VOC English

Dutch East India Company records, translated and anchored to the scan.

Inventory 4323

Cape · 471 pages · 299 segments · open at the Nationaal Archief ↗

NL-HaNA_1.04.02_4323_0180 view scan ↗

English

Article 575 but that, on the contrary, the same, according to the unanimous opinion of most legal scholars, 576 ought to be punished with a rigorous punishment, and in the absolute sense have merited the punishment enacted against this by the Lex Cornelia de Sicariis; 578 that however much the execution or the application of the punishment enacted by the same Lex Cornelia de Sicariis 579 almost always depends on the aggravating or extenuating circumstances that accompanied a murder, 580 nevertheless in this case, where nothing whatsoever pleads in favor of the defendants, 581 it ought to be strictly inflicted with the utmost rigor; Section 82 Because the political constitution of this country necessarily requires Section 83 that one halt, by rigorous examples, the evil and licentiousness—increasing from day to day—of the great multitude of slaves residing here, 584 585 whereby those who still have some fear of punishment might be diverted in time from their wicked intentions 586 and brought onto the right path of doing well, 587 whereas one would otherwise daily remain exposed to similar cruelties, as the sad experience has recently taught us; 588 and since the acts perpetrated by the defendants 589 can rightly be classified under the crimina latrocinia, Section 90 accompanied by murder, housebreaking, and robbery, Section 91 against which the punishments are mostly enacted in the severest manner; 592 Just as the same are thus argued Section 93 by the so very renowned jurist Clarus in his commentary on the Constitutio Criminalis Carolina under article 137, 594 Mr. Damhouder, the same Carpzovius, Part 1, question 22, section 1, 595 as well as by Mr. Moorman in his treatise on crimes and their punishments, in his second book, ninth chapter, and following, 596 where the same is designated by the name of highway robbery or public violence; Article 597 so these cited legal authorities are here of no little application, 598 because it was committed in the open field, 599 where the greater part of the places are situated far inland, several hours from each other; 600 thus that atrocious deed can be considered to belong, in the strictest sense, among those highway robberies of which Moorman speaks; 601 and since this offense, according to the aforementioned definition of Carpzovius and Moorman, is mostly committed in remote places in the field, 602 and according to the opinion of all of them belongs to those in which the punishments must be aggravated; 603 It now only remains for us to examine how far those crimes of the defendants can be reconciled with the definitions mentioned hereinbefore, 604 and how far, consequently, the punishment enacted against such highway robbers 605 will ought to be made applicable in the present case; 606 To avoid unnecessary repetitions, then, the Prosecutor will refer solely to the simple narrative of the facts, as set down hereinbefore, 607 from which it is clear as day that the defendants have committed 608 a very far-reaching, gruesome crime, 609 such that the frightfulness of it must make every human tremble; 610 wherefore it remains to be examined whether the execution of the crimes committed by the defendants can still be maintained to be punished as the aforementioned definitions dictate; 611 The Prosecutor understands, under respectful correction, that it is no, since the defendants have sinned even more heavily 612 than the aforementioned definitions of the crimina latrocinia dictate, 613 so that the defendants have deserved more and heavier punishments than is determined thereby, 614 as being the execution of this abominable crime 615 that was committed by the defendants upon the victims, Article 616

Dutch transcription

Art: 575 maar dat in tegendeel dezelve volgens 't eenparig gevoe len der meeste regts d. O. 5 76 met een regoureuse straffe behooren te worden gestraeft En de volstrekste zin hebben gemeriteert de Straffe bij de het Cornelia de Sicaries daar tegen gestatueerd dat hoe zeer de Executie of de applicatie van de Stratje 578 bij dezelve Het Cornelia de Sivaries gestatueerd bijna altoos dependeerd van de aggraveerende of 579 verligte omstandigheden, welke met één moord hebben verzeld gegaan Egter en dit geval daar niets hoe genaamd ten voordeele 580 van de ged en ged komt te pleijten volstrekt ten rigoureuste diende te worden geinfligeerd 58:1 §82 Om dat de politique Constitutie van dit land noodwendig vereijschd §83 dat men de van dag tot dag toeneemende boos en losban digheden van de groote menigte der zig alhier bevindende Slaaven door regoareuse Exempelen stuijtte 584 585 Waar door de geene die nog eenige reeze voor straffe hebben, bij tids van hunne boosaardige denkbeel den gedetourneerd En op den regten weg, van wel te doen gebragt zouden 586 konnen worden daar men anderzints daagelyks voor zoort gelijken 587 vreedheden zoude blijven blootgesteld, zo als de croevi ge ondervinding, ons zedert korten reeds geleerd hebben 588 En daar men door de gee en ged geperpetreerde fagten 569: te regt onder de Crimina latroceria brengen kan §90 Verzeld met moord huisbraak en roof §91 waartegen de straffe meestentijds ten zwaarsten zijn gestatueerd 592 Gelijk dezelve aldus betoogd worden §93 bij de zo zeer gerenomeerde regts geleerde Classimus in zijn Comm: ad Constit: Crimen Carolus de 5 ad art: 13734: 594 de Heer Damer eodem Carpzovius Pars 1: quest: 227. 1 595 als mede bij den Heer Moorman in zijn verhande ling over de misdaden en derzelver stratfe in zijn 2 boek 't 9 hoofdeel en segg 596 alwaar dezelve met de naam van Straatschende rij af publiek geweld bestempeld word 577 600 598 niet wemnig applicatie dewyl het is gepleegd in't waeste Veld 599 Iaar meesterdeel der plaatsen verre landwaards in eenige uuren van den anderen gesitueere zijn dus dat gruwelstek in den Sterkskenzen onder die Straatschenderijen waarvan Moorman Spreekt kan geconsidereerd worden te behooren En vermits dit delict volgens de evengem: defantie 600 van Carpzooius en Moorman meesten deels op afgelege ne plaatzen in 't veld gepleegd worden 602 En na 6 gevoelen van hun alle tot die geenen behooren in welken de straffen moeten worden verzwaard 603 Ons nu maar te onderzoeken staat hoe verre die wis daden van de ga en ged kunnen werden overeengebragt met de hier vooren gem: definitien 604 En en hoe verre Consequentelyk de straftegen dierge lijke Straat schenders gestatueert 605 in Cas Subject zal behooren te worden applicabel gemaakt tot vermijding dan van onnodige repetitien zal den 606 rat: off: Eiff zig en kol refereeren aan het eenvoudig verhaal van defacten, zo als hier vooren is ter neder gesteld— waar uit zonne klaar Consteert dat de ga: en ged' hebben gepleegd 60 Een zezeer Verregaande gruwzaame misdaad 608 dat ieder mensch voor de ontzaggelykheid daarvan moeten 609 doen zid deren weshalven te beproeven staat of de uitvoering der misdaaden, door de gad: en ged gepleegd nog kan werden gesustineerd te moeten werden geestraft, zo als de eevengem definitien, dicteeren den Rat: off: Ciss:s begrijpt /onder eerbiedige Correctie 611 van Neen, vermits de ga: en ged nog zwaarder hebben gepecceet 612 als de voorn: definitien van de Crimina lationicudicteeren 613 das de ged: en ged meerder en zwaarder straffen hebben verdiend, als daar bij bepaald is 604 als zijnde de uitvoering van dit afschuwelyk Crimen die 605 door de ged: en ged gepleegd zijn aan de zalken 610 eert 597 zo zijn deze aangehaalde rechtplegingen alhier van Art: 59 Art: 616 G

NL-HaNA_1.04.02_4323_0181 view scan ↗

English

Article 616. between which and them a notable distinction resides, and which distinction the Officer Claimant considers to be greatly relevant in the present case, and that even posito sed non concesso if one did not wish to admit this lawful distinction in favor of the defendant, the concurrence of the crimes such as that of bloodthirstiness, 619 burglary, and theft nevertheless cannot be of the slightest application to the supposition; 620 621 because all the circumstances militate against the defendants and by far outweigh all the mitigating circumstances that could ever be brought forward in this case; 622 623 to which is added that it would be of very dangerous consequence 624 if, in a land situated like this one, 625 which by its natural condition is very wild and full of solitary and uninhabited places, 626 and wherein the opportunity to commit such crimes is therefore very easy, 627 one could be exposed to it daily, unless the means to check it were put into effect much more strictly than elsewhere. 628 And because this armed assembly in particular 629 still continues, to the disturbance of the good inhabitants, 630 and neither the slightest examples nor ordinary infliction of punishment 631 has any effect on that cursed rabble, 632 it would therefore also be very necessary for that purpose, 633 for the well-being of this place and for the prevention of such malicious enterprises, 634 that the defendants be punished to the utmost rigor with an exemplary punishment; 635 which is taught by Simon van Leeuwen in his Roman-Dutch Law, Fourth Book, under the title of Crimes Against Life and Homicide N. 5 608 Article 636. As the punishment which the Officer Claimant wishes to apply here has been very frequent in similar cases; 636 indeed, even in cases that were not accompanied by such bloodthirstiness as has taken place here in this case; 637 how much more so when one takes into consideration 638 that all the defendants simply for their conspiracy and plotting, 639 whereby they made the public roads unsafe, 640 have each individually deserved death; 641 and especially in this case, which was accompanied by public murder, robbery, despoliation, and violence. 642. See the cited van Leeuwen in his Roman-Dutch Law under the title of Robbery and Spoliation, Book 4, title 38, N. 3; 643 as well as concerning armed assemblies to rob houses, commit murder, and perpetrate other atrocious crimes, in Huber Book 3, Chapter 6, No. 13, 14, 15, and 16, under the title of Public Violence. 644 And as it goes without saying that all violence committed against anyone, 645 especially in his own house, which has always been considered a tutissimum refugium, 646 merits a heavier punishment in proportion to its nature, 647 and that the determination thereof, as of all such varying crimes, is left to the discretion of the judge; 648 in the concurrence of these crimes, one should also include the heaviest within the execution of the lighter ones; 649 thus the Officer Claimant believes he can very easily dispense with the exact specification thereof, 650 just as the Officer Claimant trusts he may suffice with the reasons previously alleged, and, as he trusts, well-founded, 651 and on the basis of the same awaits a rigorous ruling from Your Honorable Worships. Article 636 Article 652. 617.

Dutch transcription

Art: 616. tusschen welke en hunt eene notable distinctie resideert en welke distinctee den Rat: og: Eisss vermeerd dat in Cas subjct grootelyks in aanmerking komt en dat ook posito sed non Concesso al welde men deze regtmatige distinctie ten faveure van den ged' niet admitteeren. de Samenloop der misdaden als die van moordsuns 619 braak en diefte Egter bij 't gesuppeneerde niet van de minste applicatie 620 kan zijn 621 Vermt alle de omstandigheeden, tegens de ged en ged zijn militeerende, en verre het overwigt hebben, boven alle de mitigeerende omstandigheeden die maar immer in deze zaak soude kunnen te derde 622 gebragt werden 623 waar bij komt dat 't van zeer gevaarlyke Consegrentie zoude zijn 624 wanneer men in een land gesctueerd als dit 625 't welk door zijne natuurlijke gesteldheid zeer woast en vol eenzaame en onbewoonde plaatzen is 626 en waar in dus de gelegenheid tot 't plegen van duerge lijke misdaden zo zeer faciel is 627 dat men er daaglyks aan zoude kunnen werden geex „poneerd, indien de middelen tot Stuijting daarvan niet veel strenger dan elders in 't werk wierd gesteld 628 En doordien voornamentlyk deze 't zeemenrottierg gewapend en hand 629 nog blift continueeren, tot ontrusting der goede ingezetenen 630 En ook geene de minste exempelen of ordinaire Straffoefening 631 Op dat vervloekt gesprijs van uytwerking is 632 zo zoude het ten dien Einde ook zeer nood zakelijk zijn 633 tot welweezen dezer plaatze en tot weering van dien gelijke kwoodaardige onderneemingen 634 dat de ged en ged ten rigoarensten met een Exemplaire straffe werden gepanieert 635 t' geen bij Simon van Leeuwen geleerd word in zijn Roomsch Zolt: regt Vierde boek onder den titul van misdaad tegens 't leven en doodslag N. S 608 art 636 In de Straffe die den Rat: off: Cissr van applicatie maken wil, alhier bij zoort gelyke gevallen zeer frequent geweest is 636 Iazelfs in gevallen, die lang met diergelijke moord zugt, als hier in dat geval heeft plaats gehad, niet zijn verteld geweest 637 hoe veel te meer als men in Consideratie neemd 638 dat alle de ged: en gede Simpel over hierne Couspi ratie en Complotteering 639 waar door zij de publieke wegen hebben onverlig gemaakt 640 Een yder in 't byzonder de dood hebben verdiend 641 En voornementlijk in dit geval waarbij publi gue moord Moof spolie en geweld hebben verzeld gegaan 642. Vide geciteerde van leeuwen in zijn Roomsholt: regt onder den titul van Roof en Spolie 4 boek tit 38 N. 3: b6: 43 als mede nopens gewapende Samerrottingen om huize„ te berooven, moord te stigten, en andere gruwelijke misdaden meer te bedriven bij i Hoberlie 3 Cap6 N„o 13, 14, 15 en 16. onder den titul van Pablicq geweld 644 En gelijk het dan van zelve spreekt, dat alle geweld aan iemand gepleegd 645: vooral in zijn eigen huis 't welk als een batissimum refagium altoos is geconsidereerd geworden 646 naar maate van deszelvs qualificatie een zwaarder straffe meriteert 1647 En dat de bepaaling daarvan zo als van alle diergelijke varieerende misdaden, aan 't arbitrium van den rechter is gelaaten 648 men ook in Concurrentie van deze misdaden da swaarste onder de Executie der ligtere zoude behoren te begrypen 649 zoo vermeend den Rat: off Eiss zig van de juiste be paaling van dien zeer gemakkelijk te kunnen dispenceeren 650 gelyk den Rat: Op: Eiss vertrouwd te kunnen vol staan, met de vooren geallegeerde / enzo hij vertrouww gegronde redenen 651 mitsgaders gegrond derzelver een rigoureuse dispositie van UwelEd: Achtb: blyft inwagten Art: 636 Art: 652. 617.

NL-HaNA_1.04.02_4323_0182 view scan ↗

English

Article 652 why he, the Fiscal as plaintiff, has also judged himself obliged to submit to Your Honorable Worships the aforementioned marked difference between slaves and free-born persons, added to the political reasons which apply here in the society, and the notable distinction between the two, 653 just as at all times for the actual maintenance of 654 good order and the security of the good inhabitants, 655 provision has continually been made by the high Authority in the most rigorous manner against the slightest insolence committed by a bondservant 656 against a European; 657 how much more so in this case, where the most abominable atrocities have been committed against free persons, 658 and in particular against a respectable woman. 659 One sees in all the respective laws, both of Batavia and those which have been made locally here, 660 the heaviest punishment repeatedly established against all such bondservants who would dare 661 to proceed to the very slightest act of violence against a European; 662 and specifically in the Statutes of Batavia under the title of slaves, where it is said 663 that whenever a slave might dare, whether with or without a weapon, to assault his master, he shall without connivance be punished with death. 664 One will therefore not need to wonder very greatly 665 that on that foundation a very notable distinction has been made by the Fiscal as plaintiff 666 between a manslaughter committed by a free person who has equal rights with him, 667 and between that which is committed by a slave against a free person, 668 and that according to the constitution of our country and 669 by the analogy of our law, 670 in this case a heavier punishment must also be inflicted, Article 671 and thus in this respect an extraordinary death penalty, 72 suited to the political interests of this colony, ought to be decreed. For which and other reasons and arguments to be deduced more fully in due time and place, if necessary, the Fiscal as plaintiff, making his demand, concluding that all the prisoners and defendants mentioned in the heading of this document shall be brought to the place where criminal sentences are customarily executed here, and there being delivered to the executioner, all six of the prisoners and defendants, one after the other, each naked, bound to crosses, the first five defendants August, Andries, Jonas, Damon, and Zaripa, at intervals and indeed minute by minute, shall have pieces of flesh pinched from their bodies with glowing tongs in different places on the fleshiest parts, and that when the first shall have been pinched with one pinch, the executioner shall proceed subsequently to the second, and so on to the fifth prisoner, whereupon the first prisoner shall then again, and so on the other prisoners, be given the second pinch, and to continue in this manner until all of the prisoners shall have received the pinches assigned to them; furthermore, the first five prisoners to be taken down from the crosses and each to be impaled on a stake, to remain there until they have given up the ghost; the sixth prisoner, Welkom, to be broken alive on the wheel from the bottom up without the stroke of mercy, likewise to remain there until he has given up the ghost; thereafter the dead bodies to be dragged along the streets of this town and in that manner brought to the place of execution outside, and after the heads of the defendants have been chopped off there, the bodies are to be placed on wheels and the heads on pikes, to remain so until they have been consumed by the air and the birds of heaven, with further condemnation of all the prisoners and defendants to the costs and expenses of justice, or to such other penalty and punishment as Your Honorable Worships shall find to be proper in accordance with the enormous crimes committed by the prisoners. Signed below: R: S: V: d: Reet, sworn Clerk In the margin: Exhibited in court on 20 Nov: 1786. Copy Very Good Friend Ebersohn, See there now the misfortune gathered over my head; my miseries are so great that I can scarcely survey them. On the 22nd of October of this year, in the evening at about half past ten, how terrible a scene of murder presented itself at my house, accomplished in my absence by 6 slave boys who were lodged at my house as slaughter boys; but how terribly have they treated my wife, pierced and battered her head to pieces, and how mercilessly they have murdered my youngest daughter, and how miserably my son Stoffel and my daughter Caatje are wounded in their heads. How sorrowfully have they not treated my male and female slaves; my boy Hector stabbed with a knife in his heart while he lay sleeping. Ragel the maid, likewise; Philida left nearly suffocating in her blood with 6 dangerous wounds; in addition they have severely wounded Joseph Craamer with two stabs. Of the recovery of all the wounded I can predict nothing, as I see no improvement yet. After these terrifying murders, they chopped open my cabinets, chests, and cupboards, and took with them everything that pleased them: watches, silverware, and gold, my and my wife's clothes, shirts, whatever it is called, everything of value.

Dutch transcription

Art 652 waarom hij Rat: off EisC zig ook verpligt heeft geoordeeld het hier vooren gemelde merkelyk different tusschen slaaven en vrijgeboorenen gevoegd by de politicque redenen, welke alhier in de sociiteyt militeeren En 't notabel onderscheid tusschen die beide aan 653 UwelE Achtb: te moeten voordragen gelijk ten allen tijden tot werkelyk maintien den 654 goede ordre en de Seauriteijt der goede ingezetenen 655 door de hooge Overigheid by Continuatie op de negoureuste wyze is voorzien geworden tegens de geringste Insolentien door een lijfeygen 656 aan een Europees gedaan 657 hoeveel te meer in dit geval, daar de afschuwelijkste ewweldaden aan vrije perzoonen En wel inzonderheid aan een onw eerbaar Vrouwsperzoon 638 gepleegd zyn 6. 59 men ziet in alle de respective Wetten zo van batavia als die dewelke alhier zijn locaal gemaakt 660 telkens de zwaarste Stratfe gestatueert, tegens al zulke lyfeigen welke zig zoude Verstouten 661 Omme jegens een Europees, tot de allergeringste dade lykheid over te gaan 662 En wel in Specie in de Statuten van Batavia onder den titul van slaaven alwaar gezegd word 663 dat zo wanneer een slaar zig mogte verstouten het zij met of zonder geweer zijn lijfheer aan te tasten die zal zonder Connicrentie met de dood moeten werden gestraft. 664 men zal zig dus niet zeer sterk behoeven te verwon deren 665 dat op dat fundament door den Rat: off: Pess een zeer notabele dustinctie is gemaakt 666 tusschen een doodslag door een vraje die met hem gelijk regt heeft 667. En tusschen die welke gepleegd es door een slaar aan een vrij perzoon 668 En dat volgens de Constitutie van on Land en 669 naar de analogie van ons regt 670 in dit geval ook een zwaarder straffe moet ver den geinfligeert Art: 671 En dus in dit opzigte ook een extraordinaire doodstraff 72 Geschikt naar de politique belangens dezer Colonie diend te worden gestatueerd Rits welke en andere redenen en middelen meer in tyd en wyle /is 't nood / nader te deduceeren den Rat: Off: Cissr Eisch doende„ Concludeerende dat alle de ga en gede in den hoofde dezes gemeld zullen werden gebragt ter plaatze alwaar men alhier gewoon is Crimineele Sententien te Execu „teeren, aldaar den scheepregter overgeleverd zijnde, alle Zes de gev en gedaagdens, den een na den anderen ieder nakerd, op kruyssen gebonden, de vijf eerste ged:e August, Andries, Jonas damon en Zaripa bij tusschen pozinge en wel minuuts gewijze met gloeyende tangen, op den Differente plaatzen op de vleesagtigste deelen stukken vlees uit het ligchaam te werden geneepen en wel dat wanneer de Eerste met eene Neep geneepen zijn zal, vervol gens den tweeden, en zo tot den vijfden gevangen voort te gaan wanneer als dan weder den eersten gevangenen en zo vervolgens de andere gevangens den tweeden Neep te geeven en in diervoegen te Continueeren tot dat alle de Art: 671 gevangenrs Copia Seer Goede Vriend Ebersohn gevangens de hem toegelegde nee pen zullen ontvangen hebben voorts de vyf Eerste gevangens van de Kruissen afgehaald ieder Op een Spit gezet te worden, om aldaar zo lange te verblijven tot dat den geest zullen hebben gegeeven, den zesden gevangen welkom van onderen op zonder slag van gratie levendig gelede braakt om aldaar mede te verblijven tot dat den geest gegeeven hebben zal. daarna de doode ligchaamen, langs de Straaten van des Vlek gesleept en indeervoegen na het buiten geregt gebragt wezende en na aldaar de hoofden der ged afge houw en zynde, de ligchaamen op na deren ende hoofden oppennen gesteld, te werden, om dus danig zo lange te verblycen tot dat door de lagt ten vogelen des hemels zullen zijn verteerd, met Condemnatie verders van alle de ged en ged' in de kosten en misen van Iustitie, ofte tot zodanige andere poene, en Straffs als uwelE: Achtb: over eenkomstig der ga gepleegd en orme misdad en zullen vinden te behooren Onderstond R: S: V: d: Reet geze: Clercq / in mar gine / Exhibiteren in Iadicia den 20 Nov: 1786 Die daar nu het ongeluk booven mijn hoofd, bij malkanderen, mijn Elenden zijn zoo groot dat ik het naauwlijks kan, overzien, den 22 October deezes jaars, des avonds omtrent half: Elff, hoe schrikkelijk een moord toneel zig ten mijnen huijsen heeft opgedaan, in mijn absentie vol„ bragt door 6 slaaven Jongens dewelke als Slay„ „ters jongens ten mijnen huijze gelogeerd, maar hoe schrikkelyk hebben zij met myn vrouw geleerd, haar het hoofd van malkander gestooken en geslaagen, en hoe onbarntig, zij mijn jongste Dogter hebben vermoord, en hoe Elendig mijn zoon Stoffel, en mijn Dogter Caatje, zijn gequetst in haar hoofden. Hoe bedroeft hebben zij niet mijn slaaven en slavinnen behandelt, mijn jongen Heeter met een, wies in zyn hert gestooken doen hij lag te slaapen. Ragel de Meijr, ook desgelijks, Vilider met 6 gevaarlijke worden in haar bloed, laaten omtrent versmooren, be„ „neffens hebben Joseph Craamer met Twee steeken, swaar„ gewond, van alle gekwetste haar opkomst, kan ik niets voorspellen terwijk ik nog geen beetershap zien sij hebben na tien verschrikkelyke Moor, den mijn Cabinet Kisten en Kasten - 0 open gekapt en alles wat hun aangestaan heeft meede genoomen, orlogies silverwerk en goud myn en myns Vrouws Kleerer hembden, hoe genaamd, alles wat goed kan. en Copia

