Inventory 3986
Japan · 868 pages · 260 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
The family of Prince Melkeddin are with for equipment the family was granted 100 rixdollars. recorded and must be refunded by the King of Tidore notice was given of the adjacent resolution by collective letter of 8 August of the previous year a presumed misunderstanding finally resolved. reason why letters of 20 September last year recorded the enclosures sent alongside, listed under numbers 8 and 9. If, however, I can obtain further and better information about this, I shall not fail dutifully to send the same to Your High Nobilities as well. Paragraph 44: Meanwhile, following the authorization obtained for this purpose by Your High Nobilities' respected rescript of 31 December of the previous year, I shall grant transport to Batavia to the family of the frequently mentioned Tidorese Prince Major Kaitjil Helkeddin with the bark De Verwagting, because with the now departing hooker ship Dortwijk the officers of the sold Ternate vessel Diamant are crossing, and thus no passenger accommodation was left in that vessel to be able to cross with it at the same time. Paragraph 45: To make good the equipment, with the deliberated approval of the members of the Political Council, I have granted to that family 100 rixdollars, having been judged strictly necessary after a frugal calculation, according to what was recorded in the collective Resolution of 10 May last, in the hope and confidence that the King of Tidore will pay this small sum into the Company's treasury at Ternate, and also keep continuing with the refund of the maintenance allowances granted to his older brother, Prince Major Melkeddin and family. Paragraph 46: To which end the aforesaid equipment and maintenance allowances will be charged to the government of Ternate. Paragraph 47: But since it has pleased Your High Nobilities to order me to give an explanation as to why it was neglected to inform the Very Same of the decision taken in the collective Resolution of 4 August to have half of what was previously granted to him delivered to the left-behind family of the Tidorese Prince Major Helkeddin, and that only the other half thereof would have to be delivered to the aforesaid Prince at Batavia; Paragraph 48: I thus take the liberty to explain to the Very Same that proper report thereof was made by collective letter of 8 August of the previous year, but that that item was very likely sought not therein but with the autumn letter, and not found as it made no mention thereof. Then, because very likely the true meaning of the words appearing in the aforesaid Resolution of 4 August of the previous year may also have been poorly or misunderstood, since one nevertheless intended to indicate nothing other than what is expressed in clearer words in my separate letters of 29 September of the previous year, paragraph 5, namely that one was compelled to disburse to the family of the departed Tidorese Prince Major Melkeddin just as much per month for their necessary maintenance as that Prince upon his first that they would have been fully ripe, because the mace thereof would then not have been of a [illegible] and slimy taste, as those ministers nevertheless say that that mace has been, and in addition also inferior in quality to the worst Banda cross-mace, because this the arrival were best
Dutch transcription
de familie van prins Melkeddin staan met tot utrusting is de famili togeligd rd 100. aangeteekend en door den koning van Tidor gerestitueerd moeten worden van het nevenstaande besluit is kennisgegeven bij gemeene brief van den 808: Augustus de p:o een verondersteldkwalyk verstaan dendljk opgelost. reeden waarom letteren van den 20 September do 1s lit regeten de daar nevens overgezondene bijlagen vermeld staande sub n:o 8 in 9 zo ik egter daar van nadere en betere informatie kan bekomen, zal ik in geen gebreeke blijven dezelve uw Hoog Edelh„s pligtchuldig almede toe tezenden. §44: Terwijl ik intusschen na de daar toe erlangde qualificatie by uw Hoog Edelh„s grespecteerde de barag de verwagtin an Batavia e versten rescribtie van den 31: December A:o p„o de familie van den dikwerf gemelden Tidors Primo majoor kaitjilie Helkeddin transport na Batavia zal verleenen met de barcq d verwagting dewijl me 't thans vertrekkende Hoekerschip Dortwijk de officieren van t verkogt: Ternaats schip Diamant overgaan en dus in dien bodem ge lijfs berging genig overgebte„ „ven is om daar mede te gelijk te kunnen overvaaren. § 45: Tot goedmaking der uitrusting heb ik met overlegen goed vinden der Politicque Raadsleden aan die familie toegelegt rd=s 100: — als na een zuinige bereekening volstreckt noodrakelijk geoordeelt zijnde na 't aangeteekende ter gemeene Resolutie van den 10. maij: Jl: in hoope en vertrouwen dat den koning van Tidoen dit geringe sommatje i 's Comp:s cassa te Ternaten dg kennis voldoen zal, en ook blijven continueeren, met de restitutie der onderhouds penningen zijnen van den ma ouder broeder Prins majoor Melkedin in familie toegelegt. dat gedmntitenaten zullen §46: Ten welken einde de voorsz: uitrustings en onderhouds penningen het gouverne„ ment Ternaten zullen worden aangereekend § 47: maar vermits het uw Hoog Ed:s heeft behaagd mij te gelasten elucidatie tegeven waarom verzuimd is Hoogst Dezelve kennis te geeven van het genomene besluit ter gemeene Resolu= tie van den 4: Augustus om aan de agtergelatene familie van den Tidorschen Prins majoor Helkeddin te laten afgeeven de helft van 't gunt hem bevoorens is toegelegt en dat maar de weder„ helft van dien aan voorsz Prinste Batavia zoude moeten worden afgegeven § 48: zo bevrymoedige ik mij Hoogst Dezelve te elucideeren dat daar van behoorlijk verslag is gedaan bij gemeene brief van den 8: Augustus &„o p=o dog dat die Port veel ligt niet daar bij maar bij den najaarschen brief is gezogt en niet gevonden als daar van geen mentie makende. Dan wijl ook veel ligt den waren zin der woorden voorkomende bij voorsz Resolutie van den 4. Augustus a:o p. niet wel of kwalijk verstaan kan zijn daar men daar mede egter niets anders heeft willen te kennen geeven als bij mijne aparte letteren van den 29: Sept: a: p:o § 5: in duidelijker bewoordingen staat uitgedrukt te weeten dat men genoodzaakt is geweest aan de familie van den vertrokkene Tidors Prins majoor Melkeddin even zo veel'smaands te verstreeken tot hun nodig onderhoud als dien prins bijzijn eerste ten het opg „dathe volkomen rijp zouden zijn geweest dewijl de foelij daar van dan niet van een deton en slijmerige smaak geweest zoude zijn gelijk die ministers nogthans zeggen dat die foelij geweest zij en daar bij ook minder in deugd als de slegtste Bandase kruijsfoelij dewijl dit de aankomst ware outo eet d Int nirie W beste
English
What was salvaged from the barque Ceram by the Boutoners has not yet been credited to this account. The governor has [illegible] Ternaten of the rebel Noekoo with the Sultan of Magindanauw. In the autumn, the requirements for a Sanirie will be submitted. Saparoua's chief will be recommended. Couriers to Banda [illegible] take care. arrival here was granted for his subsistence, but was subsequently doubled upon the arrival of his family, and that just as much might be granted to him in Batavia as was allowed to him upon his first arrival here. I cannot express my opinion on this more clearly, and therefore hope that this will be deemed satisfactory. § 49. Meanwhile, I dutifully inform Your High Right Honourables that this government has not yet been credited with the proceeds of the 7 small cannon pieces and the rice kettle that were salvaged by the Boutoners from the wrecked barque Ceram, presumably because the Governor of Macassar, Mr. Beth, had not yet received any notification regarding Your High Right Honourables' recommendation on this matter at the time of sending the latest general letters and advices received from there. § 50. With reference to Your High Right Honourables' recommendation in your respected rescript of 31 December 1792, to maintain steady correspondence with the Governor of Ternaten concerning the correspondence of the rebel Noekoe with the Magindanauwers, I find myself obliged to inform Your High Right Honourables that I have already duly informed Governor Cornabe by separate dispatch of 27 September of last year regarding the dispatch by Noekoe of five vessels to the Sultan of Magindanauw, without my having been able to learn up to that time whether those vessels had returned with the emissaries who had departed with them, nor what the outcome of that mission was, just as I am still ignorant of it; however, I shall inquire further into the matter and dutifully inform Your High Right Honourables of that information. § 51. Since it has pleased Your High Right Honourables to postpone for this year the Sanirie proposed by me on the north side of Ceram, because the corals, broadcloths, and buttons requested by me were unobtainable, with the recommendation to specify what and how much I strictly require of each for that purpose, sending if possible samples or swatches of the goods, while keeping in mind that all possible frugality must be observed therein, as it is no time to be splendid at the expense of the Company's purse; I shall seek to comply with that respected order as best I can this autumn. § 52. And the chief of Saparoua shall also, according to Your High Right Honourables' respected order, be commanded to exercise all care and caution for the safety of the couriers carrying letters to Banda as long as the waterway is unsafe, and consequently to have the vessels employed for that purpose armed and provided with the necessary ammunition goods, so that no harm [illegible]. High Right Honourables I have obtained, I have made this known to Governor Cornabe by my separate letter of 7 May, requesting that His Honour would be pleased to inform Your High Right Honourables of the pleasure of the King of Ternaten in that regard, because I heartily wish to be rid of those fellows the sooner the better [illegible].
Dutch transcription
„. het op gerente van de bareg leram door de Boutonders is nog niet herwaards ten goede gereekend. de gouverneur heeft die om ternaten ven d„n aebel Noekoo met den sultha va„ magmndanauw Int najaar zalt benodigde tot een sa„ nirie opgegeven worden saparouas hoofd zal gerecommandeerd bestellers na Banda zorg adragen aankomst alhier tot deszelfs bestaan is toegelegt dog vervolgens verdubbeld bij de overkomst zijner familie en dat aan hem even zo veel te Batavia mogte worden toegevoegt als hem bij zijne eerste aankomst alhier is toegestaan, Duidelijker kan ik mijne meening hier over niet uildrukken en verhoope derhalven dat daarmede genoegen zal worden genomen. „ §49. Intusschen breng ik uw Hoog Edelh„s ter schuldige kennis dar dit gouvernement nog niet ten goede is gebragt het bedragen der 7: stukjes Canon en t rijst ketel welke door de Bouton= ders van de verongelukte barcq Ceram zijn opgevischt vermoedelijk om dat den Heer Macassers gouverneur Beth van uw Hoog Edelh=s recommandatie daar omtrend nog geen aanschrijving heeft ontvangen gehad bij de afzending der jongst van daar ont=an „vangene gemeene brieven advisen. §50: Het betrekking tot Uw Hoog Edelh.:s recommandatie bij Hoogst: derzelven geherber„ kinnis gegeven van de Correspondentie dig de rescribtie van den 31: December 1792: om met den Gouverneur van Ternaten gestadig brief wisseling te houden over de Correspondentie van den Rebel Noekoe met de maginda„ =nauwers vind ik mij verpligt Hoogst dezelve te informeeren dat ik de Heer Gouverneur Cornabe bij aparte missiv van den 27. September A:o p„ reets behoorlijk kennis gegeven hebben van de bezending door Woekde van vijfvaartuigen aan den Sulthan van magindanauw zonder dat ik tot die tijd had kunnen te weeten komen of die vaartuigen met de daarmede vertrok= kene zendelingen te ruggekeerd waren en van welken uitslag die bezending geweest zij gelijk ik daar van ook als nog onkundigben, dog mij daar na verder informeeren en van die informatie uw Hoog Edelh=s na schuldige pligt kennis geeven zal. § 51: Dewijl het uw Hoog Ed:s behaagd heeft de door mij voorgestelde Sanixie aan de Noordkant van Ceram voor dit jaar uit te stellen vermits de door mij geeichte Coraalen, lakens en knoopen niet te bekomen waren geweest, met recommandatie om specificq op te geeven waten hoeveel ik van 't een en ander daartoe volstreckt nodig hebbe met overzinding tevens des mogelijk van de monsters of stalen dur goederen, mits in't oog houdende dat daar in alle mogelijke zuinig= „heid betragt worden wijl het geen tijd is splendit te wezen ten laste van Comp:s beurs zo zalik aan die gerespecteerde ordre in dit najaar na mogelijk zoeken te voldoen. §52: En het hoofd van Saparoua ook na uw Hoog Edelheedens gerespecteerde last aanbeveelen worden om voor de vielijheid der brieven om voor de veiligheid der bestellers van brieven na Banda alle om en voorzigtigheid te doen gebruiken zo lang het vaarwater onvelig is en mits dien de daar toe geemploijeerd werdende maar= „tuigen te doen armeeren en van de nodige ammonitie goederen te laten voorzien op dat hen geen gelijk Hoog Edelheedens hebbe erlangd heb ik zulx den Heer gouverneur Cornabe bij mijn aparts brief van den 7: maij te kennen gegeven met verzoek dat zijn Ed: Hoogst. DE„ „zelve kennis geliefde te geeven van 't goedvinden van den koning van Ternaten daar omtrend, om datik van harten wensche van die knapen hoe ander hoeliever ontslagen te tot. mogen staande gebree breeke de Prins bancq de en van vergete„ aadsleden elijk hoope Ternaten zijnen verne= waarom Resolu= oor de weder¬ erslag is bij maar . Dan vanden Sept: is a u
English
the navigators will be warned not to venture out to sea without sufficient defense, without hope of succor; request for the transmission of a copy of the report sent in September concerning the condition of the nutmegs; expression of thanks for the favorable approval of the Governor's proceedings in Banda and for the granted gratuity; threat against those favoring Nuku has caused perplexity; reason why; may fall to the lot of the soldiers van Wijngaarden and Visscher, sent thither in the aforementioned postscript, as well as the Ceram messenger Philip Sahetapie. Section 53. I gladly comply with Your High Noblenesses' command to warn everyone to remain constantly on their guard and not lightly venture out to sea without sufficient defense, although this can have not the slightest effect, since many inhabitants, both here and at Manipa, Bonoa, and Buru, subsist on petty trade and on that account must navigate the sea whether provided with means of defense or not. Section 54. The report on the condition of the nutmegs sent over by me for testing in the past year not having been received here, I therefore request that a copy thereof may still be sent to me, in order to know which of those nutmegs were found to be of the best quality, so that I may govern myself accordingly. Section 55. For the favorable satisfaction that Your High Noblenesses have been pleased to take in my accomplished commission in Banda, which will ever serve as an incentive for me to further acquire Your High Noblenesses' precious favor through faithful services, I humbly give thanks, as well as for the granted gratuity of 100 rixdollars per month for the voyage to Banda, the stay there, and the return voyage, which gratuity I have also already received in the amount of 2383:16 rixdollars from the Company's treasury, to be charged to the main office at Batavia and refunded to the Company's treasury by the former Governor Haga. Section 56. Having herewith to consider answered Your High Noblenesses' rescripts, separate letters, and enclosures noted at the head of this document, I shall now proceed to the discussion of what has occurred since my separate dispatch of the 29th of September, in so far as no mention thereof has been made hereinbefore; to that end, I bring to Your High Noblenesses' dutiful notice, under the main heading of: Section 57. Correspondence: that the Governor of Ternate, Mr. Cornabé, has transmitted to me with a separate letter of the 4th of September 1792 a report or statement of a certain Makianese, together with a translation of a Malay letter written in Arabic characters and found by the Ternatan extirpators at Obi Mayor, from some Ceram, Tidorese, and other grandees devoted to the rebellious Prince Nuku, and of such dubious content that the well-mentioned Governor Cornabé testifies to being perplexed by it, as not knowing what to think of it, after having said beforehand that the aforementioned papers were of the greatest importance before they were fully ripe, since the mace thereof would then have had a bitter and slimy taste, as those ministers nevertheless say that the mace was, and besides also inferior in quality to the worst Banda cross-mace, since this [illegible]
Dutch transcription
de naviganten zullen gewaarschuwt worden om zig onse zondagenog zame „ defentie op zee te waagen zonder hoop van suurs verzoek ter overzending van en opier September de p:s overgezonden not: dank betuigen voor de gunstige approbatie w„' sgouverneurs verrigtingen in Banda en voor t oegelegde douceur bedreiging den toeckoe gezinde plex gemaakt reeden waarom tot te beurt mag vallen als de in d:o ps na derwaards getchikte soldaten van wijngaarden en visscher item den Cenams bode Philip Sahetapie. §53. Aan Uw Hoog Edelheedens bevel om an ieder te waarthuuren om steds op hoebet zijn en zig niet ligtvaardig op zee te wagen zonder genoegzaame defensie voldoe ik gaarne schoon zulks van geene de minste uitwerking kan zijn, dewijl veele ingezeetenen zo wel hier als te manipa Bonoa in Bouro van den smallen handel bestaan en uit hoofde de zee beva„ „ren moeten van middelen van defensie voorzien zijnde of niet. §54: Het berigt van de gesteldheid der noten door mij in t verwekene gaar ter preuwe overgezonden berigt wegens de gesteldhed der in niet alhier ontvangen zijnde verzoek ik derhalven dat mij daar van als nog een afschrift mag toegezonden worden om te weeten welke van die noten best gesteld bevonden zijn om mij daar na te kunnen rigten. §55. voor het gunstig genoegen dat uw Hoog Edelheedens in mijn volbragte Commissie in Banda hebben gelieven te neemen en mij steeds tot een prikkel zal verstrekken om wa Hoogst Derzelver dierbare gunste verder te verwerven door trouwe diensten dan„ „ke ik ootmoedig gelijk ook voor't toegelegde douceur van rd 100: -, 'smaands voor de reijse na Banda, het verblijf aldaar en de te rug reijse en welk douceur ik ook berats met rd: 2383: 16: uits Comp:s cassa ontvangen hebben om het hoofd comtoir Batavia aange„ „reekend en door den gewesene Gouverneur Haga weder n 't Comp:s Cassa gerestitueerd te worden. § 56: Hiermede voor beantwoord moetende houden uw Hoog Ed=s in den hoofde dezer aangestipte de ontvangene brieven beantwoord rescribtien aparte brieven en bylagen zal ik nu overgaan ter verhandeling van 't gunt zee= dert mijn apartschrijven van den 29: September is voorgevallen voor zo verre daar van hier vooren geen vermaan is gedaan, ten dien einde brenge ik uw Hoog Edelhedens ter schuldige kennis onder het hoofd deel van 157: Correspondentie dat mij de Heer Ternaats gouverneur Cornabe bij een apar„ te brief van den 4: september 1792: heeft toegezonden een relaas of verklaring van zeekeren macquianden in een Translaat van een met Arabische Caracters geschreeven =ne en door de Ternaarsche Extirpateurs te oubij major gevondene maleedsche brief van eenige denrebelleerende Prins Hoekoe toegedane Ceramse, Tidoreese en andere groo= heeft de en gouper: Cornabepon ten meer en van zodanigen bedenkelyken inhoud dat welm: Heer Gouverneur Cornabe betuigd daar van perplex te wezen als niet weetende wat daar van denken zoude na voor af te hebben gezegt dat op gem: papieren van de grootste aangelegenheid waren voor dathe volkomen rijp zouden zijn geweest dewijl de foelij daar van dan net van een dettero en slijmerige smaak geweest zoude zijn gelijk die ministers nogthans zeggen dat die foelij geweest zij en daar bij ook minder in deugd als de slegtste Bandase kruijsfoelij dewijl dit d den. ware. de wes word ver d
English
Copy The chiefs siding with Nuku are probably out of state to carry out their threats. Request to the Commander of Banda to remain vigilant against the trade and export of ammunition goods. Reason why the three Hajis or sons of the former Salahakan of Xullabessij are expected and detained. Request for authorization for their dispatch. To the Right Honorable Sir, Chillina the ruling Sultan of Tidore, Kamaloedin, furthermore that the Tidorese revolt of Velsz was also preceded by public threats, but hoping for the best regarding this, I might possibly soon be informed of what has followed upon the threats made at that time and what reliance may be placed on the Tidorese, etc. Paragraph 58: But since I have only been informed by the secret letter of the 2nd of April last, received since then and cited in Paragraph 42, that the extirpators from Obi Major were recalled so as not to expose them to any danger, although 50 heads strong, and that those men had all returned safely, I must presume that the faction of the rebel Nuku has been unable to carry out their threats. Paragraph 59: However, since it appears from the declaration of the Macassarese sent to me that he, along with his wife and children, was exchanged by his pirates to the Ceram people at Waroe for ordnance, powder, and bullets, I have given notice of this to the Commander of Banda and, transmitting the aforementioned separate letter in the appendices, requested him to remain vigilant there with all watchfulness against the clandestine export and sale of such weapon goods, and to have the offenders punished according to the rigor of the law, as can be seen more broadly from my separate letter dated the 29th of November 1792 included among the appendices. Paragraph 60: I made this request, however, not so much because trade and export thereof took place licentiously in that province, as I found the contrary during my presence there, but because such can be accomplished there by daredevils much more easily than here and elsewhere, owing to the frequent shipping to Ceram. Paragraph 61: By the often-cited secret letter of the Ternate ministers dated the 2nd of April last, I was among other things also informed that the King of Ternate had already in the past year consented to the arrival of the three Hajis residing here, sons of the former Salahakan of Xullabessie, with the request that I fulfill their desire as soon as possible, since neither the ministry there nor the King of Ternate harbored any objection regarding their return. Paragraph 62: But since I have not yet obtained any authorization from Your High Noblenesses for the dispatch of the aforementioned Hajis to Ternate, I made this known to Governor Cornabe in my separate letter of the 7th of May, with the request that His Honor might please inform Your High Noblenesses of the approval of the King of Ternate regarding this, because I heartily wish to be relieved of those lads as soon as possible.
