Inventory 4329
Cape · 582 pages · 352 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
states No as previously mentioned. states as before. states as at article 8. not to have paid any attention to it. states Hendrik de Plooij and Thijs took them along. If so, how many, what called, and to whom belonging, specifying the same distinctly! Whether she, the prisoner, also knows or is aware that any agreement was made or at that time entered into between the aforesaid slaves, Hottentots, and the widow de Plooij or anyone else! States that she, the prisoner, does not know which goods, because the sacks were tied shut and thus concealed. Whether she, the prisoner, also knows which goods were stolen! States as before, in sacks and brought on the horses and buried. In what those goods were placed and how transported. Whether she, the prisoner, also knew the reason why and the place where they had to go, and at what time of day this occurred. States that some Hottentots went along on a certain day with some slaves, without knowing who or for what reasons. States as before! Whether she, the prisoner, also knows who among the Hottentots went with the six butcher's boys. States Yes, the Hottentots alone. Whether she, the prisoner, also knows that those who went along went directly to the place of Totman, or whether they stopped anywhere, and with whom! States the next day in the morning with the rising of the sun. If so, when. How late the son of the widow de Plooij rode away from the place of his mother, and when he returned. Rode away toward evening, and returned the next day in the morning. 22 What kind of goods they brought along. Whether she, the prisoner, also knows what orders those boys and Hottentots had when they left the place of the widow de Plooij, and who gave the orders. States that she, the prisoner, cannot say, because when the children came home she went to her straw hut. Whether any children of the widow du Plooij also went along, if so, who and by name. No, the young boy with 23 horses, states not to know this! Also went on a certain day, and as she now recalls, the aforementioned Hendrik and Thijs, returning the next day in the morning with some sacks, which sacks were also immediately buried. States that those goods were immediately taken away. Whether any distribution of those goods was made. 26 If so, what each person received for his share. States that they took three packhorses. Whether those children also took packhorses or oxen along, if so, how many and for what reasons. Falls away! Whether she, the prisoner, also knows if Hottentots made themselves guilty of murders or committed robbery at the aforementioned place of Rotman. States No, not to know this! States not to know this! States to have indeed heard something by rumor, and since she, the prisoner, is already old, she cannot say. Whether she, the prisoner, also knows the circumstance of their journey and how they conducted themselves during the committing of the murders at the place of Rotman. Whether, when the Hottentots returned, they did not make a report of their experiences to the widow de Plooij! What the widow de Plooij said to the Hottentots upon hearing of the murders committed. 25 Who brought those goods to the place of the widow de Plooij. Whether the slaves and Hottentots also returned to the place! 20. States No, as before. article 6 7 8 2 14 States No. 2 23 24 21 16
Dutch transcription
zegt Neen als gem: zegt als vooren zogt als op aC 8 geen agt op geslagen te hebben zegt Hendrik de Plooij en thijs hebben meede genomen zo Ja hoe veel hoe genaamd en wie toebehoorende dezelve distinct op te geeven! of zij gev:e ook weet of bewust is dat zegt dat zij gev,e niet weet welke of zij gev„e ook weet welke goederen er eenige afspraak is geweest ofte te goederen door dien de sakken toege gestolen zijn! dier tijd genoomen is tusschen die over„ bonden waaren en indiervoegen „de slaven stottentotten en de weed,e de weeg geborgen waaren Plooij dan wel iemand anders! zogt als vooren in zakken en op waar in die goederen zijn geset de paarden aan gebragt en begraven en hoe vervoerd „gaan met eenige slaven zonder meede zun gegaan en op welke zegt als vooren! off zij gev„e ook wist de reeden waarom zegt Ia de hottentotten alleen. en de plaats waar na toezijl: gaan moed zegt dat er eenige hottentotten of zij geve ook weet wie van de hotten op een sekeren dag zijn meede ge kotten met de ses slagters Iongens te weeten wie of om welke reedenen tijd van de dag zulx is geweest ten of zij gev,„e ook weet dat die geene die zegt dien anderen dag morgen zo Ja wanneer mede gegaan zijn direct na de plaats met 't op gaan der sonne van totman zijn gegaan dan wel of zijl: nergens aan zin geweesten den en dien anderen dag morgen de Plooij van de plaats van zin Leis tegens den avond weg geree hoelaat de Soon van de weede bij wien! te rug gekomen. moeder gereeden is en wanneer te rug gekomen 22 wat zijl: voor goederen hebben meede gebragt of zij gw,e, ook weet welke ordre die Jongens en hottentotten hebben zegt dat zij gev„e zulx niet kan zeen gehad wanneer zij van de plaats van de weede de Plooij zijn gegaan en wie de ordres gegeeven heeft haar stro huisje is gegaan. of er ook kinderen van de weed„e du No bregt de Ionge met 23 paarden Plooij zijn meede geweest zo Ja wien zeegt zulx niet te weeten! zijn ook geweest op een zeekeren dag en met name. en naar zulx nu te binnen te komen gem: hendrik en thijs ^ die anderen dag morgen met eenige sakken zegt dat die goederen direct weg of er geen verdeeling van die goe gebragt zijn te rug gekomen welke zakken ook direct begraven zijn zegt dat zyl: drie draagpaarden of die kinderen ook draag paarden of ossen hebben meede genomen vervalt! zo Ja hoe veel en om welke reedenen ƒ off zij gev, , ook weet of er hotten tot zegt Neen zulx niet te weeten. gedragen bij 't pleegen der moorden op de plaats van rotman. zogt zulx niet te weeten! zogt wel iets bij gerugt vernoomen off zij gev„e ook weet de omstandig hid en vermits zij gev, reeds oud is daar van hun rijze en hoe zij zig hebben of wanneer de hottentotten te rug daan van hun wedervaren! wat of die weede. deplooij op t horen dier gepleegde moorden aan de hot ten totten gesegt heeft 25 „deren gemaakt is 26 zo Ja wat een ijder al bekoomen heeft voor zijn aandeel gen vermits zij gev„e wanneer zig gekomen zijn zyl: niet verslag kinderen zijn te huis gekomen naar aan de weed„e de Plooij hebben ge„ wie die goeder en ter plaatse van de weede de Plooij gebragt hebben of de slaven en hottentotten ook weeder te rug op de plaats geko men zijn! 20. ten zig aan moorden op de gem: plaats van rotman zig van moor den hebben schuldig gemaakt dan wel gerooft hebben ten zegt Neen als vooren af 6 7 8 2 14 Zegt Neer. 2 23 „ 24 21 16
English
27 Question: Whether the Hottentots remained long at the aforementioned place of the widow du Plooij. Answer: Requests to state that she paid no attention to that. 29 Question: What the widow de Plooij said upon the departure of those Hottentots. Answer: States not to know this. 30 Question: Who were all present at the burying of the goods. Answer: States Willem Claas and Piet Piekeur buried the goods by order of the widow, and that she, the prisoner, was also present to see. 31 Question: Who besides her, the prisoner, also has a share in the stolen goods. Answer: Requests to state that she has no share and does not know who has a share. 32 Question: Where it was last hidden. Answer: States as before. 33 Question: Why she, the prisoner, did not immediately make this known. Answer: Requests to state that she paid no attention to it. 35 Question: Whether she, the prisoner, does not know that regarding the concealment of the matters, the fencing of the stolen goods, and the harboring of runaway vagabonds, she is punishable to the utmost. Answer: Requests to state that she did not harbor any runaways and furthermore took no part in it. 36 Question: Whether no conspiracy took place to keep everything secret. Answer: States no, no conspiracy, but that the widow de Plooij said to keep everything quiet. 37 Question: Who all fell under that conspiracy. Answer: States that she cannot recall this. 39 Question: From which kraal they were summoned there. Answer: Requests to state from Pantjes Boom kraal a portion were called, as now comes to her mind. 40 Question: Whether those Hottentots were also told to keep everything quiet and not to reveal such. Answer: States that the widow de Plooij said to keep everything quiet and not to reveal such. 41 Question: Whether those Hottentots who were also present at the place of Rotman and whether they were present at the place when the butcher's boys were brought there. Answer: States a portion of the Hottentots are from that place, and how the others got there has slipped her, the prisoner's, mind. 42 Question: Whether the widow de Plooij was present and they were called, or whether they came on their own. Answer: States as before. 43 Question: Whether all those goods were not buried, and if so, where. Answer: States that the goods were buried in a kloof beside the dwelling house, and that she, the prisoner, was present there when it was buried. 44 Question: Where all those goods went that were at the place of the widow. Answer: States that those goods were re-excavated without knowing where they were hidden again. 45 Question: How many times those goods were re-excavated and hidden again. Answer: States that those goods were re-excavated without knowing where they were hidden again. Question: Whether she, the prisoner, was not present when those goods were brought to the place of the widow and buried. Answer: States as before. Question: Whether she, the prisoner, does not know that the fencing of stolen goods is illicit. Answer: States yes, but not to have fenced. Question: Whether she, the prisoner, also had a share in those goods, and what portion she received. Answer: States that she received a skirt from Rotman, without knowing whether it was stolen. Question: What she, the prisoner, can bring forward for her exculpation. Answer: Requests to beg for forgiveness, as she is a poor and already very old person. Thus questioned and answered at Cabo de Goede Hoop, the 3rd of March 1787, before the Gentlemen Salomon van Echten and Ian Coenraad Gie, members of the Honorable Court of Justice aforementioned, who signed the original minute of this together with the prisoner and me, the sworn clerk. Underneath stood: Which I witness, was signed R: I: V: D: Boot, sworn clerk.
Dutch transcription
hebben! zegt zig zulx niet te kunnen heeft van alles stil te houden zogt uijt Pantjes Boom kraal zijn een gedeelte geroepen zoals huis en dat zij gev„e daar bij prae gebragt sent is geweest toen 't begraven is zegt als vooren! heeft zonder te weeten of zulx zegt dat die goederen hergra ven zijn zonder te weeten waar weeder geborgen hebben. — te binnen brengen.! zegt dat de weld„e de Plooij gesegt of die Plottentotten ook zijn aan gesegt om van alles hun stil te houden En zulx niet te openbaren en zulx niet te openbaren zegt een gedeelte van de hotten of die hottentotten die meede geweest totten zijn daar ter plaatse van zin ter plaatse van Rotman E de andere hoe die daar gekomen zij zig ter plaatse bevonden hebben zijn haar gev,e zulx ontschoten toen de slagters Iongens daar wie al onder die samsweering hebben gesorteerd. 43 uijt welke kraal zij daar geroepen ben zegt Ia maar niet geheeld te heb of zij gev„e niet weet dat heelen van gestolene goederen ongepermitteerd zijn de weede de plooij geweest en pres zijn geroepen dan wel of gekomen zijn zegt dat de goederen begraven zijn waar die goederen alle belend, zijn geweest in een Cloof bezijden 't woon die ter plaatse van de weed„e zijn of die goederen niet allen zijn begraven zo Ja waar of zij gev„e, niet praesent is geweest wanneer die goederen ter plaatse van de weed„e zijn aangebragt en begraven goederen heeft en wat voor haar zegt dat zij een rok gekreegen 'of zij gev„, ook aandeel in die van Rotmon geweest is dan wel portie gekreegen. tot hoe veel rijze die goederen hergraven zijn en weer ver Stoken zogt te bidden om vergifnis om wat zij gev tot haar verschoning dat ze een baar en al zeer oud kan bijbrengen Aldus gevraagd en B'antwoord aan Cabo de Goede Hoop den 3 maart 1787 voor de Heeren Salomon van Echten en Ian Coenraad gieleeden uit den E: agtb: Raad van Iustitie voorm: die de minute deeser beneevens de gev„e en mij gesw„e Clercq meede behoorlijk hebben onderteekend onderstond T welk ik Getuijge was geteekend R: I: V: D: Boot geswe, Clercq en voorts geen aandeel aan te zogt geen drossers op gehouden zogt als vooren! zeeft Neen geen samensweering maar ofs er geen samendweering heeft plaats dat de weed, de Plooij gesegt heeft gehad, om alles gehijm te houden alles stil te houden 42 44 of zij gev„, dus niet weet dat zij over 't verbergen der zaken 't hoe len der gestolen goederen en 't op houden van drossen de vagabonden ten uitersten strafbaar is! waarom zij gev„, zulx niet direct hoeft zogt daar geen agt op geslagen te bekend gemaakt hebben te weeten wie aandeel heeft zogt geen andeel te hebben en niet waar zulx 't laatst verborgen is. 39 wie buijten haar gev„e nog meer aan „deel hebben in de geroofde goederen wie al praesent geweest zijn bij 't be zegt willem Claas en Piet Piekeur hebben de goederen begraven op graven der goederen ordre van de weed„e, en dat zij gev„e meede geweest was om te zien zegt zulx niet te weeten wat of die weede. de Plooij bij 't vertrek dier hottentotten gesegd heeft! gem: plaats van van de weed„, du Plooij verbleeven zijn! verzogt daar geen agt op geslagente of de hottentotten nog lange op de 7 9 5 Recollement te zijn. haar nu te binnen schiet zegt als vooren! niet ƒ 35 36 84 33 32 31 zijn. 30 29 ll 27 is G 45 e 3 41 40 al 37. —
English
Re-examination Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honourable Worshipful Council of Justice aforesaid, the Hottentot woman Sara, who, having had these her preceding interrogatories read out to her clearly and distinctly word for word, declared that she persisted therein and stood by them, desiring that nothing more be added to or taken from them, and said further in the presence of the old Regina, Thijs Albregt, Stijntje de Plooij, Willem Bierwerk, and Claas Coert that all the foregoing is the pure truth. Thus re-examined at the Cape of Good Hope, 28 May 1787. Signed and described there: this mark was made by the prisoner's own hand. Lower down, signed in my presence: R. J. v. d. Riet, Sworn Clerk. In the margin, signed as commissioners: C. Matthiesen and C. G. Maasdorp. Relatio given in the presence of the undersigned commissioners from the Honourable Worshipful Council of Justice of this government, and at the requisition of the Landdrost of the Colony of Swellendam, the gentleman Constand van Nuld Onkruidt, by and on behalf of the Hottentot girl Catrijn, daughter of Thijs Albregt, aged about 13 years by estimation. The same reads as follows: That some months ago now, without the narrator being able to specify the exact time, however, to the best of her recollection it must have been a few days before the wife of the burgher Sebastiaan Botman and his children and slaves were murdered, some slaves came to the place of her grandmother Regina, widow of Hendrik Plooij, claiming to be butcher's boys. That these boys, having stayed there for a few days without the narrator being able to say where they lodged, nevertheless on a certain afternoon left with a party of Hottentots, as far as the narrator can recall named Claas Coert, Willem Bierwerk, Santje Boom, Willem Ruiter, Bos, and Takhals, together with Hendrik de Plooij, little Thijs Albregt, and her grandmother, the three last-mentioned riding on three horses, her grandmother having returned shortly thereafter. That when the said slaves and Hottentots set off on their way, the narrator had understood that they would direct their journey toward the said Bastiaan Botman. That furthermore very early the next morning the narrator had seen that the aforesaid Hottentots had returned with Hendrik Plooij and Thijs Albregt the younger, while the two last-mentioned arrived riding on three horses laden with two sacks of goods, which were brought into the house and into one of the rooms at her grandmother Regina's and opened, the narrator having heard at that time that the clothes of the wife of Botman were inside the sacks, while a certain little Fredrik, being the son of Martha, whom she had borne out of wedlock with a certain Streso before her marriage to Hendrik Plooij, said to her, the narrator, that he had seen gold money in one of the sacks. That subsequently the sacks were packed again and carried by Hendrik Plooij and Willem Bierwerd, while the other said Hottentots had also gone along.