NL-HaNA_1.04.02_4323_0184 view scan ↗

English

And what was not heavy was taken along. In ready paper money they laid down for me on the chest, so that I could find it: 5 ryx 1 black coat 1 black waistcoat 1 ditto pair of trousers together with as much crepe as I would need to wear mourning, they threw down to the ground for me. A shirt for me and a shirt for my wife they also left behind. See there now, my friend, how fortune has turned against me. If I were yet so fortunate that I might keep my severely wounded wife and children, then I could still bear the grief in my distress. If that should not happen, the misfortune is too great for a human being. Please inform my parents-in-law, but in such terms that they are not overly frightened; also, according to this writing, make it known to the Lord Landdrost, and also to Mr. Blankesteijn, and further friends whom you think will take part in my very great sorrow. Beneath it stood: I can do no more, and greetings. Was signed: S: Rothman. In the margin: the 24 October 1786. Below: After collation was made, this was found to agree in all parts with the original remaining at the Political Secretariat. Was signed: G: G: Diemel, sworn clerk. Today, the 6 November 1786, appeared before me, Menso Blankstein, Secretary of the Colony of Swellendam, in the presence of the afternamed witnesses, the Burgher Joseph Cramer of Sthepkie in the region of Cologne, of competent age, who, at the requisition of the Merchant and Landdrost here, the Honorable Constant van Nuttonkruijd, declared to be true: That on the 22nd of this past month of October, at the farm of the Burgher Sebastiaan Rothman, named the Heuning Klop, where the appearer resides, in the dusk of the evening, six slave boys arrived, to whom the appearer, leaning over the half-door, substantially asked whose people they were; to which they replied that they were the slaves of Jonas van der Poel, at the same time handing over to the appearer a travel pass, along with a written order to purchase cattle, which two letters the appearer took and showed to the wife of the said Rothman, he himself not being at home, and subsequently returned to them; That the said slaves then asked whether they might stay there that night, which the abovementioned wife of Rothman not only permitted, but in addition gave them food from her table, whereafter they asked a house slave named Hector for a small mat to sleep on, which the repeatedly mentioned woman then also had given to them, being two mats, by the appearer; That the wife of the repeatedly mentioned Rothman thereupon went into the room with her children and the slave woman Martha, and the appearer went to lie down on a settee in the front room; and being asleep, was suddenly awakened by a stab underneath his heart, whereupon, thinking he had received a blow with an axe, he had said: "Well!"—at which time the appearer, jumping up, received a second stab in his right side; That the appearer, thereupon grabbing a chair in the dark and threatening the said murderers with it, they ran into the kitchen, and the appearer took flight outside and hid himself in the valley, and there heard the wailing of the woman and slaves, without being able, and also out of fear of worse, daring to come to their aid; That the appearer, it being day, crawled to the house and went to lie down in the kitchen near Hector, who, as was discovered later, was already murdered; That shortly thereafter there was a knock at the kitchen door, which the appearer had not dared to open, but upon hearing the name of the Burgher Jacobus Boshoff, being a brother-in-law of the repeatedly mentioned Rothman, had the door opened by the aforementioned slave woman Martha, and followed the said Boshoff into the front room, and went to sit there on the settee. Declaring nothing more, the appearer gives as reasons of knowledge as stated in the text, with the offer to confirm the same by solemn oath. Thus done at the Heuning Klip in the presence of the colony master, the honorable Frans Samer, and Freedrik Wolff van Ruberg as witnesses, who duly signed the minutes hereof together with the appearer and myself, the secretary. Beneath it stood: Which I witness. Was signed: M: Blankstein, Secretary. Today, the 18 November 1786, appeared before me, Cornelis van Aarssen, Secretary of the Honorable Court of Justice of this government, present the witnesses now to be named: the Valiant Equipage Master Francois du Minij, the Junior Merchant and Commissioner of the Muster, the Honorable Egbertus Bergh, and the Valiant Lieutenant of the Burgher Cavalry Johannes Gysbertus van Reenen, who, at the requisition of the Merchant and Landdrost at Swellendam, the Honorable Constant van Nult Onkruijd, declared to be true: That

Dutch transcription

En niet swaar was meede genomen, aan Contant Papiere geld hebben zij mij op de Cust gelegd dat ik het konde vinden. 5 ryx 1 swarte rok. 1 swarte camisool 1 dito broek beneffens zoo veel Lampher als ik noodig zoude hebben om rouw te draagen, hebben sij mij op de aarde needer geworpen, Een hembd voor mij, een hemd voor mijn Vrouw hebben sij ook gelaaten. sie daar nu mijn vriend hoe het fortuijn bij mij een keer om neemd, zoo ik nog zoo gelukkig was, dat ik mijn swaar gekwetste Vrouw en Kinderen, mogte behouden, dan zoude ik het nog konnen ter nood versmerten, zoo dat niet mogte geschieden is het ongeluk voor een Mensch te groot gelieft het bij mijn schoon onders te be„ „rigten, maar op een term dat zij niet te veel verschrikken, beneffens doet ook volgens deeze schrijven aan den Heer Landrost bekent maaken ook den Heer Blankesteijn, en verdere vrienden die UE denkt dat zullen aandeel neemen in mijn alle groote droefheijd /onderstond/ kan niet meer en groete /was geteekend/ S: Rothman /in margine/ den 24 octoober 1786 Laager Na geduune Colletie is deezen met dies origineele ten Poli„ ticquen, secretarije berustente in allen deelen Accordeerende bevonden /was geteekend G: G: Diemel / gesw Clercq Huyden den 6 November 1786 Compareerde voor, mij Menso Blankstein, Secretaris der Colonie Swellendam, present de nagenoemde getuijgen den Burger Joseph Cramer van sthepkie in 't Ceulsche van Competenten ouder „dom, dewelke ter requisitie, van den Coopman en Land drost alhier den Heer Constant van Nuttonkruijd, verklaarde hoe waar is. Dat op den 22=te dezeeren afgeweekene maand octoober ter plaatze van den Burger Sebastiaan Rothman; genaamt de Heuning Klop, alwaar den Comp:t woonagtig is, in den scheemer avond gekoomen waaren, ses slaaven Jongens, aan welken den Comp:t over de deur leggende, substantieelijk gevrangd hadden, wiens volk zij waaren! waarkop zijlieden ten antwoord gegeeven hadden dat zij de slaaven waaren, van Jonas van der Poel teffens aan den Comp:t, een padtbriefje, beneevens een schriftelyke Last, om ree in te koopen; overgevende welke twee brieven den Comp genoomen en aan de Vrouw van gemelde Rothman zynde hij zelvs niet te huijs getoont, en vervolgens aan henl: weeder gegeeven had Dat gem: Slaaven als toen gevraagd hadden of zijl: dien nagt aldaar mogte blijven ? 't geen booven gem: Vruw van Rothman, niet alleen toegestaan, maur henl: daar en booven nog kost van haare Tafel ge geeven had, waar van zijl: door een Slaaf - Slaaf van huijs, Hector genaamd, een Matje „gevraagd hadden, om op te slaapen; gelijk meerm: vrouw henl: dan ook twee mutjes door den Comp:t hadde laaten geeven. Dat de vrouw van meermelde Rothman daar op met haare kinderen, en de Slaavin Martha in de Camer gegaan en den Compt. op een Rustbank, in 't voorhuijs was gaan leggen; en in slaap zijnde schielyk wal ontwaakt, door een steek eeren onder zyn— hart, waar op denkende, een slag met een bijl gekreegen te hebben, gezegd hadde: nou! als wanneer den Comp:t op springende nog een Tweede steek in zijn Regter zyde bekoomen had. Dat den Compt, daar op in het donker Een stoel in de hand krijgende, en daar meede gem: Moordenaars dreijgende, zijl: inde Combuijs geloopen waaren, en de2 Comparant de vlugt naar buijten genoomen en zig in de Valleije verstooken, en aldaar het Jammeren van de Vrouw en Slaaven hadden aangehoord, zonder dezelve te kunnen (en ook uijt vreeze van ergen / te hulp te durven Dat den Compt: dag zynde, naar huijl gekroopen, en in de Combuijs bij den Haar Hector, welke gelijk Banderhand, ontdekt wierd, reets verwoord was, was gaan leggen. Dat kort daar na aan de Combuije deur geklopt was, den Comparant niet had durven openmaaken, maar op het hooren van den naam van den Burger Jacobus koomen. Huyden den 18 November 1786 Compareerde voor mij Cornelis van Aarssen Secretaris van den EAgtb: raade van Justitie, deezes gouvernements, present (de nu te noemene getuijgen, de Manhafte Equipagie Meester Francois du Minij, den onderCoopman en gecommitt:de tot de Monstering d'E Egbertus Bergh, en den Manhaften Luijtenant der burger Cavallerije Johannes Gysbertus van Reenen, dewelke ter requisitie van den koopman en Landrost te Swellen dan de Heer Constant van Nult onkrlijd, verklaarden hoe waar is. Roshoff, zynde een Swager van Meerm: Rothman de deur door boovengem: slavin Martha had doen openen; en gemelde Boshoff, tot in 't voor huijs gevolgd, en aldar op de rustbank was gaan zitten. — Niets meer verklaarende geeft den Comp voor reedenen van Weetenschap, als in den Text met Presentatie het zelve met solemneele Eede te staaven. Aldus gepasseerd aan de Heuning Klip in 't byweeren van & Colonie Meester de Eerzaame Frans Samer, en Freedrik Wolff van Ruberg als getuijgen, die de Minuuten deezes beneevens den Compt en de mij se cretaris, meede behoorlijk hebben onder„ „teekent /onderstont:/ 't welk ik getuijge /was geteekent/ M: Blankstein, Secretaris Boshoff Dat

NL-HaNA_1.04.02_4323_0186 view scan ↗

English

That the appearers, who in accordance with a resolution of the Honorable Council of Policy had gone on a commission to Mossel Bay and Plettenberg Bay, when on their return journey they had advanced as far as the old Neguasland, on the farm of the burgher Godfried Fredrich Koek, had there on 22 October last for the first time learned from a letter sent by the Field Cornet Botha by express messenger to the country people living in that district, that the wife of a certain Sebastiaan Rothman, on the 20th preceding, while he was away from home, together with all her children and the rest of the household, had been killed by six slaughterer boys of the Burgher Lieutenant Jonas van der Poel. That the appearers, having arrived on the 24th following at Honingklip, where that pitiful incident had occurred, found upon the ocular inspection which they made of everything that the lust for robbery must have been the driving cause of this atrocity, chests, cupboards, doors, and windows, etc., having been chopped open and everything of any value stolen away, while the bystanders then related to the appearers that they had heard from a certain peddler and a Mozambican slave girl, who after receiving several wounds had escaped in a remarkable manner from the hands of those scoundrels, the following circumstances of this event: Namely, that toward evening six boys had come to the house, who, showing an ordinary pass as slaughterer boys of Jonas van der Poel, had asked for shelter until the following morning. That because the said house was situated along the main road and it happened often that such boys spent the night there, the woman had granted their request, designating the kitchen for them to sleep in, for which purpose, after providing them with food from her own table, she had specially sent a mat in addition. That everyone had subsequently gone to rest, and the aforesaid boys had seemed to do so as well. Yet, when the whole household was in deep sleep, they had jumped up and set to murdering, dividing themselves for that purpose into two parties, of which one ran to the front room in order to dispatch the peddler, who on account of the absence of the husband had gone to lie there on a settee for the woman's security, while the other party was busy in the kitchen putting all the slaves to death; but that the peddler nevertheless succeeded, after receiving two severe wounds, one in the chest and the other in the belly, in getting the front door open and taking to flight. That those murderers thereupon, after having covered the windows of the room in which the woman was sleeping with her children and the above-mentioned slave woman, chopped open the door of that room with axes and beat her all over her body with clubs (which the appearers found left behind still bloody in the house), but chiefly on the back of the head, which was thereby completely crushed, so that she fell down for dead, and deprived one of her youngest little sons of life in the same cruel manner, and dealt another, besides a cut with an axe to the back of the head, several blows as well, whereby he also lost consciousness. That the aforementioned slave woman had in the meantime taken possession of the nursing infant and another little girl, crawling under the bed with them in order to hide them there, in which she succeeded to the extent that the little girl escaped with a light wound to the head, and the nursing infant remained completely unharmed, while she, on the contrary, was stabbed in the legs and avoided receiving more severe wounds only by pretending to be dead. That the aforesaid murderers had after this broken open the chests, cupboards, etc., and taken from them everything that was of any value, subsequently taking to flight with the plundered goods. That the appearers, in accordance with this statement, upon their arrival indeed found, besides two slaves who had already been buried, the above-mentioned little boy placed in a coffin, while the remaining persons, especially the woman and a slave woman, which latter was stabbed so severely over her entire body that the intestines hung out of the wounds in several places, were indeed still alive, but nevertheless all in danger of death. The appearers further declare having assisted at Swellendam in the extrajudicial interrogation and the inspection of the criminals, and a large portion of the stolen property was then found on them, corresponding to the statement of Rothman himself, consisting among other things of three watches, a clasp purse with some gold money, five rolls of black satin, etc. Declaring nothing further, the appearers give as their reasons for knowledge as set forth in the text, being prepared to confirm the same further. Thus done at the Cape of Good Hope, in the presence of the clerks Coenraad Nelson and Johannes Henricus Visscher as witnesses to the minutes hereof, who together with the appearers and me, the Secretary, have properly signed. Underneath stood: Which I witness. Was signed: C: van Aarssen, Secretary. Appeared before the undersigned.

Dutch transcription

Dat den Compt die zig volgens besluijt van den E: Achtb: Raadte van Politie in Commissie naar de Mossel, en Plettenbergs Baaijen, begeeven hadden wanneer zij in hunne te rug reijsen waaren ge„ vordert tot in 't oude Neguasland, op de plaats van den Burger Godfried Fredrich Koek, aldaar op den 22„ October laastl: uyt een brief van den Veldwgtmeester Bothalf Expresse, aan den in dien omtrek woonende Landlieden, afgezonden voor 't eerst hadden vernoomen gehad, dat de Huijsvrouw van zeekeren Sebastiaan Rothman, den 20=ste bevoorens terwijl hij van huijs was, met alhaar kinderen, en verder huijsgezin, door ses slagters Jongens, van den Burger Lieutenant Jonas van der Poel, was om 't leeven gebragt. Dat den Compten. op den 24 daar aan volgende aan de Honing klijd, alwaar dat deernis waardig geval kwam te Exteeren gearriveerd zynde, bij de Ocuilaire Inspectie die zij van 't een en ander kaeden genoomen aan hun gebleeken is, dat de zugt tot rooffde aanlijdende oorzaak, van dit gruwelstuk moet geweest zijn, als zynde kisten; Cassen, deuren en Dengsters &c opengekapt, en alles dat van eenige waardij was weg gestoolen, terwijl als toen de omstan„ „ders aan de Comparanten hebben verhauld dat zij van zeekeren Craamer, en een Mo„ Sambicqse Slaave Meijd, dewelke na het bekoomen van verscheijdene wonden op een zeldzaame wijse uijt de handen dier booswigten. ontkoomen waaren, hadden verwoomen, de volgende omstandigheeden van dit geval. Dat naamentlijk, teegens den Avond, aan huijs waaren gekoomen ses Jongens Welke onder vertooning van een gewoon padbriefje als slagters Iongens van Jonas van der Poel hadden gevraagd, om legfberging, tot S'anderen daago s morgens. — Dat dewijl het ged=te Huys aan den grooten weg geleegen was, en het wel meer gebeurde dat dergelijke Iongens aldaar kwuamen over, nagten, de vrouw hun derzelver verzoek hed geaccordeert, met aanwijsing van de Combuijs om daar in te kunnen slaapen, waar toe zij nog na hun van Eeten, van haar Eygen Taufel voorzien te hebben, Expres een Matje hae agter gezonden. Dat een yder zig vervolgens ter ruste had be„ geeven, en de voorsz: Jongens, en de voorschreeven Jongens, zulks ook hadden schijnen te doen. Dog dat zij wanneer het gantsche huijsgezin in diepen slaaplag, waaren opgesprongen en aan 't moorden geslaage, verdeelende zig ten die ijnde in Twee Partyen, waar van de eene naar t voor huijs was & geloopen, om hen Cramer, die weegens de arfweezigheijd van den Man tot s' vrouws vijligheijd, aldaar op een Rust„ bank was gaan leggen, van kant te helpen terwijl de andere in de Combuijs beezig wis, alle de slaaven af te maaken, dan dat hetden Cramer, egter gelukt was naar het bekoomen van Twee swaare wonden de Eene in de borst, en de andere in de buijk de voordeur open te krijgen en de vlugt e te neemen Dat die Moordenaars daar op na Welke e - de vengsters van de Caamer waar in de Vrouw met haare kinderen, en boovengemelde Slavinne kwaamen te slaapen, bezet te hebben, de deur van dat vertrek, met bijlen hadden opge„ „kapt, haar met knuppels (welke de Comparanten nog bebloed in 't huijs agtergelaaten vonden over het gantsche Lichaam, dog principaal op het agterhoofd, dat daar door ten eenemaal vermonsselt was, dermaaten hadden geslaagen dat zij voor doot was neergevallen en van haare Jongste Soontjes, op dezelve Cruelle wijze van het Leevel beroofd, en een andere behalven een kap, met een bijl op het agter, „hoofd, ook verscheyde slaagen hadden toegebragt, waar door hij meede buyten ken„ „nis was geraakt Dat de Meergerepte Slaavinne in die tusschen tyd, zig meester gemaakt hebbende van het zuygend kind en nog een klein Meijsje, met dezelve, onder 't bed was gekroopen om ze aldaar te verbergen, waar in zij zoo verre was geslaagd, dat het Meysje met een ligte wonde aan het hoofd vrijgeraakt, en 't zuygend kind gantsch onbeschaadigt gebleeven was, terwyl zij daar en teegen egter in de beenen was gestooken geworden, en het bekoomen van swaarder wonden, alleen geeviteerd had, door zig dood te Veijnzen. Dat de voorsz: Moordenaars hier na de kisten, Cassen &c open gebrooken, en daar uijt alles genoomen hadden dat van Eenige waarde was, zig met het gespolieerde goed ver„ volgens op de vlugt begeerende Dat de Comp=ten dan ook volgens deeze opgaave bij hunne komst, behalven twee sluarven die reets waaren begraaven, het booven gem: Jongetje gekist hebben gevonden, terwil de overige per„ soonen, voor al de vrouw ter Een slavin, welke laatste dermaaten over het geheele Lichaan gestooken was, dat de lingewanden; op verschyde plaatzen, uijt de wordenhingen, wel nog in leeven maar alle egter in doots gevaar waaren. — Verclaarende de Comp=te voorts te Swellendam bij 't Extra Judicieele vertoor, en de Visitatie der misdaadigers, te hebben geadsisteerd en heeft men als toen een groot gedeelte van het geroofde goed overEenkomstig de opgaave van Rothman zelve, en bestaande onder anderen in drie Horologies, Een Beugeltas, met eenig goud geld, vijf spart satyne rollen & bij hun gevonden Niets meer verclaarende geeven de Comp=ten voor reedenen van weetenschap, als in de Text bereyd zijnde, zulks naader gestand te doen. Dat aldus passeerende aan Cabo de goedeloop ten byweezen, der Clercquen Coenraad Nelson en Johannes Henricus Visscher, als getuijgen ope de minuuten deezes, beneevens de Compten ende mij Secretaris behoorlijk hebben onderteekent /onderstont 't welk ik getuijge /was geteekent/ C: van Aarssen / Secretaris Compareerde voor de ondergeteekende eenige E

NL-HaNA_1.04.02_4323_0188 view scan ↗

English

Commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the valiant Equipment Master Francois Du Minij, the junior merchant and commissioner for the muster, the Honorable Egbertus Bergh, and the valiant Lieutenant of the Burgher Cavalry Johannes Gijsbertus van Reenen, to whom this their aforementioned declaration having been distinctly read out word for word, testified that they persist thereby, with the desire that nothing more be added thereto or removed therefrom, and therefore each of them in particular pronounced the solemn words, So truly help me God Almighty. Below stood: Thus done and verified, at the Cape of Good Hope, the 21st of November 1786. Was signed: F: Duminy, Egbertus Bergh, and J: G: v: Reenen. In the margin: as commissioners, I: M: Horak and A. van Sittert. Lower down: in my presence, was signed: Laat deeze Jongen passeeren genaamt Andries Augus Zalomon Jonas Welkomp Loewies Klaas de Hottentot, tot na zondag revier na david koen, en om schaapen en beeste gaan haalen. Below stood: P.r V.n Der Poel. In the margin: the 28th of September 1786. Laat deeze Jongens passeeren genaamt Handries Augus Zalamon Jonas Welkomp Loewies Klaas de hottentot, tot nog tot na groot vis rievier, om schaap en bees te gaan haalen. Below stood: J: van Der Poel. In the margin: the 28th of September 1786. R: P: V: D: Riet, sworn clerk. Says as before. Says Augustus of the Cape, aged approximately 26 years, bondsman of the burgher Davit Benjamin Daljee. Says in the month of December of the year 1785. Says of Valentyn van Tampour, who wrote that note at the request of the aforementioned Jonas. Says yes, in the name of the valiant Burgher Lieutenant Jonas Albertus van der Poel. Says that the first time he, the interrogatee, deserted, there also deserted with him the slave Jonas of the burgher Willem van Reenen and Mey of the burgher Johannes Engelbrecht. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the slave August of the Cape, bondsman of the burgher Davit Benjamin Daljee, who answered the alongside question points in such manner as is recorded beside each. Article 1. The interrogatee's name, birthplace, age, and whose bondsman he is. Article 2. When he, the interrogatee, first deserted from his master. Whether that was not already well over a year ago now. Says lost. Says yes. Says in crossing the gamtours river. Says that Jonas gave Valentyn a silver watch for that. What he, the interrogatee, paid for the writing of that first note. Who wrote that note for him. How that river is named. Whether he, the interrogatee, did not lose that note in crossing one of the rivers. Where that note went. Whether he, the interrogatee, did not then have a pass or butcher's permit with him, and in whose name. Who then deserted along with him, the interrogatee. Articles drawn up and submitted to the Gentlemen Commissioners from the Honorable Council of Justice of the Castle of Good Hope by and on behalf of Ryno Johannes van der Riet, sworn clerk at the aforementioned secretariat, qualified in office to conduct the affairs of the Landdrost of Swellendam, Constant van Nult Onkruyd, to hear and interrogate thereon the slave August of the Cape, belonging to the burgher David Benjamin Daljee, interrogated here, the responses to be given by him to be properly recorded in the margin hereof. Says across the gamtouws river by a certain Pieter Leraes. Says that Jonas told him, the interrogatee, that he would bring them to the Gafferland. Says no. Says yes, with Jonas of Willem van Reenen, Andries of Christiaan Velbron, Sawpa of Jan Buurman, Damon of Jochem Jenneke, and Welkom of the widow Daniel Beets. Says that they all agreed to it together. Says yes, that they all spoke about it together in order to advance further inland by that route. Article 11. Where and who captured him, the interrogatee, and the other deserting slaves. Article 12. What their intention was at that time. Article 13. Whether he, the interrogatee, together with the others, was also of the intention to attack places or people, or to commit murders. Article 14. If yes, whom he and the other interrogatees had in mind to deprive of life. Lapses. Article 15. Whether, when he, the interrogatee, was brought Capewards, he did not shortly thereafter desert again, and with whom. Who was the first who spoke of deserting. Article 18. Whether, when he, the interrogatee, had agreed with his other comrades to desert, it was not proposed by one or more of them to take a forged note along again. Says that he, the interrogatee, dictated such to that youth. Says Andries van Velbron. Says he does not know the name, but indeed as in the preceding article. Says a small person at the house of the aforementioned Paulsen. Says that he, the interrogatee, with Andries of Welbron and Damon of Janneke, went to the house of the military captain Paulsen, residing here, and fetched the notes from there. Whether he, the interrogatee, also knows who wrote that note. Whether such was not written by a person who lives at the house of the military captain Paulsen, recently arrived here from Batavia, named Johannes Jacobus Fabritius. Article 20. Who requested those notes from that youth. Whether that youth wrote such of his own accord, or if it was dictated by one of the interrogatee's confederates, and by whom. By whom that note was procured. Article 24. To show the interrogatee the notes and to ask whether these are the notes that were taken along by them. Says yes.

