Inventory 4329
Cape · 582 pages · 352 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
the repeatedly mentioned Coenraad Feijth had called out to the people that they should seize him, Van Zeijl, from behind and hold him fast, which having been done, the knife was wrested from him; that meanwhile the aforesaid Ian Steenkamp shot toward them with the gun he held in his hands, but hit no one except that a certain Hottentot and cattle-herder of the repeatedly mentioned Coenraad Feijt, named Hanes, had his kirri shot out of his hands; the appearer, as well as the aforesaid Coenraad and Hendrik Albert Feyt, having brought and shown the aforementioned two guns and the knife to the honorable requisitionist, and further complained about this treatment. Declaring nothing more, the appearer gives as reasons for his knowledge as in the rest, offering always to confirm the same under oath. Thus done at the Cape of Good Hope on the 18th of March 1786, before the honorable Salomon van Eetten and Johannes Mattheas Bletterman, members of the honorable Court of Justice aforementioned, who duly signed the minutes hereof together with the appearer and me, the Secretary. Below: Which I attest. Was signed: C. L. Neethling, Secretary. Report given before the undersigned commissioner members of the honorable Court of Justice of this government, and at the requisition of the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstijn, the honorable Hendrik Lodewijk Bletterman, by the burgher and farmer Pieter van Zeijl Pietersz., of competent age, reading as follows: That he, living with his mother, the widow of the farmer Pieter van Zeyl, at the Oliphants River, had found himself, as he believes, on the 10th of the past month of February, or on a Friday, at the farm of the fellow farmer Gerrit Nieuwoudt, also living across the Oliphants River, where at that time the farmer Jan Harmse Nieuwoudt was also present, who on the same day, having ridden from there to the farm of the field cornet Andries Willem van Zaak, had requested him, the appearer, to come there as well the following day, in order to ride with the mentioned Van Saak and him, Nieuwoudt, to the farm of him, Jan Harmse Nieuwoudt, to inspect the water there, over which there was a dispute between the mentioned Nieuwoudt and the farmer Coenraad Hendrik Feijt, because the aforementioned Van Saak had orders from the honorable requisitionist to mediate that dispute between the aforesaid Nieuwoudt and Feith, which, as the relator had heard, the mentioned Van Saak had already done with witnesses; that the appearer, the mentioned Van Saak, and Jan Harmse Nieuwoudt, having arrived at the place of the repeatedly mentioned Nieuwoudt at night at around the estimated hour of one o'clock, had stayed there that night until the following afternoon, when the farmer Feith and his son, with the old master gardener Pieter Zoen and some of his people, came down from his farm and went to the water over which the dispute existed; which having been seen by them, the aforesaid Van Saak had ordered him, the relator, and Jan Steenkamp to go with him to the aforementioned water, whither the slave boy Cobus and the basterd David also had to go by order of the mentioned Van Saak. That the repeatedly mentioned Van Saak, Steenkamp, and he himself, each having taken a gun, had proceeded with the mentioned Cobus and David to that water, because the mentioned Van Saak had made a dam there that same morning as it ought to be, and thus to inspect that dam; whereupon, at their arrival there at the dam, they had found standing drawn up in a line the aforesaid Coenraad Hendrik Feith, his son Hendrik Albert Feith, and Pieter Zoen, together with the people who were with them. That the aforesaid Coenraad Hendrik Feith, as soon as they had arrived there, without previously having spoken anything, even the least bit, had asked the appearer who he, the relator, was, whereupon No 16.
Dutch transcription
meerm: Coenraad Feijth het volk had toegeroepen dat hem van seijl van agteren grijpen en vast houden moes„ „ten 't gunt gedaan zynde was denselven het mes ontweldigt dat ondertusschen voorsz: Ian Steenkamp met zijn in hande hebbende geweer na henl„s gevelooten, dog niemand getrossen dad als alleen dat seekeren kot„ „lentot en beestewagter van meerm, Coenraad Feijt in naame Hanes desselvs kirry wi de handen geschooken was hebbende den Comp„t mitsg„s voorsz: Coenraad en Hendrik Albert Feyt de voorm: twee geweeren en het mes aan d E: Reqt. gebragt en ver¬ toond en voorts over deese behandeling geklaagd Niets meer verklaarende geeft den Compt voor reedenen van weetenschap als in den rest praesen„ teerende het zelve altoos met Eede te staaven Dat Aldus Passeerde aan Caabo de goede Hoop den 18 maart 1786. voor d' EE„s Salomon van Eetten en Iohannes Mattheas Bletterman, deeden uijt den E: Agtb: raad van Justitie voorm: die de minuten deeses beneevens de Compte. ende mij Secretaris meede behoorlijk hebbe ondertee¬ kend /:laager:/ 't welk ik getuijge :was geteekend:) C: L: Neethling Secretaris. Relaas gegeeven ten overstaan van de ondergeteekende gecom„ „mitteerde Leeden uyt den E: Agtb. Raad van Justitie deeses gouver „nements en ter requisitie van den Land-drost van Stellenbosch en drakenstijn d' E: Hendrik Lo„ „dewijk Petterman door den burger en Landbouwer Pieter van Zeijl Pietersz: van Competenten ouderdom Luydende als volgt Dat den zelk by zyne moeder de wed„e„ van den Landbouwer pietter van Zeyl aan de oliphants Rievier woonagtig zynde, zig zoo hi vermeynd op de 10 der Jongstl: maand Februarij of op een vrijdag had bevonden op de plaats van den meede Landb: gerrit Nieuwoudt, meede over de oliphants Revier woonende alwaar zig toen ook bevonden had den Landb: Jan Harmse Nieuwoudt dewelke ten zelve dage van daar na de plaats van den veldwagtmeester An„ „dries Willem van Saak gereeden zynde den „selven hem Comp„t versogtt had, om aldaar den volgenden dag meede te koomen, ten einde met gem van saak en hem Nieuwoydt te zeijde na de plaats van hem Ian Harmse Nieuwoud om aldaar na het water te zien, waar over tusschen gem: Nieuwhoudt en den Landb Coen„ „raad Hendrik Feijt tist was, vermits voorm van saak van den E: req„t last had, dat verschil„ tuschen den voorsz: Nieuwoiet in Teeth te midde„ „len 't gunt soo den regt gehoord had gem: van saak ook reets met getuijgen had gedaan dat den Comp„t gem: van daak en Ian Harmse Nieuwoudt smagts de klocken na gissing een hur ter plaatse van meerm: Nieuwont aan gekoomen zynde zyl dien nagt aldaar verbleeven waaren tot soolgende namiddags, wanneer den Landbouwer Peeth en zijn soon met dew oud baas Chuijnier Pieter zoen en eenige van zyn volk van zyn plaats: afgekoomen en na 't water 2 waar over de loost was gegaan waaren het gunt door hun gesien voorsz: van Laak hem relt sendn had en an Steenkamp gecommandeert, om met hem meede na het voorm: water te gaan, werwaards den slaven Jongen Cobuis en den basterd david of ordre van gem, van zaak meede moeste gaan. Dat meerm: van saak steenkamp en den zelf ieder een geweer genomen hebbende. hun met gem: Cobus en david na dat water hadden begeeren, dewijl gem: van saakdien„ „selven morgen aldaar een dam had gemaakt, sodanig als het weesen moest, ens om dus na dien dam te zien, als wanneer zyl bi hunne komst aldaar bij den dam in eene eij ge„ „schaard hadden vinden staan, voorsz Coenraad Hendrik Pulh, desselvs soon Hendrik albert Feith en pieter doen, neevens 't bij hun zynde volk. — dat voorsz: Coenraad Hendrik Feith soo als zyt aldaar waaren aangekoomen aan den Comp„te sonder alvoorens iets, het minste te hebben gesprooken had gevraagt wie hij relt was waar¬ meede op /onderstond N„o 16.
English
No. 17. to which the narrating witness had answered Pieter van Zeijl; and since meanwhile the aforementioned Van Saak had walked past him, in the course, just as if he wanted to go closer to the dam, the narrating witness had indeed heard that he had spoken with the son of the said Feith, named Hendrik Albert Feith, without him knowing however what that may have been, the narrating witness having in the meantime seen that the aforementioned Hendrik Albert Feith, aforesaid, had dealt Van Saak a blow against his head with his hand, whereby the said Van Saak had fallen to the earth, whereupon the aforementioned Hendrik Albert, seeing Van Saak who was lying on the earth, had dealt him some more blows with his fist, after which the said Hendrik Albert had come up from Van Saak toward the narrating witness, having asked the narrating witness what he was going to do there, to which the narrating witness having answered that the field-sergeant had commanded him to do so, the same Hendrik Albert Feith had said thereto, do you listen to such a one, and since at that moment someone, without knowing who it was, had wrenched the narrating witness his gun out of the hand, and the said Hendrik Feith reached for the narrating witness at the same time, the narrating witness had also done so to the said Feith, whereupon the narrating witness had fallen on the aforesaid Feith and thus both onto the earth, the narrating witness was immediately attacked from behind and beaten, without the narrating witness knowing due to consternation by whom, or which persons besides had done such, the narrating witness thus remaining lying on the earth beside his senses. That when the narrating witness had regained consciousness, he had seen the aforesaid Coenraad Hendrik and Hendrik Albert Feith together with the son and their people still standing close by, the said Coenraad Hendrik Feith, when the narrating witness walking away swayed somewhat due to dizziness, having further said to the narrating witness you are drunk, which the narrating witness had answered by saying, I am not drunk, the people of the said Coenraad having wrenched the narrating witness his bandolier with the powder horn from his body and taken it along, just as the narrating witness also lost his pocket knife that was stuck in his trousers pocket in the sheath and the sheath, without knowing how that happened. Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government the burgher Jan Harmse Nieuwoudt of competent age who at the requisition of the Landdrost in Stellenbosch the Gentleman Hendrik Lodewyk Bletterman declared it to be true: that the deponent already for a considerable time past had been in dispute with his neighbor the burgher Coenraad Hendrik Feijt over a certain watercourse and on account thereof had to suffer much nuisance and unpleasantness from the same Feijt in his rights, as the same had acted very arbitrarily with the water and even several times breached and destroyed a certain dam laid in the course of that water by the deponent not without much effort and expense; the deponent then, because of the repeated threats of the same Feijt on his place at that time, having not been sure of his own life, so that the deponent therefore had decided rather to depart with his wife and children from the same place and to go reside at the homestead of his father the burgher Gerrit Nieuwout; that the deponent subsequently did ride now and then from his father to the same abandoned place. Thus related at the Cape of Good Hope the 23 March 1786 before the Honorable Johannes Marthinus Horak and Johannes Smuts, members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who have duly signed the minute hereof together with the narrating witness and me, the secretary /: was signed :/ which I witness /: was signed :/ C: L: Neethling secretary. was written below: Declaring nothing more, the narrating witness gives for reasons of knowledge as in the text, offering always to confirm the same.
Dutch transcription
N„o 17. „op den zel„k had geantwoord pieter van Zeijl: en vermits inmiddens meerm van zaak hem zelf voorbij, in de Cours, eeven als of nader dam wilde gaan gegaan was, hadden zal welgehoors dat deselve dels met den soon van gem Peilh in naame Hendrik Albert Feith gesprooken had, zonder dat hij egter weet wat zul zy geweest, hebbende den zelk ondertusschen geiter, dat meerm: Hendrik Albert Feeth, voorsz: van saak met zyne hand een klaf teegen zyn hoofd toegebragt had, waar door gem: van saak op de aarde gevallen was, wanneer meerm: ut aangezeblen van saak die of de aarde sal, nog eenige slaagen met zyne vynd had toegebragt waarna Gem: Bendfuk ult van van saak af na den zelt was toegekoomen, aan hem rest gevraagt hebbende wat hy zlt daar gaan doen, op 't welke den rect geantwoordt hebben „de, dat den veldwagtmeester hem zalt had gecommandeert, denselven hendrik Albert „Feeth daarof gesegt had, luysterd gy na soo een en vermits op dat sydstf &iemand, son„ der te weeten wie sulx geweest is, hem res„ de geweer uyt de land gerukt zal, en gerepten Hendrik Areith na hem rel„t teffens greep, had den zelk zal ook aan gem: Peeth gedaan wanneer hij rels op voorsz: Peilt en dus beyde of de aarte gevallen waaren den rel„t bafstonds van agteren geattacqueert, en geslaagen geworden was, sonder dat den relt door ontstellenisse weet door wien, of welke persoonen meer zulx zij gedaan, zynde den zelk dus buyten desef of de aarde blyven leggen. Dat watnneer den tel„k weeder bigekoomen was, hij voorsz: Coenraad Hendrik, en Hendrik albert Peith mitsg„s zoen en hun volk nog daar digt bij had sen staan, hebbende gem: Coenraad Hendrik Peijlt, wanneer den zel„t weggaande door duyseligheyd wat geslingert dad teegens den rell:t nog gesegt gij bert besoeken het gunt den rel„t had beantwoord met te zeggen, ik ben niet beloopen, hebbende het volk van gem: Conradi hem rel„t zyn handelier met het kruythoorn van het Lyf gerukt en meede genoo „men, gelyk der req„t dan ook zyn in de broek sak in de scheepe gestooken hebbbende was en scheede is quijtgeraakt sonder dat zij waat Compareerde voor de onderget: gecommitt. s uyt den E: Agtb: raade van Justitie deeses Gouvernements den burger Ian Parmse Nieu„ „woudt van Competenten ouderdom dewelke ter„ 2 requisitie van den Land, drost te stellenbosch de Heer Hendrik Lodewyk aBletterman verklaar„ „de hoe waar is. dat de Comp„t al zedert een geruymen tyd her„ waards met zyn buurman den urger Coen„ „raad Hendrik feijt over zeekeren water loop in dispuut geleegen en desweegens van denzelven fijt in zyne Loonsdikwerf veel overlast en on „aangenaamheeden had moeten lyden, als heb„ „bende deselven met 't waater zeer wille keurig gehandelt en zelvs versclydene deesen zeekere in den loop van dat weter door den Comp„te niet zonder veel moeyten en kosten gelegde dam door gestooken en gedestruceert; den Comp„e dan, om de herhaalde drygementen van dezelven feijts of zyn plaats zoortyds, zyn eigen leeven niet zeeker geweest was zulx den Comp„e daar om beslooten had om liever met zyn vrouw en kinderen van deselve plaats te vertrekken en zig op de woonplaats van zynen vader den burger gerrit Nieuwout te gaan onthouden dat den Comp„t vervolgens wel nu en dan van zin vader naar dezelve verlatene plaats gereeden „t Aldus Terelateerd aan Cabo de goede 6 Hoop den 23 Maart 1786 voor d' E E Iohannes Mar„ „thinus Horak en Johannes Smuts, Leeden uyk den E: Agtb: aad van Justitie voorm: die de minute deeses beneevens den relt en my secre „„taris, meede behoorlik hebben onderteekend /:laarg „ger: / 't welk ik getuijgen /: was geteekend :/ C: L: Neeth„ ng secretaris. „ 6 :onderstond: hoedaanig zulx toegekoomen is. Niets meer verklaarende geeft den zelk voor reedenen van weetenschap als in den text prae„ „senteerende het zelve altoos neder gestand te doen. hoedang zinde 2 32
English
also having had to go thither once in the month of February last in order to collect a load of butter from there, but that the Appearer, out of fear that the aforesaid Feits would again harass him or cause trouble, had therefore requested the field cornet Andries Willem van Saak and the burgher Pieter van Zeil to accompany him thither and protect him from the same feared harassment and mischief, which was also done by the said van Saak and van Zeil for the aforesaid reasons; that the Appearer, having arrived at night with the same van Saak and van Zeil at the Appearer's place, the Appearer then learned from a certain youth named Jan Harmse Steenkamp residing at his place that the oft-mentioned Feits had breached the dam and had even completely destroyed it, upon which the aforesaid van Saak had said that he would go thither himself and repair that dam again, just as he, van Saak, very early in the morning went thither with 4 to 5 boys and showed the same slaves how they should build up the dam and put it in order, the said van Saak returning; that on that same day, nearly towards midday, three persons on horseback and fully 10 to 12 persons on foot, amid constant shouting of Hoere, having passed by the place of the Appearer and gone along the river along the road up to the dam, the same van Saak then said to the aforesaid van Zeijl and Steenkamp that, according to his instructions as field cornet, he was obligated to be present and oppose all acts of violence and mischief occurring in his district, and that they therefore had to go thither with him in order to prevent the same Feits from ruining and destroying the dam, which he could in no way approve of them breaching when he as field cornet had had it raised and repaired, and that they should now not do so again, at least not without direct written orders from the lord landdrost, shortly thereafter returning back to the place; just as they, van Saak, van Zeijl, and Steenkamp, then also went thither. For the rest, the Appearer declared that he does not know how things then turned out with them, except only that van Saak and van Zeyl returned almost half dead and sorely maltreated, having various holes in the head, the aforesaid van Saak and van Zeijl upon their return being completely faint and compelled immediately to go lie down. Lastly, the Appearer declared that the following day the same Feits with a retinue of fully 13 or 14 persons were seen once again around the Appearer's place, at which time, passing the place, they had continuously thrown sand up into the air under the incessant shouting of Hoere, had gone along the river to the dam, and had thus returned back again; as also the Appearer testified that, in order to let Feyt get more water, he had even dug out a vlei so as thereby always to have water in reserve, without any water being found there at present. Declaring nothing more, the Appearer gives as reasons of knowledge as in the text, being prepared to maintain the same further. Thus done at Cabo de Goede Hoop on 30 November 1786 before the gentlemen Johannes Martinus Horak and Johannes Mattheus Bletterman, members of the Honorable Worshipful Court of Justice aforesaid, who have duly signed the minute hereof along with the Appearer and me, sworn clerk. Lower: Which I witness. Was signed: R: P: v: d: Riet, sworn clerk. Re-examination. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Court of Justice of this government, the aforesaid burgher Jan Harmse Nieuwoudt, who had this his preceding declaration read out word for word, clearly and distinctly.