Dutch transcription
Copia de noekoes gezinde grooten zijn waar„ gingen te volbrengen. verzoek aan den gezaghebber in Baon koop van ammonitie goederen te blyven vrgileeren. reeden waarom de 3 hadjas of zoonen van den ge= wesene Salahakan van Xullabessij worden onternaten verwagt verzoek om qualificatie tot derzelver verzending Aan den WelEdele Achtbare Heer Chillina den regeerende Sulthan van Tidop Kamaloedin, voorts dat de Tidereese revolte van Velsz mede van openbaare bedrigingen was gepreterieerd dog daar van 't beste hoopende mij mogelijk erlang zou kunnen bedeelen wat op de toen gedane bedreegingen is gevolgden wat staat mag worden gemaakt op de Tidoreesen enz: § 58: Dan wijl mij bij den zeedert ontvangene en bij §42: aangehaalden secreeten brief van den 2: April schijnijk buiten staat hunne bedrei - J„o leeden eenlijk is bedeeld dat de Extirpateurs van oubij majoor terug geroepen zijn om hen aan geen gevaarte exponeeren schoon 50: hoofden sterk en dat die manschap ook alle behouden gereverteerd waren, moet ik veronderstellen dat den aanhang van den Rebeleroekoe buiten vermogen is ge „weest hunne bedreigingen ter uitovoer te brengen § 59 vermits egter bij de mijtoegezonden verklaring van den macquaander voorkomt nevens vrouw =da gedaan om tegjins den uitvoer era en kinderen door zijne rovers aan de Cerammers te waroe verruijst te zijn tegens geschut aan kruit en kogels heb ik den gezaghebber van Banda hier van kennis gegeven & onder overzen. ding van voormelde aparte brief in bijlatsen verzogt om aldaar tegens den elandestinen uit= voer en verkoop van diergelijke wapen goederen met alle vigilantie te blijven waken en de over= treeders na rigeur der wetten te doen straffen zo als breeder te zien is bij mijnen onder de bijla„ gen overgaande aparte brief de dato 29: November 1792: §60. Dit verzoek heb ikegter niet zo zeer gedaan om dat den hande en uitrvr daar van als' warelicem„ „tieuslijk in die Provintie geschiede, dewijlik bij mijn aanweeren aldaar het contrarie hebonder„ „vonden maar om dat zulks aldaar door waaghalzen veel ligter bewerkstelligt kan worden als hier en elders om de frequente vaart na Ceram. §61. Bij meergeciteerde secreete brief der Ternaatsche ministers van den 2. April J:laden is mij onder meer anderen ook bedeeld dat den koning van Ternaten reets in a:o p:s bewilligt heeft im de overkomst der hier domisileerende drie Hadjes zoonen van den geweesen Salahakan van xullabes - do „sie met verzoek dat ik aan het verlangen derzelven hoe eerder hoe liever wilde voldoen ver= mits zo min het ministerium aldaar als den koning van Ternaten anige swarigheid voe„ de den nopens derzelver te rug komst §62 Dan vermits ik tot de overzending na Ternaten van voorsz Hladjes tot nogtoo geene qualisi= „catie van Uw Hoog Edelheedens hebbe erlangd heb ik zulx den Heer gouverneur Cornabe bij mijn aparte brief van den 7: maij te kennen gegeven met verzoek dat zijn Ed: Hoogst Eb„ „zelve kennis geliefde te geeven van 't goedvinden van den koning van Ternaten daar omtrend, om dat ik van harten wensche van die knapen hoe ander hoeliever ontslagen te mogen zijn dan¬ de ge¬ e uldig par„ b na voor is 13 21
English
The navigators will be warned not to venture to sea without sufficient defense. No pirates were heard of at Bouro until the month of February. 7 Binonkers abducted near Bouton escaped behind Bouro from the hands of their enemies and were sent back to Macasser with 6 Kaidupanese stranded at Assitoelo. The son of the Radja of Binonko, intercepted behind Bouro by a cruiser, departed again for his country with 4 other paduakans. The surprise attack on a chiampang of Lumooij by 2 corracorras is called into doubt, and the Binonkers held under suspicion. may fall to their turn, as do the soldiers Wijngaarden and Visscher sent thither in said passage, likewise the Ceram messenger Philip Sahetapie. Section 53: I gladly comply with Your High Noblenesses' command to warn everyone to always be on their guard and not lightly venture to sea without sufficient defense, although this may have not the least effect, because we may [illegible], since they have made themselves by no means loved, but very hated among their co-religionists here, especially in the Moorish negorij on the Rodenberg, where upon their arrival in this Province they were expressly placed to better keep watch on their movements, and the supervision over them was demanded of the present old orangkaij of the Rodenberg, as he was a man in whom trust could be placed, but whom they have often caused so much trouble that he has been forced to make complaints to me about it. Section 63: Under the main heading of Piracies, I must report to Your High Noblenesses that, according to what was noted by Bouro's resident Coomans in his separate letter of the 13th of February last, transmitted among the annexes, no Papuan, Cerammers, or other pirates had been heard of there until that time, other than only 3 Tidorese corracorras manned by all sorts of riffraff, which, having provided themselves with water in the bay of Waijbara, had departed again, according to the statement of 7 Binonkers who, having been abducted near Bouton by the crew of the aforesaid pirate vessels and having escaped to the hinterland of Bouro, have since been granted transport by me to Macasser in the company of 6 Kaidupanese who had been stranded with their paduakan at Assildelo. Section 64: By a so-called secret letter of the 7th of May last, I was further informed by the aforesaid Bouro Resident Coomans that the son of the Radja of Binonko, with a paduakan manned by 10 Boniratters and a pass dated the 30th of July 1792 issued in the absence of the Resident by the bookkeeper Raath stationed at Bima, was licensed to Sumbawa, and that with that pass he sailed to Timor, yet did not call at Coupang, but on the return voyage, having the high land of Cabijne in sight, was driven to the hinterland of Bouro by the south-east winds and brought in by one of the Resident's cruisers; and after a stay of 7 days, departed with 4 other paduakans for Toekan bessies; but that the six paduakans of his father, which according to his statement were supposed to arrive there before the end of the west winds, have not appeared, presumably because the north-east wind is already blowing and 20 Ternatan corracorras are cruising in Dwaal Bay against the Tobelo and other sea pirates. Section 65: Furthermore, that the soldier Lots, whom he had sent to Amblauw to take the census there, had reported that on the 22nd of April a chiampang of Lumooij was taken by surprise by two corracorras in the cove of Polij, but that because that letter did not agree with that of the Assistant with stoppage of pay, Knop, since in his letter nothing was mentioned of corracorras, but rather of 6 junks, he, the Resident, held bad suspicions of the Binonkers of this
Dutch transcription
de naviganten zullen gewaarschuwt worden om zij nete zonda genoeg zame defentie op zee te waagen geene rovers zyn te bouro vernomn teot in de maand februar„ 7. Binonkers by Boutonop geligt der zijnagter Bouro de handen hunner vijanden ontvlugt en na Macasser terug gezonden met 6 te Assitoels vervallene kaidupaneesen de zoon van den Radja van Binonko een kruisser opgebragt met 4 anderepaduakans weder vertrokken na hun land de overrompeling van een chiam„ an worden twifel getrokken tot te beurt mag vallen als de in d:o p.s na derwaards geshekte soldaten van wijngaarden en visscher item den Cenams bode Philip Sahetapie. §53: Aan Uw Hoog Edelheedens bevel om an ieder te waartchuren omsteeds op hebet zijn en zig niet ligtvaardig op zee te wagen zonder genoegzaame defensie voldoe ik gaarne schoon zulks van geene de minste uitwerking kan zijn dewil wer mogen worden vermitslijzig bij hunne geloofs genooten alhier genzints bemond maar zeer gehaal ge„ maakt hebben inzonderheid in de moorsche negorij aan den Rodenberg, alwaar zij bij hunne aan= komst in deze Provintie expres geplaast zijn om op hunne gangen te beeter agt te kunnen slaan en het toezigt over dezelve gedemandeerd den presenten oud orangkaij van den Rodenberg als een man zijnde waarop men vertrouwen stellen konde dog die zij dik wils zo veel moeite ver= „werkt hebben dat hij genoodzaakt is geweest om aan mij daar over klagten te doen: 163: onder het hoofddeel van Roverijen moet ik uw Hoog Edelh: buigten dat nat genoteerde door Touros resident coomans bij zijnen aparten en onder de bijlagen overgaande brief van den 13 febr: laastleden nogtans zyn door 3 lidoren Corconen geene papoen Cerammers of andere roovers tot da tijd aldaar vernomen zijn dan alleen 3 Tibo reese corcorren bemand met allerleij thuijm van volk dat zig in de bogt waijbara van water voor„ zien hebbende, weder vertrokken was navolgens verklaring van 7: Binonkers welke door de op= vaarende van voorsz roof vaartuigen omtrend Bouton opgeligten aan't agterland van Bou„ 20 geechapeerd zijnde ik zeedert transport na Macasser verleend hebbe ingeselschap van 6 paidoepaneesen die met hun paduakan te Assildelo vervallen zijn geweest §64: Bij een zoginaamde secreete brief van den 7 maij jl is mij door voorsz: Bourds Resident agter Bouro ver vallen en door Coomans nader bedeeld dat de zoon van den Radja van Binonko met een padrakan be: mand met 10: Boniratters p:s pas van den 30: Julij 1792. door den te Bima bescheidene boek „houden Raath mete absente van den Resident is gelecentieerd na Sumbawa en dat met die pas na Timor is gevaaren dog niet op Coupang aangeweest maar in de terug reijse het hoge land Cabijne in het zigt hebbende door de Zuid ooste winden aan Bouros agterland gedreeven en door een van 's Residents kruissers opgebragt, mitsgaders na een verblijf van 7. dagen met nog 4. andere paduakans na Toekan bessies vertrokken dog dat de ses paduakans van zijn vader welke volgens zijne opgave nog voor het eindigen van de weste winden daar zouden komen, niet op gedagt zijn, denkelijk om dat de N:d O: wind reetswaaijt en 20 Ternaatse Corre „corren in de dwaalbaaij kruissen op de Tombilshe en andere zee roovers. §65: Voorts dat den soldaat lots, die hij na Amblauw haa gezonden om aldar de ziel bechrij„ pang an lumooij door 2: Corlon - ving te doen, gemeld had dat op den 22: April een chiampang van Lumooij door twee Corre corren was overrompeld in den inham van Polij, dog dat wijl dat schrijven niet accordeer„ de met dat van den Assistend met stilstand van gagie knop, dewijl bij zijnen brief nits en de binonkers verdagt gehoud van corron gerept wierde maar wel van 6 Jonken, hij resident kwade gedagten van de And Binonkers van dez
English
Copy The son of the king of Binonko and the nakhodas of the roaming vessels of that nation forbidden to return to the Ambon waters. Remark on the sailing to Timor with passes made out for Sumbawa. 12 Papuan corocoro have passed the island of Bonoa, yet not seen at Bouro. 3 paduakang from Bouton have been at Namlea. Papuan islands. Crew and armament of those vessels. Were not provided with any pass. Did not encounter the dispatched cruising vessels. To the Right Honourable Noble Sir. had received Binonkers, and had sent a corporal with two armed cruising vessels to Polij to see how the matter stood. Section 66. Furthermore, that he invited the nakhodas of those roaming vessels as well as the son of the Raja of Binonko to the Company's residence, and in my name seriously notified them that they must not presume to call there again without necessity, since both navigation and trade in these regions were forbidden to them, and that thereupon they had all departed for their homeland. Section 67. And since the sailing of the Binonkers to Timor with passes made out for Sumbawa appeared very suspicious to me, I brought this to the attention of the resident by letter of 31 May, and approved that, in accordance with my order by general letter of 30 April, he gave notice to the aforementioned roaming Binonkers regarding the prohibition against their navigation and trade in these waters. Section 68. By the general letters it was also reported to me by Bouro's resident that on 10 February twelve Papuan corocoro passed the island of Bonoa and presumably crossed over to Bouro, whereof the Regents of Amblauw gave notice, although he had received no report that the corocoro had been seen or had called there; that the woodcutters nevertheless informed him that on 15 February around Namlea there had been 3 very heavily armed and equipped paduakang, coming from Bouton out of the Gulf of Tomini along the islands of Tamboeko and Bangaij, laden with all kinds of cloths and slaves, intending, according to the statement of the commanding Bugis Captain Labora, to sail along the north of Bouro and Ceram to Goram and the Papuan islands. Section 69. That the Dutch marinjo had been aboard one of those vessels, reporting that it was manned by 24 to 25 men, having 6 bronze rantaka, muskets, pikes at the side, and other weapons, and that those Bugis, since he was alone with only 2 hunters, advised him to disembark because they could neither enter the bay of Namlea nor appear before the fortress Defensie since they had no passes, and that when he went ashore the Bugis weighed their anchors, setting course for Bonoa. Section 70. That upon this report, although immediately informed of the departure of those paduakang, the resident nevertheless dispatched cruising orembaais to Djekomarassang to see whether those paduakang had turned back and entered that bay, being eager to corner them, but that those cruising orembaais returned without having learned anything. Section 71. [illegible]
Dutch transcription
Copia de zoon der konings van Bmonko en de Anachodas der swervinde vaartuigen van die natie verboden wederom te ko„ „men in het Ambons vaarwater remarque op 't waaren na timor met pasen op sumbawa luidende 12. papoes Concoren zijn hit Eijland Bonoa gepasseerd dog niet te Bouro gezien 3: paduakan van Bonton ti amlia aangeweest poese Eijlanden bemanning en armature dier vaartuigen. zyn van geen Pas voorzien gewrest de afgezondene kruis vaartuigen niet ontmoet. Aan den WelEdele Achtbare Heer 40 Binonkers gekreegen en een corporaal met twee gearmeerde kruissers na Polij gezonden had om te hien wat er van de zaak zij. §66: Wijders dat hij de Anachodas dier swervende vaartuigen zowel als den zoon van den Radja van Binonko in sComp:s wooning geinviteerd en hun uit mijn naam ernstig aangezegd zig niet meer te moeten onderstaan daar andermaal zonder noodzakelijkheid aan te komen alzo hun zo wel de vaart als handel in deze contrijen verboden was en dat zij daar op alle na hun land vertrokken waren. § 67: En vermits mij t vaaren der Binonkers na Timor met pascen op Sumbawca luidende zeer bedinkelijk is voorgekomen heb ik zulx den resident bij breeve van den 31. maij onder toog gebragt en geapprobeerd dat hij na mijner ordre bij gemeene brief van den 30: April opgemelden swerven= „de Binonkers kennis gegeven heeft om het verbod tegens hunnen vaart en handel in deze vaarwaters. § 68: Bij de gemeene brieven is mij door Bouros heiden ook bedaed datop den 10 februarij waaff a p dese correcorren het eiland Bonda gepasseerd en denkelijk na Bouro overgestooken zijn, waar W. van de Regenten van Amblauw kennis gegeven schoon geen naricht bekomen had dat de Cor= „recorren aldaar gezien of aangeweest waren, dat hem de houtkappers egter hebben laten weeten dat er op den 15. febr: omtrend Famlea zijn aangeweest 3 zeer sterk gearmeer„ „de en geEequipeerde paduakans, komende van Bouton uit de bogt van Tomini langst de de wil hebbende na goram in de pa-Eijlanden Tamboeko= en Bangaij geladen met allerleij kleeden en slaven den wel hebben= de na de opgave van den gezaghebbende Boeginees capitain Labora langs het noorden van Bouro en Ceram na Coram en de papoese Eijlanden §69: Datop een dier vaartuigen geweest was den Hollands marinjo relateerende dat het „kris zelve sterk was 4 a 25: man hebbende 6 metale Rantakken, snaphanen pieken op zijde en andere geweer en dat hem die boegineesen, vermitsmaar met 2. Jagers allan was geraaden hebben van boord te gaan alzo zij nog in de bogt van Namlea nog voor 't fortres Defensie konden komen vermits geen pascen hadden en dat toen hij van boord ging de boegineesen hunne schiauws geligt hebben stellende de cours na Bonoa. §70. Dat hij resident op dit relaas schoon rats verwitlid van 't vertrek dier Paduakangs egter tret skhruis hebben da werderste Gikomaaasa orembaijen na Djekomarassang afgezonden heeft om te zien of die Paduakans te rug gekeerd en al= daar in die bogt gelopen waren, als hen gaarne willende insluiten dog dat die kruis orembaijen te rug gekeerd zyn zonder iets vernomen te hebben 871. t zijn schoon n ge= aan„ aan als den Tibo. voor„ chap nt be: boek pas nog hij. deer its
English
The navigators will be warned not to venture out to sea without sufficient defense; Chinese merchants to be on their guard. 172. Manipa's postholder and Sawai's Commander. The aforementioned 3 paduakangs, though seen far out at sea, also came to anchor. The detachment sent after them from Manipa did not encounter them. Did not dare to attack them, as was made known. A private pantjalling assaulted by 5 kora-koras, but courageously repulsed. The soldier Caijadoe fought against 11 kora-koras. may fall to their share, like the soldiers Van Wijngaarden and Visscher, sent thither in the same post, as well as the Ceram messenger Philip Sahetapie. Section 53. I gladly comply with Your High Nobilities' order to warn everyone to be constantly on their guard and not lightly venture out to sea without sufficient defense, although this can be of no effect whatsoever, because many vessels [illegible] 7. While he, the Resident, had notified the burghers and Chinese trading on the coasts of State Loemahitie, Kay Sama, and Amblauw to be on their guard against the aforementioned 12 Papuan kora-koras. And since Buru's Resident also testified to having notified Manipa's Postholder of the route of the aforementioned paduakangs, I did not fail to notify Sawai's Commander Fockens of this as well, by letter of 19 February, with the recommendation to keep watch for those rovers and, if possible, to overtake them and send them here as prisoners; which, however, proved impossible for him, although he saw those vessels far out at sea along the Seven Islands crossing with a west wind to Upper Ceram, as seen in the letter of 15 April last, forwarded among the general enclosures. The rovers anchored at Bonoa. 73. In the meantime, those rovers also came to anchor at Bonoa, according to a separate letter from Manipa's Postholder dated 23 February, without, however, awaiting the military detachment of 1 corporal and 4 privates sent thither by him, since, according to his further separate letter of 8 March, they had already departed before their arrival and had remained there no longer than 3 days, and could not have been detained by the people of Bonoa without danger because of their strong armament, although in my opinion it still could and should have been done through their superior force, since those vessels were not provided with any passes; and for that reason I also had my utmost displeasure on this account conveyed to the Regents of Bonoa, with the recommendation that whenever such a favorable opportunity presented itself to them again to give proof of their attachment to the Company, I expected that they would make use of it to compensate for my displeasure, pursuant to my reply to that letter dated 9 April, enclosed in copy among the annexes. Section 74. By the mentioned letter of 1 May, it was brought to my knowledge by Buru's Resident that a private pantjalling was assaulted by 5 large, new kora-koras, but was repulsed by the bravery of the crew sailing upon it; and by a further letter of the 14th following, that the soldier Cayado, according to report, had engaged in battle with 11 large kora-koras, and that he, the Resident, thereupon set sail to cruise against those pirates. 375 those
Dutch transcription
de naviganten zullen gewaarschuwt worden om zig vor zondagenog zame defentie op zer te waagen chineese handelarren om op hun hoede te zijn. 172. manipas posthoudea n saways Com„ der voorm: 3: Janduakans dog zeen ver in zee ook ten anker gekomen het op hun van Manipa afgezondene Commando heeft hen niet aange„ troffen hust han nit durven aantasten te kennen geegeven Een particulier pantjalling door 5 Corcorre aangerand dogh man= moedig afgeslagen. de sold.t Caijadoe heeft tegens 11 Corre borren geslagen tot te beurt mag vallen als de in d:o p.s na derwaards geschikte soldaten van wijngaarden in visscher item den Cenams bode Philip Sahetapie. §53. Aan Uw Hoog Edelheedens bevel om an ider te waarthuren om steed op hoebet zijn en zig niet ligtvaardig op zee te wagen zonder genoegzaame defensie voldoe ik gaarne schoon zulks van geene de minste uitwerking kan zijn dewil veel ƒ varthunga 4. buijen „ 7. Terwijl hij Resdent de op de Custen van Stat Loemahitie vay sama en Amblauw handen„ „lende burgers en chineesen had laten weeten om op hoede te zijn tegens de voormeld 12: papoese Corre Corren. En vermits Bouros Resident tevens betuigd Manipas Posthouder van de route der mandakt khunnisgeven e deroute voorsz paduakangs kennis gegeven te hebben ben ik in geen gebreeke gebleeven sa= waijs Commandant Fockens daar van almede kennis te geeven by brieve van den 19 februarij met recommandatie om op die swervers te doen letten en by mogelijk te saurij gezien ijsen na bove leaamij heid te agterhalen en herwaards gevankelijk over te zenden dat hem egter onmo= gelijk is gevallen hoewel hij die vaartuigen langs de seeven Eijlanden verre in zee met een weste wind heeft zien oversteeken na boven Ceram vede braf van den 15 April gleeden onder de gemeene bijlagen overgaande de swervers zinte Bonor 73: ondertusschen zyn die swervers ook te Bonoa ten ankergekomen na luidapar„ te brief van manipas Posthouder ged=e den 23 febr: zonder egter afte wagten het door hem na derwaards afgezondene Commando militairen van 1 Corporaalen 4 gemeene vermits dezelve na zyn nader aparte schrijven van den 8 maart voor dismeurs hunne komst reets vertrokken en aldaar niet langer dan 3 dagen verbleeven waren en door de Bonoers om de wille van hare sterke armature niet zonder gevaar aangehouden hadden kunnen worden zo als mijnes eragtens nog thans door derzelver overmagt wel had kunnen en moeten geschieden vermits die vaartui= =gen van geene pascen zijn voorzien geweest en waarom ik de Regenten van Bonoa ook mijn uitterste misnoegen derwegens te kennen heb laten geeven met recommandatie wanneer hen weder een diergelijke gunstige gelegenheid voorkwam om blijken van hun attachement aan de Comp. te geeven ik verwagte dat zij als dan daar van gebruik zouden mesnoegen daar over de regenten maken ter vergoeding van mijn misnoegen na aanleiding van mijn antwoord op die brief de dato 9: April, onder de bijlagen in copia overgaande. § 74. Bij gemame brief van den 1. maij is my door Bouros renident nogter kennis gebragt dat een particuliere pantjalling door 5. groote nieuwe corre Corren is aangerand dog door de dapperheid der daarop vaar ende manschap zijn afgekeurd en bij een nadere brief van den 14: daar aan dat den soldaat Cayado na volgens rapport met 11. groote den rendent kruist op dezelve Corre corren zou slaags geweest in hy Resident daar op onderzijl gegaan zijn om op die roovers te kruissen — 375 die