Dutch transcription

Gecommitteerdens uijt den E: achtb: raade van Justitie deezes gouvernements, de manhafte Equipagie Meester Francois Du Minij, den onderkoopman & gecommitt: tot de monstering, d. E. Egbertus Berghla den Manhaften Lieutenant der Burger Cavallene Johannes Gijsbertus van Reenen, dewelke deeze hunne voorenstaande verklaaring van woorden tot woorden distinct voorgeleezen zynde, betuigd dezer bij te blijven persisteeren, met begeerte dat daar niet meer bij, ofte van gedaan werden zal in spraaken dierhalven, een yder in 't byzonder de solemneele worrden, soo waarlijk help mij Godt Almagtig /onderstont/ Aldus gedaan en gerecolleert, aan Cabo de goede hoop den 21 november 1786 (was geteekent J: Iununij Egbertus Bergh, en J: G: v: Reenen /(in margine/ als gecommitteerdens / I: M: Horak & A„s van Sittert /Laager / mij Present /wass geteekent/ Laat deeze Jongen passeeren genaamt Aan„ dries Aagus Zalomon Jonas Welkomp Loe„ vies Klaas de Hottentot, tot na zondag revier na david koen, en B: schaapen en beel„ te gaan haalen /onderstont P=r V=n Der Poet in margine den 28 september 1786 Laat deeze Jongens passeeren genaamt Handries Augus Zalamon Jonas Welkomp Loewies Klaas de hottentot, tot nog tot /in margine/ den 28 september 1786 te gaan haalen /onderstons/ I: van Der Poel na groot vis rievier, om schaap en bees na R: P: V: D: Riet / gesz: Clercq — zegd als vooren Zegt Augustus van de Caab oud na gissing 26 Jaaren Leijf Eygen van den burger Davit Benjamin Daljee zegd in de Maand december zegd van Valentyn van Tampour heeft dat briefje geschreeven op het verzoek val boovengem: Jonas zegd. Ja op de naam van den manhaften Burger Lieute, nant Jonas Albertus zegd dat de eerste reyse met hem gevz meede is opgedrost den Slaaf Ionas van den Burger Willem van Reenen en Meij van den Burger Johannes Enge teijkende, gecommitteerdens uijt den E: Achtb: daerd van Iustatie deezes gouvernements den slaaf August van de Caab, leyfEygen van den Burger Davit Benjamin Daljee dewelke op de neevenstaande Vraag poincten, zoodanig geunt„ woord heeft als bezyden Compareerden voor ons onderge„ een ijder is bekent gestelt. des Jaars 1785 2 - Wanneer hy gevr: van zyn. Lyfsteer 't Eerst opgedrost Art: 1 des gevr: naam, geboorte plaats, ouderdom, en wiens beijfEygen. hij is. rivier zegt, in 't overgaan van de gamtours van Willem van Reenens Legd, dat Jonas daar voór aan= Valentyn gegeeven heeft een Silver horologie Wat hij get: voor het schrijven van dat eerste briefje heeft be„ taeelt Wie dat briefje voor hem geschree„ ren heeft hoe dat de rivier is genaamd! of hij gevz niet dat briefje is kwijt geraakt, in 't overgaan van een der rivieren Waar dat briefje gebleeven is of hij gev: toen geen pac of slagters briefje meede heeft ge„ had en op wiens naam Wie toen met hem getr meede is op gedrost of zulks niet al ruym voor nu Een Jaar is geweest Zegd verlooren zegd Ja en kan Heeren gecommitteer„ dens, uyt den E: Achtbb: Reed van Iustitie, des Casteels de goedehoop overgegeeven, door ende van weegens Ryno Johannes van der Riet gesw Clercq: ter voorm: secretarije in officio gequalificeerd ter waar neeminge der zaaken van den Landrost van Swellendam Constant van Nult onkruyd omme daar op gehoord, en onder vraagt te werden der slaaf August van de Carrb, toe„ behoorende den Burger David Benjamin Daljee gevr: alhier zullende deszelfs te geevene responsiven margine deezer behoorlijk wer„ „den bekent gestelt— Articulen gedaan maaken Art: 3 art: ƒ van der Poel 7 is. 1 Art 3 Zegd, over de gamtouws rivier 1 Legd. dat Jonas hem gev: gezegt hoe, dat hij hen naar het Gafferland zoude brengen Zeijd, Neen van Reenen, andries van Christian Velbron, Sawpa van Jan Buurman, Damon van Jochem Jenneke en zegd Ia, met Jonas van Willem zegd, dat zij allen te saamen zegt Ja dat ze alle te saamen daar van hebben gesproo„ Wien. art 11 door eenen Pieter Leraes meede drossende slaaven, heb„ ben gevangen genoomen— waar en wie hen gevz en de andere Wat hun voorneemen als toen geweest is. 13 of hij get: beneevens de andere ook van meening zijn geweest om plaatzen ofte loopen, ofte om moorden te pleegen. 14 zoo Ja, wien hij, in de andere gevrs aan in sin hebben geheid, om of wanneer hij gevr: Caabwaards gebragt is, niet kort daar na weeder is opgedrost, en met Wie de Eerste geweest is die van daar in overeengekoomen het drossen gesprooken heeft ken, om door dien wegverder Landwaarts in te koomen Welkom van de wed=e daniel Beets of wanneer hij gevr met zijne overige makkers, afgesprooken had, om te drossen, niet door zegd, dat hij gevz: dien Jongeling zulks voorgezegd heeft Leijd Andries van Velbron zeyd, den naam niet te weeten maar wel zoo als op het voorige articul Zegd, Een klijn persoon ten huijze. van evengemelde Paulsen Zegd, dat hij gevr: met Andries van Welbron, en damen van Janneke, na het huijs van der hier remoreerende Capitain Militair Paulsen geyaan zyn, en vandaar, de briefjes hebben afgehaald. of hij gevz: ook weet wie dat briefje geschreeven heeft? of zulks niet is geschreeven door een persoon die ten huijze van den onlangs alhier van Batavia aangekoomene Capitain Militair Paalsen woon e naamen Johannes Jacobus Fabritius 2 Wie die briefjes aan dien Jonge, „ling heeft verzogt! 20 of dien Jongeling zulks geschreeve heeft, uit zijn Eigen dan wel door een van des gevz: Complot is voorgezegd, en door wezm. door wien dat briefje is bezorgd de gevr: de briefjes te vertoonen en te vruagen, of dit met de briefjes zijn die door hun zijn Art 18 Meede genoomen. Een dan wel meer van hun is geproponeerd om weeder een vals briefje meede te neemen een Art 24 4 Vervald 't Leeven te brengen 15 -: ƒ 1 3 2 — 20 . Leyd Ja 8 12 - zijn

NL-HaNA_1.04.02_4323_0191 view scan ↗

English

States as before Says that indeed a maid in the house of Paulsen had incited that youth, but does not know whether it was the mother of that youth. States yes, that that youth was taken out of school twice by a maid. Says no. States no. Says that no agreement was made that they would meet each other at the Salt River. Article 24: Whether he, the prisoner, did not himself ask that youth for that note? 26½: If not, then by whom? 26: Whether that youth was taken out of school for that purpose by his mother or another? 27: How much was paid for that note, and by whom? States that Andries van Velbron paid two Rixdollars for it. Says, the youth. 29: Whether the one who received that money or wrote it also knew what the plan was, or what would be carried out? 30: Whether their intention upon desertion from here was also to commit murder? 28: Who received that money for it? 25: And whether that youth was not incited thereto by his mother, who also lives with the said Paulsen? Says not to know such. Lapses. Says no. States no. States, he the prisoner not, but whether the other fellow prisoners have had knowledge of him with the Mohammedan priest Norman? Says that he, the prisoner, does not know about the amulet, but the slave Jonas does, who took it along. Lapses. Lapses. States that they all did it together and consulted no one, not to know such. Article 36: Whether that priest also knew of their intention? Says not to know such. Article 37: To show the prisoner the amulet and ask who procured it for them? Article 38: Whether any assurance was also given to them regarding the power of that incantation, and by whom? Article 39: Whether the prisoner also knows what purpose that amulet was actually to serve? Article 40: Whether he, the prisoner, knows the substantive content of the inscription? Article 41: States yes. Article 42: Whether all the prisoners believed in the power of the execution of that note? States yes. Article 43: Whether there was a conspiracy to remain faithful to each other? 48: States yes. Article 49: Whether after they had met each other at the Salt River, their agreement was not directly to desert across the Hottentots Holland mountains to the Caffres? Article 47: And who among them was the supreme leader or the captain, and who of them served as supreme leader? Article 45: Whether they had taken with them all the ingredients for their intention to succeed happily therein; whether each of them was provided with a knife? States yes, that he, the prisoner, carried nothing else with him than a knife, which he lost after the murder. Article 46: What they intended to carry out therewith? Lapses. Article 44: From whom they obtained the powders, and whether he, the prisoner, also knows who among them took the powders along? States that he does not know about the powders, but that Saripa van Buurman took them along and that he first saw them upon their capture. Says not to know such. Lapses. 35: Whether he, the prisoner, or one of them stayed in the tavern at the Salt River with a Roosje? 34: Whether they also lodged there at night? 33: Where the agreement was between him, the prisoner, and the others to meet together? 32: Whether he, the prisoner, or as far as he knows another of the plot, made known that intention to any of their good friends here as well? If yes, who they are, and to specify the same distinctly? Says yes. Article 50: Whether they did not knock off the irons in the dunes that their fellow prisoner Jonas had around his legs? Article 51: Whether Jonas did not serve as a guide? Says yes. 52: Whether they have not been at various places in their desertion? Where and with whom? Says that they were at Conterman at the Moddergat to buy bread, and subsequently at the Kloofmaker, and then at Christiaan Koen at the Hottentot Kraal, thereafter at Welkens at the Wolwe Kraal on the Zwarte River, at the widow of Hans Jurge Linde at the Ganse Kraal, then at one Barend Gildenhuizen at the Tyger Kloof, and subsequently at the lady widow van Eede on the Breede River, and after that to have been at no place anymore. 54: Whether they also had the intention to murder at one of those places? States no. 55: What prevented them therein? Lapses. Article 56: Who the instigators were in such a case? Lapses. Article 57: Whether they did not finally arrive on the 21st of the past month of October at the place the Honingklip belonging to the burgher Sebastiaan Rothman? States yes. 58: Whether they then also showed that note? Says no. 59: Whether on that occasion it was not already decided among them to murder and plunder if time and opportunity allowed them? Andries says to the prisoner to his face that he, the prisoner, said it is now time. The prisoner now says that such is the truth. 60: Whether they also had any hatred or grudge against the household of the aforementioned Rothman? Says no, that he had no intention to murder. 61: Who among them first proposed to put everyone there to death? Says that after they were in the house for half an hour, they all agreed with each other to murder the entire household in order to rob everything. Now further says that it was already discussed on the way among them to murder because their money began to run out, namely by Jonas van van Reeken and Jaripa van Buurman.

Dutch transcription

Legd als vooren zegd, dat wel een meyd in 't huijs van Parlsen, dien Jongeling had aangeset, dog niet te weeten, of het de moeder van dien Jongeling is geweest. Legd Ja, dat die Jongeling twee maalen door een meijd is uyt school gehaald Zegd Neen Legd. Neen zegd, dat ergeen afspraak ge„ Noomen is, dat zyleden malkanderen aen het Soutte rivier zoude vinden— of hij gev: dien jongeling om dat briefje niet zelfs heeft 26½ zoo neen door wien dan. 26 of dien Jongeling tot dat Eynde door zijn milder of een ander is uyt school gehaald! 2. Hoe veel voor dat briefje is be„ taald, en door wien betaalt heeft. daar Twee Ryxdaald:s voor Legd. dat Andries van Velbron zegd, den Jongeling 29 of die geenen die dat geld ontfange of geschreeve ook geweeten heeft wat het dessein is geweest, of wat er zoude uijtgevoert worden! 30 of hun voorneeming bij op 28 Wie dat geld daar voor heeft ontfange! — 25 en of dien Iongeling niet door zijn moeder, die meede bij gemelde Paulsen woond, daar toe aangezet is geworden verzogt. zegd, zulks niet te weeten Vervald Zegd Neen Legd Neen Leyd, hij gevz: niet maar of 80 —36 of hij gevz: dan wel wie van 35 of zijlieden des nagts ook aldaar zijn gelogeert geweest! of hij gevn: dan wel een van hem in de schaggerij aan 't Soutten Ruvier met een Roosje hebben vertoeft. /34 33 Waar de afspraak wirs van hem gevz: met de andere om bij elkander te koomen. 32 Zoo Ja wie die zijn en dezelve distinct op te geeven! of hij gesz: dan wel voor zoo verre hij gevz: weet een ander van het Complot dat voor neemen aan deeze of geene van hen goede vrienden alhier ook hebben bekent gemaakt. „drossing van hier ook geweest is, om te moorden! drossing hun Vervalt art 24 - de de andere meede gevr: hem hebben zegt dat hij gev: van het Lootje niet weet, maar wel den Slaaf Jonas, die zulks Vervald Vervalt Legt, dat zijli alle te saamen gedaan hebben, en niemand gekent, sulks niet te weeten. of die Priester van hun voor zegd zulks niet te weeten neemen ook geweeten heeft den gevz: het Lootje te vertoonen en te vraagen, wie hun dat heeft bezorgd of hun ook eenige verzeekering is gegeeven, om de kragt van die besweering, en door wien ƒ of den gevz ook weet waar toe Eygentlijk dat Lootje dienen zonder. heeft — ƒ40 van hun als opperste gedient of hij getz: met den zaakelyke inhoud, van de Superscriptie weet! — 42 of alle de gevz aen de kragt der uytvoering van dat briefje hebben geloofd. Legt Ja 48 - of er een saamen sweering is ge„ weest, in malkandare ge„ trouw te blyven! 49 of naa dat zylieden aan het zoutte rivier, bij malkanderen 47 En wie van hun de opperste of de Capitain is geweest ? of met dat zij alle ingredienten dtot hun voorneemen om daar in gelukkig te slaagen, meede hadde genoomen; met ieder van hun van Noordgeweezen is voorzien geweest ƒ 46 Wat daar meede zoude uijtge„ „voert hebben! ƒ44 Van wien zij de polyers gekreegen hebben. of hij gevz: ook weet wie van hun de polyers heeft meede genoomen. Legd, zulks niet te weeten Vervalt Legd: Ja dat hij gevz: niets anders bij zig heeft geterd als een mes, dien wij na de moord heeft verlooren— A niet en weet, maar dat Saripa van Buurman zulks meede genoomen heeft en dat hij gem: het eerst heeft gezien bij hun gevangeneeming Legt dat hij van de Poeyere meede metaansche Priester Norman hebben gehad? hun kennis met den Maho, gekoomen meede genoomen heeft. Vervald Vervald ƒ ƒ 41 Legd: Ja 1 ƒ 39 A 3 ƒ ƒ art 43 ƒ 45 Zegt Ja gekoomen waaren, niet direct hun afspraak was, om over het Hlottentots Hollands geberg te na de Caffers te drossen 5: Art 50 Of zyl niet in de Duynen, de lingen, die hun meede gev: Jonas om de beenen had, hebben afgeslage off Jonas niet als wegwyzer gedient heeft.? 52 gehad heeft om te moorden of zyl: niet op verschijde Plaatzen Andries zegd den gev: in facie aan dat hij gev: gezegt heeft zyn geweest, in hun opdrossen is nu tyd de gevz zegd thans dat zulks de waarheyd is. zegt, neen dat hij geen intentie Waar en bij wien : of zylieden ook intentie hebben gehad, om te moorden op een dier plaatzen. 55 Wat hun daar in heeft belet Legd Neen Zegt, dat zy lieden bij Conterman aan het moddagat zyn ge„ „weest, om brood te koopen en — vervolgens bij de Cloofmaaker, en toen bij Christiaan Koen bij de Hlottentok Ctaal, daar na bij welkens aan de wolve Craal, aan de quartee rivier, bij de wed: Hans Jurge Linde aan de ganse Craal, toen bij eene baarend Gildenhuyzen aan de tlisouas Cloof, en vervolgens, bij Juffr: de wed: van Eede, aan de breede rivier, en daar na op geen plaats 54 meer geweest te zijn Zegd. Neen zegd, dat zij alle na dat zijl een halve uur, in huijs waaren met elkanderen zijn over een gekoomen, on het gantsche huyshouden te vermoorden om alles te rooren, zegd, thans naader dat er reets op weg is gesprooken onder hun om te moorden, terwijl hun geld begon te mankeeren en wel door Jonas van, van Reeken, Jaripa van Buurman Wie van hun het Eerst gepropa„ neerd heeft om aldaar alles om het leeven te brengen. 61 of zil: ook eenig haat of uijt op het huijshouden van eevengen Rothman hebben gehad. 69 59 of bij die gelegendhijd onder hun niet al reeks beslooten was, om indien hun de tyt en geleegendhijd toe liet, als dan te moorden en te plunderen 58 of zyl: toen met dat briefje ook hebben vertoont of zyl: niet eyndelijk op den 21 deebeg ren afgeweeken maand october op de plaats de Honing klijp den Burger Sebastiaan Rothman toe behoorende zijn gekoomen Art 56 Wie de aanraaders dan in zoo een geval zijn geweest Legd Ja art: en Zegd a ƒ Zegd Ja Vervald Zegd Ja Vervald :

NL-HaNA_1.04.02_4323_0194 view scan ↗

English

States, around towards the evening. States that a tailor who lived there gave them that, and Damon of Janneke in the Buginese language, which he understood a little of, and that Damon on the way was of the intention to take the life of Andries because they had gotten into a quarrel with them. Article 62. Whether this was agreed to by all the witnesses. Whether he, the prisoner, did not spy on that household. Whether the other prisoners then kept themselves far from the place. And upon the report that he, the prisoner, brought to the other witnesses, it was not directly decided to go to the place. 23 66 What time in the afternoon they arrived at the place of Rothman. Whether the wife of Rothman, since her husband was not at home, did not ask them for a pass? Asked for a pass. States, Damon of Janneke according to his own statements, and specifically with two stabs. 73 How many persons, counting children and slaves, were in the house? States, as far as he knows, nine persons, consisting of the wife, two children, the servant, a slave boy, and four maidservants. States, yes. 70 Whether they, instead of going to sleep, kept watch to seize their opportunity when the whole family would have fallen asleep. States, yes, that the agreement was to go lie down, and not to sleep, to seize their opportunity when the household would have fallen asleep, but that he, the witness, having fallen asleep, was awakened by Jaripa of Buurman to now begin, saying, it is now time. States, at eight o'clock. 69 What time in the evening they went to sleep. Whether after they showed that pass, the woman did not shelter them and provide them with proper food and drink. Article 68. Whether there was not a European servant in that blacksmith's family. 72 Who wounded that European? Article 68 Article: States, yes. States, no. Lapses. Lapses. 2 9 States, yes. 6 States, Damon of Janneke, the tailor, gave it to the others. States, yes, that the other prisoner is an accomplice, and without knowing the name, Saripa, the slave Hestor with two stabs. Saripa also struck the woman with a knobkerrie, as well as the youngest child according to his own statements. Jonas wounded Rachel, without he, the prisoner, knowing who stabbed or wounded the others, as he, the witness, was outside the house to search for the servant who was missing. Who wounded the female slave Philida and with how many stabs? States, not to know such. States, likewise not to know such, whether she died immediately or short thereafter. States, not to know the name, but indeed to know that the maidservant who fled under the bed was wounded by Jonas. States, by Caripar with two stabs, and that he immediately fell down dead. States, that Welken of the widow Daniel Beets pulled open the door with a cleaver. Who the room where the wife of the abovementioned Rothman with her children were in, hacked open and with what? Who killed the slave Hestor and in what manner, and how many wounds? Who wounded the fellow female slave Rachel, and how many wounds she had? States, yes, according to the say of Schae. States, that they were all content with the murder, for that was their agreement. Did such, but that he, the prisoner, did not take alone, that the... 83 Whether he, the witness, with the others after committing the abominable murders did not break open all the chests and boxes that were in that house, and robbed and stole whatever they could carry away. Which of them mostly incited the others, or whether they were all of one mind, and accomplished that murder with pleasure. Whether the maidservant did not hide under the bed with two children of Rothman. Who wounded the female slave Martha? Who murdered the three children of him, Rothman? Who killed the wife of him, Rothman, and in what manner? Article 80 States, Jaripa with a knobkerrie. States, of the three children not to know, but indeed that Jaripa killed the youngest child. States, not to know such. Which of them, the witnesses, stabbed all those people, to state distinctly, and in what manner they put all this to work and executed it. Rothman Article: was to search d 1 2 77 6 1 Article 74 -81 82 f carry. have

