Inventory 4329
Cape · 582 pages · 352 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
circumstances that accompanied the same. Article 35. And then finally the punishment that the prisoner and defendant has deserved. 36. With respect to the crime, one immediately sees the prisoner's dolous and murderous intention. When one considers the instruments and the manner in which the prisoner and defendant made use of them, which was a stone and a cord, it would be useless to occupy the attention of this Noble Honorable Court with ample proof that the same belong to that sort of tools which indicate the direct will and premeditation of a killer, 59. as this can also be found, among others, in Mr. Carpzovius in his Practica Rerum Criminalium, part 1, question [illegible], 60. and if one examines the circumstances and the time that accompanied this manslaughter, 61. one will no less discover the willfulness of the prisoner's intentions with which he was inspired, 62. since he, the prisoner, did not act out of a sudden or rising passion arising from a quarrel, no, but after deliberation treacherously went to the woman, 63. at a point in time in which he could rest assured that she would be deprived of all help, 64. without preceding quarrel, and simply upon the refusal that this woman did not wish to have carnal conversation with him, the prisoner, 65. first struck her on the head from behind with a stone, so that she fell to the ground in a swoon, 66. and instead of being satisfied with that, 67. gave free rein to his murderous and atrocious purpose, 68. by first beating her on the back of the head, the forehead, and in the neck with fists, subsequently bound a cord around her neck, and dragged her around the house until that woman had given up the ghost, 69. as this can further be gathered from his answered and verified articles of interrogation, 70. and as from that completely appears the intention with which the prisoner and defendant was inspired, 71. and that the same was executed after deliberate premeditation, as well as the manner and way in which he, the prisoner and defendant, executed this, had 3, 8, 14, 15, and 16, and more cited by him therein, 72. and in order to avoid all useless recapitulations and ample citations of laws that are established in the subject case, the Officer Plaintiff shall only briefly remark 73. that this always depends on the way and manner in which the manslaughter was committed, 74. and whether the manslaughter that was committed, from all its concurrent circumstances, can be considered to be a homicidium dolosum, 75. since even he who has only struck a person with the intention to kill must be condemned as a murderer, 76. one will also immediately, when taking into consideration all the circumstances that accompanied the manslaughter committed by the prisoner and defendant, be convinced that already beforehand with the prisoner and defendant, 78. and that the prisoner and defendant, through the execution thereof, has truly committed a homicidium dolosum, a manslaughter committed with malice and wicked intent, 79. and consequently, pursuant to the Constitution of Emperor Charles the Fifth, Article 137, 80. like all other willful murderers, 81. deserves to be punished with the wheel, 82. which Mr. Carpzovius in his Practica Rerum Criminalium, part 1, question 2, [illegible] also corroborates: animus propositus occidendi opus est. For which and other reasons and means to be further deduced in due time, if necessary, the Officer Plaintiff, making his demand, concludes that the prisoner and defendant mentioned in the heading of this document shall be brought to the place where criminal sentences are customary here to be executed, there delivered to the executioner, and being tied to a cross, broken alive from the bottom up, subsequently the right hand and the head chopped off, and the head placed upon a spike opposite the dead body, thereafter his dead body dragged to the gallows field, which [illegible] has fetched.
Dutch transcription
omstandigheeden die deselve hebben verzeld gegaan Art: 35 en dan eyndelyk de straffe die den geven en ged„en heeft gemeziteerd. 36. ten opzigte van de misdaad ziet men dadelyk des gev„s aoleus en moordzugtigen intentie. wanneer men de instrumenten, en de manier hoe den geven en ged„en daar van zig heeft bediend beschouwd, dat een steep en ziem iis geweest het zoude nutteloos zijn de attentien van deesen, Edele Agtb: Raade te occupeeren, met een ampele bewijs dat dezelve sorteerd, onder die zoord van warktuijgen die den directen wil en 't opzet van een doodslager te kennen geeft. 59 gelyk zulx onder andere meede te vinden is by den heer Carplovius in zyn prack: Crim pars't quast. 60 En gaat men na de omstandigheid, en de tijd, die deesen doodslag hebben verseld. 61 zal men niet minder de moedwilligheijd van des gevs intentien, waar meede hij is bezield geweest ontdeken. ƒ ƒ 62 daar hij gev: niet uyt eene subect of koomende drefte door twiff ontstaan neen naar een beraadslaging verraaderlijk na de wyd zig heeft toe begeeven. 63. in een tydstif daar in hij zig verzeekerd konde houden, dat zij van alle hulf ontbloot zoude zyn 64. zonder voor afgegaane queste, en Simpel op de wygering dat die wijd met hem gev geene vlee„ schelijke conversatie wilde houden 65. Eerst met een klip van agteren op 't hoofd geslag ge dat zij in bezwyming ter aarde gevallen, was„ 66. en in steede van zig daar meede te vergenoegen 67. zyne moordzugtigen en gruuwzaam oogmerk den teugel geveerd. 68: met haar Eerst op 't agter en voorhoofd en in den Nek met vuijsten, te slaan, vervolgens, Een ziem om den hals gebonden en 't huyste zond gesleept tot dat die chijd den geest gegeeven had. 69 gelyk zulx nader uyt zyne beantwoorden en gerecolleerde vraagarticule kan werden bevogd 70 En gelyk dan daar uit Compleetelijk consteerd de intentien, waarmeede den gev: en ged: is be„ zield geweest 71. en dat 't zelve is geExecuteerd na een beraden overleg, mitsgaders de manier en wyle of gehad 3: 8 14. 15 en 16: en meerdere door hem daar aan„ welke hij geven en geden zulx heeft g'Executeerd tro 72. en om alle natteloote recapitulatien en eene ampele allegatien van wetten die in cas subject zijn gesta„ „titeerd te eviteeren zal den den 7: 8: Eysscher alleen, kortelijx de marqueeren 73. dat daar of altijd berust op de wyzen en manier. waaromme de doodslag gepleegd zy 74 en of de doodslag die gepleegd is, uyt alle des„ „selvs Concurreerende omstandigheeden kan worden geconsidereerd, Een homicidium dolosum te zyn 75 dan daar ook zelvs die geene die eene mensch, alleenlyk heeft gepaetst, met intentie om te doone als ken moordenaar moet veroordeelt worden 76 men ook dadelyk wanneer men alle omstandig„ „heeden, die bij de door den gev: en ged: ge „pleegde doortslag zyn verzeld gegaan, in aanschouw neemt zal werden geconvineerd dat reets bevoorens bij den ged: en ged. e den 8. En dat den gev: en ged: door de Executie van dien revera heeft gemeurzeerd eenen homecidium dolosum, een met Arglist en booden of het beganen doodslag. 79. mits dien daar door na volgens de constitutie van kyser Carel de vyfde Art„ 137. 80 gelyk alle andere moedwilligen moordenaars 8 meriteerd met '2 rad te werden gestraft 82 't welk de Heer Carplovius in zyn prast Crems pars 1. quast Z: 82 meede komt te staaven ammus propositus oocidende ophuys vest Mits welke en andere reedenen en middelen in tid en wijle /: is 't nood/ mader te decuceeren de R: O: Eysscher Eysch doende, Concludeert, dat den geo„ en ged: in den hoofde deeses gemeld gebragt zal worden ter plaatze. alwaar men hier gewoon is Cremi¬ „neele sententie ter Executie te brengen aldaar den scherpregter overgelevert en op een kruijs gebonden zinde, van onderen of Leevendig geleedebraaht vervolgens de regterland en't hoofd afgehouwen, en't hoofd op Een pen gesteld teegens over 't doode zig„ „haam, daarna desselvs doode zig„ „haam naar 't buyten geregt gesleept welke „gehaald. 8 heeft
English
the body on the wheel, and the hand and the head being placed on a stake, thus to remain a prey to the air and the birds of heaven, with further condemnation of the prisoner in the costs and expenses of justice, or to such other punishments as your Honorable Worships shall judge to be appropriate in accordance with the crime. was signed: R: J: v: d: Riet in margin: Exhibited in Court on 28 December 1786. Appeared before the undersigned Commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the Hottentot Daniel Dikkop, who to the adjacent interrogatories has given such answers as are noted beside each of them. Articles drawn up and submitted to the Members of the Honorable Council of Justice of this government by and on behalf of the sworn clerk at the secretariat of the said Council, Ryno Johannes van der Riet, qualified in his office to act in the affairs of the Landdrost of Swellendam, Constant van Nuelt ontruijk, in order that the Hottentot Daniel Dikkop, currently the Lord's prisoner, be heard and interrogated at his requisition, the responses to be given by him to be properly recorded in the margin hereof. Art: 1. The prisoner's name, age and birthplace? Answers: Daniel Dikkop, Hottentot, aged about 25 years. 2. Whether he, the prisoner, did not live with a certain Hendrik van der Wat on the cattle post called the Brakke Rivier. Answers: Yes. 3. What his duties were there at that place. Answers: That he served as cattle herder at that place. 4. Whether there did not also live there the slave Damon of Bengal and his wife Catrijn of Batavia, belonging to the said H: van der Wat. Answers: Yes. 5. Whether it was not the custom of the said Damon to go on certain days to the residence of the said van der Wat to fetch food. Answers: Says yes, that that boy sometimes went to the residence to fetch one thing and another. 6. Whether, on a certain day about three months ago now, the said Damon did not go from the post to the residence of his said master to fetch food. Answers: Says yes, and that that boy also brought beef tongues and a sheep's head. 7. Whether he, the prisoner, then remained alone with Catrijn on the cattle post. Answers: Says: Yes. 8. Whether he, the prisoner, did not then have a thong or tether around his body. Answers: Says that the thong was in his pocket and not around his body. 9. Where he, the prisoner, obtained that thong. Answers: Says that it is a tether with which he, the prisoner, milks the cows. 10. If so, how that thong then came to be around the neck of that girl. Answers: Says that he, the prisoner, had tied the thong around her neck. 11. Whether he, the prisoner, did not take that thong off the neck of the aforesaid Catrijn. Answers: Answers: Yes. 12. Whether, when the said Damon returned, he, the prisoner, did not go a few hundred paces to meet him. Answers: Answers as before. 13. Where and with whom he, the prisoner, last stayed. Answers: With little Hendrik van der Wat at the Groote Brakke Rivier, to have lived there last.
Dutch transcription
't Lighaam op 't had, en de hand en 't hoofd Rivier. Zegb. daniel Dikkof Hottentot oud na gissing 25 Jaaren. plaatze dienst gedaan te hebben Compareerde voor de onderget:. Irticulen gedaan maaken en aan Heeren gecommitt:s uijt den E: Agtb: Leeden uyt den E: Agtb: Raade Raade van Iustitie deezes gouver„ van Iustitie dezes gouverne„ off niet op een zekere dag voor „nements overgegeeven door ende zegt Ia, en dat die Ionge nog mede „ments den Pottenlot daniel dik„ nu drie maanden geleeden gem. van weegens den geswclezog ter gebragt had, beltongen en een schaape „kop dewelke op de nevenstaande damon van de plaats naar de secretarije van welgem: Raade saast. vraag articule zodanige ant„ woorplaats van gemelde zyn Lyf Ryno Johannes van der Riet als „heer is gegaan om eeten te halen. „woorden gegeeven heeft, als bezij„ in officio gequalificeerd ter waar„ „den een yder derselver aange„ „neeminge der zaken van den Land- zegd: Ia. „drost van Swellendam Constant van Nuet ontruijk, omme daarop ter zyner requisitie gehoord en onder„ „vraagd te werde den Hotter tot da„ Zegt:r Ia „niel Deskop, thans 's heere gevangene zullende desselvs te geevene res„ „ponsive in margine deser behoorlik Art: S. des gev„e naam ouderdom en geboorte plaats! 13. „zegd dat hij gev haar de riem om zo Ia hoe dien riem dan aan de off hy get. niet gewoont heeft bij Ze„ de hals gebonden had. „keren Hendrik van der wat op de hals van die meyd gekomen „vee plaats genaamd de Brakke „ 11. zegt: dat het een spantouw is daar waar hij gev: aan die riem gekomen hy gev: de hoeye meedemelkt. — is. 10 „12. Legt: bij klyne Hendrik van der wat waar en bij wien hy ged: 't laatste off hij gee. niet dien reem heeft af„ Zegd. Ia. is beschyden geweest. aan de groote brakken Rivier het „gekomen van de hals van evengem: Catrijn. en laatste gewoont te hebben. Legt. als vooren zegt, dat de regi en zyn zak en niet om het lijf geweest is. off hy gev: toen niet een riem of span touis om het Lichaam heeft gehad: off toen gem damen te rug kwram hij get: niet eenige hondert tree„ „de hem te gemoed gegaan is. off toen hij ged: met Catrijn alleen of de veeplaats verbleeven is. off niet gem: damon het gebruijk „zegt; Ia dat die Iongen somtijds had, om of zekere dagen na den na de woonplaats gegaan was woonplaats van gem van der wat om het een en ander te halen. te gaan om eeten te haalen. wat zyn geo: verrigtingen daar ter plaatse geweest zin. art: 18. off aldaar niet meede gewoond hebben den slaaf d'amon van Bengalen en zin wijf Catrijn van Batavia bij de gem: C: van der wet toebehoorende. op een pen gesteld zynde, dus te verblyven ten prooye van de Lugt en vogelen des hemels, met Condemnatie wyders/ Legt: Ia. van den gev: in de kosten en missen van Iustitie, ofte tot zodanige andere poenen als uwelEdele Achtb: overeenkomstig 't feijl zullen oordeelen te behooren. /:/was geteekend:/ B: J: V: d: Bret„ /:in margine:/ Exhibitum in Judicio zegd, als beeste wagter daar ter Reveer Arttl den 28 december 1786. — . - moeten worden bekend gesteld. „ 2. — „tekend staat. . is „ 10. „ 8. „7. „ 5 /21 22
English
Article 14. Whether the prisoner, when he came home with Damon, said, upon seeing the maid lying dead on the ground, "I do not know how that maid died, I was herding cattle." He says that he spoke of thunder. Article 15. Whether the prisoner did not say to Damon, "I do not know how the maid died; it thundered heavily, and perhaps she was bitten to death by a tiger." He says that Damon had said, "Perhaps a tiger has bitten her." Article 16. Whether the prisoner did not then return to the farm with Damon. He says, yes. Article 18. Where the mentioned Catrijn was then located. He says, in the front room of the house. Article 19. Whether the prisoner still says that the maid was bitten to death by a tiger. He says, as in article 18, it is lapsed. Article 20. Whether the prisoner cannot state how many distinct wounds the maid had on the head. He says that the maid had two wounds on the head. Article 21. Whether all those wounds were caused by striking with a stick or kierie, or caused by throwing stones, and subsequently by striking with the fist. He says that those wounds were caused by throwing the stones, and subsequently by striking with the fist. Article 22. Whether the prisoner must not confess that the pretense that the maid was bitten to death by a tiger is a lie. He says, yes, that such is a lie. Article 23. Whether the prisoner did not inflict the bites in the cheek to make his pretense that she was bitten by a tiger seem probable. He says that he scratched the maid in the cheek with his nails in order to make Damon believe that the maid had been bitten to death by a tiger. Article 24. And in case the prisoner should persist in this answer, then to ask what motivated the prisoner to have carnal conversation with the slave Catrijn, and because the maid would not allow such, and so that she would not tell the old man, he the prisoner beat her to death. He says, yes, that he wanted to converse with the slave Catrijn, and because she refused him, he killed her. Article 25. Whether Catrijn did not say to the prisoner not to beat her to death, but rather to open her chest and take away the money inside it to run away from the place. He says, no, that the maid did not speak anymore after she received the blow with the stone. He says further that the maid said, "You must not beat me to death." Article 26. Whether the prisoner did not answer, "No, I must kill you, because otherwise you will betray me," and upon her refusing such, the prisoner gave her several blows on the head with a stone. He says that he threw the stone at the maid while the maid did not know about it, thus having murdered her treacherously. And subsequently, when the maid had fallen to the ground, the prisoner gave her only three blows with the fist. Article 27. Whether the prisoner did not then put a strap around Catrijn's neck. He says, yes. Article 28. What the prisoner confessed to the burghers Cornelis Snyman and Sebastiaan Rotman upon his apprehension and transport to Swellendam. He says that he related to Snyman and Rotman what was done by him to the maid at the place of Van der Wat. Article 29. He says, yes.
Dutch transcription
zoot dat hij gev: op de vrage van Wat off hij gev: toen hij met damon „hem damon hoe die myd doot in huijskwam gesegt heeft op 't komt gesegt had, ik weet niet, gesugt dat de myd dood te w aarde hoe dat die wyd doot komt ik slag„ ben beeste wagten. — zegt, dat hij van donder gespro„ off hij gev: niet aan damon heeft „ken heeft. 1 geregt ik weet niet hoe dat de zegt. dat damon gesegt had gedondert, en misschien is zy door een tijger dood gebeeten. mijd dood komt, het heeft swaar heeft om bij de meijd te Conver„ misschien heeft daat een Tyger zegt dat hij get: met de nagels, off hij gev: nog zegt dat dien mijd die myd in de wang gekreepen door een siger dood gebeeten is. had, om door die weg damon in de waan te brengen dat de mij door een Tyger dood gebeeten zoude zyn. zegt Ian zulx Leugenagtig te aan het hoofd gehad heeft. regt: dat die mijd twee wonden of hij gev: niet opgeeven kan hoe veel gedestinqueerde wonden, de myd aan het hoofd gehad heeft. zegt. dat die wonden door het off al die wonde door het slaan 22. Off hij gev: niet bekennen moet dat het voor geeven dat de mijd door een tijgen dood gebeeten, zou„ „de zyn Leugenagtig is En ingeval de gev: mogt blijven persisteeren bij dit antwoord dan te vragen. wat hem gev: gemoreert heeft zegl. neen dat de meijd, niet off gen: Catrijn aan hem gev: niet meer gesprooken heeft zedert heeft toegevoegd, van haar niet dat zi de slag met de steen ont„ dood te slaan, maar lieven haar „fangen had: kist te openen en het daar in zynde zegt nader dat de meijd gesegt geld weg te neemen. heeft moet mij niet dood slaan. om van de plaats op te drosse Logt: Ia. off hij gev: haar Catsijn als toen geen ziem heeft om den hals gedaan off hij gev: daar niet op geantwoord heeft neen ik moet u dood maken want anders zulk gy myn verkleeken zegt dat hij de meijd gesmeeten heeft en zulx door haar gewygert zijnde met de steen, tterwijl de meijd hij gev: niet met een steen haar daar niet van 't wist dus ver Eenige slagen op het hoofd heeft „radelijk haar te hebben vermoord. gegeven. en vervolgens wanneer de meijd ter aarde gevallen was had hegev: haar met de vuijst maar drie slagen gegeeven. zegt. Ia, dat hij ten tamen gedaan deo niet met de slaven Cattijn vleeschelyk heeft willen Converseeren. seeren en om dat de meyd sulx niet zoude Leggen aan de oude Jonge zo heeft Thij Gevr haar dood geslagen. zegt het geen door hem op de plaats wat hy get: bij zyn gevangen neming van van den wat aan de mijd en transporteering naar swellen dan, Aan de burgers Cornelis Snyman gedaan was aan Soyman ten en Sebastiaan Rotman heeft beleeven Rotman te hebben verhaald. „ 24. Art: 23. off hij gev: de beeter in de wang niet wes heeft gegeeven, om daar door zyn voorgeeven dat zy door een ty„ get gebeten zoude zyn waarschyn by het te waken met een stok of kirrij is veroorsaakt smijten met de hlipen is veroor„ „spakt, en vervolgens door het zegl. als ap art: 18. zegt. in't voorhuijs van 't huijs. — waar de gem: Catrijn zig toen be„ smiten met Zegt, Ia. gebeeten. vervald. zyn. 1 „ 21. „ 20 19 18 ƒ 16 15. weder te rug naar de plaats ge„ gaan is. Off hij gev: niet toen met damon Art: 14 „vond slaan met de vuijst „ 25. „ 26. „ 27. „ 28. 29. Legt. Ia.