Dutch transcription
Recollement Compareerde voor ons onderget: gecomm: uit den E: agtb: raad van Iustitie voorm: de hottentottima Sara dewelke deese haare voorenstaande intero„ gatoria van woorde tot woorde klaar en duidelijk voorgeleesen verclaarde daar bij te blijven persis„ „teeren begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden zal en zijde voorts in praesentie van de oude Regina Thijs Albregt Stijntje de Plooij Willem Bierwerk en Claas Coert dat al 't voorenstaande de suijvere waarhijd Aldus Gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 28 meij 1787 was geteekend) en daar omschreeven dit merk heeft de gev, e eigen han dig gesteld lager mij praesent geteekend R: I: V: D: Riet gesw Clercq in margine als ge comm: geteekend C: Matthiesen en C: G: Maas„ dorp. belaas gegeeven ten overstaan van de onderget: gecomm: uit der E: agtb: Raad van Iustitie deeses gouvernements en ter requisitie van den Landdrost der Collonie Eyraaf Swellendam de heer Constand van Nuld onkruidt door ende van wegens de hotten tottinne Catrijn dogter van thijs Albregt oud na gissing 13 Jaaren Luijdende 't zelve als volgd Dat voor nu eenige maanden geleeden zonder dat de rec=te den regten tijd weet te bepaalen egter Dat vervolgens de sakken weder gepakt zijn de gedragen zijn geworden door Hendrik Plooij en willem Bierwerd terwijl de overige gem: hottentotten meede gegaan waaren volgens best onthout zullende geweest zijn Eenige dagen voor dat de huisvrouw van den burger Sebas „tiaan Botman en zijne kinderen en slaven vermoort zijn geworden ter plaatse van haar groot moeder Re„ „gina weede Hendrik Plooij eenige slaven gekoomen waaren voorgeevende Slagters Iongens te zijn Dat die Iongens eenige dagen daar verbleeven zijnde zonder dat de rec=te weet te zeggen, waar zil: hun opgehouden hebben egter op zeekeren agter„ middag met een Partij hottentotten voor zo verre de rec„te haar weet in te brengen genaamt Claas Coert willem Bierwerk Santje Boom, willem Ruiter Bos en Takhals mitsgds Hendrik de Cloon in klijne Thijs Albrogt en haar groot moeder zitten de de drie Laatstgem: op drie paarden zijnde haar groot moeder kort daar na te rug gekomen Dat de gem: slaven en hottentotten op weg zijnde gegaan de rel=te verstaan had dat zij hunne rijze naar gem: Bastiaan Rotman zoude neemen zoude verrigt worden. Dat voorts des anderen daags zeer vroeg in den morgen de rel=e gesien had dat de voorm: hotten totten met Hendrik Blooij en thijs Albregt de Jonge te rug gekoomen waaren terwijl de twee Laats gem: op drie Paarden zijn aankomen rijden belaaden met twee sakken goederen dewelke bij haar groot moeder Regina in huijs en in een der Cameren gebragt en opengemaakt geworden zijn hebbende de recte als toen gehoord dat in zakken de kleederen van de huisvrouw van Rotman zig in bevonden terwijl eenen klijne Fredrik Zijnde de Soon van Martha die zij voor 't huwelijk met Hendrik Plooij bij eenen Streso in onogt heeft verwekt aan haar rel=te gesegt heeft dat hij goud geld zoude gesien hebben in een der sakken volgens met
English
with digging along the river without the deponent knowing where those goods were hidden, as the deponent, because she had also gone along a footpath to see where those goods would be taken, had been chased away by Hendrik. The deponent lastly testifying that her grandmother had forbidden her, the deponent, from telling anyone that there had been boys on the farm, even if she were questioned about it by the great gentlemen. Declaring nothing more, the deponent gives as reasons for her knowledge as stated in the text, being ready to confirm the same further. Thus passed at Cabo de Goede Hoop the 14 meij 1787 before the gentlemen Christiaan Ludolph Neethling and Iohs Maths Boetterman, members of the Honorable Council of Justice aforementioned, who have properly signed the minute of this along with the deponent and me, the sworn clerk. Beneath stood: Which I witness, was signed: B: I: V: D: Riet, sworn clerk. Verification Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this Government, the Hottentot woman Catrijn, to whom this her preceding deposition having been read out clearly and distinctly word for word, declared to persist in adhering to it, desiring that nothing more be added to or taken from it, and further saying in the presence of her grandmother the old Regina, her father Thijs Albregt, her uncle Hendrik Plooij, as well as the Hottentots Claas Coert, Willem Bierwerk, and Daniel Paul that all the foregoing is the pure truth. Report given before the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this Government, and at the requisition of the Landdrost of Swellendam, the gentleman Constand van Nuld Onkruidt, by and on behalf of the Bastaard Hottentot woman Jacomijn, daughter of Thijs Albregt the elder, reading as follows: That the deponent, having been in the field on a certain day to fetch wood with a Hottentot woman Catrijn living near a certain Bierwerd, and having approached a fountain from which the common water is scooped, a hole was then discovered by her, the deponent, which still appeared to have been very freshly dug; so she, the deponent, had asked the said Catrijn in substance, what kind of hole is that, it seems as if it was dug by people; the said Catrijn having answered thereto, that is the hole where they buried the goods, without the deponent knowing what sort of goods they were. That when she, the deponent, with the other prisoners was transferred into custody from the farm of her said grandmother to Swellendam, she, the deponent, had then heard that her uncle Willem Albregt said to her, the deponent's, sister Catrijn, if the gentlemen ask her again about one thing or another, that she must not bring anything to light, but only say that what she had said Thus verified at Cabo de Goede Hoop the 28 Meij 1787. Was signed, and inscribed there: this cross was made by the prisoner's own hand; lower: In my presence, signed: R: I: V: D: Riet, sworn clerk. In the margin, signed as commissioners: C: Matthiesen and C: D: Maasdorp. had Verification had been done out of fear. That when her, the deponent's, grandmother Regina was to set out townwards, a quarrel had arisen a day before between Hendrik Plooij, his wife, and the said Regina; she, the deponent, then heard that Martha, the wife of Hendrik Plooij, had said to her husband in substance: you will be flogged, branded, and banished in chains to the Island, and to the old Regina: you will go to the Slave Lodge and carry baskets there; that the said Hendrik having become angry over these words, he took a stick and beat his wife with it, and further asked her while beating her, why shall I go to the Island, to which the said Martha had answered, for your thefts and roguish acts. The deponent testifying that when the boys were supposedly at her mother's place, she was not at home, but was visiting at the farm of a certain Bierwerd living nearby in the neighborhood, and is thus ignorant of all that occurred and knows nothing of it. Declaring nothing more, the deponent gives as reasons for her knowledge as stated in the text, being ready to confirm the same further. Thus questioned at Cabo de Goede Hoop the 14 meij 1787, before the gentlemen Christiaan Ludolph Neethling and Iohs Maths Bletterman, members of the Honorable Council of Justice aforementioned, who have also properly signed the minute of this along with the deponent and me, the sworn clerk. Beneath stood: Which I witness, was signed: R: I: v: D: Riet, sworn clerk. Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this Government, the burgher Sebastiaan Hotman of competent age, who, at the requisition of the Landdrost ad interim of Swellendam, the gentleman Constand van Nuld Onkruidt, declared to be true and truthful Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this Government, the Hottentot woman Jacomijn, to whom this her preceding deposition having been read out clearly and distinctly word for word, declared to persist in adhering to it, desiring that nothing more be added to or taken from it, and therefore saying in the presence of her grandmother the old Regina, her father Thijs Albregt, her uncle Hendrik Plooij, as well as the Hottentots Claas Coert, Daniel Paul, and Willem Bierwerd that all the foregoing is the pure truth. Thus verified at Cabo de Goede Hoop the 28 Meij 1787. Was signed, and inscribed there: this cross was made by the prisoner's own hand; lower: In my presence, signed: R: I: V: D: Riet, sworn clerk. In the margin, signed as commissioners: C: Matthiesen and C: G: Maasdorp.