Dutch transcription

zegd, omtrent teegens den avond zegd, dat een snijder die daar proond hun dat en damon van Janneke in de Bougeneese Tael daar hij een wijnig van verstaan heeft en dat damen op wegal van Meening is geweest om Andries on 't leeven te brengen terwijl zij met hun by de rusie gekreegen hadden art 62. of zulks door alle de gets is toegestemt geworden of hij gev: dat huyshouden niet heeft verspied= of de overige gev zig verre va- de plaats als toen hebbe opgezonden. En op t rapport dat hij gevr: de andere gesz: gebragt heeft net direct is beslooten na de plaats te gaan! 23 66 hoe laat in den agter middag zyl: ter plaatse van Rothman gekoomen zijn! of de Vrouw van Rothman vermits haar man net te huijs was, hunl: met na een pad briefje heeft gevraagd briefje heeft afgevraagd Zegd. Damon van Janneke vol„ gens zijn eygen gezegdens en wel met twee steeken 73 Hoe veel Persoonen er met de Legd voor zoo verre hij weet Kinderen en slaaven Neegen Persoonen, bestaan, meede gereekent wel in „de in de Vrouw Twee kinde„ „ren de knegt, een slaave huijs waare Jonge, en Vier Meijden zegd Ja 70 of zijl: niet in steede van te Zegd Ja dat de Afspraak was om te gaan leggen, en niet te gaan slaapen, hebben gewaakt slaapen, on hun kene waar om hun tyd waarte neemen wan, te neemen, wanneer het huijs, neer het geheele thuijsgezien „gezin, zoude in slaap geraakt zoude in slaap geraakt zijn! zijn, maar dat hij getz: in slaap geraakt zynde door Jaripa van Buurman is opgewekt om nu te beginnen met te zegge. t is nu dyd. — Legt, om Agt uuren 69 Hoelaat in den Avond zijl: gaan slaapen zijn. of nadat zijl: dat padbriefje vertoond hebben, met de vrouw hun heeft geherbergd, e van behoorlyk eeten, en drinken heeft verzorgd! Art 68 of niet in dat smis gezin een Europeese knegt zig bevond. 72 Wie dien Europees gewond heeft ? Art 68 Art: Legd Ja Zegd Neeu Vervald Vervald 2 9 Legd, Ja 6 Zegt Samon van Janneke, de snijder andere hen gegeeven Leyd Ja dat de andere gev: meede pligtig is, en zonder de naam te weeten Saripa, den Slaaf Hestor met twee steeken Saripa heeft de vrouw meede geslage met een Kirri, als meede het Jongste kind volgens zijn Eygen gezegdens, Jonas heeft Rachel gewond, zonder dat hij gevr: weet wie de andere gestooken of geword hebben, als zynde hij gesz: buyten huijs geweest, om de knegt, die vermest Wien de Flavin Philida geword Leyd. zulks niet te weeten — heeft en met hoe veer steeken zegd. zulks meede niet te weete of zij direct dood dan nog kort daar na gestorven&! Legd de naam met te kennen maar wel te weeten, dat de meyd die onder het Ledekant gevlugt is door Jonge is gewond Leyt door Caripar met twee 6 steeken, en dat hij direct dood is Needergevalln zegd, dat Welken van de wed: Daniel Wie de Kaamer daar de Huijs Beets, de deur heeft, open Vrouw van boovengemelde getrukt, met een hakmes Wie den slaaf Hestor heeft om 't leeven gebragt en op wat manier, en hoe veel wonde.. Wie de meede flavin Ragel gewond, e hoe veel worden zij gehad heeft. zegd Ja volgens seggen van Schae zegd dat zij alle te vreeden waare met de moord, want dat dit hun afspraak was. zulks hebben gedaan maar dat hij gevz: niet alleen genoomen dat de 83 of hij get. met de andere niet na het pleegen der af schuuwelijke moorden alle de kisten e lasten die in dat huys waaren hebben openge brooken, en geroofd e gestoolen wat zijl: maar meede konde J wie van hun wel het meeste de andere hebben aangezet dan of zij alle eenigezind waaren, en die moord met genoegen hebben volbragt. of met de Mijd onder het Ledikant zig heeft verstooken — met Twee kinderen van Rothman. Wie de flarin Marthage, wond heeft Wie de drie kinderen van hem Rothman hebben vermoord. Wie de huysvrouw van hen Rothsman heeft om 't leeven Art 80 gebragt en op wat manier Rothman met haare Kinderen in waaren opengekakt heeft en waar meede! Zegd, Jaripa met een Kirrij Zegd. van de drie kinderen niet te weeten, maar wel dat Jaripa, het jongste kind heeft om het Leeven gebragt. — zegd zulks niet te weeten manier zij dit alles hebben in 't werk gestelt, en ter uijtvoer ge wie van hun getn: alle die men„ distinct op te geeven, en op wat bragt.! schen gestroken hebben, dezelve Rothman Art: was te zoeken d 1 2 77 6 1 Art 74 -81 82 ƒ voeren. hebben

NL-HaNA_1.04.02_4323_0196 view scan ↗

English

Article 86 What all they have plundered. States: Men's coats, four rolls of satin, three silver watches, a pair of shoe and knee buckles, a quantity of neckerchiefs, and furthermore another parcel of clothes and cash. Article 87 What reason they, the questioned, had to leave five rixdollars in cash, as well as a black coat, waistcoat, trousers, and crape, also a shirt for the woman and one for the man. States: Not to know that such was done, and also not by whom. 88 Who did or proposed such. States: Does not know this. 89 Until how late in the night or morning they remained at the place. States: Departed from the place around midnight. 90 Where they then went. States: Into a forest, but having been of the intention to return to the Cape. 90 1/2 Whether they, before they departed from the place, did not look around to see if there were still persons in whom life was perceived. States: No. 90 3/4 Whether one was then not of intention to further murder those persons. States: No. 91 Whether they were not of intention to raid more places. States: No. 92 Whether they went further inland, or rather back Cape-wards. States: Back to the Cape. 93 Whether they did not pursue several wagons to plunder them as well. States: No. 94 What hindered them in this. Lapses. 95 Whether they did not send one from their midst to the place of the burgher Hendrik Hop. States: As before. 96 Who that was, and whether such was not done to reconnoiter the opportunity of the said place, etc. States: I, that Zuripa went there, it being dark when they arrived near the place, to steal sheep, while Jonas remained with their knapsack; states that Zuripa was from their place, and that he had incited the questioned and the others rather to fight to the last man than to surrender themselves, and that when he saw that he was surrounded by the Hottentots, a resolution was unanimously taken among them, whether they saw themselves betrayed or not, that Damon said to rather defend themselves to the last man than to surrender willingly, and that when he saw that they were upon him, he also helped tie the arms of the other prisoners. Article 97 Whether he, the questioned, was not formerly a... States: No, never. Article 98 By whom and whereabouts they were taken prisoner. States: The Hottentot Captain Adam Prins with his men around the Caermelks Valleij near the place of Hendrik Hop. Article 99 Whether they were not of intention to come closer here to the Cape in order to sell the stolen goods. States: No, not he the questioned. 100 Whether they also had any acquaintance in the house of the aforementioned Rothman. States: No. 101 Whether their committed murder was caused out of lust for revenge, or only occurred to steal and to plunder. States: States that they only murdered to steal and to plunder. 102 If not, how they then could murder that family in cold blood. States that they committed that murder in cold blood. 103 Whether they did not put to death more persons in particular or families. States: No. Article 104 Whether the questioned for his own part has been guilty of more murders. States: No. Article 105 If yes, to state the same. Lapses. Article 106 To show the questioned the murder weapons and to ask what belonged to him the questioned, and who used the others. States: One of Willem van Reenen named Jonas, the other kris of Damon of Janneke, and the chopping knife of Welkom of the widow Beets, and that the other prisoners as well as he the questioned had a knife. 107 Whether more belonged to their plot. States: No, no conspiracy. 108 If yes, to state the same. Lapses. 109 Whether they upon their desertion from here were of the intention to murder. States: No. 110 If yes, who else were here who knew their intention. Lapses. 111 Whether they then told such to no one. States: No. 112 Whether they had... States: Yes.

Dutch transcription

Art 86 Wat zyl: al geroofd hebben. Zegd. Seeren Jassen vier sattyne rollen, drie silfere horolo, gies, Een paar Schol en Parti Kleederen en Contanten. Legd, niet te weeten, dat zulks gedaan io, en ook met Legd, omstreeke Middernagt van de plaats gegaan te Zegd, in een Bos, dog van in, „tentie geweest te zijn om nadecaal, te rug te keren Zegd Neen geraakt des nagts, in den broeks gespens, Een partij neusdoeken, en voorts nog een Wat reeden zij getz: gehad hebben om vijf Ryxdd aan Contanten als meede een swarte rok Camisool broek, & Lampher ook een hembd roo de vrouw en een voor de man te Laaten! 88 Wie zulks gedaan ofte gepro„ poneerd heeft 2 tot hoe laat in den Nagt of morgen zijl: op de plaats zijn verbleeren. 9 90 Waar zijl: als toen zig naar toe hebbe- begeeren! _ 98½ of zijlieden niet voor dat vvan de plaatsgingen hebben rond gezien of er nog persoo„ nen waaren daar leeven in bespeurd wierden! 90 3/ of men toen niet van intentie zegd zulks niet te weeten Zegd Als vooren. Vervald zegt Jk dat Zuripa daar na toe gegaan plaatswaare gegaan omschrapen te verteelen terwijl Jonces by hun donker toen zijlieden nan den snapsak verbleeven is zegd, dat zaripa van hun is was, en dat hi de gevr: ende andere aangezet had om liever te regten tot de laatste man dan zig ge„ vangen te geeven en dat hij gesz: toet de hottentotten eenpaarig genoomen is, om zig tot de laatste man Liever te verdeedigen, dan zig goed willig overtegeeven. tyt toen hij zag datt hij verraeden zaage, een besluyt onder hun zegd, dat Damon gezegd heeft mis of niet toen zyl: zig verraaden 96 Wie die geweest is, en of sulks niet is geschied, om de gelee„ genthyd, om de gem plaats af te zien &. of zijl met nog een uijt hun hebben gezonden, na de plaats van den Burger Hendrik Hop. of zyl: niet verschyde wogens zijn nagegaan on dezelve meede te spoheeren! ƒ 94 Wat hun daar in is honderlyk geweest! 9 of zyl: niet van meening zijn geweest, meerder plaatsen af te Loopen of zyl: Herder Zandwaarts is zyn gegaan, dan wel te ruy Caabvaart geweest is om die persoonen verder te vermoorden! zegd neen geweest hem art: door wien. zyn/. ƒ 8 ƒ zegd, neen zegd, terug na de Caab - 93 95 - 97 zigd, neen Nooijt helpen Vleugelen Leid, neen hij gevz: niet zegd dat zij alleen maar hebben gemoord, om te steelen en te rooven zegd, dat zy die moord hebben gedaan in Kdelen Moede Zegd Neen Legd, de Hottentots Capitain Adam Prins met zyn manschappen omtrent de Carmelks Valleij bij de plaats van Hendrik Hop. hem op het lijfwaaren, de andere gevangens meede heeft Art 98 door wien en waar omtrent zijl: gevangen genoomen zijn of zijl: niet van meening zyn geweest om alhier nader Cagb te koomen, ten eynde de geroofde goederen te verkoopen! D 100 of zijl: ook eenige kennis in 't huijs van - gem: Rothma- hebben gehad " 101 of hun gepleegde Moord uijt en wraak lust is veroorzaakt, dan maar alleen is geschied om te steelen en te rooren! 102 Zoo neen hoe zijl dan in Koelen moede, dat huijs gezin hebben kunnen vermoerden! — 103 of zijl: niet meer Persoonen in't byzonder of huys gezinnen hebben on het Leeven gebragt! zeyd neen Zegd Neen zegd, neen geen Conspiratie Leyd Neen Vervald Zegd Neen Zegd, Een van Willem van Reenen met naame Jonas de andere kris van Damon van Janneke en de hakmes van Welkom van de wed: Beets, en dat de andere gevz: zoo wel als hij gevz: een mes hebben gehad. 107 of er nog meer tot hun Complot behoord hebben?. — zoo Jaa dezelve opte geeven! 108 109 of zijl: bij hun opdrossen van hier van meening zijn geweest te moorden. 1 zoo Ja, wie alhier nog zyn geweest, die hun voorneemen hebben geweeten 11 of zyl: zulks dan aan Niemand hebben verhaald. 112 of hij gevz: niet voor nu een _ 106 de gevr: de Moordgeweezen te vertoonen en te vraagen, wat hun gev: heeft toebehoord, en wie de an„ dere gebruykt hebben of de gevz: voor zijn Privé zig meer aan moorden heeft schuldig gemaakt zoo Jaar dezelve op te geeven. art 104 paar Zegd. Ja Vervald 1 — 105 art 104 88 -: gehod

NL-HaNA_1.04.02_4323_0198 view scan ↗

English

States as before that he had no intention to murder anyone, but indeed to steal biscuit there. States, a boy belonging to Dirk Beukes named Januarij, and a joiner, the wagonmaker named Februarij. States, he indeed did wrong, but committed no murders. States, yes. States, yes, he well knows that if someone is deprived of life, he must pay for it with his own life. Whether he, the interrogatee, a few years ago did not also form a conspiracy to murder his master, and whether he was not then captured with some boys in the chaff loft of his master. States, he has nothing to say in his excuse, except that he did not murder. Who belonged to his plot at that time. Whether the interrogatee, now looking back, does not understand that he did wrong. Whether he, the interrogatee, well knows that the intention to murder is as wicked as having murdered oneself. And that one may murder no one without becoming guilty of death oneself. Whether he, the interrogatee, is not aware that through this deed he is punishable to the utmost, and has deserved death. States, he did not murder. States, yes. What he, the interrogatee, can further bring forward in his excuse. What moved him, the interrogatee, then, to begin such an atrocious and inhuman murder. States, yes. Thus interrogated and answered at Cape of Good Hope, November 1786, before the gentlemen J: M: Horak and A: v: Sittert, members of the Honorable Court of Justice, who have duly subscribed the minutes hereof together with the interrogatee and me, the sworn clerk. Below stood: Which I witness. Was signed: R: J: van der Riet, sworn clerk. Reconfirmation. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, the aforesaid slave August of the Cape, slave of the burgher David Benjamin D' Ailly, who, having had these his preceding interrogation articles with the answers given thereto read aloud clearly and plainly word for word, declared that he persists by them, not desiring that anything more shall be added or removed, saying that all the preceding is the pure truth. Below stood: Thus reconfirmed at Cape of Good Hope the 17 November. Was signed with an X and written around it: This cross was made by the interrogatee with his own hand. In the margin: As commissioners, was signed: J: M: Horak and A: v: Sittert. Lower: In my presence, was signed: R: J: v: d: Riet, sworn clerk. Articles drawn up and submitted to the gentlemen commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, in order to examine, at the requisition of the sworn clerk Ryno Johannes van der Riet, qualified in office to attend to the affairs of the Landdrost of Swellendam, the slave Andries of Calcutta, slave of the dragoon Christiaan Velbron; his responses to be given shall be properly recorded in the margin hereof. Article 1. The interrogatee's name, birthplace, age, and whose slave he is. States, Andries of Calcutta, age estimated at 25 years, slave of the burgher Christiaan Velbron. Article 2. Who was the first who spoke of deserting. States, that August and Jonas continually spoke of deserting. Article 3. When he, the interrogatee, with his other companions, agreed to desert, by whom it was first proposed, and whether it was not also agreed to take a false pass along. States, that all the interrogatees together agreed to desert from here as soon as they could obtain a butcher's pass, and that August was the principal one and also undertook to procure the passes for them. Article 4. The passes to be shown to the interrogatee and to be asked whether these are the passes that were taken along by them. States, yes. Article 5. Whether the interrogatee also knows who wrote the passes. States, the passes were written by a little son who lives at the house of the resigning Captain Paulsen. Article 6. Whether such was not written by a person who recently arrived here from Batavia, living at the house of the military Captain Paulsen. States, he does not know the name of that youth, but indeed as stated before. Article 7. How many and whom, giving them distinctly, deserted with him at that time. States, that six of them deserted, and that he, the interrogatee, deserted one day before with Welkom belonging to the widow Daniel Beeks, and that Jonas belonging to Willem van Reenen, Sariva belonging to Johannes Buurman, Damon belonging to Jochem Janneke, and Augustus belonging to Davit Benjamin D'Ailly followed them the next day. Article 8. When he, the interrogatee, deserted from here. States, the day after the Caffre here committed the murder.

Dutch transcription

Zigd als vooren gehad te hebben om ymand te vermoorden maar wel om daar biscluyt te steelen Zegd, Een Jonge van Dirk Beukes, Januarij genaamd ten Een Jocker, de wagenman ker met naame februarij Zegd, wel kwaad gedaan maar geen moorden gepleegd zegd Ja zegd Ja wel te weeten dat zoo ymand het leeven beno„ mens werd, hij zulks met zijn leeven boeten moet heeft halft gemaakt, om zijn LijfHeer te vermoorden! paar Jaaren, nog een Conspiratie of hij gevr: niet toen met eenige zegd, niets tot zyn verschooning Jougens is gevangen genoomen te weeten, als dat hij met op de Cafsolder van zijn Lyf gemoord heeft Heer ƒ4 Wien toen meede onder zyn Complot heeft gesorteert. — 114 of den gevr: nu van agteren beschouwd, niet begrypt, kwaad gedaan te hebben! — 115½ of hij gevn: wel weet, dat de meening om te moorden zoo kwaad is, als zelvs gewoord te hebben! — 116 En dat men niemand vermoorde mag, zonder zig zelvs de dood schuldig te maaken W7 - of hij gevz: niet bewust is door deeze daad ten uytersten, straf waardig te zijn, en de dooz verdient te hebben maar dat hij niet gemoord Zegd Ja Aldus gevraagd en Beantwoord aan Cabo de goede koop den November 1786 voor de Heeren J: M: Horak en A: v: Sittert Leeden uijt den Ed Achtbaare raad van Justitie, die de minuten deezes, beneevens de gevz: ende mij gesw: Clercq meede behoorlijk hebben gesubschibeert /onderstont / 't welk ik getuygen /was geteekent/ R: I: van der Riet gesw Clercq Recollement Compareerde voor ons ondergeteekende, gecommit„ teerdens uijt den E: Agtb: raad van Justitje deezes gouvernements, de voorsz slaaf Au„ gust van de Caab leyfEijgen van den Burger david Benjamin D' Hilje, dewelke deeze zyne voorenstaande vraagarticulen met de daar opgegeevene antwoorde van woorde tot woorde klaar en duijdelik voorgeleezen zynde, verklaarde denzelven daar bij te blyven Persisteeren, niet 179 wat hij gevr: verder tot zyne verschooning zal kunnen bij brengen. Wat hem gev: dan gemoveert heeft om zoo een grouwelijke, en ont„ menschte moord te beginnen: Erf Een Legd Ja F 2 te hebben ƒ 22 115 E ƒ art 173 Art 118 Compareerde voor ons onderge„ steekende gecommitteerdens uyt den Ed: Rgte raad van Justitie deezes Gouvernement Andries neevenstuande vraagen zoodaanig geantwoord heeft als beryden aangeteekent staat van Calcata, dewelke op de na gissing 25 Jaaren Leyf Eijgen van den Burger Christaan Velbron van dien Jongeling maar wel zoo als vooren zegd, door een klyjne zoon die ten huyze van de Heer remonce„ rende Capitain Paulsen woond, die briefjes geschreeven zegt de dag na dat de Caffer alhier begeerende, dat er iets meer bij gevoegd ofte van gedaan werden zal, zeggende dat al t vooren staande, de suyvere waarheid is — onderstont Aldus gerecolteert aan Cabo de goede hoop den 17 November /was geteekent X en daar omme beschreeven dit kruijs heeft den gevr: ijgenhandig gestelt /in margine / als gecommitteerdens /was geteekent/ I: M: Horak en A: v: Sittert, /Laager / mij present /was geteekent R: J: V: D: Riet / gest Clercq Articulen gedaan Maeken en au Heeren gecommitteerdens uyt den E: Agtb: raad van Justitie deezes gouvernements overgegeeven omme ter requisitie van den gesw: Clercq Ryno Johannes va„ der Riet, in officie, gequalificeert ter waarneeming der zaaken van den Landrost van Swellen dan Constant van Nult onkruijt gekoort te worden, den slaaf Andries van de Caab lyfryden van den dragonder Christiaan Velbron zullende deszelvs te geevene responsiven, in Margine deezer behoorlijk worden bekent gesteld — Art 1 Legd, Andries van Calcata oud des gevz: naam geboorte Plaats ouderdom, en wiens leijf Eygen - hij is of wanneer hij gevn: met zijne zegt dat alle de gev=s te zaamen hebben overige makkers, afgesprooken afgesprooken om zoo dra zijl: een slagters briefje konde kryge had, om te drossen niet door als da van hier te zullen drossen en danwel meer is geproponeerd en dat August de voornaamte om werder een vals briefje meede is geweest, en ook aangenoomen om hun de briefjes te bezorgen te neemen. de gevr de briefjes te vertoonen en te vraagen, of dit met de briefjes zijn, die door hun zin meede genoomen! of mij getr: ook weet wie de briefjes geschreeven heeft! of zulks niet is geschreeven door een perzoon die ten huijze van den onlange alhier van Batavia aangekoomen - Capitijn Militair Zegt, de naam niet te weeten Wie de eerste geweest is die van Zegd, dat August & Jonas ge¬ te drossen heeft gesprooken! duurig hebben gesproken om te drossen hoe veel en wien, dezelve dstinct Legt, met hun Jessen opgedrost te op te geeven, met hem als toen zijn, en dat hij gevz: met welkom van de Wed: daniel Beeks een dag te vooren is gedrost en dat Jonas van Willem van Reenen Sariva van Johannes Buurman, Damon van Jochem Janneke en Augustus van Davit Benjamin Diaillij, hun des anderen daag gevolgd zijn. zyn meede gedrost. . wanneer hij gevr: van hier is op de Moord gepleegd heefd. gedrost Art: Paulsen 6 ƒ 7 ƒ Legd: Ja heeft — 2 art 2 3

NL-HaNA_1.04.02_4323_0200 view scan ↗

English

States that Demon, August, and he, the prisoner, asked for that note. Says that August dictated that note. Says that both of them, namely he, the prisoner, and August, asked that youth for it. States that the mother of that youth had a maid fetch him from school. Says two rixdollars in paper currency. Says that youth received that money from him, the prisoner, paid to that youth. States that they deserted in order to go to the Kaffir country. At the Salt River. States that the arrangement was indeed to meet together, but that Jonas served as guide. Says, no, having indeed heard of him, but having never seen, much less known him. Paulsen lives, by the name of Johannes Jacobus Fabritius. Says, no. Says, yes, he, the prisoner. Lapses. Says, no. Says, no, because they gave the instruction to show the ticket and to ask who delivered that to them, as he pretended to have lost the butcher's note. However, he, the prisoner, did not see such a thing until the arrest at Swellendam. Says he does not know about that. Says that Jonas had that. Says that they did speak here at the Cape, before they deserted, while drinking a glass of wine, about whether they would keep their word to desert, but nothing further. Says as before. Says as to the previous article. Says that Jarip has had such, but not he, the prisoner. Says he does not know such a thing. States that Jaripa had said that it was for when he became ill, to use it then. Says that he obtained a knife along the way, but took nothing with him from here. Says that he, the prisoner, and August were always the first. States, yes. States, yes. States, yes. Says first at Conterman at the Moddergat, second at the Cloofmaaker, third at Servaas de Kok at the Bot River, fourth at Wilkens at the Wolvecraal, where they bought bread. Says, no. States, yes. Article 9: Who requested those notes from the youth? 10: Whether the youth wrote such out of his own accord, or whether it was dictated to him by one of the prisoner's conspiracy, and by whom. Whether he, the prisoner, did not himself ask that youth for that note. And whether that youth was not incited thereto by his mother, who also lives with the mentioned Paulsen. 13: Whether that youth was not fetched from school by his mother for that purpose. How much was paid for that note, and by whom. Who received that money for it. 18: Whether he, the prisoner, or as far as the prisoner knows, another of the conspiracy also made that intention known to this or that person among their good friends here, and if so, who they are, to specify them distinctly. Where the agreement was between him, the prisoner, and the others to meet together. Whether they, the prisoners, or one of them, tarried for a while in the tavern at the Salt River. 21: Whether they were also accommodated there at night. 22: Whether he, the prisoner, or who among them had acquaintance with the Mohammedan priest Norman. Whether that priest also knew of their intention. Whether their intention upon deserting from here was also to commit murder. Lapses. Whether those who received that money or wrote it also knew what the plan was, or what was to be carried out. 26: Whether they were also given any assurance of the power of that incantation, and by whom. Article: Whether he, the prisoner, also knows what the actual purpose of that ticket was to be. 28: Whether he, the prisoner, knows the essential contents of the superscription. 30: Whether he, the prisoner, also knows who among them took the powders along. From whom they received those powders. 32: What was to be carried out with them. Whether, after they had taken along all the ingredients for their intention to succeed therein, each of them was not provided with murder weapons. 34: And who among them was the leader or captain. Article 35: Whether there was not a conspiracy to remain faithful to one another. 29: Whether all the prisoners believed in the power of the execution of that note. Whether, after they had met together at the Salt River, their agreement was not directly to desert across the Hottentots Holland mountains to the Kaffirs. 38: Whether Jonas did not serve as guide. 39: Whether they did not strike off the irons that their fellow prisoner Jonas had on his legs in the dunes. 40: Whether they were not at various places during their desertion. Where and with whom all. Damon, stepping inside, says to the prisoner's face that as often as they had wine on the road, that conspiracy took place. Jonas, appearing, says to the prisoner's face the truth thereof. The prisoner now says that they drank, and said they would remain faithful to each other.

