Jaare 1785 verkorene Sussesceur Daeng Maleongie, drongen mij verders sterk om de bewil„ „liging van de Comp„e daar op te mogen hebben en verzog„ „te dat dese overeenstemming door haar op den Aica„ „ran mogte bezwooren werden ten blijke hunne Jntentie daar omtrend zuiver en opregt was, Jk hebbe van einde„ „lijk het gedaan verzoek ingewilligt daar van een Afte gemaakt welke zij den 9„e Julij J: f: met alle vreugde in Raade van Politie plegtig bezworen hebben. hopende der„ halven dat die behandeling uw hoog Ed=s goedkeuring zal mogen wegdragen. — thans. 400 lb N=o 2 eer 1 151 599. 400 lb van die brandstoffe § 96. Alle het geene dat successive met dese overwalsche vorsten en grooten verhandeld is staat beschreven bij het secreet Dag Register van den 19, 20, 21, 22, 23, 27„ 28„ 29„' Junij 2, 3, 4 6„ 7, 8„ 9; 12, 13, 14, en 16„e Julij en Bijlaagen N=o 1, 3, 4, 5, en 6, en gewisselde brieven met den Resident Meurs, waer gedrage. aan ik mij ootmoedig om alle wijdlopigheijd te verwijden Ten opzigte van. § 97. Saleijer waar alles vredig blijft Noteere eenlijk dat de Regi „ten op hun gedaan verzoek dit jaar van in Perzoon op te komen hebben g'excriseert, niets egter het gewoonlijke wer volk Compleet aan dit Casteel leveren, in dit hun verzoek hebbe te eerder bewilligt, wijl de vesting en de daar in zijnde gebouwen absolute reparatien nodig hebben. — §98 Passir is door mij den 18„e Aug=s 9: l: afgezonden den Comps zen„ „ling Dalng Mangatie en den Maleijer Dolo nevens een brief aan den sulthan aldaar en een aan Torawe hoofd der wadjoreesen ten einde te reclamëren de van onrust ge„ „vlugte slaven en Banditen en het vaarthuijg waar mede zij zig van daar g'absenteerd hebben, met Last aan dese zendeling niet verder dan 40 rd=s uijt te looven voor ieder vlugteling waar onder het vaarthuijg mede begrepen moet zijn. — Belangende. De Noorder Provintien daar is het gebrek door het misgewas van rijst zeer groot, hebbende de verthiening aldaar niets naam waardigs afgeworpen en wanneer den hemel binnen korten geen Regen geliefd te gever zo is het te dugten dat Dienaaren in 't Generaal bestaan onder dedigen datum zo hier als op de buijten Posten en vaarthuijgen als. — Militaire. zevarende. kerkelijke. Jnlandse Leermeester, Haleids schrijver en Comp=s zendeling Hulptroepen. Madureesen Sumanappers Politie diverse diestdoenders - - - - - - - „ 9 sipaijers Arthilleristen. . . . . . . . „ 96 Ambagts=Lieden. . . . . . . „ 58. Geneeskundige. . . . . . . „ 10. De - - - - - - - „ 150. - - . „ 3. „ 5: 397: — Totaal koppen. 1409: — - - - „ 51 „ 1012:— § 100 Toelecomba en onthain mede een zeer schraale oogst van Padij zal vallen, anders genieten desen zuijder en Noorder Provintien Een ongestoorde Rust § 101 Vreemde Natien nog van § 102 Zeel Rovers vatt thans in dese niets te noteren. Aangezien uw Hoog Ed=s bij Derzelver geveneereerde aparte § 103. Missive de dato 31„e December A„o p„o § 56: mij hebbende gelieven te gelasten om in 't vervolg zo wel de Dienaaren, Canons, wa„ „pen koederen, Ammunitie en vaarthuijgen bij secreete Letteren bekend te stellen, zo vervrijmoedige mij daar aan bij deese schuldpligtig te voldoen, in hoope dat mijne oppergebie„ „dert dese korte aanhaeling eenigsints tot genoegen zullen No. strekken. C - „ 634. kopen 47 - - - koppen 114. - - - - - - „ 232„ - - van vrte N=o 2