English
Says, No. says he knows nothing of any money. done. says he can now well understand that he did evil and punishment says Yes he knows that he evil says he did not know that he who And that one may murder no one can, without himself to death kills someone is guilty of death, because so often making guilty. such murders remain unpunished, and that the Europeans shoot the Hottentots dead, without anything being done to them about it. 34. whether he the prisoner is not conscious by this deed to be guilty of punishment to the utmost and to have deserved death! 35. what he the prisoner can bring forward for his excuse. 33. whether he the prisoner does not know that he has done evil. how much Cash there was in the chest and where the same has gone. and dragged around by it until she Catrijn gave up the ghost. Article 30. Whether he the prisoner did not open the chest; and take the money therein out of it. says nothing for his excuse. Thus questioned and answered at Cape of Good Hope the 28 November 1786. before the Messrs. Johan„ nes Marthinus Horak and Andries van Sittert, Members from the Hon. Worshipful Council of Justice aforesaid, who the min„ ute of this besides the prisoner and me the sworn clerk have also properly signed: below: To which I testify was signed R: J: v: d: Riet sworn Clerk. — Re-examination. Appeared before the undersigned commissioners from the underneath stood Appeared before the undersigned commissioners from the Hon. Worshipful Council of Justice of this government the field sergeant Johan Christiaan Lamprecht of competent age who at the requisition of the Landdrost at Swellendam the gentleman Constant van Nult Onkruydt declared to be the truth. — that about three months ago, without being able to determine the precise day, it was reported to the Appearer by the burgher Hendrik van der Wat the elder that his slave named Damon of Bengal had been the day before at his place at the Brakke Rivier and there found the slave of him van der Wat staying at the aforesaid cattle post named Catrijn of Batavia to be wounded with several wounds to the head and lying dead on the ground, so that the said Damon had asked the Hottentot Daniel Dikkop, who likewise lived at the aforementioned place and was at that time by the corpse, in what manner the aforementioned female slave Catrijn had lost her life, and having received as answer thereto from the same Daniel Dikkop: that she could possibly have been bitten to death by a tiger, the said Damon had immediately gone home and brought this occurrence to the knowledge of his master or the said van der Wat, wherefore he van der Wat then to the Appearer Thus done and re-examined at Cape of Good Hope the 13 December 1786. was signed: T: and written around it: this mark was made by the prisoner's own hand. below: present before me signed: R: J: v: d: Riet sworn clerk in the margin: As commissioners was signed: W: F: v: Rheede van Oudtshoorn and J: M: Bletterman. underneath stood: Hon. Worshipful Council of Justice of this government the Hottentot Daniel Dikkop, who having had these his preceding interrogatories read out clearly and distinctly word for word, testified to persist thereby, not desiring that anything more shall be added to or taken from it, saying that all the foregoing is the pure truth. Hon. Worshipful requested ƒ 1 has deserved. to know . 31. 6
Dutch transcription
Legt, Neen. zegt van geen geld te weeten. gedaan heeft. zogt nu wel te kunnen begrijpen dat hij kwaad gedaan en straf „zegt Ia te weeten dat hij hwaad zegt niet hebben geweeten dat die En dat men niemand vermoorden vermag, zonder zig zelfs de dood ymand dood slaat de dood schuldig is, om dat zo dikwils schuldig te maken. diergelijke moorden ongestraft, blyven, en dat de Europeesche de stottentotten dood schieten, zonder dat hun iets daar over worden aangedaan. „ 34. off hij gev: niet bewust is door deese daad ten uijttersten strafschuldig te zyn en de dood verdiend te hebben! „ 35. wat hij gev: tot zyn verschoning kan. bybrengen. „ 33. off hij gev: niet week dat bij kwaad gedaan heeft. hoe veel Contanten er wel in de kist geweest en waar deselve gebleeven zyn. en daar aan rond gesleept tot dat zy Cattijn den geest gegeeven heeft Art: 30. Off hij gev: niet de kist heeft openge„ „maakt; en het daarin zynde geld daaruijt gehaald zegt niets tot zijn verschoning Aldus gevraagd en beantwoord aan Cabo de goede„ hoop den 28 November 1786. voor de Heeren Iohan„ „nes Marthinus Horak en Andries van Pittert, Leeden uijt den E:: Agtb: Raad: van Iustitie voorm: die de me„ „nute dezes benevens den gev: ende mi geswclereg meede behoorlyk hebben onderteekend: /:laager:/ IT welk ik getuijgen /:was getekend/ R: J: v: d: Riethj sw Clercq. — Recollement. Compareerde voor de onderget: gecommitt„s uyt den /:onderstond Compareerde voor de onderget: gecommitts uyt den E: Achtb: Raad van Iustitie deezes gouvernements den veldwagtmeester Iohan Christiaan Lamprecht van Competenten ouderdom dewelke ter requisitie van den Land-drost, te swellendam de heer Constant van Nult onkruidt verklaarde hoe waar is. — „dat omtrent drie maanden geleeden, zonder den praecisen dag te kunnen bepaalen, aan den Compt door den burger Hendrik van der wat de oude gerapporteerd geworden is, dat zyn slaaf in naame damen van bengalen 'sdaags bevoorens of zyn plaats aan de brakkerevier geweest was en aldaar de of gem: veeplaats zig onthoudende slaven van hem van den wat in naame Catrijn van batavia had be„ „vonden met verschydene wonden aan het hoofd ge„ „blesseerd te zyn en dood ter aarde te leggen, zulx gem: damen aan den opgem: plaats insgelijks woonach „tig en op dat tydstil bij het lyk zynden hottentot daniel dekop gevraggd had, of wat wijze gem: savin Catrijn was om het leeven geraakt en door denzelven daniel Dikkop daar op tot antwoord be„ komen hebbende: dat zy moogelyk door een tyger kon zyn dood gebeter had gem. damon zigtterstond naar huis begeeren en dit voor val aan zynen baas ofte gem: van der wat ter kennisse gebracht weshalven hij van der wat dan aan den Comp„t Aldus gedaan en gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 13 december 1786. /:was getekend:/ T: en daar om schreeven:/ dit merk heeft, den gev, eygenhan„ „dig gesteld. /:laager:/ mij praesent /:geteekend:/ R: I: V: d: Riet geswlezog /:in margine:/ Als gecommitt„s /:was Bletterman. geteekend:/ CW: F: v: Beede van Oudtshoorn en I: M: /:onderstond:/ E: Achtb: Raad van Justitie deezes gouvernements den Hotten tot daniel dikkop, dewelke deeze zyne voo„ „renstaande Interrodatoria van woorde tot oorde klaar en duydelijk voorgeleezen weezende betuijgden daar bij te blyven persisteeren, niet begeerende dat er iets meer bij ofte van gedaan worden zal, zeggende, dat all't voorenstaande de zuyvere waar„ „hyd is. E Achtb versogt ƒ 1 verdiend heeft. te weeten . „ 31. 6
English
having requested to proceed to the aforementioned cattle farm to the end of properly conducting an inquest on the aforementioned corpse in his capacity as field cornet, the deponent, because no one lived nearby enough in his neighborhood to be able to assist him in this, rode alone with the aforementioned van der Wat to the said cattle farm; that upon close inspection of the corpse of the said female slave, the deponent found four distinct wounds on the head, a bite mark in each cheek, and a mark or bruise around the neck, which made the deponent presume that the female slave must certainly have been strangled or forced by the neck, which must also have caused the visible marks in that place. The deponent declares that a wound on the head of the said female slave was inflicted in such a manner that the skin was entirely separated from the skull, that the bites in the cheeks of the said female slave seemed to him far too small to be bites of a leopard or any other animal, and that finally, the deponent also learned from the burghers Cornelis Heyman and Sebastiaan Rothman that the said Hottentot Daniel Dikkop, when he was being transported to Zwellendam and had arrived at the farm of him, Rothman, fully and openly confessed and admitted to him that having wanted to have carnal intercourse with the said female slave Catrijn, and this having been refused by her, he had thereupon inflicted several blows with a stone upon her, Catrijn; that furthermore, the said Catrijn had objected to him, asking him not to beat her to death, but rather to open her chest and take the money in it for himself, but that he, Daniel Dikkop, having answered hereto: "No, I had to do away with you, because otherwise you would snitch on me," had placed a strap around her neck and dragged her around, and in this manner had deprived her of life. Declaring nothing more, the deponent gives as reasons of knowledge as stated in the text, being prepared, if required, to confirm the same at all times with a solemn oath. Thus done at Cabo de Goede Hoop on 26 October 1786, before the gentlemen Salomon Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this government, the slave Damon of Bengal, belonging to the burgher Hendrik van der Wat the elder, of competent age, who, at the requisition of the merchant and Landdrost of Zwellendam, Mr. Constant van Nult Onkruydt, declared to be true: That the deponent, who resides together with his concubine, the female slave Catrijn of Batavia, and a certain Hottentot Daniel Dikkop on the cattle farm of his master, situated at the Brakke Rivier, and has the care of a certain Thus verified and sworn to at Cabo de Goede Hoop on 27 October 1786. Was signed: J. C. Lamprecht. Lower: In my presence. Signed: C. van Aerssen, Secretary. In the margin: As commissioners. Signed: S. V. Echten and Joh.s Smuts. Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this government, the aforementioned slave Damon, to whom this preceding statement having been read word for word, clearly and distinctly, testified that he persisted therewith, wishing that nothing more be added to or taken from it, except only that when the said Hottentot Daniel Dikkop had heard that people would come to inspect the corpse, he took to flight, and three days thereafter was captured in the deponent's yard; and in confirmation of the truth thereof spoke the solemn words: So help me God Almighty. Underneath stood: Verification van Echten and Joh.s Smuts, members of the Honorable Worshipful Council of Justice aforementioned, who duly signed the minutes hereof together with the deponent and me, the Secretary. Lower: Which I witness. Was signed: C. van Aerssen, Secretary. of day Underneath stood:
Dutch transcription
versogt hebbende, om zeg na gem: veeplaats te begeeven tijn einden in zyne qualiteit als veldwagtmeester van 't gem: lyk behoorlyk schouwinge te doen hi Comp=t dan ook vermits in zyn buurt niemand zo naby woord om hem hier in te kunnen adsisteeren en kell met gem: van der wat naar ged„te veeplaats gereeden is. dat de Comp„e by nauwkeurige visitatie aan het lijk van gem: slavin bevonden heeft vier gedistin„ „gueerde wonden aan het hoofd, in ieder wang een beet en om den hals een moet of striem, het geen den Comp„n heeft doen praesumeeren dat die slavin zeekerlijk moest gewungt of aan de hals geforseerd geweest zyn, dat dan ook de zigtbaare tekenen aan die plaats moet veroorsaakt hebben. Verklarende de Compt dat een wonde aan het hoofd van gem: slavin, dusdanig was geinfligeerd dat het vel geheel van 't harsen van verwijdert was, dat hem de beeten in de wangen van gem: slavin voor beete van een tijgen of eenig ander vier, veel te klyn zyn voorgekomen: en dat eindelyk de Compt. nog van de burgers Cornelis Inyman den Sebastiaan Rothman vernomen heeft, dat gem: kottentot daniel dikkop wanneer hij naar Zwellendam getransporteerd wordende op de plaats van hem Rothman gekomen was, aan hem volmondig bekend en beleeden had„ dat hy met gem: slaven Catrijn vleeschelyk hebbend willen Converseeren en sulx door haar gewijgerd zyde haar Caitrijn daarop met een steen eenige slaagen zoude hebben toegebracht, dat voorts gemelde Catrijn aan hem zoude hebben te gemoed gevoerd, van haar niet dood te slaan, maar liever haar kist te openen en het daar in zynde geld voor zeg weg te neemen, dog dat hij daniel dikkop hier op geantwoord hebbende, neen ik moest u van kant helpen: want anders zoudt gij mij verklikken haar een riem om de hals gedaan en rondgesleept mitsg„s in diervoegen van het leeven beroofd zoude hebben. Niets meer verklaarende geeft de Compt voor reedenen van weetenschap als in den text bereid zynde 't zelve des gerequireerd wordende, ten allen tijden met solemneele Eede gestand te doen. Aldus gepasseerd aan Cabo de Goede Hoop den 26 October 1786: voor de heeren Salomon Compareerde voor de onderget: gecommitt:s uijt den E: Agtb: Raad van Iustitie deezes gouvernements den slaaf Damon van bengalen toebehoorende, den burger Hendrik van der wat de oude van Competenten ouder„ „dom dewelke ter requisitie van den koopman en Land-drost van Zwellendam de Heer Constant van Nult onkruit verklaarde hoe waar is: Dat de Comp„t die neevens zyn bijzit de slavin Catrijn van Batavia en zeekeren hottentot daniel dik„ „kop op de vee plaats van zyn Lyfteer, aan de brakke rivier geleegen woonagtig is, en den oppas heeft ofr zeekeren Aldus Gerecolleerd en B'Eedigt aan Cabo de Goede Doop den 27. October 1786. /: was getekend:/ I: C: Lamprecht /:laager:/ Mij praesent /:geteekend./ C: vanterssen Secretaris /: in mar„ „genen :/ als gecommitt:s /:geteekend:/ S: V: Echter en Jol. s Smuts. Compareerde voor de onder get: gecommitt s uijt den E: Achtb: Raads van Justitie deeses gouver„ „nements voorm: slaaff damen denwelken deeze voorenstaande verklaaring van woorde tot woorde klaar en duydelyk voorgeleesen wezende betuijgde daar bij te blyven persisteeren met begeerte dat daar niets meer bij of van gedaan werde zal als alleen dat toen gem: Pottentot daniel dik „kop gehoord had, dat men komen zoude om het lyk te schouwen, zich op de vlugt heeft begeeven, en drie dagen daar na op des Comp:s werf gevangen is geworden; - en spaak ter bevestiging der waar „heid van dien de solemneele woorden zoo waarlyk help my god Almachtig /:onderstond: Recollement van Echten en Iol:s Smuts leeden uyt den E: Achtb: Raad van Justitie voorm: die de minuten deeser beneevens de Comp„te en mij secretaris meede be„ „hoorlyk hebben onderteekend. /: laager:/ 't welk getuigen /:was geteekend:/ C: van Aerssen Secretaris. van dag - /:onderstond:/
English
day, now by his estimate fully three months ago, having gone to the residence of his master, upon his return to his dwelling near the cattle post he met the mentioned Hottentot Daniel Dikkop, having around his body a strap or so-called tether rope. That the mentioned Daniel Dikkop, driving the cattle tended by him to the post, went together with the appearer into the house, whereupon the appearer, finding the aforesaid slave woman Catrijn lying dead upon the ground, injured with several wounds to the head and bitten in the cheeks, as well as having the mark of a strap around her neck, and thereby being completely dismayed, asked the mentioned Hottentot Daniel whether he knew anything of this, as no one other than he alone had been at home; and having received as an answer from the same Daniel that no, but that since there had been a heavy storm that day, she might possibly have been bitten to death by a tiger, the appearer immediately thereupon went to his master and made this incident known to him, while in the meantime the mentioned Hottentot Daniel ran away from the post. The appearer declaring that upon his return he missed everything that had been in his chest, being money consisting of fully 107 rixdollars. Declaring nothing more, the appearer gives as reasons of knowledge as in the text, being prepared, if required, to confirm the same in more detail at all times. At the bottom stood: Thus done at the Cape of Good Hope, the 26 October 1786, before the gentlemen Salomon van Echten and Johannes Smuts, members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who, together with the appearer and me, the sworn clerk, have duly signed the original minute hereof. Lower stood: Which I witness, was signed: Cornelis van Aerssen, Secretary. Re-examination. Appeared before the undersigned commissioners from the Honorable Court of Justice of this government aforesaid, the slave Damon, to whom this preceding deposition, having been read out clearly and distinctly word for word, declared that he persisted and continues to persist therein, desiring that nothing more shall be added thereto or taken therefrom. Thus re-examined at the Cape of Good Hope, the 27 October 1786. Was signed: this mark made by Damon of Bengal with his own hand. Lower: In my presence, signed: Cornelis van Aerssen, Secretary. In the margin: As commissioners, signed: Salomon van Echten and Johannes Smuts. Whereas the Hottentot Daniel Dikkop, aged by estimation 25 years, presently the lord's prisoner, has voluntarily confessed, and it has evidently appeared to the Honorable Court of Justice of this government from the further documents furnished to the trial: That the prisoner, having been in service on a cattle post situated on the Bracke River and belonging to the farmer commonly called little Hendrik van der Wat, and being stationed there with two slaves of the mentioned van der Wat, named Damon of Bengal and his wife Catharina of Batavia, about 11 months ago now, on the occasion that the mentioned Damon had gone according to custom to the residence of the aforesaid van der Wat in order to fetch bread and meat for the three of them, and the prisoner consequently found himself there alone with the mentioned Catharijn, then forged a plan to have carnal conversation with her; yet upon the refusal of that maid, treacherously threw a stone at the back of her head, subsequently with
Dutch transcription
dag nu na zyn gissing wel drie maanden geleeden zig naar de woonplaats van zyn lyfheer begeeven hebbende by zyn te rug komst aan zyn verblijv eeven bij de veeplaats heeft ontmoet gem: hottentot Daniel Dekkop, hebbende om zyn Lyf een riem of zogenaamde spantouw 1 6 Dat gem: daniel dikkop het vee dat door hem ge „hoed wierd naar de plaats drijvende zig neevens den Comp„s in het huijs heeft begeeven als wanneer den Comp„t de voorsz: slavin Catrijn die met verschy„ „dene wonden aan het hoofd geblesseerd en in de wangen gebeeten was mitsg„s om de hals de moed van een riem had dood ter aarde, vindende leg„ „gen daar door gantsch verslagen aan gem: Tot„ „tentot daniel gevraagd heeft of hy hier van niets wiste wijl niemand als hij alleen was te huys ge¬ „weest en door denselven daniel ten antwoord bekomen hebbende van neen: maar dat alzo het dien dag zwaar onweer geweest was zi mo„ „gelijk wel door een tijger konde dood gebeeten zyn heeft de Comp„te zig terstond daar op naar zijn lijfleer begeeren en aan denselven dit voor„ „„val bekend gemaakt terwijl in die tusschen tyd gem: Potten tot daniel van de plaats is weggeloo„ Verklaarende de Comp„te dat hij bij zyn te rug komst al 't in zyn kist geweest (zynde geld be„ staande wel in 107„xd„s vermist heeft Niets meer verklaarende geeft de Comp„e voor reedenen van weetenschap als in den text be„ „reid zynde 't zelve des gerequireerd wordende ten allen tijde nader gestand te doen. /:onderstond:/ Aldus Gepasseerd aan Cabo de Goede Hoop, den 26 October 1786. voor de heeren Salo„ „mon van Echten en Zols Smits leeden uyt den E: Agtb: raade van Justitie voorm: dier de minute dezes benevens den Comp„t. ende mij gesw„ Clercq meede behoorlyk hebben onderteekend. /:laa„ „get: / 't welk ik getuygen /:was geteekend:/ C:s van Aerssen Secretaris. Recollement. Compareerde voor de onderget: gecommitt„s uijt Dat de geve in huur zijnde geweest op een vee plaats geleegen aan de brakke rivier en toebe „hoorende den Landbouwer door de wandeling ge„ „naamd kleyne Hendrik van der Wat, en aldaar bescheijden geweest met twee slaven van gem: van der wat, in naame Damon van Bengalen en desselvs wijf Catharina van Batavia, voor nu om„ „trend 11 Maanden bij geleegentheid dat gem: damon na gewoonte na de woonplaats van voorm: van der wat gegaan was, ten eijnde voor hun drien brood en vleesch te halen, en hij gev=e gevolgelijk zig aldaar alleen met gem: Catharijn bevond, als toen een ontwerp gesmeed heeft om met haar vleeschelijk te Converseeren, edog op de weijgering van die meijd haar met een steen verrader„ „lijk op 't agterhoofd gesmeeten, vervolgens met Alsoo de Hotten tot Daniel Dikkop oud na gissing 25 Jaaren thans s' heeren gevangen vrij „willig beleeden heeft, en't den E Achtb: Raade van Iustitie deeses Gouvernements uijt de verdere ten processe gefourneerde stucken evident gebleeken Aldus Gerecolleerd aan Cabo de Goede, Hoop den 27. October 1786. /:was getekend:/ aken daar omschreeven:/ dit merk stelt gegen„ „handig damon van Bengalen /:laager:/ My prae„ „sent /:geteekend:/ C: van Aerssen Secretaris (: in mar„ „genen: / Als gecommitt s /:geteekend:/ P: V: Echten en Ioh„s Smuts. — /:onderstond:/ den E Agtb: Raad van Iustitie deezes gouverne„ „ments voorm: slaat damon dewelke deeze voorenstaande verklaring van woorde tot woorde klaar en duydelyk voorgeleezen wezende betuijgde daar bij te blyven persisteeren met begeerte dat daar niets meer bij ofte van ge daan werde zal. den de „pen. is.