Dutch transcription
met graven langs de rivier zonder dat de rec=te weet waar die goederen verborgen geworden zijn als zijnde de rel„te door dien zij meede was gegaan langs een voed paad je om te zien waar die goederen gebragt zoude worden door Hen drik was woggejaagd geworden. Betuigende de tel=te Laatstelijk dat haar Groot moeder haar rel=te verboden had van aan niemand te zeggen dat er Iongens op de plaats geweest waaren al wierd zij door de grote Heeren daar na gevraagd Niets meer verclaarende geeft den rec=te voor redenen van weetenschap als in den text berijd zijnde zulx nader gestand te doen. — Aldus Gepasseerd aan Cabo de Goede Hoop den 14 meij 1787 voor de Heeren Christiaan Lu Edolph Neethling en Ioh„s Math„s Boetterman lee den uit den E: agtb: Raad van Iustitie voorm: die de minute deeser beneevens de rec=te en mij gesw, Clercq, mede behoorlijk hebben onderteekend /onderstond / T welk ik Ggetuijge was geteekend B: I: V: D: Riet gesw: Clercq. - Recollement Compareerde voor ons onder get: gecomm: uit den E: Agtb=r Raad van Iustitie deeses Gouverne„ ments de hotten tottinne Catrijn dewelke deese haare voorenstaande relaas van woorde tot woorde klaar, en duidelijk voorgeleesen verclaar de daar bij te blijven persisteeren begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden zal en zijde voorts in praesentie van haar groot moeder de oude Regina haar vader thijs Al¬ „bregt haar oom Hendrik Plooij mits gd„s de Hottentotten Claas Coert Willem Bier werk en Daniel Paul dat al 't voorenstaande de suijvere waarhijd is. belaas gegeeven ten overstaan van de onderget: gecomm: uit den E: Agtb: Raad van Justitie deeses gouvernements en ter requisitie van den Landrost van Swellendam de Heer Constand van Nuld on „kruidt door ende van wegens de Bastaart hottentottinne Jacomijn dogter van thijs Al„ bregt de oude Luijdende als volgd Dat de rec=te op een zeekeren, dag in 't veld ge„ „weest zijnde om hout te halen met een hotten tot „tin Catrijn woonende bij eenen bierwerd en een fontijn waar men 't ordinaire water uit schept genadert zijnde als toen door haar red=te een gat ondekt was die nog zeer verschscheen gegraven te zijn dus zij rel=te aan gem: Catrijn gevraagd had in substantie wat is dat voor een gat 't schijnt of 't door menschen gegraven is gem: Catrijn daar op geantwoord hebbende dat is 't gat waar men 't goed in begraven heeft zonder dat de rel=a weet waar voor goederen, zulx geweest zijn dat wanneer zij ret=ne met de overige gev„e van de plaats van haar gev„e grootmoeder, na Swellen „dam in hegtenis zijn overgebragt zij re=te als toen gehoord had dat haar oom willem Albregt aan haar rec=te suster Catrijn gesegd heeft als de heeren haar weer na 't een of ander vragen dat zij niets aan den dag moest brengen maar alleen zeggen dat 't geen zij gesegd Aldus Gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 28 Meij 1787. -was geteekend) en daar omschre „ven dit kruis heeft de gev, eigenhandig gesteld lager mij Praesent geteekend R: I: V: D: Riet geswe, Clercq / in margine als gecomm: geteekend C: Matthiesen en C: D: Maasdorp. had EEecollement had door angst was gedaan Dat wanneer haar rel=te grootmoeder Regina saabwaards haar zoude begeeven een dag te voren questie gereesen was tusschen Hendrik Plooij zijn vrouw en gem: Regina zij rel=te als toen gehoord heeft dat Martha de huisvrouw van Hendrik Plooij aan haar man gesegd had in substantie gij zult gegeeseld gebrandmerkt en in ketting op 't Eijland gebannen worden en tegens de oude Regina gij zult in de Logie komen en daar mand„ zes dragen, dat gem: Hendrik over die gesegden kwaad geworden was hij een stok genoomen en daar meede zijn vrouw geslagen en verder haar gevraagd had onder 't slaan waarom zal ik op 't eiland komen, gemelde Martha geantwoord had over Joudiven en schelm stukken. — Betuigend de relt: dat toen de Jongens ter plaatse van haar moeder zoude geweest zijn zij niet te huis geweest maar haar be„ vonden heeft om te kuijeren op de plaats van eene Bierwerd aldaar in de buurd woonende dus van al 't voorgevallene on kundig te zijn en nergens van te weeten Niets meer, verclaarende geeft de recte voor reedenen van wetenschap als in den text berijd zijnde zulx nader te bevestigen Aldus Gevraagd aan Cabo de Goede Hoop den 14 meij 1787. voor de heeren Christiaan Ludolph Neethling, en Ioh„s Matth„s Bletterman Leeden uit den E: agtb: Raad van Iustitie voorm: die de minute deeser beneevens de rec=te en mij geswe, Clercq mede behoorlijk heb„ ben onderteekend /onderstond/ 'T welk ik Getuijge was geteekend R: I: v D: Riet gesw„e Clercq. Compareerde voor ons onderget: ge„ comm: uit den E: agtb: Raad van Justitie deeses gouvernements den burger Sebas tiaan Hotman van Competenten ouder „dom dewelke ter requisitie van den Prain terin van den Landdrost van Swellendam de heer Constand van Nuld onkruidt verclaarde waaren waaragtig te zijn Compareerde voor ons onderget: gecomm: uit den E: Agtb: raad van Iustitie deeses gouver„ nements de Pottentotten Iacomijn dewelke deese haare voorenstaande relaas van woorde tot woorde klaar, en duidelijk voorgeleesen wesende verclaarde daar bij te blijven, per sisteeren, begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden zal en zijde dierhal „ven in praesentie van haar groot Moeder de oude Regina haar vader Thijs Albregt haar oom Hendrik Plooij midsgd„s de hot ten totten Claas Coert Daniel Paul en Willem Bierwerd dat al 't voorenstaande de suij „vere waarhijd is.— Aldus gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 28 Meij 1787 was geteekendt en daar omschreeven dit kruijs heeft de gev„e eigen handig gesteld lager mij praesent getee „kend R: I: V: D: Rietgesw, Clercq in mar gine als gecomm: geteekend C: Matthiesen en C: G: Maasdorp
English
That the appearer, on the day after the murder committed by the already executed slaves, having arrived at his, the appearer's, farm, since he had not been at home that night, was informed by a burgher residing with him, the appearer, and who was also wounded, named Joseph Kramer, in the presence of the appearer's brother-in-law Jacobus Boshoff, that he, the appearer, should look after the horses, because when the murderers had left his, the appearer's, farm, he had also heard horses being taken from there, the aforesaid horses, according to what was said, having ridden past a ditch that lies beside the wagon road and where he had kept himself hidden. That the appearer, having afterwards inspected the horses, had missed none of them. The appearer declaring that all the goods that were discovered by him, together with the requisitioning gentleman and the commissioned heemraden, at the farm of the widow du Plooij, as appears from the inventory thereof, bear much resemblance to the goods that were at his, the appearer's, farm before the commission of the murders; however, the appearer cannot positively say that they are his goods; the appearer also declaring that the aforesaid Kramer further said: I kept myself hidden under the water and smeared my head with mud so that the murderers would not recognize me, otherwise I would have been able to see the horses, for they ran right past the ditch into which I had gone. The appearer further declaring that the widow du Plooij and her family have constantly lived in enmity with the appearer's wife, and that for the reason that his, the appearer's, wife wished to have no dealings with them. Declaring nothing more, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being prepared to confirm the same further under oath. Thus passed at Cabo de Goede Hoop on 28 May 1787, before the gentlemen Clement Matthiessen and Christiaan Ludolph Maasdorp, members of the Honourable Council of Justice aforesaid, who, together with the appearer and me, the sworn clerk, duly signed the minute hereof. Below stood: Which I witness, signed: R: J: v: d: Riet, sworn clerk. Review Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honourable Council of Justice of this government, the aforementioned Sebastiaan Rotman, to whom this his preceding declaration was read out word for word clearly and distinctly, desiring that nothing more be added to or taken from it, and therefore spoke in confirmation of the truth thereof the solemn words: So truly help me God Almighty. Thus reviewed and sworn at Cabo de Goede Hoop on 30 May 1787, was signed: S: Rotman, below in my presence signed: R: J: v: d: Riet, sworn clerk, in the margin as commissioners signed: C: Matthiessen and C: L: Maasdorp. Today, 18 June 1787. Appeared before me, Mr. Cornelis van Aerssen, Secretary of the Honourable Council of Justice of this government, in the presence of the witnesses named below, the burgher Johan George Wasserman, of competent age, who, at the requisition of the Merchant and Landdrost of Swellendam, the gentleman Constand van Nuld Onkruydt, declared it to be true: That when the burgher Joseph Kramer, being the person who was also wounded in the house of the burgher Sebastiaan Rotman, shortly after the murder was committed at the farm of Rotman, related to the appearer in what manner he, Kramer, had received his wound and had escaped from the house of Rotman, the aforesaid Kramer at the same time added that, having fled to the garden and still being in the same in the middle of the night, at that time, during the time he had stayed there, by the violence he still heard on the farm, he had been able to surmise that the murderers could not yet have departed, and that he, Kramer, furthermore, toward the first cockcrow, had heard a noise just like the trampling of horses. Declaring nothing more, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being prepared to confirm the same further under oath. Thus passed at the secretariat aforesaid, in the presence of the clerks Willem Stephanus van Ryneveld and Nicolaas van Es as witnesses, who, together with the appearer and me, the sworn clerk, duly signed the minute hereof. Below stood: Which I witness, signed: R: J: v: d: Riet, sworn clerk. Review Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honourable Council of Justice of this government, the aforementioned burgher Johan George Wasserman, to whom this declaration was read out word for word, clearly and distinctly, desiring that nothing more be added to or taken from it, only that Kramer had told him, the appearer, that he had heard a rumbling or trampling of horses, declaring that all the foregoing is the pure truth.
Dutch transcription
dat de Comp„te des anderen daags na de moord door de reets geexecuteerde slaven gepleegd ter Plaatse van hem Comp=t gekoomen zijn de vermits hij dien nagt, niet 't huis was geweest door eenen bij hem Comp=t gewoond nen zijnde en meede gewond zijnde burger Joseph Kramer in Praesentie van des Compts. zwager Jacobus Bosboff is ver stendigd geworden, dat hij Compt. na de haar den zien moest, dewijl hij wanneer de moor „denaaren van zijn Comp=ts plaats waaren af „gegaan meede Paarden van daar had hooren meede neemen zijnde de voorsz: paarden volgens zeggen nog voorbij een Sloot die bezijdende wagenwegt legt en alwaar hij zig verscholen had gehouden heenen gereeden. dat den Comp:t naderhand de paarden nagesien hebbende geene van dezelve had vermist Betuigende den Compts dat alle de goe deren die door hem met den heer req„t en gecommitt. s heem raaden ter plaatze van de weede, de Plooij zijn ontdekt blijkens de daar van zijnde Inventaris veel gelij ken is hebben na de goederen die voor 't pleegen der moorden ter zijner Comp=te plaatse geweest zijn egter kan den Comp=s niet Positief zeggen dat zijne goederen zijn als meede betuigt den Compt dat voorsz: Cramer nog gesegt heeft ik heb mij onder 't water verschoolen gehouden en mijn hoofd met modder bestreeken op dat Recollement Compareerde voor ons onder get: gecomm: uijt den E: agtb: Raad van Iustitie deeses gouverne „ments voorm: Sebastiaan Rotman denwelken deese zijne voorenstaande verclaaring van woorde tot woorde klaar en duidelijk voorge¬ leesen begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden zal en sprak dierhalven ter bevestiging der waarhijd van dien de solemneele woorden zo waarlijk help mij god Almagtig Aldus Gepasseerd aan Cabo de Goede Hoop den 28 meij 1787. voor de Heeren Clement Matthiesen en Christiaan Ludolph Maas dorp leeden uit den E: Agtb: Raad van Iustitie voorm: die de minute deeser beneevens de Compt en mij geswe Clercq meede behoorlijk hebben onderteekend onderstond 'T welk ik Getuige was geteekend R: J: V: D: Riet gesw, Clercq. Niets meer verclaarende geeft de Comp=te voor Reedenen van wetenschap als in den text berijd zijn de zulx nader met Eede gestand te doen. de moordenaaren mij niet zoude verkennen anders had ik de Paarden kunnen zien want ze zin digt voor „bij de sloot daar ik in was geloopen, Betuigende den Compt: nog dat de weed: de plooij en haar Familie geduurig in vijandschap met des Comp=ts vrouw geleeft heeft ende zulx om reedenen dat zijn Comp=ts huisvrouw met hun geen doen wilde hebben de moor den aaren Aldus Aldus gerecolleerd en Beedigt aan Calo de goede Hoop den 30 meij 1787 was geteekend S: Rotman lager mij Praesent geteekend R: I: v: D Riet gesw, Clercq in margine als ge comm: geteekend C: Matthiesen en C: G: Maasdorp Huiden den 18 Iunij 1787. Compareerde voor mij Mr. Cornelis van Aerssen Secrets van den E: Agtb: Raad van Iustitie deeser gouvernements praesent de naten: getuigen den burger Iohan George wasserman van Compe tenten ouderdom dewelke ter req: van den Coop man en Landdrost van Swellendam de heer Constand van Nuld onkruidt verclaarde hoe waar is. Dat wanneer den burger Ioseph Kramer zijnde de persoon die in 't huis van den bur „ger Sebastiaan Rotman meede is gequeot geworden, kort na dat de moorde op de plaats van Rotman, gepleegd is aan de Comp:t ver haald heeft op wat wijze hij kramer zijn wonde gekreegen had en uit 't huis van Rot „man ontkoomen was voorsz: kramer, daar teevens heeft bijgevoegd dat hij naar de tuin gevlugt zijnde en zig nog in 't midden van de nagt in dezelve bevonden hebbende als toen geduurende den tijd dat hij zig al daar had opgehouden door 't geweld dat hij nog op de plaats hoorde had kunnen gissen Recollement Compareerde voor ons onder get: gecomm: uit den E: agtb: raad van Iustitie deeses gouverne „ments voorm: burger Johan George was „ferman dewelke deese verclaring van woor de tot woorde klaar en duidelijk woordelijx voor geleesen, begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden zal alleenlijk dat Cramer aan hem Comp=t gesegd had dat hij een gestommel of getrap van Paar „den heeft gehoord betuigende dat al 't vooren staande de suijvere waarhijd is eg Dat Aldus Passeerde ter secretarije voorm: Praesent de Clercquen willem Steph„s van Rijneveld en Nicolaas van Es als getuigen, die de minute deeser beneevens de Comp=t en mij gesw:e Clercq meede behoorlijk hebben onderteekend. onderstond 'T welk ik Getuige was ge¬ teekend R: I: V: D: Riet gesw: Clercq, Niets meer verclaarende geeft de Comp=t voor Reedenen van weetenschap als in den text berijd zijnde zulx nader met eede gestand te doen. dat de moordenaars nog niet moeste ver trokken zijn en dat hij kramer wijders tee gens 't eerste haanen gekraaij een geraas eeven als 't gestommel van paarden vernoo men had dat -