English
153 Cannons weapons. amount to. Munitions 187 pieces iron Cannons namely 10 pieces of 10 lb. 28 pieces of 8 lb. 35 pieces of 6 lb. 19 pieces of 4 lb. 38 pieces of 3 lb. 10 pieces of 2 lb. 2 pieces of 1 lb. 2 pieces of 3/4 lb. 4 pieces of 1/2 lb. 54 pieces Brass Cannons as just stated, namely: 2 pieces of 18 lb. 2 pieces of 12 lb. 4 pieces of 6 lb. 7 pieces of 4 lb. 12 pieces of 3 lb. 22 pieces of 2 lb. 1 piece of 1 lb. 2 pieces of 3/4 lb. 4 pieces Brass short Cannons of 2 lb. 2 brass howitzers of 4 inches 5 Mortars of 4 1/8 inches 4 Brass hand Mortars or howitzers. 12 iron hand Mortars. 2 howitzers of 4 inches 63156 7/8 lb Gunpowder. Section 104. May it be granted to me respectfully to present to Your High Noble Worships in a separate Bundle, according to the Register, the Lists concerning the Artillery prepared after the Model of the gentlemen Commissioners of the Military establishment, in which everything has been clearly specified by the Chief of that Corps. Section 105. The Requisition of Requirements I trust will meet with Your High Noble Worships' pleasure. 3 pieces Boats. 10 pieces barges of various sorts 23516 pieces cannonballs of various sorts 6360 pieces bar shot 2550 pieces grapeshot 2126 pieces various sorts of Grenades. 1233 pieces Bombs of various sorts 932 pieces howitzer Grenades. 171 pieces Incendiary balls for Mortars. 100 pieces Light balls. 3217 pieces Muskets of various sorts namely: 1052 pieces issued to the men. 2165 pieces in Reserve. 1823 pieces cutlasses namely: 820 pieces issued to the men 1003 pieces in Reserve. Vessels. 5 Pantjallangs namely: 1 of 70 1/4 feet long width 21 3/4 1 of 69 1/2 ditto width 20 1 of 68 ditto width 20 1 of 68 ditto width 18 1/2 1 of 50 ditto width 14 No 2
Dutch transcription
153 Canons wapens. belopen als. Ammunities 187 p=s ijzere Canons te weten 10 p=s van 10 lb. 28„ 54 p=s Methaale Canons als even gezegd, als. 2. p=s van 18 lb 4 p=s Methaale korte Canons van 2 lb 2 „ houwitzers Metaale „ 4 d=o 5 „ Morthier _„o 4 „ Methaale hand Mortiers of houwitzers. 12 „ ijzere hand Mortiers. 2 „ houwitzers van 4 d=m _„ 63156 7/8 lb Buskruijd. § 104. De Lijsten raakende de Arthillerij na het Model van de heeren Commissarissen van 't Militaire wesen vervaar„ „digt zij mij gegunt uw Hoog Ed=s in een aparte Bondel navol„ „gens het Register Eerbiedig aan te bieden waar bij alles door de Cheff van dat Corp=l duidelijk gespecificeerd is. — § 105. Eisch van Benodigtheeden vertrouwe ik zullen uw hoogE=d 3 p=s Boots. 10. „ schuiten in zoort 23516. p=s koogels in zoort 6360 „ Langscherp _„o 2550 „ druiven _„o 2126. „ diverse zoorten van Trenaden. 1233 „ Bommen in Z„t 932 „ houwitzers Grenaden. 171. „ Brandkogels voor Mortieren. 100 „ Ligt kogels. 3217. „ Snaphaanen in z„t als. 1052 p=s onder de man. 2165. „ in Reserve. 1823 p=s houwers als. 820. p=s onder de man 1003 „ in Reserve. Ge Vaarthuijgen. 5. Pantjallangs te weten. 1. van 70¼ voeten lang br=t 21¾ 1 „ 69½ d„o 1 „ 68. d„o 68. d„o — „ 50. d„o 20 genoegen. 