English
struck with the fist upon the face, forehead, and in the neck, and finally tied around the neck of the said girl, while she already lay dying upon the ground, a strap or hobble-rope which he, the prisoner, ordinarily wore around his body and with which he usually tied the cows when he wished to milk them, and in such manner dragged her around the small house in which they lived, until she had given up the ghost; that the prisoner finally, when the aforesaid girl was dead, gave her several scratches and pinches with the nails in the face, in order thereby to deceive the slave Damon upon his return, as if the said slave girl had been bitten to death by a tiger. That, however, the same slave Damon having reported this to his master, and the master having requested the field-cornet Lamprechts to conduct an ocular inspection of that corpse, it then appeared upon the post-mortem examination that the aforesaid girl had several wounds on the back of the head, blows in the face, and bites in the cheek, as well as a welt around the neck where the strap had been, without it being possible, however, for that field-cornet to discover a wound that, considered in itself, could be deemed absolutely mortal, while the prisoner still remained on the place and watched everything, pretending to know nothing of the murder, as he had been in the field to herd the cattle. That, however, the prisoner’s remorseful conscience left him no peace, so that he ran away shortly thereafter, and having thereby become suspect, was apprehended after the lapse of three days during the night at the place of the said Lamprechts, and subsequently delivered into the hands of Justice. Then, whereas such extreme malice and murder resulting therefrom cannot in any way be tolerated in a land where law and justice are properly maintained, but ought to be punished as an example and deterrent to other such evildoers; So it is that the Honorable Worshipful Council of Justice aforesaid, serving on this day, having emphatically read and resumed the written demand and conclusion made and taken by the Landdrost of Zwellendam, the Honorable Constant van Nuld Onkruyd, ex officio against the prisoner, and having considered everything that pertained to the matter and could move Their Honorable Worships, administering Justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, have condemned the prisoner Daniël Dikkop, as Their Honorable Worships condemn the same hereby, to be taken to the place where criminal sentences are customary to be executed here, and being delivered there to the executioner, to be punished with the rope at the gallows until death follows; further, his dead body being dragged to the outside place of execution and hanged there again, thus to remain until it shall be consumed by the air and the birds of heaven; with condemnation of the prisoner in all the costs and expenses of Justice, and dismissal of the further or otherwise made demand and taken conclusion of the officer. Lower stood: Thus done and sentenced at the Cape of Good Hope on the 3rd of the following month of February, and executed on the same day. Was signed: I: S: Rhenius, S: v: Echten, Joh:s Smits, I: Ch: Horak, C: G: Maasdorp, G: H: Meijer, C: L: Neethling, Jr., C: G., C: Matthessen, H: P: de Wet, I: M: Bletterman. Lower: In my presence, signed: C: van Aerssen, Secretary. In the margin: Fiat Executio, signed: C: J: van de Graaff. Agrees. J. J. van Aerssen, Secretary. No. 1. To the Honorable Worshipful Lords, both outgoing and incoming Presidents, Pieter Hacker and Jan Isaac Rhenius, together with the further Lords Members of the Honorable Worshipful Council of Justice of this Government. Shows with due respect Hendrik Lodewijk Bletterman, Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, that the petitioner, having submitted to this Noble Worshipful Council on 20 April of this year a representation accompanied by fifteen annexes, from L: A: to P: inclusive, and having thereby demonstrated extensively to Your Honorable Worships the offense of which the Field-cornet Andreas Willem van Zyl made himself guilty during the inspection of a certain dam lying between the burghers Jan Harmse Nieuwoudt and Coenraad Hendrik Piek, consisting mainly in an order which he, in his capacity as Field-cornet, gave and issued to the burghers Pieter van Zyl, Pieter’s son, and Jan Steenkamp, namely to proceed with him, provided with loaded muskets, to the aforesaid dam, whither he had seen the aforesaid Coenraad Hendrik Piek, his son Hendrik Albert Piek, a certain foster son, and some blacks going, without him, Van Zyl, being qualified to do so, and whereby the aforesaid burghers Van Zyl and Steenkamp had also offended. The petitioner, under respectful correction, considered that by issuing such an unlimited order, and by the assistance and execution thereof, the common weal would recklessly be exposed and risked to the consequences that could naturally flow therefrom, as will have appeared to Your Honorable Worships from the firing of his musket loaded with a ball by the aforesaid Steenkamp at the burgher Hendrik Albert Piek; wherefore the undersigned petitioner found himself obliged to initiate the necessary proceedings against the aforesaid Field-cornet Van Zyl, as well as the aforesaid burghers Van Zyl and Steenkamp, the more so because through such an institution of those proceedings the petitioner would also with greater certainty be able to
Dutch transcription
de vuijst op 't aangesicht; voorhoofd, en in den Nek geslagen heeft, en eyndelijk de gem: Meijd. daar zij reeds zieltogende ter aarde lag, een riem of spantouw dat hij geve ordinair, om zyn Lighaam droeg, en waar meede hij gewoonlijk de koeijen vastbond, wanneer hy dezelve wilden melken, om den hals gebonden en indiervoegen 't huijsje, daar zijlieden inwoonden, zond ge„ „sleept heeft, tot dat zy den geest gegeeven had dat de geve nog eyndelijk wanneer de voorsz meijd dood was, haar eenige krabben, en knee„ „pen met de nagels in't aangesigt gegeeven heeft om daar door den slaaff damon, bij desselvs te rugkomst in dien waar te brengen, als off gem: slavin door een tijger was dood gebee¬ „ter. — Dat echter deselve slaav damon hier van verslag aan zyn lyffeer hebbende gedaan en gem: zyn Lyfheer den veldwachtmeester Lan„ „prechts heeft verzogt van dat Lijk oculaire inspectie te neemen, als wanneer bij de schou¬ „wing gebleeken is, dat voorm: Meyd verschyde „ne worden op 't achter hoofd slaagen in't aangesigt en beten in de wang, als meede een striem om den hals daar de riem om ge„ „weest was, gehad heeft, zonder dat echter door dien veldwachtmeester heeft kunnen worden ontdekt, eene wond, die of zich zelve genoomen volstrekt dodelijk kon worden geconsidereerd, terwijl de gev„e nog op de plaats gebleeven is, en van alles aanschouw genoomen heeft, voorwendende van de moord niets te weeten, vermits hij in't veld was geweest om 't vee te hoeden. Dat echter desgeve wroegende Conscien¬ „tie, hem geen rust gelaten heeft, alzoo dezel„ „ve kort daarop opgedrost, en hier door sus„ pect geraakt zijnde, na verloop van drie dagen des nachts ter plaatze van gem: Lam„ „prechts opgevangen geworden en voorts in handen Zoo is 't dat den E: Achtb: Raad van Justitie voorm: ten dage dienende met nadruk gelee„ „sen en geresumeerd hebbende, den schriftelij„ „ken Eysch en Conclusie door den Land drost„ van Zwellendam den Heere Constant van Nuld onkruid nomine officie op ende Ieegens den gev„e gedaan ende genoomen, mitsg„s gelet op al 't geene ter materie was dienende en hun EE„e Achtb„s konde doen moveeren, Recht doende uijt Naame ende van wegens de Hoog Mogende Heeren Staten Generaal der verEenigde Nederlanden, den gev=e Dani„ „el Dikkop hebben gecondemneerd, gelijk hun EE:s Achtb:s dezelve Condemneeren mits dee„ „zen, omme gebragt te worden ter plaatze daar men alhier gewoon is Crimineele sententien te Executeeren voorts aan den scherprechter overgeleeverd zynde met de koorde aan de galg gestrafd te worden dat er de dood navolgd wijders desselvs doode Lichaam na't buijten gerecht gesteept en aldaar weder opgehangen zynde, dus te verblijven tot dat door de Lucht en ooge„ „len des hemels zal zyn verteerd met Condemnatie van der gevangen in alle de kosten en misen van Iustitie, en ontsegging van den verderen of anders gedanen Eysch en genoomene Conclusie van den officier /:onderstond:/ Aldus gedaan en gesententieerd aan van Justitie overgeleeverd geworden is. — Dan nademaal diergelijke verregaande kwaadaardigheijd en daar uyt gevolgde moord„ in een land alwaar recht en gerechtigheijd, be„ „hoorlijk worden gehandhaafd, geenzints kan worden geduld, maar ten spiegel en afschrik van andere zoort gelyke boostddoenders behoord te worden gestraft van Cabo volgende Maand February en g'executeerd ten zelven dage. /:was get:/ I: S: Rhenius S: v: Echten, Joh„s Smits, I: Ch: Horak, C: G: Maas„ „dorp, G: H: Meijer, C: L: Neethling J:r C: Gu, C.: Matthessen H: P: de Wet, I: M: Bletterman /:la„ „ger:/ Mij praesent /:getekend:/ C: van Aerssen Secretaris /:in margine:/ Fidt Executie /: getee„ „kend:/ C: J: van de Graaff. Cabo de Goede Hoop den 3 der daar aan Accordeert. JJ. Ansterssen Sewet Vertoond met schuldige Eerbied Hendrik Lodewijk Hetterman, Land-drost van Stellenbosch en draken„ Rijn dat den vertoonder op den 20 April deezes Iaars, in deezen Edelen Agtbaaren raade overgeleevert hebbende een vertoog, gemunieert met vijftien bij„ „laagen, van L: A: tot p: inclusive en daarbij laan uweled: Agtbaarens breedvoerig beloogd; de middaa waar aan den Veldwagtmeester Andreas Willem van zaak, by 't bezigtigen van seekeren tusschen de burgeeren Ian Parmse Nieuwoudt en Coenraad Hendrik Pijk leggenden dam, zig heeft schuldig gemaakt gehad, als bestaande hoofdzakelyk in een ordre, die hy in zyn qualiteit van Verdwagtmeester heeft gegee„ „ves en verleegd gehad aan de burgeren pieter van zil pz:t en Ian steenkamp om namelijk neevens hem met geladenee snaphaanen voorzien, zig na den voorsz dam te begeeven, werwaards hy den voord. Coenraad Hendrik Rijk, deszelvs zoon Hen„ „drik Albert Pik seekere picht zoen en eenige zwar= „ten had Leen gaan, zonder dat hy van zaak daar „toe gequalificeerd was, en waar (door de voorsz: burgtreg van zijt en stankamp meede hadden misdaag. - de vertoonden /onder eerbiedige Cor„ „rectie) heeft vermeend gehad, dat door 't verlee„ „nen, van dergelijke opgelimiteerde ordre, en door de adsistentie en executie van dezelve, 't gemeene best agtelijk zouden worden blootgesteld, en geresqueerd aan de gevolgen, dewelke natuar„ „lijk daaruijt zouden kunnen voortvloeien, zoo als aan uwelEdele Agtbaarens zulx, zal geblee„ „ken zijn uijt 't door voorsz: steenkamp gedaane losscheten van zyn met een koogel geladenen snap„ „haan op den burger Hendrik Albert Pijt, des de onderget: vertoonder zig verpligt vond, de noodige proceduures te moeten entameeren teegens voorsz: Veldwagtmeester van zaak mitsg„s de voorzz: Burgeren van Zyl en steenkamp, te meer om, dat door een dergelyk aanleg dier proceduures, de vertoonden ook met meerdere zeekerlyd zoud Aan de WelEdele Agtbaare Heeren zoo afgaande, als aankoomende presidenten pieter Hacker en Jan Isaac Rlenius, beneevens de verder Heeren Leeden van den E: Agtbaaren rade van Iustitie dezes gouverne„ N„o 1. „ments kunnen
English
Coenraad Hendrik and Hendrik Albert Fyt, as well as the former master gardener Pieter Loen, had made themselves guilty in the aforementioned matter of any excess or offense, just as the petitioner, in his aforesaid representation to Your Honorable Worships, had requested a writ of summons by letter whereby the same, concerning the matter of Zyl and Steenkamp, might be summoned against certain days to be determined by Your Honorable Worships, to appear in person before Your Honorable Worships, in order to hear such claim and conclusion, as well as request or requests, as the petitioner ex officio should think fit to make and take against them, to reply thereto, and further to proceed according to law; which representation and documents were kept for perusal and consideration on the aforesaid 20 April by Your Honorable Worships; that Your Honorable Worships subsequently, on the following 13 July, were pleased to grant as a marginal apostille to the petitioner's aforesaid representation: "The Council, on account of the concurrence of matters, grants the ex officio petitioner a summons in person for the parties, namely both those of Coenraad Ryk and those of the field cornet Van Zaak." And on 13 August of this year, through the secretary of Your Honorable Worships' Council, caused to be sent to the petitioner a letter according to whose contents the citizens Coenraad Hendrik and Hendrik Albert Fyt, as well as Schalk Willem Vorster and Barend Lubbe, together with the field cornet Andreas Willem van Zaak, Jan Steenkamp, and Pieter van Zyl were summoned in person, but to which were attached two writs of summons by letter, the superscriptions of which were: to the citizens Coenraad Hendrik Ryk, Hendrik Albert Ryk, Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe, and Pieter Loen; and to the field cornet Andreas Willem van Saak, the citizens Jan Steenkamp and Pieter van Zyl, Pieter's son, as well as Jan Harmse Nieuwoudt, with orders to have the said summonses served on the aforesaid persons as quickly as possible according to custom; that consequently, both from the aforesaid disposition and from the said writs of summons by letter from Your Honorable Worships to the petitioner, it was most clearly apparent that not only the field cornet Andreas Willem van Saak, the citizens Jan Steenkamp, Pieter van Zyl, Coenraad Hendrik Ryk, and Hendrik Albert Ryk, as well as the former master gardener Pieter Loen, but even also the citizens Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe, and Jan Harmse Nieuwoudt were summoned to appear in person before Your Honorable Worships, in order on the appointed day to hear such claim and conclusion, or request or requests, as the petitioner ex officio should then think fit to make and take against them, to reply thereto, and further to proceed according to law; the petitioner naturally had to submit to the prompt execution thereof in accordance with Your Honorable Worships' highly respected order sent to him with the aforesaid writs of summons by letter, without deeming himself qualified enough to enter into an examination of the reasons and motives that Your Honorable Worships might have had for having the three last mentioned, Vorster, Lubbe, and Nieuwoudt, appear, however much he for his part believed that no one ought to be summoned in person unless on account of some excess or crime committed against the government's placats of the land; that further, pursuant to Your Honorable Worships' aforesaid highly esteemed writs of summons by letter, all the aforesaid defendants appeared in person in two meetings, except for the citizens Jan Harmse Nieuwoudt and Barend Lubbe; and all of them having been heard, except Schalk Willem Vorster, who only made a declaration, the one as well as the other for the most part remained persisting in the negative, except that the field cornet Andreas Willem van Zaak could not deny never having had any orders, either for himself or to command the citizens Van Zijl and Steenkamp, to go off with [illegible]; that although the petitioner could proceed with some success on the documents belonging to the aforesaid matter against the aforesaid field cornet Van Saak, Jan Steenkamp, and Pieter van Zijl in the ordinary manner, the petitioner nevertheless believes that, while the citizens Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe, and Jan Harmse Nieuwoudt, by [illegible] or what else it may be, were [illegible] or on behalf of Your Honorable Worships also in person loaded firearm at others of his fellow citizens [illegible] could discover whether [illegible] far the citizen Coenraad Hendrik
Dutch transcription
„raad Hendrik in Albert Fyt, mitsg„s den oudbaas thuijnier, pieter Loen zig ter zaake voorsz: aan eenig vces of de ligt zouden hebben schuldig gemaakt ge„ „lik den vertoonder dan ook bij zijn voorm: verloog van uwel Ed: Agtbaarens heeft verzogt, manda„ „ment p„r missive waar bij dezelve van saak van zyl en steenkamp teegens zeekere door uwelEd agtb: de bepalene daage mogte worden gedagvaart om in perzoon te Compareeren voor uweled: Agtbaaren, ten eynde te aanhoiren zoodanigen Eysch en Conclusi mitsg„s verzoek ofte verzoeken als den vertoonden R: O: te raade werden zoude jeegens hunlieden te doen, en te neemen, daarop te antwoorden en voorts te procedeeren als na regten — welk vertoog en stucken op voorsz: 20 April bij uweled: Agtbaaren ter rond„ „leezing in adres gehouden is.. — dat 't uwelEd Agtbaarens vervolgens op den 13 Julij daaraan hebbende gelieven te behaagen, voor Apostille op des vertoonders voorsz: vertrog te ver„ leenen. „den Raad vermits de Concurentie van zaaken „ verleend den R: O: vertoonden dagvaarding „ in perzoon op de by de parthyen namentlyk „zoo wel of die van Coenraad Rrijk als op die „van den veldwagtmeester van Paak En op den 13 augustus deezes Jaars, door den secretaris van uwelEd: Agtbaaren raade aan den vertoonder doen toekoomen, eene misive volgens welkers Inhoud de burgeren Coenraad Hendrik, en Hendrik Albert uyt, mitsg:s Tavalk Willem Vorster, en Barend Lubbe, beneevens den veldwagtmeester, Andreas Willem van Paak, Ian steenkamp en pieter van Zyl in perzoon zyn gedag„ „vaard, dog waarbij gevoegd waaren, twee man „damenten p„r missieve waar van de superscriptien, waaren, aan de burgeren, Coenraad Hendrik Ryk„ Hendrik Albert Pyk Schalk Willem Vorster, 234„ „rend Lubbe, en pieter Loen, en aan de veldwagh„ „meester Andreas Willem van Saak de burgeren, Ian Steenkamp en pieter, van Pijl pieter: mitsg„s Ian Harmse Nieuwoudt, met last omme dezelve dagvaardingen op de voorsz: persoonen ten soe„ sten more solito te doen bestellen. dat gevolgelik zoo uijt de voorsz: dispositie, als uyt de zyde mandamenten p:r missive van uweEEd: Agtb„s aan de vertoonden ten duijdelijksten Consteerende, dat niet alleen den veldwagtmeester Andreas Willem van Saak, de burgeren Jan Heon„ „kamp, pieter van Zijl, Coenraad Hendrik Pijk, en Hendrik Albert Pijk, mitsg„s den ontbaas thuijnier pieter zoen maar zelvs ook de burgeren, schalk Willem Vorster, Barend Lubbe, en Jan Harmse Nie „woudt gedagvaart zijn, in perzoon voor uwe EEd: Agtbaarens te verschijnen, ten eijnde ter dage die„ „nende te aanhooren zoodanigen Eijsch ende Con„ „clusie dan wel verzoek ofte verzoeken, als den vertoonden R: O: als dan te laade werden zoude Jeegens hunlieden te doen en te neemen, daarop te antwoorden en voorts te procedeeren als na regten den vertoonder dig natuurlyk aan de spoedigen bezorging dier bij de mandamenten p„r missive vol„ „gens uwelEd: Agtbaarens bij voorsz: aan hem vertoonden toegezonden zoer geleeden ordre heeft moeten submitteeren, zonder zig bevoegd genoeg„ te reekenen, te moogen breeden in't ondersoek van de reeden en motiven, dewelke uwelEdele Agt„o „baarens zouden hebben kunnen gehad, om de drie laatsgem: Vorster, Lubbel en Nieuwoudh te doen Compareeren, hoe zeer hy voor zig heeft gemeend, niemand in persoon (te moogen worden, gedaguaard ten zij ter zaake van eenig exces ofte delict teegens de overigheijd placcaate van den „pleegd.— dat voorts ingevolge uwelEd: Agtb„s voorsz: zeer geEerden Mandamesen p„r missive in twee vergaa„ „deringen alle de voorsz: gedaagdens in perzoon behalven de burgeren Ian Harmse Nieuwoudt en „ Barend Lubbe gecompareerd, en dezelve alle exceptie Rhalk Willem Vorster, dewelke alleenlijk een ver„ „klaaring heeft gepasseert, gehoord zynde den een zoo wel als den ander voor 't grootste gedeelte bij de Negative zyn blyven persisteeren, exeept dat den Veldwagtmeester Andreas Willem van Paak niet heeft kunnen ontkennen, nooyt eenige ordres, te hebben gehad, zoo voor hem selve, als de burgeren van Zijl, en steenkamp, te Commandeeren, om met aftegaan. dat of wel den vertoonden met eenig succes of de stukken ter voorsz: zaake behoorende jeegens den voorm: veldwagtmeester van Saak, Ian Steen„ „kamp en pieter van zijl ordinario mode zou kunnen procedeeren. – soo vermeend de vertoonder egter„ dat terwyl de burgeren Aalk Willem vorster, Barend Lubbe en Jan Harmse Neewoudt, door Lande, ofte wat dies meer zy zoude zyn ge„ ofte van weegens uw E: Agtb„s meede in perzoon geladen geweer op andere zyner meede burgeren G kunnen ontdelen of verre de burgeres Coen„ 1 1 Che 6 1 - drik