Dutch transcription

Legt dat Demon, August, en hij gevr: om dat briefje hebben zegt dat August dat briefje heeft gedicteert zegt met hun byden te weeten hij gerr. en August dien Jongeling daarom te hebben Legd dat de Moeder van die Jongeling, hem door een meyd uijt de School heeft laaten haalen Zegd Twee ryfd Papieren Munt zegt, die Jongeling heeft dat Legd, Neer gedrost te zijn, om na 't Caffersland te gaan aan 't zoute rivier Legd, dat de afsproak wel Maar hem nimmer ge„ Paulsen woond in Naame Johannes Jacobus Fabritius wie die briefjes aan den Jongeling art 9 heeft verzogt! 10 of den jongeling zulks geschreeven heeft, uijt zyn Eigen dan wel door een van des gev: Complot, is voor„ gezegt, en door whem. of hij gevz: die Jongeling, om dat briefje zelfs niet heeft verzogt. En of dien jongeling niet door zijne moeder, die meede bij gem: Paulsen woond, daar toe is aan„ gezet geworden.— 13 of dien Jongeling tot dat Eynde door zijn boeder niet is uijt School gehaald: hoe veel voor dat briefje betaald is zegd, neen wel van hem gehoord en door wien zien veel minder gekent te hebben zegd neen zegd, Ja hij gevz: bij elkander te koopen Vervald zegd, Neen 18 of hij gesz: dan wel zoo verre hi gevz weet, een ander van 't Complot dat voorneemen aandeeze ofgeene van hun goede vrienden alhier ook hebben bekent gemaakt zoo Jaar wie die zijn, en dezelve Waar de afspraak was van hem gesz: met de anderen om bij elkander te koomen. of hun gevz: dan wel een van hun in de schaggerij van de zoutte rivier met een poosje hebben vertoefd! _: 21 22 of zijl: snagts ook aldaar zy gelogeert zijn geweest of hij getz: dez wel wie van hun kennis met den Mahomet taansche Priester Norman hebben gehad! of die Priester ook van hun voorneemen geweeten heeft ! van hier ook geweest is om te of hun voorneemen bij opdrossing Moorde Wie dat geld daar voor heeft ontfange Vervald of die geenen die dat geld ontvan„ zegd, neen want dat zijl voor„ engers: 't lootje te vertoonen gen of geschreeven ook geweeten egter heeft hij get: zulks met gegeeven hadden, hun en te vraagen, wie hun dat heeft heeft wat het dessijn is geweest gezien, als bij de gevangen slagters briefje kwyt te zijn bezorgd. of wat er zoude uitgevoerd neeming op swellendam 26 worden zegd daar van niet te weeten of hen ook eenige verzeekering zegt dat Jonas die heeft gehad — 25 door hem gevn: aan die Jongeling betaelt te zijn. Art. „ verzogt— verzogt G Legd: Ja 8 2 9 geld ontfang ƒ 16 15 14 1 9 1 24 23 - 20 distinct op te geeven _o 19 5. art 17 G zegd, dat zij wel alhier aan de zegd als vooren is, maar dat Jonas als art: 35 of er geene saamen sweering is ge te blyven. 29 Zegd als op de voorige Articule of alle de gevz: aan de kragt der uytvoering van dat briefje hebben geloop. zegt dat Jariper zulks gehod heeft maar hij gesz: niet zegd, zulks niet te weeten „Legd, diet Jaripa gezegd had dat het was zoo wanneer te gebruykene hij ziek wierd, om het dan gekreegen heeft maar zegd, dat hij onder weg een mes niets van hier meede genoomen te hebben „zegt, dat hij gevr: en August Wegwyzer gedient heeft 34 En wie van hun de opperste altoos de eerste geweest of Capitain is geweest ! 3 of na dat zij alle ingredienten tot hun voorneemen om daar in gelukkig te slaagen meede hadden genoomen niet yder van hun met moord geweezen is Doorzien geweest 32 Dat daar meede zoude uytgevoert worden! Van wien zij die Poeyers gekree„ gen hebben! 30 of hij gevz: ook weet wie van hun de Spoeyers heeft meede genoomen. 28 of hij ger: niet der zakelyken n¬ houd, van de Superschriptie Art of hij gevz: ook weet waar toe Eygentlijk dat Lotje dienen zoude is gegeeven van de kragt van die bezweering en door wien! Caab voor dat zyl: gedrost zyn hebben gesprooken onder het drunken van een glas wijn of zyl: met woord hielde. om te drossen, maar verder niet Damon, binnen treedende, zegt den gevz: in facie aen dat zoo dikwils, als zij op de weg wijn hadden die saamen„ sweering is geschied. onae Compareerende, zegt den gevz: in facie de waarhyd daar van aan den gevz: zegd thans, dat zy gedronken hebben, en gezegd malkanderen trouw te blyven. Legd Ja Legd Ja Legd Ja zegt het eerst bij Conterman aan 't modier gat 2 bij de Cloofmaaker 3 / bij Servaas de Kok aan de Botrivier 4 (bij Wilkens, aan de Wolve„ Craal, daar zylieden brood gekogt houden 5 Waar en bij wien al — 40 of zil niet op verschende Plaatzen, zijn geweest in hun opdrossen - 3 of zyl: niet in de duijnen de ringen die hun meese get: Jono& aan de beenen had, hebben af„ geslaagen! 38 - of Jonas Niet als wegwyzer gedient heeft. of nadat zyl: aan de Soutte rivier bij meelkandere gekoomen waaren niet direct hun afspraak was, om over 't hotten tots Hollands gebergte nade Caffers te trossen! weest om malkandere getrouw E zegd Neen 1 8 2 ƒ 8 e Legd Ja Weet 39

NL-HaNA_1.04.02_4323_0202 view scan ↗

English

What prevented them from doing so. They had bought bread and wine from Christiaan Koen at the Swart river, where they also bought bread; 7 at a Hottentots Kraal; 8 from the widow Linde at the Ganse Kraal at the Tygerhoek, where they stole a sheep; says as before; 10 at a Hottentots Kraal; 11 at the Storm Vallen, from Gerrit Komp, where they bought bread, wine, and brandy; 12 at the Hesquasskloof, at a Kraal of the Hottentots, where Welkom also stole money; then to the Kluytjes Kraal; then to the widow van Eede; then to the place of Jan van Reene; to the Carmelks river; through the Donauw River; and finally at the Honing Klip belonging to Sebastiaan; from Baarend Gildenhuijs, at the Swartrivier, where they: States no, that he, the interrogated party, did not intend to murder, but rather to steal, but that Jonas proposed to go to the place of Smith, since there were few people there, in order to steal and to murder there. Damon, entering, says that it is the truth that Jonas said this, and indeed face-to-face with Jonas, but that since they did not go there, they were prevented from doing so. Andries now says that they went to that place to steal and to murder, but that they found no one at home. Jonas now also says that this is the truth, and that they went to that place with the intention to steal and to murder with Andries and Welkom, but that they found no one there, because the place was abandoned. Article 41 Whether they also had the intention to murder at one of those places. Says no, to have known nothing of murders. Damon, entering, says the truth of the question to the interrogated party in his face, and indeed that Augustus and Andries said, after they had lain down, now is the time. Jonas, entering, says to the interrogated party in his face that he went outside with Welkom and, upon entering inside afterwards, had unanimously agreed with one another to murder. The interrogated party now says to have agreed to it afterwards by saying, it is the same, and further as Damon has said. August, entering, fearing that it is the truth, but not to have known that they intended to murder, but only to steal. States to have had no reason for that. 4 Whether they also had any grudge or hatred toward the household of the aforementioned Rothman. 46 Whether on that occasion it was not already decided among them, if time and opportunity permitted them to do so, to plunder and to murder then. Whether they did not finally arrive on the 21st of the just past month of October at the place the Honing Klip belonging to the burgher Sebastiaan Rothman. 45 Whether they did not also show that pass then. Who the instigators were in such a case. Says yes, to the tailor Rothman. Article 2. Article 2. 1. Rothman. States yes. Says as before. 43 44 Says that they all agreed together. States as before. Says no, the servant. Says yes. Says not to know this, but by estimation nine to ten hours. Article Who of them first proposed to murder. The slave Damon, according to his own statement. Lapsed. Lapsed. States toward evening. Whether the wife of Rothman, because her husband was not at home, asked them for a pass. 235 Whether after they showed that pass, the woman sheltered them and provided them with proper food and drink. 56 6 How late in the evening they went to sleep. 54 52 And upon the report that he, the interrogated party, made to the other prisoners, it was not immediately decided to go to the place. 53 How late in the afternoon they arrived at the place of Rothman. Whether the other prisoners remained far from the place at that time. 49 Whether this had been agreed to by all the prisoners. Article 6. Whether he, the interrogated party, did not spy on the household. To put everyone to death there. States yes. States the wife, two children, a European servant, a male slave, and three female slaves. Says that he, the interrogated party, stood by the bedroom window to see that no one would escape through it, and that on that occasion he struck at someone without knowing at whom. Laripa stabbed the male slave in the kitchen as well as the woman and the child, according to his own statement. Jonas stabbed a female slave under the bed. Damon stabbed the European servant, as well as a female slave, in the front room. Welkom stabbed the European servant with a knife, so that the knife remained in the body, as well as a female slave, according to his own statement, so that her filth came out of her belly. Jonas, entering, says that the interrogated party felled a child to the ground with a kirri. The prisoner says that he struck, but did not know whom he hit. Who of the prisoners stabbed all those people, to specify the same distinctly, and in what manner they put all this into effect and carried it out. 61 How many persons, including the children and slaves, were in the house. Whether a European servant was among that household. 59 Who wounded the European? Whether they did not, instead of going to sleep, keep watch to seize their opportunity when the entire household had fallen asleep. Article Article To murder. Says yes. 2 States yes. 1 88 60 Article 57 0 To ten hours.

Dutch transcription

. 42 27 Wat hun daar in heeft belet! brood en wijn gekogt hadden bij christiaan Koen aan de Swart rivier waar zijl meede brood hebben gekogt 7 bij een Hotten, tots Craal 8 bij de weed=e Linde aan de ganse Craal gan de Tygerhoek, alwaar zij een scheep gestoolen hebben zegd als vooren 10 bij een HottentotsCraal 11. bij de storm vallen, bij gerrit komp waar zijl broed wijn en Brandewijn gekogt hebben 12 bij de Hes quassloof, bij een Craal der Nlotten totten alwaar welkom nog geld gestoolen heeft, toer na de kluyt„ jes Craal, toen na de wed: van Eede, toen na de plaats van Jaa van Reene, na de Carmelks rivier, door de Donauw Rivier, enyndelijk aan de Henning klip bij Sebastiaan bij baarend Gildenhuijs, aan de Swarrivier waar zyl: Legd Neen dat hij gevr: niet van intentie is geweest om te moorden maar wel om te steelen maar dat Jonas geproponeert heeft om op de plaats van een en Smith te gaan vermits daar wynig menschen waaren, om aldaar te steelen en te Moorden. „= Damon binnen treedende zegt dat zulks de waarhyd is dat Jonas zulks gezegt heeft, en wel in farcie van Jonas, dog dat vermits zijl: daier niet gekoomen zijn, daar ien verhindert waaren Andris zeyd thans, dat zij daar ter plaatse geweest zijn om te steelen, en te moorden dog dat zij niemand hebben te huys gevonden Jonas zegd thans meede, dat zulks de waarheyd is, en dat zijl daar ter Plaatse geweest met intentie om te steelen en te moorden met Andries en welkom, maar dat zij niemand daar ge, vonden hebben, vermits de Plaats verlaaten was Art 41 of zyl: ook intentie hebben gehad, te moorden, op een dier Plaatzen. zegd neen van geen moorden te hebben geweeten Damon binnen treedende zegd de waarhyd van de vraag de gevz: infacie aen, en wel dat Augusts en Andries gezegd hebben. nadat zijl. gaan leggen waaren, na is 't tyd. Jonas binnen treedende zegt den gevr: in facie aan dat hij met welkom na buyten is gegaan en naaderhand binnen treedende met lkanderen een-„ paarig hadden afgesprooken en te moorden de gevr: zegd thans naaderhand, daar meede in toegestemt. te hebben met te zeggen, 't is het zelvde en voorts als Damon gezegt heeft— August binnen vreesende, dat het de waarhyd is, maar niet geweeten te hebben, dat zijl: van meening waaren om te moorden, maar niet on te steelen Leyd geen reeden daar toe gehad te hebben 4 of zyl: ook eenige haad of uyt op 't huijs houden van evengen rothman hebben gehad. 46 of bij die geleegend hijd onder hun niet alreets beslooten wis om indien hun de tyd, en gelee gendhyd zulks toeliet als dan te Plunderen, en te Moorden! ƒ of zyl: niet yndelijk op den 21 der Eeven afgeweeken Maand october op de plaats de Honing Klip den Burger Sebastraa roth, man toebehoorende zijn gekoomen. 45 of zyl: toen niet dat briefje ook hebben vertoont. Wie de aanraaders dan in zoo een geval zijn geweest 2 zegd Ja aan de Snijder Art: art: 2 2 1. Rothman ƒ Legd Ja Zegd als vooren 43 _ 44 ƒ Zigd, dat zij alle te saamen hebben, afgesprooken Legd als vooren zegt neen de knegt Zegdja „zegd zulks niet te weeten maar na gissing Neegen Art Wie van hun 't eerst geproponeerd de slaaf Damon volgens Vervaeld Vervald Leijd teegen den Avond of de vrouw van Rothman vermits haar man niet te huijs was henl: na een Pasbriefje heeft gevraagd 235 of na dat zijl: dat Padbriefje vertoont hebben, met de vrouw hun heeft geherbergd en van behoorlyk Eeten en drinken heeft bezorgd 56 6 hoe laat zijl: in den avond zijn gaan slaapen. 54 52 en op 't rappart dat hij gevr: de andere ged=ns gedaen heeft. niet direct is beslooten, na de plaats te gaan! -53 hoe laat in den Agtermiddag zijl ter plaatse van rothman gekoomen zijn. of de overige gev=s zig verre van de plaats als toen hebben opgehouden. 49 of zulks door alle de gev=e was toegestemt geworden L 6. of hij getz het huyshouden niet heeft verspied! leeven te brengen. heeft, om aldaar alles om het Legd Ja zyn eygen gezegde Legt, de vrouw, twee Kinderen Een knegt, een jongen en drie Meulen zeyd, dat hij gev: gestaan heeft bij de Camer vengoter, om te zien dat er niemand door vlugten zoude, en dat hij als doen bij die gelegendheijd na ken geslaagen heefd zonder te weeten na wie Laripa heeft de Jonge in de Combuyjs gestooken als meede de vrouw en 't kind, volgens zeggen van hem zelven Jonas heeft een meijd, onder de Cadel gestook. — damon heeft de knegt gestooken, als meede een meijt, in 't voorhuijs Welkom heeft de knegt gestooken met een mes, dat 't mes, in 't Lichaam gebleeven is als meede Een Mijd volgens zijn Eygen gezegde dat haar sv de drek uijt de buyk gekoomen is Jonas binnen treedende zeyd dat hij gevz: een kind met een kirrij ter aarde heeft geveld— de gen: zegd, dat hij geslaagen heeft, maar niet te weeten wie hij geraakt heeft— e wie van hun geve alle die menschen gestooken hebben dezelve dietinet op te geeven en op wat manier zij dit alles hebben in het werk gesteld en ter uytvoer gebragt! _ 61 hoe veele Persoonen er met de kinderen en slaaven meede gereekent in huijs waaren of met in dat huisgezien een Europeessche knegt zig bevond. 59 wie de Europees gewond heeft? off zijl: niet in steede van te gaan slaapel hebben gewaakt om hun tit waar te neemen wanneer het geheele Huysgezien zoude in Hloop geruakt zijn Art Art: „ om te Woorden zegt Ja 2 - Legd Ja 1 88 60 Art 57 - 0 a Thien uuren

NL-HaNA_1.04.02_4323_0204 view scan ↗

English

States Jaripon Says Welkom Says Jarijoa Says Jaripen killed two children, but of the third does not know. States Jonas says that all six of them took the resolution to murder, and that inwardly he was not pleased with it, but that he was obliged because the others drew him into it like the others. says Yes, that he did take, with as much as an estimate, seven rolls of satin, three watches. — 64 Who killed the housewife of him, Rothman, and in what manner? 65 Who murdered the children of him, Rothman? 66 Who wounded the slave Martha? Lapses Whether the maidservant did not hide under the bed with two of Rothman's children. Says until about midnight. 68 f 69 Who among them urged the others on the most, or whether they were all unanimous and accomplished that murder with pleasure. 76 Whether they went further inland, or rather back toward the Cape! Whether he, the deponent, with the others Whether they did not intend States no did not, after committing the abominable now says that he proposed to rob a murders, break open all the chests and wagon, but that the others said: the one sin cupboards that were in that house, and rob and is not over yet, and you want to start the other again. States as before says toward here 75 Where they then intended to go. how late into the night or morning they remained on the farm. Who urged or proposed such! — 72 What reason they had to leave five rixdollars in cash, as well as a brown camisole, skirt, trousers, and crepe, also a shirt for the woman, and one for the man. says he knows nothing of that. One pair of silver trousers and knee buckles, two pieces of chintz lining, a quantity of clothes and money. States seven Jasser according to his knowledge. stolen what they could only carry with them. art 71 What all they robbed and stole. killed, and in what manner, and how many wounds. Who killed the slave Hector, who chopped open the room where the housewife of the above-mentioned Rothman was with her children, and with what. stolen 10 99 Knows Says Yes 6 drawn like the others. - 10 left. - 63 art 62 States Yes and that August, by order of the Captain of the Hottentots, says of the Hottentots Hottentots, had them all bound. says that Damon said: men, around the says no, never had any thoughts of that. Second Jonas, the axe A kris belongs to Damon, the [illegible] belongs to Welkom, and that such was of that nature. 8 art 78 Whether they did not follow several wagons in order to rob them as well! Says he does not know whether there was among them anyone who had acquaintance in this house. and before 0 Whether they did not send one from among them to the farm of the burgher Hendrik Mox? What hindered them in this! would have been to follow. says he did not think States No Lapses had. The others had knives. States No 92 Whether anyone else belongs to their plot! To show the accused the murder weapons, and to ask what belonged to him, the accused, and who used the others. Whether the accused for his own part has been guilty of more murders! If so, to declare the same! 88 Whether they did not kill more persons in particular or families? If not, how they could have murdered that family in cold blood. Whether their committed murder was caused by a desire for revenge, or happened only to steal and rob. Whether they also had any acquaintance in the house of the mentioned Rothman. been to come here to the Cape in order to sell the stolen goods. Whether they did not intend says, Yes, to steal and to Who that was, and whether such did not happen to reconnoitre the situation on the said farm. 82 Whether, when they saw themselves betrayed, a decision was not unanimously taken among them to rather defend themselves to the last man than to surrender voluntarily. 83 By whom and whereabouts they were captured. Says the Hottentot Captain Adam Prins with his Karnmelks River It is now time, who had bound them. Lapses says that the five of them went to the farm of Hop to steal sheep, while Jonas stayed with the goods, and that because it was dark the slave Saripa got separated from them, or as the accused later learned, he, Saripa, went the next day again to the farm of the said Hop, where he was also captured. 1 Art Art: States No Lapses f 8 affirmed. 9 - 90 89 f _ 86 — 85 Art 84 1 7 -