Dutch transcription
zijnde ook eens in de maand februarij l: zeg der „waards had moeten begeeren ten einde van daar een vragt booter af te haalen dan dat de Comp„e uyt vreese dat de foorsz Feits hem weederom zoude quellen off overlast aan doeg derhalven van den veldwagmeester Andries Willem van „saak en den burger pieter van Zeil verzogt had om hem derwaards te verzellen en voor dezelve gevreesde overlast en onheilen te bevy „ligen 't geen dan door gem: van saak en van zeel om reedenen voorsz: ook was geschied dat de Comp„te dan ook met dezelve van Paak en van zeel des nagts op des Comp„ts plaats gekoo„ „men zynde den Comp„t als toen van zeekeren of dezelvs plaats verblyv houdende Jongeling Jan Harmse Steenkamp genaamt vernomen had dat meerm: feits den dam deurgestooken en die zelvs geheel vernield hadden op 't welke voorm: van zaak gezegd had van selve derwaarde te zullen gaan en die dam weederom te zullen verhelpen gelyk hy van saak zig dan ook zeer vroeg in den morgenstond met 4 a 5 Jongens derwaards begeeven en dezelve slaauen aange„ „weesen had hoedanig zij den dam zoude moeten opzetten en in ordre brengen zynde gem: van taal gekeerd. dat op dienselven dag by kans teegen den midda drie persoonen te jaard ten wel 10 â 12 stuks te voet onder 't geduurig geschreeuwen van Hoere„ voor bij de plaats van den Comp„t en langs de divief den weg naar de dam opgegaan zynde derzelven van zaak als toen aan voorsz van zeijl en steenkamp gesegd had, dat hij volgens zyne instructie als veldwagtmeester verpagt was om alle geweldenaarijen en onteele in zyn district voorvallende te weezen en teegen te gaan en dat zij zig derhalve met hem derwaards begeeven moesten om aan deselve feits te beletten dat zij den dan dien zyns geens wanneer hy deselve als veldwagtmeester had laaten op„ „haalen en te regt maken had kunnen goed vin„ „den te laaten doorsteeken, als nu niet ander „maal ten minste niet zonder directe Achrif„ „telijke ordre van den heer landdrost zouden kort daar op wederom naar de plaats te rug tineeren en bederves, gelyk zij van taak van Compareerde voor ons onderget: gecommitt„s Uijl den E: Agtb: Raad van Justitie deeses gouver„ „nements voorm: den burger Jan Harmse Nieuwout dewelke deese zyne voorenstaande declaratoir van woorden tot woorden klaar ende duydelyk Recollement. zeijl en steenkamp toen ook derwaards zyn gegaan. Voor 't overige verklaarde de Comp„e dat hij niet weet hoedaanig het als toen met hun is afgeloopen als alleen dat van maken van zeyl by dans half doot en deerlyk mislandelt heb„ „bende: verschyde gaaten in't hoofd gehad, zijn te rug gekoomen zynde voorsz van saak en van zeijl by hun te zug komst geheel Plauws en genoodzaakt geweest om ten eersten te moeten gaag leggen.. verklaarde de Comp„e laatstelijk dat 's daags daar aan dezelve feits met een gevolg van wel 13 of 14 persoonen alweederom omstreeks des Comps plaats zyn gezien als wanneer zy de plaats passeerende geduurig Land is de hoogte gesmeeten hadden onder 't enophoudelyk roeper van Hoere langs de zwier naar den dam waaren gegaan en zoo weeder te rug ge„ „keert, als meede betuijgde den Comp„s dat hij om feyt meerdere water te doen krygen zelfs een valley had uijtgegraaven en daar door altoos (water in voorraad te hebben zonder dat thans eenig water zig daar bevind Niets meer verklarende geeft den Comp„t voor reedenen van weetenschap als in den text bereid zijnde zulx nader gestand te doen. Dat Aldus Passeerde aan Cabo de goede Hoop den 30 Novbrs 1786 voor d' heeren Johs Mat„ tinus Aozak en Johnnes Mattheas Bletterman leeden uit den E: Agtb: Raad van Justitie voorm: die de minute deser beneevens den Comp„e en my gekoclereg meede behoorlijk hebben ondertee„ Cend/ Laget / 't welk ik getuygen /:was getekend// R: P: V: d: Riet gesen Clerci /:onderstond:/ Zeyl voorgelesen
English
having been read aloud, he declared that he persists therein, wishing that an authentic copy thereof shall be drawn up, and therefore spoke in confirmation of the truth thereof the solemn words so help me God Almighty. Thus re-examined and sworn to at Cape of Good Hope, the 1 December 1716. was signed: Jan Harm: Nieuwoudt, lower: In my presence: J: V: d: Riet sworn clerk, and in the margin: as commissioners signed: W: J: V:n Reede van Oudtshoorn and P: M:s Bletterman. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, the Burgher Schalk Willem Vorster of competent age, who, at the requisition of the Merchant and Landdrost of Stellenbosch and District, the Honorable Hendrik Lodewijk Bletterman, declared to be true: that the deponent, who resides at the Olifants River, about two hours from the place of the burgher Coenraad Hendrik Feijt, in the latter part of the month of January of this current year, when the place of the said Feijt was greatly in need of water on account of the excessive drought then prevailing at his place, having been requested on behalf of the aforesaid Coenraad Hendrik Feijt, pursuant to orders received from the requisitionist, to go with his, Feijt’s, son named Hendrik Albert Feijt, and the burgher Barend Lubbe Andrieszoon, together with the carpenter residing in the house of the said Feijt, named Pieter Soest, to a certain watercourse over which a dispute had arisen between the said Coenraad Feijt and his neighbor Jan Harms Nieuwoudt, in order, according to the said order of the requisitionist, to breach the said watercourse; the deponent therefore went thither with the said persons; that the said Hendrik Albert Feijt, having just begun to breach the dam, the servant of the said Nieuwoudt, named Jan Steenkamp, also arrived there, carrying a gun in his hand and accompanied by an enslaved boy named Cobus; that he, Steenkamp, immediately went up to the aforesaid Hendrik Albert Feijt and asked him on whose order they breached the water; that the said Feijt, having answered to that question, by order of the Landdrost, the aforesaid Steenkamp had thereupon replied: it is good that you come by order of the Landdrost, for otherwise I would shoot you down and light you like a crow; further, after the said Feijt had breached the water, both the aforesaid Steenkamp and the deponent with his company departed from there. The deponent declaring that the aforesaid Coenraad Hendrik Feijt did indeed relate to him, the deponent, in what manner he, Feijt, had been wronged and mistreated by the field-cornet Andries Willem van Zyl and some other persons, without the deponent, however, knowing anything of the circumstances of that matter, as he witnessed nothing thereof in person. Re-examination. Appeared before us, the undersigned commissioners of the Honorable Court of Justice of this government, the aforesaid Schalk Willem Vorster, who this his aforesaid... Thus passed at Cape of Good Hope, the 5 October 1786, before the Honorable Johannes Marthinus Horak and Hendrik Justinus de Wet, members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who have duly signed the minute hereof together with the deponent and me, the secretary; lower: which I attest; was signed: C van Terssen, Secretary. Declaring nothing further, the deponent gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being ready, whenever it may be required, to confirm the same at all times with solemn words. No 18.
Dutch transcription
voorgeleezen weezende, verklaarde daar by te bliven persisteeren met begeerte dat er noets we by afte van gedaan werden zal, en sprak dierhalve ten bevestiging der waarhyd van dien de solen neelen woorden soo waarlyk helft mij god Almagt Aldus Gerecolleerd en aB'bedigt aan Cabo de goede Hoof, den 1 december 1716. /:was get: Jan Harm I: Neeuwoudt, /:laager:/ My present:/ J: V: d: Riel gestoftrog. k en mar„ /:getekend: „gine:/ als gecommitt=s /: geteekend/: W: J: V:n Ree„ „de van oudtstoorn en P: M:s Blelterman. Compareerde voor ons ondergeteekende gesommitt den E: Achtb: Raad van Justitie deeses geuer„ „nements den Burger Schalk Willem vorster van Competenten ouderdom dewelke ter requisitie van den Coopman en Land-drost van Stellenbosch en die„ „kenstijk de heer Hendrik Lodewijk Bletterman verklaarde zoo waar is. dat de Comp„t die aan de Oliplants Rievier om„ „trent twee uuren van de plaats van den burger Coenraad Hendrik Peijl woonagtig is in't Laatst van de maand nuari deeses vaurs, wanneer de plaats van gem: Teyt door de toen heer sulan „de Excessive droogte t of zyn plaats zeer om water verleegen was, van weegens voortz: Coenraad Hendrik Feijl verzogt geworden zynde om, ingevalle ontfangene ordre van de reqte met de zoon van hem feijt in naamen Hendriik Albert feijt, in den burger Barend Lubbe Anstries mitsg:s den bij gem: feijt in huys woonende tim„ „merman Heter socht genaamt, te gaan naar zeekere waterloop waar ouer tusschen gemelte Coenraad feyl, en zynen buurman Jan Tarms Nrei „wondt, verschil gereesen was, ten einde vol„ gens gem: ordre van den Heer reqte. deselve waterloop te doorsteeken hij Compt zig van ook met gem: persoonen derwaards begeeven dat gem: Hendrik Albert fijt eeven begonnen hebbende om den dam door te steeken als toen daar meede gekoomen was, de knegt van ad. Compareerde voor ons ondergeteekende Committ:s legt den E: Achtb: Raad van Justitie deesses gouvernements, voorwinstdelk S Willem vorsten, dewelke deeze zyne vooren„ Recollement. Aldus gepasseerd aan Cabo de goede Door den 5 October 1786. voor de Heeren H: „hannes Marthinus Dozak en Hendrik us„ „tinus de wet. leeden uyt den E: Achtb: Raad„ van Justitie voormeld die de minute dezes benevens den Compte ende my secretaris meede behoorlyk hebben onderteekend /:lagger:/ t welk ik getuijgen /:was getekend:) C van terssen Secretaris gem: Nieuwout, in naame Ian Steenkamp een ge „weer in de land hebbende en verseld van een Slaaven Jongen gent. Cobus. — dat hij steenkamp ter stond nadar voorsz Hendrik Albert Feijt was toegegaan en aan denselven gevraagd had oof wiens, ordre zij 't water door „stak dat gemelde feijt op die vraage geant „woord hebbende, uijt ordre van de Heer Land„ „drost had voorm: steenkamp daarop vervolgd het is goed dat gij uijt ordre van de Heer Pand„ „drost komt, winst anders zoude ik souw schie„ „ten en ligten als een kraaij— zynde wyders na docht gem. feijt het water doorgestooken had, zo wel voorsz: steenkamp als den Comp„e met zijn bij hebbend geselschap van daar gegaan Verklaarende de Comp„t dat voormelde Coenraad Hendrik Feijl hem Compt wel heeft verhaald, of hoedaanige wize hij fijt door den veldwagtmeester Andries Cullem van saak en nog eenige andere persoonen zoude verongelykt en mishandeld zyn zonder dat de Comps egter van den toedigt dier zaake iets weet als hebbende niets daar van in persoon bygevoard. 3 „ d Niets meer verklaarende geeft den Compt voor reedenen van weetenschap als in den test bereyd zynde 't zelven wanneer het gerequi„ „reerd mogte worden, ten allen tijde met Ao„ „lemneele woorden gestand te doen: gem „staande N„o 18. onderstond „ . 1„ „ /: onderstond:/ „
English
says yes, and that he himself always had disputes, and as far as he knows, until now. Having been clearly and distinctly read out, the deponent declared that he persisted in it, not desiring that anything more be added to or taken from it, and therefore, in confirmation of the truth, the solemn words: So truly help me God Almighty. The foregoing statement having been repeated word for word. Thus verified and sworn to at the Cape of Good Hope on 8 December 1786. It was signed: I: W: Vorster. In the margin: As commissioners, signed: S: M: Horak and H: I: de Wet. Articles drafted and delivered to the gentlemen commissioners from the Honorable Court of Justice of this government by the undersigned Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewijk Bletterman, in order to hear and interrogate regarding them, at his disposal, the Field Cornet Andreas Willem van Zaak, the answers to be given by him thereto to be recorded alongside each article. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, Andries Willem van Zaak, who has answered the following questions as noted alongside each of them: Article 1. The interrogator in person having requested his name, place of birth, age, and status: Says: Andries Willem van Zaak, born in this district, aged well over 41 years, by profession former Field Cornet. Article 2. Whether he, the interrogator, is also in any way related to the burgher Jan Harmse Nieuwoudt: Says: Yes, being a brother-in-law of the same. Article 3. Whether he, the interrogator, is aware that between his aforesaid brother-in-law Jan Harmse Nieuwout and the burgher Coenraad Hendrik Feijt, different disputes have arisen for several years past regarding the water which, according to its natural course, runs through, at, and past the farm of the aforementioned Nieuwoudt to that of the aforesaid Feijt: Says: Yes, and that he has always known of disputes, and as far as he knows, up until now. Article 4. Whether he, the interrogator, is also aware that in the year 1784 or 1785, by the late Daniel van Reyneveld, as then Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, a similar arrangement was made concerning the aforesaid water, namely that Nieuwoudt and Feijt would clean the channels and ditches of the aforesaid water, and that Nieuwoudt, after proper use, should let the said water run unhindered to the farm of the aforesaid Feijt: Says: Yes, and that he, as Field Cornet, had orders from the aforesaid Landdrost Ryneveld to ensure that Feijt and Nieuwoudt each should have half of that water. Article 5. Whether he, the interrogator, immediately complied with the order contained in the aforesaid letter on 23 January, after the contents of the letter received by him were read out: Says: Yes, in the presence of 2 persons, namely Jannes Rotta Willemsz and Hendrik Beukes Hendriksz. To ask the interrogator to read out the letter sent to him by the substitute Rudolphy on the date of 16 January, and whether this is not in conformity with the orders given to him by the Landdrost: Says: Yes, and that the letter being read to him contained the very same orders that had been given to him by the Landdrost.
Dutch transcription
zegt Ia en dat hy geor: zelve zegt Ia: altoos disputen te hebben gehad, en zo hij niet beter weet, tot nog toe. — klaar en duydelyk voorgeleesen zinde, ver „klaarde des Comp„s daarbij te blijven persi„ „steeren, niet begeerende dat er iets meer eijge„ „voegt ofte van gedaan werden zal, en Abak dierhalven ter bevestiging der waarheid de Po„ Almachtig. „lemneele woorden zoo waarlyk zelfe mij god „staande verklaaring van woorde tot woord Aldus gerecolleerd & B'Eedigt aan Cabo de goede Hoop den 8 december 1786 (was getekend. I: W: Vorster /: in marginen:/ Als gecommitt„s /:geteekend:/ S: M:s Aorak en H: I: de Wet. Articulen gedaan maken, en aan heeren gecommitt„s uyt den ondergek: gecommitt. s uijt den E: Agtb: raad van sus.6 No 1: Maade van Justitie dezes gouvernements overgegee„ „titie dezes gouvernements ven door den onder geteken„ andries Willem van Saak „ de landdrast van Htellenbosch den welken op de neven„ en drakensteijn Hendrik Lode„ „staande vraagpving en zo„ „wijk Bletterman, om daarop „danig heeft geantwoord ter zyner dispositie gehoord en als benevens aen ieder derselver aangeteekend onder vraagd te worden den Veldwagtmeester Andreas Wil„ „lem van saak zullende zine daarop te geevene antwoorden bezijden ieder articul moeten worden bekend gesteld! Compareerde voor ons qualiteijt geweesten veld wagt„ Legt Andries Willem van zaak geboortig van dezen uijthoek oud zuym 41 Jaar qualiteijt des ged„e in perzoon zyn naam„ geboorte plaats ouderdom en Art. 1. „ 2. zogt Ja een zwager van den Off hij ged„e ook eenigzints ver„ „selven te Zie. „waagdschapt is aan den „ zagt: Ja, in praesentie van 2 perzoonen namentlijk Iannes letteren vervatte ordre terstond Rotta Willemsz Hendrik Beukes Hendriksz: Zagt: Ia en dat hij den brief aan zo sa af lij geden dan van zyn zynde, dezelvze ordres te van den reqt door den substitut bevatten, die door den land Rudolphy in dato 16 Jann: geschreeven zogt de brief hem voorgeleezen den ged„e de missive ter ordre vraagen, of deese niet is Conform Off hy gets aan de by de voorsz: dat Pijt den Nieuwoudt ieder als veldwarttmeester van hebben. ged:e Land- drost Ryneveld onderstond: off hem ged=e ook bewust is dat in den Jaare 1784. of 178. 5. door wylen den heer daniel van Rey„ „„neveld als toenmaalige land„ ordre heeft gehad om te zorgen drost van stellenbosel en dra„ „kensteijn over 't voorsz: water de hoeft van dat waater zoude een dergelike beschikking is gemaakt, dat namenlyk Nieu„ „woudt en Feit de gripen en slooten van 't voorsz: water op zuymer en hij Nieuwoudt na behoorlyk gebruyk 't zelve waater ongehonderd na de plaats van gesz: Feijt zou moeten laaten loopen off hem ged„e bewust is dat tus„ „schen zyn swager voorsz: Jan Harmse Nieuwout en den bur„ „ger Coenraad Hendrik Reijt, ze„ „dert eenige Jaaren, herwaards differente verschillen zyn ontstaan over 't waater 't welk volgens haaren natuurlijken loop, door aan en voorbij de plaats van gem: Nieuwoudt naa die van art: 3. „burger Jan Harmse Nieuwoudt . burger onderzoek N„o 19. Staat. „meester. — „ „drost aan hem zyn gegeeven voor te t leesen en hem gede af te „vangene missive ged=en op den 23 Jann: onr 3 den inhoude der door hem heeft voldaan. Hendrik „ 5 4 voorsz Regt heenen loopt
English
says not to have read that letter, although he did hear of a letter. Lapses. says he properly sent the report concerning the complaint further to Gideon van Zyl, by whom, and with what opportunity, and on what day, without knowing whether that letter was delivered further to the landdrost, and at what time it was handed over to him. Hendrik Beukes aforementioned: investigated whether the petitioner, on his part, or whether he, the defendant, did not immediately declare that rascalities were afoot with the letter. says: that when Hendrik Albert Ryk brought him the questioned letter from the Landdrost, he immediately said to the defendant: here is a letter from the Honorable Landdrost, my father knows what is in the letter and what you must do; that upon this the questioned person answered: so, your father knows what is in the letter, a rogue is not to be trusted, you may well have broken the letter open. further says that he said this because the aforementioned individual some time ago had brought a forged letter to the questioned person, which he said was from the Landdrost Ryneveld. Article 8. To show the defendant in person the letter of the Officer Petitioner dated January, written to the citizen Jan Harmse Nieuwoudt, and to ask him whether the defendant did not also, on the aforementioned 31 March, first deny the same to the aforementioned Petitioner, but upon conviction by the aforementioned Steenkamp admitted that he had commanded the said Steenkamp and the citizen Pieter van Zyl, with the taking along of their flintlocks, to accompany him, the defendant, also provided with a loaded flintlock, to go and see whether Coenraad Regt and his people would breach the constructed dam. says that he told those two to go along with him and to take their guns along, because threats to commit violence had previously already been made by Hendrik Albert Ryk at the place of Nieuwoudt. whether he, the defendant, did not find and read the said letter at the aforementioned brother-in-law Nieuwoudt's, or whether the principal content thereof was not communicated to him. Article 10. If so, to ask the defendant whether he could not naturally understand from the content thereof that the Officer Petitioner had at that time not yet received any report from him, the defendant. says as before. whether necessity did not then require that they should have had a second report sent as speedily as possible to the Officer Petitioner. Article 11. To read to the defendant the 2nd article of his instructions to him, the defendant, as field-cornet, with the approval of the high government of this country, by Whether he, the defendant, in person, in the presence of the citizen Jan Steenkamp on the 18 March thereafter, in the afternoon, admitted: to have neither written nor signed the letter of 18 February, any more than the complaint of 16 February addressed to the pro interim fiscal. to have indeed signed, but not written, the letter to the pro interim fiscal. Article 12. To show the letters sent to the Officer Petitioner by the defendant on 26 January and 13 February, together with the copy of the statement of 26 January, and to ask: whether he, the defendant, wrote, copied, and also signed them all in his own hand. Says yes. to come. heard: Article 13. Article 14. 13 J. Heeke. Lapses.
Dutch transcription
sagt N een dien brief niet te hebben geleeste schoon wel van een brief heeft Vervalt. zegt. 't beklag aan den pro„ „hoorlijk rapport heeft toegezonden verder aan giedeon van zyl door wien, en met welke gelee„ ter verdere bestelling te geeven genteid en of wat dag „ zonder te weeten; of die brief verder besteld is aan den landdrost, en of wat tijd overgegeeven om dezelve. hendrik Beukes voorn: heeft onderzoek aan den reqt een te„ off hij ged:e niet terstond heeft zegt: dat wanneer hendrik albert Ryk hem gevrs de brief gedeclareerd dat er schelm stukken van den Land drost hadge, met de brief omging„ „bragt, denzelven ofstonds/ tegen den ged„e had gezagd hier is een brief van den Teer Land-drost myn vader weet wat en de brief staat, en wat gy doen moet, dat hier op de gevz had geandwoord, zo, welk Jou vaar wat in de brief staat, een schelm is niet te betrouwen gy kunt den brief wel openge„ „brooken hebben. zegt. voorts dat hy zulx gezegd heeft om dat gem: uit voor eenigen tyd verleeden, een valschen brief aan hen gevrs had art: 8. gebragt, dewelke hij zeijde van den Land-drost & Rijneaald den ged=e in parzoon de brief van den R: O: reg„t in dato Jann: off hij ged: ook niet op voorsz: aan den burger Jan Haemse. zegt, die buijdes te hebben gezegd, or met hem mede te 34 Maart den 2810: zeg„t, eerst nieuwonds geschreeven te ver„ ontkend; dog bij overtuiging „toonen en hem af te vraagen gaan, en hunne geweeren van voorsz: Steenkanp heeft mede te neemen, om zeden bekend dat hij denzelven Heen„ of hij gete deselve tief niet dat door hendrik Albert bij den voorsz: zwager Nieu„ Cayt bevoorens reeds op dekamp en den burger Pieter ondt, heeft gevonden en gelee„ van zyl gecommandeert heeft plaats van Nieuwoudt drei„ met /mede neeming hunner „zen of den principaalste inhoud daarvan hem niet is mede „gementen van geweld te pleegen snapsaante met hem geds mede gedeeld. waaren gedaan. met een gelaaden snaphaan voorzien, te gaan zie of Coen„ „raad Regt en de zynen den gemaakten dam zouden door „ 10: zo Ia den ged„e aftevraage of hij uit den inhoude van dezelve niet natuurlijk konde begrypen dat den 7e: O:e Reqt als toen nog geen rapport van hem ged„e zegt als vooren„ had ontvangen. off de noodzaakelykheid 't niet „ 11. als toen vereyschte dat zy aan den gede voor te leesen 't 2de articul van zyne instructie hem gede als veldwagtmeester met approbatie van de hooge overigheid dezes lands door Off hij gede in perzoon ter prie„ „sentie van den burger Jan heeft beleden: de brief van den 18 febr: zoo min als 't beklag van den 16 febr: aan den pro„ „interin fiscaal geaddresseerd „interim fiscaal wel te hebben steenkamp op den 18 Maart getekend, dog niet geschree„ daar nan des nademiddags geschreven nog getekend: te hebben Art. 12. de aan den R:O: req„t door den ged„e toegezondene brieven van den 26 Jann: en 13 febr: mitsg„s de Copia verklaaring van 26 Jann: te vertoonen en af te vraagen. of hij gede dezelve alle eygen„ „handig geschreven gecofieert den R: O: reg„t een tweede rapport ten spoedigsten had moeten laten afgaag. den den te komen.. — 9 gehoord: .. 1 . „ „ven. Legt Ia. en ook getekend heeft. „ 13. .. „ 14. 13 I„ Heeke. -- . Vervalt.