36 „ 5 35 „ 19 „ 38„ 10 „ 2 „ „ ¾„ 4 „ „ —½„ „ 1„ 2„ „ „ 3„ „ 4„ „ 6„ „ 8„ „ 12„ 2 „ „ 12 „ 4„ 7 12„ 22„ 2 „ „ —¾ „ 1„ 2„ „ 3„ 4„ „ 6„ 1 „ 4 1/8 „ „ „ 14. „ 20. „ 18½ vil No 2 mial 153 Canons wapens belopen als. Ammunities 187 p=s ijzere Canons te weten 10 p=s van 10 lb. 35 „ 19 „ 2 „ „ -¾„ 54 p=s Methaale Canans als even gezegd, als. 2. p=s van 18 lb 12„ 4 Ps Methaale Korte Canoors van 2 lb. „ 4 d=o 2 „ houwitzers Metaale E „ Morthier _„o 4 „ Methaale hand Mortiers of houwitzers. 12 „ ijzere hand Mortier. 2 „ houwitzers van 4 d=m _o 63156 7/8 lb Buskruijd. § 104. De Lijsten raakende de Arthillerij na het Model van de heeren Commissarissen van 't Militaire wesen vervaar„ digt zij mij gegunt uw Hoog Ed=s in een aparte Bondel navol„ „gens het Register Eerbiedig aan te bieden waar bij alles door de Cleff van dat Corp=l duidelijk gespecificeerd is. — § 105. Eisch van Benodigtheeden vertrouwe ik zullen uw hoogE=d 23516. p=s koogels in zoort 6360 „ Langscherp _„o 2550 „ druiven _„o 2126. „ diverse zoorten van Trenaden. 1233 „ Bommen in Z„t 932 „ houwitzers Grenaden. 171. „ Brandkogels voor Mortieren. 100 „ Ligt kogels. 3217. „ Snaphaanen in z„t als. 1052 p=s onder de man. 2165. „ in Reserve. 1823 p=s houwers als. 820. p=s onder de man 1003 „ in Reserve. Vaarthuijgen. 5. Pantjallangs te weten. 1. van 70¼ voeten lang br=t 21¾ 1 „ 69½ d„o 1 „ 68. d„o 1 „ 68. d„o 3 P=s Boots. 10. „ schuiten in zoort „ 20 — „ 50. d„o „ 18½ genoegen. 36 „ „ 12 „ 5 „ 6„ „ 4„ 3„ „ 2„ „ 1„ „ 38„ 10 „ 28„ 4 „ „ —½„ 2 „ 4„ „ 3„ 22„ 2 „ „ —3¾„ „ 1„ 2„ „ 3„ „ 4„ 6„ „ 12 „ „ 8„ „ 4 5/8 „ ƒ „ 14. „ 20. „ v N=o 2 m141
English
take pleasure in, since it has been arranged with the required accuracy; The demand for timber is very small and most highly necessary if one wishes to see the armory also completed in the coming year, being able to assure Your High Nobilities that all possible diligence has been used in the construction of the dwellings, both of the Artillery and the head master, both of them already being under roof. § 106: In case Your High Nobilities might reflect upon the large number of requested hour and half-hour glasses, Your High Nobilities will please have the goodness to believe that these would not have been demanded by me if it had been possible for me to have them purchased privately in Batavia; but all my given orders to the citizens and residents for that purpose have until now been in vain, wherefore I found myself necessitated to place them on the general requisition, if I am ever to satisfy the manifold requests of Boni's ruler and other allies, since the rulers constantly trouble me for those goods and, because of the small supply, I am obliged each time to refuse them, whereby they might well get the impression that I refused such small requests out of a sort of contempt or even out of greed; wherefore I humbly solicit that the requested hourglasses placed on the requisition may be favorably sent to me by Your High Nobilities. § 107: Regarding the loaned weapons, I consider myself obliged to report to Your High Nobilities that, although I have made repeated requests for the muskets loaned by the Heer Reijke, to this day none could be recovered, and I do not have much good expectation that the native grandees will hand them over to me anytime soon, predominantly those of Datoe Baringang, Sidenreng, Aroe Pantjana, and the King of the Makassars. Here there is nothing more to be done about this than to give those rulers an annual reminder, so that the loan does