English
Copy 1 but has not been able to reach Amblauw; intention to cruise the north side of Bouro approved; the pirates burned down and plundered; the number of carried-off people is still unknown; by 5 pirate vessels 2 men from and; to attack those pirates with his small fleet; reason why the restraint of those; resident of Bouro and sergeant Postholder of Manipa. To the Right Honourable Sir 75. While from his later letter of 22 May it appears that, having set out with 3 armed cruisers and other smaller vessels for the Island of Amblauw, he was unable to achieve his intention on account of the high-running seas and therefore had to turn back, with the intention however to go cruising with his entire force along the North towards Bouro's hinterland, which I approved because, according to a Malay paper sent over from Bouro, the Settlements of Massavooij, Salatij and Oelima situated on Amblauw were overwhelmed by the Papuan pirates in the early morning of 11 May, robbed, and their villages set on fire, while many of their people were carried off by those pirates without the true number thereof being able to be stated with certainty. Paragraph 76. From Manipa it was also reported to me by its Postholder in a letter of 18 May that news had been received from Bonoa and Kawa that more than 20 pirate vessels had passed there, and in a further letter of the 27th thereafter that 5 pirate vessels, according to the report of the Postholder of Poelo Lochoe, had been behind this Island and at Poelo Melie had stolen a fishing prahu with an Inhabitant of the settlement Hatoepoetij and 1 of Helang, for which reason the sergeant Postholder would proceed with his small fleet against those pirates with all speed. Paragraph 77. Presumably those pirates are the same ones who attacked the Settlement of Lissabatta situated on the North side of Ceram in the early morning of 8 May, shot 2 of its men dead and wounded 1, according to a letter from the sergeant of Sawaij, Scholts, dated 9 May. Paragraph 78. To fit out a fleet from here against those rovers at this time is not only difficult, but nothing good is to be expected from it either; I must therefore leave the restraint of those vessels deferred to the Resident of Bouro and the Sergeant Postholder of Manipa. While for the rest I take the liberty to subscribe myself with the deepest respect. Below stood: High Noble, Rigorous, Great Honourable Sirs and Right Honourable Rigorous Sirs. Lower: Your High Honours' very obedient and humble servant. Signed: I. A. Schilling. In the margin: Amboina in Castle Nieuw Victoria, 10 June Anno 1793. Agrees: L. Ge. W. Crouten, Clerk. Copy To the Right Honourable Sir the navigators shall be warned not to venture out to sea without sufficient defense; fate may befall as the soldiers van Wijngaarden and Visscher sent thither in said prahus, likewise the Ceram courier Philip Sahetapie. Paragraph 53. To Your High Honours' order to warn everyone to be constantly on their guard and not lightly venture out to sea without sufficient defense, I gladly comply, although such. Copy 21 To the Right Honourable Sir Johan Adam Schilling Governor and Director of this Province Right Honourable Sir In order to comply with all due respect with Your Right Honourable's secret verbal order, directing to investigate with all accuracy and to report which private trade goods, as well as the quantity thereof, were brought this year by the hooker ship Dortwijk, and whether a regular procedure took place in the lading of that vessel, or not. To satisfy the first requirement, the undersigned has the honour to report to Your Right Honourable that, according to the statement of the farmers, private goods were brought with the aforesaid ship, namely: 60 pieces leagers of Arrack 20 Coyangs of Rice 11 and a half ditto of Salt 152 Corgies of Cloths 6 Rolls of Prince's stuff 35 White salempores 10 ditto Humhums 20 ditto Guinees 15 Plate chintzes 55 Surat ditto 2 ditto Patolas Ceramese, Tidorese, and other grandees devoted to Prince Noekoe, of very great concern and of the greatest importance for the reigning Sultan Kamaloedin of Tidor, while from both said writings still: 10 rolls of Cloak stuff 2 Corgies of Sarasses, small 1 ditto ditto, large 4 pieces ditto, white 12 Chintzes patjerces 1 chest of Opium 1 Pack of Blue linen 20 Crates of Java Tobacco 8 Packs of woven white Cotton stockings 1 Corgie of white cotton stockings 1 small chest with Carpenter's and Blacksmith's tools 16 ditto chests with tea 2 large ditto ditto 5 pieces of Glass bell-jars 4 ditto ditto Chandeliers 10 ditto Brass candlesticks 5 small packets of Black ribbon 40 Handkerchiefs with blue and red borders 9 Glass sweetmeat saucers 10 350 Watch crystals 4 Dozen drill bits 2 chests of Soap 30 pieces of Brass tobacco boxes 5 Crates of Onions 38 ditto Potatoes 5 pieces of Sword blades carried over
Dutch transcription
Copia 1 dog haft te Amblauw niet kunnen komen voornemen om de noordhant van Bouro te bekruisen goedgekeurd de rovers afgebaand en geplundert het getal der vervoerde manschap is nog onbekend door 5: roofvaartuigen 2 manuit en lijk met zijn vlotje op die rovers afgaan reeden waarom de betuigeling dier resident van Bours en zergeant Post„ houden van manipa Aan den WelEdele Achtbare Heer 75. Terwijl uit zijn latere brief van den 22. maij blijfte dat hij met 3 gearmeerde kruissers en andere mindere vaartuijgen afgestooken zijnde na het Eijland Amblauw zijn voornemen niet heeft kunnen bereiken mits de hoog gaande baren en daarom te rug te hebben moeten keeren, met intentie egter om met zijne geheele magt langs het Noorden na Bouros agterland te gaan kruissen, dat ik goed gekeurd hebbe om dat na een van Bouro over- 3 negorijen van Amblauw door= gezonden maleeds papier de te Amblauw gelegene Negorijen Massavooij Salatij en oelima den 11. maij in den vroegen morgenstond door de Papoese roovers overrompeld berooft en hunne dorpen in den brand gestooken mitsgaders veele van de hunne door die roovers medegenomen zijn zonder dat het ware getal derzelve met zeekerheid op gegeven kan worden § 76: van manipa is mij ook door dies Posthouder gemeld by brief van den 18: maij van Bo= vischers prauw 2 p:s Melie opagi. -noa en kawa tijding gekreegen te hebben dat daar meer als 20 roof vaartuigen gepas= „seerd zijn, en bij een nadire brief van den 27: daar aan dat 5 roofvaartuijgen nat rapport van den Posthouder van P=lo Lochoe agter dit Eijland geweest zijn en te P=l Melie een vins prauw gerooft te hebben met een Jnlander van den negorij Hatoepoetij en 1. van he= den Posthouden van manipa zal lang, waarom den zergeant Posthouder met allen spoed met zijn vlootje op die roovers zoude afgaan. §77: vermoedelijk zyn die rovers dezelve welke de aan de Noordkant van Ceram gelegene den zelv over e man e eijn Negorij lissabatta op den 8: maij in den vroegen morgenstond geattacquerd 2 man derzelve doodgeschooten en 1 gebwetst hebben volgens schrijven van den sergeant van Sawaij Scholts gedateerd den 9. maij. § 78: om op die swervers van hier een vloot uit ke rusten in deze tijd valt niet alleen be= rovers gedefereert gelaten is aan den swaarlijk maar is daar van ook niets goeds te verwagten, Ik moet de beteugeling dier vaartuigen derhalven gedefereerd laten aan den Re= sident van Bouro en den Sergeant Posthouder van Manipa. Terwijl ik mij voor t overige bevrymoedige met de diepste eerbied te onderschrijven. /:onderstond/ Hoog Edelen Gestrengen Groot Achtbaren Heer schoon et zijn 21 17. „kwetst. stot de naviganten zullen gewaarschurt worden om zig niet zonder genoeg zame defenti op ze te waagen tot te beurt mag vallen als de in d: p. s na derwaards gewhikte soldaten van wijngaaden en visscher item den Cenams bode Philip Sahetapie. §53. Aan Uw Hoog Edelheedens bevel om aen ieder te waartchuwen om steeds op hoebet zijn en zig niet ligtvaardig op zee te wagen zonder genoegzaame defensie voldoe ik gaarne schoon zulkse Heere en welEdele Gestrenge Heeren (lager/ Uw Hoog Edelheedens zeer gehoorzaame en onderdanige dienaar /:geteekend/ I: A: Schilling /: in margine/ Amboina in 't Casteel Nieuw Victoria den 10: Junij A:o 1793: Accordeert LGe W„ Crouten EClen Copia Aan den Wel Edele Achtbare Heer Philling schoon hettbe Hoog aar na de naviganten sullen gewaarschuwt worden om zig niet zonder genoeg zame „ defentie op zer te waagen tot te beurt mag vallen als de in d:o p.s na derwaards gethekte soldaten van wijngaarden in visscher item den Cenams bode Philip Sahetapie. §53. Aan Uw Hoog Edelheedens bevel om an ieder te waarthuwen om steds op heebet zij en zig niet ligtvaardig op zee te wagen zonder genoegzaame defensie voldoe ik gaarne schoon zulks van remen mits Copia 21 over Aan den WelEdele Achtbare Heer Johan Adam Schilling gouverneur endrecturdpasp Provintie WelEdele Achtbare Heer Om met alle verschuldigde eerbied te voldoen aan uwelEdele Achtbaare secreete mondelijke ordre behelsende, om met alle nauwkeurigheid na tegaan en op te geven, welke particuliere Negotie goederen als ook derzelver quantiteijt dit jaar p. r het Hoeker schip Dortwijk zijn aangebragt en of in de belaading van dien bodem Eene reguliere behandeling plaats gehad hebbe, dan niet! d' Eer Om aan het eerste requisit te voldoen heeft den Teekenaar uwelEd Achtb: te berigten, dat volgens op gave der pagters met voorsz schip particuliere goederen aangebragt zijn, als 60: p. s leggers Arack 20. Coijangs Rijst 11½ _o zout 152: Corgies kleedjes 6: Rollen Prinse stof 35: witte salempoeris 10. „ Hamans 20. „ guineesen 15. plaatchitzen 55: souratsen _o 2: _„o Patollen „leerende Prins Noekoe toegedane Ceramsche, Tidoreese en andere grooten meer, van zeer veel bedenking en van de grootse aangelegenheid voor den regeerenden sulthan kamaloedin van Tidor terwijl uit beide gemelde schriftuuren nog 10. rollen mantel stof 2: Corgies Sarassen kleene 1 d„o _„o groote 4. stukken _o witte 12: Chitzen patjerces 1 kast amphioen 1 Pak blauw linne 20: Cranjangs Tabak Javas 8. Pakken geweevene witte Catoene kousen 1. Corgie witte catoene kousen 1 klijne kast met Timmermans en Smits gereedschappen 16: _„o kasten met thee 2: groote _=o „ d=o 5: ps glaaze stolpen 4: „ _=o ligt kroonen 10: „ kopere kandelaars 5: pakjes zwart lindt 40. Neusdoeken met blaauw en roode randen 9: glaaze manissang pierings 10 350: horlogie glaazen 4: Doszijn boor ijzers 2: kasten zeep 30: p. s kopere tabaks doosen 5: Cranjangs uijen 38: _:o aard appelen 5. p. s deegen klingen over
English
24: hats of various kinds 1 small barrel with cork stoppers 1: standing clock 12: weather glasses 1. parcel with embroidered slipper vamps 2: domestic lacquered tea trays 200. small schoolbooks 12: dozen large copper buttons besides some domestic provisions and beverages, of which however the tax farmers state they have kept no record, as no tax is paid thereon. While with regard to the second point I can declare with truth to Your Honorable Worship that since the arrival of Dortwijk I have been on board almost daily: and after the unloading have seen, yet have not been able to detect, that any errors were committed in the loading of the same or that any irregular treatment took place, the stowage also having been found good according to the report already submitted — wherefore I trust to have complied with the intention of Your Honorable Worship, calling myself therefore with due respect below: Honorable Worshipful Sir lower: Your Honorable Worship's humble and faithful servant signed: P. Wolsgaard in the margin: Amboina the 28th of May 1793— the Ceram, Tidore and other grandees devoted to Prince Noekoe, of very great concern and of the greatest importance to the reigning Sultan Kamaloedin of Tidore, while from both said writings W. Schoruten Clercq Agrees yet 2 ƒ Copy 25 Outgoing Separate Letters Banda Ternate Banda in To the Right Honorable Stern Sir Johannes Hageman, acting Senior Merchant and Commander there Right Honorable Stern Sir. Judging that everything relating to the head rebel Noekoe ought to be brought to the knowledge of Your Sternness as well as to my own, since the province of Banda has already experienced the harmful designs of that disturber of the peace; It is also for that reason that I send to Your Sternness for consideration in copy a separate letter received on the 23rd of this month from the Governor of Ternate, Mr. Cornabi, dated 4 September last with two relevant annexes thereto, from which Your Sternness can see not only how seriously the Governor of Ternate takes the threats of Noekoe, but also that the Cerammers are so amply supplied with ordnance, powder and shot that they exchange them for the people abducted by the roving Ternate Alfoors; Against the clandestine export and sale of such weapon goods the Ceram, Tidore and other grandees devoted to Prince Noekoe, of very great concern and of the greatest importance to the reigning Sultan Kamaloedin of Tidore, while from both said writings can yet after 2 Ternate can therefore not be watched closely enough; I request therefore that this vigilance be continued and that the offenders may be punished according to the rigor of the laws, since the enemy is thereby handed the knife to cut the throats of our innocent servants and inhabitants; I commend Your Sternness along with the interests of our Lords Masters to the only safe keeping of God and remain with true high esteem below: Right Honorable Stern Sir lower: Your Sternness's obedient servant was signed: J. A. Schilling in the margin: Amboina. in the Castle Nieuw Victoria the 29 November 1792 — To the Right Honorable Worshipful Sir Alexander Cornabi Governor and Director there Right Honorable Worshipful Sir. I make use of the present opportunity of the vessel of Senior Merchant Smissaert undertaking the voyage thither to inform Your Honorable Worship that I received the separate letter of 4 September of the previous year on 23 November following via Bouro, with the annexes cited therein, except for the letter that was requested in council by Your Honorable Worship to the Captain Lieutenant and Commander on the small ship de Kleine Pallas, destined for and since departed thither to Banda, there having instead been sent to me 2 letters which that Commander addressed to Your Honorable Worship alone; now to come to the matter, I must consider the far-reaching deceits of the Noekoe-minded grandees as something upon which indeed no reliance can be placed with certainty, but only the outcome must show, yet which nevertheless offers much for consideration: while I for my part
Dutch transcription
24: hoeden inzoort 1 vaatje met kurke proppen 1: staande horlogie 12: weerglaazen 1. pakje met geborduurde muijl blaaden 2: vaderlandse verlakte Theeborden 200. schoolboeken kleijne 12: doszijn groote koopere knoopen buiten eenige vaderlandse Provisien en dranken dog waar van de pag= ters zeggen geen aanteekening te hebben gehouden wijl daar van geen pagt voldaan wordt. Terwyl ik met opzigt tot het tweede poinct uwelEdele Achtbare met waarheid kan verklaren dat ik zeedert de komst van Dortwijk genoegzaam dagelijks aanboord geweest: en na de ontlossing gezien dog niet hebbe kunnen bespeuren, dat in de belaading van het zelve eenige misslagen begaan zij of eenige irriguliere behandeling plaats gehad hebbe zijnde de stuwagie ook wel bevonden na het reets inge„ komen berigt — wes ik vertrouwe aan de intentie van UwelEd: Achtb: voldaan te hebben, noemende my dierhalven met verschuldigde eerbied /:onderstond /. welEdele Achtbare Heer /lager/ uwel Edele Achtb: onderdanige introuwschuldige dienaar /: geteekend/ P=r wolsgaard /in margine/ Amboina den 28: maij 1793— „leerende Prins Hoekoe toegedane Ceramsche, Tidoreese en andere grooten meer, van zeer veel bedenking en van de grootste aangelegenheid voor den regeerenden sulthan kamaloedin van Tidor terwijl uit beide gemelde schriftuuren - W„r SchorutenElercq Accordeert nog 2 ƒ Copia 25 Afgaande Aparte Brieven Banda Ternaten Banda in Aan den Wel Edelen Erntfeste Heer Johannes Hageman, p:r opperkoopman en Gezaghebber aldaar WelEdele Erntfeste Heer. Oordeelende dat al wat betrikkelijk is tot den Hoofd rebel Noikoe zo wel ter uwer Erntfeste kennis diend gebragt te worden als van mi zelve ter zake de Provintie Banda reets ondervon„ „den heeft de schadelyke dissinen van dien rust vervoorder; Het is ook om die reeden dat ik uwel Ed: Erntfeste ter Specu¬ „tatie in Copia toezende een op den 23 dezer ontvangene aparte brief van de Heer Ternaats Gouverneur Cornabi ged=t 4 sep„ „tember J: l: met twee daar toe relative bijlagen, waaruit uwel Ed: Erntfeste niet alleen kan zien hoe zier de Heer Ternaats gouverneur de bedrygingen van Noekoe ter harte trekt maar ook dat de Cerammers zo ruim van geschut kruit en kogels voorzien zijn dat zy daarmeede de geroofde menschen door de swervende Ternaatsche Alphoeren inruijlen; Tegens den clandestinen uitvoer en verkoop van diergelijke Wapen goederen vet= „leerende Prins Noekoe toegedane Ceramsche, Tidoreese en andere grooten meer, van zeer veel bedenking en van de grootste aangelegenheid voor den regeerenden sulthan kamaloedin van Tidor terwijl uit beide gemelde schriftuuren kan nog na 2 Ternaten kan dus niet genoeg gerigileert worden; Ik verzoek derhalven dat daarmeede gecontinueerd en de overtreders na regeur der wetten gestraft mogen worden dewyl den vyand daar door 't mes in de hand gegeven word om onze onschuldige dienaren en ingezetenen de keel afte steken; Ik beveele uwel Ed: Erntfeste met de belangens onzer Heeren Meesteren in de alleen veilige hoede van God en blijven met waare hoog agting /:onderstond:/ WelEd: Erntfeste Heer /:lager:/ Uwel Ed: Erntfeste d: W: dienaar /:was get=d/ J: A Schilling /:in marginne/ Amboina. in 't kasteel Nieuw Victoria den 29 November 1792 — Aan den WelEdelen Achtb: Heer Alexander Cornabi Gouverneur en Directeur aldaar Wel Edele Achtbare Heer. Ik bediene mij van de presente gelegenheid dat het vaartuig van den opperkoopman Smissaert de reijse derw=s onderneemt om uwelEd: Achtb: te informeeren dat ik den Apparten brief van den 4 September a„o p„o den 23 November daar aan over Boura ontvangen hebbe met de daar by aange„ „haalde bylagen behalven de brief die aan den Capitain Lieut= en gezaghebber op 't na Banda gedestineerde en zedert na derw=e vertrokkene scheepje de Kleine Pallas, door uwel Ed: Achtb: in raad gev: is, zynde my i dies plaats daar en tegen toegezonden 2 brieven welke dien gezaghebber aan uwel Ed Achtb alleen gerigt heeft; om nu ter zake te komen zo moet ik de verregaande bedrugingen der Noekoes gezinde grooten houden voor iets waar op wel niet met zeekerheid te bouwen is maar de uitkomst alleen moet leeren, dog daarom niet te min veel speculatie uitleverd: Terwijl ik voor mijn aandeel
English