English
the court-martial at Stellenbosch prescribed for observance reading as follows shall he, field cornet says, as before when in his district among neighbours a dispute in the pastures or the use of the waters of their places arises, with two impartial witnesses in presence of the disputing parties 18 careful examination did he, defendant, then not, with must make, and according to reason says, no, having arrived there his in hands having, gun and fairness make a settlement with his gun on the shoulder and by Coenraad threatened to smash in his brains or mediation, to be understood Feyt being asked what concerning the do you come to do here, answered outspans, waters, and pastures as aforesaid, but before to have, I come here to point out the rights of the water, according all not concerning Company's lands to the letter of the Landdrost Ryneveld which outside of ownership, whereupon the son of said Coenraad Feyt had come up behind him loan, or quitrent are ploughed, and had treacherously given him a blow in the face sown, or otherwise cultivated, from which he had fallen to the ground, and had to suppose and shall of that said son must have had a stone in his hand, his proceedings make because it fell after the blow. a report to the says further that he in no way threatened to Landdrost. And then to ask him whether he, defendant, has not acted directly contrary to the aforesaid 2nd article of his instructions. says to know nothing thereof. smash in his brains. Art. 16. whether he, defendant, could not consider by himself that the order given by him and the execution thereof could easily have given occasion to murderous assault and wounding, and could even have brought fatal consequences in its wake. occasion was given that said Steenkamp did not, even in presence of him, defendant, on said 13 March, confess that he fired at Hendrik Feyt and did not hit him, but that the same, out of dismay, nevertheless says to know nothing of that either, except that Steenkamp told him that he fired at one of the people. says himself to have had no intention to commit any violence, but that he had seen that aforesaid Coenraad Feyt with his people, armed with kerries and knoppels, had passed the house of Nieuwoudt to go to the water in question, and that he, defendant, thereupon said to those with him, being neighbours, that they must take their guns with them. whether that assault was not, because he was already half dead, citizen Jan Steenkamp discharged his musket loaded with a bullet at the citizen Hendrik Albert Feyt and thereby shot off the knob of the kerrie from the hand of the latter to [illegible] Art. 17. Whether he, defendant, together with the citizen Pieter van Zijl, was not even convinced thereof by the assault of the citizens Coenraad Hendrik, Hendrik Albert Feyt, together with a certain Pieter Loos. earth 6 must take 1 must well a quarter of an hour on the 20. 9
Dutch transcription
den krijgs raad tot stellenbosch ter opservantie voorgeschreeven luydende als volgt zal hi veldwagtmeester zegt, als vooren wanneer in zyn district. onder buuren verschil in de wijlenden of 't gebruijk der wateren hunner plaat„ „zer ontstaat met twee onpartidigen getuijgen in prae„ „sertie den twistende parthijen 18 naauwkeurig onderzoek t hij ged dan niet met moeten doen en na reeden Legt, Nees, aldaar gekoomen zijn is handen hebbende ge„ te zyn, met zys geweer op en billijkheid een verdrag weer gedreigd heeft om zit de schouden en door Coen taa de haasen spag in te slaan of bemiddeling maken wel Vyf gevraagd zynde wat te verstaan omtrend de komt gij Thier doen, geand„ uytdriften wateren, en wylan„ „woord te hebben ik kom hier om de gerechtigheid van het waater aan te wijzen, volgens der als voorsz: maar voor uytsstaat aan den brief van de heer Land-drost Ryneveld al niet wegens Comp en lan„ waarop de zoon van gede Coenraad Tijl agter hem ongekomen „deryen die buyten Eijgendom was, en hem gevrijdireet een slag in't aangesegt tegeeven leening of Erfpagt beploegd. had, waar van hij op de aarde was gevallen, en supponeeren moest, dat gem zoop een klip in de hand moet gehad, hebben„ bezaaijk of andersints de wyl zij dezelk naa de slag is gevallen. „bouwt worden, en zal van zogt voorts dat hij geensintslijk gedreigd heeft on hem zijne verrigting aan den heer landdrost rapport moeten doen. En hem als dan af te vragen of zij gede niet lynregt strijzig Togt daar van niets te weeten geleegendheid heeft gegeven, dat teegens t voorsz: 2de articul van zyn instructien heeft gehandeld. . de harssers in te saag. „geslaagen was. Art. 16. off hij ged:e niet bij zig selve konden nagaast, dat de door gehad te hebben om eenig hem gegavene ordre en 't ex„ geweld te pleegen, maar dat hij gezien had dat voorm„ ecuteeren van dier ligt gelee„ Coenraad Teyk met zynde „genheid zou hebben kunnen zogt. daar van meede niets & voorm. steenkamp niet „tienen gewapend met herrijs geeven, tot moord daadigen selvs ter praesentie van hem te weeten, als dat steenkamp gede op voorm 13 maart heeft en kaupels het huis van aanzanding en quetting Ca hem verhaald heeft, dat zij beleeden dat hy op Hendrik Nieuwoudt voorbij waaren zelfs doodelyke gevolge naa op een van het volk ge„ gekoomen, om na t water zich had kunnen sleepes. tyt geschootn en denzelven „schooten heeft. in questien te gaan, en dat niet gebroffen, dog dat den lif geori daarop aan de ay zelven door ontstellenis egter hem, zynde buyvers heeft gezegd dat zy hunne geweeren mede zegt. zelvs geene intentie off die aanzandinge niet vermids hij reeds half dood den burger Jan Steenkamp zyn met een koogel gelaadenen snap„ „laag op den burger Hendrik albert Tijl heeft losgetrokken en daartmeede de knop van de kirry uyt de land van den kotten tot t Iannis afgeschooten Art: 17. Ob hy ged=e neevens des burger pieter van Zijl daar van niet zelfs overtuijgd is geworden door de Aanrandinge van den burgeren Coenraad Handk Hendrik Albert Zyt mitsgs seekere pieter Loes. aarden 6 moesten, neemen 1 moesten wel een quartier uur op de 20. 9
English
Appeared before the undersigned delegates from the Honorable Council of Justice of this Government the burgher Jan Steenkamp, who has answered the following questions as recorded alongside each, which were drawn up and submitted to the Gentlemen delegates from the Honorable Council of Justice of this Government by and on behalf of the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletterman, in order to have the burgher Jan Steenkamp heard and interrogated upon his requisitions, his answers to be given having to be recorded alongside each article. Article 1. The name, age, status, and place of birth of the defendant in person. States: Jan Harman Steenkamp, aged over 16 years, born in this country. 2. Where and with whom the defendant resides. States: on the Olifants River, residing with Jan Nieuwoudt as a farmhand. 3. Whether the defendant on a certain day saw that the burgher Coenraad Hendrik Feijt, with and alongside the burghers Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe Andrieszoon, as well as Pieter Loos, went to the dam which lies near the farm of the burgher Jan Harmse Nieuwoudt, and where the defendant resides, and for what reasons this occurred. States: Yes, that they came to open the water furrow. 4. Whether the defendant, having said that, decided to go there as well, for what reasons, and on whose advice he did so, seeing that he, as defendant, says he was not to blame, as the earth had remained lying there. States: Yes, but in no way with the intention of doing any harm, but only to learn on whose order they had come there and on what grounds. Article 21. Whether the defendant does not even realize that he is the first and principal cause of all the aforementioned consequences, breaking the public peace and the freedom and security of the inhabitants' property, having put them in danger by such conduct. States: No. 22. Whether the defendant has not consequently rendered himself punishable in the highest degree. States: [illegible] Thus done and interrogated at the Cape of Good Hope, the 5th of October 1786, before the Gentlemen Johannes Marthinus Horak and Hendrik Justinus de Wet, members of the Honorable Council of Justice aforesaid, who have duly signed the original minute of this together with the respondent and me, the Secretary. As delegates, was signed: J. M. Horak and H. J. de Wet. In my presence, was signed: C. V. Aerssen, Secretary. Confirmation. Appeared before us, the undersigned delegates from the Honorable Council of Justice of this Government, the burgher Andries Willem van Baak, complainant, who, these his preceding question articles having been read out clearly and distinctly word for word, declared that he adhered and persisted to the same, not desiring that anything more be added or taken away. Thus done and confirmed at the Cape of Good Hope, the [illegible] of October 1786. Was signed: Andries Willem van Baak, complainant. In my presence, was signed: C. V. Aerssen, Secretary.
Dutch transcription
Legt. Neen. zegt geen schuld te hebben. aarde was blijven liggen. Art: 21 off hy ged niet zelvs begrijpt de eerste en voornaamste. N„o 20. oorzaak van alle de voorsz: ge„ „volgen te zyn de openbaare, Compareerde voor de onder Articulen gedaan maken en ziest daar door verbrooken, aateekende gecommitt s uyt aan Heeren gecommette uyt den en vryheyd en vijligheid der goe„ den E: Agtb: Raad van Justitie Edele Agtbaren hode van Puchti den burger Jan Steekkamp de„ deezes Gouvernements overgegeeven „de ingesetent door diergelyken handelwijze in gevaar ot hebbeen door ende van weegens den Land„ vraagen zodanig geantwoord „drost van stellen bosch en draken„ gesteld : „ateije Hendrik Lodewyk Bletterman derzelver staat aangetekend . omme daarop ter zyer requisitien gehoord ende ondervraggd te worden, den burger Jan Steenkamp zullende zyne te geevene ant„ „woorden 4 bezyden ieder articul „welke op de neevenstaande heeft als beziden, een ieder moeten worden bekend gesteld: Art: 1. plaats. ouderdom, qualiteijt en geboorte des gede in persoon zyn naam 3. off hy ged: of zeekeren dag heeft gezien dat den burger Coenraad Hendk Feyk, mat en beneevens de burgeren schalk willen vorsten „Barend Labbe Andriesz: mitsg„s pieter Loes na den dam dewelke omtrend de plaats van den burger Ian Harmse Nieuwoudt legt, en alwaar de gete: woonagtig is, hun hebben begeeven, en om wat reedenen zulks is geschied. zegt, zo doch geenzints met off hij ged„e of dat gesegt zyn intentie om iets kwaads te snalplaan heeft genomen zig Aldus Gedaan en gerecolleerd aan Cabo onderneemen maar alleen meede derwaards begeeren om te verneemen op wiens orderom wat reedenen en of wiens de goede Hoop, den October 1786. /:was zy daar kwamen en om wat aanraden hy zulks heeft ge„ geteekend Andries Willem van Mak klaager, leden, om dat hij get. als „daag. My praesent /: getekend:/ C. V: aerssen Secretaris. Compareerde voor ons ondergeteekende gecommitts uyt den E: Agtb: Raad van Jus„ „titien deeses gouvernements den burger An„ „dries Willem van Saak, dewelke deese zyne voorenstaande vraag articulen van woorde tot woorde klaar en duydelyk voorgelessen zynde, verklaarde denzelven daar by te blyven persisteeren niet begeerende dat er iets meer bygevoegd ofte vag gedaan werden zul„ /:onderstord:/ Recollement. Aldus Gevraagd en Beantwoord aan Cabo de goede Hoop den 5 October 1786. voor Legts Ian Harman Steenkamp. oud ruijm 16 Jaar, geb: van de heeren Iohannes Marthinus Sorak en hen„ deezen uytzoek. drik Custinus de Wet leeden uit den E: Agtb: raad van Justitie voorm: die de minute de„ „zer benevens den geor, en mij Secretaris mede behoorlijk hebben onderteekend /:laager: tweed Legt: aan de oliphants te vier waar en bij wien hij ged. woon¬ ik getuijgen /: was getekend:/ C: V: Aerssen Aare„ bij Jan Nieuwoudt als kregt gagtig is „taris. Op hy geds gevolgelyk niet zig ten Uytersten strafwaardig heeft gemaakt „ 22: :onderstond: Legt. Ja, dat zy gekomen zin om de water grip te openen. /in marginen /Als gecommitts /:geteekend:/ I: M: Tozak en A: P: de Wet. =en margine. knegh 10 ƒ 1 „ 4.
English
States, Yes, but that about 10: States to this that the field sergeant of the case had his servant oversee the place. States: that Pyk first asked him whether the defendant then said that if he, Pyt, came there without orders from the 1st requester, he would lift him Tijs like a crow threatened him to stomp him in front of the water into a dam, upon which he had also threatened him, in case you stomp me into a dam, you will Whether the defendant did not know that the said Pyt was forced to go with those people to the said dam in order to open it so that some water could come to his dwelling place: could well have thought that they came there, therefore had gone to them to ask by whose order that dam was to be opened, and whether some time thereafter the defendant on orders of the field sergeant of the case, together with the said van Zeijl Pietersz., as well as the bastard Hottentot David, all equipped with loaded firearms, were also ordered to proceed again to the said dam. 10. Whether this was done by them because they, with the burgher Coenraat Hendrik Ryk, the Hottentots and boys were armed with clubs, 7: What reasons the defendant had for uttering such words. Whether the defendant is aware what exchanges of words and quarrel occurred between the said Ryk and van Saak, as well as the other persons present there, and to state all of them distinctly here. Says before van Saak had spoken a single word, the elder asked, what are you coming to do here, to which van Saak answered, I come to point out the rights of the water, to which Ryk replied, whether you or I also that the aforesaid burgher Ryk came from the side up to van Saak using this expression, you damned scoundrel, should I, and struck him, van Saak, upon which the boys and Hottentots rushed forward, who beat him for dead, so that he remained lying on the ground. Article 11 States not to have seen this, for van Saak held the firearm on his shoulder, and for the rest as in the preceding article. Whether after some exchange of words the field sergeant of the case threatened the said Ryk with smashing his skull with the firearm in his hands, and what happened between them thereupon. 13. Says that the firearm of van Saak fell to the ground while Ryk beat him, and that then Pieter Loen picked up that firearm. Whether after the said van Saak and the burgher Hendrik Albert Ryk had been in hand-to-hand combat for some time, the firearm was taken from him, van Saak, by the said Ryk. States: that the firearm was taken from him by Pieter Loen during the struggle Whether the said Pieter Loen then rushed forward and the said van Zeyl 14 Whether the said Pieter van Zeyl, seeing this, cocked the hammer of the firearm and rushed at the said Ryk, asking what do you say with his son, and a certain Pieter Loen, together with two Hottentots and two slaves, were seen going to the said dam with sticks. Says to have asked nothing else of those people than by whose orders they came there and to do what. I would lift like a crow. Says as before. how this happened. had: 8. to be able to reach his dwelling place: 9. Says this is untrue. 15. occurred. 12. 6. what the defendant coming there Article 5. proceeded. 1
Dutch transcription
Legt, Ia, doch dat er wel 10: Legt daar toe door den velswagtmeester van Paak knegt het opzicht overs de plaats had. Legd: dat Pyk hem geon eerst off hij ged„e als toen gezegt heeft dat wanneer hy Pyt aldaar gedrygd heeft om hem voor zonder ordre vak den 1:0: req„t hetwater te trappen tot een gekoomen was, hy hem Tijs ligten dam, waarop hij hen ook had zoude als een kraay bedrygd bij aldien gij mij wiet trapper tot een dan, zal Of hy geden niet heeft geweten dat gem: Pyt genoodzaakt denkes, dat zyt, daar kwamen geweest is, met die luijden na den gem: dam te gaan, om zegt wel te hebben kunnen derhalves naar tun toegegaan deselve te openen ten eynde was om te vragen uijt wiens dusdanig eenig water op zyn om dien dan e openen, en „off eenigen tyd daarna hij geven op order van den veldwagt„ „meester van saak met den„ van Zeijl pietersz: mitsg:s den bastaard Pottertot david alle„ met gelaaden geweerig voorzien mede te zyn gecommandeerd „zelven en de burgers pieter zig weder na geme. dam hebben 10. of zulks door harlieden is hattenlotten en Jongens met gedaan, om dat zylieden den kruppels gewasend zyn geweest, burger Coenraat Hendrik Ryk „ 7: Welke redenen den ged:s tot 't uyten van diergelyken woorden Op hem ged: bewust is welke sogt eer dat van zak noch woordewisselingen en swist een woord had gesprooken, door tusschen gemrdyk en van saak de ouderlyk was gevraagd wat mitsg:s de verdere aldaar komt gij (hier doen, door hem aanwezende menschen zyn van staat daar op geantwoord voorgevallen dezelve als dan was, ik kom om de geregtig „teyd van't waater aan te alle distinctelyk alhier op te wijzer, hier op door Regt was Geves. Gerepliceerd, heb zy onder ik ook dat voorsz: de Conseryk van ter zyden bij van zaak kwam onder deese uijtdrukking sou veedoemde schobbert sou moet ik hebben, en hem van saak daar op geslaagen heeft, waarop de Jongens in hottertotten zyn toegeschoten, die hem voor dood e Art 11 Geslagen hebben, dat hij ter aarde is blijven leggen. 60 na eenige woordewisselin„ Legt zulks niet te hebben gezien„ gen den veldwagtmeester van want dat van laat hetgen Taak gem: Tyl bedrygd heeft „waer op schouder heeft ge„ met zijn in handen hebbend ge„ „houden en voor 't overigen als „weert de hersenpan te zullen is 't voorgaande articul. inslaat, en wat daarop tusshen 13. sogt dat het geweer van van Off na dat gem: van saak en saar op de grond is gevallen, den burger Hendrik Albert terwyl dat Tyt hem geslagen Ryk eenigen tyd handgemees heeft, en dat toen pieter doen geweest zijb, hem van Taak dat geweer heeft opgenomen desselvs geweer door dikwils gem: Fyt is ontnoomen gewor„ „des. Legt: dat hem 't geweer door pieter doen onder het wor„ Of gem: pieter Loen daarop is toegesprongen en gem: van Zeyl 14 of gem: pieter van Zeyl zulx siende den haan van geweer overgehaald, en na gem. Tyl zou zyn toegesprongen, onder 't vragen wat zegh gy met desselve zoor, en eenen Pieter Loen mitsg:s twee hotten„ lotten en twee slaaven na gem: dan hebben zien gaan met „stelen sogt, niets anders gevraagd te tot die luijden heeft gezegt hebben, als of wiens ordres. zijt daar kwamen en om wat te doen. . ik sou linten als een kraay. zogt als vooren. onder sulks geschieden. heeft gehad: 8. woonplaats te kunnen gekomen: „ 9. sogt zulx onwaar te zijn. 1 „ 15. „ hemeeden is voorgevalle. „ 12. 6. wat hy gede. aldaar koomende Art: 5. begeeven. 1
English
stealing with Hendrik Feyt had taken his gun away. Answers not to have seen such. fell. Answers to have seen that Pyk 24. Whether he, defendant, does not know that he is punishable, and what he has to bring forward for his excuse. Answers not to consider himself guilty since he did nothing other than to save his life and to have nothing to bring forward for his excuse. Answers that because Hendrik Fyt had taken up the gun of the aforementioned Van Taak and, having retreated a little, overtook him and, as he, defendant, was being aimed at with sharp ammunition, he took to running and did not take it from Van Taak, Whether the defendant, seeing that the guns of the aforementioned Van Taak and Van Zyl were taken from them, aimed his own gun, loaded with a ball, and discharged it at Hendrik Fyt, or whether he immediately fired his musket at the citizen Hendrik Fyt upon taking flight and thereafter Answers not to know such, because having heard afterwards that he, defendant, had afterwards seen or learned that he had not hit Hendrik Fyk with the ball, but had shot the gun out of the hand of the Hottentot Hannes. Answers not to have seen such, but 26. Whether he, defendant, did not believe at that time that he had mortally hit the aforementioned Hendrik Fyl, 19. Whether he, defendant, did not see that the aforementioned Pyk fell to the ground immediately after the firing of his, defendant's, musket, and remained lying there for a quarter of an hour. 23. Answers to have shot at him because Fijt was already taking aim at him, and Van Taak and Van Zeil were lying on the ground for dead before him. Whether he, defendant, does not know that he may kill no one without being able to convince the judge that he had to do so in order to preserve his own life. Through whom and in what manner the same knife was taken from him, Van Zyl, and whether this was not done by the people of the frequently mentioned Pyk. Thus interrogated and answered at the Cape of Good Hope, the 5th of October 1786, before the Honorable Dirk Marthinus Hosak and Hendrik Justinus de Wet, members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who have duly signed the minutes of this together with the defendant and me, the Secretary. Below: which I witness, was signed: C. V. Aerssen, Secretary. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government, the aforementioned Jan Steenkamp, who, having had these his preceding interrogatories, with the answers given thereto, read out clearly and distinctly from word to word, declared that he adhered and persisted by the same, not desiring that anything more be added or taken away. Recollement. Whether he, defendant, had the intention to mortally hit Hendrik Feyl when his gun went off. Answers no, but only to have shot him in the hand. Article 16. Whether the aforementioned Van Zyl, seeing that his gun was taken from him, then drew his knife and pursued the aforementioned Fyd and his people with it. Will be cancelled. Continued running. Article 32. 18. Answers to have found the aforementioned persons there together. Answers that he had previously loaded his gun with a ball. Whether his, defendant's, gun had been loaded with a ball, and on whose order such occurred. Thus done and reconfirmed at the Cape of Good Hope, the 7th of October 1786. Was signed: J: S around which was written: this mark is set in his own hand by Jan Harman Steenkamp. Below: In my presence, signed: C. van Aerssen, Secretary. In the margin: As commissioners, signed: D: M: Hosak and H: J: de Wet. Articles drawn up and submitted to the Gentlemen Commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government, by and on behalf of the undersigned Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletterman, in order that the citizen Pieter van Zijl may be heard and interrogated thereon at his requisition, the answers to be given by him to be recorded and acknowledged under each article. Answers: Pieter van Zijl, aged 44 years, native of this place, citizen. Answers: at the Oliphants River. Where he, witness, resides. The defendant in person, his name, age, status, and place of birth. Whether he, defendant, together with and alongside the field-cornet Andreas Willem van Taak and the citizen Jan Steenkamp, all provided with muskets, proceeded to the water that had been dammed up by the citizen Jan Harmse Nieuwoudt. Answers: Yes, that the field-cornet Van Taak had commanded him, defendant, to go along with his gun. 8. What the same accomplished there. Answers that the people were drawn up in a row there, with the three Europeans behind them. 6. Whether he, witness, arriving there, perceived that the aforementioned Hendrik Albert Fik engaged in a verbal dispute with the field-cornet Van Taak. Answers that Hendrik Albert Fijk, at some distance from him, defendant, engaged in a verbal dispute with the field-cornet Van Taak, without him, defendant, being able to hear it all clearly. Whether he, defendant, arriving there at the dam with the aforementioned citizens, encountered the citizens Coenraad Hendrik and Hendrik Albert Fik, together with Pieter Loep and two slaves and Hottentots and boys, besides several Hottentots. When and why he, witness, with the field-cornet Van Taak and Jan Steenkamp, proceeded to the dam of the aforementioned Nieuwoudt. Answers: in the afternoon, after the field-cornet had dammed up the water in the morning, and Coenraad Hendrik Fyt with his people, armed with clubs and herrijp, had passed the farm of Nieuwoudt towards the aforementioned dam. Answers not to know such. Article 4. Whether he, defendant, also knows whether the muskets, both of the field-cornet Van Taak and of Jan Steenkamp, were loaded with ball. Article 10. Will Appeared before us Number 21. interrogatories as each of them is recorded. Article 1. 3. 6. 6. 1. 1. to go.