not fade from memory; they consist of 217 pieces of muskets of various sorts, as follows: 84 pieces Aroe Pantjana 36 pieces The King of the Makassars 12 pieces Craeng Glissong 18 pieces Anna Badjeng 6 pieces Lommo Siang 2 pieces Datoe Sidenreng 10 pieces Lommo Maros 4 pieces Datoe Baringang 10 pieces to the chief interpreter D: Deefhout 17 pieces to the under-interpreter J: Voll 34 pieces to Captain Moor § 108: Having to my regret informed Your High Nobilities under § 99 of the failure of the rice crop, and the stock of that necessary provision will only suffice until the end of November, I take the liberty to humbly make known to Your High Nobilities that at the session of the 12th of this month we came to the decision to dispatch the pantjallang Het Pijltje to Java's East Coast in order to request the chief there to rescue this Government from its embarrassment and to accommodate it, for the present, with 40 lasts, or as much as that vessel can take in of that grain. My request is, Noble Lords, since Boelecomba's Resident writes in general letters of the 5th of this month that if no rain comes, it will in general produce a very bad crop, several paddy fields already lying parched, and according to the calculated estimate it is budgeted at 80 lasts, that Your High Nobilities will be pleased to kindly send here with the Company's ship, above the aforesaid 40 lasts, another 40 lasts of rice for the household, in order thereby to prevent that, in case of a disadvantageous harvest, one is not forced to make an expensive purchase, the price of the same at present being 60 Spanish dollars per last. § 109: And since no further noteworthy matters have occurred here, I respectfully refer to the accompanying Secret Daily Register and further relevant annexes; but before concluding this, I take the liberty to once again humbly propose to Your High Nobilities to be allowed for the present to dismiss two companies of Javanese auxiliary troops from here again with the Company's ship, since the disputes that previously arose so high have ceased and thus those costs could for the present be saved, awaiting what Boni's ruler will want to undertake regarding the soedang of the Makassars, believing that this will accord with the intention of Your High Nobilities in § 3 of their letter dated 7 February of this year. Said auxiliary troops have now accepted the uniforms sent here for them, and are paying for them successively from their monthly pay. § 110: Furthermore, I still have the honor, in duty bound, to bring to the knowledge of Your High Nobilities that the first term of the liberal gift expired on the 29th of the past month of September and, upon recounting, was found to amount in cash specie to 14553 rixdollars 46 stivers, besides some gold and silver work; said amount having been transferred into the large and small cash boxes for accounting. Agrees. Your High Nobilities' humble and faithful servant, was signed: Wm Beth Jz: Makassar, in Castle Rotterdam, 19 October 1792. High Noble, Right Honorable, Strict, Far-Ruling Lord, Right Honorable, Strict Lords. § 111: I commend Your High Nobilities' precious persons and the weighty interests of the Noble Company to the all-safe keeping of the Almighty, and profess with the deepest sentiments