27 Ternate part also must for now call into doubt the loyalty of the Tidorese grandees; I hope however that the outcome may show the contrary; Meanwhile I refer to my extensive letter of 27 September of the previous year, accompanying this in duplicate, and remain with the greatest high esteem was below Honorable Sir lower your Honorable obedient servant was signed J: A Schilling in the margin Amboina in the castle Nieuw Victoria 24 January 1793- From the enclosed extract from Their High Noble Respected Separate Letter of 31 December 1792 it will appear to your Honor that my proposal to undertake an expedition in your Honor's province to Goram for the pursuit of the Rebel Noekoo and his faction as well as the punishment of those islanders has suffered the misfortune not only of being disapproved but also of being viewed in a very unfavorable light; It therefore grieves me to have caused your Honor so much trouble in writing about this matter, and since this subject also constitutes the main contents of your Honor's Secret letter of 2 April, received here on the 29th following, little remains for me to reply to; as I have already expressed my opinion regarding the threats of Noekoo's faction in my separate letter of 24 January last, accompanying this in duplicate, and by which I must still abide. While I heartily thank you for the friendly communication regarding the robberies committed by Noekoo's supporters and others, I hope and wish that the Corra Corra fleet of 20 sails sent out after those robbers may be successful in its enterprise and thus fulfill the purpose of its outfitting. Meanwhile I remain with all high esteem was below Honorable Sir lower your Honor's obedient servant was signed J. A Schilling the Ceramese, Tidorese, and other grandees devoted to the rebelling Prince Noekoo, of very serious concern and of the greatest importance to the ruling sultan kamaloedin of Tidor, while from both said writings Title as above in the margin still tten 1 t 2 May 1793: Ternate In my just dispatched separate letter of the 6th of this month I forgot, through haste, to mention the favor which the king of Ternate, on your Honor's intercession, has been pleased to grant to the three sons of the former Salahakan of Xullabessij by allowing them to return to Ternate, but since I cannot at present grant them this, on account of Their High Nobles' earlier directive, without Their High Nobles' explicit order, I request that your Honor please inform said Their High Nobles of the king's approval in this regard. I also find myself obliged to inform your Honor that Their High Nobles have granted me authorization to provide transport to Batavia this year for the wife and children of the older brother, who departed for Batavia, of the present Sultan of Tidor kamaloedin, prince kaitjili Melkiddin, which will without doubt take place; since, however, some expenses will have to be incurred for the outfitting of that journey, I trust that the aforementioned king of Tidor will make no difficulty in reimbursing the same, as this province cannot bear the burdens thereof, however small those outfitting costs may be, as we are not inclined to provide them with more than what is absolutely required to comply with Your High Nobles' respected separate instruction; Now I believe I have substantively answered everything that appears in your Honor's and the council members' Secret letter of 2 April last, although I do not intend to maintain a Secret correspondence with those members, but rather with your Honor personally, in order to keep the disclosure of my intentions for the welfare of the Honorable Company as secret as possible; In conclusion of this I declare to be with much esteem was below Honorable Sir lower your Honor's obedient servant signed J A Schilling in the margin Amboina in the Castle Nieuw Victoria 7 May 1793 in the margin Amboina in the castle Nieuw Victoria the 6th Title as aforementioned. Schouten E: Clenq Agrees 2 37 victualed Corra Corra fleet of 20 Sails brought to sea under the command of the sangaji Orange with orders to the same to seek out the marauders as far as Obi and even as far as Bouton and if possible destroy them, of which we await the results, and remain with all high esteem Incoming Separate Letters from the Government of Ternate To the Honorable Sir Johan Adam Schilling Governor and Director there Honorable Sir Time being somewhat short because the ship Sparenrijk must be dispatched back to Batavia, I will content myself this time with sending a copy of the letter written today by this ministry to Captain Lieutenant Jn Pieterssen, commander on the vessel the kleine Pallas, destined for Banda but put into port at Xullabessij, along with an account regarding a Macquider Cs: sold on Ceram by the Alfur of Galela, as well as a translation of a Malay letter written in Arabic characters found on Obi Major by the Ternate Extirpators from several Ceramese, Tidorese, and other grandees devoted to the rebelling Prince Noekoo, of very serious concern and of the greatest importance to the ruling sultan kamaloedin of Tidor, while from both said writings Copy still e 2
Dutch transcription
27 Ternaten aandeel ook de trouwe der Tidoreese grooten voor als nog in twijffel moet trekken; Ik hoop egter dat de uitkomst het teegendeel magleeren; Intusschen refereere ik mij aan mijne ample van den 27 September A„o p„o dezen in dupp=t verzellende en blijve met de meeste hoog agting /:onderstond:/ WelEd: Achtb: Heer /lager:/ uwel Ed: Achtb gehoor„ „zame dienaar /:was get:d/ J: A Schilling /:in marginne:/ Amboina in 't kasteel Nieuw Victoria den 24 Januarij 1793- uit het dezen bijgevoegd extract uit Hun Hoog Edelh=s gerespecteerde Aparte missive van den 31 December 1792 zal uwel Ed: Achtb: blijken dat mijnen voorstel tot het doen van eene expeditie in't UwelEd Achtb: provintie na Goram ter agter„ „haling van den Rebel Noekoo in aanhang mitsg=s Straf oof„ „fening van die Eijlanders het ongeluk gehad heeft van niet alleen geimprobeert maar ook in een zeer ongunstig licht be„ „schouwt te worden; Het doed mij derhalven leed uwel Edele Achtb zo veele moeijte in Schryven derwegens veroorzaakt te hebben, en daar deze Htoffe ook de voornaamste inhoud van uwel Ed: Achtb: Secreete brief van den 2. April den 29:e daaraan alhier ontvangen, uit leverd blyft voor mij winig over ter rescribtie van dan; dewijl ik myne miening omtrend de dreigementen van Norkoes aanhang reets te kennen gege„ „ven hebbe bij mijne aparte litteren van den 24=e Januarij J:l: dezen in dup=t verzellende en waaraan ik mij ook als nog moet gedragen. Terwijl ik voor 't vruendelyk gecommuniceerde omtrend de gepleegde roverijen der Hoekoes gezinde en andere hartelijk dankzeggende, hoope en wensche dat de op die rovers uitge„ „zondine Corre Corre Vloot van 20 zeijlen gelukkig in haare onderneeming zin en alzo voldoen moge aan 't oogmerk van derzelver uitrusting. Intusschen blyve ik met alle hoog agting /:onderstond:/ wel Edele Achtbare Heer /:lager:/ uwel Ed: Achtb d: w: dienaar /:was get:d/ J. A Schilling „leerende Prins Noekoe toegedane Ceramsche, Tidoreese en andere grooten meer, van zeer veel bedenking en van de grootste aangelegenheid voor den regeerenden sulthan kamaloedin van Tidor terwijl uit beide gemelde schriftuuren Titul als Even /:in marginne/ nog tten 1 t 2 May 1793: Ternaten Bij mijne pas afgestotene aparte litteren van den 6 dezer heb ik door overijling vergeten gewag te maken van de gunste welke den koning van Ternaten de drie zoonen van den gewezene Sala „hakan van Xullabessij op uwelEd: Achtb: voorspraak wel heeft gelieven te bewijsen met hen te vergunnen in Ternaten te rug te mogen komen, dan wijl ik hun zulx uit hoofde Hunner Hoog Edelh=s vroegere aanschrijving, tham niet kan toestaan zonder Hoogst Derzelver uitdrukkelijke ordre verzoeke ik dat uwelEd: Achtb: welmelde Hun Hoog Edelh=s gelie„ „ve kennis, te given van 's konings goedvinden daar omtrend. Ik vind mij ook verpligt uwelEd: Achtb: te moeten infor„ „meeren dat mij Hun Hoog Edelh=s qualificatie verleend heb„ „ben om de vrouw en kinderen van den na Batavia vertrok„ „kene ouder broeder van den presenten Sulthan van Tidor kamaloedin, pims kaytjilie Melkiddmn in dit jaar transport na Batavia te mogen verleenen gelijk zonder twijffer geschieden zal; vermits tot de uitrusting van die regjse egter eenige kosten zullen moeten gespendeerd worden, vertrouwe ik dat den voormelden koning van Tirax geen swarigheid zal maken in de restitutie derzelve wyl deze provintie daar van de lasten nietdragen kan hoe gering die uitrustings kosten ook bedragen mo„ „gen als niet gezind zijnde om aan dezelve meerder te verstrekken als absolut vereischt word ter voldoening aan Wuw Hoog Ed=s gerespecteerde aparte aanschrijving; Nu meen ik alles zakelyk beantwoord te hebben wat in uwelEd: Achtb: en der raadsleden Secreete brief van den 2 April J. l voorkomt, schoon ik niet voor„ „neemens ben om met die leeden een Secreete Correspondentie te houden, maar wel met uwel Ed: Achtb: zelve om 't divulgeeren mijner oogmerken tot welzijn der Ed. Maatschappen zo veel mogelijk Secreet te houden; Tot slot van dezen betuige ik met veel agting te zijn /:onderstond:/ wel Ed: Achtb Heer /:lager:/ uwel Ed Achtb du: dienaar /getd J A Schilling /:in marginne:/ Amboma in 't Casteel Nieuw Victoria den 7 May 1743 /:in marginne:/ Amboina in't kasteel Nieuw Victoria den 6=e Titul als voren Gemeld. „ Schouten E: Clenq Accorieert 2 37 gevictualiseerde Corra Corra vloot van 20. Zeijlen in zee doen brongen onder commando van den vloekon senghadjie Orange met last aan den zelve om de marodeuas tot aan Tubij en tot aan Bouton zelfs op te zoeken en desmoge„ „lijk te verdelgen waar van wij de gevolgen blijven inwagting, 6 1l.iwen met alle hooragting Aankomende Aparte Brieven van't Gouvernement Ternaten Aan den welEdelen Achtbaren Heer Johan Adam Schilling gouverneur en Directeur aldaar WelEdele Achtbare Heer De tijd wat kort vallende wijl t schip Sparenrijk naar Batavia te rug, moet wor„ „den gedepecheerd zal ik mij dit maal vergenoegen met de copielijk toeschikking van den heeden aan den capitain Luitenand Jn Pieterssen gezaghebber op het na Banda gedestineerde dog op xullabessij ter houw gekomen scheepje de kleine Pallas door dit ministerie geschreeven brief met bijvoeging van eenen door de Alfoeren van Galella op Ceram verkogt geworden Macquider Cs: zo mede translaat van een door de Ternaatse Extirpateurs op oubij major gevonden met Arabische caracters geschreeven Maleidschen brief van eenige den rebel- „leerende Prins Noekoe toegedane Ceramsche, Tidoreese en andere grooten meer, van zeer veel bedenking en van de grootste aangelegenheid voor den regeerenden sulthan kamaloedin van Tidor terwijl uit beide gemelde schriftuuren Copia nog e „ 2
English
Ternate Ambon in Castle Nieuw Victoria the 6 May 1793. Title as previously mentioned. With my separate letter of the 6th of this month, just dispatched, it further appears that the native is obtaining weapons and moreover becoming very bold; we are perplexed here and do not know what to think of it. The Tidorese revolt of 1783 was likewise preceded by open threats, yet hoping for the best, I will likely soon be able to inform Your Right Honourable positively of what followed upon the threats made against us and what reliance may be placed on the Tidorese, who quite recently proposed a patrol to Ceram to overtake the aforementioned Nuku, if possible, regarding which we answered that it was not yet the time, because we were ignorant of the whereabouts of that Prince and were awaiting reports from that quarter. Breaking off herewith, I have the honour to be in haste yet sincerely, with the highest esteem, Right Honourable Lord, Your Right Honourable's obedient servant, signed A. Cornabé. Ternate in Castle Orange, the 4 September 1792. P.S. With the translation of the Malay letter mentioned herein, a private Dutch letter from an officer named W. Verhaage on the ship Hoogly to the Resident Blondeel was also found, rendered nearly illegible by the bloodstains the natives made on it, and together with a banner of bamboo and human hair that came to us from Obi along with an ordinary Dutch hat, it may almost certainly be established that the enemy has already been murdering Europeans. Title as above After the first undersigned gave notice to us on 26 October of last year of the weighty contents of Your Right Honourable's separate letter addressed to his Honour on the 20th of the same month, we decided on the aforesaid day, in reply to the greater part thereof, to let it follow that His Highness Kamaluddin of Tidore would be informed upon his first appearance at this Castle of the confidence expressed by Your Right Honourable that this monarch would willingly take upon himself the restitution of the provisions furnished over there to the wife and children of his eldest brother, the Prince Major Kaicili Helkeddin, who was sent from there to Batavia in the month of May by order of Their High Mightinesses, as well as of those provisions which were still to be made to her until such time as the said woman has recovered from her confinement and could follow her aforementioned husband; and we may now have the honour to bring to the knowledge of Your Right Honourable that the said king, in a conference held with the Governor on this matter, gave a satisfactory answer. With regard to the arrogance reproached by letter to the Prince Helkeddin aforesaid by the king and the grandees of Tidore, which he was alleged to have displayed before the Gentlemen of the military Commission, we request permission to note that the distinctions shown to him in Ambon, with what we maintain to be commendable deliberation, seemed too great to them for someone who, like him, has sinned so greatly against the Company; moreover, it is not doubted by us, but rather acknowledged, Your Right Honourable's expertise in handling affairs concerning the native, which will certainly have caused Your Right Honourable to observe a prudent mistrust in your dealings with that Prince. Regarding the three Hajjis residing in Ambon, sons of the former Salahakan of Sula Besi, in whose return the king of Ternate agreed last year upon the intercession made by the first undersigned to His Highness, following their petition made by letter to his Honour with Your Right Honourable's prior knowledge, which return however has had no effect because the said Governor did not declare himself further on that matter in his separate letter of 28 December 1791; we request that Your Right Honourable please satisfy the desire of the said Hajjis as soon as possible, as we, no less than the king of Ternate, harbour no difficulty regarding the return of people who have neither wealth nor following, and over whose conduct, for greater security, a watchful eye can nonetheless always be kept. After the communication likewise given of the Governor's answer following on 28 December 1791 to Your Right Honourable's separate letter and enclosures of 18 July of that year, in which the necessity is shown that, in order to finally subdue the fugitive Tidorese Prince Nuku, the Goram people who are colluding so strongly with him should be attacked completely unexpectedly with a substantial force of light vessels manned by Ternatans, since European troops are too unsuitable to pursue a fleeing native enemy through forests and bushes, etc., etc.; we have further perceived from Your Right Honourable's earlier mentioned latest separate letter Your Right Honourable's notification made therein that while deprived of Their High Mightinesses' reply to his public as well as secret advices, had brought to sea a victualled kora-kora fleet of 20 sails under the command of the Sangaji of Orange, with orders to seek out the marauders as far as Tubi and even as far as Buton and, if possible, destroy them, the results of which we await.
Dutch transcription
Ternaten /:in marginne:/ Amboina in't kCasteel Nieuw Victoria den 6 May 1793: Titul als voren Gemeld. Bij mijn pas afgestotene aparte litteren van den 6 dezer hub„ nog voorkomt dat den Inlander aan wapen e te geraaken en voorts heelstout word, wij zijn er alhier perpler van en weeten niet wat er van denken zullen. de Tidoreese revolte van 1783. wierd mede van openbare bedreegingen geprecedeert er nogthans het beste van verhoopende, zal ik eerlang mogelijk wel in staat geraaken en UwelEd. Achtb: positive kunnen bedeelen, wat op de ons gedaane bedreijgingen gevolgd is en wat staat mag worden gemaakt op de Tidoreesen, die nog onlangs gelieden eene bekruissing na Ceram hebben geproponeerd ter agterhaling indien mogelijk van Noekoe voormeld, aan waar omtrent wij hebben geantwoord dat het de tijd nog niet was, doordien wy wegens het verblijf van dien Prins onkundig in dien aan- gaande narigten van costij wagtende waren Miermede afbreekende geev ik mij de eer in haast dog opregtelijk te zijn met de meesteagting / onderstond/ wel Edele Achtb: Heer /lager/ uwelEd: Achtb. gehoorzame dienaar / geteekend/ A: Cornabé /in margine/ Ternaten in 't Casteel orange den 4: Septemb: 1792: (nog lager/ P: S: by den in deezen gemelden trans= laat maleidsche es ook een hollandsche Particuliere Brief gevonden van een officier W verhaage gen„d op 't schip Hlouglij aan den Resident Blondeel bij na onleesbaar geworden door de bloemtrekkingen die er de Inlanders op hebben gemaakt en aan een ons van oubij tegelijk geworden banier van bamboesen en menschen hair nevens een hollandsche gemeene hoed, mag bijkans wel worden vastgesteld dat de vijand al aan 't moorden is geweest van Europeesen„ Titul als boven Na dat aan ons den 26. October des voorleeden jaars door den eerstgeteekende goening is gedaan van den gewigtigen inhoud uwer Ed: Achtb: aan zijn Ed. apart ingerigte letteren van den 20 derzelve maand, hebben wij ten voormelde dage beslooten in rescriptie op veel geherd derzelve te laten volgen dat men zijn Hoogheid kamaloedin van Tidor bij eerste verschijn aan dit Casteel te kennen zoude geeven het door UwelEd Achtb: opgevat vertrouwen dat die vorst ge„ =willig op zig neemen zoude de restitutie der a costij gedaane verstrekkingen aan de vrouw en kinderen van deszelfs ter order van Mun Hoog Edelhedens in de maand maij van daar na Batavia gezonden oudsten broeder den Prins ma„ joor kaetjelie Helkeddin zo mede van die, welk aan haar nog stonden te geschieden. 37 gevictualiveerde corra Corra vloot van 20. zeijlen in zee doen brengen onder commando van den vloekon senghadjie Orange met last aan denzelve om de marodeurs tot aan Tubij en tot aan Bouton zelfs op te zoeken en desmoge„ „lijk te verdelgen waar van wij de gevolgen blijven inwagting „ 10 — met alle hoorrating geschieden tot tijd en wyl ged:e vrouw van haar kraam hersteld, voornoemden haaren man zoude kunnen volgen, en wij mogen als nu de eer hebben, ter kennis van uwelEdele Achtb: te brengen dat gem: koning m eene met den Gouverneur gehouden conferentien op dit Rijit voldoend ant woord gegeven heeft Ten aanzien van de door den koning en de Rijksgrooten van Tidor den Prins Helkeddin voornoemd by brieve, verweeten arrogantie, welke hij voor de Heeren van de militaire Commissie betoond zoude hebben, verzoeken wij te mogen noteeren dat hun de aan hem in Ambon, met een zo goed als prijselijk overleg, gelijk wij sustineeren, beweezen destinctien te groot zijn toegeschee= =nen voor iemand die als hij, tegen de Comp: zo zeer misdaan heeft, wordende wijders door ons niet in twijffel getrokken maar veel een erkend uwelEd Achtb: kunde in de mancance van zaken raakende den jnlander, en welke UwelEd. Achtb. in zijnen omgang met dien Prins zeeker wel een voorzigtig wantrouwen zal hebben doen observeeren. De drie in Amboina domicileerende Hadjes zoonen van den geweesen Salahakan van Zul= „labessij aanbelangende in de te rug komst van welke Perzoonen de koning van Ternaten voorleeden jaar bewilligt heeft, op des eerstgeteekendens bij zijn Hoogheid gedaane voor„ spraak, ingevolge hunne aan zijn Ed: met UwelEd. Achtb: voorkennis by brieve gedane instantie, dog welke hunne terug komst geen effect heeft gezorteerd, door dien zig gem: Gouver= „neur in deszelfs aparte schrijvens van 28: December 1791. dien aangaande niet nader heeft gedeclareert, verzoeken wij dat uwelEd Achtb: aan het verlangen van gemelde Hadjies hoe eerder hoe liever gelieve te voldoen, alzo wij even min als de koning van Terna= =ten eenige swarigheid voeden nopens de terug komst van lieden, die nog vermogen nog aanhang hebben en op welker te houden gedrag, tot meerder securiteid evon„ wel altoos een wakend oog kan gehouden worden. Na de almede gedaane communicatie van s Gouverneurs den 28: December 1791. ge volgde antwoord op uwelEd Achtb: aparte schrijvens en bijlagen van 18: Julij cusden anni waar bij vertoond word de noodzakelijkheid dat om den uitgeweeken Tidorees Prins Hoekoe eindelijk eenste onder te brengen de met hem zo sterk heulende Go= rammers met een goede magt van ligte met Ternatanen bemande vaartuigen gansch onverwagt wierden aangelast, alzo de Europeese troupes te ongeschikk zijn om een vliegtend Inlandse vijand, door bosschen en struiken te vervolgen enz: enz: hebben wijders uit UwelEd Achtb: hier te vooren gementioneerde jongste aparte letteren ontwaard, uwelEd Achtb: daar bij gedaane te kennen gave dat wijl versteeken was van Munner Hoog Edelh.:s rescriptie op deszelf zo gemeene als secreete advisen r heb out word, 6 Fidoreese on Urteld. en eene nog aar d 31
English
Ternate Amboina in the castle Nieuw Victoria the 6 May 1793 Title as mentioned before. By my recently dispatched separate letter of the 6th of this month I could urge all the less on that projected enterprise, following the advices of last year regarding your proposal made to the Most High Indian Government to mount an expedition from this Government to Goram, now that the smallpox that has raged in this Province has also thwarted the same, your Right Honourable nevertheless agreeing that it must take effect, after qualification obtained beforehand, while furthermore for elucidation you were pleased to supply that some Regents of Goram are inclined to submit, but the others were restrained therefrom by the Rebel Noekoe, who at the end of last year would have sent 5 vessels, as is said in the received statements, to the sultan of Magindanauw to ask for assistance against the Company, without the outcome of that mission being known as yet, while your Right Honourable had nevertheless been informed that the brother of Noekoe was supposedly planning to equip two pirate fleets with his followers and to attack the North Coast of Ceram therewith, and that Noekoe had moved down to Hottie along the North side of the said coast with as many as 80 vessels of Tobillo, Galela, Maba, Weda, Patanij, and Gebe to await the Goramese and Ceramese fleets in order to attack Sawaij and subsequently Hlanipa, from where it was known for certain that 7 of those vessels had departed for Bouro. Your Right Honourable having also been pleased to supply a statement of the negorij names and anchorages in two reports sent here in copy by as many trusted Rajas, and to reply to the governor's question as to how strong the proposed Expedition ought to be in Europeans and Natives, that the same must consist of at least 4 Pantjallings of different armament, among which two pieces of 6-pound balls, besides two hand mortars and a howitzer of 6 inches, in addition to 2 field pieces and the necessary Artillerymen with 24 Natives without weapons to transport that artillery, as well as the shovels and tjankols on each vessel, furthermore 150 European soldiers with the necessary officers under a capable head, along with and beside 40 Correcorren with 2600 courageous Natives, under a vigilant chief who should attack the enemy in three places at once, with two Pantjallings and half of the correcorres at the main attack and with the remaining half at the other, your Right Honourable being also of the opinion, as the corre corres are not very suitable for making landings, that each Pantjalling should be provided with three to four good rowed orombays and a guide knowledgeable of the country, while furthermore deference is shown by your Right Honourable to the local knowledge of the first signatory as to whether the loyalty and courage of the Tidorese peoples can be relied upon, as well as what further.