Dutch transcription
stelen met Hendrik Feyt is 't geweer ontnomen heeft. zegt. sulx niet te hebben gezien. gevallen is. Sogt: te hebben gezien dat Pyk „ 24. to hij gev, niet weet dat hy zegt zig niet schuldig tn kennen strafbaar, is, en wat hy tot also hij niets gedaan heeft „ zyn verschoning wert tin te als om syn leeven te sauveen brengen zegt, dat door Hendk Tyt het Of den geds ziende dat de „zen en tot verschoning niets geweezen van gem: van Paak in te brengen te hebben geweer opgenomen en of hen en van zyl hun antnomes waren zig één winig geretereert, en desselus met een kogel geladen agterhaald en, wijl hij scherp Tyt heeft gelost gevi aangelegd, zijnde, hij gevr: op Shem Fyl heeft t los„ een lopen gezet heeft en niet snapiaan op den burger Hendk van van Paak ontwedegde „getrokken, en het daarna of hij het direct of de vlugt segt, zulks niet te weeten wyl of hij ged: daarna heeft gesien of vernoomen dat hy met de naderhand gehoord te hebben, t kogel niet Hendrik Tyk ge„ „trossen maar de hirry van segt zulx niet gezien maar den Pottentot Hannés uyt de „ 26. off hy ged:s als toen niet heeft gemeend gem: Hendrik Fyl gezet heeft, en met scherp doodelyk getroffen te hebben, „ 19. Op hij gev. niet heeft gezien dat voorsz: Pyk terstond na't lossen van sijn gedr snaphaan op de aarde gevallen en een quartier uur is blyven leggen „ 23. zegt: op hem te hebben geschooten of hi ged: niet weet dat hij niemand mag dooden zonder om dat fijt reeds of hem aanlag den rechter te kunnen overtuigen en van daak en van zeil voor dat om zyn eigen leeven te be„ door wig en of hoedanige wijzen dood ter aarde laagen hem van zyl 't selve mes ontro„ „men is geworden en of zulks niets is geschied door 't volk van dikwils gem, Pyk „houden /zulks heeft moeten doen. /onderstond Aldus gevraagd en beantwoord aan Cabo de goede Hoop den 5 October 1786 voor de Heeren Polh Marthinus Hozak en Hendrik Iusti„ „nus de Wet Leeden uyt den E: Achtb: daade van Justitie voorm: die de minute deeses beneevens de geds en mij secretaris meede behoorlyk hebben onderteekend /: laager: 't welk ik getuijgen /:was getekend:/ C V: Aerssen secre„ „taris. uyt den E: Achtb: Raad van Justitie deeses gou„ vernements, de voorsz: Jan Steenkamp, dewelke deeze zyne voorenstaande vraag articulen met de daarop gegeevene antwoorden van woorde tot woorde klaar en duydelyk voorgeleesen zynde verklaarde denselven daar bij te blyven persisteeren niet begeerende dat erliets meer bij gevoegd Compareerde voor ons onderget: gecommitts Recollement. langst zyn geweer losgetrokken gehad om Hendrik Feyl doo„ off hij gev: 't oogmerk heeft „delyk te treffen hand had geschooten. Legt neen maar alleen in te hebben. Art: 16. off gem: van zyl ziende dat hem zyn geweer ontnomen was, als toen zyn mes getrocken en gem: Tyd en de zyne daarmede agtervolgt heeft. zal afgenomen geworden. Vervalt. gehold hade. hollen voort is gegaan. — „ 21. hand- ofte van gedaan werden 1 . Art: 32. „18. /:onderstond: zigt neevens gem persoonen daar te hebben gevonden sogt dat hij zin geweer te vooren off zijn gede geweer met een Aldus gedaan en gerecolleerd, aan Cabo de goede Hoop den 7 October 1786. /was getekend:/ J:3 daar om schreeven: dit merk stelt zij„ „genhandig Jan Harman Steenkamp /:laager:/ My praesent /:geteekend:/ C. vanVerssen, Secretaris /:in margine:/ Als gecommitt:s /:geteekend: D: M: Hozak en H: P: de Wet.— Articulen gedaan maaken en aan Heeren gecommitt:s uyt den E: A:Et: Raade van Justtitie dezes „mitt„s uijt den E: achtb: Raad gouvernements overgegeeven „nements Pieter van Zijlden door en van weegens den welken op de neevenstaande ondergeteekende Sand-drost eff van stellenbosch en drakenstijn geantwoord als benevens Hendrik Lodewyk Bletterman omme daar op ter zyner requisitie gehoord en onder„ „vraagt te worden den burger pieter van zijl zullende des„ „selvs te gevene antwoorden belyden ieder articul moeten ondergeteekende gecom„ van Justitie deezes gouver„ worden bekend gesteld. Legt pieter van Zijl oud tet Jaaren geb:t van deezen: uytsoek get: Burger. Legt: aan de Oliphants kivëer. Waar hij get. woonagtig is Des gede in persoon, zijn naam ouderdom qualite en geboorte of hij ged=e zig met ende benee„ zegt, Ia dat de veldwagh„ „vens den veldwagtmeester „meester van saak hem Andreas Willem van Taak ged„e had gecommandeert om met zyn geweer mede, en den burger Jan Steenkamp„ alle met snaphaanen voorzien 8. Wat deselve aldaar hebben zegt dat het volk daar in een rij stond gerangeerd met verrigt den drie Europesen achter huy. 8 Of hy get. aldaar komende zegt dat Hendrik Albert „Rijk met den veldwagtmees, heeft bespeurd dat voorm: Hen„ „ster van saak op een distantie, drik Albert Fik in woorden van hem geors af in woorden tist is geraakt met dan was gezaakt zonder dat veldwagtmeester van Taak hij gevn het alles duyde„ „lijk heeft hunnen hooren. off hy geds met de voorsz bur„ geren aldaar bi den dam ko„ „mende heeft aangetroken de beneevens verscheider Potten, burgerer Colenraad Hendrik en Hendrik Albert Tik mitsg„s pie„ „ter Loep en twee saaven en Potten„ wanneer en waarom hy gete zogt des achtermiddaags na met den veldwaalmeester van dat den beldwagtmeester des saak en Jan Steenkamp zig na„ morgens het water had op„ den dam van voorsz: Nieu„ „gedamt en dat Coenraad Hon„woudt heeft begeeven! „drik Fyt met zye volk met knuppels en herrijp gewapen de plaats van Nieuwoudt waaren gepasseerd maar voorsz: dam. zogt zulx niet te weeten gehad. Art. 4. urens ordre zulx is geschied. off hij ged. ook weet of de snap„ „haanen zoo van den veldwag „meester van saak als dien van Jan Steenkamp met kogel reeds mmet Ragel had gelazen kogel is gelaaden geweest en of zyn geladen geweest. heeft begeeven na 't water 't welk door den burger Jan Harmse Nieu„ woudt was opgedamt. Art 10 zal Compareerde voor ons N„o 21. vraagpoinster zodanig een ieder derselver aan „geteekend staat. - - plaats. Art: 1. 3. heeft. „ „totten e Congens. lotten. „ 6 „ 6. 6. 1 1 te gaan.
English
Says not to have seen such. This gun, from a case or gunstock, was taken into custody, and the defendant had threatened Hendrick Albertus Fijk that he would bash in his skull with it. Steenkamp himself had heard it from Hendrick Ryk. Says not to know anything further of it, except that it was said to him that he had broken the clubs or kerrie of one of the boys to pieces with that shot, and had hit Steenkamp. Whether the aforementioned Fyt thereupon asked the defendant what he came to do there, and whether the defendant answered him. Whether the defendant must not confess himself that never in this country has a commando been carried out where all those commanded were ordered to provide themselves with firelocks as if for run-away slaves, vagabonds, and Bushmen Hottentots. The field-cornet of the year, right never to have been with such an expedition, also never to have known that such persons as Ryk lived in the veld, and did not intend to shoot. 13. Whether immediately thereupon the defendant leveled his firelock and aimed at the aforementioned Hendrik Albert Fyk to hit him, Fyt, if possible. Says that after he had retreated backwards, Pieter snatched it from his hands, and that Hendrik Albert Fyt had gripped him thereupon, that further, having fallen to the ground during the struggle, he, the defendant, had received a blow to the head, without however knowing by whom it was dealt to him, and having fallen to the ground from the blow, was in a faint without knowing what happened further. On the contrary, when Hendrik Albert Ryk had also come at him, he retreated backwards. Whether then the defendant's firelock was snatched from his hands, and who snatched his gun from him. What the defendant knows to bring forward in his excuse. Says nothing other than what he has said, but requests to be compensated for expenses, food, and suffering. 14. Whether the defendant, since he cannot state who snatched his firelock from his hands, must not confess himself to have been drunk. Says that this is untrue. 20. Whether the defendant must not confess that he has done very great evil through this, and is therefore punishable. Says to have no guilt therein, and not to know that he is punishable. 21. Whether the defendant thereafter drew his knife and the same was also taken from him. Hendrik Albert Pijl has heard it, but he says not to have seen such. Whether thereupon the aforementioned Jan Steenkamp retreated. Says yes. Says yes. With what and shot. 18. Lapses. Thus interrogated and answered at the Cape of Good Hope on 5 October 1786, before the Gentlemen Iohannes Martinus Horak and Hendrik Justinus de Wet, members from the Honorable Council.
Dutch transcription
zogt:s zulx niet te hebben gezien. dyt gem van zaak of gemeer, is handen genoomen en gem:een „drik uyt bedrygd had daarne „de hem Fijk d herssenkas te P zullen inslaag! steenkamp zelve Convan sen„ „drik Rik had geloord. O4 w inds niet heeft iezer zeg beevingen Fyt voorsz van „rak een slag heeft toegebragt dat denzelven met de snaphoain agter over op de aarde gevalle zigt daar van niets verder is dat hij met die schoot een Alooten. te weeten als dat hem gezegd „kamp, getroffen heeft hi steen knuppels of kirrij van een van de Jongens aanstukken had ge„ off dezelve Fyt daar op hem geden heeft gevraagd wat aldaar quam te doen en of hy geden daarop geantwoord klift off hij geden niet selvs, bekennen der veldwagtmeester van Jaar Regt nimmer bij diergelyke moet dat er nooyt alhier Expeditie meet te zin geweest te landen een Commande is ook nommer te hebben ge„ gedaan waar by alle de ge„ weeten dat er zulke per„Commandeerdens zig met „soones als Ryk in het veld snaphaanen te moeten voorzien woonden en niet geinten„ zyn gelast als of gedroste sla„ „tioneerd te zyn geweest „ven Landloopers vagabonga hebben. hem gede gecommandeert te om te schieten. „ 13: off terstond daar op hy ged zyn snaphaan geveld en of voorsz Hendrik Albert Fik heeft aangelegt om zooo mogelyk hem Fyl te treffen. H k A„tk Ryk meede op hem af was gekoomen zich ach„ maar ter Contrarie toen segt nadat hij achterwaards off als toen zyn ged„e snaphaan geretireerd was pieter doen uyt zijn handen is gerukt en ontrukt en dat Hendrik Albert Fyt hen geven, daar zegl Niets als het geene hy wat hi gede tot zyn verscho„ op had aangegreepen dat voorts onder het worstelen op de gezegd heeft doch verzoekt ning weet by te brengen. grond gevallen zijnde hij geen. een slag op het hoofd had ont„ „fangen zonder Echter te weeten door wien hem die is toege„ voor onkosten pys en swart „bragt zynde hij door slag of de aarden gevallen is in Lidy en vergoed te worden. „ 14. hem gevz: zyn geweer had door wien „ 21 zonder te wegten wat er verder is voorgevallen. 1 off hij ged. door dien niet te leggen weet wie, zyn gede smaptaan uyt zynen hande heeft gerukk niet zelvs be„ „kennen moet beschonken te zyn geweest. „ 20. off hy geden niet moet beken„ „sogt, daar in geen schuld te hebben en niet te weeten dat ne t hier door zeer groot quaad te hebben gedaan en dierhalven strafwaardig te hij strifbaar is. Aldus Gevraagd en Beantwoord aan Cabo de goede Hoop den 5 October 1786. voor de Heeren Iohannes marttinus Iozak „ Hon„ „drik Justinus de wet, leeden uyt den E Agtb: /:onderstond: Hendrik Albert Pijl heeftt of gehoord, doch hij het van „komt zig geretireerd „ Legt, zulx niet te hebben gezien Off: daarop voorsz: Jan steen off hy ged daar na zyn mes getrokken en 't zelve hem ook ontnoomen is Art 16. Art 16— raad Legt Ja Legt Ja. zegt zulx onwaar te zin „terwaards te hebben gere„ „tireerd. „ - 1 . 1 : 12 „ 11. 3 - Art: 16. ƒ „ zyn en bosjesmans hotterlotten. J3 - Waarmeede en geschoten. 18. ƒ Vervalt.
English
Lies already for 3 years. Art: 2. Says across the Oliphants River. Where he is resident. Says the date has escaped him, but that his son has delivered various letters from the Landdrost to Van Zyl. Says Yes, and not only in the middle of January but even before that time very frequently. Council of Justice aforesaid, who have also duly signed the minute of this, together with the appearer and me, the Secretary. To which I testify, was signed: C: van Verssen, Secretary. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this government, Pieter van Zeijl, who, these his preceding interrogatory articles, with the answers given thereto, having been read aloud clearly and distinctly word for word, declared that he persisted therein, not desiring that anything more should be added thereto or taken therefrom. Thus done and re-examined at Cape of Good Hope, the 7th October 1736. Was signed: Pieter van Zeyl. Lower in the margin: As commissioners, signed: C. Horak and H. P. de Wet. Articles drafted by the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this government, to which the aforesaid Coenraad Hendrik Feit answered the accompanying questions as noted in the margin. And submitted to the Gentlemen Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this government by the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletterman, in order to be heard and interrogated thereon at his requisition, the burgher Coenraad Hendrik Feijk, who shall verify his answers to be given to each article. Art. 1. The respondent in person shall be made known by his name, age, birthplace, and status. Appeared before us: Coenraad Hendrik Fyt, aged 58 years, born in this colony, burgher residing under Stellenbosch. Says: as before. Says: Yes. Says: Yes. Whether the aforementioned son of the respondent did not receive from the requisitionist on the 16th January a letter addressed to the Field-Cornet Andreas Willem van Zyl? Whether he, the witness, knows that he is and remains responsible for his aforesaid son's conduct? 7. Whether he, the witness, around the middle of the month of January, sent his son Hendrik Albert Feyk to the requisitionist? Whether he, the witness, for his part, properly observed and complied with the said order? What order was given to him, the respondent, and the aforesaid Nieuwoudt regarding the aforementioned water by the late aforementioned Mr. Reyneveld? 5. 4. Says: that the arrangement was made by the said Mr. Reyneveld in such a manner that both Nieuwoudt and he, the witness, could benefit from that water, and that in case any dispute arose therefrom, the Field-Cornet would settle it. Whether that dispute was settled by the late Mr. Reyneveld in the year 1784 or 1785 in such a way that both he, the respondent, and the aforesaid Nieuwoudt would know how they were to conduct themselves regarding the aforesaid water? Whether, for some years, a dispute has not arisen between him and his neighbor, the burgher Jan Harmse Nieuwoudt, over the water that flows past and over the place of the said Nieuwoudt to that of him, the respondent? 3 Art: 10 Re-examination. 1 6 2 here. No. 22. 8 3 was delivered by his son himself in the presence of Pieter Loos, but that the order to that Field-Cornet was not in writing, but verbal. Says: to have had order thereto from the Landdrost in case the Field-Cornet remained negligent. Says Yes. Says: Yes. 10 Whether he, the respondent, in the presence of the Gentlemen Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice, granted at the requisition of the requisitionist, did not himself admit the principal contents of the requisitionist's letter to be that he, Van Zyl, should investigate the dispute regarding the water, and finding the water dammed off according to the complaints made by him, the respondent, should breach it and let it flow in the old course? Says yes, but that he turned to the requisitionist because at that time he had not yet received any answer from Van Zyl, that day being the 9th January thereafter. 12. Why he, the witness, had already on the 24th January breached the dam of the disputed water? Says: Yes. 13: Whether he, the witness, did not send his aforesaid son Hendrik Albert Fyt towards the end of the said month of January to the requisitionist with repeated complaints that his vineyard and orchard were now completely dried up, and he, the respondent, with his animals and his cattle, would almost perish for lack of water? Says: Yes. 14 Whether the further report of his son in that regard was not that, if the utmost emergency should arise, to request at least two credible witnesses to investigate the place, and if the need so required, then to breach the dam at the said Nieuwoudt's? Whether it was not brought to his, the respondent's, knowledge by the aforementioned Loos that he thereupon further asked the requisitionist what he, the respondent, was to do in case the Field-Cornet also remained refractory? Whether his, the respondent's, aforementioned son did not report to him, the respondent, that the requisitionist, having asked him how his father, the respondent, namely, would have to conduct himself in case the emergency and the lack of water became too great, the Field-Cornet Van Zyl was said to have played rogues' tricks with the requisitionist's letter of the 16th January, and that the requisitionist thereupon answered him to address the Field-Cornet Frans Lubbe to make the necessary investigation and, finding it as his complaints stated, to assist him, the respondent, then, but that the same had not wanted to do so because the order of the Landdrost did not directly order him to do so? Art. 25. handing to his said son Hendrik Albert Fyk a letter to the burgher Jan Harmse Nieuwoudt? Art: 10. Whether that letter was not handed over to the said Van Zyl on the 20th thereafter, and by whom? following Art: 18 Says that this letter has escaped his memory. Says Yes. 2 16.