of respect and esteem to be. Copy No 2 Secret To His Excellency, the High Noble, Right Honorable Lord, Mr. Willem Arnold Alting, Governor-General, together with the Right Honorable Lords Councilors of the Dutch Indies. High Noble, Right Honorable Lord and Right Honorable Lords. On the 17th of the previous month I had the honor to receive Your High Nobilities' most respected letters of 29 September per the packet boat De Snelheid, delivered to our cruisers before this river. Although already completely ready to travel for my return to Batavia, I have in no way
Dutch transcription
155 mial genoegen in neemen alzo dezelve met de vereischte Exactituse ingerigt is; — Den Eisch der houtwerken is zeer gering en ten hoogsten benodigt, wil men de wapenkamer in het aanstaande Jaar mede voltooit zien, kunnende ik uw hoog Ed=s verzekeren dat er alle mogelijke voortvarendheijd gebruijkt is met de opbouwing der wooninge zo van de Arthillerij als oppermeester zijnde deselve beide bereeds onder 't dak: — § 106: Ingevalle uw Hoog Ed=s reflegie mogte slaaen op het groot getal verzogte uur en half uur Glaasen, zo zullen uw hoog Ed=s wel de goedheijd gelieven te hebben te willen geloven dat deselve niet door mij zoude g'eischt zijn geworden in „dien het mij mooglijk waare geweest particulier die te Batavia te laten inkoopen, maar alle mijne gegevene orders aan de Burgers en ingezetenen daar toe zijn tot nog vrugteloos geweest geweest over Iulij mij genecessiteerd heb bevonden die op de generaale Eisch bekend te stellen wil ik eens aan de menigvuldige verzoeken van Bonijs vorst en andere Bondgenooten genoegen geven wijl de vorster mij onophoudelijk om dat goedje lastig vallen en telkens om den geringen aan p deselve verpligt an de hand wijsen waar door zij wel (: zoude kunnen„ ben te moeten „ in bequip komen dat ik hun zulke geringe verzoeken uit een zoort van minagting of gaar uijt gierigheijd refuseerde, over zulx ootmoedig solliciteerde dat de verzogte uurglaasen op den Eisch gesteld door uw hoog Ed=s mij gunstig mogen werden toegezonden. — 5 107:e uijtgeleende Wapenen agte ik mij verpligt uw Hoog Ed=s te moeten beveelen dat de door den seer Reijke uijtgeleende geweeren schoon door mij daar toe menig vuldigmaalen aan„ zoek gedaan is tot heden geene te rug erlanging kan en niet veel goede verwagting heb de jnlandse grooten voor Eerst dezelve mij spoedig zullen afgeven, voornamentlijk § 108. Det misgewas van Rijst onder § 99. tot mijn Leedwesen uw hoog Ed=s bedeeld hebbende en de voorraad van die nodige pro„ „visie maar tot ult„o November toerijkende zal zijn, zo neme ik de vrijheijd uw hoog Ed=s onderdanig te kennen te geven, dat wij ter sessie van den 12„e deser tot besluit getreden zijn om de Pantjallang het fijltje na Javas Oost „hoek te depecheeren ten einde het opperhoofd aldaar te verzoeken dit Gouvernement uijt derselver verlegendheijd te resden en voor eerst, met 40 Lasten dan zo veel als die Bodem zal kunnen inneemen van die Corl te gerieven. — Mijn bede is hoog Edeleheeren /:nadien Boelecombas Resi„ „dent bij gemeene letteren van den 5„e deser schrijft zoo er geen Regen komt in 't Generaal het een zeer slegt gewas zal geven leggende bereeds verscheide fadij velden verdroogt en na de Calculative opgave begroot werd op 80 Lasten :/ Dat uw hoog Ed=s goedgunstiglijk met het Comp„ 84: p=s Aroe pantjana. 