Dutch transcription
Ternaten /:in marginne:/ Amboina in 't kasteel Nieuw Victoria den 6 May 1793: Titul als voren Gemeld. Bij mijne pas afgestotene aparte litteren van den 6 dezer heb advisen van voorleeden jaar nopens uwn aan Hoogst gemelde Indiase Regeering gedane voorstel tot het beleggen eenen Expeditie ut dit Gouvernement na Goram, op die ge„ projecteerde onderneeming te minder kon aandringen, nu ook de in deze Provintie gegrasseerd hebbende pokjes, dezelve gecontrarieerd hebben, stemmende UwelEd: Achtb: nogthans in dat ze effect sorteeren moet, na voor af erlangde qualificatie, terwijl voorts ter elucidatie heeft gelieven te suppediteeren, dat eenige Regenten van Goram genegen zijn om in submissie te komen dog de andere daar van wederhoud wierden door den Re„ bel Noekoe die in 't laatst van voorleeden jaar 5: vaartuijgen zo als in de ontvangen verklaringen gezegd word na den sulthan van Magindanauw zoude gezonden hebben om adsistentie regen de Comp: zonder als nog bekend waar de uitslag van die bezending terwijl uwelEd Achtb: nogthans was berigt geworden, dat de broeder van Noekoe voor„ „nemens zoude wezen, met zijnen aanhang twee roofvlooten toe te rusten en daarmede de Noord Cust van Ceram aan te lasten en dat Vorkoe na Hottie om de Noordkant van gem: kust was afgezakt met wel 80: vaartuijgen van Tobillo, Galela Haba weda, Patanij en hebe ter inwagting van Goramse en Ceramse vlooten om Sawaij aan te tasten en vervolgens Hlanipa van waar men in 't zeeker wist dat 7e dier vaartuijgen naar Bouro waren afgestooken. Hebbende uwelEd Achtb: almede gelie= ven te suppediteeren opgave der negorijs namen en ankerplaatsen in twee dit heen Copie= lijk toegeschikte relaasen van zo veele vertrouwde Radjas en op s gouverneurs gedane „vrage hoe sterk de geproponeerde Expeditie wel wezen moet in Europeesen en Inlan„ „ders te rescribeeren dat dezelve bestaan moet in ten minsten 4: Pantjallings van diffe„ renten monture waar onder twee stukken van 6 ponden bals, nevens twee hand mor= „tieren en een haubittie van 6duijm, buiten nog 2. veld stukken en denodige Arthellaristen met 24: Inlanders zonder wapens, om dat geschut te transporteeren zo mede de schop„ „pen en tjankols op ieder vaartuijg, voorts 150: Europeese militairen met de nodige officieren onder een bekwaam hoofd, met en benevens 40: Correcorren met 2600. kloekmoedige Jn= „landers, onder een wakken chef die den vijand op drie plaatsen te gelijk diende aan te lasten, met twee Pantjallings in de helfte der correcorres, by de hoofd attacque en met de overi= „ge helfte bij de andere zijnde UwelEd: Achtb: tevens, door dien de corre corres tot het doen van Landingen niet zeer geschikt zijn van gevoelen dat ieder Pantjalling mede gegeven wierd drie a vier goede schep orombayen en een landkundige wegwijsen terwyl voorts aan de locale kennis van den eerstgeleekende door uwelEd Achtb: gedefereerd word, of op de trouwe in moedigheid der Tidoreese volkeren staat te maken zij zo mede wat verder.
English
had a provisioned kora-kora fleet of 20 sails put to sea under the command of the Hloekon Sangaji Orange, with orders to search out the marauders as far as Tubij and even as far as Bouton and, if possible, destroy them, the results of which we await, with all that may further serve for the advancement of such an enterprise, in the meantime giving Your Honors cause to consider whether those same Tidoresians, in the event of one or another adverse incident, might not perhaps defect to the enemy and thus do more harm than good. Deliberating upon all the above at our aforementioned meeting of 20 October last, we noted that Your Honors' judgment that the expedition must remain postponed came very opportunely, because smallpox among the natives is not only still raging here and there, but moreover this province has been visited by other epidemic diseases, which have caused equally great havoc and have brought down fully 66 European soldiers to date, not to mention the apprehension that has arisen among us of a visit from Nuku or his adherents, which apprehension already caused us to decide in the month of September upon the subsequent recall of the extirpators from the Obi Islands; in addition to which some reports received from Manado regarding the Maguindanaos, who around the same time had carried off some natives under Kaidipang, Bolaang tribe, etc., while near Kema some pirate vessels were likewise sighted and taken to be a squadron of the enemy's fleet, indeed demanded that the forces of this Government be kept together as much as possible, although we otherwise are and remain inclined with all zeal and sincerity to subdue Nuku if possible and to act unanimously with Your Honors in this matter; and it is on these grounds that the expedition to Goram remains determined upon only after Their High Excellencies shall have qualified us to undertake that enterprise and the circumstances of this province come to permit such. We thank Your Honors meanwhile for the communication and reports sent to us regarding the designs of Nuku and hope that the news in that regard may in the event prove to be rather exaggerated, as appears to us, among other things, to be the case with the tidings that the crews of the 80 vessels under Nuku allegedly consist of natives of Tobelo, Galela, Maba, Weda, Patani, and Gebe, since according to fresh reports from the four last-named quarters, by word of mouth from the Prince Major Hassan et al. sent thither by the King of Tidore, it has been learned that they found everything there in peace and in a flourishing state. We likewise express our thanks for the supplied elucidations regarding the anchorages at Goram, and furthermore insist upon the dispatch of one or more maps of the said island, on as large a scale as possible, for the information both of the commander of the expedition to be appointed in due course and of the commanders on the vessels to be employed in the same.
Dutch transcription
37 gevictualixeerde corra Corra vloot van 20. zeijlen in zee doen brengen onder commando van den Hloekon senghadjie Orange met last aan den zelve om de marodeurs tot aan Tubij en tot aan Bouton zelfs op te zoeken in desmogi„ „lijk te verdelgen waar van wij de gevolgen blijven inwagting „o - met alle hoorrating verder dienstig wezen mag, tot de bevordering eener duddanige onderneeming, maakende uwelEd Achtb: intusschen nadenken, of die zelve Tidoreesen by het een of ander nadeelig incident, niet veeltigt tot den vyand mogten overloopen en dus meer kwaad dan goed doen wij hebben op al het bovenstaande ingemelde onse bij eenkomst van den 20 october ll: deli= bereerende, opgemerkt dat zeer te passe is gekomen uwelEd Achtbare beoordeeling, dat de Expeditie moet blijven uitgesteld, wijl de kinderziekte onder den Jnlander hier en daar niet alleen nog grasseerd maar deze Provintie boven dien bezogt geworden is gemaakt van andere epidemicque ziektens, welke even groote ravage ^ en onder heeden wel 66: Europeese militairen hebben doen succumbeeren, ongerept de bij ons ontstaane bedugting voor een bezoek van Voekoe of deszelfs Adherenten en welke bedugting onsal in de maand september heeft doen besluiten tot het gevolgde te rug ontbod der Extirpateurs uit de Oubijse Eijlanden, buiten en behalve dat eenige van manado ingekomen narig= „ten wegens de Magindanauwers die omstreeks dezelve tijd onder caudipang Boelang Stam enz. eenige Inlanders hadden vervoerd terwijl van kema mede eenige roof vaartuijgen waren bespeurd en gehouden voor een smaldeel van 's vijands vlooten wel vorder den dat de macht van dit Gouvernement zo veel mogelyk bij elkander wierd gehouden schoon wij anders met alle iever en welmeenend'heid genegen zijn en blijven om Hoekoe des mogelijk te onder te brengen en in deezen eenstemmig met UwelEd: Achtb: te ageeren en het is op deeze gronden de Expeditie naar horam blyft vast gesteld na dat Hunne Hoog Edelh:s ons tot het doen die onderneming zullen hebben gequalificeerd en de omstandigheeden dezer Provintie zulx komen toe te laaten wij bedanken UwelEd. Achtb: inmiddens voor de ons gedaane communicatie en toege„ schikte relaasen nopens de dessemen van Noekoe en hoopen dat de narigten dierwegens by de uitkomst mogen bevonden wezen vrij wat geexagireerd zo als ons onder ander voor„ komt te wesen de tijding dat de manschappen der 80 vaartuijgen onder Noekoe, bestaan zouden uit Naturellen van Tobillo, Galella, Maba, weda, Patanij en Gebe wijl men navolgens versche narigten uit de vier laatst genoemde quartieren bij monde van den derwaards door den koning van Tidor gezonden Prins majoor Hlassan C: S: vernomen heeft dat alles aldaar in rust en in een bloeijende staat hebben bevonden, wij zeggen almede dank voor de gesuppediteerde elucidatien nopens de ankerplaatsen op goram en insteeren wijders om de toeschikking van een of meer kaarten van gem: Eijland groot bestek als het wesen kan tot narigting zo van het ten zijnen tijd te be= noemen hoofd den Expaeditie als van de in de zelve e omploijeren geragheben op de vaartuijgen wij gedane die ge„ tie Ach Achtb: voorts an hebben Re„ 33
English
Ternate In the margin: Amboina, in Castle Nieuw Victoria, the 6th of May 1793: Title as previously mentioned. By my separate letter just dispatched on the 6th of this month, we must not omit to note in the meantime that the procurement of four pantjallings from this Government meets with some difficulty, consisting in the fact that of those vessels there are only 6 available, including one sloop, and thus, during the time that the expedition is being continued, only two of them would remain for the collection of rice from Manado and for other services, for which so small a number would not be sufficient. Your Right Honourable could, if you please, remove that difficulty through the timely provision of two good pantjallings, equipped according to the statement provided. Furthermore, there can well be furnished here the remaining two pantjallings with the cannons, hand mortars, and artillerymen to be placed thereon, alongside the unarmed 24 natives on each of the four vessels, as well as 150 soldiers from this garrison, provided that relief personnel are received. Your Right Honourable is requested to observe that our aforementioned suffered loss of 66 European warriors has increased after our previously cited resolution of 26 October. The 2,600 natives in 40 cora-coras required for the expedition can also still be provided, provided that the prevailing epidemic disease, which has brought a very large number of them to the grave, ceases quickly and carries off no more; but not the scoop orembaais and knowledgeable local guides, as this sort of vessel is in disuse here and no people experienced in the geography of Toram are to be found. These will likely be obtainable there, and in that case we request them, while the orembaais may well be dispensed with, since experience has taught that the cora-coras are also suitable for landings. It being known to God alone whether the Tidorese, if the expedition should turn out badly, might not occasionally defect to the enemy, as Your Right Honourable seems to suspect, we can nevertheless contribute to your reassurance on that matter that this nation will not easily expose itself again to new chastisements, as it still remembers that which was inflicted upon it in the year 1783, and that they will not abandon their wives and children to lead a wandering life without them. Over and above that, the King and his grandees who followed him to Ceylon in the said year are too intent upon the subjugation of the rebel not to see to it that no suspicious persons are employed in the expedition. The Tidorese are, moreover, very courageous. As we imagine that the costs of a military force to be dispatched from here in due course upon Your Right Honourable's proposal against the Ceramers will be and remain at the expense of Your Right Honourable's Government, we hope to learn by the next dispatch that we have not erred in this, and that Your Right Honourable will take into consideration the many and heavy expenditures under which ours is burdened. May it not weary Your Right Honourable that we expand this, our already too lengthy letter, with the reporting of some alarming events that have occurred in this Province. In the month of August, our extirpators, upon their arrival at the island of Oubi Major, encountered two Ceram djungkuns manned with armed Ceramers, Ternatans, and Tidorese, who, immediately taking flight, left behind a document alongside a Dutch hat and a sort of banner with some human hair tied thereto. The document, translated from the Malay, was found to have been written by a Tidorese Lieutenant Hatibe Hafif, by the Sangaji of Bitjolie Badjo, the Sangaji of Tobello Bobah, the Sangaji of Tobaro Toega, etc., etc., who all, in the name and on behalf of the Ceram Sultan Nuku, state therein that they were sent to invade Gorontalo and Manado. But because they had found at Oubi 4 Company sloops (note: there was only one pantjalling lying there), they hoped that they would wait there until their upcoming return, after which those Dutch [illegible] (here follows an ugly curse word) would eat no more bacon; had they brought Oubi along from Rotterdam! They had better not return there if they did not want to receive blows; they also had better restore the young King of Tidore in order to escape a dark cloud otherwise hanging over their heads. However, because the native often reveals his plans and subsequently carries them out, as was demonstrated in the year 1783 during the troubles on Tidore, we did not wish to expose our extirpators, who were far away, to any danger, although they were fully 50 men strong, and deemed it best to recall them, with the result that they have all returned safely. On the south side of Celebes, the Ilanuns carried off some people near Kaidipang in the same month of August, but they were made to pay for this in a fight with our Ternate auxiliaries stationed at Manado, who drove them to flight and took one of their vessels after those on board were killed in the attack. On the Ternate island of Morotai, it was learned in the month of November that not long before, five Ceramers alongside some Habarese landed in a paduakan. victualled cora-cora fleet of 20 sails put to sea under the command of the fleet Sangaji Orange, with orders to him to seek out the marauders as far as Tubij and even as far as Bouton, and if possible to destroy them, the results of which we await. To subscribe with all high esteem, [illegible]
Dutch transcription
Ternaten /:in marginne:/ Amboina in 't kasteel Nieuw Victoria den 6 May 1793: Titul als voren Gemeld. Bij mijne pas afgestotene aparte litteren van den 6 dezer heb„ wij mogen intusschen niet voor bij te noteeren dat de bezorging van vier Pantjallings uit dit Gouvernement eenige difficulteit ontmoet daar inne bestaande, dat men van die vaartuijgen tot maar 6 stuks daar onder een chialoup voorzien is en dus geduurende de tijd, dat de Expeditie word voortgezet segts twee derzelven zoude overhouden ter afhaal van rijst van manado en tot andere diensten waar toe een zo gering getal niet sufficeerende zoude wezen, dan uwelEd Achtb: zoude die swarigheid des gelievende uit den weg kunnen ruijmen met de tijdige toeschikking van twee goede Pantjallings gemonteerd na volgens gedaane opgave, kunnende hier wijders wel gefourneerd worden, de overige twee Pantjallings met de daar op te plaatsen Canons, hand mortieren en Ar„ „thilteristen nevens de ongepapende 24. Jnlanders op ieder der vier vaartuijgen zo mede 150: militairen uit dit guarnisoen, by aldien men ontzet van volk bekomt uwelEd Achtb. gelieve te observeeren dat ons opgem: geleeden verlies van 66: Europeesekrijgers na onse vooren aangehaalde besoigne van 26: October geexteerd is/ de tot de Expedi= „tie benodigde 2600: Inlanders in 40 Corre Corras zullen mede nog verzorgd kunnen wor= den bij aldien de heerhsende epedemicque ziekte welke em zeer groot getal derzelve ten grave heeft doen daalen, schielijk ophoud en geen meer weg sleept dog niet de schep orem= „baijen en landkundige weg wijzers alzo dit zoort van vaartuijgen hier in onbruip is en er geen in de landkunde van Toram ervaaren lieden gevonden worden: deze zullen denke. „lijk a costij wel te bekomen wezen en in datcas verzoeken wij er om, kunnende de orem- baijin wel geexcuseerd blijven dewijl de ondervinding heeft geleerd, dat de corra Corras ook tot landingen geschikt zijn Gode alleen bekent zijnde of de Tidoreesen wanneer de Expeditie eens kwalijk afliep, dan zomtijds niet tot den vijand overloopen, gelijk uwelEdele Achtb: schynd te vermoeden, kunnen wij dien aangaande tot gerust stelling; nogthans bybrengen, dat zig die natie niet ligt weder exponeeren zal, aan nieuwe kastijdingen dewijl zij nog gevoel heeft van die welke haar A:o 1783, is toegebragt en dat zij haare vrouwen en kinderen niet zullen verlaten om zonder dezelve een swervend leeven te lijden buiten en behalve dat de koning in zyne hem na Ceijlon in gemelden jaare gevolgd hebbende grooten op de onderbrenging van den S F: rebel te zeer gesteld zijn, om niet toe te zien, dat in de Expeditie geen verdagte perzoonen worden geemploijeerd: de Tedoreesen zijn overigens zeer courageus — Daar wij ons verbeelden dat de kosten eener in der tijd op uwel Ed: Achtb: voorstel tegens de horammers van hier afte zenden krijgsmagt zullen zynen blijven tot laste van Uwel Edele Achtb: gouvernement zo hoopen wij, per naaste te vernemen dat - 37 gevictualiseerde corra Corra vloot van 20. zeijlen in zee doen brengen onder commando van den vloekon senghadjie Orange met last aan den zelve om de marodeurs tot aan Tubij en tot aan Bouton zelfs op te zoeken en desmoge„ „lijk te verdelgen waar van wij de gevolgen blijven inwagting te onderschriven met alle hoogagting dat in deezen niet hebben mesgetast en dat by uwelEd Achtb: in consederatie zullen ko= men de veele en swaare uitgaven waar onder het onse gedrukt word. — Het verveele uwelEd Achtb: niet dat wy deezen onsen zo al te langen brief nog uittrei= den met de bekendstelling van eenige in deeze Provintie voorgevallen bedenkelijke gebeurtenissen„ In de maand Augustus hebben onse Extirpateurs met hunne komst ten Eylande oubij major ontmoet Twee met gewapende Cerammers, Ternatanen en Tidoreesen bemande Ceramse Djunkuns die aanstonds de wijk neemende agter wege gelaten heb- ben, een geschrift nevens een vaderlandse Hoed en een zoort van Bannier met eenige daar aan gebonden menschen hair Met uit het maleidsch vertaald schreftuur is bevonden geschreeven te wezen door eenen Tidorees Luitenand Hatibe Hafif door den Senghadje Bitjolie Badjo den seng= „hadje Fobello Bobah den Senghadje Tobaro Toega enz enz en welke alle uit naam en van wege den Ceramse Tulthan /:Hoekoe/ daar bij zeggen dat gezonden zijn om Go= rontalo en mondono te invadeeren, Dan dewijl zy te Oubij 4: Comp„s chaloupen Nota dat er slegts een pantjalling lag, gevonden hadden, zo hoopten zij dat dezelve daar op hunne aanstaande te rug komst mogten toeven, waar na zij die Hollandsche . . . . / hier volgd eenlelijk scheldwoord / geen speek meer eeten zouden, hadden zij oubij dan uit Rottero= dam mede gebragt! zy moesten er maar niet weerkomen om geen slagen te krijgen, zij moesten den jonge koning van Tidor ook maar herstellen om een hun anders over t hoofdhangende donkere wolk te ontgaan„ Dan dewijl de Jnlander al dikwils zijne desseinen openbaart en vervolgens uitvoerd zo als in den jaare 1783: nog gebleeken is bij de troubles op Tidor zoo hebben wij onde dies verre van de hand zijnde Extirpateurs, schoon wel 50: hoofden sterk aan geen gevaar willen exponeeren en best geoordeelt dezelve te rugte onsbieden, met gevolg, dat zij alle behouden gere„ verteerd zijn— Aan de Zuidkant van Celebes hebben de Jlanongers in dezelve maand augustus onder caudi„ pang eenige minschen vervoerd, dog hier voor zyn zij betaald geworden en een gevegt met onze te Manado bescheiden Ternaatse auciliairen, die hun op de vlugt gedreeven en een hunner vaartuigen genomen hebben na dat de opvaarende van het zelve in de attacque gesneuveld waren. Op het Ternaats Eijland Morontaij heeft men in de maand November vernomen dat in een Paduakan niet lang bevoorens zyn aangeland vyf Cerammers nevens eenige Habareesen. ingsuit van die geduurende ouden ter getal niet gelievende allings worden, en Ar„ zo mede ruvelld ckrijgers Expedi= wor= ten Schep orem= denke. er dan den welke laten. hem en niet 35
English
Ternate In the margin: Amboina, in Castle Nieuw Victoria, the 6th of May 1793. Title as previously mentioned. By my recently dispatched separate letter of the 6th of this month I have [illegible] Maba people, Patani people, and Ternatean Alfoors of Cauw and Tobello, reporting that they had set out 40 paduwakang strong to take Manado by surprise, but that after a sudden storm arose they were scattered apart without having taken any booty. If credence may be given to this, then that ill-fated expedition must have been undertaken by the Ceram or Goram people, for the natives in this province make use of no other vessels than kora-koras. In December, intelligence was received that in the Lebobo Strait three kora-koras with Papuans of Wonieli, eight kora-koras with Alfoors, six paduwakang, and several lesser vessels crewed by Ceram people were seen. These pirates had called out to some Maba people who made themselves known to them, stating that they were ordered to do away with Maba people, Tidorese, Ternateans, and Company servants without distinction, throwing their sagu-sagus at the informants. A Macassar resident named Rasit has deposed that in a paduwakang licensed from Macassar to this place, with 9 crew members of that nationality under the juragan Intje Abdul, around Gane he encountered 10 kora-koras crewed by Tobello Alfoors, 9 with Papuans, and 1 with Maba people, just at the time that the juragan was on board with only four slaves and the remaining crew members were ashore cutting rattan; so that the pirates had overwhelmed Abdul's vessel, killed him and the aforementioned slaves, and subsequently killed all the remaining seafarers who were in the woods, sparing the informant upon the offer made by him to serve as a slave to Prince Nuku, with whom he claimed to be very well acquainted. He nevertheless succeeded in escaping after having seen the village of Gane reduced to ashes and many inhabitants massacred. The main village of the Sula island of Taliabu was also burned down by the crews of 10 Tobello kora-koras under the Alfoor Captains Keetabie and Cobo, who had either murdered or carried off the natives. Eight of the aforementioned kora-koras had sailed to the Celebes coast, and the remaining two had proceeded in the Sula islands of Mangoli and Sulabesi in the same manner as on Taliabu. To check the violence of these so audacious pirates, we dispatched to sea in the past month of January a well-equipped Ternatean kora-kora fleet of 20 sails, victualed for two months, under the command of the Kolano Sangaji Orange, with orders to seek out the marauders as far as Obi and even as far as Buton, and if possible to destroy them; the results of which we await. Herewith we have the honor to subscribe ourselves with all high esteem. Underneath stood: Honorable Esteemed Sir. Lower: Your Honorable Esteemed's devoted friend and servants. Signed: A. Cornabe, I. Ekenholm, Meinrich, T. S. Durr, Iogelwight, and C. G. Rousselet. In the margin: Ternate, in Castle Orange, the 2nd of April 1793. [illegible] note, and for the rest I remain. Underneath stood: Your friend. Was signed: J. A. Schilling. In the margin: Amboina, the 5th of March 1793. Agrees: W. Schouten, First Clerk. Translation of a letter written in the Malay language by certain pirates in Arabic characters, reading as follows: His Highness King Said, the highly renowned Sultan Sayyidul Jihad, Muhammad Nuh, Mabus, Amiruddin, the King of the Ceram territory, who has dispatched me, Lieutenant Malibie Harffef, with several other chiefs, namely Sangaji Bicoli, Badjodin Sangaji Tobelo Babah, Sangaji Tobaru Tuga, the Kimalaha Sarajuddin, the Kimalaha Fadia, the Kimalaha Galela Sinin, the Hukum Molotto Teedi, and Captain Barani, or the brave Kitap, to fight against Gorontalo and Manado. However, arriving at Obi, we perceived four sloops there that had been sent thither by the Company of Ternate, which we hope will await our return and will not take flight, when you shall eat no more pork, Dutch mother-fuckers. Furthermore, it is just as if the Company has also brought the land of Obi hither from Rotterdam; you had better not come there anymore, for otherwise you will catch a beating. Finally, we recommend that you reinstate the young King of Tidore; if not, be assured that a great tempest is at hand for you. Underneath stood: For the translation. Was signed: Johan Daniel Baijer. Lower: Agrees. Signed: G. G. H. Greeven, First Clerk. [illegible] note, and for the rest I remain. Underneath stood: Your friend. Was signed: J. A. Schilling. In the margin: Amboina, the 5th of March 1793.