Dutch transcription
Loght reeds zeedert 3 Jaren. Art: 2. zegt over de oliplants rivier. Waar hij gevn woonagtig is zegt. hem de datum te zyn segt Ia, en niet alleen in't mielder van Januarij maar raad van Justitie voorm: die de minute dezer benevens den Comp„t en mij Secretaris meede behoorlyk hebben onderteekend/ ik getuijgen /:was getekend:/ C: van Verssen Secretaris Compareerden voor ons ondergeteekende gecommitt„s tijt den E: Agtb: Raad van Justitie deezes gouvernements, pieter van Zeijl dewelke deese zyne voorenstaande vragg articulen met de daarop gegeevene antwoorden van woorden tot woorden klaar en duydelyk voorge„ „leesen zynde, verklaarde denselven daar bi te blijven persisteeren niet begeerende dat er s meer bygevoegd ofte van gedaan werden zal. Aldus Gedaan en gerecolleerd gan Cabo de goede Hoop de 7. Octobr 1736 was (getekend) Pieter van Zeylps /:laager:/ ijber marginen:/ Als de Competres / getekend. . C in 3 Horak & H P deWet. Mihculen gedaan maaken onderget: gecommitts uyt en aan Heeren gecommitt. s uijt den E: Agtb: raad van Jus¬ „titie desses gouvernements den E: Achtb: raad van Justitie gem: Coenraad Hendrik feit deeses gouvernements over„ dewelke of de nevensgande „gegeeven door des Land drost vragen zodanig g'antwoord van stellenbosch en drakenstijn. heeft als beziden aangetee„ Hendrik Lodewyk Bletterman om daarop ten zyner requisitie gehoord en ondervraagd te worden den burger Coenraad P„ r Feijk zullende zynen te geevenen ant„ „woorden beleyden ider artf Art 1. des gede in perzoon zyn Naar ouderdom, geboorte plaats en qualiteyd moeten worden bekend gesteld: Compareerden voor ons oud 58 Jaaren van dezen Legtr Coenraad Hendrik Fyt uytzoek geboortig burger onderstond segt. als vooren. segt: Ia. „woels. Zogt. Sa. off Evengem: sin zoon van den ontschooten dog dat zlyen zoon req„t op den 16 Jann: heeft ont„ b„fangen gehald een brief aan den verschyden theijse brieven van de Lynd-drost aan van saak Weldwagtmeester Andreas Willem heeft bezorgd. — van Saak Off hy get. weet dat hij voor zyn voorsz: zoon zyne verri aansprakelik is en blyft 7. off hy get„ omtrend t midden der maand January van den zelfs voor dien tijd zeer dik„ r: O: regt heeft gezonden zijn Zoon Hendk Alb„t Feyk Off hij get van zyn kant de¬ zelven last behoorlyk g'obser„ „veert en nagekoomen is Welke ordre aan hem gede en voorsz: Nieuwoudt omtrend het eevengemelde water door wylen gedagte Seer Reyneveld is gegeeven. 5. 4. zegt: dat de schikking door den off dat verschil door wijlen gem heer Reynevels zoodanig den heer Meyneveld in den Jaare is geschied dat zoo wel Nieu 1784 af 1785/ is belist zoodanig wondt als hij gete van dat dat zoo wel hij gede als voorsz: water konde profiteeren en Nieuwouth zou weeten hoe sa„ dat bij alzien daar geschil„ wig zig omtrend 't voorsz: water uyt ontstond, de veldwagt zou hebben te gedragen. „meester zulx zoude vereffenen. Of niet Zeedert eenige Jaaren tusschen hem en zynen buren de bur„ ger Jan Tarmse Nieuwoudh over 't water het welk voorbij en over de plaats van denzelve Nieuwouts na die van hem ged„ heerloopt verschil is ontstaan- 3 Art: 10 Recollement. Tweld 1 6 2 allier. „kend staat - N o 22. 8 „ 3 zyn zoon zelve is besteld, ge„ „worden in praesentie van pieter Loen, dog dat de tijd zagt: daar toe door den s Land-drost ordre te hebben gehad ingevalle de veld„ nalatig bleef. Legt Ia. Legtr: Ja. 10 aan die veld Corporaal in Off hij geven ten overstaan van Heeren gecommitt„s uyt den E Agtb: raad van Iustitie ter re„ „quisitie van den R:O: verleend niet zelvs heeft gepaseerd, den voornaamste inhoud. van des schriftelijk, maar monde„ reqt. brief te zyn dat hy van „ling was. zaak 't verschil omtrend het water onderzoek doen en vol„ gens de door zijn geven zoor gedaane klagten het water bevindende of gedamd, te zyn door sterken en in den oudedoof Zou Laat, 3 zegt sal maar dat hij zig 12. waarom hy get. op den 24 Januarij Reeds den dam van 't quastieusen water heeft door zog d1 Ia. „wagmtester daar omtrend „ gestroke g „: 13: off hy get. niet zyn voorm. Zooi Hendk Albert vryt teegens het laatst der gem: maand Januarij aan de reqt. heeft gezonden met hertaalde klagten dat thans zijn win en boom„ „gaard ten eenemaalen ver„ „droogd en hy gede met den djaer Legts Ia„ en zin vee uijt hoofden van gebrek aan water by na moest vergaan. „ 14 Op de 7: O: reqt om dat als toen nog geen antwoord van geen van Taak ontfangen had denzelven dag zynde geweest den 9 Januarij daar aan Off het verder berigt van zijn zoon dienaangaande tis geweest, zoo de nood dan en uytersten zoude zyn gekoo„ „men als aan twee ter minsten een geloofwaardige getuijgen te verzoeken om of „ 22 red„s plaats ondersoek te doen, en de nood zalx vorderende als dan den dan bij gem: Nieuwoth door te mogen steeken Of hem ged„e niet door meer„ gem: Loos ter kennisse is ge opbragt, dat hij daarop de 7: O: reg„t de verder heeft gevraagd, maar ingeval de veld Cor„ „poraal ook weygeragtig bleef wat hem ged: als dan zou te doen staag off zijns ged„s eevengem: zoon hem ged:en niet heeft bezigt dat hij wierd, terwijl den Eersten veld„ „wagtmeester van saak gezegt zerue hebben met des 7: Ø: reg„t brief van 16 Jann: schelmstukken om te gaan en dat den requirant hem daarop g'antwoord / heeft gehad als aan den veldcorpo„ „zaal om't nodigen onderzoek te doen en zoodaanig te vin „dende als zyne klagten be„ naame frans dubbe hadde den req„t als toen gevraagd (heb„ geaddresseerd, adag dat de „bende hoe zin vader, hij gede „zelve zulx niet had willen namentlijk zig zoude hebben doen om lieden dat de ordra te gedragen in geval, de nood van den Land-drost niet en't gebrek aan waater te groot „zelsde hem ged„e als dan te Art. 25. adsisteeren. volgende aan gem: zynen zoon Hendrik Albert Fyk heeft over„ handigt een brieff aan den bur„ „ger Ian Harmse Nieuwott Ast: 10. off die brief niet op den 20 daar aan aan gem: van Taak is over¬ „handigt en door wie volgende Art: 18 zegt dat deese brief door hem is ontschooten Legt Ia. 2 16.
English
Article 18. Says yes, and that each of them had a flintlock musket. States: Yes. had, because it did not hinder him so suddenly in his work. States: Yes, and that he was explicitly directed thereto by the Judge; says determined, and thus as his reward for the gentlemen said that there was no time had been to retreat, and that Van Saak began first since through the permit known to the Noble Honorable Court of Justice itself, he made no wrongful use. to scold. Article 19. Whether he, the defendant, consequently did not provide an opportunity for the consequences of States: that Van Saak said, you lie like a scoundrel, and that thereupon his son said, you lie like a double scoundrel. his conduct regarding the disputed water. whether his defendant son thereafter went to the aforementioned Van Saak and said, what do you say? Article 20. Whether he, the defendant, on 13 February of this year, with his aforementioned son named Albert Fyk and a certain Pieter Loen, as well as two slave boys belonging to him, the defendant, named Adam and October, together with the Hottentots Hans, Jantje, and Piet, went to the dam of the disputed water. Article 21. Why he, the defendant, went to that dam with so many people. Says: he was forced to do so because there were so many rocks and the water therefore offered much resistance. Article 22. Whether there also came the field cornet Andreas Willem van Saak, the burghers Pieter van Zeyl and Jan Steenkamp, together with a Hottentot named David, all equipped with flintlock muskets. Article 23. Whether he, the defendant, asked the aforementioned field cornet Van Saak what he was doing there with so many people and firearms, and whether the said Van Saak replied thereto, to wipe you away! Article 24. Why he, the defendant, did not turn back then and give notice of the arrival of the aforesaid persons to the Officer of Justice, instead of engaging himself, along with his son, in a dispute of words (nay, even with abusive words) with the said field cornet. Article 25. States: No. Article 26. Whether the aforementioned Van Saak thereupon took his firearm reversed and said to his, the defendant's, son, I shall dash your brains out. Whether he, the witness, could not infer from this that the intention of him, Van Saak, was not to shoot him, the witness, or his people. Whether his, the defendant's, son was not thus the first and foremost to violently attack the aforementioned field cornet and the persons with him. Says he had no time for that; why he, the witness, did not prevent his son from doing so was because he was compelled thereto by the one who was present. Says he was terrified. States: Yes. Article 27. Whether the consequence thereof was not that Pieter van Zeyl also leaped forward and Article 28. States: Yes. Article 29. Article 30. Whether the knife of the said Van Zeyl was snatched from his hands, and the aforementioned Van Zeyl directly Article 31. Whether the aforementioned Van Zeyl thereupon drew his knife and pursued him, the defendant, and his people. States: Yes. Says: believes that Van Zeyl wanted to get to where many rocks lay. Article 32. wrestled with his, the defendant's, son, and during that wrestling was also mistreated through the taking away of the knife, and sustained some wounds. by Pieter Loen was struck such a blow that the said Van Zeyl fell to the ground with the knife he held in his hands. Says: Yes, on them all. Article 33. Whether Jan Steenkamp thereupon retreated and subsequently shot at his, the defendant's, shed. Whether the aforementioned Steenkamp with the bullet shot the kerrie out of the hand of the Hottentot Jannes. States: Yes. Article 34. Shot. Article 35. Whether he, the defendant, together with his said son, were not thus the first who gave occasion to all the aforesaid consequences. States: No. Article 36. Whether he, the witness, does not know that on that account they made themselves liable to the most severe punishment. Says he committed no violence. What the defendant has to bring forward for his defense and excuse. Says: nothing other than what he has already brought forward. Articles drawn up and submitted to the gentlemen commissioners from the Noble Honorable Court of Justice of this government by and on behalf of the undersigned Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletterman, in order to Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, Hendrik Albert Fyk, who to the adjacent questions gave such answers as are noted beside each. Thus questioned and answered at the Cape of Good Hope on 5 October 1786, before the Honorable Gentlemen Johannes Martinus Horak and Hendrik Justinus de Wet, members of the Noble Honorable Court of Justice aforesaid, who have duly signed the original of this together with the defendant and me, the secretary. Lower: Which I witness. Signed: C. van Aerssen, Secretary. Re-examination. No. 33. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government, the aforesaid Coenraad Hendrik Fyk, to whom these his preceding given answers having been read word for word, clearly and distinctly, declared that he persisted therein, desiring nothing more to be added or removed, except only that according to the report of his defendant son, the field cornet Van Saak is said to have said against his said son Hendrik Albert Fyk, your father is an old scoundrel, he deals with false letters; testifying for the rest that all the foregoing is the pure truth. Thus done and re-examined at the Cape of Good Hope on 7 October 1786. Was signed: Coenraad Hendrik Fyk. Lower: In my presence. Signed: C. van Aerssen, Secretary. In the margin signed as commissioners: J. M. Horak and H. J. de Wet.
Dutch transcription
Art 18. zagt Ia, en dat zy ieder een snaphaan hadden. Legt. Ia gehad wijl het zoo schielijk niet belest heeft in zin werk ging Legt. sa en dat hij daar toe destinstelijke door den 7: O: zegt bepaalde, en zoo door hem gede als zyn Loon voor heeren ge„ zegt dat er geen tijd was ge„ mitts uyt den Edelen agtb: raade van Justitie zelfs bekende pormissie geen verkeerd gebruyk „weest om te tetireeren en gemaakt heeft. dat van zaak eerst heeft Off hij ged dan van eene zoo Off hij ged„e gevolgelijk niet be„ g. ri p 2. geleegenthheid te hebben gegeeven tot de gevolger van Legt: dat van saak gezegd heeft off zijn geden zoon daarna ge„ te zooi liegd als een schelm „gaan is tot gem: van Taall en en dat daarop zyn zoon heeft gezegt ge leeg dan als een dubbelde Sahelm. zin gedrag omtrend het ques„ lieusen water gezegt heeft wat zegt gy „ 26 off vervolgens gem van Taak zin geweer verkeert genomen ten gezegd heeft tot zin ged„s Soos Rk Safouw de harsenban Of hij get daar uyt niet heeft kunnen opmaken dat de Intentie van hem van saak niet is geweest, om hem get„e of de zynen te schieten off zin ged.:s zoon dus niet is geweest de Eersten en voor„ „naamste om gem: veldwagt meester met de by zig heb„ „bende perzonen geweldadig aantezanden zegt daar toe geen tijd te hebben waarom hij gete zyn zoon zulx of het gevolg daar van niet i geweest dat pieter van zeyl meede toegesprongen en hen door den daar by zynde 's genoodsaakt is geweest. regt. verschrokken te zijn ge„ „weesk. Legt Ia„ „ 20. Off hij ged„en of den 13 febr: dee„ „zes Jaars met zyner voorm: Zoon beno„ Albert Fyk en Zee„ „keren pieter doen mitsg:s twee slaven Jongens van hem gede met naamen Adam en October, beneevens de Hotterlotter, Hans, Iantje, en piet naden dam, van't questi„ „ensen water zig begeeven. 21. Waarom hij geven met zoo veele mensche naar dien dam is gegaan. er zoo veele klippen waren en het water dus veel resis„ „saakt geweest om dat zogt: daar toe te zyn genood„ „ 22. Off aldaar meede gekoomen zyn den veldwagtmeester An„ „dreas Willem van Saak de burgeren pieter van Zeyl en Pan„ steenkamt mitsg„s een hotterlot david ger„t alle met snaphaaren voorzien. „ 23. off hy ged„e aan voormelde veld wagtmeester van saak gevraagt heeft wat denselven aldaar met zoo, veele menschen en geweeren quamen te doen en af denzelven Art. 24. Waarom by geden als toen niet te rug gekeert en van de aan„ „komst der voorsz: perzoonen aan den 7: O: regt. kennis gegeeven in steede; vas zig nevens zyn zoon, in woorden Areyd (Ja zelfs met scheldedoorde gem: veldwagtmeester in te laten heeft om sou weg te boenen! van Taak daarop g'antwoord pieter Legts Neen vervaet. Legd. Ia. „tentie bood. — 4 zegt. Ia. 1. 3 30. 28. „ 27. is 1 „ 25 ƒ begonnen te schelden. „ 19. Off het mes van den zelve van zeyl uyt den handen gerukt en gem van zeyl darlyk door heeft 2 „ 32. geworsted en onder dat wan„ met hen gede zoon nog sdoor 't afneemen van't mes„ ged:t ooek is wijkhandeld. „stelen eenige quetsuuren heeft zegt, Ia op hog alle te hebben 33 I Ian Steenkamp Zig daarop gerelireerd en vervolgens na zyn ged=s Lods heeft geschooten/ Deevengem, steenkamp met de kogel de Kostentot Jannes de kerrij uit hand heeft geschoo„ „2e9. „ 35 of hy ged„s benevens zyn ged: zoon dus niet zyn geweest de eerste die tot alle de voorsz gegeeven. gevolgen geleegenheijd hebben of hij get niet weet deswegens lietten agsten strafwaarde „ te hebben gemaakt zogt geen geweld te hebben Compareerden voor ons ondergets Artiaulen gedaan maaken, gecommitt„s uijt den 8: agtb: raad en aan heeren gecommitt. s uyt den Justitie deeses gouvernements den E: achtb: raad van Justitie Wat zij geds tot zyn versold en gen Hendrik Albert Fyk dewelke deeses gouvernements overge„ week bij te brenge op de nevenstaande vragen zoo, „geeven door ende van weegens „daanige antwoord heeft als bezyde den onderget: Land-drost van /:onderstond een gulet aangeteekend staat/. — Hellenbosch en drakenstijen Hen„ Aldus gevraagd en beantwoord aan Calo „drik Lodewyk Bletterman omme Reeds heeft ingebragt. zogh: niets anders als dat hij N„o 33: Aldus gedaan en Gerecolleerd aan Cabo de Goede Hoof den 7 October 1786. (:was getekend:) Coenraad, Hentz Ryk /:lagers/ Mij praesent / 9ef„ „tekend / C: van Arssen Secretaris /: in margine Als gecommitt„s geteekend:/ I. M: Stozak en H: J: de Wek /:onderstond:/ Compareerde voor ons onderget: gecommitt s uyt den E achtb: Raad van Justitie deeses Gouvernements den voorsz: Coenraad Hendk Fyk dewelke deeze zynen voorenstaande gegeevene antwoorden van woorde tot woorden klaar en duydelyk voorgeleesen zynde, verklaarde den„ tselve daar by te blyves persisteeren niet be„ „geerende dat er iets meer bygevoegd ofte van gedaan werden zal, als Calleerlijk dat volgens rapport van zyn ged: zoon den veld„ „wagtmeester van saak tegens gem: zyn geven Loop Hendk Albert Fyk zouden hebben gezegd oucevader is een soude schelm, hij gaat met falschen brieven om, betuijgende voor het overige al het voorenstaande de zuyvere waarheyd te zyn. „ren Iohannes martinus Hozak en heno=k Custinus de wet zeeden uyt den E Agtb: Raad van Justitee voormeld, die de minute dezes benevens de geven ende mij secretaris meede behoorlijk hebben op„ „derteekend /: laager/ 't welk ik getuijgen /: was ge„ „teekend:/ C: van Aerssen Secretaris de goede Hoop den 5 October 1786. voor de Eee„ Art: 31. off daarop gem: van Zeyl zyn mes getrokken en hem ged„e en de zyne heeft vervolgd pieter Loen, der maten een slag toegebragt is, dat denzelven van zeyl met zyn in handen hebben de, geweest of de aarde is gevallen. daarop Legt/ Ia zegt: zal dat hij van zeil bekoomen wil daar veele klippen lagen. geschooten 1 Zegh Ja. Legt. neen. gepleegd ƒ „36. 34. - . 6 Recollement.