English
Thus confirmed at the Cape of Good Hope on 20 June 1787 was signed S G Wasserman lower in my presence signed R: J: V: D: Riet sworn clerk in the margin as commissioners signed W: F: V: Reede van Oudtshoorn and Joh.s Smits Today, 30 June 1787. Appeared before me, Cornelis van Aerssen, Secretary of the Honorable Council of Justice of this government, in the presence of the after-mentioned witnesses, the slave Frits of the Cape, bondservant of the former Burgher Councillor, Mr. Joh.s Munnik, of competent age, who, at the requisition of the Landdrost of Swellendam, Mr. Constand van Nuld Onkruidt, declared it to be true and truthful: That on a certain day in the month of November of the recently past year 1786, the appearer, with permission from his master aforesaid, went down to the Cape—since the appearer's master resides in the Tuyn—in order to divert himself by walking; around evening, when the appearer wished to return to his master, he was apprehended by the Meuron guard and brought to the jail. That the appearer, having been placed in the jail in one of the rooms with a Buginese and an Afrikaner, the latter mentioned being the lad of the dragoon Velbron, without the appearer knowing the first-mentioned, though knowing well that they were accused of having taken part in the murders at the place of Sebastiaan Rotman, the last-mentioned African lad, conversing with the Buginese, had said among other things: "I will confess everything when the gentlemen ask me," while the Buginese said: "And I will not say everything, I will only say that the six of us did it, nothing more." Declaring nothing more, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being prepared to confirm the same on oath. Thus passed at the Secretariat aforesaid, in the presence of the clerks Coenraad Nelson and Nicolaas van Es as witnesses, who have duly signed the original draft of this along with the appearer and me, Secretary. Below stood: Which I witness, was signed: C: van Aerssen, Secretary. Confirmation Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the aforementioned slave Frits of the Cape, who, having had this his preceding declaration read out to him word for word, clearly and distinctly, declared that he persisted and would persist by it, desiring that nothing more be added to or removed from it. Thus done and confirmed at the Cape of Good Hope on 31 July 1787, was signed and there described: This mark was made by the appearer's own hand, lower, in my presence, signed R: J: V: D: Riet, sworn clerk, in the margin as commissioners signed C: Mappa and C: G: Haardorp. Sunday, 18 February 1787. Present: the Merchant and Landdrost of Swellendam, Mr. Constand van Nuld Onkruidt, together with the Heemraden, the Honorable Petrus Dienaar, Jan Andries Holtshausen, Hillegard Muller. Pursuant to the honored orders and qualification from the Honorable Council of Justice dated 25 January last, the undersigned, having proceeded to the place of Regina of the Cape, widow of the burgher Hendrik Willem Plooij, in order to investigate there whether any stolen goods of the burgher Sebastiaan Rotman might be found there, have, while inspecting everything in the presence of the mentioned Rotman, together with the sister of his murdered wife, the wife of the burgher Jacobus Boshoff, who, knowing the goods of her deceased sister better than the aforementioned Rotman, was also brought along at his request, found: In the chest of Hendrik Plooij: A piece of printed chintz lining, being identical in color and pattern to that from which the deceased had clothes. Another such piece of printed chintz lining. Yet another such piece of printed chintz lining, identical to a bag and skirt which the deceased had. A small tin saffron box, identical to several which the aforementioned Rotman had in the drawer of the smashed-to-pieces cabinet in which the missing satin and the gold money had lain. Two newspapers, the one dated 22 July 1784 and the other of the same date, in which some cinnamon was rolled, the wife of Hendrik Plooij saying at first that she received it from Jan Andries Muller, but immediately thereafter that she had bought the cinnamon. A pair of blue stockings which Hendrik Plooij says were sent to him by the burgher Engel at the Cape. Likewise, a lot of yarn, of which some skeins were very entangled with one another and was recognized by Rotman as being of the kind of which he had several lots; which yarn the mentioned Plooij likewise says he received from the aforementioned Engel. In the chest of Regina, nothing being found of which the aforementioned Rotman or his sister-in-law had any knowledge, the undersigned inspected the other house where Thijs Albregt, likewise a son of Regina, has his residence, and found there: A piece of linen which he says he bought at the Cape from Arij van Ventura, or which was brought for him by Sieuwert Laurens, stationed in Mossel Bay as a carpenter, which Laurens is keeping a daughter of the abovementioned Albregt as a concubine, and which linen
Dutch transcription
Aldus gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 20 Junij 1787 was geteekend S G wasserman lager mij Praesent getee kend R: J: V: D: Biet gesw, Clercq in mar gine als gecomm: geteekend W: f: V: Reede van oudsthoorn en Ioh„s, Smits Huijden Den 30 Junij 1787. Compareerde voor mij Cornelis van Aerssen Secret„s van den E: agtb: raad van Iustitie deeses gouvernements praesent de naten: getuijgen den slaaf Frits van de Caab lijfeigen van den oud Burgerraad de heer Ioh„s Munnik van Competenten ouderdom dewelke ter rog: van den Landdrost van Swellendam de heer Constand van Nuld onkruidt verclaar de hoe waar en waaragtig is. Dat op een seekeren dag in de maand November des eeven afgeweeken Jaars 1786 de Comp=t mett permissie van Sijnen Lyfheer voorm: na beneede de Caab ver mits des Comp=ts Lijfheer in de maand Tuijn woonagtig is gegaan zijnde ten einde zig met wandelen te diverteeren omtrend teegens den avond wanneer de Comp=s weeder te rug na zijn lijfheer wil lende begeeven door de meuronse wagt was opgevangen en na de tronk gebragt Dat de Comp=t in de tronk in een der ver Aldus gedaan en gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 31 Iulij 1787 was geteekend/ Compareerde voor ons onder get: gecomm: uijt den E: agtb: Raad van Iustitie deeses gouver nements den voorm: Slaaf Frits van de Caab dewelke deese sune voorenstaande verclaring van woorde tot woorde klaar en duidelijk voor geleesen verclaarde daar bij te blijven per„ sisteeren begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden zal Recollement Aldus Gepasseert, ter Secretarije voorm: praesent de Clercquen Coenraad Neloon en Nicolaas van Es als getuijgen die de minute deeser beneevens de Comp=e en mij Secret. s meede behoorlijk hebben, onder„ teekend /onderstond/ 'T welk ik Getuijge was geteekend) C: van Aerssen Secret:s Niets meer verclaarende geeft de Comp=te voor reedenen van weetenschap als in den text berijd zijnde 't zelve met eede te staven trecken geplaatst zijnde met een boegenees en een africaander zijnde den Laatstgem: den Ion ge van den dragonder Velbron zonder dat de Comp:t: de eerst gem: kend egter wel weet dat zij bij de beschuldigd wierden aan de moorde ter plaatste van Sebastiaan Rotman deel te hebben den Laatst gem: africaanse Iongen teegens den baugenees discoureerende onder anderen gesegt had ik zal alles bekennen, als de heeren mij vraagen terwijl de boulje „nees zijde en ik zal niet alles zeggen ik zal maar zeggen dat wij met ons Lessen hebben gedaan zonder meer trecken _0 - t en daar omschreeven dit merk heeft de Comp:s eigenhandig gesteld lager mij prae sent geteekend R: J: V: D: Riet gesw:e Clercq in margine als gecomm: geteekend C: Mappa en C: G: Haardorp. Zondag den 18 Februarij 1787 Praesent den Coopman en Landdrost van Swellendam den heer Constand van Nuld onkruidt beneevens de heemraaden de EE= Petrus Dienaar Jan andries Holtshausen Hellegarts Mullers Jngevolge deeser geeerde ordres en qualifi ratie van den Ed: Agtb: Raade van Iustitie de dato 25 Iann: Jb: de onderget:e zig begeeven hebbende tot Plaatse van Regina van de Caab wede: van den burgir Hendrik Willem Rlooij ten einde aldaar te ondersoeken of eenige geroofde goederen van den bur ger Sebastiaan Rotman zig aldaar mogten bevinden hebben alles visitie „rende ten overstaan van gem: Hotman beneevens de suster van desselvs vermoor den vrouw van den burger Jacobus Bos off dewelke als beter de goederen van haar overl: suster kennende als meerm: Rotman op desselvs versoek is meede ge „noomen, gevonde Jn de kist van Hendrik Mlooij Een Lapse voerchits gelijk zijnde van Coler„ en Patroon als waar van de overledenen klee deren heeft gehad Een dito Lapje voersits nog een dito Lapse voerchits gelijk aan een Jn de kist van Regina niets gevonden werden „de waar aan meerm: Rotman of detselvs sus ter eenige kennis hadden zo hebben de on der get: 't ander huis waar in thijs altregt zijnde insgelijks een zoon van Regina zyn verblijf houden gevisiteerd en aldaar ge vonden Een lap linnen welke hij zegt aan de Caab van arij van Pentura gekogt te hebben of door Sieuwert Laurens in de motsebaaij als timmerman bescheiden voor hem mee de gebragt zijn welke Laurens een dogter van boven gem: albregts als bij zit is houdende en welk linnen Sakje en Rok welke de overl: gehad heeft Een blikke Patfraan doosje welks gelijk meerm: Rothman verscheide in de laade van de aan de stukken geslaagen kas waar in de vermiste Satijn en 't goudgeld geleegen hebben zijn geweest twee Couranten de een van dato 22 Julij 1784 en de andere d„o dato waar in wat Caneel ge rold was zeggende de vrouw van hendrik Plooij eerst dezelve van Jan Andries Muller gekreegen; dog terstond daar op de Caneel ge kogt te hebben Een paar blauwe koussen die Hendrik Plooij zegt door den burger Engel aan de Caab aan hem gestuurt te zijn Jnsgelijx een partij gaare waar van eenige strengen zeer door elkanderen verward waaren en door Rotman erkend wierd; en zoo verre dusch hij diergelijke gaaren eenige par tijen gehad hadde welke jaaren gem: plooij insgelijks zegt van meerm: Engel gekreegen te hebben sakje
English
appropriated to himself at the said Laurens, as appears from the accompanying letter brought afterward by the frequently mentioned Albregts to the farm of the burgher Petrus Mare, concerning which linen the frequently mentioned Rotman declares to have received similar linen from the burgher Ian Sulsch eight to nine days before the murder of his wife, in one of which there was a patch on the woman just as in this piece of linen, a piece of linen which the said Albregt says he bought from the postholder Meeding, as well as a piece of linen which he says he received from the Cape, as well as a piece of linen which he says he received from the Cape, furthermore an old shirt was found from which the name had been cut out, which shirt, being measured around Rotman's neck, fit; and the frequently mentioned Rotman says that such shirts were sewn for him by the daughter of the colony's reader, the honorable Harmens, and that the said young woman will surely recognize her needlework, furthermore a lot of yarn of various colors was found, which indeed was not recognized by Rotman as his, yet regarding which the undersigned submit for consideration what purpose in the household of an unmarried bastard so much yarn is used for or bought in stock, furthermore a small piece of steel which Albregts says was found on the road by his people, the frequently mentioned Rotman saying that three or four such pieces of steel were given to him for safekeeping by the honorable Esaias Meijer; and he placed the same in the trade room; but owing to the sorrowful circumstances does not know whether he gave the same back, Swellendam the 22 February 1787 was signed / C: van Nuldonkruidt Petrus Pienaar J: A: Holtshausen H: N: Muller / below / in my presence / signed / M: Blankenstein all which goods accompanying herewith the frequently mentioned Rotman, together with the sister of his late wife, indeed do not dare to affirm absolutely to be stolen goods, yet presume that they belong among the goods that were robbed, the frequently mentioned Rotman only testifies to recognizing the newspapers, and that the same were still with him at the time of the murder. And regarding the statement of the wife of Hendrik Plooij that she received the said newspapers from the burgher Ian Andries Muller, the said Muller, having been encountered by the undersigned secretary at the farm of the fellow burgher Jacobus Nicolaas Boshoff in the presence of the frequently mentioned Rotman, Boshoff, and Andries Duge, testified never to have given a newspaper to the wife of the said Plooij, but indeed after the auction at the Heuningklip to have given her three or four pieces of cinnamon directly in hand, without the same having been wrapped in paper. Thus hoping to have complied with