Dutch transcription
Ternaten /:in marginne:/ Ambomna in 't kasteel Nieuw Victoria den 6 May 1793: Titul als voren Gemeld. Bij mijne pas afgestotene aparte litteren van den 6 dezer heb„ Mabareesen en Pattanijreesen en Ternaatse Alfoeren van cauw en Tobillo verhaa= lende dat zij 40: Paduakans sterk waren uitgegaan om manado te overrompelen, dog dat zij naa een opgekomen storm uit elkander verstrooijt war en geraakt zonder eenige buijt te hebben gemaakt, zo hier aan geloof mag worden gedefereerd, dan moet die qualijk uitgevallen Expeditie door de Cerammers of Gorammers onderno„ „men wezen, want de Jnlanders in deze Provintie van geen andere vaartuijgen dan van Corra Corras gebruikt maakt„ In December kreeg men narigt dat in de straat Lebobo gezien waren Drie corra corras met Papoen van wonie agt corra corras met Alfderen ses Paduakans en eenige mindere met Cerammers bemande vaartuijgen deze rovers hadden aan eenige zig voor hen bekend maakende Mabareesen toegeroepen, dat zij gelast waren Mabareesen, Tidoreesen Ternatanen en sComp:s dienaaren zonder onderscheid werpende van kant helpen, te gelijk hunne sagoe sagoes op de relatanten werpende Een Maccassaars inwooner Rasit genaamd heeft gedeposeerd dat in een van macassaar dit heen gelicentieerde Paduakan met 9 opvaarende van dien landaart onder den anachoda Intje Abdul om en bij Gane ontmout heeft 10: met Tobilse alfoe„ rin9 met Papoen en '1 met Matuweeeesen bemande Arra Corras, quest ter zelve tijd, dat de Anachoda aan boord was met alleen vier slaven en de overige manschappen aan de wal bezig waren met rotting te snijden, zo dat de zee schuijmers het vaartuig van Abdul hadden overweldigd, hem zelve en de gem: slaven en vervolgens alle de overige in het bosh zijnde zeevaarende omgebragt, den relatant bespaarende op de door hem gedane presentatie om Prins Noekoe bij wien hy voorgaf zeer wel bekend te zijn, als slaaf te willen dienen, zynde hem nogthans gelukt te ontkomen, na dat de negorij Gane in de assche leggen en veele bewoonderen had zien massacreeren. De hoofd negorij van het xullase Eiland Taliabo was mede afgebrand door de opvaarende van 10: Fobilse corra corras onder den Alfoirse Capitainen Keetabie in Cobo die de Naturellen of vermoord of vervoerd hadden Agt stuks van voorzeijde corra corras waren na de Celebese kust gezeijld en de twee overige waren in de xullase Eylanden mangolij waytma v=a even eens als op Taliabo te werk gegaan wij hebben om het geweld deezer zo stoute rovers te keer te gaan in de voorlee= „den maand Januarij een Ternaatse wel toegeruste en voor 2 maanden gevrctualieerde 37 gevictualeseerde corra Corra vloot van 20. zeijlen in zee doen brengen onder commando van den vloekon senghadjie Orange met last aan den zelve om de marodeuas tot aan Iubij en tot aan Bouton zelfs op te zoeken en desmoge„ „lijk te verdelgen waar van wij de gevolgen blijven inwagting. Hiermede hebben wij de eer ons te onderschrijven met alle hoog agting / onderstond/ welEdele Achtb: Heer /lager:/ UEedEd Achtb: Drovriend en dienaaren /geteekend/ A. Cornabe I: Ekenholm Meinrich, TsDurr, Iogelwight en C. G: Rousselet /in margine/ Ternaten int Casteel Orange den 2 April 1793 — „latie noteere en voor 't overige blijve. /:onderstond:/ UE vriend /:was geteekend:/ J. A: Schil„ „ling /:in marginne/ Amboina den 5 Maart 1793. Accordeert W„ Schouten &: Clerq Aan „ dan corra kans aan ren heid t gedane en v=a e n e eerd „ even eens als op Faliabo te werk gegaan wij hebben om het geweld deezer zo stoute rovers te keer te gaan in de voorlee= „den maand Januarij een Ternaatse wel toegeruste en voor 2 maanden gevrctualieerde „latie noteere en voor 't overige blijve. /:onderstond:/ UE vriend /:was geteekend:/ J. A: Schil„ „ling /:in marginne/ Amboina den 5 Maart 1793. Aan voorlee= aanden e even eens als op Taliabo te werk gegaan wij hebben om het geweld deezer zo stoute rovers te keer te gaan in de voorlee= „den maand Januarij een Ternaatse wel toegeruste en voor 2 maanden gevretualieerde 41 Translaat, uner in de maleijdse Taal door zeekere rovers met Aribische Letteren geschreeven Brief Luidende Aldus Zijn Hoogheid den koning Salda den Hoog get: Suie Sulthan Pajudoel Djchad, Mohammad Nell, Maboos, Ameroedien den Koning van de Ceramse ge „bied, die mij Lieutenand Malibie Harffef met verscheide„ „ne andere Hoofden te weeten den Singhadje Bitjulie, Badjodin Iinghadje Tabello Babah, den Singha, rdjie Tobaro Toega; den quimoeijasja Saradjoedien, den quimelaha Fadia, den quimilaha Galillae Sinin„ den Hukum Molatto Teedi en Capitain Baranij /: of de Houte:) Kitap uitgezonden heeft om tergen Goronta„ „lo en Mondono te Vegten, egter hebben wij te ouby komende aldaar vier chialoepen ontwaard die door de Comp: van Der„ „naten na derw=s gezonden waren, die wy verhopen dat onze terug komt vertoeven en niet de vlugt neemen zullen wanneer gij geen vertein Vlus meer eeten zult Hollandsche moermu„ „ker. Ten vervolg is 't even eene als of de Comp het land van oubij meede van Rotterdam na herw=s gebragt heeft; gy moet maar niet meer daar komen, want anders trekje slag Eindelijk recommandeeren wy u. de jongen koning van Tidor wederom te herstellen, zo niet wees verzekerd dat en een groote onweer voor U ophanden is. (:onderstond:/ voor 't Translaat /:was get=d/ Johan Daniel Baijer /:lager:/ Accordeert / getd/ G: G: H: Greeven E: g: Clercq „latie noteire en voor 't overige blijve. /:onderstond:/ UE vriend /:was geteekend:/ J. A: Schil„ „ling /:in marginne/ Amboina den 5 Maart 1793: Huden v Aan voorlee= a den
English
Today, the 10th of August 1792, appeared before me, the sworn translator, the Makian subject of the village Ngoffakiaha named Abdul. Who acknowledged and declared to be true and truthful that, at the beginning of the month of October of last year, the precise date having escaped him, on the occasion that the deponent together with his wife and six children were occupied with cultivating their gardens on the Gorap island Koenangie, they were unexpectedly surprised by the appearance of 4 unknown kora-koras, which, upon landing, they noticed to have Ternate Alfurs as crews and three captains as their chiefs, namely a certain captain whose name was unknown to him, the Galela captain Willam, and the Tobelo captain Samangngauw, who upon arrival there pretended to have been sent by the King of Ternate to Sula to settle some affairs, but afterwards abducted their people, to the number of 60 souls, both men, women, and children, who together earned their living there through agriculture, and immediately conveyed them to Obi, from where, after a three-day stay, leaving one kora-kora behind, they were transported straight to Ceram to the village Waroe, where he, the deponent, with his wife and children was not only sold by these robbers to the village chief, the Orang Kaya, but had also noticed that the Ceram people were by no means enemies with the Ternate Alfurs, all the more so because these robbers had exchanged him, his wife, and children with the Ceram people for no other goods than cannon powder and bullets, and had subsequently departed from there with the remainder of his abducted companions, after which, shortly thereafter, the death of the deponent's wife and some of his children followed, while in the meantime the deponent with one of his sons and a daughter found the opportunity to abscond from there by scoop prahu, proceeding in the same manner as on Taliabu; in order to counter the violence of these so audacious robbers, we have, in the past month of January, a well-equipped Ternate vessel provisioned for 2 months [illegible] absconded, and had thus made their way to Patani, from where they were transported straight to Makian by the Patani people. With which the deponent ended this his given account, being prepared, if required, to confirm the same with a solemn oath. Below stood: Thus done and related in Ternate at Castle Orange, date as above. Was signed: Johan Daniel Baijer, sworn translator. Lower: Agrees. Signed: G. G. H. Greeven, sworn clerk. note for your information, and for the rest I remain. Below stood: Your friend. Was signed: J. A. Schilling. In the margin: Ambon, the 5th of March 1793. Agrees: A. J. Outen, clerk. [illegible] proceeding in the same manner as on Taliabu; in order to counter the violence of these so audacious robbers, we have, in the past month of January, a well-equipped Ternate vessel provisioned for 2 months Title as mentioned before. Buru. This morning a Tidore kora-kora arrived here manned with 50 souls, a European sailor named Michiel Bang, and an envoy named Kimilaha [illegible] from Your Right Honourable and the Outgoing Separate Letters to Buru and Manipa To the Bookkeeper Arie Coomans, Resident on behalf of the Company there. Honorable, Pious. Although, according to your letter of the 13th of February last and the report transmitted alongside it by the commissioned spice extirpators, fewer low and genuine wild nutmeg trees were felled this year than in the past year, I can nevertheless resign myself to that lower amount, since you attribute the cause thereof to the heavy rain and their late departure; however, since you consider the months of October and November the best for searching out and extirpating spice trees, I expect you to undertake the extirpation expedition this year around that time and pay a visit to the skipped district of Fogij. Of the mostly unripe nuts sent over, only 4 pieces were found somewhat good and the remainder, having been picked while still too young, were found rotten, which I note herewith for your speculation, and for the rest I remain. Below stood: Your friend. Was signed: J. A. Schilling. In the margin: Ambon, the 5th of March 1793. Separate. Copy. To [illegible] Manipa. To Sergeant Johan Nicolaas Lodewyk Meijer, Station Commander there. Valiant. The arrival of foreign rovers in these waters has from of old already been considered quite worrisome, and can in these days be considered no less detrimental; I therefore approve that you, according to your letter of the 23rd of February last, sent a corporal and 4 privates to Boano to have the nakhodas of the 3 paduwakang that arrived there without passes brought to you with the assistance of the regents of that island. But since I can hardly believe that those nakhodas will be persuaded thereto amicably, I would have wished that you had ordered the regents of Boano as well as the dispatched corporal to take them along willingly or unwillingly and send their vessels hither to discover their true intention and whether they were driven there by wind and current or arrived intentionally; in which latter case they are to be regarded as nothing other than smugglers and unauthorized rovers, and consequently, upon the slightest resistance, would be punishable by death. Meanwhile awaiting the outcome of your dispatch, I remain, after greetings. Below stood: Your friend. Was signed: J. A. Schilling. In the margin: Ambon, the 5th of March 1793. Title as above. Since the three Bugis paduwakang that had been lying at anchor at the island of Boano had already departed from there before the dispatched corporal and 4 privates arrived there, I must resign myself to that; the timidity of the Boano people, especially that of their regents, to apprehend these rovers who arrived there without passes, astonishes
Dutch transcription
Heeden den 10e. Augustus 1792. Compareerde voor mij getw: Translateur, Den Macquiaans onderdaan van de Negorij Ngoffakiaha in name Abdul Dewelke bekende en Verklaarde waarin Waaragtig te zyn, dat in het begin van de maand October des voorleeden Jaars, den precisidato, hem onschooten zijnde, ter gelegenheid dat den Comp=s nevens diouw en Ses kinderen zig met den Landbouw van thunnen op 't goeraische Eyland koenangie beezig hielden, wanneer zy onverhoeds met den Verschijn van 4 onbekende Corre Corres, verrast wierden, welke zij by aanlanding ontwaarden Ter„ „naatse Alfoeren tot opvaarende en tot hoofden drie derzelve Capitains te hebben, te weeten een zeeker Capitain, waar van hem de naam onbewust zinde, de Galelaetce Capitain Wil„ „lam en den Tobilsche Capitain Samangngauw die by aankomst aldaar voorgaven door den koning van Ternaten ter afdoening eeniger affaires naar Xulla gezonden te zijn, egter naderhand hun lieden ten getalle van 60 koppen zo mans als vrou„ „wen en kinderen die gezamtelijk aldaar met den Landbouw zig ge„ „neerden geroofd, en ten eersten naar obie overgevoerd hadden, van waar zij naar een drie dagig verblijf mits agterlating van een Corre corre regt door naar Ceram ter Negory Waroe getramporteert wierden alwaar hij Comparant met zijn vrouw en kinderen met alleen door deze Rovere aan het Negorijs hoofden Orangkaij verkogt geworden; maar teevens ook ontwaard had dat de Ceram„ „mers met de Ternaatie Alfoirin gantch: geen onvrienden waren, te meer, hem deze Rovers met vrouw en kinderen voor geen ander goed dan teegens geschut kruit en kogels aan de Cerammers versuijld hadden, en vervolgens met de uist zynen geroofde mak„ „kers van daar vertrokken waren, waarna kort daar op, din dood van 1 Comparants vrouw in eenige deszelfs kinderen gevolgd is, terwijl ondertusschen den Comparant met een van zijn zoon en dogter gelegenheid kreegen per schep prauw zig van daar te absenteeren 0 even eens als op Taliabo te werk gegaan wij hebben om het geweld deezer zo stoute rovers te keer te gaan in de voorlee= den maand Januarij een Ternaatse wel toegeruste en voor 2 maanden gevrctualieerde 43 abunteeren, en dusdanig den wyt naar Pattanij genomen hadden, van waar zy door de Pattanyreesen regt door naar„ Macquians getransporteerd waren. Waarmede den Comparant deze zyne gegeven relaas eindigde bereid zijnde des gerequireerd wordende dezelve met Solemnee„ „len Eede te Haaven. (:onderstond:/ Aldus Gedaan en Gerelaceerd te Ter„ „naten ten Casteel Orange dato voorsz: /wasgeteekent/ Johan Daniel Baijer gesr: Translateur /lager:/ Accordeert /:geteekend:/ G. G: H: Greeven C: g: Clerk. „latie noteere en voor 't overige blijve. /:onderstond:/ UE vriend /:was geteekend:/ J. A: Schil„ „ling /:in marginne/ Amboina den 5. Maart 1793. Recordeet A J outen EClery Aan d him , m„ dis en te voorlee= den e even eens als op Faliabo te werk gegaan wij hebben om het geweld deezer zo stoute rovers te keer te gaan in de voorlee= den maand Januarij een Ternaatse wel toegeruste en voor 2 maanden gevrctualieerde 53 Titul aan als Voren gemeld Bouro Dezen morgen is hier een Tidorees Corre Corre aangeko¬ „men met 50 koppen bemant ein Europees Mattroos gen=d Michiel Bang in een oetoesang gen:d Kimilaha heb„ v: uwelEd Achtb en den Afgaande Aparte Brieven na Bouro en Manipa- Arie Coomans, Aan den Boekhouder Resident Comp weegen aldaar Eerzame, Vrome. Schoon, na luid UE brief van den 13 Februarij Jleden en het daarnevens overgezonden berigt der gecommitteerde Specerij extirpa„ wilde teurs in dit Jaar minder Logte en negte Notebomen omgeveld zyn egter: als in 't voorleedene Jaar, kan ik mij ^ die minderheid egter getroosen, vermits UE de oorzaakt van dien toeschrijft aan den Swaaren regen en late vertrek derzelve; Dewijl UE egter de maanden october en November voor de beste houd ter opzoeking en extirpee„ „ring van Specerij bomen, verwagt ik dat UE in dit Jaar om die tyd de extirpatie togt onderneeme en het overgeslagene district van Fogij een bezoek geven zal. Van de overgezondene meest onrijpe Noten zijn maar 4 p. s eenigzints goed bevonden en de overige als nog te jong ge„ „plukt verrot bevonden, wes ik zulx hier bij ter UE Specu„ „latie noteere en voor 't overige blijve. /:onderstond:/ UE vriend /:was geteekend:/ J. A: Schil„ „ling /:in marginne/ Amboina den 5 Maart 1793: Apart Copia 45 Aan „ voorlee= den Mampa Manipa Aan den Sergiant Johan Nicolaas Lodewyk Meijer Posthouder aldaar Manhafte. De aankomt van vreemde Swervers in dit vaarwater, is reets van ouds voor vrij zorgelijk gehouden, en kan in deze da„ „gen voor niet minder schadelijk geconsidireert worden; Ik approbeere derhalven dat UE na luid zijn schrijven van den 23 february Jleden een Corporaal en 4 gemeene na Bonoa gezon„ „den heeft om de Anachodas der aldaar zonder Pas aangeka„ „mene 3 Padnakans met behulp der Regenten van dat Eyland by UE te doen brengen Dan wijl ik betwaarlyk geloven kan dat die Anachodas daar toe te beweegen zullen wezen in der minne had ik wel ge„ „wenscht dat UE zo wel de Regenten van Bonoa als den afgezondene Corporaal gelast had om hen willens of onwillens mede te neemen en hunne vaartuigen herw=ts te zenden ter ontdekking van hun ware oogmerk en of zij aldaar door wind en Stroom verdreven of met opzet aangekomen zijn; in welk laatste geval zij voor niet anders dan Smokkelaars en ongepermitteerde Swervers aan te merken en mits dien bij de minste teegenweer met de dood Niaf„ „baar zijn zouden. Den uitslag uwer afzending intusschen afwagtende blijve ik na groete. /:onderstond:/ UE vriend /:was get:d:/ J: A: Schilling /in mar„ „ginne:/ Amboina den 5 MMaart 1793:— Titul als Even Dewijl de drie ten Eijlande Bonoa ten anker gelegen hebbende boegineese Paduakans reets van daar vertrokken zyn geweest voor den afgezondene Corporaal en 4 gemeene aldaar aangekomen zijn, moet ik my zulks getroosten; De beschroom„ „heid der Bonoers inzonderheid die hunner Regenten om deze zonder pas aldaar aangekomene Swervers op te pakken, ontstigt
English