English
Thereupon, at his requisition to be heard in court, the burgher Hendrik Albert Feyt will have his answers to be given made known beside each question. Article 1. The deponent's name, age, birthplace, and status. States: Hendrik Albert Feyt, aged 26 years, native of this remote corner, by status a burgher. 2. Who the deponent's father is and where the deponent resides. States: Coenraad Hendrik Feyt, residing across the Oliphants Rivier. 3. Whether he, the deponent, on behalf of his aforementioned father, came to the requisitionist at Stellenbosch on the 15th of January of this year with complaints that the burgher Jan Harmse Nieuwoudt, who lives above his father's dwelling place, out of malice came to dam up the water in such a way that his father's orchard and vineyard dried out completely and almost no sufficient water was left for the cattle to drink. Withdrawn. 4. Whether he, the deponent, did not at the same time say that the disputes that previously arose between his father and the aforementioned Nieuwoudt over the same water were settled on that account by the late Mr. Daniel van Reyneveld, as Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, namely that the aforementioned Nieuwoudt and his, the deponent's, father should clear the ditches and trenches of the same water, and that Nieuwoudt should guide the same into its course and, after proper use, allow it to run unhindered to the place of his, the deponent's, father. Says: Yes. 5. Whether he, the deponent, did not on the following day receive from the substitute a letter with assurance that he, the substitute, on behalf of the requisitionist, had written to the field-sergeant Andries van Taak to investigate the matter, and if then, according to his, the deponent's, given statement, the dam should be breached where necessary and the place of the said Nieuwoudt would be revoked. Says: Yes. Article 6. When he, the deponent, or his father delivered the letter to van Taak. States: That the time has slipped his memory, but that he, the deponent, personally delivered it together with Pieter Loer. 7. Whether it was not on the 28th of January. Says: Yes, the 16th of January. 8. Whether he, the deponent, did not immediately on the following day, or on the 24th, breach the dam in the presence of the burghers Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe, and Pieter Loer. Says: No. 9. Whether he, the deponent, and his, the deponent's, father did not see or hear that the aforementioned van Taak on the following day, or on the 25th of January, assisted by witnesses, went to the dam, inspected the water in question, and restored the dam. Says: No. 10. Whether he, the deponent, came to the requisitionist at Stellenbosch for the second time on the 28th of January and complained that the said field-sergeant van Taak refused to comply with the requisitionist's order and had said that roguery was involved with the aforementioned letter of the 16th of January, whereby his father had ended up in great distress for water. Says: Yes. Article 11. Whether the requisitionist did not tell him, the deponent, that for the sake of caution he would also write to the burgher Jan Harmse Nieuwoudt regarding this matter. Says: Yes. 12. Whether he, the deponent, after the letter to Nieuwoudt was handed to him, did not ask what his father should now do in case Nieuwoudt likewise did not comply with the order of the requisitionist. Says: Yes. 13. Whether the requisitionist's answer was not that his, the deponent's, father should then request the field-corporal Frans Lubbe to inspect the water in question, and finding the same not according to the order of Mr. Reyneveld, and the lack of water at his, the deponent's, father's dwelling place being too great, they should then in the presence of the parties breach the dam where it was found necessary. States: To have received an order from the requisitionist to write a letter to the field-corporal Frans Lubbe to inspect the water in question, but if this was not found to their satisfaction, the deponent would then have the liberty, together with two witnesses, to breach the dam. 14. Whether he, the deponent, did not himself confess before the commissioned gentlemen from the Honorable Council of Justice that his, the deponent's, father, because of a lack of water, had complained to the requisitionist through him, the deponent; whether he, the deponent, upon that complaint had received a letter from the requisitionist to the aforementioned field-sergeant van Taak, and that he, the deponent, having delivered the letter to the said van Taak, the latter was alleged to have said that roguery was mixed up with that letter. Says: Yes. Article 15. Whether he, the deponent, in the manner aforementioned, did not further confess that upon the last complaint made by him on behalf of his father, which was on the 28th of January, when he received the letter from the requisitionist to Nieuwoudt on the following day or on the 29th, his father had warned the field-corporal Frans Lubbe to go to the contentious place and by order of the requisitionist to breach the dam; and that the latter having excused himself for reasons mentioned therein, upon permission obtained from the requisitionist, his, the deponent's, father had requested the burghers Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe, and Pieter Loer to go with the deponent to the place where the water was dammed up and breach the dam. Says: Yes. Article 16. Whether he, the deponent, has thus not himself confessed that upon the last complaint made on behalf of his father on the 28th of January he only first obtained permission for that which he, the deponent, on the 21st of January, according to the declaration of the aforementioned burghers Vorster and Lubbe, as well as a certain Pieter Loer, and his own statement made upon his return, had already carried out. Withdrawn. Whether he, the deponent, is thus not himself convinced, contrary to the requisitionist's orders... States: Never to have done anything without prior orders from the Landdrost.
Dutch transcription
Logt hendk Albert Tyt oud 26 Jaaren geboortig van deeze uythtoek 1 qualiteit burger. zegt: Ia. Zegt: Ia Zegt: Ia Legt: dat hem, de tyd ontschooten is, dog dat hy geva dien beneevens pieter Loen eygen„ „daarop ter ziner requisitie k: O. te worden gehoord der burger Hen„ „drik Albert Feyk zullen de zyne te gevene antwoorden bezydf, ieder Erff moeten worden bekend gesteld? Art: 1 des gevs naam ouderdom geboorte plaats, en qualiteijt. zogt: Coenraad Hendrik Feyk woon, wie zyn geds vader en waar hy ged=e woonagtig is! 3 Off hij ged uyt naam van zyn voorsz: vader op den 15 Japni dezes Jaars tot stellenbosch bij den reqt. Vervalt. - gekoomen is, met klagten dat de booven zyn vaders woonplaats woonende burger Jan Harmse Nieuwouth uyt nid het water Zegt. Neen. - zodanig quam of te dammen dat zyn vaders vrugten boomgaard en wyngaard ten eenemaal verdroogt & bij na geen genoegsaam water „agtig over de oliphants zivier. „handig heeft besteld. 2. voort vee te drinken was. ot hy ged: niet terzelver tyd heeft gezegd dat de te vorren ge„ „teezene verschillen tusschen zyn vader en voorsz: Nieuwoutf over t zelve water door wylen den heer daniel van Reyneveld als Land-drost van Stellenbosch en drakensteyn dies wegens was bygelegd dat namentlyk voorts merwouth en zyn ged„e vader de greppen en slooten vant zelve water opzuymen en dat Nieuwoutt het selven in haren loop Leyden, en onverhindert na behoorlyk ge„ „bruyk, na de plaats van zyn ged:t vader moest laaten sloopen. off hy geds. daags daaraan van den substituat niet heeft ont„ „vangen, een brief met verzeekering Legt. Nees. off hy ged. en zyn ged:s vader niet heeft gezien of vernoomen dat de voorm: van Frakdaags daar aan, ofte op den 25 Jann: zig met getuygen g'adsisteerd na den dam heeft begeeven„ bezigtiging genoomen vant waater in questien en den dam weder hersteld. 10 off hy gede op den 28 Jann: voor de tweede reyse by den reqt tot stellenbosch gekoomen is, en geklaagd heeft dat gem: veld„ wagtmeester van Taak aan des regt ordre niet wilde voldaan en gezegt had dat er schelmstuk ken met de voorm: brief van Off het niet geweest is den 28 Januarij off hij ged: niet derect daags daar aan ofte op den 24, den dam, ter praesentie van de bur „geren schalk Willem Vorster, Barend Lubben en pieter Loer heeft, doorgestooken! dat hy substituat uyt naam van den req„t aan den veldwagt „meester andries van Taak had aangeschreeven de zaak te onderzoeken en als dan volgens zyn ged„e gedaane opgaaf bevon„ „dende den dam alwaar het nodig was, door steeken en de plaats van gem Nieuwoats zoude worden ingetrocken. Art: 6. wanneer hy gede of zyn vader den brief (aan van saak heeft bezored zegt. Ja. 16 Jann: 1. 3 „ 5. dat met die brief schelmstukken ver„ Legt: Ia. Legt van de reqt. ordre te hebben bekoomen om een brief aan den veldCorporaal frans Legt. nooyt iets zonder voor„ „afgaande ordres van den 16 Jann: om ging, zin vader daar door in groot gebrek aan water was geraakt Art: 11. Legt. Ia Off. den reqt hem ged=e niet gezegd heeft, dat voorsigtigheijds hadre ook aan den broeger Jan Harmse Nieuwouth deswegens zou schryven= „ 12. off hij gede. nadat hem de brief aan Nieuwoutt overhandigt is geworden niet heeft gevraagd wat zyn vader als nu zou te doen staan ingeval Nieuwondt almeede aan de ordre van den req. t niet voldeed. Off het antwoord van den reqt niet is geweest dat zyn gets. vader als dan den weldCorpo„ Lubbe te moeten schryven om „raal Prans Lubbe zou verzoeken in spectie van 't water in questie om van 't water in questien inspec„ te neemen, dog zulx niet na „tie te doen ent zelve met volgens genoegen bevindende de gev„e d'ordre van de heer Reyneveld als dan vryheyd om beneevens bevindend en't gebrek aan twee getuijgen den dam door water op zyn ged:s vaders woon„ „plaats te groot zynde als dan ter praesentie van parthyen den dam waar't nooig bevonden off hij geds niet zelfs bij zyn voor heeren gecommitt uyt den E: Agtb: Raad van Custue heeft beleede dat zyn gede vader uyt hoofden van gebrek aan water door hem ged. aan den regt was klagtig gevallen of hij gev, of die klagte een brief van den reqt. aan den voorm: veldwagtmeester van taak had ontfangen en dat hy ged„e de brief aan gem van Taak overgeleeverd hebbende denzelven gezegt zoude hebben Vervalt. Art: 16. hij ged:e dus niet zelfs heeft beleeden dat hij op de van weegens zyn vader band-doost te hebben gedaan laatst gedaane klagte van den 28 Jann: eerst permissie heeft verkreegen tot 't geen hij gede op den 21 Jann: volgens de ver„ „klaring van de voorsz: burgeren vorster en Lubbe mitsg„s zeekeren pieter Loes en zyne eygen bij zyn telaas gedaane ofgaaf reeds heeft ter uytvoer gebragt. off hy gede dus niet zelfs overtuygd is, strydig met des 1 Art. 15. off hij get: in voegen voorsz: niet al verder heeft beleden dat op de door hem van wegens zyn vader laatst gedaane klag„ „te zynde geweest den 28 January wanneer hij daags daaraan of de 29 de brief van den req„t aan nieuwouth ontvangen had zyn vader den veld Cor„ „poraal frans, Labbe had ge„ „waarschouwd om ter plaatsen Contentiaus zig te vervoegen en ter ordre van den reqt de dam te doorsteeken en dat denzelven om daarbij vermelde reedenen zig toeront„ „schuldigt hebbende of verkree„ „gene permissie van des reqt zijn geds vader de burgeren Schalk Willem vorstet, Barend Lubbe, en pieter doen verzogt had, om na de plaats alwaar t water opgedamd wierd met een ged, te gaan en den dam doorsteeken „mengd te zyn. te steeken. — met regt Legt: Ia Zegt: Ia wierd doorsteeken zouden. „ 14. „ 13.
English
has fallen. missive received from the Landdrost. Says yes, and that besides these there were Hottentots and boys with clubs. Says yes. words, I come here to do you out of the water. Says no. Says yes. having acted against the petitioner's order and thereby having given occasion for enmity. Article 18. Whether he, the defendant, on the 13th of February of this year, with his father Coenraad Hendrik Feyt, a certain Pieter Soen, as well as two slaves and 3 Hottentots, went to the dam in question, and Says yes, pursuant to an order per Whether there at the dam also arrived the field-sergeants Andreas Willem van Taak and the burghers Pieter van Zeijl and Jan Steenkamp, as well as the Hottentot David, and several other Hottentots, and whether they were all equipped with muskets. Article 20. Whether his, the defendant's, father asked the aforesaid Van Taak what he came to do there with so many people equipped with muskets. Article 21. What answer Van Taak gave thereto. Says that Van Taak answered, Article 22. Whether he, the defendant, then went up to the after-mentioned Van Taak and asked him in an abrupt manner, what say you? Article 23. Whether Van Taak, holding the gun the wrong way in his hand, had threatened to bash his skull in. Whether he, the defendant, upon the said Van Taak saying this, immediately struck him a blow such that he fell backwards to the ground, indeed with his head against the rocks. Article 24. shot. took the kerrie stick out of the hand. 31. Whether he, the defendant, thus did not himself Says he never violated the orders, but must confess, both in this and in the first case, to having been forced to repel force with force, to have acted directly contrary to the petitioner's order. Says no, on the contrary, because Van Taak the [illegible] and Says yes. took the knife away from him himself. Says yes, and that his, the defendant's, father 28. Whether he, the defendant, and his, the defendant's, father then ordered the people with them to attack Van Zeijl from behind and wrest the knife from him. Article 29. Whether the aforesaid Jan Steenkamp, seeing this, retreated and then fired a shot with a bullet. Says: whether shot at him, the defendant, and at his father, or at whom the same was fired, and that he, the Hottentot Hans, whom he Jan Steenkamp hit Whether he, the defendant, from the behavior of the aforesaid Van Taak did not Whether he, the defendant, and the said Soen subsequently did not mistreat the said Van Zeijl in such a manner that he was thereby forced to draw his knife and defend himself therewith. Says he did not mistreat the same, but wrestled with him, while he, the defendant, presumes that Van Zeijl was wounded by falling upon the rocks. Says yes. Says yes. Article 25. Whether he, the defendant, thus was not himself the first who proceeded to acts of violence. Article 26. Whether the result was not that the burgher Pieter van Zeijl having jumped forward, Pieter Soen also gave him, Van Zeijl, a blow and wrested his gun from him. has 0 1 3 30. 3 his is Says yes.
Dutch transcription
is gevallen. missive van den Land-drost ontfangen. zegt Ja. en dat er buyten dien „lentatten en Jongens met kneeppels waren. Iogt. Ia. woord ik kom hier on souw van't water te doenen. Legt. Nees. Legt Sa. req„ts ordre te hebben gehandelt en daar door geleegenheyd tot hatelijkheijd te hebben gegeeven. Art: 18. Jaars met zyn vader Coenraad Hendrik Feyt zeekeren pieter zoen mitsg„s twee slaven en 3 hat„ „tenlatten zig na den questiens en zegt, so ingevolge een ordre p„r Off hij ged„ op den 13 Febr: deezes dam, hebben begeeren off aldaar aan den dam meede andreas Willem van Faak en de burgeren pieter van Zeil en Ian steenkamp mitsg„s de Chottentotten david en of dezelve alle met nog verschijde andere hof„ gekoomen zyn de veldwagtmeesters snaphaanen waren voorsien. „ 20. of zin ged:s vader aan voorsz van Taak heeft gevraagd wat of aldaar met zoo veel men„ „schen met snaphaanen voorzien quam does. „ 21. daarop gegeeven heeft sogt dat van saak heeft g'ant, welk antwoord van Taak „ 22. off hij gede. als toen nagem: van Paak gegaan en dezelve op een brusyne wyze heeft gevraagd wat zegh guls „ 23. off van Faal met het geweer verkeerd in de land genomen en hem gedreygd had de harsen„ „pan te zullen inslaan off hij ged: gem: van Taak of dit zeggen, direct een slag heeft toegebragt dat dezelve agter over teegens de aarde ten wel met zyn hoofd tegen de klippen „ 24. geschooten. de kirrij uyt de hand heeft heeft 31. Off hy ged„e dus niet zelfs Legt nimmer de ordres te hebben overtreeden maar moet bekennen zoo in dit genoodsaakt te zyn geweest als int eerste geval, direct geweld met geweld te keeren. strijdig met des teqts ordre te hebben gehandelt. zegt neen ter Contrarie om dat van saak de geven en Legt Ia. hem zelve het mes heeft afgenoomen. zegts Ia, en dat zyn geve vader 28. off hij gets en zyn gets. vader als toen het by hun hebbende volk heeft gelast van zegl van agteren te attacqueeren en denzelven 't mes te ontweldigen. „ 29. Off voorsz: Jan Steenkamp zulx ziende zig geretireerd en als toen met een koogel geschooten heeft Lagt: of hem geven en op zyn vader of wier denzelven geschoten, en en dat hij de kottentot hans, wie hy Ian Steenkamp getroken off hy ged. uyt het gedrag van voorsz: van Paak niet of hij gets en gem Loeg ver„ „volgens gem van zeijl niet dusdanog heeft meshandelt dat denselven daar door genoodsaakt is geweest zijn meste trekken en zig daar meede te defendeeren. zegt denzelven niet te hebben mishandelt maar met hem te hebben geworsteld ter„ „wijl hij geven praesumeerd dat aan zeijl door op de kleppen te vallen is gewond geworden. Zegtt Ia. Zogt Ia. Aat: 25. off hij geven dus zelvs niet de eerste is geweest die tot da„ „delykheyd is overgegaan „ 26. of het gevolg niet is geweest dat den burger Pieter van Zeijl daar„ „of toegeprongen zynde pieter doen hem van zeyl meede een slag gegeeven enk geweer ontweldigt heeft heeft 0 1 3 30. 3 zyn is Logt: Ia
English
that he would dry up the water. says as before. Says no, but only that he gave Van Taak a smack to preserve his life. says, no, he wants him always by order of the Landdrost says to have nothing more to bring in than what he Art. 33. Whether such was not very clearly understood by him, the witness, because the mentioned Van Taak did not make proper use of his gun by discharging his shot at him, the witness, or one of the people near him, but took the same in hand wrongly. No. 34. Whether he, the witness, consequently was not the first and foremost who gave rise to all irregularities, disorders, and the consequences thereof. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, the discharged master gardener Pieter Loen, who gave to the accompanying question articles such answers as are noted down next to each of them. articles made and submitted to the gentleman commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, on behalf of the undermentioned Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletteman, to be heard thereon at his requisition, the undermentioned discharged master gardener of this Honorable Company, Pieter Loen, will promise to make known further his given answers to each article. 35. Whether he, the witness, knows that he is punishable in the highest degree for his committed crimes. Art. 1. says, No, that such is not true, that he has been able to deduce that it was never his intention to want to avert by force of arms his, the witness's, manner of acting and that of his, the witness's, father. Whether he, the witness, also knows the witness's name, age, birthplace, and status. says, Pieter Loen of Denmark, 61 years of age, former master gardener of the Honorable Company. Thus questioned and answered, at the Cape of Good Hope the 5th of October 1786 before the gentlemen I. M. Horak and P. J. de Wet, members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who have properly signed the minutes of this together with the witness and me, the secretary: says that he lives at the place of the burgher Coenraad Fyt. lower: Which I witness /:was signed:/ C. L. Neethling, Secretary. Review Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, the aforesaid Hendrik Albert Fyt, who, after these preceding question articles with the answers given thereto were read out to him clearly and distinctly word for word, declared that he persisted therein, not desiring that anything more be added thereto or taken away from it. already said. 36. What he, the witness, knows to bring in for his defense. his father had threatened Thus done and reviewed at the Cape of Good Hope the 7th of October 1786. /:was signed:/ Hendrik A. Feijt, /:lower:/ Present before me /:signed:/ C. Neethling, Secretary /:in margin:/ As commissioners /:signed:/ I. M. Horak and P. J. de Wet. Where and with whom he, the witness, lives. Says, No. Says, Yes, and indeed at the request of Fyk. Says, Yes. Says, Yes; that he passed one along the way. the burgher Hendrik Albert Fyk has been to the plaintiff to complain about the burgher Jan Harmse Nieuwoudt. Whether he knows when Fyt arrived, and what he, Fyt, then said. Whether he, the witness, has not heard from the same Hendrik Fyt that they had a letter for the field sergeant Andreas Willem van Taak. Whether he, Fyt, after he delivered the letter to the mentioned Van Taak on the 23rd of January, asked him, the witness, together with the burghers Schalk Willem Vorster and Barend Lubbe, the day after, or the aforesaid 24th of January, to go with him to the water which, according to the statement of the said plaintiff, was dammed up by the aforesaid Nieuwoudt, and to cut through the dam. Whether he, the witness, together with the mentioned Vorster, Lubbe, and Fyk, also did such, and on whose order. 8. says that he has heard so much (but that he does not pay attention to everything, because he does not have a fixed domicile, because he is a carpenter by his trade) Whether it is known to him, the witness, that the aforesaid Fyt went to complain to the plaintiff for the second time at the end of the month of January. Whether the same Fyt, upon his return, had a letter to the aforesaid Nieuwoudt, and when the same letter was delivered. Says: Yes, to have heard such, but not to know when it was delivered. Whether he, the witness, also knows what answer from the plaintiff the same Fyt brought to his father Coenraad Hendrik Fyk. Whether it was not then, at the last made complaints, that the aforesaid Hendrik Fyt told his father that in case the field sergeant and Nieuwoudt now would not listen and observe the plaintiff's order, he, Fyt, would be authorized to request the field corporal Frans Lubbe to come with witnesses to his father's dwelling place and conduct an investigation concerning the disputed water, and if his complaints were found to be so, then to be allowed to cut through the dam at Nieuwoudt's. 12. If it should escape the witness that this was at the last complaints, then to show him the statement of the 24th of January, also signed by him, the witness, and to ask him: Whether this is not the same statement that he, the witness, signed along with the burghers Vorster and Lubbe. 13. Whether he, the witness, subsequently for the second time on the 13th of February went with the mentioned Coenraad Hendrik Fyk and Hendrik Albert Fyk, together with two slaves named Adam and October, besides the Hottentots Hans, Jantje, and Piet, to the aforesaid dam. Art. 18. to be able to say, but Says, Yes. Says, Yes. Art. 20. Says, Yes. Says, No. has signed: Art. 10.