English
by having become mixed up in the same proceedings, the continuation of those proceedings would be exposed to many objections and exceptions, and thereby could be subject to a long and lingering delay. Wherefore the memorialist has considered himself obliged to bring this matter under the penetrating eye of Your Worships and to submit to your honored consideration whether Your Worships might also be pleased to deem it proper to summon the field sergeant Andreas Willem van Zyl into this Noble and Honorable Court solely on the grounds that, without any order, armed with a loaded gun, and accompanied by two of his fellow burghers, he conducted the investigation of a neighbors' dispute, and on that account sharply to reprimand him, with payment of the incurred costs, and that thereby the aforesaid further proceedings would be suppressed; or whether Your Worships would be pleased to take such other or further disposition as, in your prudence and enlightened judgment in this matter, you shall deem fit and proper. Subscribed: Which doing, etc. Signed: H. L. Bletterman. In the margin: Exhibited in Court at Cape of Good Hope, the 29th of December 1786. Summoned by letter to appear, and there Shows with deeply dutiful respect the undersigned Hendrik Lodewyk Bletterman, Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein: That on Monday the 16th of January of this year, among various persons who also came to the memorialist, the burgher Hendrik Albert Fijt, on behalf of his father, the fellow burgher Coenraad Hendrik Fijt, lodged a complaint that the burgher Jan Harmse Nieuwoudt, who lives on his farm above that of his father, situated on the Olifants River, came to dam off the water, whereby his father came to suffer great shortage, so much so that even the vineyard and fruit orchard were almost completely dried up; although in the past year, by the memorialist's predecessor, the late Honorable Daniel van Rijneveld, regarding the complaints frequently made on that account at that time by his father, and the disputes arisen therefrom between his father and the said Nieuwoudt, a ruling had been made that they should clear the course of the water, and the said Nieuwoudt should let the said water flow unhindered to his father's place, which they had then also agreed to observe. Upon which complaints made, the memorialist, since on that same day many other persons also wished to speak with him, had a letter written through his substitute Christiaan Godhelp Rudolf—the principal contents of which the memorialist had dictated—to the field sergeant Andreas Willem van Zyl, and had it delivered to the said Fijt. After which delivery the aforesaid Fijt asked the memorialist what his father should do in case the aforementioned Van Zyl, being the brother-in-law of Nieuwoudt, did not comply with the memorialist's order, and the shortage of water became too great. The memorialist answered him that he should then address himself to the field corporal living nearest there, and through him, in the name of the memorialist, request him to investigate the matter and act according to findings; but failing that, if possible, to have two, or at least one credible witness conduct an investigation at his father's place as to whether the shortage of water is as great as he had reported; and finding it to be so, then in the presence and with the aid of such witnesses, in case the water was dammed off by the said Nieuwoudt, to breach the dam where necessary, provided that he, Fijt, or his father should above all take care to be able to produce sufficient proof of everything to the memorialist. To the Honorable Pieter Hacker, President, together with the Honorable Council of Justice of this government. No. 2.
Dutch transcription
door in dezelve proceduures, gemelleerd zyn geworden 't voorsetten dier proceduures aan veele abjecten en exceptien zullen werden geexponeerd, en daar door van eenen langen snasleet kunnen zyn Waaromme den vertoonden zig verpligt heeft gereekent 't een en ander te brengen, onder 't pe„ „netrant oog van uwE: agtbaarens en aan dezelve /onder geEerde welduydinge /in Consideratie te geeven off uwelEd: Agtbaarens ook zouden gelieven goed te vinden, den veldwagtmeester Andreas Willem van zaak uyt hoofde dat buijten eenige ordre zig met gelade geweer gewapent, met twee zyner meede burgeren 't onderzoek van buuren geschil heeft gedaan, alleenlyjk in deesen Edelen Agtbaaren daade te doen koomen, en hem des„ „weegens scherpelyk te teprimendeeren, met betaaling der gevallene kosten, en dat daar meede de voorsz: verdere proceduures zouden werden gesupprimeerd dan of uwEdele Agtb:e zoodaanige andere ofte nadere dispositie ge„ „lieven te neemen, als na derselver prieden„ „tie, en verligten kunde in deezen, zullen goed „vinden en Oordeelen te behooren /:onderstond = IZ welk doende 77: = was geteekend: H: L: Bletter„ „man. /: in margine /:/ A hebitum in Judicio aan Cabo de goede Hoof den 29 december 1786. te Compareeren, bij missive gedagvaard, en daar Vertoond met diep schuldige Eerbied den on„ vergeteekende Hendrik Lodewyk & Bletterman Land-drost van Stellenborch en drakenstijn. dat op Maandag den 16 Iani deeses Jaarson„ „der diversche persoonen meede bij den vertoonden gekoomen zynde, den burger Hendrik Albert Eyk denzelves uijt naam van zyn vaader, den meede burger Coenraad Hendrik Fijt klagtig was geval„ „len, dat den burger Jan Harimso Nieuwoudt die op zyn woonplaats, booven die van zyn vaader Van den WelEdelen Agtbaaren Heere Pieter Daaker praesident beneevens den Edelen Agtbaaren woonagtig is, geleegen aan de Oliphants rivier, 't water, quam of te dammen, waar door zijn vader groot gebrek quam te lijden, zoodanig dat zelvs den wyngaard en vrugten Boogaard byna ten eene maale was verdroogt, daar dog in den gepasseerden Iaare door des vertoonders proete„ „cesseur wijlen d' E. Daniel van Rijneveld, over de toenmaals door zyn vader desweegens veel„ „vuldige gedane plugten, en daar door geree„ „sen verschillen tusschen zyn vader en gem: Nieu„ „woudt een uijtspraak was gedaan, dat zy lieden den, loop van t waater zouden opzuijmen, en gem Nieuwoudt 't zelve water onverhendert nacte plaats van zyn vader zou laaten loopen, 't geen zijlieden dan ook aangenoomen hadden te zullen nakoomen, op welke gedaane klagten den ver„ „toonder vermits dienzelven dag Nog veele andere persoonen hem begeerde te sreeken door zyn substituat Christiaan godhelp Rudolf hy een brieff, welkersprincipaalen Inhoud den vertoonden had opgegeeven, aan den Veldwagt„ „meester Andreas willem van Saak had tactig schrijven en aan gem, Byt doen afgeeven, Na welke afgaave voorsz: uijt den vertoonden vraagde, wat of zijn vader, ingeval voorm„ van Caak als zinde de zwaager: van Nieuwoudt aan des vertoonders ordre niet quam te voldoen, en't gebrek aan water te groot wierd zoude= doen, heeft den verzoohiter hem geantwoord dat hy als dan zig aan den 't naast aldaar woonende veld Corporacil zoude addresseeren, en door denzelven uyt naam van den ver„ „toonden verzoeken de zaak te onderzoeken en na bevinding te handelen, dog by gebrek van dien, zoo moogelijk twee dog ten min„ „desten een geloofwaardige getuijgen bij zyn vader laten onderzoek doen off 't gebrek aan water zoo groot is, als hy had afgegee¬ „ven, en zulks dusdaanig bevindende als dan ter praesentie en met de zoodanige ge„ „tuijgen ingeval 't waater door gem Nieu„ „avondtopgedamt wierd, den dam alwaar tnoodig was doorsteeteg zoude mits dat hij wyt of zyn vader voor alle dingen zou hebben te zorgen, aan den vertoonen van 't een en ander voldoende bewys te hunnen produceeren. woonagtig dat N„o 2. Raad van Justitie deezes gou„ „vernements. — 4
English
That on the 29th of the aforesaid month of January aforesaid Hendrik Albert Feyt, having again come to the exhibant, had complained anew about the lack of water, adding that having delivered the letter of the exhibant to the veldwachtmeester Van Zyl, the latter had told him that rogue's tricks were being played, and because the lack of water had been too great, his father Coenraad Hendrik Feyt had requested the field corporal Frans Lubbe to come with witnesses to his father's dwelling place and conduct an investigation into this and that, but that the same had excused himself saying that this was outside his district, and he could get only one man, and also could not involve himself with the matter; his father was then compelled to request the burghers Schalk Willem Vorster and Barend Lubbe Andriesz to inspect the lack of water, and then together with the aforesaid Pieter Louw to breach the dam at the aforementioned Nieuwoudt's, as the same persons then also had done, on which occasion one Jan Steenkamp, who lives near the aforementioned Nieuwoudt, having approached the dam provided with a musket, was said to have stated that if he, Feyt, had come there without orders from the exhibant, he would shoot him like a crow; and since it thus appeared as if they had no intention whatsoever on the part of the veldwachtmeester to comply with the exhibant's order, and his father with his family would thus have to perish from lack of water, he, Feyt, requested that the exhibant would determine some other arrangements; that the exhibant, in order to use all caution in this, and so that those who have any interest concerning the disputed water and had given cause might excuse themselves, thought it proper, according to his humble judgment, to write a letter best suited to the aforesaid matter to the aforesaid Jan Harmse Nieuwoudt; that the exhibant subsequently having had to depart on various commissions on the 8th of February thereafter, having returned therefrom on the 13th, found lying at his dwelling a packet which according to his slaves had already arrived there three days prior, which the exhibant having opened, found to consist of a letter from the abovementioned Van Zyl with an annexed copy of a declaration dated 26th of January prior, which the exhibant at that time, since the opportunity was lacking and he having meanwhile dispatched his aforesaid letter to the aforementioned Nieuwoudt, was unable to answer; that subsequently the exhibant having had to travel hither, and having returned to Stellenbosch on the evening of the 21st of the aforesaid month of February, had to learn that very evening from the substitute Christiaan Godhelp Rudolph to his utter astonishment that the aforesaid Hendrik Albert Feyt, with his aforementioned son and another Hottentot, had already arrived on Sunday the 19th aforesaid to make a report to the exhibant of a certain incident; which persons, having come to the exhibant on the following day, the 22nd, had given notice that they, together with the father of the aforesaid Feyt, with another two Hottentots and two slaves, since the lack of water was too great, having proceeded to the dam, upon approaching the same unexpectedly discovered four persons all provided with muskets, who were recognized by them to be the aforesaid Veldwachtmeester Van Zyl, the burghers Pieter van Zijl, Pieter's son, and Jan Steenkamp, as well as a bastard Hottentot named David; that the aforementioned Coenraad Feyt, before he, Feyt, had breached the dam, having asked the aforementioned Van Zyl why he, Van Zyl, had come there with the other people carrying guns, just as if he, Feyt, were a murderer, the same had answered, in order to sweep you away, to which he, Feyt, was said to have retorted, why he, Van Zyl, did not observe the exhibant's orders and dared to revile him, Feyt, as an old rogue, which Van Zyl denying, the quarrel between them had escalated to such a degree that Van Zyl threatened the aforesaid Hendrik Feyt with the musket he held reversed in his hands to bash in his skull, whereupon the aforementioned Hendrik Feyt struck the aforesaid Van Zyl with the flat of his right hand such a blow that the same, having fallen to the ground
Dutch transcription
Dat op den 29, der voorsz: maand Januarij voorsz: Hendrik Albert Fyk weederom bij den vertoonder. gekoomen zynde op Nieuws over 't gebrek aan waaten had geklaagt, met byvoeging, dat hij den brief van den verloker aan den veldwagtmeester van zaak hebbende overgeleevert denzelven gezegt had, dat er schelmstuken, meede omyinge, en om dat 't ge„ „brek aan waater te groot geweest zynde, zyn va„ „der Coenraad Hendrik Feyt den veld Corporaal Frans Lubbe versogt had met getuijgen of zyn ver„ „ders woonplaats te koomen en aan tien en ander onderzoek te doen, dog dat denzelven zig had ver„ „ontschuldigt met dat zulks buijten zijn district was, en maar een man koude krygen, zig met de zaak ook niet te kunnen inlaaten zyn van„ „den als toen was genoodzaakt geweest de burgeren schalk willen vorster en Barend Lubbe Aendriesz: te verzoeken, om van 't gebrek aan water bezigtiging te neemen, en dan neevens den voorsz Pieter Loen den dam bij gem: Nieu„ „wout door te steeken, zoo als deselve persoonen dan ook hadden gedaan, bij welke geleegend„ „heijd eenen Ian Steenkamp (, die bij gem: Nieu„ „wondt woonagtig is met een shaphaan voorzien den dam genadert zijnde, gezegt zou hebben ingeval hij Eyt alsdaar zonder ordre van den, vertoonden gekoomen was hy hem Agten zoude als een kraai: - En vermits 't dus scheen als of men (in geenen deele des verloon „ders ordre aan den kant van den veldwagt„ „meester wilde voldoen en zyn vader dus met de zynen door gebrek aan waater zou moeten vergaan, versogt hij Pijt dat den vertoonden eenige andere schikkingen wilde bepaalen dat den vertoonder omme in deeze alle voor„ zigtighijd te gebruijken, en op dat die geen die omtrend 't questiteuse waater eenig belang hebben „de gektij hedden gegeevene op zieh zoude kunnen va „ontschuldegen, heeft goedgedagt om na zyn gering oordeel, eene ter voorsz zaake best ge„ paste Lettere aan voorsz: Jan Harmse Nieuwouw te schryven. dat den vertoonden vervolgens op den 8 Febru„ „arij daaraan zig in differente Commissies hebbende moeten begeeren, den 13 daar van gereverteerd zijnde, aan zyn wooning heeft vinden leggen, een pacquet het welk volgens zeggen van zijn slaaven reeds drie daagen bevoorens aldaar was belongd 't welk den vertoonden geopend hebbende, bevonden had te bestaan in een brieff van boovengem: van saak met een bygevoegde Copia verklaaring de dato 26 Janr: daar bevoorens 't geen den vertoonden als toen vermits de geleegentheyd ontbrak en intusschen zyne voorsz: Lettere laan„ gem: Nieuwout afgezonden hebbende, niet heeft kunnen beantwoorden. dat vervolgens den vertoonden na herwaards zig hebbende moeten begeeven, en of den 21 der voorsz maand Februarij des avonds of stellenbosch te rug gekoomen zinde nog dienseleden avond van den substituat Christiaan, godhelp Rudolpli tot zyn uyterste verwondering heeft moeten vetmeenebs, dat voorsz: Hendrik Albert Fijk, met gem: zoen en nog een hottertot reeds sondag of den 19 voorm, waaren aangekoomen, om den vertoonden van zeeker geval apport te doen, welke persoonen daags daar aan ste den 22„te bij den vertoonder gekoomen zynde, kennisse had gegeeven, dat zi lieden neevens den vaater van voorsz: Feijt met nog twee hotten tot ten en twee slaaven vermits 't gebrek aan water te groot was, zig na den dan hebbende begeeven, bij d naderen van denzelven op t onvoortiers had „den ontsekt, vier persoonen alle met snaphaanen voorzien, dewelke door hunlieden waaren verkent te zijn, voorsz: Veldwagtmeester van Paak de bur „geren, pieter van Seijl Pieter A:k en Ian Steenkamp, mitsg„s een bastaard kottentot met naame david. dat voorm: Coenraad Zijk voor dat hij Tijt den dam hadde doorgestooven, aan gem: van Mak gevraagt hebbende, waarom hij van saak met de overige menschen, aldaar met geweeren was gekoomen eeven als of hij Nijn een moordenaar was derzelven geantwoord had om Jou weg te boenen, op 't welk hij ulijt zou hebben hervat Waarom hij van saar (des vertoonders ordre niet observeerde en hem Pijt, voor een oude schelm drorfde Rchelden, 't geen van taak, negeerende, de Cwist, tusschen hunlieden zoo verre was gereezen, dat van taak voorH. Hendrik Ryt met de verkeerd in handen hebbende snophaan gedrygd had, de Harsepan te zullen inslaan als wan„ „neer gemt Hendrik Rijk voorsz: van saak met 't wak ziner regterhand een dusdaanigen slag had toegebragt, dat derzelven ter aarde gevallen pacquet zynde
English