the honored order of Your Honorable Worships, we have the honor to let this serve as our dutiful report. Given Articles drawn up and submitted to the Honorable President and further Council of Justice, in order that Regina of Bengal, widow of the late Hendrik Willem Plooij, presently the honorable prisoner, be examined thereon at the requisition of the sworn clerk of this council, Rijno Iohannes van der Riet, as qualified to attend to the affairs of the Landdrost of Swellendam, her given responses to be properly noted in the margin of this document. First, to inform the prisoner that an order has been obtained by the requisitioning party ex officio to subject her, the prisoner, to sharper examination if she persists in her denial, and therefore to urge her to speak the truth. Whether she, the prisoner, must not admit that the answers given by her, the prisoner, in her previous interrogations are untrue and false? Says yes. Says yes, and that they had shown her, the prisoner, a note, which she could not read. Says toward daybreak by Hendrik Plooij, Thijs, Albregt, the young Piet Piekeur, Claas Coert, and Willem Bierwerk. Says the same. Says that after they had brought the goods, she had told Hendrik just to go and bury those goods, without her knowing where they were taken. Says that there were two bags, one completely and the other half full, in which she thinks that linen was packed, and that she took a pair of silver buckles from one of those bags, which she gave to Pijntje du Plooij. Says further that Piet Piekeur brought her, the prisoner, a bag with money, which she stored in a small chest, but she is not certain whether it is not now buried with the other goods. Says that she incited them to run off, steal the goods, and give her a portion, adding that the said Rotman was a merchant and thus had many goods in the house. Article 1 Whether she, the prisoner, must not now confess that in the month of October last, six boys belonging, according to their statement, to the butcher Van der Poel were at her farm? And that she, the prisoner, instructed those boys that they had to go to the farm of Bastiaan Rotman to see whether they could steal goods there and share them with her, without however having said that they had to commit murder there? Which persons went to the farm of Rotman to carry off the goods? When and by whom were the robbed goods of Rotman brought to the farm of the prisoner? In what manner and among whom were those goods divided? If the prisoner confesses one thing and another, to have her then specifically declare which goods were brought to her farm and where the same are currently located? Whether she, the prisoner, must not confess that she gave the very first occasion to the hideous murder committed at Rotman's, incited them to go and steal at Rotman's, and had prior knowledge thereof, as well as wanting to share in those robbed goods? Says that those boys said 4
Dutch transcription
bij gem: Laurens blijkens neevens gaande brief door meerm: Albregts op de plaats van den burger Petrus Mare agter na gebragt zig is toegeeigenend omtrend welk linnen meerm: Rotman ver klaard diergelijke Linnen van de burger Ian Sulsch agt a negen dagen voor 't ver moorden van zijn huisvrouw gekreegen te hebben in een van 't welke een vlak op De vrouw eeven eens als in deese lap linnen was Een Stuk linnen welk gem: albregt zegt van den posthouder meeding gekogt te hebben als meede een stuk linnen welk hij zegt van de Caab gekregen te hebben als meede een Stuk linnen welke hij zegt van de Caab gekreegen te hebben nog wierd gevonden een oud hembd waar uijt de naam was uitgemeeden, welk hembd om den hals van Rotman gemeeten zijnde Lasde; en zoet meer m: Rotman dat een diergelijke hembde voor hem door de dogter van 'sColonies voor leeser de eersame harmens genraijt zijn en dat gem: Jonge dogter haar naaij werk wel zal kennen nog wierd een Partij gaaren van diverse Coleu „ter gevonden dat wel niet door rotman voor 't zyne wierd Erkend dog waar omtrend de onderget=des in Consideratie give waartoe in een huishouding van een on getrouwde basterd zo veel gaaren gebruikt of in voorraad gekogt word nog een stukje Staal welke Albregts zegt door zijn volk op pad gevonden te zijn zeggende meerm: Rotman dat door de E Esaias Meijer drie a vier diergelijke stukjes Staal in bewaaring zijn wellendam den 22 februarij 1787 was geteekend/ C: van Nuldonkruidt Petrus Pienaar J: A: Holtshausen H: N: Muller(lager/ mij Praesent /geteekend/ M: Blankenstein gegeeven zyn; en hij dezelve in de negotie kamer heeft gelegt; Edog door de droefige omstandie heeden niet te weeten of hij dezelve te rug gegee ven heeft alle welke goederen hier neevens overgaande meerm: Rotman beneevens de suster van zijne overl: huisvrouw wel niet absoluut durven verseekeren gestolene goederen te zijn egter Praesumeerd dat onder de goederen die geroofd zijn behooren alleenlyk betuigd meerm: Rotman de Couran „ten te kennen midsgd„s dezelve ten tijde van de moord bij hem nog zijn geweest En aangaande 't zeggen van de vrouw van Hendrik Plooij dat ze gem: Couranten van den burger Ian Andries Muller gekreegen heeft, heeft gem: Muller door den meede on der gets: Secretaris, ter Plaatse van den mee de burger Jacobus Nicolaas Boshoff geren Contreert ter Praesentie van meerm: Rotman Boshoff en andries duge betuigt nooijt een Courant aan de vrouw van gem Plooij maar wel na de venditie aan de heuning klip haar drie a vier stukjes Caneel blood en de hand gegeeven te hebben zonder dat de zel „ve in papier geworden waaren Dus hopende aan de geeerde ordre van uweE: agtb: voldaan te hebben wij de eer deesen te doen dienen voor Pligtschuldig Rapport. gegeeven Articulen gedaan maken zigt Ia. . zegt Ia en dat zijl: haar gev„e een briefje vertoond hadden 't welk zij niet kon leeten. aangeset om bij Rotman te gaan heeft dat zij naar de plaats van Bastiaan Rotman moessteelen midsgd„s haar ge„e, ook en aan den welEdelen Agtbaren ten gaan om te zien of zij daar van dat geroofde meede te dee goed konden steelen en aan haar len Heere Praesident en verdere meede te deelen zonder nogtans gesegd te hebben dat zij daar moesten moorden Raadie van Justitie overgegee „ven omme daar op ter requisitie van den geswore Clercq deeses raads Rijno Ioh„s van der Riet als tot zegt tegens den dag door Hrd:k wanneer en door wien de geroof 't waarneemen der saaken van Plooij Thijs, Albregt, dJonge de goederen van Rotman op de den Landdrost van Swellendam Piet Piekeur Claas Coert en Plaats van den gev„e gebragt willem Bierwerk Lijn gequalificeerd gehoord te worden regina van Bengalen weed, wijle Hendrik Willem Plooij thans zegt dezelve 'T heeren gev,„ zullende haar te geevene resp, in margine deeser behoorlijk worden bekend gesteld zegt dat na zij 't goed hadden De gev„e alvoorens aan te zeggen op wat wijze en onder wie die goe aangebragt zij aan Hendrik deren zijn verdeeld dat bij den requir=t r: O is geob„ had gesegt, om dat goed maar „tineert appoinctement om haar te gaan begraven zonder dat gev„e in dien zij bij haar ontken zij weet waar 't gebragt is. „tenis blijft ter scherper Exa„ zegt dat er twee zakken zijn zo de gev„, 't eenen ander bekend men te brengen en derhal geweest de eene heel in de arde ven aan te maanen de waar „re half vol waar in zij meend haar als dan speceficq te doen opgeeven welke goederen op haar hijd te zeggen dat linnen gepakt en dat zij een p:r zilvere gespen uit een Plaats gebragt zijn en waar van die zaken heeft gehaald zig deselve tans bevinden! off zij gev,„e niet bekennen moet die zij aan pijntje du Plooij v dat de antwoorden door haar gegeeven heeft geve. bij haare voorige verhooren zogt wijders dat Piet Piekeur aan haar gev„e een zak met geld heeft gebragt 't welk zij in een klein kist je heeft geborgen gegeeven onwaar en valsch zijn dog niet zeeker is of't tans niet bij 't ander goed begraven is of zij gev„e nu niet belijden moet zogt dat de door haar is aan off zij gev„e niet moet bekennen dat in de maand october lb op af te loopen 't goed steelen en tot de ijselijke moord bij Rot haar plaats zyn geweest ses Jongens volgens hun voorgee haar een gedeelte te geeven man gepleegd de aller eerste „ven den slagter van der Poel met bijvoeging dat gem: Rot aanleijding gegeeven en daar toebehoorende man een Negotiant was en van bevoorens geweeten te hebben dus veel goed in huis had. En dat zij gev„e die Jongens heeft zegd dat die Iongens gesegd welke Persoonen zig om de goederen uijt te haalen naar de plaats van Rotman hebben begeeven heeft aangesegt art1 4
English
Thus questioned and answered in the irons or torture chamber at Cabo de Goede Hoop on 19 June 1787 before the Honourable President Johannes Isaack Rhenius, Salomon van Echten, Johannes Smuts, Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn, Christiaan Ludolph Neethling, Johan Coenraad Gie, Hendrik Justinus De Wet, Clement Matthiesen, and Johannes Matthias Bletterman, members of the Honourable Council of Justice aforementioned, who have duly signed the original of this along with the prisoner and me, the sworn clerk. Beneath stood: Which I witness, was signed C: van Aertsen, Secretary. Re-examination. There appeared before me, the undersigned members of the Honourable Council of Justice of this government, the person of Regina of Bengal, widow of Hendrik Plooij, who, after these preceding interrogation articles were read to her clearly and distinctly word for word, declared that she persists and abides by them, desiring that nothing more shall be added or removed, except only that her son Hendrik Plooij, upon his coming home, had told her, the prisoner, that he had seen a dead maid and blood in the front room of Rotman's house; she, the prisoner, having attested upon inquiry whether she knew what the word afloopen meant that she meant nothing else by it than running from one place to another. The prisoner, before being presented with the articles drawn up by the prosecutor and submitted to the Honourable President Johannes Isaack Rhenius along with the other members of the Honourable Council of Justice, in order to be heard thereon at the requisition of the sworn clerk of this Council, Rijno Johannes van der Riet, as officially qualified to attend to the affairs of the Landdrost of Swellendam, Mr. Constand van Nuld Onkruidt, acting against Hendrik de Plooij, prisoner, his answers to be given will be duly noted in the margin of this. Free of irons and bonds or any the least threats thereof at Cabo de Goede Hoop, 20 June 1787 was signed, and circumscribed there: this cross was made by the prisoner's own hand; lower: in my presence, signed C: van Aerssen, Secretary; in the margin was signed: J: J: Rhenius, S: v: Echten, Johannes Smuts, J: M: Horak, C. G. Maasdorp, W: F: v: Reede van Oudtshoorn, G: H: Meijer, C: Gie, H: J: De Wet, and J: M: Bletterman. Thus done and re-examined without torture. Order has been obtained to subject the prisoner, if he persists in his denial, to rigorous examination. Article 1. Whether he, the prisoner, must not confess that the answers given by him at his previous interrogations are false and untrue. Says yes. Article 2. Whether he, the prisoner, must not now confess that in the month of October aforesaid there were six slaughter boys at the place of his mother, where he, the prisoner, resides. Says yes, and that they showed the note to him, the prisoner, but that he cannot read. Article 3. Whether his mother ordered him to go and fetch the goods from Rotman. Says yes, and having then told his mother that he saw that maid there; further states that upon the word of his mother he rode there. Article 4. What the prisoner's mother said when he came home with the goods. Says that she was glad when he brought the goods. Article 5. Who accompanied the prisoner to Rotman's place and how he, the prisoner, came by the money there. Says Willem Bierwerk, Claas Coert, and little Thijs Albregt, Piet Piekeur having joined them later; that he found the goods there in the front room and packed them in bags that he had brought along, at which time he saw blood in the front room as well as a maid lying dead before the room door. Article 6. Whether he, the prisoner, must not also confess to having known beforehand, along with his mother, of the murder and robbery committed at Rotman's. Says that the boys had told him, the prisoner, that they would raid the house at Rotman's and steal there. Article 7. Where those goods are hidden, specifying the same distinctly. Says that the goods are buried in the plain between the prisoner's and Rotman's place by him, the prisoner, Thijs Albregt, Willem Bierwerk, Piet Piekeur, Claas Coert, and little Thijs; which goods consisted of four pieces of linen, which they packed into two bags, and are now buried between the prisoner's and Rotman's place. Article 8. And that he, the prisoner, with the help of several Hottentots, transported on packhorses to the place of his mother the goods stolen by six boys from the place of Rotman. [No separate response recorded]. Article 9. Of what those goods consisted and among whom or in what manner the same were divided. Says that those goods consisted of white and blue linen, with the intention that each should have a share. Article 10. Who carried the money and where the same is now. Says that Piet Piekeur carried the money and that it is buried with the goods a quarter of an hour from the place, going on the road to Hertenbosch against a mountain in a plain. Thus questioned and answered at Cabo de Goede Hoop on 19 June 1787 in the irons or torture chamber before the Honourable President Johannes Isaack Rhenius, and the Gentlemen Salomon van Echten, Johannes Smuts, Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn, Christiaan George Maasdorp, Gerrit Hendrik Meijer, Christiaan Ludolph Neethling, Jan Coenraad Gie, Clement Matthiesen, Hendrik Justinus De Wet, and Johannes Matthias Bletterman, members of the Honourable Council of Justice here, who have duly signed the original of this along with the prisoner and me, the sworn clerk. Beneath stood: Which.