Dutch transcription
water te zullen boenen. zegt als vooren. Legt neegen maar alleen aan hem van taak een klap te hebben gegeeven om zyn zeeven te Pauveeren. — zegt, neen wil hij altoos uijt ordre van den Land-drost zegt niets meer in te brenge te hebben als het geen hy Art. 33. off zulx door hem gede niet zeer klaar begreepen is door dien gem: van Paal niet het behoorlijk gebruyk van zyn geweer heeft gemaakt met op Eem geld of of een der by dig hebbende menschen zyn staaplaag te lossen maar denselven ver„ „keerd in handen heeft genomen. N 3 24. of hy geden gevolgelyk niet is geweest de eerste en aller Compareerde voor ons onderget Articulen gedaan maaken en voornaamste dewelke tot alle De Committ:s uyt den 6 Agtb: aan heeren gecommitt, s uyt den astaad van Justitie deezes E: Agtb: Raad van Justitie dezes ongezegeltheeden disordres en gouvernement den onderafges: Gouvernements overgegeeven, door de gevolge van dien heeft aan„ gagie staande baas Ruijmter bende van weegens den ondergek: „leyding gegeeven. daor de Comp„e pieter soep de„ Landdrasf van stellenbosch en „welke op de nevenstaande drakenstijn Hendrik Lodewyk, „ 35. off hij geds. weet over zynen vraag artihulen zodaaige Bletteman, omme daarop pleegde misdagen te hoog„ antwoorden gegeeven heeft ter zyner requisitie, te worden „sten Strafwaardig te als beliden ten ijder denzlver gehord, der onderafgeschreevene Z0 „saan aangeteekend. — gagie staapde baas Tuynier deser E: Comp„e pieter Loen zullende zyne t geevere antwoorden „be wijder ieder articul belooven tot worden bekend gesteld. Art: 1. sigt Neen zulx niet met waar off hij geven ook weet wanneer zegt, pieter Loen van Deneman, des gedr: naam ouderdom Aldus Gevraagd en beantwoord, aan „ke oud 61 Jaaren, oud Baasgeboorte plaats en qualiteit Cabo de goede Joost den 5 October 1786 voor Tuyneer der E: Compe de heeren I: M: Dozak en P: J: de Wet leeden uyt den E: Agtb: raad van Justitie voorm„ die de me„ „nuten deeses beneevens de gede/ ende mij sh: segt bij „cretaris meere behoorlyk hebben onderteekend: Fyf op & blaats Cadistel laager:/ 'T welk ik Getuygen /:was geteekend:/ C. N dersseh Secretaris. Recollement Compareerde voor ons onderget: gecommitts uyt den burger Coenraad reeds gezegd heeft.— 36 wat hy gede tot zyn verscho„ „ninx wees in te brengen. /:onderstond: denselven nooyt een Ernst geweest zij om gewapen der hand zyn ged:s handel wyzen en die van zyn ged:s vader te willen afheeren. zijn vader had gedrygd van't heeft kunnen of maken dat Aldus Gedaan en Gerecolleerd aan Cabo de goede Hoot den 7 October 1736. /:was getekend/ Hendrik A: Feijt, /:laager:/ My praesent / ge„ =teekend:/ C: danverses Secretaris /:in margine:/ Als gecommitt:s /:geteekend:/ I: M: Horak en H: H: de Wet „ments de voorsz. Hendrik Albert Pyt dewelke deeze voorenstaande vraag articulen met de daarop gegeevene antwoordig van woorden tot woorde klaar en duydelijk voorgeleesen zynde verklaarde denselven daar by te blyven persi „steeren niet begeerende dat er iets meer by„ „gevoegd ofte van gedaan werden zal. . den E: Achtb Raad van Justitie deeses gouverne„ is gekomen. ƒ 6 de Tallij te woonen d „3949 is Waar en bij wien hy geds woon„ 3. den /:onderstond:/ „ 34. Zegt. Nees. van Fyk. Jegt: Ia, en wel of verzoek Legt. Ia Legt Ia; dat hij een onder„ weegen heeft verleeden. den burger Hendrik Albert Ryk den burger Ian Harmse Nieu„ wel dat hy daar geweest by den reqt geweest is, om over „wout te klaagen. o weet wanneer Off hy hy Wyk te gekoomen is en wat hy Tyt als toen heeft get g hij gede van dezelve Hendrik Off Fyt niet heeft gehoord dat een brief aan den veldwagtmees„ „ter Andreas Willem van Taak hadden. off hy syt na dat den brief op Uen 23 Jann: aan gem: van saak heeft doen toekoomen hem zoen mitsg„s den burgeren schalk Willem Vorster en Barend zubbe dag daar aan ofte den 24 Jann: voorsz: heeft verkogt om met hem nakwater 't welk volgens afgaaf van deselve Reqt door voorsz: Nieuwoudt opgadamt wierd, te gaan en den dam door te steeken. off hij get nevens gem: vors„ „ter Lubbe, en Rijk zulks ook gedaan hebben en op wiens ordre. 8. zegte dat hij zo veel gehoord Of hem ged: bewust is dat heeft (maar dat hy op voorsz: Feyt '2 laalst der alles niet en zet, want dus maand Januarij voor de tweede Rhijze bij den reqt. klag„ hij geen vast domicilueeren „tig gevallen. en zout, om dat hij tem„ „merman van zyn ambagt off derzelven Tijt by zyn te rug Lagt: Ja zuls gehoord te hebben komst heeft gehad een brief maar niet te weeten wan¬ aan voorsz: Nieuwout en „neer 't bezorgt is. wanneer dezelve brief is bezorgd 2 off hij get: ook weet welk ant¬ woord van den reqt denzelven Tyt aan zijn Fader Coenraad Hendrik Ryk heeft gebragt Off 't niet als toen bi den laatst gedaan klagten is geweest dat voorsz: Hendrik Fyt aan zyn vader heeft be„ zigt, dat ingeval den veld„ „wagmeester en Nieuwoudt tans geen gehoor wilde geeven en des req„ts ordre observeeren, hy Fyt bevoegt zou zyn den veld„ Corporaal Frans Lubbe te moeten verzoeken, om niet getuijgen op zyn vaders woon„ „plaats te koomen en onderzoek omtrend 't questitusen water te moeten doen, en zoodanig als zine klagten was bevonden werdende als dan den dan bij Nieuwoudt te moogen door„ „steeken. 12. zoo den ged: mogten ontgaan laatste klagten is geweest hem als dan de meede door hem ged:s getekende verklaring van 24 Vann te vertoonen en af ten vraagen. off dit niet is dezelve ver„ „klaaring die hy get: neevens den burgeren vorsten en dubbe „handsche verklaring dier zyn, dat zulks niet of de „ 13. off hij ged: vervolgens voor den tweede Rhyze op den 13 Februarij dig met gem: Coen„ „raad Hont Wyk en Hendrik Albert Pyk mitsgrs twee slaaven met name adam en October, beneevens de hottentatten Hans, Pantje, en Piet heeft begeeven na de voorsz: dan Art 18 Artsh te kunnen zeggen maar is Logt: Ia Legt: Ia. ƒ Art. 20. Legt Ian Legt Nees 6 „ 1 1 — is. heeft geteekend: ƒ „ 11. 1 . Art: 10
English
has had were with loaded guns against Fyter says in order to scrub you from the water here Last point that Byt would rather having arrived found have the aforementioned van saak, and the van zijl pz. and a bastard burghers Ian Steenkamp and pieter Says that he did not go along Hottentot david, all not says, yes, that the person spoken of. that, him any order, or in to go to carry out something evil person given or in writing but only from the petitioner was shown, he was unauthorized to give opportunity to such acts of violence, much less heard that eds has their forward servant Whether he witnessed that he Coenraad Hendk Pykaan aforementioned van saak asked why he with those people all provided with guns had gone along to the company; without them had come there. that something would occur to be allowed to proceed to acts of violence Whether he defendant does not know that outside answered says that van saak threatened O thereupon mentioned Hendrik Al with the gun to hit Fik bert Fryk did not leap at him between neck and throat dealt, that the same and that Fik thereupon with the left arm seized the gun backwards and with the head and with the right hand, mentioned fell to the ground van saaken dealt a blow that he fell to the ground, between the burrs. 18. whether he defendant thereupon not aforementioned says: Yes, that he parried with the stick, van Zyl with the stick a blow to prevent all accidents. dealt in front of the mouth that the same also wished to stand down because van fell zijl came at Fijk with the gun when van zijl had fallen backwards and the prisoner as then upon investigation found got to 270. 9 took van zil his gun away says that he was forced to defendant knows that all violent acted attacks are unpermitted and highly thus to prevent all accidents punishable because he was in the case says indeed to have been taken away whether he witness as then the same to have struck more. and subsequently further mistreated whether he defendant here to any order in order to have to defend himself because that gun has backwards on the ground Says not to know such: Says: a stick from the Hottentot with the bullet through the schierteer or otherwise was that and cocked and on the jug. Says: as before, however if the side. person was on their heels and he noticed provided with guns there came on very hard not himself could understand, that it could not end well anymore since he defendant after all was aware that Coenraad Hendk Ryk and aforementioned Nieuwordh continuously over the aforementioned says that he could not whether he witness when at the same run at that time and that the van Taak, steenkamp and van zyl 22. water lived in dispute Why he witness that day not turned away when because van saak approached him to attack and mistreat persons the more so since not the same but Hendrik Albert Tyt was the first who aforementioned van saak attacked the first struck but violently the aforementioned that they were forced at the approaching persons 9. 63 steenkamp shot at mentioned Hendrik Albert Fijt when and why aforementioned: the aforementioned steenkomp also the a5. Art 27 ty. Says: Yes: 24 that van Taak said 2 24 9 says no that nothing of that 20 has 1 what mentioned van Taak thereupon 1 16.. ƒ 15. been provided. Ans: 1st. . . - proceed. 3 . art: 21. 1 - became 24. 26. Thus Questioned and Answered at Cape of Good Hope, the 30 November 1786. before the gentlemen Jols Martinus Forak and Cols Matthea Bletterman, members from the Honorable Council of Justice aforementioned: who the minute hereof together with the defendant and my sworn clerk also duly signed / below / Which I testify / was signed:/ LV S: W: d: Creet sworn clerk. Agrees the Secretariat whether he prisoner also knows to bring anything to his exculpation /:underneath stood Art: 27. Shows with due Respect the sworn clerk of this Council in office, qualified to attend to the case of the Landdrost of Swellendam that in the late of the Month October of this Year at Swellendam were brought into Custody both slaves named Julij of Bougies, belonging to the messenger at Swellendam and November of Batavia bondsman of a certain Jacobus Stijn— that the same slaves on the other side of the Breede River near the so-called Kluitjes Craal, having been apprehended by the burghers Fredrik Janse van Rensburg, and Petrus Laars, that very day, when those boys were brought into custody by the mentioned persons was made known to the R: O: representer. that the mentioned slaves by a Hottentot around the aforementioned place, while the mentioned persons with their wagons Capewards today having been discovered they in order to arrest those boys had gone thither. that the mentioned boys upon the call of them, that they should stand still, and surrender themselves as prisoners, instead of that, in the beginning took to flight, but afterwards stood still, well positioned, each provided with a knife in a sheath in both hands; and upon the inquiry of those persons whose boys they were, by them was given as answer, that they did not know their master but that he resided across the Breede River, and they were watching the horses, those persons further asked where their assigned horses were located, then because they from those boys had received an answer that the horses were scattered in the veld, they had from the insolent attitude of those slaves gotten too much suspicion Right Honorable Sirs. To the Right Honorable Sirs Pieter Hacker and Iohannes Isaak Blenius presidents, together with the Honorable Council of Justice C Van Herssen says. as that which has been said hereinbefore. of this government received
Dutch transcription
heeft gehad waaren met gelaaden gewee teegens Fyter zegt om Jou van gekomen. t water hier te boenen ben„ Laatste poinct dat Byt wel lieven te gekoomen zynde aangetroffen hebben voorn van saak, en de van zijl pz. en een bastaard burgeren Ian Steenkamp en pieter Regt dat hi niet mede is ge„ hottentot david, alle niet segt, sa dat den perzoon daar of zijlieden gezamentlijk aldaar van is gesprooken. dat, hem eenige ordre, offin „gaan Com iets kwaads persoon gegeeven af ingeschrift uijttevoeren maar alleen van den req„t vertoond is, hy onbevoegd is geweest, om gelee„ „gerthijd tot diergelyke Feytelyk gehoord dat eds heeft hunnen vooruytdien„ heefen te geeven veel minder Off hij gete heef gen Coenraad Hendk Pykaan voorsz: van saak heeft afge„ „vraagd waarom hij met die lieden alle met geweeren voorzien mmeede gegaan te zyn tot geselschap; zonder dat zij aldaar was gekomen. dat er iets zoude voorvallen tot dadelykheeden te moogen Of hij ged:e niet weet dat buijten heeft geantwoord zegt, dat van saak gedrygt O daarop gem: Hendrik Al heeft om met 't geween Fik „ bert Fryk niet toegesprongen is tusshen hals en Nek in te vlaan toegebragt heeft, dat denzel„ en dat Fik daarop met de linken aam t geweer gevat wes agter over en met 't hoofd en met de Regter hand, gem: ter aarde gevallen is van saaken een slag heeft toe„ „gebragt dat hij ter laarde gevallen is, tusschen de klissen. „ 18. off hy geds daarop niet voorsz zegt: Ia, dat hij met de stok van Zyl met de stok een sl heeft afgepareert, om alle voor de mond toegebragt ongeluken voor te noomen. heeft dat denselven almeede willen afstaan om dat van vallen is zijl met t geweer op Fijk kwam„ wanneer van zijl agter over was gevallen en heeft de gev: als toen bij onderzoek bevon„ geraakt te 270. 9 van zil zijn geweer afgenomen segt dat hij genoodsaakt was df gede weet dat alle gewel¬ „handelt heeft „dadige aanzandinge soo alle ongelukken te mene„ ongepermitteerd en ten hoog geeren wijl hij in't geval was ste scrafwaardig . zegt wel k gewees afgenoo„ off hy get: als toen dezelve meer geslaagen te hebben. en vervolgens al verder mis„ off hij gede hier toe eenige last som zig te moeten defenderen want dat tit geweer heeft agter over op de aarde- ge„ Regt zulx niet te weeten: Legt: een stok van den hottentot met de hoogel door den schierteer af anders heeft gewesen „de dat en de laan gespannen en op de han kruyk. Agt: als vooren, egter af 't Zyde. persoon hun op de hakken waaren een hy de gewaar met geweeren voorsien aldaar had zeer aankoomen niet selvs konde begrypen, dat t niet goed konde afloopen meer daar 't hem gede emmers be„ wuest was, dat Coenraad Hendk Ryk en voorsz Nieuwordh by aan„ „houdendheyd over 't voorstz. segt dat hij niet heeft kunnen off hij get wanneer bij denzelven loopen te dies tijd en dat de van Taak, steenkamp en van zyl „ 22. waater inttwist hebben geleeft Waarom hy get dag niet gekeert is als om dat van saak op hem aan t soones aan te vallen en te mis„ „handelen te meer daar niet dezelve maar Hendrik Albert Tyt de eersten is geweest, die voorm. van saak is aangeval„ den Eersten geslaagen heeft maar deweldadiger wyde den voorm: dat zi genoodsaakt was by den aans genaderde per„ 9. „63 steenkamp op gem Hendrik Albert Fijt heeft geschooten wanneer en waarom voorsz: D voorsz: steenkomp ook den a5. Art 27 „tig. Legt: Ia: 24 dat van Taak gezegt heeft 2 24 9 zegt neen dat daar niet van „ 20 heeft 1 wat gem: van Taak daarop 1 „ 16.. ƒ 15. geweezen voorzien. Ant: 1le. . . - overgaan. 3 . art: 21. 1 - wierd „ 24. „ 26. Aldus Gevraagd en Beantwoord aan Cabo de goede Hoop, den 30 November 1786. voor de heeren Jols Martinus Forak en Cols Matthea Bletterman, leeden uijt den E: Agtbaaren Raaden van Justitie voorm: die de minute dezes benevens de gede en my geswclerqq mede behoorlyk hebben onderteekend / lager / T welk ik getuygen / was geteekend:/ LV S: W: d: Creet gesw Ceroq. Accordeert tSecret off hy gevn ook iets tot zyn verschhooning weet en te brengen /:onderstond Ort: 27. Vertoond met schuldigen Eerbied den geswflerag deezes Raads in oficio. gequalificeerd, ter waarnee„ ming der zaake van den Landdrost van Swellen„ „dam dat in laatst der Maand October deezes Jaars te swellendam in Regtenis zynde gebragt geworden de beide slaven in name Julij van Bougies, toebe„ horende, den bode te Swellendam en November van Batavia lifeigen van zeekeren Jacobus Stijn— dat dezelve slaven aan de over zijde van de breede rivier bij de Logenaamde kluitjes Craal, door de burgeren Fredrik Janse van Rensburg, en petrus Laars opgevangen geworden zynde, dien. eygensten dag, wanneer die Jongens in regtenis gebragt wierden door de gemelde perzoonen den R: O: vertoonder is te kennen gegeven. dat de gemelde slaven door een hottentot omstreeks de voorsz: plaats, terwijl de gemelde perzoonen met hunne wagens Caabwaards heeden ontdekt zynde zijl:e ten einde die Jongen te arresteeren derwaards gegaan waren. dat de gemelde Iongens op het geroef van hun, dat zit zouden blyven staan, en zich ge„ „vangen geven, in steede van dien, in het eerst op een loop gezet, e dog naderhand waren blyven staan, wel geposteerd, ieder met een mes in een kinnij in de beide handen voorzien; en op die avrage van die perzoonen wiens Iongens zi waren, door hen ten antwoord zyn gegeven, ddat zij hun baas niet konden maat dat die over de breede rivier woonagtig was, en zy de paarden oppasten, die perzoonen al verder gevraagd hadden waar hunne opgelast werdende paarden zig bevonden, dan dewijl zijl: door die Jongens en antwoord bekoomen hadder, dat de paarden in't veld verstrooid waren, hadder zyl. op de brutale houding van die slaven te veel agterdogt gekree„ Wel Edele Achtbare Heeren. Aan den WelEdele Achtbaare Heeren pieter Hacker en Iohannes Isaak Blenius praesidenten, benevens den E. Achtbaaren Rade van Justitie C Van Herssen segt. als 't geen hier voren s gesegt. dezes gouvernements gen
English
to go along with their master, to which they were entirely unwilling. That these persons, seeing they would not yield, threatening to shoot at them, they bravely called out from the woods, "just shoot," having approached a little; so now these persons, seeing from the whole conduct of these deserting boys nothing but the greatest mischief to be expected, had therefore retired, when the slaves had pursued them with knives in their hands without being able to overtake them. That these persons had agreed with one another to stand still again, and to turn toward the deserters, and to fire a blank shot in order to see if fear might not be struck into them by it, which being done by these persons, instead of those boys becoming fearful, they had come at them for the second time, while these persons, while shooting, had taken their retreat. That these persons subsequently had resolved for the second time to stand still again and turn toward those boys, whereupon the same boys immediately came at both of them with their drawn knives, so that the mentioned van Rensburg had fired at the slave Domingo, yet notwithstanding he was hit by that shot in his right arm, he nevertheless came straight at him, and the other boy, Julius, rushed at the mentioned Laars; so that the mentioned Rensburg, as the slave Domingo attempted to inflict a stab upon him with the knife he held in his hand, gave him a blow on the head with his gun, whereby the said slave fell to the ground, while nevertheless that boy at once tried to recover himself and to defend himself with the knife he held in his hand, but since he had received a second blow from the mentioned Rensburg, he had fallen to the ground once more and remained lying there; the mentioned Rensburg, when they had ordered them to surrender the knives, or else to go with them to the place of their master, seeing that the boy pretended to be dead, left him there, and the other slave, who had gone toward the aforementioned Laars and by him, notwithstanding his murderous intention and offered resistance, was overpowered, was bound and in that manner brought into custody, just as can be seen more closely from the statement given and verified on that account before the gentlemen commissioners from this Honorable Council, and to the contents of which the Officer respectfully takes the liberty, for the sake of brevity, to refer. That these both slaves subsequently being sent over hither and heard by the said demonstrator before the gentlemen commissioners from this Honorable Council upon such articles as were drawn up by him, the demonstrator, to that end, yet the same slaves having in their given responses not only declared that they had no evil intention, but that they were assaulted in a violent manner by two Europeans and shot at, without the least sign having been given on their part to stop those two Europeans against their will, or that any deadly weapon was held in their hands by them; and whatever efforts were also made during the same interrogation, it nevertheless could not be brought about to make their own answers in one or another respect sufficiently substantiate the accusations against them in law. That however much on the one hand it is well beyond all dispute that the crime of which the accused have been charged is of such a nature that, being proven, together with their confession, it would beyond doubt merit a very severe punishment, since there are two Europeans who have verified their statements fully, who must therefore be regarded as far superior in credibility to the accused, and one also would not need to hesitate to compel the accused to a confession by means of a sharper examination; yet on the other hand, according to the sound judgment of the Officer, it is no less certain to have them thereupon kept in custody.