Dutch transcription

Legd Jaripon Zegd Welkom Zegd Jarijoa Zegt Jaripen heeft twee kinderen om 't leeven gebragt, maar van de derde met te Legd Jonas zegd, dat zij alle ses het voor„ neemen hebben genoomen om te moorden, en dat hij innerlyk niet daar meede te vreeden is geweest, maar dat hij verplgt was wyl de andere hem daar in hebben zegd Ja dat hij wel genoomen heeft, enter met zoo veel gissing zeeven rollen zerttijn, drie horologies — 64 wie de Huysvrouw van hen Rothman heeft om 't leeven gebragt en op wiet manier 65 Wie de kinderen van hem Rothman hebben vermoord 66 Wie de Clavi, Martha gewond heeft! Vervald of niet de meijd onder 't Ledi kant zig heeft verstorken met zegt tot omstreeks midder, twee kinderen van Rothman" nagt. 68 ƒ 69 Wie van hun wel het meeste de an deze hebben aangezet dan of zij alle eensgezind waaren en die moord met genoegen te hebben volbragt. 76 of zyl: verder landwaerts, in zijn gegaan, dan wel te rui Caabwaarts! - of hij get: met de andere of zijl niet van meening zijn Legd neen niet na 't pleegen der af„ zegd thans dat hij gepro„ geweest, meerder plaatsen schuwelyke moorden alle poneert heeft, om een afteloopen. de kisten en kosten die nn dat wagen te spolieeren huys waaren hebben open maar dat de andere gezegt hebben de eene zonde gebrooken, en geroofd en Legd als vooren zegd naar herwaarts 75 Waar zijl: als toen zig hebben na te begeeren tot hoe lant in de Nagt of morgen, zijt op de plaats vervleeren zyn Wie zulks geduer- ofte gepro poneerd heeft! — 72 Wat reeden zyl: gehad hebben om vijf ryxd. s aan Contanten als meede een Braite Camisool rk, broek, en Lampher, ook een hemd voor de Vrouw, en een voor de man te Laa zegd daar van niet te weeten Een ps zilvere broek en krie geopens, Twe- ps voering Chitzen Een partij kleederen en geld. Legd seeren Jasser na zijn konde voeren—. art 7 wat zyl: al geroofd hebben gestoolen wat zyl: maar meede leeven gebragt en op mit ma„ hier, an hoe veel wonden-. Wie de Siauf Hector, heeft om 't wie de Camer waar de huysvrouw van boovengem, Rothmer met hunne kinderen waaren, open gehakt heeft en waar meede gestoolen 10 99 Weeten Zegt Ja 6 getrokken als de andere. - 10 ten. - 63 art 62 Legd Ja is niet voorbij, en gij wild de andere weer beginnen. en dat August pordre van de Capitain der hot, zigt van de kottenkotter. „tentotten hin alle ge„ zegt dat Damen gezegt heid manschappe, omtrent de zigt neen nooijt eenige ge¬ dagten daar toe te heb„ Tweede Jonas, de Bijl Een Krishoord Samon de hoord welkon= toe en dat zulks van die ge„ 8 art 78 of zyl: niet verschyde wagens zyn nagegaan, om dezelve meede 9 te spolieeren! Zegd, niet te weeten of er onder hun geweest is die kennis in dit huys. hebben gehad en rooren 0 of zijl: niet nog een uyt hun hebben gezonden naa de plaats van den Burger Hendrik Mox " Wat hun daazin is hinderlyk geweest! volgen, zoude geweest zyn. zegt niet te hebben gedagt Leyd Neen Vervald ben gehad. de andere hebben Messen gehad Legd Neen 92 of er nog meer tot hun Complot behoord! de gevr: de Moordgeweezen te vertoonen, en te vraagen wat hem gevr: heeft toebehoord en wie de andere gebruijkt heb„ of den gevr: voor zijn Privé zig meer aan Moorden heeft schuldig gemaakt! zoo Jaa dezelve op te geeven! 88 of zyl: niet meer persoonen in 't byzonder off Huysgezinnen hebben om het leeven gebragt 2 zoo neen hoe zil: dan in koelen moede dat huysgezin heb, ben kunnen vermoor den. — of hun gepleegde moord uyt een wraak lust is veroorzaakt, dan maar alleen is geschied om te steelen en te rooren of zyl ook eenige kennis en t huijs van gem Rothman hebben gehad e geweest, om alhier aan de jaub te koomen tenynde de geroofde goederen te Verkoopen of zyl. niet van meening zin zegd, Ja om te steelen en te Wie die geweest is en of zulks niet is geschied, om de gelee, gendhijd, op de gem: plaats af te dien 82 of niet toen zijlieden zig ver„ braaden zagen, een besluijt onder hun eenpaarig genoomen is om zig tot de laatste man liever te verdeedigen, dan zig goedwillig overlegeeven 83 door wien en waar omtrent zyl: gevangen genoomen zijn Zegt de hottentoks Capitain Adam Prins met zijne Capmelks rivier het is nu tyt op het ge„ Vleugeld had Vervald zigd, dat zyl: met hun vijf en na de plaats van Hop zijn gegaan omschaapen te testeelen, terwil Jonas bij t goed verklaeren is, en dat vermits het donker was de slaaf Saripa van hun was afgeraakt, of zoo als de gevz: naaderland vernoomen heeft, is hij Saripa S' anderen daags weeder na de plaats van gem: Hop gegaan, alwaar hij ook gevangen is geworden 1 Art AEt: Legd Neen Vervald ƒ 8 bej. 9 - 90 89 ƒ _ 86 — 85 Art 84 1 7 -

NL-HaNA_1.04.02_4323_0206 view scan ↗

English

says yes, that he knows that he has done wrong. Says yes. says that he is punishable. says he can give no reason for it, and well knows that someone who does such evil deserves death. 101 What he, the interrogated party, can further bring forward in his excuse. What then moved them, the interrogated, to commit such a horrible and inhuman murder. 100 Whether he, the interrogated party, is not aware that through this deed he is punishable to the utmost and has deserved death. 99 98 And that one may murder no one, without making oneself guilty of death. 59 Viewed in retrospect, does he understand that he has done wrong. 94 Whether they, upon their desertion, were of the intention to murder. 96 If yes, who else here was aware, who showed them their plan. 96 Whether they then told this to anyone. 93 If yes, to name the same. Thus interrogated and answered at Cape of Good Hope the 9th of November 1786 before the Gentlemen Johannes Marthinus Horak and Andries van Sittert, members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who have duly signed the minutes hereof together with the interrogated party and me, the sworn clerk. Below stood: To which I testify. Was signed: R. J. v. d. Riet, sworn clerk. Re-examination Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government, the aforesaid slave Andries of the Cape, to whom these aforementioned question articles, with the answers given thereto, having been read clearly and distinctly word for word, declared to persist therein, not desiring that anything more shall be added or taken away, saying that all the foregoing is the pure truth. Below stood: Thus re-examined at Cape of Good Hope the 17th of November 1786. Was signed with an X, and written around it: this mark was made by the interrogated party with his own hand. In the margin as commissioners was signed: J. M. Horak and An van Sittert. Lower: In my presence, was signed: R. J. v. d. Riet, sworn clerk. says to know nothing in his excuse. Thus Falls away. Says no. Falls away. Falls away. Says Jonas of Batavia. Says yes, and in the name of the valiant Burger Lieutenant Jonas van der Poel. of this Government, the slave Jonas of Batavia, who to the neighboring question articles has given such answers as are noted beside each of the same. Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice. By estimation 30 years. Bondman of the citizen Willem van Reenen. Says, in the month of October of the year 1785. says as before. Says August of the citizen David Benjamin d'Ailly, and Mei of the citizen Johannes Engel. Who then was also deserted with him, the interrogated party. Whether this was not well over a year ago now. When he, the interrogated party, first deserted from his master. Article. The interrogated party's name, birthplace, age, and whose bondman he is. Says no. Falls away. Says yes, and indeed with August of the aforesaid d'Ailly, Jampa of Jan Buurman, Damon. Whether when he was brought toward the Cape, not shortly thereafter again. 14 If yes, whom he and the other interrogated parties intended to put to death. Whether he, the interrogated party, along with the others, was also of the intention to overrun farms or to commit murders. 15 Where and who captured him, the interrogated party, and the other deserting slaves. 12 What their intention was at that time. What he paid for the writing of the first note. Whether he, the interrogated party, lost that note in crossing one of the rivers. What that river is named. Whether he, the interrogated party, did not then have a pass or butcher's note with him, and in whose name. Where that note was left. says, in going through the river, to have lost the same. Says yes. Says Gamtoos River. Says: Valentyn of Tampoer. Who wrote that note for them. Says, a copper watch, which he, the interrogated party, received from the aforementioned Mei. Says on the other side of the Gamtoos River by one Pieter Leraas. says to go to the Kaffir country. Articles drawn up from the Honorable Court of Justice of this Government, submitted by and on behalf of the sworn clerk of the said Secretariat, Ryno Johannes van der Riet, in office qualified to attend to the affairs of the Landdrost of Swellendam, Constant van Nult Onkruydt, in order to examine thereupon the slave Jonas of Batavia, belonging to the citizen Willem van Reenen, imprisoned here; the answers to be given by him will be duly recorded in the margin hereof, and to Gentlemen Commissioners. Article. 18 Stands. Article.

Dutch transcription

zegt Ja te weeten dat hij quaad gedaan heeft Zegd Ja zegd strafwaardig te zijn. zegd geen reeden daar van te kunnen geeven, en wel te weeten dat, iemand die diergelijk kwaad doet 101 Wat hij get: verder tot zijn verschooning zal kunnen bybrengen. Wat hun gevz: dan gemoveerd om zoo een gruwelyke en ontmens de moord te begin, nen. 100 of hij gesz: niet bewust is door deeze daat ten uytersten strafwaardig te zijn en den dood verdient te hebben. 99 98 En dat met niemand ver„ Moorden mag, zonder zig zelvs de doot schuldig te maaken 59 op de gerum van agteren 3 beschuwt, met begrypt kwaad gedaan te hebben. 94 of zyl: bij hun opdrossen van mer van meening zijn geweest te woorden! 96 - 7 zoo Jaa wie alhier nog zin gen cist, die hun voorneemen hebben geweeezen 96 of zyl: zulks dan aan nemend hebben verhaald2 - 93 Zoo Ja dezelve op te geeven! Aldus gevraagd en beantwoord aan Cabo de goede hoop den 9 november 1786 voor de Heeren Joh=s Marthinus Horak, en Andries van sittert, leeden uyt den E Achtb: raad van Justitie voorm: die de minuute deeze beneevens den ginterroyjeerde, ende mij gesw: Clercq meede behoorlyk hebben onderteekend /onderstont 't welk ik getuyge /was geteekend/ R: J: V: d: net gesw: Clercq Recollement Compareerde voor de ondergeteekende ge„ committeerdens uijt den E Achtb: raad van Justitie deses Gouvernement, den voorsz: slaaf andries van de Caab, dewelke deeze voorln„ staande vraag Articulen, met de daar op gegeevene Antwoorden van woorde ( tot woorde klaar en duydelyk voorgeleezen zynde, verklaarde daar bij te blijven per„ sisteeren niet begeerende datter iets meer bygevoegd ofte van gedaan werden zal zeggende dat al het vooren staande de zuijvere waarhyd te zijn: onderstont Aldus gerecolleerd, aan Cabo de goedeloop den 17 November 178 (was geteekent/ X en daar omme beschreeven, dit merk heeft de- gevr: ygenhandig gestelt /n margine als gecommitteerdens /was geteekent/ I: M: Horak en An van Sittert /lager/ Mij present was geteekent, R:J N: d:r Riet, gesw: Clercq Schooning te weeten. zegd niets tot zijn ver„ Aldus Vervael Zegd Neen Tewald Servald 1 J - de dood verdient C Legd Jonas van Batavia Legd Ja en op de naam van den Manhafte BurgerLuyte deezes gouvernements de slaaf 2 Jonas van Batavia dewelve op de neevenstaende vraag articulen, zoodanige ant„ woorden gegeeven heeft als bezyden een yder E: Achtb Raad van Justitie derzelve aangeteekent Compareerde voor de ondergetee ond Ver gissing 30 jaare LeyfEygen van den burger Willem van Reenen „Legd, in de maand october des Jaars 1765 zegd als vooren Zegd August van den burger Davit Benjam in d' Aillij Een Meij van de Burger Joh=s Engel Wie toen met hem gevr: meede is opgedrost ge¬ Weest? of zulks niet ruijm voor nu een Jaar is geweest Wanneer hij gerz: van Zijn Leyfheer 't eerst is opgedraft. Art: des gevr: naam geboorte plaats ouderdom en wiens DeyfEygen hij is! Zegde Veen Vervald Legd Ja, en wel met August van voorm: d' Aillij „ Janpa van Jan Buurman Damon of wanneer hij Caabwaards gebragt is niet kort daar na weeder 14 Zoo Ja. wie hij ende andere gevz. der in zin hebben gehad o om 't Leeven te brengen! of hij gevz: beneevens de andere ook van meening zijn geweest omplaatzen af te loopen, ofte om moorden te pleegen 15 Waar en wie hem gevr: en de ander meede drossende slaven hebben gevangen genoomen! — 12 wat hun voorneemen als toen geweest is! Wat of hij gem: voor 't schrijve van 't eerste briefje heeft betaelt of hij gevn: met dat briefje is kwyt geraakt, in 't overgaan van een der rivieren. hoe dat die zier is genaamd. of hij gev: toen geen pad of slagters briefje meede heefft ge„ gehad, en op wiens naam! Waardat briefje gebleeven is!. nant Jonas van der Poel zegd, in 't gaan door de rivier zulks kwyt geraakt te zijn. Legd Ja Zegd Gamtouws rivier Zegd: Vakentyn van Tampour Wie dat briefje voor hen— geschreeven heeft Zegt, een Koper Horologie, die hij gevr: van booretges: Meij gekreegen heeft. ƒ Zegd aan de overzyde van de gamtouws zvier door eene Pieter Leraas zegt om na 't Cafferland te gaatn Articulen gedaan maaken uyt den E: Achtbraad van Justitie deezes Gouvernements overgegeeve door eude van weegens de Gesw: Clercq ter gem Secretarije Ryno Iohannes van der Riet in Officie gequalificeert ter waarneeminge der Laaken vander Landrost van Swellendam Constant van Nult onkruyd, om daar op ge¬ hoort te worden den Hoof Jonas van Batavia toebe„ hoorende ten burger Willem van Reenen gevz. alhier zullende desselvs te geevene responsiven in Matgine deezes behoorlyk worden bekent gestelt kende gecommitteerdens uyt den en aan Heeren gecommitteerdens Art: van i8 Staat ƒ 1 t - Art

NL-HaNA_1.04.02_4323_0208 view scan ↗

English

From Jochem Janneke, while deserting, I shall make sure again that passes are brought along, said, come let us States that August, along with Andries and Damon, procured those passes. Says, because he was not present there, not to know, and that Damon was at home. Says that August was the one who asked for this. Andries van Velbron and Welkom of the Widow Beets had already deserted a few days prior, yet they had agreed together to desert, just as the two last mentioned asked him to await them with the others in the dunes. Article Who was the first who spoke of deserting. States that August and Andries came to him, the interrogated, daily and continuously asked and requested him to please also desert along. Says yes, that August continuously ƒ 20 Says no, that he, the interrogated, did not know beforehand who wrote those passes, but heard in Swellendam that it was written by a youth who lives in the house of Captain Paulsen. Lapsed States as before. Lapsed By whom that pass was procured. Lapsed 19 To show the interrogated the passes and to ask whether these are not the passes that were taken along by them. 18 Whether, when he, the interrogated, had agreed with his other mates to desert, it was not proposed by one or more to take a false pass along again. Lapsed Was given. How that was put into effect. Says not to know such. Says not to know such. Whether this was not written by a person who lives at the house of the military captain Paulsen, who recently arrived here from Batavia, named Johannes Jacobus Fabritius. Lapsed 29 Whether the one who received that money or wrote it also 28 Who received that money for it. How much was paid for that pass, and by whom. ƒ 6 Whether that youth was not fetched out of school by his mother for that purpose. 25 And whether that youth was not instigated thereto by his mother, who also lives with the mentioned Paulsen. 26 If not, by whom then! Whether he, the interrogated, did not ask that youth for that pass himself. Whether that youth wrote this on his own accord, or if it was dictated by one of the interrogated conspiracy, and by whom. 23 Article 22 Who requested those passes from the youth! Known To await To get Says yes. 21 16 Deserted and with whom. 1 24 Says no, because he, the interrogated, also said: you must neither steal nor listen, because then we will quickly be captured. Says not to know such. Says that the Plain would be their gathering place. A charm is for Whether he, the interrogated, or as far as he knows, another of the conspiracy, also made that intention known to one or another of their good friends here. If yes, who they are, and to state them distinctly. 33 32 Where the agreement was to assemble together. 34 Whether he, the interrogated, or one of them stayed in the tavern of the Salt River with a Roosje. Whether they were also lodged there at night. 36 2 Whether he, the interrogated, or who of them had acquaintance with the Mohammedan priest Norman. States that he, the interrogated, as well as Says yes, that he, the interrogated, had acquaintance with him. Says no. Article 30 Whether their intention upon desertion from here was also to commit murder. Knew what the design was, or what would be executed. Says that Norman gave this to him a long time ago, when he still lived with boatswain Elias. Harm done. Says that the amulet is properly speaking not Wild beasts and other Says no. Whether all of the interrogated believed in the power of the effect of that pass! States that the other interrogated did not know that he had such an incantation with him, thus could not have believed in it. 43 Whether he, the interrogated, also knows who of them took the powders along! Saripa and Damon each had such a powder with them. 44 From whom they obtained the powders. States to have bought such from a certain Ting Owan, being a Chinese, for two stivers. 41 Whether he, the interrogated, did not know the substance of the contents of the superscription. Whether the interrogated also knows what that amulet was properly intended to serve. Whether any assurance was also given to them of the power of that incantation, and by whom! And that he, Norman, allegedly gave assurance that no harm would ever be done to that livestock by any wild beasts. To show the interrogated the amulet and to ask who procured it for him! 38 Whether the priest gave it to him, the interrogated. States that Norman gave this to Article Article 6 Lapsed Says yes. 1 Has ƒ e Says no. Also knew of the intention? Article 37 Knows 8

Dutch transcription

Van Jochem Janneke terwijl drossen, ik zal maakende t wig weeder briefjes meede gezegt hed, komt laaten wij Legd, dat August met Andries en Damon, die briefjes be„ zorgd hebben Zegd, door dien hij daar met bij is geweest, met te weeten en dat damen te huijs Zegd dat August zulks gevraagd geweesen heeft. andries van Velbron en Welkon van de Wede. Beets reeds eenige dagen van te vooren opgedroot zijn, egter hadden zij te zaam en afgesprooken, om op te drossen, gelyk de Twee laastgem: hem gevr: met de anderen in de duynen zoude Art Wie de Eerste geweest is die van Legd, dat August en andries t drossen gesprooken heeft dageliks gekoomen zijn bij hem gevr: en geduurig gevraagd en verzogt hadden va tog meede te drossen zegd Ja dat August geduurig ƒ 20 zegd Neen dat hij gevr: te vooren of hij gevz: ook wat wien die niet geweesen heeft van wie briefjes geschreeven heeft? die briefjes geschreeven zijn maar op srwellendan gehoort te hebben, dat zulks door een Jongeling, die in't huijs van Capitayn Paule en woond, zoude Vervald geschreeven zijn — E Legd als vooren Vervald door wien dat briefje is berorgd: Vervald 19 de gevr: de briefjes te vertoonen en te vraagen, of dit met de briefjes zijn, die door hun zijn 18 meede genoomen of wanneer hij getn: met zijne overige maats afgesprooken had om te drossen, niet voor een dan wel meer is gepropo„ neerd om weeder een valsje briefje meede te neemen. Tewvald is gegeeven. hoe dat zulks, in't werk Zeyd zulks met te weeten zegd zulks niet te weeten of zulks niet is geschreeve Pervield door een Persoon die ten huyze van den onlangs, alhier van Batavia 29 of die geene die dat geld ontfange of geschreeven ook 28 Wie dat geld daar voor heeft ontfange. hoe veel voor dat briefje is betaalt; en door wien. ƒ 6 of die Jongeling tot dat ynde niet is door zijne moeder uyt school gehaalt 25 En of die Jongeling niet door zyne moeder, dien meede bi gem: Paulsen woond, daar toe is aangeotels geworden. 26 Zoo neen door wie dan! - of hij gevt: dien Jongeling, om dat briefje niet zelve heeft Verzogt. of die Jongeling zulks geschreeve heeft uyt zyn Eygen dan wel door ee van Sgevr: Complot is voorgezegd, en door wien- — 23 aangekoome Capitain Militair Paulsen woond, in Naame Johs. Jacs. Fabritius art 22 wrie die briefjes aan de Jongeling heeft versogt! aan geweeten blyven afwagten krijggen Zegd Ja en 21 „ 16 is opgedrost en met wien. 1 24 zegt neen want dat hij gevr: nog gezegd heeft, gij moet niet steelen nog hooren want dan zullen wij schie„ lijk gevange genoome worde. zegd zulks niet te weete Zegd dat in de Vlakte hun Samelplaats zoude zijn een besweering is voor of hij gevr: dan wel zoo verre hy gevz: weet, een ander van 't Complot, dat voorneemen aan deeze of geene van hunne goede vrienden alhier ook heb„ ben bekent gemaakt . Zoo Ja, wie dezelve zyn en die distinct op te geeven 33 _o 32 Waar de afspraak was om bij elkander te koomen 34 of hij ger: dan wel een van hon in de schaggerij nan de zoutte Rivier met een Roosje hebben vertoefd2 zyn gelogeert geweest 36 2 of hy gevr: dan wel wie van hun kennis met de Mahomet„ taansche Priester Norman hebben gehad of zyl: des nagts ook aldaar Legt dat hij gevr: als meede mis met hem gehad zeyd Ja dat hij gerr: ken, Zegd neen art 30 of hun voorneemen bij opdroes, sing, van hier ook geweest is om te moorden. geweeten heeft wat t desseijn is geweest, of wat er zoude uytgevoert worden. zegd dat Norman zulks nu reets lange, toen hij nog bij Bootsman Elias woonde aan hem gegeeven heeft Leet gedtaan worden zegt dat het Lootje ijgentlijk niet will gecherte en anders Zegd Neen of alle de gev=ts van de Kragt Legt, dat de andere gevs met der uytvoering van dert brefje geweeten hebben, dat hij een diergelyke besweering hebben geloofd! bij zig had, due daaraan niet te hebbe kunnen geloove — 43 of hij get: ook weet wie van hun de poeyers heeft meede Saripa en Damon yder genoomen! zoo een Poeyer bij zig hebben gehad 44 Van wien zij de Polgens Legt bij zeekere Ting owan gekreegen hebben. zynde een Chinees zulks gekogt te hebben voor Twee stuyvers 41 of hij gesz: niet den Sakelyken mehoud, van de superscriptie of de gevz: ook weet waar toe ygentlijk dat Lootje dienen zouden. of hun ook eenige verzeekering is gegeeven, van die krugt van die besweering, en door wien! en dat hij Norman, verzeekering gegeeven zoude hebben dat nimmer aan dat vee, door eenig wild gedierte, zoude den gevr: 't Lootje te vertoonen en te vraagen, wie hem dat heeft bezorgd! 38 of de Priester van hun voor hen gevr: gegeeven heeft Legt dat Norman zulks aan Art: art: 6 Vervald Zegd Ja 1 heeft ƒ e Zegd Neen neemen ook geweeten heeft? Art 37 weet - 8

NL-HaNA_1.04.02_4323_0210 view scan ↗

English

States yes. Says that one had to throw such into the fire every Friday, and that one then had to hold the small lead piece above the smoke to make the spell remain effective. Whether, after they had taken with them all the ingredients for their undertaking in order to succeed happily therein, every one of them was not provided with murder weapons. Article 45 Says that he, the prisoner, did not take any weapon along. 46 And who among them was the supreme commander or Captain to steal and to undertake everything, and who served as head. Says that he, the prisoner, pointed the way, but that Andries van Velbron was the first. 47 Whether he, the prisoner, did not serve as a guide. States yes. 48 Whether there was not a conspiracy to remain faithful to one another, never to abandon each other, but always to stay together and to die together and to stand by one another. Says that all the prisoners drank from a glass of wine and swore to stand by each other. 49 Whether, after they had met each other at the Zoutrivier, their immediate agreement was not to desert over the Hottentots Holland mountains to the Caffers. Says as before. 50 Whether they did not, in the gorge, knock off the rings that he, the prisoner, had on his legs while drinking. States yes. 51 What was to be carried out therewith. Says that Andries spoke of stealing. 52 What prevented them therein. Says that they did not speak of murder, but certainly of stealing and robbing. 54 Whether they also had the intention to murder at one of those places. Where and at whose places. Whether they were not at several places while deserting. Says yes, and specifically at the Moddergat at Conterman's, where they bought wine; subsequently down at the gorge maker's, and after that with Christoffel Cock at the Botrivier, then with Wilkens at the Wolwe Craal, where Andries sold two waistcoats belonging to Welkom for 10 schellingen, for which they bought two loaves of bread and two bottles of wine; then with Barend Geldenhuijs, where they bought two loaves of bread and a bottle of wine; after that with Christiaan Koen at the Quartelrivier; from there near a Hottentot kraal, and then with the widow Linden, where they stayed overnight; and after that again at a Hottentot kraal named Appelskraal; from there through the Groote Vallei past the place of Christiaan Andries Storm, where they bought two kettles of brandy and half a loaf of bread; from there through the Nieuwe Kloof near a Hottentot kraal, and then with a widow van Eede down at the Breede Rivier, and further through the Carmelksrivier, where they slept one night; from there close past the place of one Pieter du Preesz at the Cafferskuijlrivier, and finally at the place of Rothman at the Heuningklip. 55 Who the instigators were in such a case. 56 Who among them was the first to propose taking the lives of everyone there. States Andries and Auguste, subsequently all of them. Article 57 Whether they did not finally, on the 21st of the recently past month, October, arrive at the place Heuningklip, belonging to the burgher Sebastiaan Rothman. States yes. 58 Whether they also showed that letter then. Says yes, that they showed it to the tailor. 59 Whether the wife of Rothman, because her husband was not at home, did not ask them for a pass letter. Says that the farmhand asked for it. 60 Whether, after they showed that pass letter, the woman did not shelter them and provide them with proper food and drink. States yes. 61 Whether on that occasion it was not already decided among them to murder and plunder if time and opportunity allowed them to do so. Says no, that they had not spoken of murdering beforehand, but that when they were all in the house, Andries had inquired in detail about the strength of that family, and after this was recounted by the boy of that house, it was then deliberated outside by Welkom and Andries, who had gone outside in the meantime, with further consultation of all the prisoners, thus putting the spoken words into execution. Says further that August supposedly said, when they wanted to send him inside to spy: It is not necessary, because there are few people; if you want to start something, now is the time; to which they all agreed. Article 62 Whether this was agreed to by all the prisoners. Article 63 Whether August did not spy on that household. Article 64 Whether the remaining prisoners stayed far from the place at that time. Article 65 And whether, upon that report which he, the prisoner, brought to the other prisoners, it was not immediately decided to go to the place. 66 How late in the afternoon they arrived at the place of Rothman. Says towards evening. 67 Whether they also held any hatred or malice against the household of the aforementioned Rothman. Says no. 68 What time in the evening they went to sleep. Says by his estimate at 9 o'clock.