53 Title as mentioned before Bouro This morning a Tidorese Kora-Kora arrived here, manned with 50 heads, a European sailor named Michil Bang, and an envoy named Kimilaha... Honorable, and the... greatly displeases me, however, because they in my opinion, by virtue of their superior force, could easily have overpowered those vessels without much trouble and danger, since they are sufficiently provided with native and other weapons; Your Honor may therefore make known to the Regents of Bonoa my utmost displeasure about this, and that when they are again presented with a similar favorable opportunity to give proof of their attachment to the Company, I expect that they will then make use of it and thereby make amends for the just dissatisfaction of. It was subscribed: Your friend Was signed: J: A: Schilling In the margin: Amboina, the 9th of April 1793:— To the Bookkeeper Arie Coomans, Resident on the Company's behalf there Honorable, Pious. Continuing to look forward to the fulfillment of your promise appearing in Your Honor's letter of the 20th of March last concerning an early extirpation of spice trees and the inspection of the skipped district of Fogij, I meanwhile grant Your Honor authorization to include the 11 pieces of old authentic nutmeg trees cut down during his extraordinary little cruising expedition in the territory of Hlat in the autumn report; it seems to me surprising, however, that according to Your Honor's statement no fruits were to be found on those old authentic nutmeg trees, because such trees are seldom or never without fruits; on this important matter Your Honor should therefore focus all attention so that the Company may have the benefit of the ripe fruits; While I meanwhile remain It was subscribed: Your friend Was signed: J: A: Schilling In the margin: Amboina, the 9th of April 1793: — 17 2 water these... I the 23 sent arrived Island ... to ... Niaf 2 I ... Title as just above On the 24th of this current month of May I first received Your Honor's so-called secret letter of the 7th prior, notwithstanding that it contains no other subject matter than that which was previously dealt with by Your Honor in the general letters; however, in order to prevent all confusion as much as possible, I shall still answer that letter separately, and proceeding thereto, remark beforehand that from the sailing of the Binongkos to Timor with passes reading for Sumbawa, not much good can be deduced, and that I therefore approve that Your Honor, after a stay of 7 days, allowed the son of the king of Binongko—who, with a padewakang manned with 10 Boniratters, was brought in behind Bouro by one of Your Honor's cruisers—to depart for his country, although the 6 large padewakangs of his father, which according to him were to arrive there before the end of the westerly winds, have not yet appeared, and according to Your Honor's opinion would also come there partly because the north-easterly winds are already blowing and partly because 20 Ternate Kora-Koras have arrived in Dwaal Bay cruising against the Tombilu and other sea pirates; and since Your Honor, from the notes taken by the soldier Cots, who conducted the census at Amblauw, and the assistant with suspension of pay, Knop, rightfully had to develop evil suspicions regarding the Binongkos, given that the former reported that on the 22nd of April a chiampang of Lumooij was supposedly surprised by two Kora-Koras in the cove of Polij, and the other on the contrary only made mention of 6 junks without speaking a word of those Kora-Koras, I also fully approve that Your Honor, pursuant to my order communicated by general letter dated the 30th of April last, has in my name earnestly summoned both the nakodahs of those vessels and the above-mentioned son of the king of Binongko not to presume to call on Your Honor any more unless compelled thereto by sea disasters, as sailing and trade in these regions are most severely prohibited to them by edict; while I furthermore consider it communicated that those people, upon this notification, immediately returned to their country, as well as Your Honor's promise to pay all attention to the important matter of extirpation according to my orders; I continue to look forward to the fulfillment of this promise and meanwhile call myself It was subscribed: Your friend Was signed: J: A. Schilling In the margin: Amboina, the 31st of May 1793 Agrees W Poutene Cery Boura 53 Title as mentioned before Amboina This morning a Tidorese Kora-Kora arrived here, manned with 50 heads, a European sailor named Michil Bang, and an envoy named Kimilaha... ... Your Right Honorable and the... Incoming Separate Letters from Bouro and Manipa To the Right Honorable Sir Johan Adam Schilling Governor and Director of this Province Right Honorable Sir From the accompanying compendious report of the cruising and extirpation of spice trees carried out on the island of Bouro, Your Right Honorable will be pleased to perceive: that here, from the month of August etc. prior until today, no Papuans, Serammers, or other pirates have been perceived, except only three Tidorese Kora-Koras manned with all kinds of the scum of the people, who, having taken in water in the bay of Waijbara, departed again, according to the declaration of seven Binongkos who were captured near Bouton by the crew of the aforementioned three vessels and escaped again on this hinterland; which declaration appears in its particulars in the general letter of this morning; Your Right Honorable will also further see from the aforementioned report and enclosed report of the commissioners for the destruction of spices... Separate Copy destruction so-called matter however to separately sailing not the manned was brought ... saying appeared that the Ternate ... ... overwhelmed Kora-Koras in . 49 2
Dutch transcription
Mes 53 Titul aan als Voren gemeld ie Bouro Dezen morgen is hier een Tidorees Corre Corre aangeko¬ „men met 50 koppen bemant ein Europees Mattroos gen=d Michil Bang in een oetoesang gen: Kimilahra heb„ Achtb en den ontstigt my daar in tegen grootelijks, om dat zij die vaartuigen wijnes bedunkens door derzelver overmagt zonder wenig moeijte en gevaar ligtelijk hadden kunnen overmeesteren, ver„ „mits zij van Inlandsche en andere wapenen genoeg voorzien zijn; UE mag de Regenten van Bonoa hier over der„ „halven mijn uitterst ongenoegen wil te kennen geven en dat wanneer hin wederom een diergelijke gunstige gelegenheid voor„ „komt om blijken van hun attachement aan de Comp: te geven, ik verwagte zij als dan daar van gebruik zullen maken en daar door vergoeden het billijk misnoegen van. /:onderstond:/ UE vriend /:was get:d/ J: A: Schilling /:in marginne:/ Amboina den 9: E April 1793:— Aan den Boekhouder Arie Coomans, Resident Comp: wegen aldaar Eerzame, Vrome. Zie nakoming van deszelfs belofte voorkomende by UE letteren van den 20 Maart J: l: ten aanzien van eene vroegtydige extirpatie van Speciry boomen en 't bezoeken van het overgeslagene district van Fogij, te gemoed blyvende zien verleene ik uE inmiddens qualificatie om de op zijn extra ge„ „daane kruistogtje omgevelde 11 stuks oude Egte Notebomen in 't gebied van Hlat te voegen bij het najaars rapport, ver„ „wonderens waardig komt het mij egter voor dat volgens UE opgave geene vrugten aan die oude egte Notenbomen gevon„ „den zouden wezen, om dat diergelijke boomen zelden of nooit zonder vrugten zijn, op dit aangelegen poinct diend UE dir„ „halven alle attentie te vestigen op dat de Maatschappyj van de rijpe vrugten het genot moge hebben; Terwijl ik intusschen blijve (onderstond:/ UE Vrund /:was get:d/ J A: Schilling /:in marginne:/ Amboina den 9 April 1793: — „ 17 2 water deze da¬ Ik den 23 gezon¬ angeka Eyland ds te ven t te Niaf 2 ik mar„ Titul als Even Op den 24 dezer loopende maand maij heb ik uerst ontvangen UE zo genaamd Secreet briefje van den 7 bevorens, niet teegenstaande het geene andere stoffe behelsd als die door UE bij de gemeene brieven bevorens is verhandeld, om egter alle verwarring zo veel mogelijk voor te komen zal ik die brief nog apart beantwoorden en daar toe overgaande voor af remarqueeren dat uit 't vaaren der Bmnonkers na Timor met passen op Sumbauwa luidende, niet veel goeds afgeleid kan worden, en dat ik daarom approbeere dat UE den zoon van den radja van Binonko, dewelke met een paduakan bemand met 10 Boniratters agter Bouro door een van UE kruissers is opge„ „bragt amn een verblijf van 7 dagen na zijn land heeft laten vertrekken, Schoon de 6 groote Paduakan van zijn vader, die volgens zijn zeggen voor 't eindigen der weste winden aldaar zouden komen, nog niet verscheenen zijn, en na UE Sustinue aldaar ook „ komen zouden eensdeels om dat de noord oostewinden reets waaijen en anderendeels om dat 20 Ternaatse Corre Corren in de dwaal baaij aangekomen zijn kruissende op de Tom„ „bilsche en andere zeekovers en daar UE uit het genoteerde door den te Amblauw de zielbeschrijving doende militair. Cots en den adsistend met stilstand van gagie knop met rigt kwaad vermoeden op de Bmon„ „kers heeft moeten krijgen vermits den eersten melde dat op den 22=e April eem Chiampang van Lumooij door twee Corre Coreen zou over„ „rompeld wezen in den inham van Polij en den anderen daar en teegen eenlijk gewag maakte van 6 jonken zonder een woord van die Cor„ „re Corren te spreeken, approbeire ik meede ten vollen dat UE zo wel de Anachodas dier vaartuigen als op gem: zoon van den Radja van Binongko na mijne ordre verrat bij gemeene brief de dato 30=e April J: l: uit mijn naam met ernst aangezegd heeft van zig niet meer te mogen onderstaan bij UE aan te komen zonder daartoe door zee ram„ „pen gedrongen te zijn, wijl hun de vaart en handel in deze Contrijen bij placcaat op het ermtigste verboden is; terwijl ik voorts voor gecom„ „munieeerd houde dat die minschen op deze aanzegging ten eersten na hun land terug gekeerd zijn gelijk ook UE toezegging van op het aangelegen poinct der extirpatie na mijne ordre alle adtentie te zullen vestigen; Ik blijve de nakoming dezer belofte te gemoed zien en noeme mij intusschen /:onderstond:/ UE vriend /:was get:d/ J: A. Schilling /:in marginne:/ Amboina den 31. Maij 1793 Acordeert W Poutene Cery Boura ƒ 53 Titul aan als Voren gemeld Amboina Dezen morgen is hier een Tidorees Corre Corre aangeko¬ „men met 50 koppen bemant ein Europees Mattroos gen=d Michil Bang in een oetoesang gen:d Kimilaha heb„ H Ivoa UwelEd Achtb en den Aankomende Aparte ƒ Brieven van Bouroin Manipa Aan den WelEdelen Achtbaren Heer Johan Adam Schilling Gouverneur en Directeur dezer Provintie Wel Edele Achtbare Heer By nevens leggende Compendieus Berigt, der gedane bekruissing en extirpatie van Specerybomen ten Eylande Bouro, zal uwel Ed: Achtb. des gelievende ontwaren: dat min hier Ieder de maand Augustus &„a p„o tot hieden, geene Papoen, Cerammers of andere rovers vernomen heeft, dan alleen, drie Tidoreese Corre Corren bemant met allerlig schuim van volk, die in de bogt Waijbara wa„ „ter ingenomen hebbende, weder vertrokken zijn vol„ „gene verklaring van zeeven Binonkers, dewelken door de opvaarenden van voorm: drie ^ vaartuigen om„ „trend Bouton opgeligt en aan dit agterland weder g'eshappeerd zijn: welke verklaring in zijn omstande voorkomt by gemeene brief van heeden morgen: ook zal UwelEd: Achtb: wyders bij gem: Berigt en g'inclosseerd rapport der gecommitteerden ter Specerij Apart Copia distructie genaamd stoffe om egter apart vaaren niet den bemand is opge„ kken, zeggen verscheenen dat de aatse Fom„ 1 o„ over„ Cor„ in . 49 2
English
destruction, aiming that in the mountains and valleys of Bohonhili and Wramauw have been eradicated 453 pieces of genuine nutmeg trees of the true sort, and thus 2003 pieces less than in the recent extirpation in the month of November of the year 1791, for the reason that the extirpators this time could not advance so far inland, due to continuous rains and, moreover, had to lodge on the vessels cruising along the coasts, so that the extirpations here can most conveniently take place in the months of October and November, when being here in the dry season, they can climb and traverse all mountains and valleys; which extirpation this time could not have taken place earlier, due to the reasons noted in the aforementioned compendium. Most clearly it will further appear to Your Right Honorable from the cited report, that in the districts of Zoemahitie, Waijsama and Massarette 568 pieces of wild nutmeg trees were found and felled, whereas in the year 1791, in the aforesaid three territories, fully 15993 were destroyed and extirpated, a remarkable difference to be attributed to the continuous rains that prevented the extirpators from wading through the rivers swollen to their banks. (Yet I shall flatter them a little in passing and say that, according to the astonishment of the Alfurs, there are no examples of the woodsmen having been so far inland as in the year 1791, to which the prolonged drought contributed much). Indeed, the commissioners have delivered to me 50 pieces of ripe and unripe yet useless nutmegs, which I have the honor hereby to present to Your Right Honorable, citing that it is noteworthy that these 50 pieces of seedless fruits were found on the old or middle-aged false nutmeg trees. In the autumn of 1791 the cruising was doubly regulated, according to my separate answer of 28 October; therefore the extirpators had more time. Also the northwest winds have prevented visiting the territory of Fogij this time. Title as aforementioned. This morning a Tidorese kora-kora arrived here manned with 50 men, a European sailor named Michil Bang and an emissary named Kimilaha [illegible] Your Right Honorable and the [illegible] this time to conduct the census; wherefore, subject to respectful correction, it would be very necessary to pay a visit to that district in the calm season, all the more because the cruising along the north upon my departure and return from Zulla in the months of August and September of the past year only took place straight on, without there having been an opportunity to search through the bays, rivers, and coves. This being that which I dutifully had to report to Your Right Honorable alongside the reports of the cruising and extirpation this time, I sign with dutiful respect and reverence. Lower stood: Right Honorable Sir. Lower: Your Right Honorable's very humble servant. Was signed: Arie Coomans. In the margin: Bouro Defensie, 13 February 1793. Title as just above. Just this moment I receive a letter from Bonoa stating that on the 17th of this month three padewakangs anchored there without a pass and, according to the statement of the nakodas, are people of Bajolauw who wished to sail to Salwattij, and were driven to Bonoa by contrary winds. I am now sending a corporal with 4 privates to Bonoa to bring the nakodas here, if feasible, with the assistance of the Regents of the village, with orders not to treat the people harshly unless necessity requires it. When I receive further news, I shall dutifully inform Your Right Honorable at the earliest opportunity. Wherewith I remain with all deep veneration. Lower stood: Right Honorable Sir. Lower: Your Right Honorable's humble and obedient servant. Was signed: J. N. L. Meijer. In the margin: Manipa Wantrouw, 23 February 1793. Title as before. In humble reply to Your Right Honorable's very revered separate letter of the 5th of this month, which beforehand reverently: That on the 16th of this month I returned from my extra cruise to Massarette, and on my return had 11 more old genuine nutmeg trees felled, near the cape [illegible] in the territory of Hati, however without fruit, which 11 trees I shall make known on the commissioners' autumn report. And by no means fail to pay a good visit to the bypassed district of Fogy in the month of October and to attend the extirpation everywhere on this island according to custom, pursuant to Your Right Honorable's highly esteemed order; and since I am now sufficiently provided with vessels, I shall by that time, in a conference to be held with the native Regents, plan the autumn cruising and extirpation to be conducted around Bouro and Amblauw; and send the minutes to the same in time for favorable approval. Meanwhile I have the high honor humbly to subscribe. Lower stood: Right Honorable Sir. Lower: Your Right Honorable's dutiful and humble servant. Signed: A. Coomans. In the margin: Bouro Defensie, 20 March 1793. Title as before. The soldiers returned from Bonoa have reported upon their return that the three Buginese padewakangs, having been there for three days, had departed again before their arrival, and that they were laden with linens and parangs and, on account of their strong armament, could not be detained by the people of Bonoa without danger. The aforesaid padewakangs have taken their course along the north coast of Ceram, of which I very humbly inform Your Right Honorable; wherewith with all deep veneration I honor myself to be called. Lower stood: Right Honorable Sir. Lower: Your Right Honorable's most humble and very obedient servant. Was signed: J. N. L. Meyer. In the margin: Manipa Wantrouw, 8 March 1793. Title
Dutch transcription
distructie, beoogen, dat er in de gebergten en valiijen van Bohonhili en Wramauw zijn uitgeroeid 453: p=s Egte notebomen in zoort, en dus 2003 p:s minder dan inde Jongste extirpatie in de maand November des Jaars 1791 ter oorzake dat de Extirpateurs ditmaal, niet zo verre land, „waards zijn kunnen komen, door Continueele reegens en daar en boven, op de vaartuigen, kruissende langst due kusten, heb„ „ben moeten logeeren, zo dat de extiepatien alhier 't gevoege„ „lijkst kunnen geschieden in de maanden october en No„ „vember, wanneer het hier in de drooge tijd zijnde, zy alle bergen en valein kunnen beklimmen en door kruis„ „sen dan welke extirpatie ditmaal niet vroeger heeft kunnen geschieden, door de in opgemelde Conpedium aangestipte motiven. Ten duideliksten zal UwelEd: Achtb: wijders bij op geciteerd rapport blijken, dat in de districten van zoe„ „mahitie, waijsama en Massarette 568: p=s wilde Notebomen gevonden en omgekapt zyn daar 'er in den Jaare 1791, in voorschreve drie territoiren wel 15993: zijn vernield en gedestineerd geworden een aanmerkelijk verschil te altribueeren aan de aanhoudende reegens die den Extir„ „patuuren verhinderd hebben, om de tot aan haare Oevers gewollen rivieren te bebaden. /:dan ik zal haar in pas„ „sant, een weinig Vlein en zeggen dat 'er volgens de ver„ „wondering der Alphoeren geene voorbeelden zijn, dat de boschgangene zo verre Landwaarts geweest zijn dan in A=o 1791 waartoe de aanhoudende droogte veel heeft tergebragt trouwens de gecommitteerden hebben mij overgegeven. 50 p=s rijpe en onrijpe dog onutte noten; die ik de eere hebbe uwel Ed: Achtb: by deze te presenteeren met aanhaling, Waardig dat deze 50 stuks niets zaa vrugten gevonden zijn op de oude of middelbaare Onegte notebomen In 't najaar 1791 was de bekruissing dubbeldt gereguleerd, volgens myn apart antwoord van 28 October daarom hadden de extirpateuren langer tijd ook hebben de NW winden belet, het gebied van Fogij te bezoeken nog ditmaal 53 Titul aan als Voren gemeld Dezen morgen is hier een Tidorees Corre Corre aangeko¬ „men met 50 koppen bemant ein Europees Mattroos gen=d Michil Bang in een oetoesang gen:d Kimilaha heb„ „ — dweled Achtb en den ditmaal de zielbeschrijving te doen: wes het onder eerbiedige correctie zeer noodzakelyk zoude zin, om dat district in de stilletijd een bezoek te geeven, te meerder om dat de bekruis„ „sing langst: het noorden bij mijn vertrek en retour van Zulla in de maand Aug=s en September a„o p:o maar reg:t toe regt aan is geschied, zonder dat 'er gelegenheid is geweest; om de baaijen, rivieren en inhammen: om dien oud te dooe„ „lnuffelen. Dit het geene zynde zijnde, dat ik uwelEd: Achtb: ne„ „vens de rapporten der bekruissing en extirpatie ditmaal pligtschuldig te berigten hadde, teekene ik met trouwschul„ „dig rispect en eerbied /:onderstond:/ Wel Ed Achtb: Heer /:lager/ uwelEd: Achtb: zeer onderdanige dienaar /:was ge„ „teekend:/ Arie Coomans /:in marginne:/ Bouro Defenvie den 13 februarij 1793. Titul als Even zo momentelijk ontvang ik een brief van Bonoa dat den 17 dezer drie Paduakens daar ten anker gekomen zijn zonder pas en volgens zeggen van de Anachodas volk van Bajolauw te zijn die naar Salwattij wilden vaaren, en door teegen wind naar Bonoa verdreeven Ik zinde thans een Corporaal met 4 gemeene naar B„ aa „noa om zo het doenlijk is met behulp van de Regenten van de Negorij de Anachodas heer te brengen met last om menschen niet hard te handelen als het met de nood vereischt: Als ik nader tyding krijg zal ik uwel Edele Achtb: volgens pligt ten eersten kennis geeven. waarmeede met alle diepe veniratie blyve (:onderstond:/ welEdele Achtbare Heer /:lager:/ uwel Ed Achtbe onderdanig en gehoorzame dienaar /:was get:d:/ J: N: L Meijer /:in marginne:/ Manipa wantrouw den 23 february 1793. — Titul aan als voren In nedrig antwoord op uwer welEd: Achtb: zier gevenereerde aparte van den 5 dezer, die voor af reverentelijk „ van inde 1791 ter land, en daar ,heb„ gevoege No„ kruis„ heeft m bij zoe er 99 verschil tir„ zijn de a terg bragt ed zi : 51 erte reverentelijk. Dat ik op den 16 dezer, van mijne extra gedane kruistogtje van Massarette terug gekomen bin, en in mijn retour nog 11 stuks oude Egte notebomen heb laten omkappen, omtrent aan de hoek riaal in het gebied van Hat, edog zonder vrugten, en welk 11 boomen, ik op der gecommitt=s. najaars rapport zal bekend stellen En geensiens manqueeren om in de maand October het overge„ „slagen district van Fogy, een goed bezoek te geeven en de Ex„ „tirpatie ten dezen Eijlande alom na den gebruike by te woonen, ingevolge uwer welEd: Achtb zeer geagte order, en dewijl ik thans genoegzaam van vaartuigen voorzien ben, zal ik tegen dien tijd in eene te houdene conferentie met de Inlandsche Regenten beramen, de te doene najaarse bekruissing en extir„ „patie rond Bouro en Amblauw; En HoogA Denzel„ „ve de notul in tyds overzenden ten gunstige approbatie middelerwijlen heb ik de hooge eere in oodmoeden subkcribee„ „ren /:onderstond:/ wel Ed: Achtb: Heer /:lager:/ uwel Ed Achtb trouwschuldige en onderdanigen dienaar /:git:d:/ A: Coomans /:in marginne:/ Bouro Defensie den 20 Maart 1793: — Titul aan als vooren De van Bonoa terug gekomen militairen bij retour ge„ „rapporteerd hebben dat de drie boegineese padnakane aldaar drie dagen aangeweest zijnde voor haar aankomst weeder ver „trokken waren en dat zy geladen waren met Lijwaten en parrings en wegens haare Sterke armatura niet van de Boenoers den met gevaar konden aanhouden worden hebben voorsz Paduakam haare Cours langs de Noord cust van Ceram genomen daar ik uwelEd: Achtb: zeer needrig kennis van geeven; waarmeede met alle diepe veneratie mij verEere te noemen /:onderstond: welEdele Achtb. Heer /:lager:/ UwelEd: Achtb: onderdanigste en zeer gehoorzame dienaar /:was get=d:/ J: N: 2: Meyer /:in marginne:/ Manipa wantrouw den 8 Maart 1793:— Titul