being that he, Teijt, had subsequently wrested the gun away from van Taak; that van Zyl, seeing this, had cocked the gun and levelled it, and had rushed at him, Fijt, asking what do you say, while the aforementioned Pieter, being then frightened, had raised a walking stick to knock up the levelled gun of the aforementioned van Zijl, but that he had thereby struck the said van Zijl on the mouth, in such a manner that the latter had fallen backwards with his head on the stones, so that he, then and there, had likewise wrested the gun from the aforementioned van Zijl, whereupon the aforementioned van Zijl allegedly drew a knife and pursued them all, which being noticed by the aforementioned Coenraad Pyk, the same called out to the people he had with him to seize the aforementioned van Zijl from behind and wrest the knife from him, which the people then did, while the aforementioned Hendrik Pijk as well as the aforementioned then testified that the aforementioned van Taak and van Zijl had been intoxicated. — that meanwhile the aforementioned Jan Steenkamp, having thereupon retired a little, had allegedly shot at him, Hendrik Fijt, with a bullet, but instead of hitting him, Pijk, shot the sleeve of the Hottentot Hannis from his arm. — that three days thereafter, or on the 25 February aforementioned, an open placard was sent to the representer by the field cornet Abraham de Villiers from the frequently mentioned van Taak, dated 13 February aforementioned, addressed to the burgher Matthijs de Kok to be sent as quickly as possible to the Field Cornet Hannis Smit, and so forth from field cornet to field cornet and finally to the representer, containing that he, van Taak, together with the aforementioned van Zijl, being severely wounded by Coenraad Fyt and his slaves, requested assistance. that on the 27th of the aforementioned month of February, a missive dated 23 previously was also sent to the undersigned by the interim Fiscal, the Honorable Gabriel Faber, to which was annexed a petition dated 16 aforementioned, and thus three days after he, van Taak, had dispatched his letter to the representer, written by the aforementioned van Taak and van Zijl to the aforementioned interim Fiscal to take on their case, strengthened by two declarations: note by both complainants, van Taak and van Zijl themselves, containing in substance the declaration of van Taak that he and the aforementioned van Zijl, being requested by the burgher Jan Harmse Nieuwoudt to ride to his place in order to assist him against all violence, that he and van Zijl, thereupon on 12 February intending to accomplish this, being taken by surprise by treachery by Coenraad Pyk, Hendrik Fyt, and twelve blacks, it was asked of him by Pyk what he had come there to do; he had answered, to set the water, according to the orders received, and that thereupon Hendrik Pyk and the rest of his gang had beaten them with murder clubs and taken his gun, while the aforementioned Pieter van Zeijl in his declaration posits that he, together with Jan Steenkamp and two bastard Hottentots, as well as the slaves, being commandeered by the field cornet van Taak to assist him if necessity required it, he, van Zijl, immediately following thereon, that when van Taak was laid low there, Hendrik Pik had asked him what he had to do with the water, that he had thereupon answered that van Taak had taken him along to see if he, van Taak, had properly set the water; the aforementioned Fijt replied to him, do you indeed listen to him, tackling him, van Zijl, at the same time, that he, van Zijl, had then thrown Fijt to the ground, and that van Fijt treated him just the same as van Taak and took his gun. that furthermore on the 13th of the past month of March, in the afternoon at about three o'clock, having come here to the representer the aforementioned Field Cornet Andreas Willem van Taak and the burgher Jan Steenkamp, the same van Taak had complained how he and Jan Steenkamp, as well as Pieter van Zyl, had been mistreated by Coenraad Teijt, his son Hendrik Tyt, and Pieter Koen, as well as some Hottentots and slaves, that even the aforementioned Pieter van Zeijl still lay severely ill in bed, yes even might already have passed away; upon which complaints the representer having asked him, van Taak, whether he had received the representer's letter of 16 January, and that of the
Dutch transcription
zijnde, hij Teijt hem van saak vervolgens 't geweer had ontweldigt; dat van zyl zulx ziende, den haan overgehaald en't geweer geveld hebbende, na. hem Rit zou syn, toegesprongen, met te vraagen wat segt gij terwijl voorm. pieter doen gevreest geworden (zynde, gem: van Zijl met een wandel stok gehoogd had 't gevelde geweer om hoog te slaan, dog dat hij denzelven van zijl daar door op de mond had getroffen, zoodaanig dat denzelven agter over met zyn hoofd op de klepen was gevallen sulks hij zoen als toen voorsz: van zijl, meede 't gewees had ontweldigt, waarna eevengem: van zijl een wes zou hebben getrokken en hunt alle vervolgt, 't geen door voorsz: Coenraad Pyk ontdekt zynde denzelven zyn bij zig hebbende volk had toege„ „roepen gem: van zijl van agteren te grijpen in 't mes te ontweldigen, zoo als 't volk dan ook gedaan had, terwijl voorsz: Hendrik Pijk zoo wel als voorsz: doen betuijgden, dat voorm: van Paak en van zijl beschonken waaren geweest. — 6 dat antusschen voorm: Ian Steenkamp daarop tig een wynig geretireerd hebbende, na hem Hen„ „drik fijt met een koogel zou hebben geschooten, dog in steede van hem Pijk te treffen, de herrij dat drie daagen daar na ofte op den 25 Februarij voorsz: door den veldwagtmeester Abra„ ham de villiers aan den vertoonder, toegezonden zijnde een open Cartabel van dikwils gem van taak de dato 13 Febr: voorsz. gerigt aan den burger Matthijs de kok om ten spoedigsten aan den Veldwagt „meester Hannis Smit gezonden te werden, en zoo vervolgens van veldwagtmeester tot veld„ „wagtmeester en eijndelyk aan den vertoonder„ behelsende dat hhi vat saak neevens meergem: van zyl door Coenraad Fyt en zyn slaaven Zwaar gekwetst zynde, om hulf verzogt. dat den 27e der eevengem: maand Febr: ook door den prointeren Fiscaal: d' E: Gabriel Eser aan den ondergeteekende toegezonden zynde, eene missive van dato 23 daarbevoorens, waar bij gevoegd Een verzoek schrift de dato 16 voorsz: en dus drie daagen nadat hij van saak zyne Letteren aan den vertoonden heeft afgezonden gehad, van gem: van Saak en van zijl, aan gem: prointerin Pes„ „caal geschreeven om hun zaak aan te neemen, ge„ „sterkt met twee verklaaringen: NB door de bijde „schooten. — van den hottertot Hannis uyt de land had ge„ klaagers van saak en van zijl zelve verleend, behelzende de verklaaring van van stak in sb„ „stantie dat hij en voorsz van zijl, door den Our„ „ger, Ian Harmse Nieuwoudt (versogt zynde / na desselvs plaats te tyden, om hem teeren alle geweld bijstand te doen, dat hy en van zijl daar„ „op den 12 febr:, zulks willende bewerkstelligen van Coenraad eijk Hendrik Ryt en Twaalf Zwarte met verraad verrast zynde hem door wijk af„ „gevraagt geworden was, wat af hy daar kwam doen? hij geantwoord had om het waater te zetten, na de onvangene ordre, en dat daarop Hendrik Pyk en verdere zyn bende met NB moord „knuppels (hun geslaagen en zyn geweer ontnoomen had, terwyl voorsz: pieter van Peijl by zyne ver„ „klaaring poseerd dat hy neevens Jan Steen„ „komt en twee bostaard CRottertotten, mitsg„s de slaaven gecommandeert zynde door den vold„ „wagtmeester van taal om hem als de nood 't overEyschde bystand te doen, latende hij van zijl terstond daarop volgen, dat toep van baak aldaar needergelegt was, Hendrik Eik hem gevraagd had, wat af hij met 't water e doen had, dat hij daarop geantwoord heb„ „bende, dat hem van taal meede genoomen had om te zien of hy van taak 't waater wel gezet had, voorm: Reyl hem gerepliceerd had„ wel luystert gy na hem, taestende hem van zijl ter geleker tijd aan, dat hy van zijl als toen zyt op de grond had geworpen, en daar of van Pit eeven zoo gehangelt, als van Paak en zyn geweer ontnoomen was. dat wyders den 13. der gepasseerde maand maart, 's namiddags dom drie uuren van hier by den vertoonden gekoomen zynde den meergem: Veldwagtmeester Andreas Willem van Paak en den burger Jan Steenhamp, dezelve van zaak had geklaagt, hoedaanig hij en Ian Steenkamp, mitsg:s pieter van Zyl door Coenraad Teijt, zyn, zoon Hendrik Tyt en pieter zoen mitsg:s eenige hottertatten en slaven was mishandelt dat zelvs voorsz: pieter van zeijl als nog zwaar ziek te bedde dag. Ia zelvs moogelijk reeds overleeden zou zyn, of welke klagter den vertoonder hem van zaak afgevraagt hebbende, of hij des vertoonders te Lettere van den 16 Iann: ontvangen, en die van den . 0 klaagers —
English
the 29th following to Jan Harmse Nieuwoudt, he answered yes. Further asked by the presenter why he on 13 February had addressed the presenter on a paper containing the same aforementioned complaint, and on the 16th thereafter had addressed the pro interim Fiscal with the same complaint with two attached statements, and now again had presented himself at the Cape to the said pro interim Fiscal, he testified to have signed both the statement and the complaint only without knowing the positive contents thereof, and to have addressed himself to the pro interim Fiscal in order to obtain this as soon as possible, the presenter confronting him, Van Zyl, as to why he then on 13 February had addressed the presenter and on the 16th thereafter, and thus only three days later, the said pro interim Fiscal, he repeated the statement of not knowing the positive and actual contents of that complaint, because he had still been lying in bed at the time, and had left the writing of it to another. That the presenter, further asking him who had given him orders, with a loaded musket not only for himself, but even to command two other burghers, to go in such a manner to the inspection of a dam where he was expecting his fellow burghers and fellow human beings, he, Van Zyl, answered to have had no orders for that, but rather to take a musket along whenever he went into the field, and that he had indeed commanded the burghers Van Zyl and Steenkamp to go along, but not to take their firearms along, upon which answer of the aforementioned Van Zyl the presenter let him leave the room and let the aforementioned Jan Steenkamp, who was in the front room, come inside, and he being asked by the presenter who had given him orders to go with a loaded firearm against Christians who were not guilty of murder or manslaughter, and even to shoot at the same, he, Steenkamp, said that Van Zyl had commanded him to do so, and that while Coenraad Pyl, Hendrik Pyl, Pieter Loen, and their people had so mistreated Van Zyl and Van Zyl, and Hendrik Pyl had aimed his musket at him, Steenkamp, he had pulled the trigger of his musket at the same, but it did not go off, although the aforementioned Pyl, pale with fright, had lain on the ground for a good quarter of an hour. That the presenter immediately thereupon having called the aforementioned Van Zyl also into the room, said to him, well Van Zyl, Steenkamp says that you commanded him and Van Zyl to go inspect the water while taking their muskets along, while the said Steenkamp immediately intervened, substantially saying to Van Zyl, well uncle, you told me and Van Zyl that we had to go along and had to take our muskets along, to which the often-mentioned Van Zyl said yes, that was done because so many were arriving, the presenter immediately thereupon having the messenger notify him, Van Zyl, that he is provisionally dismissed from his post, and made him hand over his instructions on the 21st of the past month of March. That finally there came to the presenter the often-mentioned Pieter van Zijl, making his complaint that he and Jan Steenkamp, having been commanded by the field-cornet Van Zyl to go look at a dam made by the said Van Zyl, they had done so, and that on that occasion the aforementioned Hendrik Pyl having asked him what he came to do there, and he having answered thereto that he had been commanded by the field-cornet, the same Pyl had retorted to him, do you listen to such a one, and at the same time seized him, while another in the meantime took his musket from him, he then also tackled the same Pyl, whereupon he, Van Zijl, and Pyl, and thus they both had fallen to the earth, that he, Van Zijl, was subsequently attacked from behind and beaten to such an extent that he received wounds on his head and lost a tooth from the front of his mouth, requesting satisfaction from the presenter, to which the presenter, having asked him, Van Zijl, who had ordered him against those at the aforementioned Pyl's, as
Dutch transcription
den 29 daaraanvolgende aan Jan Harmse Nieu „woudt had geleezen, antwoorde denzelven van Ia. verder door den vertionden gevraagd zyn„ „de waarom hy den 13 febr: aan den vertoonder een op en papier behelsende dezelve voorsz klagte en den 16 daar aan, aan den prointerim Ciscaal zig met dezelve klagte met bygevoegde twee verklaaringen had geaddresseerd, en zig thans wederom aan de Caab by gem: pro Interen Fiscaal vervoegd had, betuijgde, hy byde en verklaaring en beklagschrift alleenlyk geteekent te hebben, zonder denpositiven Inhoud daarvan te weeten en zig aan den prointerin viscaal te hebben geaddresseerd om zoo moogelyk spoediger zulx te verkrygen, den vertoonden hem van saak daar „of te gemoed voezende, waarom hij dan den 13 Febr: aan den vertoonder en den 116 daaraan, en dus maar drie daagen laaten aan gem: prointerim Pescaal had geaddresseerde herhaal„ „de derzelven 't zeggen van niet den positie en Inhoud van dat beklag schrift te weeten want als toen nog te bedde geleeven, en 't een in„ ander door een ander te hebben laaten Abrij„ „veg. dat den vertoonders, hun verders vraagende, wil of hem ordre had gegeeven met gelaaden snaphaan niet alleen voor zig, maar zelvs nog twee andere burgeren te Commandeeren om dusdaanig ter bezeg„ teging van Een dam alwaar hij zyn meede burgeren en eeven mensch verwagtend was, op af te gaan, antwoorde hy van zaak daar toe geen ordre te hebben gehad, maar wel meer een snaphaan meede te neemen, wanneer hy op de Cuyt ging en de burgeren van zijl en steenkamp wel ge „commandeert te hebben om meede te gaven; dog niet om hunne geweeren meede te neemen, of welk antwoord van bevongem, van zaak den vertoonder hem buyten de Caamer en voorm: Jan Steenkamp die zig in't voorhuijs bevond liet binnen koomen, en denzelven door den vertoonder gevraagd zynde wie of hem orsre had gegeeven, of Christenen die zig aan geen moord off doodslag hadden schul „dig gemaakt, met geladen geweer af te gaan, en selvs of dezelve te schieten, zyde hij steenkamp„ van rak hem daartoe zoodaanig Gecomman „deert te hebben, en dat terwyl Coenraad Pyl Hendrik Pijk, pieter Loen, en thun volk van taak en van zijl zoo missandelt hadden, en Hendrik Tyt, op hem steenkamp, met de snaphaan aange„ leijd had, hij op denzelven, zyn snaphaan losgetroken dog niet gepaakt had, of schoon voorm, Pyk van schrik verbleekt wel een quartier uur op de aarde had geleegen. dat den vertoonden terstond daarop voorsz: van saak meede in de Caamer geroepen hebbende tot hem heeft gezegt wel van saak, steenkamp regt: dat gy hem en van zyl hebt gecommandeert om met meede neeminge hunner snaphaanen 't waa„ „ter te gaan bezegtigen, terwijl gem: steenkamp ter„ „stond daarop inviel, met substantieel aan van „saak te zeggen, wel oom zij hebt mij en van zijl gezegt, dat wij meede gaen en onze snaphaanen moeste meede nemen, of 't welk dikwils gem: van saak zyde Ja dat is geschied om dat er zoo veele aanquaamen hebbende den vertoonden hem van saak terstond daarop door den boode laaten aanzeggen dat hij provisioneel van zyn post ont„ „slaagen is, en hem zyn Instructie op den 21 der gepasseerde maand maart doen afgeeven. Dat eyndelyk bij den vertoonden gekomen zinde meertgem: pieter van Zijl doende zyn beklag dat hij en Ian Steenkamp (door den veldwagt „meester van Bak gecommandeert zynde, om na een doorgem: van Paak gemaakten dam te gaan zien zylieden zulks gedaan hadden, en dat zy die geleegentheijd voors: hendrik Ryk hem gevraagd hebbende, wat hij daar quam doen, en hij daarop geantwoord hebbende, door den veldwagtmeester gecommandeert te zijn, eevengem: Rryk hem toegevoegd had, luysterd gy na zoo een, teffens hem aangegreepen, terwijll een ander intusselen zyn snaphaan hem ontkoomen had, hij als toen ook denzelven Ryk had aan„ „gelast, wanneer hij van zijl off ryk en dus„ „daanig zylieden (bij de op de aarde waaren gevallen, dat hy van zyl vervolgens van agteren geattacqueerd, en zoodanig geslaagen was, dat hij eahten of zyn hoofd bekoomen en een Rind voor uyt zyn mond verlooren had, versoekende aan den vertoonder om satisfactie, of 't welk den vertoonden hem van zijl hebbende gevraagd wie off hem gelast had, op die by de voorm Tijts als
English
as being his fellow citizens and Christians, to go after them with loaded guns, and whether he himself did not know better that such a thing could never be done except against vagrants and vagabonds who had simultaneously made themselves guilty of robbery, theft, murder, or manslaughter, and even then not without the judge having granted an express decree for it, he answered that Van Zaak had told him that he, Van Zijl, and Steenkamp had to take their muskets along. The undersigned petitioner believes he may now reasonably trust that Your Honorable Worships, from all the foregoing as conforming to the truth and the documents annexed hereto under the letters A, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P set down, will be fully convinced that the first and principal cause of the whole incident, which—if the Pyts had likewise armed themselves in such a manner and had refused to give way to sound reason—could have had the most tragic consequences, can be attributed to no one else than the Field Guardmaster Andreas Willem van Zaak, who not only saw fit on his own authority to go after the aforementioned Pyts, being his fellow citizens and Christians, with loaded guns, but even went so far as to command two other citizens, Jan Steenkamp and Pieter van Zijl, to that end. Which first-mentioned then also actually fired his loaded musket at the citizen Hendrik Albert Regt, and which last-mentioned, after his gun had been taken from him, drew his knife and went after both the Pyts and Loen. And which two, Steenkamp as well as Van Zijl, without the aforementioned Van Zaak having properly legitimized himself to them as being qualified to issue such an order, ought never on such loose grounds to have followed and carried into execution such an order as Van Zaak had given them. That by issuing such illegitimate orders, and through the assistance and execution thereof, the commonwealth would soon be exposed and subjected to the malice and cruelty of certain malicious persons, and that those who have made themselves guilty thereof as disturbers of the public peace and violators of law, liberty, and safety ought to be punished, the petitioner, in order to pursue these proceedings, also finds himself obliged to request the necessary authorizations from Your Honorable Worships. Wherefore the petitioner takes the liberty of turning to Your Honorable Worships, requesting that Your Honorable Worships, in view of the remote distance of the residences of the aforementioned persons, may be pleased to grant the relator or petitioner a mandate by letter whereby the same aforementioned Field Guardmaster Andreas Willem van Zaak, as well as the citizens Jan Steenkamp and Pieter van Zijl, son of Pieter, are summoned for a certain day to be determined, in order to appear in person before this Honorable Court, so as to hear such criminal claim as well as request or requests as the relator and petitioner shall immediately make and take against them, to answer thereto, and further to proceed according to law. Below stood: Doing which, was signed: H. L. Bletterman. In the margin: Delivered at the Cape of Good Hope, to the Court of Justice, the 20th of April 1786. To the Field Guardmaster Andreas Willem van Zaak. Good Friend. The Citizen Coenraad Pijt to the Honorable Landdrost. No 2.