Dutch transcription

Legd Ja zegt, dat men zulks in 't vuur Moeste Smyten, alle vrydag en dat men als dan 't Lootje booven den rookhouden moest zegd, dat hij gevz: geen scheep meede heeft genoomen geweezen, maar dat Andries zegt, dat hij gen: de weg heeft van Velbron, de eerste is geweest heeft gedient om de besweering van kragt te doen blyven. of na dat zij alle ingredienten tot hun voorneemen omdaar in gelukkig te slagen, meede hadden genoomen, niet yder van hun met moord geweezen is voorzien geweest. — 47 En wie van hin de opperste of Capitain is geweest! om te steelen en alle te onderneemen, en die als hoofd 48 of er geen saamen sweering is geweest, en malkandere getrouw te blyven. nimmer te verlaaten maar altoos met malkanderen te blyven en te saamen te zullen sterven en te zullen 19 of na dat zyl aan de Joutze revier bij elkanderen gekomen waaren niet direct huy af spraak was om over het hot tentots Hollands gebergte na de Caffers te drossen! 50 of zijl niet in de mynen de ringe, die hij gevz: aan de beenen had hebben afgeslaagen. van een Glas wijn hebben gezwoopen, on malkanderen Cloof onder het drunken en zegt, dat alle de gev=t onder de bystaan zegd als vooren 54 of zyl: ook intentie hebben gehad zegd„ dat zyl: van geen moorden om te moorden op een dier Plaatze hebben gesprooken, maar wel van Steelen en zooven Waar en bij wien al: of zil: niet op verscheyde zegd, Ja, en wel aan 't Modder plaatzen zijn geweest in het gat bij Conterman daar zij wyn hebben gekogt vervol„ opdrossen gens onder de sloof bij de Sloofmaaker en daar na bij Christoffel Cock aan de Botrivier, toe bij wilkens aan de wolve Craal, (alwaar andries twee baatjes heeft verkogt voor 10 schellingen welkom toebehoorende, waar voor zij hebben gekogt Twee brooden, en Twee flessen wijn, toen bij baarend geldenhuijs, waar zij gekogt hebben, Twee brooden en een fles Wijn daar na bij Christiaan koen aan de quartel revier van daarbij een Hottentoks Craal, en toen bij de weduwe Linden, waar zijl een nagt hebben overnagt, en — en daar na weeder bij een sottentoksCraal genaamt Appelssraal, van daar door de groote Vallen voorbij de Plaats van Christiaan Andries Storm waar zij twee kettels Brandewijn een half brood gekogt hebben, van daar door de Nieuwe Cloof bij een sottentots Cracce, en toen bij eene wedue van Eede onder aan de breede rivier, en alvarders door de Carmelks rivier, waar zijl: een nagt geslapen hebben, van daar digt voor bij de plaats van een Pieter du Preesz bij de Cafferskuijl rivier en Eyndelyk op de plaats van Rotsman, aan de Heuning klijp of hij gevr: niet als weg wyzer gedient heeft! Wat daar meede zoude uijt„ gevoert worden Art 45 Art: art: 2 1 8 1 21 E Legd Ja Legdja - 46 ƒ52 ƒ 1 art: 57 art 55 Wat hun daar in heeft belet! zegt dat Andries gesprooken heeft om te steelen zeyd Ja aan de snijder zulks vertoont te hebben zegd teegens den Avond zegd dat de Knegt zulks gevraagd heeft Legt Ja zegt neen dat zij van geen of bij die geleegendheijd onder moorden te vooren ge„ hun met, alreets beslooten sprooken hebben, maar was om indien hun de Tyd en dat wanneer zij alle in geleegendhyd toehet als dan huys waare voor Andries te moorden, en te plinderen omstandig was gevraagd nan de sterkte van dat huysgezin, en dat zulks door de Jongen van dat Huijs verhaald zynde als toen door Welkom en Andries die inmiddens naar buyten gegaen waaren met verder overleg van alle de gev=e dus de uijtgevoerde woorden die te hebben berouwslaagde zegt naader dat August nog gezegt zoude hebben, wanneer zyl: han wilde naa binnen zenden om te spronneere het is net nodig want daar zijn wynig menschen als gyl: iets beginnen wilt dan is het tigt, waar in zyl alle hebben meedegestemt of zijl ook eenige haat of Zegd Neen myt op t huyshoude van eeven gem: Rothman hebben gehad Ligd Andries en Auguste — vervolgens alle Wie van hun t Eerst gepropo¬ zegd na sijn gissing om 9 uuren 66 hoelaat in den Agtermiddag zijl: ter plaatse van Rothman gekoomen zijn of de vrouw van Rothmen— vermits haar man niet te huijs was, henl: niet na een wat briefje heeft gevraagd! of na dat zyl: dat Pat briefje vertoont hebben, met de vrouw hen heeft geherbergd en van behoorlijk eeten, en drinken heeft verzorgd! 68 G hoe laat in den Arond zijl zijn gaan sloupe en op dat rapport dat hij gesz: de andere gev=e gebragt heeft niet direct is besloote. na de plaats te gaan. 65 64 of de overige gev=e zig verre van de plaats als toen hebben opgehouden. act 62 of zulks door alle de get is toegesterrt geworden. — 63 of August dat huyshouden niet heeft verspied ! neert heeft om aldaar alles ont leeven te brengen. 56 Wie de aanraaders dan in zoo een geval zijn geweest ! of zijl net yndelijk op den Zegd neen 21 der eeven afgeweeke maand, october op de plaats de heu„ ning klip den Burger Sebosti, aan Rothman toebehoorende Vervald zin gekoome 58 of zyl: toen met dat briefje ook hebben vertoond. Vervald zegd Ja 17 neert art: ^Vervald „ Zegd: Ja en - - - 67

NL-HaNA_1.04.02_4323_0212 view scan ↗

English

Article 70. Whether they, instead of going to sleep, kept watch to seize their opportunity when the entire household would have fallen asleep. Answers: Yes, that their agreement was to stay awake and not to sleep, and that when everything was asleep, then they would seize their chance. Article 71. Whether or not an European servant was in that household, and how many persons, counting the children and slaves as well, were in that house. Answers: One European servant, four female slaves, one woman, two children, two boys, of whom one slept in the kraal. Article 72. Who wounded the European servant. Answers: Yes, the aforementioned tailor says that Damon stabbed him with two thrusts, and that he, the interrogated, saw this; that he, the interrogated, had wanted to go outside, but that August and Andries held the door shut, so that he, the interrogated, could not go outside. Article 74. Which of them stabbed all those people, to specify the same distinctly, and in what manner they put all this into effect and carried it out. Answers: He, the interrogated, says that he gave a thrust to a female slave who lay under the bedstead. That Damon stabbed two female slaves and the tailor. Saripa [struck] the young Hester in the kitchen, and subsequently hacked open the door of the room with Welkom, and after that struck the woman and the youngest child with a kierie so that the child fell to the ground and the woman until he thought she was dead, while he, the interrogated, stood outside with Andries by the window to prevent anyone from escaping through it, and that the woman with the child in her arms had wanted to escape through the window, but was prevented from doing so by him, the interrogated, and Andries; subsequently the eldest child still wanted to escape through the window, but Andries struck that child with a kierie in such a manner that it fell to the earth, without the interrogated knowing whether that child was immediately dead. That the interrogated did not see nor know that August struck anyone dead, as well as Welkom, who, as far as he, the interrogated, knows, murdered no one, although he, the witness, did see that Welkom's sword was stained with blood; that Welkom also said to him, the interrogated, that he stabbed the servant with a knife, as well as one of the female slaves, and that the knife of him, Welkom, had remained in the belly of the servant. Article 77. Who killed the slave Hester and in what manner, and with how many wounds. Answers: Saripa, without knowing with how many wounds. Article 78. Who hacked open the room in which the wife of the above-mentioned Rotman was with her children, and with what. Answers: Saripa and Welkom with a chopping knife. Article 79. Who killed the wife of Rotman, and in what manner. Answers: Saripa with a kierie. Article 80. Who of them incited the others the most, or whether they were all of one mind and accomplished that murder with pleasure. Answers: Andries and Augustus, and that they carried out the murder with general consent. Article 81. Who murdered those three children of Rotman. Answers: Says to know only of two children, namely one who was struck in the window by Andries, and the other who was wounded on the arm of the woman by Saripa. Article 82. Who wounded the slave Martha. Answers: Says as before. Article 83. Whether that female slave hid under the bedstead with two children of Rothman. Answers: Says to have discovered afterwards that under the bedstead there were not only the female slave but also two children, and that he, the interrogated, alone knew this, yet dared not say so, since he, the interrogated, had already said that he had stabbed and murdered her. Article 84. Whether he, the interrogated, with the others, after committing the hideous murders, broke open all the chests and cupboards that were in that house and robbed and stole whatever they could carry away. Answers: Yes. Article 85. What all they robbed. Answers: Seven coats, nine jackets, and furthermore a quantity of clothes, three silver watches, seven rolls of tobacco, and a quantity of cash. Article 86. What reasons they, the interrogated, had to leave five rixdollars in cash, as well as a black coat, waistcoat, breeches, and crape, also a shirt for the woman and one for the man. Answers: Says not to know thereof, but that Damon and Welkom were the last who remained in the house. Article 87. Who did or proposed this. Answers: Says he, the interrogated. Article 88. Until how late in the night or morning they remained on the farm. Answers: Says to have left the farm after midnight. Article 89. Where they then went. Answers: Says to the Gourits River with the intention of going to the Cape. Article 90. Whether they went further inland, or back Capewards. Answers: As in Article 89. Article 91. Whether they, before leaving the farm, looked around to see if there were still persons in whom life was perceived. Answers: Yes. Article 92. Whether one was then of the intention to murder the persons further. Answers: Says no, but that Damon went to the shepherd to murder him, but that August had said that he was already gone.

Dutch transcription

zegd Ja dat hunl afspraak was om te geran zeggen en niet te slaapen en dat wanneer alles in hun kans waarte of niet in dat Huijsgezin Legd Saripa en Welkom met een hakmes slaap was, als dan zegd: Ja de voorn: Snyder zegt dat Damon hem ge stooken heeft met twee steeken, en dat hij gevz: zulks heeft gezen„ dat hij getr: naar buyte had willen gaan maar dat August en Andries, de deur vast hield, zoo dat hij gevn: niet na buyten heeft kunnen Twee kinderen, Een knegt Twee Jongens, waar van de Eene in de Kroae — Zegd Vier Meijden, Een Vrouw Sliep zegt, dat hij gevr: Een meijd die onder het Ledikant Lag een steek gegeeven heeft. Vat Damon Twe Meyden en de snyder gestooken heeft — Jaripa de Jonge Hestor in de Combuijs en ver„ volgens de deur van de Caamer met Welkon Legd: Saripa met een opengehakt en daar na de Vrouw en het Jongste Kirrij kind, met een kirri geslaage dat het kind ter art 7 Wie de slaav Hestor heeft Zegd Jaripa zonder te weeten om 't leeven gebragt en op met hoe veel worde wat manier, en hoe veel wonden. 79 Wie de kamer, daar de huijs vrouw van boovengem: Rotman met haare kindere in waaren, opengehakt heeft en waar meede ƒ Wie de Huijsvrouw van hem Rothmal heeft om t leeven gebragt, en op wat manier 80 74 Wie van hun get=e alle dien menschen gestooken hebben dezelve distiact optegeeven en op wat manier zyl. dit alles hebben in 't werk gestelt en ter uytvoer gebragt! hoe veel Persoonen en met de kinderen en slaaven meede gereekent wel huijs waaren 72 Wie die Europeesel geword heeft. Een Europeesehe knegt zig gerin zoude in sloaap geraakt wanneer het geheele huijs, gaan slaapen hebben gewrekt zijn E. om hun hyt waar te neemen meende dat zij doot was, terwyl hij gev: met Andries buyten bij het rengster stont om tetegen te houden dat er niemand doorvlugten zoude, en dat de vrouw met het kind op den Arm, het vengster had willen uyt vlugten dog door hem gevz:, en Andries daar in waaren verhindert geworden, vervolgens heeft het grootste kind nog het rengsten willen uytvlugten, dog andries heeft dat kind, dusdanig met een kerrij geslaagen dat het ter aarde is gevallen zonder dat de gen: weet of dat kind direct doot geweest Dat de gevr: niet gezien nog weet, dat August iemand dood geslaagen heeft, als meede welkom, die voor zoo verre hij gevn: weet, niemand vermoord heeft, hoe wel hij get: wel gezien heeft dat de deegen van welkoom met bloed besmet was — dat welkom nog aan hem gevz: gezegd had dat hij de knegt met een wes gestooken heeft als meede een van de weyden, en dat het mee van hem welkom, nog in de buijk, van de knegt zoude ge¬ aarde gevallen was, en de vrouw zoo lang tot dat zij bleeven zijn . aarde art: ƒ neemen. gaan - - ƒ & bevond 2 of zyl: met insteede van te Art 70. O is ƒ J : Zegd Maar van Twee Kindere te weeten, als een die door Andries in 't rengster is geslange, ende andere met algemeen genoegen voornoemen, oa na de Caab zegd na de Gous revier met zeijd; daar van niet te weeten maar dat damen en Welkom het laast, daar in huijs en een Partij Contante — zegd hij gevz: zegd naderhand ontdekt te hebben dat er niet de meyd nog twee kindere onder het Leedekant zig bevonde, en dat hij gesz: zulks alleen geweete heeft egter zulks niet heeft durven zeggen, vermits hij gevn reets gezegd had, dat hij haar gestooken en vermoord heeft— en dat zij de moord hebben uytgeroerd Leyd Andries en Augustus of hij gerr: met de andere met na t pleegen der af¬ schuwelyke moorden alle de kisten en Kasten die in dat huijs waaren hebben opengebrooken en geroofd en gestoolen wat zijl: maar meede konde voeren— als op Art 90 zegd Neen maar dat Damon na de schaapwagter is gegaan, om die te verwoorde maar dat August gezegd had, dat die reek weg was. te gaan zegd na Middemagt vir— de plaats te zijn gegaan 91 of zyl: niet voordat zij van de plaats ginge hebben rond gezien, of ernog persoonen waaren, daar leeven in be¬ speurd wierden! 92 of men toen niet van intentie. is geweest, om de persoonen verder te verwoorden. of zijl: verder landwaarts in zijn gegaan, dan wel te zug Caabwaarts 90 Waar zyl: als toen zig na toe hebben begeeren. tot hoe laat in de nagt of morge tyl: op de plaats zyn gebleevend Wie zulks gedaan ofte gepro„ poneert heeft! Wat reedenen zij gev=s gehad heb„ ben om vijf ryxd=s aen Contan„ ten, als meede een Swarte rok, Camisool, broek, en Lampher ook een hembd voor de vrouw en Een voorde man te Laaten! Wat zijl al geroofd hebben! baatjes, en voorts Een Partij kleederen drie zilvere horologies Legd seeven Jassen, Neegen Pattine Rollen seeven Zegd, als vooren of met die meyd onder t ledi, kant zig heeft verstooken met Twee kinderen van Rothman — 83 Wie de slaaven Martha gewond heeft? 82 Nie die drie kinderen van hen Rotman hebben ver„ Moord. o die door Janpen op de arm van de Vrouw is gewond. Wie van hun wel het meeste de andere hebben aangezet dan of zij alle eenstgezind waaren en dien moord Met genoege hebben volbragt ƒ2. ƒ84 Eert: Art „ Legd Ja Zegd Ja zijn verbleeren Art 81 - art 86

NL-HaNA_1.04.02_4323_0214 view scan ↗

English

States Steen to say, since it was only to steal and to rob States, the Khoikhoi Captain Melks River had met a wagon, and since they had no more food, Andries therefore proposed to plunder that wagon as well, by saying, let us do evil, upon which the questioned person is said to have answered, one sin is not yet past, and do you want to begin States that they around the Carre„ a second one, by which that was then prevented — States, as before whether they did not send another one of them States, that five of their prisoners went to that place at night to steal sheep, Burger Hendrik Hop= while he, the questioned person, remained with the goods, and that Saripa, as he, the witness, learned afterwards, had come towards him, the questioned person, with the first sheep, but got lost in the dark, whereupon he the next day, however, went back to the place, where he also States as before has, to rather fight than to surrender. from the wagon, a decision was unanimously taken among them to rather defend themselves to the last man than to surrender voluntarily. States that Damon said so whether they did not, when they... 9 Who that was, and whether that did not happen in order to spy out the situation at the mentioned place. Lapses States No, that he has never murdered. States No to see well, that such an evil thing happened and in hindsight 4 104 in cold blood could have murdered that family. States not being able to say anything to that if not, how they then in 105 whether they did not kill more persons in particular or families. 106 If so, to name them. Whether the questioned person for his own part made himself more guilty of murder. — 103 Whether the murder they committed was caused out of a desire for revenge, or only happened to steal and to rob. 102 Whether they also had any acquaintance in the house of the mentioned Rothman / Whether they were not of the intention to come here to the Cape in order to sell the plundered goods. the Khoikhoi Captain, who with loaded guns. — Article 100 By whom and whereabouts they were taken prisoner? Adam Princ around the Karnmelks River, and August had, on orders of stood tied up there States No States that they murdered 6 What was an obstacle to them in that! 95 Whether they did not follow several wagons in order to plunder them as well. Article 94 Whether they were not of the intention to raid more places. Article Article was arrested 1 99 97 States Yes 8 on 17 November 101 Lapses Lapses States Yes, knowing well to have done evil, to have to undergo States knowing nothing in his defense used, which was given to him by Damon, and the other kris was used by Damon, while the chopping knife, which had belonged, States, that he, the questioned person, used a kris, States No States No Lapses — 114 Whether the questioned person, now considering in hindsight, does not understand to have done evil! 115 And that one may murder nobody without incurring guilt upon oneself _116 by this deed, to be worthy of the extreme punishment and to have deserved death. States Yes, if it is fate, to pay for such, must — and that whoever is guilty No 113 Whether they did not tell this to anyone then = 112 If so, who else here were there who knew of their intention! 111 Whether they, upon their desertion from here, were of the intention to murder. 110 If so, to name them! Article 109 Whether still more belonged to their plot. had all the remaining knives with them To show the murder weapons to the questioned person, and to ask him what belonged to him, the questioned person, and who used the others. States, because his comrades did so his word pursuant to the oath of loyalty wanted to fulfill. 118 What he, the witness, can further bring forward in his defense! Thus questioned and answered at Cabo de Goede Hoop on 9 November 1786 before the Honorable Johannes Marthinus Horak and Andries van Sittert, Members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who the minutes of this together with the questioned person and we, the sworn clerk, also properly signed / underneath stood, which I testify / was signed / R: J: v: d: Riet, sworn clerk. Reconfirmation Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government, the slave Jonas of Batavia, bondservant of the Burger Willem van Reenen, who, the foregoing question articles answered by him having been read out word for word, declares to persist and remain by them, not desiring that anything more shall be added or removed, as all the foregoing is the pure truth, / underneath stood / thus reconfirmed at Cabo de Goede Hoop on 17 November 1786 (was signed X and around it inscribed, this mark the questioned person made with his own hand / in the margin / as commissioners J: M: Horak and A:s van Sittert / below, in my presence was signed R: J: v: d: Riet sworn clerk — Article 117 What moved him, the questioned person, then to begin such a gruesome and inhumane murder? Article Article 108 1 States Yes