English
53 Title as mentioned before. This morning a Tidorese kora-kora arrived here manned with 50 heads, an European sailor named Michil Bang, and an envoy named Kimilatra, carrying the Company's letters for Your Right Honourable and the Resident of Bouro from the Right Honourable Alexander Cornabe, Governor and Director at Ternate. I wanted to deliver the letter to the Resident of Bouro so that they might advance their voyage thither without delay, but the European sailor as well as the envoy expressly state they have orders from the aforementioned Right Honourable Governor of Ternate to call at Bouro first and subsequently proceed to Ambon. The kora-kora departs today for Bouro, and I am sending the soldier Jacob Demena along as a pilot, whereof I hereby dutifully inform Your Right Honourable, and furthermore have the high honour to call myself with the highest esteem, underneath stood, Right Honourable Sir, lower, Your Right Honourable's humble and obedient servant, was signed, J. N. L. Meijer, in the margin, Manipa Wantrouw, the 20th of April 1793. Title as repeatedly mentioned. The son of the Radja of Binonko, with a paduakan manned by 10 Boniratters and navigated by a certain Lasarappa, was, owing to the absence of the Junior Merchant and Resident of Bima, licensed from there to Sumbawa by the Bookkeeper J. Raath on the 30th of July 1792, and sailed with that pass to Timor, but did not call at Coepang. Furthermore, having the high island of Kabaena in sight and intending to go to Bouton, he was driven by the south-east winds to the hinterland of Bouro and brought in by one of the Resident's cruisers. After a stay of seven days he departed for the Toekanbessies with four other paduakans, but the six large paduakans of his father, which according to his statement were to arrive here before the end of the west winds, have not arrived, partly, it is thought, because the north-east wind is already blowing, and partly on account of the arrival of twenty Ternate kora-koras cruising in the Dwaal Bay at Bouton against the Tobelo and other pirates who caused great devastation last year in the lands of His Highness Paduka Siri Maha Puan Sultan, King of Ternate, and reduced several prominent villages on the islands around Celebes to ashes. The soldier Cots, whom I had sent to Amblauw to take the census, informs me by letter dated Clara, the 24th of April, that on the 22nd, or two days prior, a tjampang from Sumooij was surprised by two kora-koras in the inlet of Polij. But this does not agree with the letter from the suspended assistant Knop, who also sent me a letter that same night dated Tiboe, the 24th of April last, and as he does not mention a word about the two kora-koras in Polij, but rather speaks of six junks, I became suspicious of the Binonko people and immediately sent the corporal that same morning with two armed cruisers to Polij to see how matters stand. I have detained the aforementioned nakhodas of these wanderers, as well as the son of the Radja of Binonko, in the Company's lodging, and have sternly notified them on behalf of Your Right Honourable that they are no longer to presume to arrive here again without necessity, as both navigation and trade in these regions are most strictly forbidden to them; whereupon they all returned to their country. The day after tomorrow I expect further letters from Corporal Jonas, and I shall inform Your Right Honourable of everything by express via Manipa prior to the dispatch of Your most esteemed dispatches to India's capital. To pay all attention to the important matter of the extirpation, according to Your most esteemed order by separate letter of the 9th of April, will be carefully complied with by him who has the honour to subscribe himself with all high esteem and respect, underneath stood, Right Honourable Sir, lower, Your Right Honourable's faithful and humble servant, was signed, Arie Coomans, in the margin, Bouro at Fortress Defensie, the 7th of May 1793. Agrees, W. Houtenberg
Dutch transcription
53 Titul aan als Voren gemeld Dezen morgen is hier een Tidorees Corre Corre aangeko¬ „men met 50 koppen bemant ein Europees Mattroos gen=d Michil Bang in een oetoesang gen:t Kimilatra heb„ „bende 'sComp:s brieven voor Uwel Ed: Achtb en den Resident van Bouro van den Wel Ed Achtb Heer Alexander Cornabi gouverneur in Directeur te Dex¬ „naten. Ik wilde de brief aan den Resident van Bouro bezorgen op dat haare reijse naar Costij Onderwijlt kunnen vervorderen, dog de Europees matt=s zo wel als de oetoi„ „sang zeggen uitdrukkelijk ordre te hebben van wetm: WelEd: Achtb: Heer Ternaats gouverneur om eerst Bouco aan te doen en vervolgens naar Ambon te gaan. De Corre Corie vertrek heeden naar Bouro en ik zende den Soldaat Jacob Demena als Loots mede daar ik uwel Ed: Achtb bij dezen pligtschuldig kennis van geeven, en voorts de hooge eere met de meeste hoog agting te noemen /:onderstond:/ Wel Edele Achtbare Heer /: lager:/ Uwel Ed: Achtb onderdanige en gehoorza„ „medienaar /:was get:d/ J: N: L Meijer /:in marginne/ Manipa wantrouw den 20. April 1793 Titul als meergemeld De zoon van den Dadja van Binonko met eene paduakan bemand met 10 Boniratters en gevoerd bij zeekeren Lasarappa is /:mits absentie van den onderkoopman en Resident van Bima:/ door den Boekhouder J: Raath op den 30 e Julij 1792 van daar na Sumbawa gelicentieerd en met die pas naar Fi„ „mor gevaaren dog niet op Coepang aangeweest. voorts is hij 't hoge eiland Cabijne in 't zigt hebbende /: den wil hebbende na Bouton:/ door de 2=d ooste winden aan Bouros agterland gedreeven en door eene van 's Residents kruissers opgebragt. Na 11 hoek len ans ver de Erte Na verblijf van zeeven dagen is hij, met nog vier andere paduc „kans na de Toekanbessies vertrokken maar de Ses groote pa„ „duakams van zijn vader dewelke volgens zijn opgave nog voor 't eindi„ „gen van de weste winden zouden hier komen, zijn niet gekomen, eens deels denkelijk om dat de N=d ooste wind reets waard, en anderendeels weegens wegens de aankomst van twintig Ternaatse Corre Corren in de dwaalbaaij te Bouton kruissende op de Tombilsche en andere zeerovers die in den voorleeden Jare groote verwoestingen hebben aange„ „rigt op de landen van zijn Hoogheid Paduka Siri maha Pu„ „wan Sulthan; koning van Ternaten, en verscheide voorname dorpen op de eilanden omtrent Celebes in de alch geleid ! de soldaat Cots die ik na Amblauw had gezonden om de ziel beschrijving te doen, meld mij bij brief gedateerd Clara den 24 April dat er op den 22 of twee dagen bevoorens eene tjampang van Sumooij, door twee Corre Corren is overrompeld in de inham van Polij. maar dit accordeerd niet met de brief van de assistent met stilstand van gagie knop die wij ook die zelve nagt een brief: zond gedateerd Tiboe den 24 April J: l: en dewijl hij geen woord spreekt van de twee Corre Corren in Polij maar wel van Ses Jonken heb ik kwade ge¬ „dagten van de Binonkers gekreegen en de Corporaal nog direct die zelve morgen met twee gearmeerde kruissers naar Polij gezonden om te zien wat er van de zaak zij, opgem Anachodas dezer Swer„ „vers heb ik zo wel als de zoon van den radja van Binonko, in Comp=s woning geinreteerd, en hun uit naam van weegens uwel Edele Achtb: ernstig aangezegd, dat zij zig niet meer hebben te onderstaan, om hier andermaal zonder noodzakelijk aan te komen, alzo hun, zo wel de vaart als den handel in deze Contrijen op 't ernstigste is ver„ rboden; waar op zij alle na hun land gekeerd zijn; Ik verwagt over„ „morgen weder brieven van de Corporaal Jonas en ik zal uwel Edele Achtb: het eene en ander per expresse over Manipa berigten voor de afzinding van Hoogst deszelfs g'eerde depeches na Indias hoofdstad. Om op het aangelegen poinct der extirpatie, volgens Hoogst De„ „zelfs g'eerde order bij aparte brief van den 9:' April alle attentie wantrouw den 8 Maart 1793: — „ Titul te te vestigen, zal zoegruldig worden na gekomen door hem, die de eere heeft zig met alle hoog agting en eerbied te onderschrijven. /:onderstond:/ WelEdele Achtbare Heer /:lager:/ uwel Edele Achtbare getrouwen en onderdanigen dienaar /:was geteekend:/ Arie Coomans /:in marginne:/ Bouro aan 't Fortres Deffen„ „sie den 7. Maij 1793 — Accordeert W houtenE:serg paduc pa„ 't ndeels Corren andere aange„ Pu„ m soldaat chrijving dat er dit van gagie Tiboe twee de ge„ direct gezonden Twer„ ko, wel Edele Htaan, zo is ver„ Edele ver„ hun, in dit De„ attentie door. eens eindi„ arte wantrouw den 8 Maart 1793 Titul
English
57 Succinct Report concerning the cruising at Bouro and Amblauw against the Papuans and other pirates, likewise the destruction of genuine and wild nutmeg trees, together with the census of the Alfurs of Bouro and the Muslims of Amblauw of the year 1792/3. Presented with the utmost respect to the Honorable Johan Adam Schilling, Governor and Director of this Province. Honorable Sir, 1792 — On 22 September, arriving at Waybara with an Amblauw cruising vessel and two large prahus from the island of Xullabessij, the respectful undersigned, cruising from that inlet, or bay, all along the north side of Bouro, returned to the bay of Caijeli without having noticed anything hostile along that coast. During which return, the undersigned conducted the census of the Alfurs of the districts of Lissella and Tagalissa, the undersigned having found the Alfurs of Lissella to be 194 heads stronger than in the year 1791, and indeed living in harmony with one another, without the slightest complaints whatsoever. Then, near Waflauw, the undersigned encountered the Ternate return ship the Diamant, having many sick and dead, the undersigned arriving on 30 September at the Office, where he found everything in good order. And whereas the Bouro cruising pantjalling, which had also departed from Xulla on 11 September, on its return from Poelo Tomahos along the north to Caijeli had likewise discovered nothing hostile, and the aforementioned ship the Diamant had put into Waflauw in an unfavorable condition and had orders to come to Caijeli, as happened on 16 November, it has pleased Your Honor to excuse the respectful undersigned from performing the cruising in person for that year, but rather through capable commissioners, etc., the more so because the Banda relief vessel the small Pallas was expected daily from Xulla in this bay, and waited and delayed here from 30 November to 18 December 1792 for the westerly winds. The ship the Diamant meanwhile putting to sea on 21 December past, with a favorable opportunity and the available towing vessels, for the main office of Ambon, the respectful undersigned decided in a conference with the native regents on 27 December following to nominate and appoint as commissioners for the annual cruising, census, and destruction of spice trees from the point of Pella to the borders of Fogij: the orangkay of Massarette, Pahalawang, the orangkay of Waijsama, Hatting Djawa, the orangkay of Ilat, Calabo, the sangaji of Loemahitie, Barend, and the military corporal Hermanus Jonas, to the end of departing immediately with the armed cruising vessels, with such force and instructions as the undersigned is ordered to obey. 1793 — The aforementioned commissioners departed with three cruising orembaais and yet other vessels for Pella, and on 3 January sailed together to Tiboe, where another 21 men and 2 marinjo pallas from Amblauw had been engaged for Monday 7 January, when the small fleet divided and the mission of the commissioners commenced. First, two-thirds of the force stepped ashore with the necessary tools, accompanied by 2 marinjo pallas, guides, and Alfurs, advancing westward through the territory of Waijsama and Masserette to the borders of Fogij, destroying and burning 403 pieces of wild nutmeg trees of various sorts, while the commissioned regents covered the beaches with their vessels. Meanwhile, the corporal puts off with 2 other regents on 8 March 1793 59 to and around the island of Amblauw, finding upon conducting the customary census 41 children more than in the past year, and everything in peace and quiet, the corporal returning (after settling some domestic disputes between the village of Massarooij and its Patty Ahoeta) straight to Poelo Occij and Watema in the territory of Massarette, being unable to advance further due to the stiff northwest winds than into the mouth of the river Wamala, where the territory of Lissella begins; returning with the small vessels and extirpators lying there along Massarette and Waijsama to the river Waijlera or the boundary of Loemahitei. Having sent the Alfurs of Massarette and Waijsama back to their residences and having relieved the troops of Bouronese and Amblauwers, half of the force lands in Loematitie, advancing eastward to Batoeloebang, the gathering and appointed meeting place of the vessels and for conducting the census, situated on the borders of Ilat. Having conducted the census of the Alfurs of Masarette, Waysama, and Loemalitie, and no complaints whatsoever arising (except only that a certain Alfur of Waijsama had stabbed his companion and fellow mountain dweller to death, and that, the perpetrator having fled, the orangkay and elders have undertaken to have him searched for and brought to Caijeli), the extirpators return across the slippery mountains and through the rivers swollen to their banks, with the report that they have recorded, cut down, and burned 165 pieces of wild nutmeg trees, and owing to the continuous rains have not been as far inland as at the beginning of the month of November of the year 1791. The extirpators having rested for a few days, and the Alfur chiefs who appeared at the assembly having received their dismissal, the extirpators step ashore again in Ilat; and while they must lodge on the vessels in that district, the two large orembaais continue to cruise slowly under that weather shore up to Pella and Wanoebe, having in that district
Dutch transcription
57 Compendieus Berigt wegens de bekruissing te Bouro en Amblauw op de Papoen en andere zeerovers, item distructie van Egte en wilde Notebomen mitsg=s ziel beschrijving der Alfoeren van Bouro en mahumedanen van Amblauw & d' A: 179 2/3 Met de meeste Eerbied gepresenteerd Aan den Wel Edelen Achtbaren Heer Johan Adam Schilling, Gouverneur en Directeur dezer Provintie Wel Edele Achtbare Heer 1792 — op den 22: September met een Amblauwschen kruisser en twee groote prauwen van het Eyland Xullabessij, te waybara komende, is den eerbiedigen teekenaar, uit dien inham, of baaij, alom langs de noord zijde van Bouro kruissende, naar de baaij van Caijeli te rug gekeerd zonder iets vijandelijks langst die kust vernomen te hebben: In welk retour hij teekenaar de zielbeschrijving gedaan heeft van de Alfoeren der districten van Lissella in Tagalissa, hebbende hij teekenaar de Alfoeren van Lissella, 194: koppen sterk bevonden dan in A1191 en wel met den anderen harmonieerende, zonder de minste klagten hoogenaamd. dan omtrent waflauw rencontreerde den teekenaar het Ternaats retour schip de Diamant, hebbende veele zeeken en dooden, komen„ „de hij teekenaar op den: 30: September ten Comtoire alwaar hij alles in goede order gevonden heeft: en nademaal de op den 11: September almeede van: Xulla vertrokken Bourose kruispantjalling, in zijn retour van de Poelo Tomahos langs het noorden naar Caijeli, almede niets vijandelijks had ont„ „waard, en opgem: schip de Diamant in eene niet te favorabele situatie te waflauw was ingelopen en order had te Caijeli te komen gelijk op den 16 November geschiede, heeft het uwelEd: Achtb: gelieven vite gelieven te behagen, om den eerbiedigen teekenaar te excuseeren van het doen der bekruissing in perzoon voor dien Jare, maar door goede gecommit„ „teerdens &: te meerder, nadien het Bandas Secours Scheepje de klijne Pallas, dagelijks van Xulla m deze baaij verwagt wierd en alhier van den 30 November tot den 18 december 1792 na de weste winden gewagt in getoefd heeft. Het schip de Diamant middelerwijlen op den 21 December p=o met eene goede gelegenheid en de aanhandin zijnde boegseer vaartuigen naar Ambons hoofd comtoir afsteekende besloot den eerbiedigen teekenaar in eene conferentie met de Inlandsche regenten op den 27=e daar aan:„ om als gecommitteerden tot de jaarlijkse bekruissing, „zuelbeschrijving en distructie van Specirij boomen van de hoek „ van Pella tot aan de grinsen van Fogij, te benoemen en te „ Committeeren „den orangkaij van Massarette Pahalawang, „ „ _o „ waijsama Hatting djawa, „ „ _ „ Hat Calabo, „ „ Singhadje „ Loemahitie Barend en „ „ Corporaal militair Hermanus Ionas ten einde, om ten eersten met de gearmeerde kruissers te vertrekken, met zodanige magt en Instructie als hij teekenaar order heeft te obedieeren w=r 1793: — vertrokken op gem: gecommitteerden met drie kruis orembaijen en nog meer andere vaartuigen naar Pella, en gingen op den 3=e Januarij gezamelijk zijl naar Tiboe, alwaar nog 21 man en 2 marinjo pallas van Amblauw g'inreteerd waren tegen maandag den 7 Ianuary, wanneer het vlootje zig verdeelde en der gecommitteerden Commissie, aanvang neemd. Voor eerst stapte de 2/3 der magt met de nodige gereedschappen aanhand, verzeld van 2 marinjo Pallas, wigwijsers en alfoeren avanceerende westwaards door 't gebied van Waijsama en Masserette tot aan de grinven van Fogij, vermielende in ver„ „branden 403 p=s wilde notebomen inzoort terwijl de gecommit„ „teerde regenten met haare vaartuigen de Hranden dekten. middelerwijlen steekt de Corporaal, met 2 andere regenten, af wantrouw den 8 Maart 1793:— Titul .. na 59 na, en rond het erland Amblauw, bevindende bij het doen der gewoone zielbeschrijving 41 kinderen meerderen dan in A„o p„o en alles in rust en vree„ „de, keerende hij Corporaal (:na het afdoen van eenige huisselijke dispu„ „ten tusschen de negorij massarooij en haren Patty Ahoeta:/ den sterens, naar Poelo occij en watema in het gebied van Massa„ „rette, kunnende wegens de stijve NW=t winden niet verder komen dan in de mond van de rivier Wamala, daar het gebied van Lissella ^ kleine begint: keerende met de aldaar leggende vaartuigen en extirpateurs terug langs massarette en waijsama na de rivier waijlera of scheiding van Loemahitei. De Alfoiren van Massarette in waijsama na hare verblijf plaatsen terug gezonden en de troepen van Boeroneesen en Am„ „blauw verwisseld hebbende, gaat de helft der magt in Loematitie aanland; avancierende oostwaards tot aan Batoeloebang, de vergadering en bestemde plaats van bij eenkomst der Vaartuigen en het doen der zielbeschrijving, gelegen aan de geensen van Ilat. De zielbeschryving van de Alfoeren van Masarette, waysa„ „ma in Loemalitie gedaan hebbende in geene klagten hoegenaamd voorkomende /:dan alleen dat zeeker alfoer van waijsama, zijn :maat in mede bergboer heeft doodgestooken en dat de dlader gedroft zijnde orangkaij en oudsten hebben aangenomen, om hem te laten opzoeken en na Caijeli te brengen, zo komen de Exterpateurs langs de gladde bergen en door de tot aan hare oevers volle rivieren, af„ met rapport dat zij 165 p=s wilde notebomen vermeld, omgekapt en verbrand hebben in weegens de Continueele reegens met zo verre landwaard geweest zijn, dan in het begin van de maand Novem„ „ber des jaars 1791:; De extirpateurs eenige dagen uitgerust en de in vergadering verschienen alfoerse hoofden haar afscheid erlangd hebbende Happen de extirpateurs in Hat, weder aan land, en terwijl zy in dat district op de vaartuigen moeten logeeren, blyven de twee groote orimbaijen langzaam onder die opperwal kruissen tot aan Pella en Wanoebe, hebbende in dat district, in van mit„ het d po tuigen rtuig biedigen 27=e sing ber om ten 24 alf foeren ver„ mit„ n n, af 1 arte