Dutch transcription
als zynde zyne meede-burgeren en Christenen, met gelanden geweer af te gaan en of hij zelvs niet beeter wist dat zulks nooyt geschieden mog„ „te, als op Landloopers, en vanabonden die zig teffens aan rooven, steelen, moort of doodslag hebben schuldig gemaakt, en wal nog niet eers„ zonder dat der regter daartoe een expresse di„ „creët zou hebben verleend, antwoorde hij dat van saak gesegt had, dat hij van zijl en steenkamp hunne snaphaanen moestet meede neemen. de ondergeteekende vertoonden vermeend als nu met reeden te moogen vertrouwen dat uwel E: Agtb„r uyt al 't voorenstaande als Conform de waartijd ende deezen geannexeerde documenten sub L„a A: : C: D: E: F: G: B: S: K: L: M: N:O: p. ter needer gestelde, ten vollen overtuijgd zullen zijn, dat de Eerste en voornaamste Oorzaak van 't geheel geval, 't welk ingeval men van den kant der by de Pyts zig eeven en indiervoegen gewaapend en geen gezonde reeden plaats had willen geeven, van de aller droevigste gevolgen had kunnen zyn, aan niemand anders kan wor¬ „den toegeschreeven, als aan de veldwagtmeester Andreas Willem van Arak, die niet alleen uyt eygener, authoriteijt voor zig zelve heeft kunnen goedvinden, met gelaaden geweer of de voorsz: Tyts als zynde zyne meede burgeren en Christenen aftegaan, maar zelvs daar toe nog twee andere burgerer Ian Steenkamp en pieter van Zijl, te Com„ „mandeeren, welk Eerstgem: dan ook ginaal zyn gelaaden snaphaan op den burger Hendrik Albert Regt heeft los getrokken, en welk dantsgem: nadat zyn geweer ontweldigt was 't mes getrokken, en op de by de Tijts en Loen is afgegaan, en welke by de zoo wel steenkamp als van zyl, zonder dat voorsz: van taak tot eene dergelyke ordre gequalificeert te zyn, zig behoorlyk by hun had gelegitimeert, nimmer op een dergelyken lossen voet hadden behooren of te volgen en ter Executie te brengen eene dergelyke ordre als van saak hun had gegeeven. dat door 't verleenen van diergelijke ongeliti„ „meerde ordre, en door de adsistentie en exe„ „cutie van dezelve, spoedig 't gemeene best zou worden blootgesteld en geresqueerd aan de quaad „aardigheijd en wreedzijd van zommige moed „willige menschen, en dat de zulke die zig „drias Willem van Paak Aan den Veld wagtmeester An„ Goede Vriend. De Burger Coenraad Pijt aan den E: Heer Land— Mits welken de vertoonden B:r O: de vryleyd neemt hem te koeren tot /uweled: agtb: verzoekende dat uwelEd: agtb: vermits de verre afgeleegendheid der woon„ plaatsen van voorm: perzoonen aan hem rat: of vertoonder gelieve te verleenen mandament p:r missive waarbij dezelve meergem: Veldwagtmeester An„ drias Willem van Zaak mitsgs de burgeren Ian Steenkamp en Pieter van Zil pieterz: tegen zeekere tet bepalene dage wor „den gedagvaart, omme in per„ saa te Compareeren voor deezen Edelen Agtbaaren Raade, ten eijnde te aanhooren zoodanige Cremineelen Eysch mitsg„s versoch ofte verzoeken als de alat: &. ver„ „toonder te dade werden zal teegens hunlieden te doen en te neemen daarop te antwoor„ „des en voorts te procedeeren als na regten /:onderstond:/ T welk doende /:was getekend =/ A„ L: Bletterman /. in margine:/ Aan Cabo de goede Koop, overgegee„ „ven illaaden van Justiti den 20 April 1786. „ders der gemeene ruste en schenders van regt, vryheyd en vyligheyd behooren te worden gestraft de vertoonden tot 't voortzetten van deselve pro„ „reduures zig ook verpligt vind van uwelEd: Agtb: de noodige qualificatien te moeten ver„ zoeken. daar aan hebben schuldig gemaakt als sloot daar „drost No 2.
English
No 5. Nieuwoudt having made known to the Landdrost that in the past year a decision was made by the late Landdrost Ryneveld between him, Feijt, and the fellow burgher Jan Harmse Nieuwoudt in the presence of both, namely that both would be obliged to clear the river and that he, Nieuwoudt, must let the water flow unhindered, on pain of forfeiture that the one who should remain negligent herein would have the loan place he holds from the Honourable Company revoked. Whereas the said Feijt now complains that the said Nieuwoudt failed to comply with the order, your Honour is hereby commissioned in the name of the well-mentioned Landdrost to inspect the places of the aforementioned ward with two witnesses, and having found it to be so, to order the same Nieuwoudt in his Honour's name to clear the river as far as pertains to him and immediately allow the water to flow unhindered to the place of him, Feijt, and at the same time to inform him that should he remain negligent herein, his Honour will be compelled to revoke his loan place. You shall be required to make a proper report of this to the well-mentioned Landdrost. With which etc. was signed: C. G. Rudolph, Substitute Landdrost. In the margin: Stellenbosch, the 16th of January 1786. To the Burgher Jan Harmse Nieuwoudt, No 4. We the undersigned declare in truth that Monsieur Coenraad Feijt requested us to ride along as witnesses to Jan Harmse Nieuwoudt, in order to cut open the water, since Feijt suffers great distress and his vineyard and orchard are almost dead from drought, and grapes dry up on the vine like raisins. Thereupon we rode with the son of Feijt to Nieuwoudt, and when we approached the water where it had to be cut through, there came a certain Jan Steenkamp with a gun, who resides with Nieuwoudt, and a boy with him who also had a club. When he came to us he asked whether we came with orders, otherwise he would shoot us like crows. Feijt had to have the water since there was great distress, and Feijt well knew the orders, for the field-cornet does not care about it; he even dares to say that roguery goes on with the letter from the Landdrost. The 24th of January 1786. Was signed: P. W. Vorster, Barend Fredrik Lubbe, and Pieter his son. His Honour, Mr. Bletterman: I have received a letter in your Honour's name of the 16th of January on the 23rd of this month, and the order contained therein on the 25th, and having seen the declaration attested by three burghers, showing how very unreasonably and inhumanely you act with your fellow human beings, and whereas you have already previously received orders to let the water run unhindered to the neighbour Coenraad Feijt, yet you did not shrink from having a certain Jan Steenkamp, armed with a gun, threaten to shoot dead those men who were to cut through the dam; thus you are hereby expressly ordered immediately upon receipt of this to cut through the dam there where it is necessary, and to make known to the said Jan Steenkamp that he is pardoned for this time, but in case he should again seek to oppose with violence the order once given by his officer of Justice, proceedings will be instituted against him as shall be found proper. Trusting that you will at the same time carry out this order of mine with the utmost speed, and give no cause to the fellow neighbour and burgher Coenraad Feijt to complain about lack of water. Was signed: H. L. Bletterman, Landdrost. In the margin: Stellenbosch, the 29th of January 1786. No 3.
Dutch transcription
N„o 5. Nieuwoud „seerden Jaare door wijlen den Heere Sunddrost Ryneveld tusschen hem fijt en den meede burger Jan Harmse Nieuwoudr in beiden praesentie een uijtspraak was gedaan, dat naamentlijk beide zoude gehouden, zyn de rivier of te kuijmen en dat hij nieuwoudt 't waater onverhindert moet laatesloopen, bij verbeurte dat den geenen welke N„o 4: hier inne zoude nalaatig koomen te blyven de „plaats welken hij van de E Comp: in leening had Aan den Burgen Jan Parmse zoude werden ingetroken Terwyl, nu gem: fijl klaagt dat gem: Nieuwoudt zig aan de ordre niet kwam te gedragen; werd uEd: uyt naam van welgem: Heere van d drist gelost de plagten van meergem: wijk met twee getuijgen te onderhoe„ ken en aldus bevonden hebbende denselven Nieuwoudt uyt naam van zyn E: te ordonnee¬ „ten, de bevist, zo verre het hem toekomt op te zuij„ „men en terstond het waater onverhindert na de plaats van hem fijk te laaten loopes, en hem tef„ „fens aan te zeogjen dat wanneer hij hier in nalaatig kwam te blijven wetgens, zyn E: zal genoodzaakt zyn desselve seenitigs plaats in te trekken. zullende ten hier van aan wel op gem: Heere banddrost moeten behoorlijk rapart doen. Hier meede & /: was getekend:/ C: G„ Rudolfh substituit Dan darst/ r in marging/:/ stellendo2 drost te kennen gegeeven hebbende dat in gepas„ den 16 Januarij 1786. Wy onderget: verklare met der waarhijd als dat monseur Coenraad A: feijt ons versogt heeft als getuijgen mee te dydes na Ian Harmse Nieuwoud, om de waater door te steeken terwijl Tijt groote nood leij en syn wyngaard en boomgaard beina doot van droogte is, en druyde, aan de boom ferdroogt als cosseyne, daar of is wey met de soon dan feijt ina nieuwondt gereden en doe wij de water naderde, daar het moest door gestake worden kwam der eene Jan Steenkamp aan met de geweer dieder woonagtig is bey niewoudt, en een Jonge met hem die had ook een knappel, dog hij bij ons kwam fregden hij of wij leyt orders kwar, anders sou hy ons agter als her kraaij, feijt moest de water hebbe terwijl der groote mood, was, en fijt de orders wel twist Zijn Heer de Heer Bletterman, ik heb een brief uyt uE: Naam van den 16 Iann ontvangen op den 83 dato deser en de ordre in begrepen den 25 en be heen verklaring door drie burgeren gelo„ „kert, gesien hebbende, hoe gy zeer onrsdelyk en opmenschelyk met t levenmersch kunt te handelen, & door dien gi reeds bevoren ordrrs hebt ontvangen om aan te duurman Coemraad Toijt All waaht opverzindert te laten losen ogter uw niet ontsten om eenen van Steentaai met geweer, die mansclen te laaten bekrygen dood te schieten die den dam zouden voorsterken, soo word gy by deezen uytsraktelyk gelaet om terstond of ontvangst dleesen den dan aldaar waar het nodig is door te soeken en gemelden Jan Steenkamp dan te wigen aan t leggen dat hij voor dit maar gefardonneert is, maar ingeval hij oork alewarom de eens gegeevene ordre van zyn officier der Justitie met geweld zoekt tegens te gaan, als van Jeegens hem zodanig zal worden geproceveert als bevonden werden sal te belooren. „berwys gy teffens deese myne ardre ten soe„ „digstt zult waeten ten uijtvoer brengen; en geene zeeden geeft aan te meede buur en bur¬ ger Coenraas Fit om over gebrek aan waters de /lager /aps getekend:/ A L: Bletterman Landdrost in margine stellenbosch den 29 Jann:y 1786. „want de feltwagtmeester die soort, zig daar niet aan hij durf wel zeggen dat er schelm stukke mee Congxaat met de brief, van den heer Sandros, den 24 January 1786/ /:was getekend:/ P: W Borster, Barend Fredrik Lubbe en Pieter zoen. ƒ 3 . wart N„o 3.
English
26 inspected with witnesses, but it was on the 24th that the dam was broken and destroyed by Coenraad viet, in the name of Steenkamp with threats to Steenkamp that if he or anyone from his family takes up a stone, Viet will beat their arms and legs to pieces; and now I have restored the dam, which was broken by Viet contrary to all justice and reason, again with witnesses. According to Steenkamp, there were Hendrik Albert vyf, Pieter toen, Schalk voster, and Barent Lubbe, Andries Loog and eight black people. Your humble servant, was signed Andreas Willem van taak. In margin: Olwans devier the 26 January 1786. Jan Neeuwoud, I let you know that I am sending my son to open the water, by order of the Landdrost. I brought a letter from Taat saying that he is acting dishonestly, but he has burnt his mouth. Therefore, I request, wife, that she lets the water flow and that you do not burn your hands and your farm is confiscated. You must let the water flow and let it run peacefully, and do not burn yourself. I am sending my son with witnesses by order of the Landdrost, and I advise that this afternoon I will make a report to the Landdrost. This was delivered by Hendrik to Jan Harms steenkamt on my farm on 24 Jann, and he received it from van zaak. Was signed Jan Harms Nieuwoudt. We the undersigned declare that by order of the Landdrost we inspected the water furrows at Jan Nieuwoud's, and found that he has reinforced the river with more water than was taken from it, and that the diverted water, after Nieuwoudt wet his garden, flows with more speed to Viet's than in the river, and that between Newondt and Viet much water from separate ravines flows unhindered into the river, so that Nieuwondt does not deprive the water from the district. We request, Sir, to deliver this declaration to the Honorable Council of Justice. Signed by me, Andreas van Riak, Johannes Jacobus Bola, Petrus beukes, and Hendrik Beukes Hendrik's son. In margin: 26 January 1786. Sir, we both request the Fiscal to take on our case, trusting that the matter will be settled according to your wise judgment. Your humble servants and people abused by the Viets. Was signed Andreas W: veldak and Pieter van Zeil p:=rs. In margin: the 16. Februari 1704. We the undersigned declare that we inspected the two assaulted persons and found the wounds of Pieter van Rjl: three holes in his head, two in his mouth, a tooth broken to pieces, and many heavy blows on his back close to the kidneys, and throughout the whole body on arms and legs, as if broken on the wheel. The field-cornet van Taak: two holes in his head, two on his face, a tooth out of his mouth, and the left eye considered ruined, and further treated just as was done to van Zijl. Was signed Johannes Jacobus Bbta, Jan Harms Nieuwoud, Albertus beukes, Johannus Hendrik Beukes, Gerrit van Wijk g: L: the Younger, Petrus Berkes, Maria Margreta Wolfaart, Isaak Johannes van Hoijve, Abraham Koman. Written: this is the declaration. In margin: the 14 february 1786. Monsieur Matijs Kok, you are requested to send this letter as soon as possible to the field-cornet Hannis Smit, so that Smit and you all come to help us on the farm of Jan Neeuwoud. I and Piet van ziC are already severely wounded by Coenraad vyt and his slaves on the 12th, and today he was here again with a larger troop. I request help, and to convey this letter from field-cornet to field-cornet as soon as possible to the Landdrost. Was signed Andreas W: V: Paak Pito. In margin: the 13 Febr: 1786. No N o 8. N o 16 : R
Dutch transcription
26 met getuijgen heeft bezien maar, het was op den 24 is de dam door Coenraad viet, uyt naam verbroken en vernielt met drygemente aan van steenkamp als hij steenkampt of een uyt zyn famie „tie een steen op neemt dat viet diel wel armen en beneg aan stuken slaas en nu heeft ik de dam die door viet tegen alle regt en beden is gebroken weer met getuijgen herstelt volgens segge van Steenkamp is er geweest Hendrik Albert vyf pieter toen, Schalk voster en barent Lubbe Andries Loog en agt swarte verblyven, t onder„ „danige dienaar /:was getekend/:/ Andreas Willem van taak /: in margine:/ Olwans devier des 26 January. 1786. Jan Neeuwoud ik doet te weten dat ik myn soon sent om de water door te steeken, uijt ordere van den heer Landdrost ik heeft van taat een brief gebrag seg dat hi er schelve stuk „ken mee om gaat, maar die heeft sijn smoel ferbrank daarom versoek vouman, dat zey de waater laat volgen en dat zy jouw handen, niet brant en Souwplaats ingetrokken wort. te moet de waater laten volges en heel te freede cate loosen een seij pouws brank ik Sent min soon met getuigen uyt last van de heer land„ „drost en ik Raat van agter mitdag Rapport doeg aan den heer landdrosk. dit is door hendrik het aan Jan Harms steen „kamt of myn plaats afgegeven den 24 Jann, en heeft het bij van zaak ontvangen /: was ge„ „tekend:/ Ian Harms Nieuwoudt. Wy onderget: verklaart dat wij uyt onder van de Heer, Landdrost de ater grippen bij Jan Nieuwoud heeft besieg dat hi de revier„ met meer water heeft versterkt als daar af genoomen is en dat de uyt genomen water na dat Nieuwoudt syn btuijg, heeft nat gemaakt met meer spoet na iet, loot als in de revier en dat tussen newondt en vier veel water uijt besonden kloven onverhindert made de vier loop, so dat niet nieuwondt de water uijt wyk ontneem, wij versoeken myn heer dese ver„ Myn heer wy beijde versoek de heer fischaal onse saak aan te nemen met vertrouwen de saak na ue wijs oordeel uyt te werken te on „derdanige doenaars en van de viets mis „handelde menschen /:was getekend:/ Andreas W: veldak en pieter van Zeil p:=rs: /: in mat„ „ging den 16. Februari 1704 Wij onderget: verklaard dat wi de twee ge rpeste wtensche heeft besigtigt en de wonde bevonde van pieter van Rjl drie gaten of sijn hooft twee of de mondeen stant aan stuk en veel sware slagen op sijn reegdigt aan de niere en meer door het thele lijf ten of armes en beven soo als een gerabraakt wort, den velt wagt „meester van taak twee gaten op syn hooft twee op syn gesigt, een tart uyt sin mont en de lin„ „ker dog narans gedagte bedorven en verder eeven als met van zijl is gehandelt geworden /:was geteekend: Iohannes Jacobus Bbta, Jan Harms Nieuwoud, Albertus beukes, Iohannus Hendrik Beukes, Gerrit van Wijk g: L: de Jongen petrus Berkes, Maria Margreta Wolfaart Isaak Johannes van Hoijve, abraham Koman schreeven: dit is de /:in margine:/ den 14 february 1786. Monsieur matijs kok u wert versogt desen brief ten spoedigste na den veltwagtmeester han„ „nis Smit te senden dat Smit en u alle ons kom helpen op de plaas van Jan Neeuwoud, ik en piet van ziC ben al swaar gekwetst van Coenraad vyt en zyn slaveg den 12, en van daag is hij hier weer geweest met een grooter troep versoek om hilf en dese brief van Veltwagtmees„ „ter tot wagtmeester ten spoedigste tot den Heer Landdrast te brengen /:was geteekend:/ Andre„ „as W: V: Paak Pito /:in margine:/ den 13 Febr: 1786. klarings aan den Edele agtbaren raat van Iustitie af te geeven, getekent van mijn Andreas van Riak Jolan„ nes Jacobus Bola, petrus beukes, en hendrik Beukes hendrik zoon /: in margine:/ den 26 Januari 1786. „klaring No N„o 8. N„o 16 : R
English
No 13. and the slaves and 2 basters commanded to assist van Taak if necessity required it. When van Taak was already struck down, Hendrik Fijt asked me what I had to do with the water. Then I said that van Taak had also taken me along to see whether he had not set the water properly. Then Hendrik Fijt said, listen, do not heed him, and attacked me, and I struck him down, and then I was treated just like van Taak, and my gun was then taken. Was signed: Pieter van Zeijl P: z: In the margin: the 16 February 1786. I, the undersigned, declare that I and Jan Steenkamp—I, the undersigned, declare that I and van Zijl were requested by the burgher Jan Harms Nieuwoud to ride with him to his place to assist him to and from his place against any violence that might be done to him. Thus on the 12th we were attacked by Coenraad Fijt and Hendrik Fijt, Pieter Doen, and 12 blacks and surprised at the dam. I came there, and Fijt asked what I had to do there. I said, to set the water according to the received orders. Then Hendrik Fijt struck first, and further his gang with murder clubs, and my gun was taken away. Was signed: Andries W: v: Taak. In the margin: the 16 February 1786. Report given before the Honorable Commissioners of the Honorable Worshipful Council of Justice of this government and at the requisition of the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, the Senior Hendrik Lodewijk Slotterman, by the burgher Coenraad Hendrik Fijth, of competent age, reading as follows: That the deponent's place or farm situated across the Olifants River named the Groote Zeekoeij Valley, in the beginning of the month of February of this year having been in great distress for water due to great drought, the deponent, as already repeatedly done before, also then lodged a complaint with the Honorable Requirant through his son Hendrik Albert Fijth regarding the deponent's neighbor, the fellow farmer Jan Harmse Nieuwoud, who resides a couple of hours upstream from the deponent on his place named the Pandissels Valley, because that man always held back the water; that the Honorable Requirant, upon the complaints that had been made before on behalf of the deponent, had sent a letter to the Field Cornet Andries Willem van Taak, the contents of which, as far as the deponent is aware, had been that the said van Taak with witnesses should come to his place to investigate and, finding it according to the submitted complaints, they should breach the water and lead it into its old course; which letter the deponent having sent to the aforesaid van Taak through his son above-mentioned, the same had nevertheless not complied with that order, nor had he come, but according to the account of the deponent's son, had allegedly insulted the deponent as an old rogue; and that the Honorable Requirant, upon the latest complaints, had ordered his son to tell the Field Corporal Frans Lubbe that he, Lubbe, by order of the Honorable Requirant, had to betake himself to the contentious place and breach the water, but that the said Lubbe had not come, but had let it be known that he had only one man in his district and also did nothing in another's district, or should not tread in his office, the deponent's son having had a letter from the Honorable Requirant to the said Nieuwoudt, which the deponent had delivered through the servant of the aforesaid; that since the Honorable Requirant had told his son by word of mouth that in case the Field Corporal did not comply with that order, the same might just go ahead with someone or other and breach the water, pursuant to which order Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe Andriesz, and Pieter Doen were requested by the deponent, with which three persons his son having gone to the place where the water was being held back in order to breach the water, there had arrived the aforesaid Nieuwoudt's servant whom Nieuwoudt had sent in the name of Jan Steenkamp. No 11.