Dutch transcription
Aldus gevraagd en Beantwoord in de Boeijen of pijn kamer aan Cabo de Goede Hoop den 19 Junij 1787 voor den E Agtb: Heer Praesident Iohannes Isaack Rhenius Salomon en van Echten Iohan nes Smuts Willem Ferdinand van Reede van oudtshoorn Christiaan Lu¬ dolph Neethling Johan Coenraad Gie Hendrik Justinus De wet Clement Matthiesen en Iohannes Matthias Blet terman leeden uijt den E: agtb: Raad van Justitie voorm: die de minute deeser beneevens de gev„e en mij gesw:e Clercq, meede behoorlyk hebben onderteekend /onderstond/ 'T welk ik Getuijge was geteekend C: van Aertsen Secret= Recollement. Compareerde voor mij ondergeteekende Leeden uijt den E: agtb: Raad van Iustitie deeses gouverne ments de Persoon van Regina van Bengalen weede: Hendrik Plooij, dewelke deese vooren staande vraag articulen van woorde tot woorde klaar en duidelijk voorgeleesen verclaar de daar bij te blijven persisteeren begeeren De dat er niets meer bij of van gedaan werden zal als alleen dat haar zoon Hendrik Plooij bij zijn te huis komen aan haar gev, had gesegd dat hij in 't huis van Rotman een doode mijd en bloed in 't voorhuis had zien leggen hebbende zij gev, op de afvrage of zij wist wat 't woord afloopen beteekend betuigd daar niets anders mede gemeent te hebben als van de eene plaats na de an dere te lopen Den gw„, alvoorens aan te Leggen dat bij den regt. 7: Prticulen gedaan ma ken en aan de welEdele Agt„ baare Heeren Praesident Ioh„s Isaack Rhenius benee vens de verdere leeden van den Edelen Agtb: Raade van Ju¬ „stitie overgegeeven omme daar op ter requisitie van den geswe Clercq deeses Raads Rijno Ioh„s van der Riet als in officio ge qualificeerd ter waarneeming der zaaken van den Land drost van Swellendam de Heer Con stand van Nuld onkruidt ageerende gehoord te worden Hendrik de Plooij gev„e zullen de desselvs te geevene resp„e in margine deeser behoorlijk worden bekend gesteld. van yzer en banden ofte eenige de minste bedrei„ „gingen van dien aan Cabo de goede Hoop & 20 Iunij 1787 was geteekendt en daar omschreeven dit kruis heeft de gevreigen handig gesteld lager mij Praesent geteekend C: van aerssen Secret=s in margine was geteekend I: I: Rhenius, S: v: Echter, Ioh„s Smuts, I: M: Horak, C. G. V: Reede van oudtshoorn Maasdorp, W: I: C: Gie B: I: Dewet en I: M G: H: Meijer, Bletterman Aldus Gedaan en gerecolleerd buiten pijn onder zegt Ia. hij niet kan leesen zegt Ia. en Rotmans plaats begraven gepakt en tans tusschen des gev„s om hem geve, indien hij bij zijn ontkentenis blijft ter scherper Examen te brengen Art 1 off hij gev, niet bekennen moet dat de antwoorden door hem bij zigt dat de goederen in de waar die goederen verborgen zijn voorige verhooren gegeeven vlakte tusschen des gev„s, en zijn deselve distinct op te geeven Rotmans plaats begraven zijn zijn valschen onwaaragtig door hem gev, Thijs Albregt willem Bierwerk Piet Piekeur Claas Coert en de klijne Thijs zegt Ia en dat zij 't briefje aan ot hij ges,e nu niet moet beken welke goederen bestaan hebben in vier stukken Linnen zegt Ia en als toen aan zijn moe off zijn moeder hem last gegee op de plaats van Rosman zyn der verhaald te hebben dat hij ven heeft om 't goed bij Bolman moeder alwaar hij geve, woon daar die mijd gesien heeft zogt te gaan haalen agtig is zijn geweest ses slag nader dat hij op gesegde van „ters Iongens zijn moeder daar na toe gereeden hem gev„e vertoond hebben dog dat me dat in de maand october En dat hij gev„e met behulp van verscheide hottentotten 't door voors: zogt dat zij blijde was toen hij wat des gev e moeder gesegd ses Jongens van de plaats van heeft toen hij met 't goed 't hus„ 't goed gebragt Rotman geroofde goed op pak kwam paarden naar de plaats van zogt dat Piet Piekeur 't geldge wie 't geld heeft gedragen en waar zijn moeder vervoerd heeft dragen heeft en dat 't zelve bij 't zelve thans is zegt dat die goederen hebben be waar in die goederen hebben de goederen begraven is een staan in wit en Blauw Linnen bestaan en onder wie of op wat quartier uurs van de plaats de weggaande na hertenbosch tegen een berg in een vlakte wijze dezelve verdeelt zijn met oogmerk dat ieder een portie zoude hebben 't welk zij in twee zakken hebben, zogt willem Bierwerk Claas wieden gev, naar de plaats Coert en klijne Thijs Albregt van Hotman heeft vergeseld zijnde Piet Piekeur daar nader en hoedanig hij gev„, aldaar aan hand bij gekoomen dat hij 't goed 't geld gekoomen is daar in 't voorhuis gevonden en in zakken die hij meede gebragt had gepakt heeft als wanneer hij bloed in 't voorhuis heeft gesien als meede een mijd dood liggen voor de Camer deur hadden gesegd dat zij 't huis bij Rotman zou afloopen en aldaar steelen o is geobtineerd appoinctement zegt dat de Jongens hem gev„e, of hij gev„e ook niet moet beken„ „nen beneevens zijn moeder te „voren van de moord en rooden bij Botman gepleegd geweeten te hebben Aldus gevraagd en Beantwoord aan Cabo de goede hoop den 19 Junij 1787 in de boeijen of pijn kamer voor de E Agtbaare Heer Praesident Ioh„s Isaack Rhenius, en de Heeren Salomon van Echten Ioh„s Smuts William Ferdinand van Rede van Oudtshoorn Christ: George Maasdorp Gerrit Hendrik Meijer, Christ: Lud: Neethling Ian Coen„ „raad Gie Clement Matthiesen Hendrik Sustinus de wet en Ioh„s Math„s Bletterman Leeden uijt den E agtb: Raad van Justitie alhier die de minute deeser beneevens den gw„e en mij gesw„e Clercq meede behoorlijk hebben onderteekend /onderstond / welk 4 5 is 6
English
Further articles drawn up and handed over to the commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, in order to question and hear thereon, at the requisition of the sworn clerk of the said Council, Ryno Johannes van der Riet, acting officially in the affairs of the merchant and Landdrost of Swellendam, Mr. Constant van Nuld Onkruydt, the person of Hendrik de Plooij, the prisoner, his respective answers to be recorded beside each article. Article 1: Where the goods and the money are presently concealed. Thijs says that the goods were buried the first time in the presence of those whom he has already named near the house towards Pieter Nerings, and were later dug up from there again by him, the prisoner, and his brother Thijs Albregt, and brought up against the mountain where the road crosses over towards Welbedagt in the country and there described. Says nobody but his brother was present at that. Thus done and re-examined at the Cape of Good Hope on 20 June 1787, without pain of irons or bonds or the least threat thereof. Signed: this mark the prisoner made with his own hand. Below: In my presence, signed C. van Aerssen, Secretary. In the margin was signed: P. J. Rhenius, S. V. Echten, Johannes Smuts, J. M. Horak, C. G. Maasdorp, W. F. V. Reede van Oudtshoorn, G. H. Meijer, J. C. Gie, B. J. de Wet, and J. M. Bletterman. Appeared before us, the undersigned commissioned members of the Honorable Council of Justice of this government, the person of Hendrik de Plooij, who, having had these his preceding interrogatories with the answers given thereto read aloud clearly and distinctly word for word, declared that he persisted and persevered therein, desiring that nothing more be added or subtracted, except only that he did not see the Hottentot Daniel Paul at the place of Rotman. To which I testify, was signed R. J. van der Riet, sworn clerk. Re-examination. Thus interrogated and answered at the Cape of Good Hope on 2 June 1787 before the gentlemen Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn and Johannes Smuts, members of the Honorable Council of Justice aforesaid, who duly signed the minute hereof along with the prisoner and me, sworn clerk. Below stood: To which I testify, was signed R. J. van der Riet, sworn clerk. Articles drawn up and handed over to the Honorable Council of Justice of this government, in order to interrogate and hear thereon, at the requisition of the sworn clerk of the said Council, Ryno Johannes van der Riet, who, pursuant to authorization, acts for the Landdrost of Swellendam, Mr. Constant van Nuld Onkruydt: Thijs Albregt the elder, his respective answers to be properly recorded in the margin hereof. To present to the prisoner beforehand that the requisitioning officer has obtained permission, if the prisoner persists in his denial, to proceed to a more severe examination, and therefore to admonish him to speak the truth. Article 1: Whether he, the prisoner, must not confess that the answers given by him, the prisoner, during his previous interrogations are false and untrue. Article 2: Whether he, the prisoner, must not now confess to having seen and spoken with the butcher's boys who were at the place of the prisoner's mother in the month of October last. Says he saw two boys on the place in the morning, but paid no attention to them. Article 3: Whether he, the prisoner, does not know where these goods are presently concealed and of what they consist. Says that he was indeed present at the first burial, but not at the second, and that he does not know of what those goods consisted. Thus interrogated and answered at the Cape of Good Hope on 18 June 1787, in the shackles or torture chamber, in the presence of the Honorable President Johannes Isaack Rhenius, together with the gentlemen S. V. Echten, Johannes Smuts, C. L. Neethling, Willem Ferdinand van Reede van Oudtshoorn, G. H. Meijer, J. C. Gie, C. Matthiessen, H. J. de Wet, and J. M. Bletterman, members of the Honorable Council of Justice aforesaid, who duly signed the minute hereof along with the prisoner and me, the Secretary. Below stood: To which I testify, was signed C. van Aerssen, Secretary. Articles drawn up and handed over to the Honorable President together with the other members of the Honorable Council of Justice of this government, in order to hear thereon, at the requisition of the sworn clerk of the said Council, Ryno Johannes van der Riet, officially qualified to conduct the affairs of the Landdrost of Swellendam, Mr. Constant van Nuld Onkruydt, Daniel Paul, Hottentot, his answers to be recorded beside each article. To announce to the prisoner beforehand that the requisitioning officer has obtained an order.
Dutch transcription
Thijs zegt dat de goederen de eer„ Nog nadere articulen gedaan 1 maaken en aan heeren gecomm:s uijt den E: agtb: Raad van Iu „Ititie deeses gouvernements over gegeeven omme daar op het zijker requisitie van den Gesw:e Clercq/ bij welgem: Raake Rijno Iohs, van der Riet als in officio ter waar neminge der saken van den Coop„ „man en Landdrost van Swellen dam de Heer Constand van Nubd onkruist gequalificeerd egehoordn te worden gehoord den Persoon van Hendrik De Sooip Lublende desselvs te geevene resp„e bezijden ieder articul moeten worden bekend gesteld A7t1 waar de Goederen en 't geld thansd verborgen zijn. ste rijs in praesentie van de geenen die hij reeds opgenoemd heeft bij 't huis naar de kant Aldus gedaan & gerecolleerd aan Cabo de van Pieter nerins zijn begraven geweest en naderhand door hem gev„ en zijn broeder thijs Albregt van daar weder uitgehaald goede hoop d 20 Junij 1787 buiten pijn van ijzers en gebragt tegens 't berg daar de weg overgaat na welbedagt in en banden ofte eenige de minste bedreiging van dien /was geteekend/ en daar omschreeven dit merk heeft de gev„e eigenhandig gesteld /lager/ mij Praesent getekend C: van Aersen Secret„s, in margine stond geteekend P: I: Rhe nius, S: V: Echten, Ioh„s, Smits I: M: Horak C: G: Maasdorp, W: F: V: Reede van oudtshoorn, G: H: Meijer, I: C: Gie B: S: De wet, en J: M: Bletterman, Compareerde voor ons onder get: gecomm: Leeden uijt den E: agtb: raad van Justitie deeses gouverne ments den Persoon van hendrik de Plooij dewelke deese zijne voorenstaande interogatoria met de daar op gegeevene antwoorden van woorde tot woorde klaaren duidelijk voor geleesen we zende verclaarde daar bij te blijven persistee ren begeerende dat er niets meer bij of van ge daan werden zal als alleen dat hij den hot ten tot Daniel Paul ter Plaatse van Rotman niet heeft gesien welk ik Getuijge was geteekend R: J: V: D: Riet geswe Clercq RRecollement zegt Niemand als zijn broeder wie daar bij Praesent is geweest Aldus Gevraagd en beantwoord aan Cabo de goede Hoop den 2 Iunij 1787. voor De heeren Willem Ferdinand van Reede van oudtshaorn en Ioh„s smutsleeden uijt den E: Agtb: Raad van Iustitie voorm: die de minute deeser benef vens de gu, en mij gesw„e Clercq meede behoor lijk hebben onderteekend. — /:onderstond:/ T welk ik Getuijge was geteekend R: F: V: D: Riet gesw„t Clercq. — 't Land zegt La zegt 's morgens twee Iongens op de Plaats gesien te hebben dog geen agt op deselve geslagen te hebben! zegt wel de eerste begraving, maar niet de tweede bij geweest te zijn Articulen gedaan maken en aan den wel Edelen agtba „de Raad van Iustitie deeses gouvernements overgegeeven omme daarop ter requisitie van den gesw„e Clercq van wel gem: Rade Ryno Joh„s van der Riet die inge volge qualificatie voor den Landrost te Zwvellendam de heer Constand van Nuld onkruidt 7: o: ageert onder gevraagd en gehoord te worden: Thijs Albregt Doude zullende desselvs te gevene respe, in margine deeser behoorlijk worden bekend gesteld! den geve alvoorens aan te leggen dat bij den reqt: r: O: is geobtineert om den gw, indien hij bij zijn ontkentenis blijft ter scherper Examen overtegaan en dierhal ven aan te manen de waar hij d aan te zeggen Art, off hij gen, niet bekennen moet dat de antwoorden door hem gev, bij zijn voorige ver hooren gegeeven zijn valsch en onwaaragtig of hij gev,„e nu niet moet belij„ den de slagters Jongens welke in de maand october ll: op de plaats van des gev e moeder geweest is. te hebben gesien en gesproken of hij gev, niet weet waar dee goederen thans verborgen zijn dog niet te weeten waarin die en waar in deselve bestaan goederen bestaan hebben Aldus gevraagd en beantwoord aan Calo de goede hoop den 18 Junij 1787. in de Articulen gedaan maken en aan den wel E: Agtb: Heer Praesident beneevens den ver deren Ed: agtb: Raade van Justitie deeses gouvernements overgegeeven omme daar op ter requissitie van den gesal Clercq bij opgem: Rade Runo Joh„s van der Riet ger, fals in officie gequalificeerd ter waarneminge der sake vra den Landdrost van Zuellen „dam de hheer Constand van Nuld onkruist ageerende te worden gehoord Daniel Paul hotten tot zullende desselvs te geevene antwoor den besijden ieder articul moeten worden bekend ge den 9a„e alvoorens aan te zeggen dat bij den reqt. 7: O: is geobtineert appoincte Boeijen of pijnkamer ten overstaan van den E: Agtb: heer Praesident Ioh„s, Isaack Renius mitsgd:s de heeren S: V: Echten, Ioh„s Smuts C: L: Neethling willem Ferdinand v: Reede van oudtshoorn G: H: Meijer, I: C:gie, C: Mat„ thiesen, H: J: De wet en I: M: Bletterman leeden uit den E: agtb: raad van Iustitie voorm: die de minute deeser beneevens de gev„e, en mij ova secretaris meede behoorlijk hebben onderteekend. — /onderstond 'T welk ik Getuijge was geteekend C: van Aerssen Secrets. Boeijen mens 9 Art 2 3 E steld. " 8 rd