36. „ De koning der slakassaren. 12. „ Craeng Glissong. 18. „ Anna Badjeng 6. „ Lommo Siang 2. „ Datoe sidenreng. 10. „ Lommo Maros. 4 „ Datoe Baringang 10 „ aan de oppertolk D: Deefhout. „ „ „ ondertolk 3: voll. „ Capitain Maleijer 34. „ die van Datoe Baringang, Sidenreng, Aroe Pantjana en de koning der Makassaaren hier 'is dus niet meer in te doen dan sjaarlijx die vorsten aanmaninge te doen, ten Einde de leening niet uijt het geheugen gaat, dezelve be„ „staan in 217 p=s geweeren in zoort als. 17 dit. „toir. 1 N=o 2 157. mial Makasser in 't Casteel Rotterdam den 19:' october 1792: „toir schip boven de voorsz: 40 Lasten nog 40 Lasten Eijst tot de huijshouding dit heen gelieven te zenden, om daar door wingt te prevenieeren dat bij een nadeelige inschuur niet genood„ „zaak werd een duure inkoop te moeten doen, zijnde de Prijs van deselve tegenswoordig 60 sp=s 't Last. — §109. En dewijl verders geen Nateerenswaardige zaaken hier gepasseerd zijn, zo gedraage ik mij Eerbiedig aan het overgaand Secreet Dag Register en verder gehoorende Bijlagen, dog alvoorens dese Eindige neeme ik de vrijheijd uw Hoog Ed=s onderdading nog „maals voor te draagen om voor eerst twee Comp=s Javaanse zulxtroepen van hier weder met het Comptoir schip te mo„ „gen demitteeren nadien de voor dese zo hoog gereesene Dispu„ „ten, gecesseert zijn en dus voor eerst die kosten zoude kun„ „nen uijtgewonnen werden inwagtende wat Bonijs vorst omtrent de soedang der Maxassaaren zal willen on„ „dernemen, menende ik dat zulxj met de intentie uwer Hoog Ed=s bij § 3. van hoogst deselve missive sub dato 7„e fe„ „bruarij h:a: overlen zal komen! ged: hulptroepen hebben tans de voor hun herwaards gesondene monte„ „rings g'accepteerd, en betaalen die successive van der„ „selve maandelijkse besolding. §110. Overigens hebbe ik nog d' Eere uw hoog Ed=s schuldpligtig ter kennisse te brengen dat het Eerste Termijn der Ei„ „beraale gifte den 29„' van de voorleede maand sep„ „tember afgelopen is en bij natelling bevonden aan Contante Muntspecieu Rd=s 14553: 46: — bui „ten nog eenig goud en zilver werken; zijnde op gem: Montant in de groote en kleene geld Cassa ter verantwoording overgebragt. — Jelnar Accordeert. Uuwer Hoog Edelhedens onderdanige en Trouwe dienaars. /:was getekend:/ W„m Beth Jz: Hoog Edele Groot Agtbaare Gestrenge wijdgebiedende Heere. welEdele Gestrenge Heeren. §111 Jk beveele uw Hoog Ed=s Dierbaare Perzoonen en de zwaazigtige belangen der Edele Maatschappij in de Alleer veijlige hoede des Alderhoogsten en betuijge met de diep„ „ste gevoelens van Eerbied en hoogagting te zijn. — No 2 vr een Vlleriq Maedaane Secreete en Sparte M:r Willem Arnold Atting Gouverneur Generaal Beneevens De welEdele Heeren Raaden van Neederlands Jndia, Hoog Edel Groot Agtbaar Heer en WelEdele Heeren. Den 17e der voorige maand heb ik de Eergehad te ontfangen uw Hoog Edelheedens zeer ge„ „respecteerde Letteren van den 29=ten September pr de Paquetboot de snelheijd voor deeze Riviers aan onse kruijssers afgegeeven. Ik heb Schoon bereeds tot mijn rethour naar Bas „tavia volkomen rijsvaardig in geenen dee„ 16. Sep„ Regeering 81 Secreet Aan Zijn Edelheij Den Hoog Edelen groot Agtbaaren Heer. „len d Copia /27 N=o 2