Dutch transcription
N„o 13. en de slaven en 2. basters gekommandeert den om hem van saak bijstand te doen als de nood het vereyscht toen van laak al ter neer gelyd wae toen vroeg hendrik viet myn wat ik met de wa„ „ter te doen hat toen seij ik dat van taat myn ook genomen heeft om te sien af hij de water niet wel gesct het toen sey hebdrik viet luijs„ „tert Peijd na hem en viel 'tmyn aan en ik street hem neer en toen bin, ik Net gehandelt als van taak en myn geweer is toen genomen /:was getekend: Pieter van Zeijl p: Z: /: in margine:/ den 16 februaij 1786„ Ik onderget: verklaard dat ik en Ian Steenkamp Ik onderget: verklaart: dat ik en van zyl van den burger Jan Harms Nieuwoud versogt ben om met hem na zyn plaats te zeijden om hem na en van zijn plaats bystand te doen, tegen alle gewelft dat hem kon aangedaan werden soo den wij den 12 van Coenraad fijt en hendrik fijt, pieter doen en 12. swarte aangedaan en dam afgeonde verrast, ik ben van fijt bij de daar twamdoen doen, syde ik om de water te sitten na de„ ontfangene orders toen sloeg hendrik vier eerst en verder zyg benden met moord, knuppels en myn geweer is ontnoomen /:was geteekend:/ An„ „areas W: v: Taak /:in marginen:/ den 16 febru„ „arij 1786: Relaas gegeeven ten overstaan van EC:s gecommitt„s wyl den E: Agtb: raade van Justitie deeses gouvernements en ter tequisitie van den Lan drost van stellenbosch en drakenstijn S„t Hendrik Lodewijk Blotter„ „man, door den burger Coen„ „raad Hendrik Puith van Com„ „petenten ouderdom luydende als volgd Dat der zel„ten plaats ofte hofstede geleegen over de Elifhants Rivier genaamt de groote Zeekoeij valley, in't begin van de maand february deese Jaars door groote droogte Leer om vater verleege zynde geweest den relk, zoo als reeds bevoorens te „ „ meermaalen ook toen bij den E: requirant door zyne zoon Hendrik Albert Degth over des rect: buurman ken den meede Landbouwer Jan Parmse Nieuwoud die een paar uuren bovenwaards den rec„t woon „agtig is of zijn plaats de Pandissels valley genaam 1 vermits dien man het water altoos of thield, klag„ 2 „tig gevallen was; dat den E: req„t op de klaghen die bevoorens wegens des rel„k (waren gedaan een gen brief had gesonden aan den veldwagtmeester 102 andries Willem van Saak, welkers inhoud, voor„ zoo verre die den relk bewust is, was geweest, dat gem: van Paak met getuijge bi den zelv: of zyn plaats komen t overs onderzoeken en het volgens de ingebragte klagten bevinden de te het water door steeken en in den ouden loop lyden een zouden welke brief den zelk door zyner zoon bovengem: aan voorsz: van Paak hebbende 1 gesonden, derselven egter aan die ordre niet had voldaan, nog gekoomen was, maak volgens het vertaal van destelt zoon, hem relt voor een oude scheln zoude hebben gescholden en „dat den E: req„ of de laatste klagten zyn reqt zoon had gelast, om aan den veld Corporaal Frans Lubbe te zeggen, dat hij lubbe ter ordre van den E: req„t ter plaatse Contentieus zig vervoegen„ en 't water doorsteeken moest, dog dat gem zulbe niet gekomen was, maar had laten weeten dat hij maar een man in zyn district had en ook in een anders district niets doeg of hem Ch: in zyn amst treede houden, hebbende des zelk zoon vap den E: req„te een brief aan gem, Nieuwoudh gehad,, die den rel„t door den knegt van voorsc: bestellen. dat vermits den E: Regt aan zyn zoon bij monde had gesegt, dat in Cas den veld corporaal aanst die opdre niet quam te voldoen den zel„ met den eén afander maar heen gaan en waater doorsteeken, mogte, ingevolge welke ordre, van den zelt waren versogt schalk Willem Vorster, Barend Lubbe andriesz en pieter Zoen met welke drie perzoonen deszelf soon naar de plaats al waar 't water wierd ofgehouden gegaan zijnde, om 't waater, door te steeken aldaar was gekomen voorsz: Nieuwouts knegt een Nieuwoudt in naame Jan Steenkamp had laten N„o 11. -. — 1 de 22 gr 296
English
in hand, having with them a slave boy by the name of Cobus the younger. That the narrators son, having then been busy breaching the water, the said Steenkamp had asked the narrator's son: on whose orders did he breach the water, to which the son answered: on orders of the Lord Landdrost, whereupon the aforesaid Steenkamp, in the presence of the aforesaid witnesses, had said, it is well that you come under orders of the Honorable Landdrost, otherwise I would shoot you down like a crow. That the aforesaid Nieuwoudt had not been at home that day, but subsequently, when he, Nieuwoudt, had arrived home, had dammed up the water again, which the narrator having noticed, the same had resolved to ride up there himself, having taken with him his son Hendrik Albert foth and Pieter Soen, as well as two slave boys by the names of Adam and October, in addition to the Hottentots Hans Cantje and Pieter, whereupon, just as they had arrived at the water, there had also arrived there the Field Sergeant Andries Willem van Zaak, Pieter van Zijl Pietersz, and Ian Steenkamp, together with a bastard by the name of David, each carrying a gun in hand. That the same, not yet having finished breaching the water, had asked the aforesaid van Saak why he, van Saak, came there with so many men and guns, just as if the narrator were a murderer. The same van Saak had answered: to stop you from taking the water. To which the narrator, having rejoined: but why do you not observe the order of the Lord Landdrost, which I sent you in writing by my son, and yet dare to say that I am an old rogue? To which the same had replied: your son tells it like a rogue, whereupon his son had said: if I tell it like a rogue, then you tell it like a double rogue. That the aforesaid van Zaak had thereupon taken his gun the wrong way round, raised it, and said to his son, I will smash your head in, whereupon his son, out of astonishment, had jumped forward, and struck the said van Caak a blow in the face with the flat of his hand, whereby the same van Saak had fallen backward onto the ground with his gun, his son then jumping forward and taking the gun from the said van Zaak, whereupon the said van Saak, who as well as van Zeil had been somewhat drunk, went away from there to the place of Jan Harmse Nieuwout his brother-in-law, and while going thither had fallen again, while in the meantime the aforesaid Pieter van Zijl, with cocked hammer and leveled gun, had pressed toward his son, saying: do you say strike? Whereupon the bystander Pieter Soen, with a walking stick he held in his hand, as the narrator understood, had attempted to knock the leveled gun out of the hands of van Zijl, or else strike it upward; struck out in agitation, and thereby hit the said van Zeijl on the upper leg, whereupon the aforementioned van Zeijl had fallen backward with the gun, and the said Soen had then also taken the gun from the aforesaid van Zeil. That in the meantime, the said van Zijl, having risen from the ground, had then drawn his knife and come running after them with it, making attempts to stab with it; whereupon the narrator had called out to the people with him that they must seize him from behind and hold him fast, which being done, the knife was wrested from him. That meanwhile the aforesaid Ian Steenkamp had shot with the gun he held in his hands at the narrator and his party, but had hit no one, except only that a Hottentot, Iannes, who was with the narrator, had the stick shot out of his hand thereby; the narrator having brought the aforesaid two guns and the knife to the Honorable Court and lodged a complaint over the aforesaid treatment. Declaring nothing further, the narrator provides reasons of knowledge as in the text, offering always to confirm the same by solemn oath. Below stood: Thus related and passed at Cabo de Goede Hoop on the 18 March 1786, before I. E. S. V. Echten and I. M. Bletterman, members.
Dutch transcription
hand, bij hen hebbende een slaven Jonge in naa„ „me Cobus de Jonge. dat destelt soon toen bezig geweest zijnde het water door te steeken gem: steenkamp aan des relk: soon had gevraagd: of wiens ordres hij het water doorstak deszelk zoon daarof stad geantwoord. uyt ordres van den Heer Landdrost, als wanneer voorsz: steenkamp ter praesentie van de voorsz: ge„ „tuijgen had gesegd, het is goed dat gij uijt onder van den E Landdrost komt, anders zoude k „ oid schieten en ligten als een kraaij. dat voorsz: Nieuwoudt ten dien daage niet, te huijs geweest zynde hij Nieuwoudt vervolgens wanneer te huijs gekomen was, het waler weder opgedamt had, 't gunt den relt: bemerkt, hebbende was den zelk te raade geworden zelfs na boven te tyden, zyn, zoon Hendrik Albert foth en pieter zoen mitsgs twee slaven Jongens in naame adam en October beneevens de hotterlots Hans„ Cantje, en pieter meede genoomen hebbende, wanneer zoo als zilieden bij het water gekomen waren, aldaar meede waren gekomen, den Veldwagtmeester Andries Willem van Saak, pieter van Zil pieterz en Ian Steenkamp, mitsg„s een had hebbende. — dat den zelt het doorsteeken van 't water nog niet gedaan hebbende, aan voorsz. van saak had gevraagd, waarom hij van saak met zoo veel menschen en geweezen aldaar quam even als of den telk een moordenaar was. denselven van raak had geantwoord: om Cou van't water te boenen. op 't welke den rel„k her„ „vat hebbende maar waarom observeert gij de ordre van den Heer Land-drost niet, dlie ik u schriftelijk door mijn soon heb gezonden, en durft nog zeggen: dat ik een oude schelm ben denzelven daarop had hervat dat legt sou soon als een schelm, als wanneer des zelvs soon had gesegt als ik het regt als een schelm, dan regt gij het als een dubbelde dat voorsz: van zaak daarop zyn geweer verkeerd genomen, het opgeligt en gesegt had tot deszelv„s zoon, ik Hlaa oude Kersenpan in als wanneer des zelfs zoon uyt verbaastheid toegesprongen was, en gem: van Caak 3 8 Scheen.- in naame Jan Steenkamp met een geweer in de basterd in naame david, ieder een geweer ge„ vlak zyner hand een slag in 't aangezegt toegebragt had, waar door denzelven van saak met zyn geweer agter over gevallen was of de aarde hebbende deszelks soon, toen toespringende gem: van zaak het geweer afgenomen, waarop gem: van saak, die zoo weldals van zeil wat beschonken waaren geweest, van daar weg, en na de plaats van Jan Harmse Nieuwout zynen zwager gegaan zynde, en het derwaards gaan nog gevallen was, terwil inmiddens voorsz: pister van zijl met overgehaalde haan en 't gevelde gewees na zyn zelf zoon toegedrongen was, onder het zeggen slaat zegt gy als wanneer den daarby staande pieter soen met een in de hand hebbende wan„ „delstak, zo den zel„ begreep, had gepoogd het gevelde geweer of uyt de handen van van zyl weg, dan wel hetselve na boven te slaan; in ontsteltenisse toe geslagen, en daar door gerepte van Zeijl op des bovenls geraakt had, wanneer meerm: van Zeijl met het geweer agter over gevallen was, hebbende gem: Loen als toen voortz van zeil mede het geweer afgenomen - dat inmiddens gem: van Pijl van de aarde opgereesen zynde, als toen zyn mes getrokken en daar meede agter hun was noomen loopen, pogingen doende om daar meede te steeken„ des den zelt zyn bij hem hebbende volk had toegeroepen, dat hem van agteren moeste om „vatten en vast houden, 't gunt gedaan zijnde, was denzelven het mes ontweldigt dat ondertusschen voorsz: Ian Steenkamp met zyn in handen hebbend geweer na den zelk„ en de zyne geschooten, dog niemand geraakt had; / als alleen, dat een bij den zel„k zynde hottentot Iannes de Stok daar door uyt de hand geschooten was, hebbende den zel„t de voorsz: twee geweeren en 't wes aan den E: reqt gebragt en over de voorsz behandeling geplaagt Niets heer verklaeende Relateerende geeft den rel„k voor, redenen van wetenschap als in den text praesenteerende, het selve altoos met solemneele Eede te staven onderstond: Aldus gerelateerd, en gepasseert aan Cabo de goede Hoop den 18 maart 1786, voor I. E E S: V: Echten en I: M: Bletterman leeden vlak y „ S ¶ het
English
No 140. From the Honorable and Venerable Council of Justice aforesaid, who have duly signed the minute hereof together with the deponent and me, the Secretary. Which I testify, was signed: C. L. Neethling, Secretary. Report given before the Honorable Commissioners from the Honorable and Venerable Council of Justice of this Government, and upon the requisition of the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, the Senior Hendrik Lodewyk Bletterman, by the burgher Hendrik Albert Beith, of competent age, reading as follows: That the farm or homestead of the deponent's father, situated across the Oliphants River, named the Groote Zeekoe Valleij, being very distressed for water in the beginning of the month of February of this year due to severe drought, the deponent—just as already repeatedly done before by order of his father, the burgher Coenraad Feil—also then lodged a complaint with the plaintiff about his neighbor, the fellow farmer Harmse Nieuwoudt, who lives about two hours upstream from the deponent on his farm named the Jan Dissels Valleij, since the same Nieuwoudt continuously held back the water. That the Honorable Plaintiff, upon the complaints previously made on behalf of the deponent, had sent a letter to the field-warden Andries Willem van Zyl, the contents of which, as far as known to the deponent, were that the said van Zyl, with witnesses, should come to his father's farm, investigate the dispute, and, finding it according to the complaint brought, should breach the water and lead it into its old course; which letter the deponent, by order of his aforesaid father, having handed over to the aforesaid van Zyl, the same nevertheless did not comply with that order, but thereupon called his father an old rogue. That the deponent, upon the last complaints by order of his father, had warned the field-corporal Frans Lubbe that by order of the Honorable Plaintiff he had to go to the contentious place and breach the water; but that the said Lubbe had not come, but had let it be known that he had only one man in his district and also could do nothing in another's district if a field-warden could step into his office; the deponent having received a letter from the Honorable Plaintiff for the said Nieuwoudt, which the deponent's father had delivered by the farmhand of the aforesaid Nieuwoudt, named Jan Steenkamp. That the Honorable Plaintiff had further said to the deponent that in case the field-corporal did not comply with that order, the deponent should just go with someone and breach the water; pursuant to which order, by instruction of the deponent's father, Schalk Willem Vorster, Barend Lubbe Andriessz, and Pieter Doore had been requested; with which three persons the deponent, having gone to the place where the water was held up in order to breach the water, there came the aforesaid Jan Steenkamp, farmhand of the aforesaid Nieuwoudt, with a gun in hand, having with him an enslaved boy named Cobus de Jonge. That the deponent then being busy breaching the water, the said Steenkamp asked him on whose order he was breaching the water; the deponent having answered thereupon: by order of the Lord Landdrost; whereupon the aforesaid Steenkamp, in the presence of the aforesaid witnesses, said: it is good that you come by order of the Lord Landdrost, otherwise I would shoot you and you would lie like a crow. That the aforesaid Nieuwoudt not having been at home that day, he, Nieuwoudt, after he had returned home, dammed up the water again; which the deponent's father having noticed, he thought fit to ride up himself, and having taken along the deponent, the aforesaid Pieter Loex, as well as two enslaved boys named Adam and October, together with the Hottentots Hans, Jantje, and [illegible]; when, just as they had arrived at the water, there had also arrived the field-warden Andries Willem van Zyl.