Dutch transcription

Zegt Steen zeggen, dewijl het nual om te steelen en te rooren Zegt. de Kottentots Capitaijn melks revier en wagen hadden ontmoet, en vermits zyl: geen eeten meer en hadden zoo heeft andries voorgeslage om die waage meede te spolieeren, met te zeggen, laaten wij kwaad doen waar op de gevr: nog geantwoord zoude hebben, de eene zonde is met voorbij, en wilt gij nog een zegt dat zyl: omtrent de Carre„ tweede beginnen, waar meede dan zulks belet was — Legd, als vooren of zyl: met nog een uyt hem hebben Legd, dat vyf van hun gev=e na die plaats des nagtsgegaan gezonden na de plaats van de burger Hendrik Hop= zijn om schaapen te teelen terwyl hij gevr: bij 't goed verbleeven is, en dat Saripa gelyk hij get: naderhand vernoomen heeft, met het eerste schaap na hem gevr: was toegekoomen egter door donker verdwaalt is, wanneer hij die anderen dag, dog weeder - te rug na de plaats was gegaan, alwaar hij ook zeyd als vooren heeft, om liever te regten dan zig over te geeven. ran den zoagen, een besluyt onder hun een paarig genoomen is om zig tot de laatste man liever te verdeedige dan zig goedwillig over te geeven zegt dat Damen zulks gezegd of zyl: niet toe zyl: zig ver„ 9 Wie die geweest is, en of zulks met geschied is om de gelee„ gendheijd, op gem: plaats af te zien Vervald Legd Neen dat hij nimmer gemoord heeft. zeijd Veen wel te zien, dat zulks kwaad gebeurd is en na van agteren 4 104 koelen moede dat huijs gezin hebben kunnen vermoorden zegd daar niets op te kunnen zoo neen hoe zyl: dan in¬ 105 of zyl: niet meer Persoone in 't byzonder of huysgesin¬ nen hebben om 't geeven gebragt. 106 zoo Ja dezelve op te geeve. of de gevz: voor zyn Privé Zig meer aan moorde heeft schuldig gemaakt — 103 of hun gepleegde moord uyt een wraaklust is ver, oorzaakt dan maar alleen is geschied om te steelen. en te rooren 102 of zijl: ook eenige Kennis in 't huijs van gem: Rothman hebben gehad / of zijl: niet van meening zyn geweest; om alhier nade Caab te koomen ten ijnde de geroofde goederen te ver„ Koope A. de kottentok Capitain, die met geloude geweere. — art 100 door wie en waar omtrent zyl: gevangen genoomen zijn" Adan Princ omtrent de Larnwelks rivier, en had August hem op order van daar bij stonden vastgebonden Leijd Heen zogt dat zij gemoord hebben 6 Wat hun daar in, is hinder„ lijk geweest! 95 of zyl: niet verschyde waagen zyn nagegaan om dezelve meede te spoheeren Art 94 of zijl: niet van meening zyn geweest, meerder Plaatze af te loopen. Art: Art „ gearresteerd is 1 99 97 ƒ Legd Ja ƒ ƒ 8 n dt 1 erb 17 101 ƒ Vervald Vervalt zegd Jan wel te weeten kwaad gedaan te hebben, te moeten ondergaan zegd niets te weeten tot zijn verschooning gebruykt, die hem door Damon is gegeeven, en de andere kris door damen gebruykt te zijn, terwyl de Hakmes, welkom heeft toebehoord hebbende, zegt, dat hij gevr: een kris heeft Zegd Reen Legd Neen Vervald — 114 of de gev: nu van agteren beschouwt, niet begript kwaad gedaan te hebben! 115 En dat men niemand vermoor„ den mag zonder zig zelvs de doet schuldig te maaken _116 door deeze daat, ten uyterste straf waardig te zijn en de doot verdient te hebben. zegt Ja, als 't Lot is zulks da, of hij gevr: niet bewust is betaalen moet— en dat die schuldig is N 113 of zyl: zulks dan aan niemand hebben verhaald= 112 - Zoo Jaa, wie alhier nog zijn geweest, die hun voornee„ men hebben geweeten! 111 of zyl: bij hun opdrossen van hier van Meening zyn geweest te moorden. 110 Zoo jaa dezelve optegeeven! Art 109 of ernog meer tot hun Complot behoord hebben. de ooverige alle messen bij zig gehad den gevr: de moordgeweezen te vertoonen, en hem afte, vraagen wat hem gevr: heeft toebehoord en wie de andeze gebruykt hebben. zegd, om dat zijne Makkers zulks gedaan hebben zyn woord ingevolge den eed van trouw te hebben willen naakoomen. 118 Wat hij get: verder tot zijne verschooning zal kunnen bybrengen! P Aldus gevraagd en beantwoord aan Cabo de goede hoop den 9 November 1786 voor d'E dE= Johannes Marthinus Horak en Andries van Sittert Leeden uijt den E: Achtbaare raad van Justitie voorm die de minuute deezes beneevens de gevz: ende wij gesw: Clercq meede behoorlyk hebben onderteekend /onder stont 't welk ik getuyge /was geteekent/ R: J: V: D: Riet, gesw Clercq. E. Recollement Compareerde voor ons ondergeteekende— gecommitteerdens uyt den E: Achtb: raad van Justitie deesrs Gouvernements den Slaaf Jonas van Batavia, LeyfEygen van den Burger Willem van Reenen de welke deeze vooren staande, door hem be¬ antwoorde vraag Articulen woordelyk voorgeleezen zynde, verklaart de daar bij te blyven Persisteeren, niet begeerende dat en iets meer bygevoegd ofte van ge¬ daar werden zal als zynde al 't voor¬ renstaande de zuyvere waarheyd, /onderstont/ aldus gerecolleerd aan, Cabo de goed Loop den 17 november 1786 (was geteekent X en daar om beschreeven, ditt merk heeft de gevz: Eij„ genhandig gesteld /in Margine / als gecommitteer„ I: M: Harak en A=s van Citiert / lager mij Present ƒ was geteekent R: I: V: D: Riet gesw: Clercq — art 177 wat hem gevr: dan gemoveert heeft om zoo een ijzuwelyke en ontmenschte moord te beginnen Art art 108 1 Legd Ja ƒ ƒ

NL-HaNA_1.04.02_4323_0216 view scan ↗

English

Articles drawn up at the requisition of the sworn clerk at the aforementioned secretariat, and delivered to the gentlemen commissioners of the Honorable Worshipful Council of Justice of this government, to hear Rijne Johannes van der Rieft, qualified in office to attend to the affairs of the Landdrost of Swellendam Constant van Nult Onkruyd, regarding the slave Damon van Boegis, bondman of the burgher Jochem Jenneke, the responses to be given by him to be properly recorded in the margin hereof. Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this government, the slave Damon van Boegis, who answered to the questions set alongside as noted beside each of them. Article 1. The questioned person's name, birthplace, age, and whose bondman he is. States: Damon van Boegis, age estimated at 28 years, bondman of the burgher Jochem Janneke. Article 2. When the questioned person deserted from here. States: fully a month ago now. Article 3. How many and who of them, to be stated distinctly, deserted along with him at that time. States: Jonas belonging to Willem van Reenen, Suripa belonging to the burgher Jan Buurman, Welkom belonging to the widow Daniel Beets, Andries belonging to Christiaan Velbron, August belonging to the burgher David Benjamin Willej, and the questioned person himself. Article 4. Who was the first who spoke of deserting. States: August belonging to the aforementioned David Benjamin Willej, and Andries belonging to Christiaan Velbron. Article 5. Whether, when the aforementioned person had agreed with his other comrades to desert, it was not proposed by one or more of them to take along a forged pass. States: that the just-mentioned August, Andries, and the questioned person himself agreed to take along a forged pass. Article 6. To show the questioned person the passes and to ask whether these are not the passes that were taken along by them. States: yes, so far as the questioned person knows, for he cannot write or read. Article 7. Whether the questioned person also knows who wrote the passes. States: that it was written by a child in the house of the Captain-Military Pauls Paulsen residing here. Article 8. Whether this was not written by that person who lives at the house of the Captain-Military Paulsen, who recently arrived here from Batavia, named Johannes Jacobus Fabritius. States: as before, without, however, knowing the name of the boy. Article 9. Whether that youth wrote this out of his own accord, or if it was dictated by one of the aforementioned plot, and by whom. States: as before. Article 10. Who requested those passes from that youth. States: that the questioned person was there at the house with Andries and August, but that August dictated the said pass word for word. Article 11. Whether the questioned person did not request that pass from that youth himself. Lapsed. Article 12. And whether that youth was not urged thereto by his mother, who also lives with the aforementioned Paulsen. States: yes, that the mother of that youth was also present at the writing of the pass and urged him to write, since Andries and August had said that they were butcher boys and that their passes were lost. Article 13. Whether that youth was not fetched from school for that purpose by his mother. States: yes, that the maid Leentje belonging to the aforementioned Paulsen fetched that youth from school twice. Article 14. How much was paid for that pass and by whom. States: that Andries paid two rixdollars in paper currency for it to that youth. Article 15. Who received that money for it. States: the little youth. Article 16. Whether the one who received that money or wrote was also aware of what the plan was, or what was to be carried out. States: that if the boys Andries and August had not said that they had lost their passes, the questioned person is certain that that youth would not have written those passes. Article 17. Whether their intention upon deserting from here was also to commit murder. States: no. Article 18. Where the agreement of the aforementioned person was to meet with the others. States: behind the Castle, they would meet one another as previously mentioned, while Andries and Welkom had gone away a week before. Article 19. If so, who they were, and to state the same distinctly. States: as previously mentioned. Article 20. Whether the questioned person, or as far as the questioned person knows anyone else of the plot, also made that intention known to this or that person among their good friends here. States: no. Article 21. Whether the questioned person or any of them lingered in the tavern at the Salt River with a girl named Roosje. States: no, but that having drunk two bottles of wine there, they went directly on and waited for them at the Salt River. Article 22. Whether they also lodged there at night. States: no. Article 23. Whether the questioned person or any of them had acquaintance with the Mohammedan priest Borman. States: no. Article 24. Whether that priest also knew of their intention. Lapsed.

Dutch transcription

Legd: Damon van Boegis oud na gissing 28 Jaare Zegd voor nu ruym Een Zegt dat zulks door een kind zegd Ja zoo hij gevr: niet beeter weet, want dat hij niet schrijven nog leezen kan zegt dat eeven gem: August andries en hij get: hebben afgesprooken om een Legd August van gem: Di Ailje en Andries van Velboon teekende gecommitteerdens uyt den E: Achtb: raad van Justitie Damih van Boegis, dewelke op de neevens aande vrage Compareerde voor den onderge aangeteekend staat — en aan Heeren gecommitteer„ van Justitie deezes gouverne ments, overgegeeven om ter - Rijne Johannes van der Rieft, in officie gequalificeert ter waarneeminge der zaaken van den Landdost van Swellendam Constant van Nult onkzuyd gehoord te worden Damen van Boeges LeyfEygen van den Buiger Jochem Jenneke zullende des te geevene responsiven in margine deezer behoorlyk worden bekent gesteld — deeser Gouvernements de slaaf dens uyt den E: Achtb: raade zoodaanig geantwoord heeft riquisitie van den gesw: Clercq als bezijden een yder derzelve ter opgemelde secretarije art 1 des gevr: naam, geboorte plaats ouderdom, en viens LeyfEygen hij is. Wanneer hij get: van hier is opgedrogt. Jochem Janneke leyf Eygen van den burger Legd Jonas van Willem van ree„ hoe veele en wie derselver, distirct nen Suripa van de Burger Jan Buurman, welkomern op te geeven, met hem als toen de wed: daniee Beets, Andries zyn meede gedroft van Christiaan Velbron, August van den Burger David Benjamin Willej en hij ged, Legd als vooren zegt, dat hij gevr: met andries Wie die briefjes aan dien Jonge, en August, daar ten huijze ling, heeft versogt. geweest is, maar dato august het zelve briefje woordelyks heeft gedicteert of dien Jongeling zulks ge„ schreeven heeft, uyt zyn Eijgen dan wel door een van de gesz: Complot is voorgezegd en door wien - 10 of zulks niet is geschreeve door deen persoon, die ten huijze van de onlangs alhier van Batavia aangekoomen Capityn Militair Paulsen, woond in Naamen Johannes Jacobus Fabritius of hij gevr: ook weet, wie de brieffjes geschreeven heeft.! remoreerende Capitain Militair Pauls Paulsen woond, geschreeven is — dat in 't huis van den hier Zegd, als vooren zonder Egter den naam vanden Jonge te neemen valsch briefje meede den gev: de briefjes te vertoo„ na en te vringe of dit niet de briefjes zijn die door hun zin meede genoomen! of wanneer hij gern: met zijne overige Makkers afgesprooke had om te drossen, niet door een dan wel meer is gepropo¬ neerd, om een vals briefje meede te neemen Wie de eerste is geweest die van 't drossen gesprooken heeft" art Art: Articalen gedaan maaken 1 6 ling te weeten 8 ƒ. Maand 2 ƒ 4 Art: Legd Jn gelyk vooren gemeld zyl: bi elkander Noomen terwyl andries en Welkom reek te vooren zijn weg zegd Ja dat ook de Moeder die Jongeling bij 't schryve van het briefje in present geweest, en hem ook aan gezet heeft om te schryven vermits, andries en August, gezegt hadden dat zij slagten Vervald Jongen, en dat hun briefjes verlooren waaren Zegd Jo dat de Meyd Leentje van Evengen Pauluen dien Jongeling uit het school tot twee reijsen heeft gehaald v Legd dat Andries Twee Ryxd hoe veel voordat briefje is Papieren munt daas voor betaald en door wien aan dien Jongeling be „taald heeft zegt de klijne Jongeling zeyd dat indien de Jongen Andries en August niet hadden gezegd; dat zij hun briefjes verlooren hadden hij getz: vaststeld dat die Jongeling die briefjes niet zoude geschreeven hebbe Legd Neen zegd Neen of hun voorneemen bij op¬ drossing van hier ook geniecst is ons te moorden! 16 of de geene die dat geld ontfan ge- of geschreeven ook geweeze heeft, wat t desseijn is geweest of wat er zoude uytgevoerd worden. 15 Wie dat geld daar voor heeft ontfangen. of dien Jongeling tot dat eynde door zijn Moeder, niet is uyt — 12 en of dien Jongeling niet door zyn moeder die meede bij gem Pauls en woond daar toe is aangezet geworden. of hij gevr: dien Jongeling om dat briefje met zelve heeft. verzogt! Legt agter't Casteel zouden ken te hebben, vandaar zegd Neen maar dat zij naar twee bostels wijn gedron„ direct zijn gegaan Zegd Neen Zegd Ween gegaan en hun aan de Soutte Revier hebben ingewagt. of hij gev: dan wel een van hun in de schaggerij aan de zontte Riveer met een Roosje hebben vertoefd 2 22 of zijl: des nachts ook aldaar zijn gelogeert geweest! of hij getz: dan wel wee van hun kennis met den Mahomet, taansche Priester Borman hebben gehad. . 23 24 of die Priester van hun voorneemen ook geweeten heeft! - waarde afsprak was van hen gern: met de andere oa bij elkander te koomen. zoo jaa wie die zin en dezelve de tirct op tegeeven. of hij gevn: dan wel voor zo verre hij gevr: weet een ander van t Com plot dat voorneemen aan deeze of geene van hun goede vrienden alhier ook hebben bekent gemaakt. ƒ is. — „ School gehaald 13 art 11 Vervald 2 _ 20 - 19 Art 18 1 _ 21 ƒ

NL-HaNA_1.04.02_4323_0218 view scan ↗

English

belonged, and that he says the amulet belongs to Jonas, according to his statement; whether he, the interrogated party, actually received that amulet with the relevant contents, and that such is an incantation to protect the body. States further that he has no acquaintance with the priest, since he, the interrogated party, is a Buginese, and the priest a Javanese, who would have received such from Norman. Says that according to what others say, such an amulet protects a person against all misfortunes, also against capture when deserting. Says nothing other than as before. Says no. Says that Jonas showed it to them on the way, and that on the assurance that Jonas had thereof, he placed faith in it. Says that he had obtained the powder he had from a boy belonging to van Heyden, named Jerrij, who is now banished to the Island. Whether he, the interrogated party, also knows who among them took the powders along. States yes. Article 29: Whether all the prisoners believed in the power and efficacy of that note. Article 28: Knows the content of the inscription. Whether the interrogated party also knows what purpose it was to serve. Says yes. Says that as often as they had wine and were drunk, the oath of loyalty was continuously renewed among them never to abandon each other and to remain faithful. Whether, after they had come together at the Erste River, their direct agreement was to desert past the Hottentots Holland mountains to the Caffres. Whether they did not, in the dunes, strike off the rings that their fellow prisoner Jonas had around his legs. Article 36. Article 35: Whether there was a conspiracy to remain faithful to each other. Article 34: And who among them was the leader or captain. Whether, after they had taken along all means to succeed, each of them was not equipped with lethal weapons, wherewith their purpose to that end was provided, what was to be carried out therewith. Says that he wore such around his waist because he was assured that no one would do him harm then. Says yes, and that two krisses were taken along by them, one of which was given to Jonas on the journey. States that Andries and August were the leaders of the plot, and that Jonas had shown them the way. Article 26: Whether any assurance was also given to them of the power of that incantation, and by showing the amulet to the interrogated party and asking who supplied it to them. States as before. From whom. Article 27. Article 30. Article 32. Article 35. Article 32: From whom they obtained the powders. Article 25. Says yes, to the servant. States yes. Says having had no opportunity for that. Says as to the previous article. Article 40: States since it is now the first journey on which he has deserted, he does not know the names of the places, nor of the inhabitants thereof where they were. Whether they also had the intention to murder at one of those places. Says that the two Africans, August and Andries, had said during their journey, if we should have no more food, we shall steal from the wagons or places, and if we get nothing willingly we shall murder, in which was agreed by the other prisoners. States further that they indeed spoke of stealing, but not of murdering. Article 44: Whether they finally, on the 21st of the just past month of October, arrived at the place at the Koning Klijp, belonging to the burgher Sebastiaan Rothman. Article 43: Who would be readiest to advise in such a case. Article 42: What prevented them therein. States yes. States no. Lapses. States that Andries and August were the first. States, while there was a conspiracy to proceed to murder, since Andries and August had continuously said: have we then not yet begun, and will you not yet participate now. Article 48: Who among them first proposed to put everyone to death there. Article 49: Whether such was agreed to by all the prisoners. Article 50: Whether he, the interrogated party, or someone else did not spy on that household. Whether the remaining prisoners stayed far from the place at that time. Whether they also had any hatred or grudge against the household of the said Rothman. Article 47. Article 46: Whether on that occasion it was not already decided among them, if time and opportunity allowed them, to plunder and murder there. States that when they had gone to bed, August and Andries were the first who spoke about murdering, and that August did not sleep, much less that he, August, was supposedly awakened. The prisoner August, entering, says that he was asleep and was awakened by Saripa. The interrogated Damen stands by his statement in the presence of him, August, that he, August, was the first. Whether Jonas served only as a guide. Whether they were not at various places during their desertion. Article 45: Whether they then also showed that note. Article. Article. States yes. States yes.

Dutch transcription

toebehoord, en dat hij Jonas volgens zyn zeggen zegt dat 't Lootje Jonas of hij gevr: met den zakelyke toe ygentlyk dat Lootje gekreege hebben en dat zulks een besweering is, om 't Lichaam te bewaaren— Legd verder dat hij met den Priester geen kennis heeft vermits hij gevraagde een Bougeneer is, en de Pries, zulks van Norman zoude ter een Jaraan Zegd, dat volgens zeggen van anderen een diergelyk Lootje de mened voor alle ontylen bewaart ook voor 't gevange nee„ meen bij opdroosing zeyd niet anders als hier vooren Zegd Neen Zegd dat Jonas hun op weg zulks geweesen heeften dat hij op de verzeekering die Jonas daar van had daar aan geloof geslaagen heeft. zegd, dat hij de poeyer die hij gehad heeft, gekreegen had van een Jongen van van Heyden met naa„ me Jerrij, die thans op 't Eyland gebannen is- of hij gevz: ook weet wie Legd Ja van han de poeijers heeft meede genoomen. 29 of alle de get: aan de kragt der uytwerkinge van dat briefje hebben geloofd! 28 inhoud van de superscriptie weet of den gevr: ook weet waar dienen zoude Zegd Ja zegd, dat zoo dikwils als zy wyn hadden en dronken geduurig de Eed van trouw onder hun verneund is van Malkanderen Nimmermeer te verlaaten, en getrouw te zullen blyven - of nadat zyl: aan de Foutze rivier bij malkanderen ge„ koomen waaren met direct hun afspraak was om ver t slottentots hollandsch ge„ bergte, na de Coffers te drossen. of zyl: niet in de Duynen dde ringen die hun meede gev: Jonas om de beenen had hebben afgeslaagen! 36 - 35 of ergeen samen sweering is geweest om malkanderen getrouw te blyven _o 34 En wie van hun de opperste of Capitain is geweest of nadat zij alle meedienten in gelukkig te slaagen meede hadde genoomen niet yder van hem met Moordgeweeze heeft meedegenoome waar tot hun voorneeme omdaar is voorzien geweest wat daarmeede zoude uytge„ zegd dat hij zulks om zijn leijf hem verzeekert is, dat hem als dan niemand zoude kwaad doen. band gedraigen heeft om det voert worden zegd Ja en dat hij twee krissen van door hen een aan Jonas op de reijs is afge„ geeven Legt dat Andries en August de hoofden van Homplot geweest zijn, en dat Jonap hun de weggeweezen had. 26 of hun ook eenige verzeeke ring is gegeeven van die kragt van die besweering en door den gevn: t Lootje te vertoonen bezorgt! en te vraagen, wie hun dat heeft Legd als vooren 8 1 2 8 ƒ wien! 27 30 - - ƒ - 32 35 32 Van wien zij de Poeyers gekree„ gen hebben! N t Art: 25 zegd Ja aan de knegt Legd Ja reijs is dat hij is opge„ zegd geen geleegendheyd daar toe gehad te zegt als op t voorige Articul ƒ 40 Legd Vermits, het nu de eerste Waaren bij wie al. Drost, de naam der Plaatzen Nog de bewooners daar van niet te weeten — 211 of zij ook intentie hebben Zegd dat de Twee Africaners gehad te moorden op een August en Andries ge dier plaatzen duurende, hunne reije gezegd hadden in dien Wij geen eeten meer mogten hebben, zoo zullen wij de waagens, of Plaatzen, besteelen, en indien wij niets goedwilligs krijgen zullen wij moorden waar in door de andere gev=e is toegestent geworden Legd naader dat zijl: wel van steelen maar niet van Moorden gesprooken hebben. _ 44 of zyl: met Eyndelijk op den 21 der eeven afgeweeke maand october; op de plaats aan de Koning Klijp, den Burgerde, bastiaan Rothman stoebehor„ zende zijn gekoomen. 413 Wie de aanraaden, dan in zoo een geval zijn gereedst 42 Wat hun daarin heeft belet Legd Ja Legd Neen Vervalt Legd dat Andries & August de eerste geweest zijn Legt, terwyl er een Saamen Swee, „ring was tot 't moorden te zyn overgegaan, vermits Andries en Auguust ge„ duurig gezegd hadde wij dan nog niet begonnen en wilt gij na nog niet meede doen 48 Wie van hun t eerst gepropo¬ peerd heeft om aldaar alles om 't leeven te brenge 49 - of zulks door alle de ger So toegestent geworden. 650 of hij gevr: dan wel een— ander dat huys houden niet heeft verspied! of de overige gev=s zig verre van de plaats als toen hebben opgehouden. of zyl: ook eenige haat of met op t huyshouden van keren gem: Rothman, hebben getad: 47 40 of bij die geleegendhyd onder hunl Legt, dat wanneer zyl: te bed niet alreets beslooten was waaren gegaan, August om in dien hun de tyt en ge„ en Andries de eerste zijn leegendhyd zulks toeliet geweest die om te moorden als dat te plundere en te gesprooken hebben, en dat August met geslaape heeft. Moorden. veel minder hij August zoude wakker gemaakt zyn den gev: August binnen treedende zegt dat hij geslaopen heeft en door Saripa is wakker gemaakt den gevn Damen blyft bij zyn gelegde in facie van hem August dat hij August de eerste is geweest — of Jonas net als wegwyzer gedient heeft of zyl: niet op verschyde Plaatze zyn geweest in hun opdroe, Art 45 of zijl toen niet dat briefje ook hebben vertoond art Art: Legd Ja sen ƒ ƒ 8 ene 1 hebben Legd Ja

← previousnext →