English
says yes. and sent out by the same went. says that he lived with Bezuidenhout or whether he, the prisoner, must not now confess that he, the prisoner, during the recent barley harvest stayed and Hottentots together with Hendrik de Rooij had met at a crossroads located close to the farm of Daniel Swart and that at that time those persons with the widow de Rooij, that at that time six butcher's servants also came to that place and having to go without him, nor that these servants were sent out by the aforesaid yet having revealed at that time that they had such atrocious intentions, widow du Plooij to rob and steal at Rotman's and that in compliance with that he had gone along and was not inside the house. being to fetch people, said slaves, persons had told him, the prisoner, to go along and whether he, the prisoner, when the stolen goods were transported from the place, having heard the woman scream did not see the wounded woman and children lying in their death throes will that go as well as if I had known that says that he stood outside that he, the prisoner, furthermore had said to Hendrik du Plooij if I had known, I would not have gone along. Thus questioned and answered in the irons or torture chamber at the Cape of Good Hope on 18 June 1787 in the presence of the Honorable Mr. J: J: Rhenius; and the Honorable Gentlemen J: V: Echten, J: Smuts, C: G: Maasdorp, W: F: V: Reede van Oudtshoorn, G: H: Meijer, C: L: Neethling, J: C: Gie, C: Matthiessen, J: J: de Wet, and J: M: Bletterman, members from the Honorable Court of Justice aforesaid. Below stood: Which I witness, was signed: C: van Aerssen. says as before. whether he, the prisoner, was not present at the perpetration of the murders whether he, the prisoner, must not confess that the answers which he, the prisoner, gave at his previous interrogations are false and untruthful. Article 1 ment, to cause him, the prisoner, to be brought to rigorous examination if he persists in his denial, and therefore admonished to tell the truth. Whereas Regina of Bengal, widow of Hendrik du Plooij, aged according to her statement 50 years, as well as the Hottentots Willem Ruijterbos, aged by estimation 30 years, Claas Coert, also aged by estimation 30 years, Diel Piekeur, aged by estimation 40 years, Daniel Paul, aged by estimation 30 years, together with the persons of Thijs Albregt the younger, aged by estimation 15 years, and Thijs Albregt the elder, aged as he estimates 40 years, now prisoner-confessants, have confessed, most voluntarily, but some under torture, yet subsequently outside pain or compulsion of irons or bonds, or any the least threat thereof, at the recollation have continued to persist, and it has evidently appeared to the Honorable Court of Justice of this government from the further documents furnished to the trial: That when a certain Fijntje du Plooij, around the middle of the month of October of the just departed year, was on the road near the Gourits River, six servants met him there, who, having asked him where he was going, and upon the received answer that his journey was directed to the farm of the widow du Plooij, having replied thereto whether the farm of that widow du Plooij was then still located far from there, upon the elucidation thereof given by the said Fijntje du Plooij went along with the same to the said farm, while they further inquired of him, Fijntje du Plooij, whether there were still many wethers for sale, whereto by him, Fijntje du Plooij, was answered not to know such; That they subsequently arrived there at the farm, and the said six servants immediately pretended to be butcher's servants who were on an expedition for their masters to buy wethers, just as they also, in order to lend greater credence to this their pretext, had provided themselves with a false pass, yet not long thereafter to the widow du Plooij, or the first prisoner in this matter, and her son Hendrik du Plooij their wicked Whereas intention
Dutch transcription
zegt Ja. de en door denzelven uijtgesonden de gegaan. zegt dat hij bij besuidenhout woonen of hij gev, nu niet moet belij den dat hij geve, in de Jongstgarst en cottentotten beneevens hendrik de oogstzyn verblijf heeft gehouden Rooij had ontmoet op een kruijspad geleegen digt bij de plaats van Dani bij de weed„e de Rooij dat ter dien „el Swart en dat als toen die per tijd zes slagters Iongens meede op die plaats gekoomen zijn en te moeten gaan zonder hem nog dat deese Iongens door voorsz: tans als toen te hebben geopen daard weed, de Plooij zijn afgesonden dat zij zulke gruwelijke voornee„ om bij Rotman te rooven en te steelen mens hadden en dat hij in voldoe ning daar aan was meede gegaan en niet binnen 't huis is geweest. zinde om volk te haalen gem: slaven, soonen hem gev„e gesegd van meede en off hij gev„e toen de geroofde goe hebbende de vrouwshooren scheren deren van de Plaats zin vervoerd niet de gequeste vrouw en kinde zal dat zo goed gaan als ik dat ten zieltogende heeft zien leggen zegt dat hij buijten gestaan heeft „wen dat hij gev„e voorts tegens Hendrik Dj Plooij had geseed had geweeten dan had ik niet mee Aldus gevraagd en beantwoord in de boeijen of pijn kamer aan Cabo de Goede Hoop den 18 Iunij 1787 ten overstaan van de E agtb: Heer I: I: Rhenius; EnEdeH Heeren I: V: Echten, I: Sputs; C: g Maas dorp w: F: V: Reede van oudtshoorn g: 3: Meijer C: L: Neethling I: C: Gie C: Matthieser I: I: De weten I: M: Bletterman leeden uijt den E: agtb: Raad van Iustitie voorm: onderstond T: welk ik Getuij ge was geteekend C: van Aerssen zegt als vooren fhij gev,e niet bij 't Pleegen der moorden is praesent geweest of hy gev„e niet bekennen moet dat de antwoorden welke hij gu„ bij zine voorige verhooren gegeeven heeft zun valsch en leugenagtig Art 1 ment om hem gev, indien hij bij zijn ontkentenis blijft ter scher„ per Examen te doen brengen en dierhalven aangemaand de waarhijd t zeggen Aangesien Regina van Bengalen weede. Jera drik de Plooij oud na haar zeggen 50 Jaaren om de kottentotten Willem Ruijterbos oud na gissing 30 Jaaren Claas Coert meede oud na gissing 30 Jaaren Diet piekeur, oud nagissing 40 Iaaren Daniel Paul oud na gissing 30 Jaaren beneevens de Persoonen van Thip Albregt de Jonge oud na gissing 15 Jaaren en Thijs Albregt de oude oud zo hij gist 40 Jaaren thans Theeren qw„se beleeden hebben de meeste vrij willig Dog zommige ad torturam egter vervolgens buijten pijn of dwang van ijzers of banden dan wel eenige de minste bedreging van dien bij 't Recol lement zijn blyven persisteeren en 't den E: agtb: Raad van Justitie deeses gouvernements uijt de verdere ten processe gefourneerde stucken evident gebleeken is Dat wanneer zeekere Sijntje de Plooij zig omtrend de helft der maand october van 't eeven afgeweeken Iaar op weg nabij de gous rivier bevond hem aldaar ontmoet zijn ses Iongens dewelke hem gevraagd heb bende waar hij na toe ging en op 't bekomen antwoord dat zijn Rijs na de plaats van de weede, de Clooij gerigt was daar op gerepliceerd hebbende of de plaats van die weede: de Plooij dan nog verre van daar geleegen was op de daar van door gem: Eijntsse de Blooij gegee vene Elusidatie met denselven meede gegaan zijn na gem: Plaats terwijl zijl aan hem Hijntje de Plooij nog wijders afgevraagd hebbende of er nog veel ha mels te koop waaren daar op door hem puntje de Plooij is geantwoord zulx niet te weeten Dat zij vervolgens daar ter Plaatse zijn aange koomen en gem: ses Jongens zig terstond hebbende us„ gegeeven voor slagters Jongens dewelke voor hunne meesters op de togt waaren om hamels te koopen gelijk zij dats ook om dit hun voorgeeven te meer dere fiducie bij te zetten zig geminueerd hadden van een fasch pad briefje egter niet lang daar na aan de weed„e de Plooij osfte de 1„e gev„e in deesen en haren zoon Hendrik de Plooij hun snooden Aangezien toelbyn 4
English
design have made known, and that they were only out to enrich themselves through stealing and robbery. That then finally the fatal moment arrived when the aforementioned six slaves, on the advice of the widow de Plooij, had to carry out their cursed plot against the farmstead of Botman. The aforementioned widow, in order to fulfill her promise, accompanied the 2nd, 3rd, 4th prisoners and the aforementioned Mijntje de Plooij, and along the way on a crossroad near the farm of Daniel Swart having met the 5th prisoner, who, residing with the burgher Bezuidenhout, came along that road to go to the burgher Jan Barnard on behalf of his said master, persuaded the same to go along with them, to which he, the 5th prisoner, agreed, for the reason, as he alleges, that he had no suspicion of their gruesome intention. That they, having thus continued on their way to about 2 to 3 hundred paces from the farm of Botman beside a hill, the 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoners remained there in a kloof until the aforementioned six slaves, who went directly from them to the house, should call them. That in the evening around the hour of 8 o'clock, two of the slaves also having come there in order to call the 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoners, the same also immediately proceeded to the house, and while they found the entire household in deep rest, remained in the kitchen, where the aforementioned Mijntje de Plooij was even so cold-blooded as to smoke two pipes of tobacco just as if nothing was about to happen. That when the moment of the attack arrived, the aforementioned six slaves stationed the 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoners with the aforementioned Mijntje de Plooij each at a post, in order to prevent anyone in the house from escaping their unrestrained rage. That the said slaves and some of the prisoners who could most easily leave their posts, having further proceeded to the door of the room in which the wife of Botman was present, and having chopped it open, went inside; whereupon those slaves so mistreated the said woman and some of the children sleeping in her room, notwithstanding their pitiful wailing, "God, rather take my goods than my life," that it cost her and one of those children their lives. That the aforementioned 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoners lent a hand to this dreadful bloodbath to the extent as has been said, and the 2nd prisoner showed himself particularly so pleased therein that he, with one of the said slaves, even had the cruelty to lay ready a black coat and trousers and waistcoat for mourning clothes for the Botman who was made so very distressed by their inhuman deed; the above-mentioned Hendrik de Plooij in the meantime having readied three pack horses, and forced the 6th prisoner, who was busy milking the cows of his father, the 7th prisoner in this case, to go along with them. That the said slaves thereupon having first wounded a boy who lay sleeping in the kitchen, subsequently two maids in the front room, and further the servant residing there in the house, the said servant thereupon took flight out the door toward that side where the aforesaid Sijntje stood on guard, so that
Dutch transcription
toeleg hebben bekend gemaakt en dat zij er maar alleen op uijt waaren om zig met steelen en rooven te verrijken Dat dan eijndelijk 't noodlottig oogenblik zijn de gebooren gem: ses slaaven hun vervloekt aanslag op aanraaden van de weed„e de Plooij op de woon plaats van Botmon moeste in 't werk stellen gem. weede, om haare belofte naa te koomen den 2,3, 4, en gev„s in gem: hijntce de Plooij ingevolge van dien gem: slaaven verseld en onder weg op een kruijspad digt bij de plaats van daniel Swart den E geve, dewelke bij den burger Bezuidenhout woonagtig zijnde dien weg uitkwam om voor zijn gemelde meester na den burger Ian Barnard te gaan ont moet hebbende denzelven hebben overgehaald om met hun meede te gaan waar in hij 5„e gev„e bewilligd heeft om reedenen, zo hij voorgeevt dat hij geen vermoede van hun grouwelijke voorne men had Dat zijl: dus hunnen weg vervolgd hebbende tot ongevoer 2 a 3 hondert schreeden van de plaats van Rotman bezijden een heuvel de 2: 3, 4, en 5 gev„s in een aldaar in een Cloof zijn verbleeven tot dat voorn, ses slaven dewelke van haar direct naar 't huis gingen hun zoude roepen Dat des avonds de klocke C„r 8 uuren ook twee van de slaven aldaar gekoomen zijnde omme de 2, 3, 4, en 5 gev„, te roepen dezelve zig ook inme diaat na 't huis vervoegd hebben en terwijl zij 't gantschen huisgesin in diepe rust bevonden in de Combuis verbleeven zijn alwaar gem: Hijns„ „je de Plooij nog zo koelbloedig heeft kunnen zijn om eeven als of er niets gebeuren zoude twee Pijpen tobak te rooken dat wanneer 't oogenblik van den aanval daar was gem ses slaven hun 2. 3, 4, en 5 gw„e met voorn„e Slyntje de Plooij ieder op een plaats hebben geposteerd ten eijnde te verhoe „der dat niemand in 't huis hunne tomelo „se woede mogte ontsnappen Dat dukgen slaven en eenige der gevs die hunne posten 't gevoegelijkst konde ver laaten, zig voorts begeeven hebbende naar de deur van de kamer daar de vrouw van Rotman zig in bevond en naa dezelve te hebben opengehakt naar binnen zijn gegaan als wanneer die slaven gem vrouw en eenige der in haar vertrek slapende kinderen, met tegenstaande hun Tammerlijk gekermtls t god beneemd mij liever mijn goed als mijn zodanig hebben mishandeld leeven dat 't haar en een dier kinderen, 't leeven heeft gekost Dat voorn„e d, 3, 4, en 5 gev„s tot dit eijs„ Delyk bloedbad in zo verre als gesegd is de hand geleend en de 2e, geve daar in nog bijzonder zo wel gevallen getoond hebbende dat hij met een der gem: slaven nog de wreedhijd heeft kunnen hebben om een Swarte Rok en broek en Camisool tot Fauw kleederen van die door hun ont mensch bestaan, zoo zeer bedrukt gemaak „ten Botman klaar te leggen boven gem: Hendrik de Plooij in dien tusschen tijd drie pak Paarden in gereedhijd gebragt en de be geve dewelke beesig was om de koeijen van zijn vader of den 7„e gev„e, in deesen te melken gedwongen heeft om met hun meede te gaan Dat gelepte slaven daar op eerst een Iongen die in de combuiste slapen lag vervolgens twee meeden in 't voorhuis en wijders den aldaar in huis woonenden knegt hebbende gewond gem: knegt daar op buijten de deur de vlugt heeft genoomen naar die kant daar voorsz Sijntje op schildwagt stond invoegen