Dutch transcription
Elfheer meede te gaan, waar toe die onwillig delgondig. dat die persoon niet wilde gevaligen geven, op hun te zullen schieten dezelve Haremonder 't Hout „moedig toepon schiet maar, een weinig genodert waren; dus nu perzoonen uit 't geheele gedrag dier drossende Iongens niet als de grootste onheelen te gemoet ziende, hun dierhalven hadder geretireerd, wanneer die slaven hun eer Endevegest met mes in de handen vervolgd hadden zonder ren te heb„ „ben hunnen agterhaalen. dat die perzoonen met den anderen waren overeengekoomen om weder te blyven staan, en na die drossers te begeeven; en een losse schoot te doen, ten einde te zien of hun daar door geene vrees konde werden aangejaagd, 't geen door die perzoones gedaan geworden zynde, in stede dat die Jorgens vrees agtig worden zouden op hun voor de tweede Reeze waren afgekomen, terwijl die perzoonen al Blietende, hunne detrai„ „te genomen hadden. dat die perzonen vervolgens voor de tweede deise weder voorgenoomen hadden om te blijven staan en na die Jongens hem te begeeven, als wanneer dezelve Jongens we t hunne bloote messen terstond of hun beide waren afgekomen zulx gem. van Bensburg of te slaav domingo had los„ gebrand, dan dat niet tegenstaande hij ook door dien schoot in zijn rechter arm was getroffen, egter ze gelregt op hem en de andere jongen Julx of gem: Laars was ingekoomen dus gem Rensburg de slaafdomingo die hem met syn in han „dene hebbende met een steek voogde toe „tebrengen, met zyn geweer een slag op het hoofd gegeven had, waar door dien staaf ter aarde gevallen was, terwijl egter „dien Jongen ten eersten zig weer poogse te herstellen en met zijne in handen hebbende herrie te verweerep, dan dewil hij door gem: Rensburg een tweede nag ontvangen had andermaal op de aarde gevallen was, en aldaar blijven leggen, hebbende gem: Rensburg als stoeg vermits dien jongen hadden om wanneer zil gen en hun gelast de messes 9 te geeven, of wel wet hun na de plaats van hunne„ gens zig hield of hij dood was, hem aldaar gelaaten en de andere slaaf die op voorsz Laars af¬ gegaan en door hem niet tegenstaande zyne smoord dadige intentie, en geboden tegenweer„ was overmeesterd gebonden en in diervoegen in regtenis gebregt geworden, gelyk zulx nader zal hunnen werden beoogd, uit dieswegens voor heeren geCommitts uyt desen Edele Agtb ten Rlaade gegeven en gere„ „colleerd Nolaas, en aan welkens ontoud den R: O: vertoonden kortheids halve, de vrijheid neemd g te refereeren, dat die bide slaven vervolgens na herwaards opgezonden en door den qq vertoonder voor Heeren gecommitteerdens uyt deezen Edele desl deraade gehoord zynde op zodanig en articulen als door hem vertoonder tot dat rende waren geformeerd, dan dezelve stavan bij hunne gegevene responsiven niet alleen verklaard hebbende, niets van intentie geweest maar of eene geweldadige wyle door twee Europeesches aangehand, ebige„ „scrooten te zin zonder dat van hunne kant eenig 't minste blyk is gegeeven, om die twee Europeeschen tot willen te sisteeren, of dat door hun eenig moordgeweer in handen is gehouden en welke moeijten men ook bij 't zelve verhoor heeft aangewend; 't egter daar toe niet heeft kunnen werden gebragt, om door hunnen eygene antwoorden in't een, af ander deselven beschuldiginge tegens hun in regten voldoende te doen susicieeren dat hoe seer het aan de eene kant wel is buiten alle Contestatie, dat de misdaad waar„ mede de goo, zyn beschuldigd geworden, is van dien aart dat dezelve beweesen zynese met de Confessie van hun buiten twijffel eene Leen strengen straffen zoude mchiteeren vermits en twee Europeeschen zyn die kunnen verklaringen hebben geverifieerd by te vol„ „lement dus in geloof verre boven de geos moeten werden aangemerkt, men ook niet soude behoeven te draalen om door middel van scheeper Exames de voor tot eene Confessie te Constringeeren, dan dat 't aan den anderen kant volgens 't gezing begrif van den R:O: vertoonder niet minder Zeker 3. hun daarop bed: te doen en 2 „ vangen
English
it is certain that these same two Europeans seem to have acted in quite a cruel manner, as is mostly customary among the country people to display their bravado upon runaway slaves, wherein their young years are especially taken into consideration, in which one commonly seeks to distinguish oneself through heroic deeds, especially toward those who offer no resistance; thus the so perilous means of torture ought to be used in this case, as in all other cases, with the greatest circumspection, and not simply applied unless the proofs that are brought against the prisoners are so clear and so decisive that one would have little difficulty in demanding a sentence without confessions on the basis thereof, which, under correction, appears to the reverend exhibitor here not to be of such weight. That, if the same opinion of the reverend exhibitor is embraced by Your Noble Worships, and the proofs that militate against the said prisoners are subsequently examined, the reverend exhibitor rightfully trusts that Your Noble Worships will be sufficiently convinced that, as mentioned, quite a lot of that legality is lacking in the said proofs, and that it would thus be quite imprudent on the part of the exhibitor, without a special authorization from the court, to take recourse to the said means of torture in the present case; in consideration that the testimonies brought against the prisoners consist merely of accusations and come from persons who have made themselves guilty of far-reaching mistreatment against those two prisoners, and that, if good care for the preservation of those two boys had not been taken by the surgeon at Swellendam, one of them certainly would have been sacrificed to that cruel treatment, just as one of those boys has contracted a lingering disease from it; and the reverend exhibitor, for the final settlement of affairs, because his answered interrogatory was not recollected, has not been able to present any written document to Your Noble Worships, and when the commissioner gentlemen were occupied yesterday to recollect the interrogatories, both of the prisoners and of others, during the transport from the prison to this council chamber, the one prisoner, Julij, belonging to the messenger at Swellendam, became very suddenly seriously ill and died after about an hour had passed, because of which his answered interrogatories have remained unrecollected. And however much the accusation indeed yields a vehement suspicion against the prisoners, all of this could nevertheless hardly, under correction, be taken into consideration for anything more than half-proofs. Wherefore it has appeared to the reverend exhibitor, because of the weak evidence and various reflections besides, that on account of the prisoner's constant denials, one could by no means proceed against the prisoner to make an extraordinary demand. The reverend exhibitor, however, with respectful deference, is of the opinion that, apart from the presumption that might somewhat result against the prisoners from the coherence of the matter, no slight difficulty would present itself to set the remaining prisoner at liberty again. Whereupon the reverend exhibitor has deemed it most advisable to bring all of this to the cognizance of Your Noble Worships, with the respectful request that Your Noble Worships, concerning the prisoner November as the remaining one, either by a special order to the exhibitor to make a demand against him, the prisoner, [illegible] as 6 ƒ
Dutch transcription
zeker is, dat deselve twee Europoescher of eene gantsch vreedaardige wy ze schinen te werk gegaan te zijn gelik onder de buiten lieden meestertijds gebruikelyk is om hunne bravoures aan drossende slaven aan den dag te leggen, waar bij voornamentlijk in aanmerkingen komt hunne Jonge Jares, in wel„ „ke men gemeenely ¶ on heldendaden poegt uitteblinken, voorzal aan de zalke die geen tegenweer bieden dus van t zo haggelyk middel van Fortuur met de grootste om„ „zigtigheid in dit geval zo als in alle andere gevallen behoord gebruik gemaakt te worden, en't zelve niet sligt te Amplaijeeren of de bewyzen welke ens. de geof zyn ikgebragt moeten zyn zo klaar en zo dees sief, dat men niet veel zwaarigheid zou behoeven te maaken, om op fundament daarvan zonder Confessien eysch te doen 't geen onder Correctie den N: d. vertoonder hier in voor „komt niet te zijn van dat gewigt dat 't zelve begrip van den R: O: vertoon„ „der bij uwelEdele Achtb: werdende ge„ „ampecteerd en vervolgens g'Examineer de bewyzen welke tegen dezelve gevs zyn militeerende, de R: O: verloof der bpllyk vertrouwd dat uwelEdele achtb: moedig sullen wezen overtuijgd dat aan dezelve bewyzen, gelyk gemeld al vrij wat van die lepaliteit ontbrecht en dat men dus zon „ker een speciale authorisatie van den Regten, al vri onvoorzigtig van de zyde van den vertoonden, tot 't gem: te mede van Fortieur in het voors handen zynde geval zyn toevlugt zoude nemen / in Consideratie dat de getuigenis en tegens de geven ingebragt enkel bestaan en be„ „schuldigingen en van perzonen, dewelke zig aan verregaande mishandeling en aan die twee geus hebben schuldig gemaakt en dat indien geen goede zorge voor 't behoud van die twee jongers door den Cherurgin te swellendam was gedragen zekerlyk een van hun aan die dwreede be„ „handeling zoude zijn opgeafferd geworden een van die Jongens een kwyninde gelik zaekte daar door heeft gehouden, en den R: O: verk, ter finale afdoening van Laken, vermits zyn t beantwoorde vraag actif: niet was gerecolleerd geen schriftuur van uwelE: Achtb: heeft kunnen praesenteeren, en wan„ „neer heeren gecommitt:s op gesteren vaceerden om de vraagarticulen zo van de gevs als van andere te recollderen bij 't transporteeren uyt 't gevangenluijs na eze raadsaal den eenengeve Julij toebehorende den bode te swellendam zefr Subiek zwaar ziek geworden en na verloop van omtrend een uur gestorven, waar door aan zyne be„ „antwoorden; vrang articulen ongerecolleerd gebleeven is. — En hoe zeer de beschuldiging wel een ve„ hemente suspicie tegens de gevs uitleverd 't een en ander echter vóór niets anders als nauwlyks /onder Correctie:/ voor eene halve preuzien zoude kunnen komen in Con„ „siderakien. Weshalven de R: O: vertoonder, om 't zwakken bewijs en verscheide te fleesien meer zynde voorgekomen, dat men uyt houfden van des geos constanten onthentenissen, met geen mogelykheid tegens de gev„e tot 't doen, van en Extra ordinairen Eysch zoude kunnen overgaan. de R: O: vertoonder egter onder eer„ „biedige zeverentig van begrif is, dat buyten de praesumptie welke uyt de Sa„ menloos der zaake ten nadeele van de geven wel eenigsints te sulteeren er geene gezingen swarigheid zig zoude op doen, om de overgebleevenen gevs wederom te stellen op vrije voeten. „ Waarop de R:O: vertoonder raadsaamst heeft geoordeelt dit een en ander te brengen ter Cognitie van uwel Edele Achtb„e met eerbiedig verzoek dat uwelEdele achtb„ omtrend degens November als de over„ gebleevenen, 't zij door eene specialen ordre aan den verkt omme tegens hem geve Eysch„ adttooleaan gelyk 6 ƒ
English
Report of Jacobus Aijs. Says now for fully one month and 920 to make an adtotturam, or by a resolution to demanded and ordered work of him. time and while one possibly other or he could not satisfy him. further evidence might get into hands. Therefore to have run away, and to relegate to Robben Island, to or in one or another manner to take such disposition as your Honors to the cutting off of all rightful fear. Says, on the side of for entirety shall find to pay /:undersigned:/ Which doing etc. /:was signed: Swellendam to have stayed. A. J. V. V. Riek sworn /: in margin Exhibited in court the 28 December 1736. Whether he, the defendant, was alone, or Says while he, the defendant, was at his then was accompanied, had boys with him servants from Swellendam; came to him and asked him to also 6. 2. If so, to name them. because two cattle were lost that he was herding. Appeared before us, the undersigned delegates from the Honorable Council of Justice of this government, the slave Jacobus Mijn, who to the opposite interrogation articles has given such answer as is noted next to each of them in the margin of this, in order to serve as his response. Articles drawn up and presented to the delegate lords from the Honorable Council of Justice of this government by and on behalf of the sworn clerk at the Secretariat of Justice, upon the requisition of the Landdrost of Swellendam, concerning November, belonging to Jacobus Sin, the said answers properly to be made known. Says as before. Says that on a certain morning two persons came to them at November, belonging to around the Kluytjes Kraal. Art. 1. Says November of Batavia, about 40 years of age. The defendant's name, birthplace, and age. Art. 3. When and for what reason he deserted from his master. Because his master demanded too much work from him and he could not satisfy him, and therefore ran away. Art. 2. Whose property he is. Jacobus Sin. Says no, that those persons asked nothing, but Whether those two persons did not ask him, the defendant, and his companion, 11. If so, what he, the defendant, then intended to do with it. Says to have had no intention to do anything. Says that he had the knife in his pocket and the stick in his hands, and as soon as those persons came to him, the defendant, he threw the knife and the stick away. Whether he, the defendant, did not then, with his companion, wait for those two persons with a knife in one hand and a stick in the other. Says no. Whether he, the defendant, did not in the past month of October, around the so-called Kluytjes Kraal, meet two persons. Whether he, the defendant, those persons, Art. 4. Where he mostly stayed during his desertion. or deserted. asked. is noted. Art. 7. Said to have said to Says yes. Says yes. Says no, not to have heard such, only shoot then. Says as before. Says no. Says that those persons directly shot and struck, without any resistance being offered. Art. 12. Whether thereupon was answered by them, we do not know our masters, but he lives across the Breede River, and we watch the horses. Art. 13. Whether he, the defendant, did not answer, our horses are scattered in the wild. 15. Whether those persons did not then order him and his companion to put away their knives and go along to show where their masters were. Says yes, and that July was then wounded. Whether he, the defendant, and his companion were not unwilling to do so. Whether those persons, upon this shown unwillingness, did not order him, the defendant, and his companion to surrender themselves, or otherwise they would shoot. Whether was not thereupon answered, shoot then. 19. By whom such was answered. or intended to do. 26. Whether, when he, the defendant, intended to deal a stab to one of those persons, because that person was on his body, he was not struck on the head by those persons with the butt of the gun, so that he fell to the ground. Whether not he, the defendant, when he had stood up, one of those persons. Art. 25. Whether, notwithstanding the received wounds, he, the defendant, nevertheless ran at those persons with the drawn knife. Art. 24. Whether those persons did not shortly thereafter fire a second shot, and wounded one of them in the right arm. If so, for what reasons, and what they were then intending to do. Art. 23. Whether he, the defendant, when the shot was fired, did not heavily pursue the said persons. Not to have pursued. Whether those persons did not then shoot at him, the defendant, and his companion. Whether he, the defendant, and his companion, when they saw that those persons were retreating, did not pursue them. Says yes, that those farmers directly shot. Says no, not to have pursued those persons. Lapsed. Says no. Says no, that he, the defendant, and his companion had said to each other, shoot then. 16. to do. Art. 18. Art. 20. 2. run. Art. 22. Art. 21. Art. 20. Says no. Lapsed.
Dutch transcription
reijt van Jacobus Aijz zegt nu zuijm Een maand en 920 adtocturam te doen, of door een besluit tot werk van hem vorderde en opgedragh. - tyd en wylen men mogelyk andere af hij hem niet voldoen konden nadere bewijzen mogte aan handen e krygen Daarom opgedrost te zyn, en naar 't Robben Eiland te telegeeren, aan„ wel of eene andere wijze zodanige dispo„ „scleg te neemen als uwelEdele achtb„s tot 't amputeeren van alle regtwietigen vries zegt, aan de kant van voor enheele zullen vinden te betaren /:on„ swollendam zig te hebben „derstond:/ 'T welk doende & /:was getekend: opgehouden A: J: V: V: Riek geswlerdg/: in margine Exhibitum in sudicid den 28 december 1736. Of hy ged: alleen dan of zegt terwijl hy geden bij zyn dien vergervaeld d bevond meet s Jongers by hem geven geweest zyn booden van Swellendam; by hem gekoomen was en hem gevraagd om meede 6. . 2o Ja deselve op te geeven8 om dat en twee beester weg waaren gezaakt die hy gehoede Compareerde voor ons Aiticulen gedaan maken ondergeteekende gecom„ en aan heeren gecommitt:s uyt „mitt„ uijt den E: Achtb: den E: Achtb: Raad van Justitien zegt als vooren. raad van Justitie dezes deses gouvernements door gouvernemerts den slaaf ende van weegens den gesw„ tereg ter Acretarie van us Jacobus Mijn dewelke Elste Rindvolt vande zze Regt dat op een zeker en op de Nevenstaande vrang als in de zeid cer velnoere morgen twee persoonen bi uirticalen zodanig antwoord ht welkernemibice over zeken hun gekoomen waren opri„ of ter zynlr requisiti in November, toebehoorende gegeeven heeft als bezi„ van den Landdrosk van „trend de kluytjes kraal i ulk ontluydt, omme daar „den een ijder, derselve vwettendam Constant van November toebehoorende „wen in marging deser „ koorel te worden den Haa Jacobus Sin zullende des „selvs te goevenen responsi„ Art 1. sigt November van Bata, des geve Naam geboorte „ 3. Wanneer en om welke om dat zyn lyfheer te veel reeden hy van zyn byflaard is 1614 oud no 3 „ 2. Wiens lyfeygen hy is. segt neen dat die perzoon Off die twee persoonen niet niets gevraagd maar di, aan hem geven en zyn makker 11 1 zo Ia. wat hy gev dan van zegt niets van meening ge„zints was daarmede te zogt, dat hij 't mes in zyn of hy gem: niet dant met sak ende kerny in zyn handen zyne makken: met een mes heeft gehad en zo dera die bn de eene en een kenrij in persoonen by hem geven gen de andere stand die twee „koomen zijn heeft hy de regt persoonen hebben afgewaght t mes en de thieney weg. gesmeeten. Zegte Neen. Of hyj gean niet in de ge „passeerde maand october omtrend de zogenaamden kluytjes maal, twee persoo„ „nees heeft ontmoet Off hij geven die persoon, Ast: 4. waar hy zig meest is zyn opdrossen heeft opgehouden. of godrust gevraagt staat aangeteekend.. - behoorlijk worden bekend gestelld. plaats en ouderdom. 10 wert. „areg. „weest te zyn om te doen doen. „reek : „ 3. ook hend: „ 7 1 .: 1 ƒ maest. „reat gezegt hebben teegens gevraagd hebben, wiens staven Lagh: R. Zegt. Ia Legt. Ja. Logt Neen sulx niet gehoord te hebben als alleenlyk schiet maar. — sigts als vooren. Lagtr Nees 1 zegt, dat die persoonen direct hebben geschooten en geslagen; zonder dit in tegenweer, geboden, art: 12. off daarop niet door hun is geantwoord wij kunnen onsevaasen niets maar hy woord over de breede remer 1 off die personen daarop niet gevraagd hadden, waar zyn dan twe paarden en wij passen paarden op „ 13: Of hy get: niet g'antwoord op„ onse paarden zyn in het wild verstrooyd. 15. off die persoonen hem zyne maker toen niet hebbenI gelast omme hunne mesen weg te doen en meede 9 gaan om aanwysing „des gequetst is geworden Ligt: Ia, en dat Julij toen waar hunne lyfleesen voor niet onwillig daar toe zyn Off hy geenn en zine maktois off die persoonen op dee betoonde onwilligheijd niet hem geven en zyn malker gelast hebben om hun gevangen te geeven of anders of van zullen schieten. off niet daarop is geant„ „woord schiet maar. 19 9. regt als vooren. door wie sulx is beantwoord was om te doen. of van meening geweest 26. off wanneer hij geos een Heek aan een dier persoonen dag toe te brengen vermits die persoon op 't lyf was niet door die persoonen met de holf van het ge„ „weer of het hoofd is gesla„ „gen dat by ter aarde gevallen was off niet hij ged wanneer ofgestaan was, een dier „ 25. Of niet tegenstaande de ontvangenen worden hij geos tog of die perzoonen met het ontblooten mes is toe„ „ 24. off die persoonen niet kort daarna een tweede Bloot hebben, gedaan en een van hun in de regter arm ge„ quetst. zo Sa. om welke redenen en wat zy dan van meening waren te doen. „ 23. of hy geoz: wanneer din gem: persoonen, nog sterk hebben vervolgd. niet vervolgd te hebben. schooot gedaan was niet de off die persoonen toen niet op hem geven en zyne maker hebben geschotene off hy geven en zine makker wanneer zyl agen dat die persoonen hun retireer„ „des hun niet hebben vervolgd Legt Ja dat die boezen, rirect geschooten hadden. zogt Neen die persoonen Vervald. Zegt. Neeg. zegt. Naen dat hy geven personen malkanderen schiet maar o waren — . . geweest. A „16 te doen „ 1la. 1 .. „ 18. Art: 20 2: „gelopen. 6 „ 22. „ 21. art: 20. Logt Nee3. Vervald.