Dutch transcription
N„o 140. Uijt den E: Agtb Raad van Justitie voorm: die de minute deeses benevens den zelt en my Secretaris behoorlijk hebben onderteekend =Magen/ 'T welk ik getuijgen /:was getekend:/ C: L: Naethang Secretaris. Relaas gegeeven ten overstaan van EE:s gecommitt„s uijt den E Agtb: raad van Justitie deeses Gouvernements en ter requisitie van den Landdrost van stellenbosch en drakenstijn S„r Hendrik Lodewyk Beetterman door den burger tJen„ „drik Albert Beith van Competenten ouderdom, luydende als volgt Dat de plaats ofte hofsteede van des ret„t vader gelegen over de olipharts rivien genaamd de groote zeekoe vallen in 't begin van de maand Februarij deeses Jaars, door swaare droogte om waster zeer verleegen zynde geweest, den relt zoo als reeds te vooren te meermalen uyt last van zynen vader den burger Coenraad feil ook toen by den reqt. klagtig gevallen was over des zelfs buurman den meede landbouwer van Harm, „se Nieuwoudt die omtrend twee uuren bovenwaard den vel„t woonachtig is, op zyn plaats de Jan dissels valleij genaamt vermits derselven Nieuwondt hetf dogter altoos ofzield. dat den E: Regt: op de klagten die bevorens weegen den reltf waren gedaan een brief, hadden gesonden aan den veldwagtmeester Andries Willem van Zaak welkers inhoud voor zoo verre die den zelk: bewust is was geweest, dat gem van taak met getuijgen bij deszelfs vader of zyn plaats komen, t verschil ondersoeken, en het volgende de ingebragte klagte bevinden de het water door steeken en het in den ouden loop lyden zouden welken brief den relt op ordre van meergem: zynen vader aan voorsz: van saak hebbende overgegeeven, denselven, egter aan die ordre, niet voldaan maar deszelfs vader daarop voor een oude schelm gescholden htad. zynen vader aan den veld Corporanl Frans Lubbe had gewaarschouwd dat hy hebbe ter grdre van den E: regt ter plaatze contentieus zig vervoegen en herfwaater doorsteeken moest. dog dat gem: Lubbe niet was gekoomen maar had laaten wee„ „ten dat hij in zyn district maar een man had en ook in een anders district niets doen nag zo een veldwagtmeester in zyn amps treeden kon„ „de, hebbende de relt: van den E: reqt een brief aan gem: Nieuwont gehad die des reqts. vader door de knegt van voors: Nieuwout in naame Jan steenkamp had laaten bestellen. dat den E: req„t wyders aan hem rel„t had gesegd dat ingeval den veld Corporaal aan die ordre niet quam te voldoen den rel„k met den een of ander maar heen gaan en het waater door „steeken, moesten ingevolge welke ordre uyt last van de rel„te vader waren versogt schalk willen vorster, Barend Lubbe andriasz en pieter doen„ met welke drie persoonen den rec„t na de plaats alwaar het water wierd opgehouden gegaan zynde om het water door te steeken aldaar was gekoomen voorsz: Jan Steenkamp knegt van voorm: Nieuwoudt met een geweer in de „hand, bij hem hebbende een slaave Jonge in naam& Cobus de Jonge dat den rel„t als toen besig zynde geweest het water door te steeken gem: steenkamp aan hem had gevraagd op wiers ordre hij 't waater door stak den zel„t daarop hed geantwoord, uijt ordre van den Heer Land-gerost als wanneer meergem: steenkamp ter praesentie van de voork getuijgen had gezegd het is goed dat gij uijt ordre van den Heer Landdrost komt anders zou ik sou schieten en ligte als een kraaij dat voorsz Nieuwoudt ten dien daage niet te huys geweest zynde, hy Nieuwoudt vervolgens wanneer te huijs gekoomen was, het waater weeder opgesamd had, 't gunt des rel„ts vader bemerkt hebbende had. denselven goedgevonden selvs na boven te tijden, en den relt. meerm. Pieter Loex mitsg„s twee slaave Jongers in naame Adam en October, beneevens de Nitten „tals Hans, Jantje, en het meede genoomen heb„ bende, wanneer zoo als zijl bij het water waren gekoomen aldaar meede zig hadden vervoegd den veldwagtmeester Andries Willem van taak dat den relt op de laatste klagten uyt last van pieter „ dat 0
English
Pieter Loen and Jan Steenkamp, as well as a basterd Hottentot named David, each having had a gun. That the narrator's father, before cutting through the water, had asked the aforesaid Van Taak why he went there with so many men and guns, just as if his father were a murderer; the same Van Taak had answered thereto, in order to drive you from the water; upon which the narrator's father resumed, but why do you not observe the orders of the Landdrost, which I sent you in writing by my son, meaning thereby the narrator, and do you still dare to say that I am an old rogue; the same had replied thereto, your son lies like a rogue; upon which the narrator had said to the aforementioned Van Taak, if I lie like a rogue, then you lie like a double rogue. That the aforementioned Van Taak had thereupon seized his gun backwards, raised it, and said to the narrator, I will smash your skull; whereupon the narrator had leaped forward in astonishment, and with the flat of his hand dealt the aforementioned Van Taak a blow to the face, by which the same Van Taak had fallen backward to the ground with his gun; the narrator, then leaping forward, having wrested the gun from the aforementioned Van Taak; upon which the aforementioned Van Taak, who as well as Van Zijl had been somewhat intoxicated, went away from there toward the farm of his brother-in-law Jan Harmse Nieuwoudt, having in going thither fallen several times onto the sharp stones or the ground; while in the meantime the aforesaid Pieter van Zeijl had leaped toward the narrator with the gun leveled and the cock drawn back, saying, what do you say; whereupon Pieter Loen, who was present there, had attempted with a walking stick he had in his hands to strike the leveled gun out of the hands of the aforementioned Van Zeijl or rather upward, and being in consternation had thereby struck the aforementioned Van Zeijl on the upper lip; whereupon the aforementioned Van Zeijl had fallen backward, and the aforementioned Loen had then also taken the gun away from the frequently mentioned Van Zeyl. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the former master gardener Pieter Loen, of competent age, who at the requisition of the Landdrost of Stellenbosch and Drakensteijn, Mr. Hendrik Lodewyk Bletterman, declared to be true: That the deponent, who has resided for a considerable time near and on the farm of the burgher Coenraad Hendrik Beijt, situated across the Oliphants River and named de Groote, undertook: Thus related at the Cape of Good Hope on 18 March 1786, before the Honorable Salomon van Echten and Johannes Mattheas Bletterman, members of the Honorable Council of Justice aforesaid, who, together with the narrator and me, the Secretary, have also duly signed the minute of this /below: which I witness /:was signed C. L. Neethling, Secretary. That in the meantime, the aforementioned Van Zeijl, having risen from the ground, had drawn his knife and pursued them with it, making attempts to stab, so that the narrator's father had called out to the people that they must seize and hold him, Van Zeijl, from behind; which being done, the knife he held in his hands was wrested from him. That in the meantime the aforesaid Jan Steenkamp, with the gun he had in his hands, shot at them, but hit no one, except only that a Hottentot cattle herdsman named Jannes, belonging to the narrator's father and having been present there, had his knobkerrie shot out of his hands; the narrator's father having brought the aforesaid two guns and the knife to the Honorable Landdrost and complained about the aforesaid treatment. Relating nothing more, the same gives as reasons for his knowledge as in the text, offering to further substantiate the same at all times. That No 15.
Dutch transcription
Pieter Loer en Jan Steenkamp mitsg:s een basterd hottertot in naame david ieder een geweer gehad hebbende. dat des rec„ts vader alvoorens het water door te steeken aan voorm: van zaak had gedraagd, waarom hij van taak met zoo veel mersche en geweeren aldaar gaan, even als of deszelfs vader een moordenaar was; denselven van saak daarop had geantwoord, om Jdu van 't water te doenen, op 't welke des relt vader hervat hebbende maar waarom observeert gy de ordres van den Heer Land-drost niet, die ik U schriftelijk door myn soon denoteerende daar meede den rel„k heb gesonden en durft nog zeggen dat ik een oude schelm ben derselve daarop had hervat dat liegt sou soon als een schelm: waarop den relt had gesegd aan meerm van zaak als ik het lieg als een schelm dan liegt gij het als een dubbelde Schelm. dat evengem: van saak daarof zyn geweer verkeerd genoomen, het selve opgeligt en tot den rel„t gesegt had ik Sla Cou de Karsenpan in, als wanneer den zel„t uijt verbaaschheid toegespron„ gen was, en gem: van saak met het flakke zij „ner hand een slag in't aangesigt toegebagt had, waar door denselven van Taak met zyn geweer agter over ter aarde gevallen was„ hebbende, den telk toen toespringende gem: van saak het geweer ontweldigt, waarop meer gen: van zaak, die zoo wel als van zijl wat beschon¬ ken waren geweest van daar weg en na de plaats van zynen swager Ian Harmse Nieuwoudt ge„ „gaan zynde in het derwaards gaan eenige maalen over de scherpe steenen of de aarde ge„ „vallen was, terwijl inmidders voorsz: pieter van Zeijl met het gevelde geweer en overge„ „haalde haar na den relk toegesprongen was, onder het leggen wat segt gij als wanneer den daar bij praesenten pietel Loen, met een in hande hebbende wandelstok had gepoogd het gewelde geweer uit de hand en van meerge„ dan wel na booven te slaan, van Teyl en in Contsteltenisse toestaande daar door gem: van Zeijl of de bovenlep had geraakt wanneer meerm: van Zeijl agter over gevallen was, en had gem: zoen als doen dikwils gem van Zeyl meede het geweer afgenoomen. Compareerde voor ons ondergeteekende ge„ Committ:s uyt den E: Agtb: raad van Justitie dee„ „ses gouvernements den oudbaas tuijnier pieter zoen van Competent ouderdom, dewelke ter te„ „quisitie van den Sanddrost van Stellenbosch en drakensteijn S„r Hendrik Lodewyk Bletterman verklaarde hoe waar is. dat den Comp„t die al eenen geruijmen tyd woonagtig is geweest bij en op de plaats van den burger Coenraad Hendrik Beijt, geleegen over de oliphants rivier en genaamd de groote onderstond: Aldus Gerelateerd aan Cabo de goede Hoop den 18 Maart 1786. voor d' EE:s Salomon van Echten en Johannes Mattheas Bletterman Leeden uijt den E: agtb: raad van Justitie voorm:t die de minute dezer beneevens den relt en mij Secretaris meede behoorlyk hebben onderteekend /laager: 't welk ik getuigen /:was geteekend C. L: Neethling Secretaris dat inmiddens gem: van zeijl van de aarde opgereesen zijnde zyn wes getroken en hunlieden daar meede agter volgd had hoogingen doende om lug te steeken, invoegen de stels vader het volk had toegeroepen dat hem van eyl van agte„ „zen grypen en vast houden, moest, ^ vant ge„ daan zinde was denselven het in handen hebbende mes ontweldigt. dat ondertusschen voorsz: Ian Steenkamp, met zyn in handen hebbend geweer na lanl: geschooten, dog niemand geraakt had, als alleen dat een des relts vader toebehoorende en daarbij teegens„ „woordig geweest, zinde hotten tot er beesten wagter Iannes Zys kirry uyt de handen ge„ „schooten was, hebbende des rel„ts vader den voorsz: twee geweeren en het mes aan den E: rext gebragt en over de voorsz: behandeling „klaagd Niets meer telateerende geeft den zelk voor reedenen van weetenschap als in den text met praesentatie om het zelve altoas naader te Staaven dat Zee hoevallij N:o 15.
English
Zeekoe Valleij, in the beginning of the month of February of this year, when that place was in great distress for water because of the great and severe drought, having been requested by the aforementioned Coenraad Hendrik Feijt to go, pursuant to orders received from the Honorable Petitioner, along with him the Petitioner and the burghers Schalk Willem Vorster and Barend Hendrik Lubbe, Andries' son, as well as the son of the aforementioned Petitioner, named Hendrik Albert Feijt, to a certain watercourse over which a dispute had arisen between the aforementioned Coenraad Feijt and the burgher Jan Harmse Nieuwoudt, who lives not far from there, and to open it up, he, the appearer, had gone thither with the aforementioned persons, and while in the meantime the servant of the aforementioned Nieuwoudt, named Jan Steenkamp, had also arrived there with a firearm, accompanied by a slave boy named Cobus; that the aforementioned Hendrik Albert Feijt, then being busy opening up the watercourse, was asked by the aforementioned Steenkamp by whose orders he was opening up the water, to which the aforementioned Feijt had replied, by order of the Honorable Landdrost, whereupon the repeatedly mentioned Steenkamp, in the presence of the aforementioned witnesses, had said: it is well that you come by order of the Honorable Landdrost, otherwise I would shoot and lift you like a crow; that the aforementioned Nieuwoudt was not at home on that day, and that he, Nieuwoudt, subsequently, upon arriving home, had dammed up the water again, which the burgher Coenraad Hendrik Feijt having noticed, he had thought fit to ride up there himself, having taken with him the appearer, the aforementioned Hendrik Albert Feijt, as well as two slave boys named Adam and October, together with the Hottentots Hans, Santje, and Piek; that when they arrived at the water, the field cornet Andries Willem van Zijl and Pieter van Zeijl, Pieter's son, and Jan Steenkamp, as well as a Bastard Hottentot named David, had also presented themselves there, each having had a firearm; that the repeatedly mentioned Coenraad Hendrik Feijt, having a slave boy with him, before he opened the watercourse, had asked the aforementioned Van Zijl why he, Van Zijl, came there with so many men and firearms, just as if he were a murderer, to which Van Zijl had replied: to drive you away from the water; upon which the frequently mentioned Feijt resumed: but why do you not observe the orders of the Honorable Landdrost, which I sent to you in writing through my son, and do you still dare to say that I am a rogue? To which he had replied: that your son says so, like a rogue; whereupon the aforementioned Hendrik Albert Feijt said to the frequently mentioned Van Zijl: if I say it like a rogue, then you lie like a double rogue; that the aforementioned Van Zijl thereupon turned his gun around, laid it down, and said to the aforementioned H. A. Feijt: I will smash in your skull; upon which the same Feijt sprang forward and dealt the repeatedly mentioned Van Zijl a blow in the face with the flat of his hand, whereby the same Van Zijl fell backward onto the ground with his firearm in his hand; the aforementioned Hendrik Albert Feijt, then springing forward, seized the firearm from the repeatedly mentioned Van Zijl; whereupon the frequently mentioned Van Zijl, who, as well as Van Zijl, had been intoxicated, went from there over to the place of his brother-in-law Jan Harmensz Nieuwoudt, and going thither fell to the ground several more times over the sharp stones; while in the meantime the aforementioned Pieter van Zeijl sprang toward the aforementioned burgher Hendrik Albert Feijt with the firearm leveled and the cock drawn back, saying: what do you say? Whereupon the appearer, having a walking stick in hand, had attempted to knock the leveled firearm away and upward out of the hands of the frequently mentioned Van Zijl, and furthermore, being in a state of consternation, thereby struck the aforementioned Van Zijl on the upper lip, whereupon the frequently mentioned Van Zeijl fell backward, and the appearer then likewise wrested the firearm from the frequently mentioned Van Zeijl; that in the meantime the aforementioned Van Zeijl, having risen from the ground, drew his knife and pursued them all with it, attempting to inflict several stab wounds on them, of the aforementioned repeatedly mentioned.
Dutch transcription
zeekoe valleij, in't begin van de maand februarij deese sJaars, wanneer die plaats van weegens de groote en swaare droogte om waater zeer verleegen was, door gem Coenraad Hendrik Feilt versogt geworden zynde omme ingevolge ontfange ordre van de E: req„t, met hem Regt in de burgers Schalk Willem Porster en erend Hendrik Lubbe, andriesz: mitsg: s de zoon van eeven gem: Reqts in naamen Hendrik Albert meese te gaan, na zeekere waaterloop waar over tus„ „schen gem: Coenraad Feijt en de niet verre van daar woonende burper Jan Harmse Nieuwondt verschil gereesen was, en die te doorsteeken, hy Comp„t met den gem: persoonen derwaards gegaan was, en terwijl intusschen aldaar meede was aangekommen de knegt van voors: Nieuwoudt en naame Ian Steenkamp met een geweer in Jonge genaamt Cobus. dat voorm: Hendrik Albert Bijt als toen bezig zynde geweest het waater door te steeken gem Steenkamp had gevraagd of wien ordres hij het waater doorstak gem: fegt daarof had g'antwoord, uyt ordre van de heer Land- dross: als wanneer meerm. Steenkamp ter par„ „sentie van de voorsz: getuijgen had gesegt, het is goed dat gy uyt ordre van de Heer Landdras komt, anders zou ik sou schieten en Ligte als een kraay dat voorsz: Nieuwhoudt ten dien dage niet„ te huys geweest, zijnde, hij Nieuwoulh vervolgen wanneer te huijs gekomen was, het water weder opgedampt had, 't gunt den burger Coen„ „raad Hendrik Feyl bemerkt hebbende, had den„ „selven goedgevonden zelvs na booven te zeijden en de Comp„te voorm: Hendrik Albert Feijl mitsg=s twee Slaaven Jongens in naamen Adam en Octo„ „ber, benevens de Hottertots hans, Santje en piek meede genoomen hebbende, wanneer zoo als zijl: bij 't waater waren gekoomen, aldaar meede zag hadden verboegt den veldwagt „meester Andries Willem van Paak en Pieter van Zeijl p: L: en Ian Steenkamp mitsg„s een basterd Hattentot in naamen david ieder een geweer gehad hebbende dat meerm: Coenraad Hendrik Feijl voor dat hij de waterloop doorstooken hadd aan de hand bij hem hebbende een slaven voorsz: van saak had gevraagd; waarom hy van saak met zoo deel manschen en geweezen aldaar quam ^ eeven als of hij aen moordenaar was, derzelven van laar daarop had, geantwoord, om Cou van't water te boenen, op 't welk dik„ „wils gemeeteijt hervat hebbende, maar waar „om obsarieert gy de ordres van de Heer Land„ „drost niet, dielik uid schriftelijk door mijn soon heb toegesonden en durft gi nog zegge dat ik een vodrenge Rchelm bent; derselven daarof had hervat dat Aagts Couzoon, als een schelm, waarop de voorm: Hendrik Al„ „bert segt aan meergem: van saak had gesegt als ik het regt als een schelm, dan lieet gijk als aen dubbelde schelm. Dat voorsz: van aaak daarop zyn geweer verkeerd genoomen het zelve of gelegt en tot gem: A: A. Leil gesegt had ik Haasouw de Parserpan in als wan„ „onder denselven feijt toegesprongen wat en meerw van zaak met de plakke hand een slag in't aangesigt toegebragt had, waar door denselven van saak met zijn geweer in de land, agter overhet aarde gevallen was, hebbende voorHr Hendrik Albert Teyt, als toen toespringende maarn, van saak het geroven ontweldigt waarop dikwilsgem: van saak die soo wel als van Rijs beschonken was ge„ „weest, van daar over na de plaats van zyn zwager Jan Haamsz Nieuwerit was gegaan en derwaards gaande ovor de scherpen steenen eenige zeyde nog ter aarde gevallen terwyl inmiddens voorsz: pieter van zeijl met het gewelde geweer en overgehaalde haan, na de voorsz: burger hendrik Albert Feijt toegesprongen was, onder het zeggen wat tsigt zijl als wanneer den Comp„t met een in hander gehad hebbende wanselstok had gepoogt het gevalde geweer uit de hande van meergem: van sijl weg en na booven te slaan, voorts in fontstellerisse toestaande, daar door gem: van zil op de booven Lip had geraakt, waaroap meergem van zeyl agter overgevallen was en had den Comp„t als ttoes dikwilsgem: van zeijl meede het geweer ontweldigt. Dat inmiddens ged„e van Zeijl van de aarde opgereesen zynde, zyn wes getrokken en hun alle daarmeede agtervolgd had, poginge doende hun eenige steeke toe te brengen, des voorsz meerm:s