English
so that they then, the two of them, arrived at midnight at the aforementioned place of Rotman. That, having furthermore loaded the said goods onto the packhorses, the six slaves departed from there, and the 5th prisoner, upon the promise made to him by the other prisoners that a part of the booty would be handed over to him on the condition that he would disclose nothing, continued on his way, while Hendrik de Plooij, together with the 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoner, with the frequently mentioned Stijntje de Plooij, transported the same goods to the place of the first prisoner, and the 4th prisoner also took a bag of money and handed it over to the first prisoner, who, being exceedingly pleased at the sight of all these stolen goods, ordered her son Hendrik de Plooij to just bury the same; while the said first prisoner was further recounted by her said son that he had seen a lifeless maid and some blood in the front room of the house of Rotman, and a report of all that had happened was made by the remaining prisoners. That in accordance with that order of the 1st prisoner, the said Hendrik de Plooij, the 2nd, 3rd, 4th, and 6th prisoner having buried the stolen goods in a kloof beside the house, the same goods were nevertheless dug up again from that place by the aforementioned Hendrik de Plooij and the 7th prisoner, and were then once again buried by the same in a plain between their place and that of Rotman. Yet however much every possible precaution was used by the prisoners to conceal this their villainous act, however much they also succeeded therein insofar as the six aforementioned slaves underwent their dreadful death sentence without, to the astonishment of everyone, mentioning the least about any of the prisoners in this matter, there was still an almighty Supreme Being, before whose all-seeing eye nothing can remain hidden, and whose divine justice would not tolerate that these evil deeds should remain unpunished. It was then that very same Stijntje de Plooij, of whom these villains thought they had rid themselves, who had to serve as the instrument to bring this enormous crime to light, when, having been apprehended at the beginning of the current year by the burgher Adriaan Jonker, residing in the district of Swellendam, he confessed upon interrogation by the said Jonker that he had received the money he had with him as his share from the widow de Plooij out of the goods stolen at the place of Rotman, following which confession the said Jonker immediately sent him, Stijntje, in custody to Swellendam, from where, having been transported hither together with the remaining prisoners and the Hendrik de Plooij frequently cited herein, who were thereafter also successively brought up to this capital place, they were delivered into the hands of Justice. Meanwhile the said Hendrik de Plooij, who in this custody was overcome by the terrible pangs of his conscience over his committed crime, and having suddenly died from an attack resulting therefrom, and likewise the said Stijntje de Plooij, who happened to pass away on the 14th of this month, were even after their death, pursuant to a resolution of this Honorable Court, punished as an example to other villains. Without
Dutch transcription
invoegen zil: dan ook met hun beiden ter middernagt op voorm: plaats plaats van Rotman zijn aangekoomen Dat zil voorts gem: goederen op de pak¬ paarden gelaaden hebbende de ses slaven zig van daar g'absenteerd hebben en de 5e geve, op de aan hem door de overige gev„s gedane belofte dat hem een gedeelte van den buijt zoude worden afgegeeven onder voorwaarde dat hij niets zoude uijtbrengen zijnen weg vervolgd heeft, terwijl Hendrik de Plooij beneevens de L:e 3„e 4„e en 5 geot met dikwils gem Stijntje de Plooij dezelve goederen na de plaats van de Eerste gev„e vervoerd en de 47 ges nog een zak met geld heeft meede genoomen en aan de eerste gev„e afgegeeven: dewelke op 't zien van alle deese geroofde goederen bij uijtstek verheugt zijnde geweest aan haa ren zoon Hendrik de Plooij bevoolen heeft dezelve maar te begraven terwijl haar 1e ga„s alwijders door haaren gem: zoon verhaald is dat hij in 't huis van Rotman dat hij in 't hevi een ont zielde meijd en eenig bloed in 't voorhuis hadden gesien en door de overige gev„s verslag van al gepasseerde gedaan is Dat ingevolge dien Last van de 1:e gev, gem: Bon drik de Plooij de 2, 3, 4 en 6„e gev„e de gestolene goederen in een Cloof bezyden 't huis hebbende begraven dezelve goederen echter door voorm: Hendrik de Plooij en den 7 gev„s van die plaats weder opgegraven en als toen, andermaal door dezelve in een vlakte tusschen hun plaats en die Rotman zijn begraven geworden Dan hoe zeer ook door de gev„e alle mogelijke voorzorge zijn gebruikt om dit hun snood bedreijf te verbergen hoe zeer zij daar in ook zijn geslaagd in zoo verre dat de ses voorne, slaven hun ontzaggelijk dood vonnis hebben ondergaan zonder tot verwondering van Een ieder 't minste van iemand der gev„e in deesen te reppen zo was er nog een alvermogend opperweesen voor wiens als ziende oog niets kan verborgen blijven en wiens goddelijke regtvaardigheid niet wilde gedoogen dat deese Euvel daaden ongestraft zoude blijven 't was dan diezelvde stijntje de plooij waar van deese snoodaards meen den zig te heb ben ontdaan die als t werk tuig moest dienen om deese en orme misdaad aan den dag te brengen wanneer dezelve in 't begin van 't Loopende Jaar door den burger adriaan Son ker in 't district van Swellendam woonag tig g'apprehendeerd zijnde op de afvrage van gem: Jonker beleeden heeft dat hij 't bij zig hebbende geld tot zijn aandeel genooten had van de weede de Plooij uijt de ter plaatze van sotman geroofde goederen ingevolge welke bekenten is gem: Ionker hem hijntje terstond naar swellendam in hegtenis heeft opge sonden van waar hij herwaards getranspor „teerd zijnde beneevens de overige gev„s en den in den deesen dikwerf aangehaalden Hendrik de Plooij dewelke daarna ook suc cessivelijk ter deeser hoofdplaatse zin opge bragt in handen der Justitie overgeleeverd geworden terwijl midderwijl gem: Hendrik de Plooij die in deese hegten is door de vreeselijke vroegingen van zijn gewee ten over zijn begaan mis drijf overmeesterd en aan een daar uit voortgekomen overval subiet overleeden zijnde en zo meede gem: Styntje de Plooij die door een toeval op den 14 deeser is koomen te overliden nog na hun dood ingevolge besluit van deesen E: Agtb: Rade ten voorbeelde van andere booswigten zyn gestraft geworden Zonder
English
But whereas such ordering to robbery and murder and the assistance rendered thereto, as well as the fencing of goods stolen by means of burglary, in addition to having knowledge of one thing or another without reporting the same to Justice, in a land where Law and justice are properly maintained, cannot in any way be tolerated, but on the contrary, for the reassurance of the good inhabitants living so far inland in lonely places, and as a deterrent to all other evildoers, ought to be rigorously punished, So it is that the Honorable Worshipful Council of Justice aforesaid, serving on this day, having read and considered with all possible attention the written Criminal Claim and Conclusion made and taken by and on behalf of the Landdrost of the Colony of Zwellendam, Mr. Constand van Nuld Onkruydt, nomine officii, on and against the prisoners, as well as having attended to all that pertained to the matter and could move Their Honorable Worships, administering Justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, has condemned the prisoners, as Their Honorable Worships do condemn them hereby, to be taken to the place where one is accustomed here to carry criminal sentences into execution, and there the 1st, 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoners, Rozina van Bengalen, widow of Hendrik Plooij, Willem Ruijterbosch, Claas Coert, Piet Piekeur, and Daniel Paul, being delivered to the executioner, the first prisoner to be placed before a post and strangled to death, the 2nd, 3rd, 4th, and 5th prisoners to be punished with the rope at the gallows until death follows, furthermore the dead bodies to be dragged to the outside place of execution, to be hanged there on the gallows until consumed by the air and the birds of heaven; further, Thus done and sentenced at Cabo de Goede Hoop the 11th day of the month of Augustus, as well as pronounced in the Castle of Good Hope the 18th of the same month, and executed on the same day. Was signed: P: T: Rhenius, S: v: Echten, I: Smuts, I: M: Horak, C: G: Maasdorp, W: F: v: Reede van Oudtshoorn, G: G: Maasdorp, Meijer, C: Mappa, P: C: Gie, I: I: De Wet. Lower, in my presence, signed: B: R: v: D: Riet, sworn clerk. In the margin: Fiat Executie, signed: C: I: van de Graaff. Saving the 6th prisoner Thijs Albregt the younger and Thijs Albregt the elder, having witnessed Justice, the 6th prisoner on account of his tender years to be set at liberty again, and the 7th prisoner to be confined to the Island, there to labor for his lifetime on the Honorable Company's public works without wages; with condemnation of all the prisoners in the costs and expenses of Justice, and rejection of the further or other claim and conclusion made by the officer. [illegible] [illegible] And these state: 2. That in the beginning of the past month of Ianuarij, an inspection was made by the then acting Commissioner Gentlemen at the privileged master bakers regarding the baking and quality of the breads. 3. At the aforesaid defendant's, three pieces of weight were found which were not only unstamped, but each was also slightly too light. 5. Yet they were used by the defendant in weighing the breads. 6. That such having been brought to the notice of the Plaintiff in official capacity, and the defendant having been examined about it, 7. The defendant has admitted one thing and another, 8. Only excusing himself that it was the fault of the servant, 9. Who had received orders from the defendant to have all the weights stamped, 10. And that the weight had indeed possessed the proper heaviness, but through all kinds of use by the slaves, some of it must have worn off, 11. That consequently, the defendant has made himself doubly guilty: 12. 1st, that he did not properly present the aforesaid weight during the gauging undertaken in the past year, in order to have it stamped; 13. 2nd, that he made use of this unstamped weight substantially in fraudem legis; 14. Whereby the defendant, indisputably falling into the crimen falsi, will also have subjected himself to the lawful punishment thereof; 15. That while it is true that the bread was found good and of proper weight on that occasion, 16. And assuming that the weight remained unstamped through the negligence of the servant, 17. These reasons may indeed be taken into consideration for the defendant, 18. Yet they may not be deemed so strong. To Burgher Coenraad Eb here, defendant on the other side. Appeared before the Right Honorable Worshipful Gentlemen President and Councillors of Justice of the Castle of Good Hope, the Fiscal pro interim, P: Exter, Plaintiff in official capacity on the one side, Whereas Article 1 Against
Dutch transcription
Dan Nademaal diergelijke Lastgeeving tot roof en moord en daar bij verleende adsistentie midsgd:s heeling van bij weege van huisbraak gesto lene goederen daar beneevens meedeweetenschap van 't een of ander zonder 't zelve de Iustitie aante gee„ „ven in een land alwaar Regt in de geregtighijd behoorlijk gehandhaafd word geenzints kan werden geduld maar in tegendeel ter bevestigig der zo verre Landwaarts in op een zame plaat sen woonende goede ingeseetenen ten afschrik van alle andere kwaaddoenders rigoureuselijk behoord te worden gestrafd Soo is 't dat den E: Agtb: raad van Justitie voorm: ten dage dienende met alle mogelijke op merkzaamhijd geleesen en overwoogen hebbende den schrifteliken Crimineelen Eijsch en Conclusie door ende van wegens de Landdrost der Collenie Zwellendam de Heer Constand van Nuld onkruidt nomine officie op en De Ieegens de gevs, gedaan en genoomen midsgds gelet op al 't gunt ter materie was dienende en hun EE: agtb: konde doen moveeren Regt doende uit naam en de van weegens de hoog mogen de heeren Hta ten generaal der vereenigde Neederlanden de gev„s heeft gecondemneerd gelijk hun E Agtb: de zelve Condemneeren mits deesen omme gebragt te worden ter plaats daar men alhier ge woon Crimineelen Sententien ter Executie te bren „gen aldaar den 1e 2„e 3„e 4„e en 5„e Gev„s Rozina van Bengalen weede Hendrik Plooij Willem Ruijter „bosch, Claas Coert, piet Piekeur en Daniel Paul den scherpregter overgeleeverd zynde de eerste gev„e, voor een paal gesteld en ter dood gewurgd te worden de 2, 3, 4 en 5„e gu„e met de noorde aan de galg gestrafd te worden dat er de dood na volgd voorts de doode lighaamen naar buijten geregt gesteept te werden aldaar aan de galg ge hangen te worden tot dat door de lugt en volge len des hemels zullen zunverteerd wijders Aldus Gedaan en gesententieerd aan Cabo de goede Hoop den 11 dag der maand Augustus midsgd„s gepronuntieerd In 't Cas teel de goede Hoop den 18 der zelver maand en g'executeerd ten zelven dage was geteekend P: T: Rhenius S: v: Echten I: Smuts I: M: Horak C: g: Maasdorp W: F: v: Reede van oudts hoorn Gij G: Maasdorx Meijer C: Mappa P: C: Gie I I: De wet lager mij Praesent geteekend B R: v: D: Biet gesw„: Clercq. in margine Fiat Executie geteekend C: I: van de Graaff - Saecorveert de 6e geve Thijs Albregt de Jonge en Thijs Albregt de oude omme de Iustitie aanschouwd hebbende de 6:e gev:e uit hoofde zijner Ionge Iaaren weder op vrije voeten gesteld en den 7„e gev„e op 't Eiland geconfineerd te worden om aldaar zijn levens tijd aan 's E Comp„s gemeene werken zonder Loon te arbeijden met Condemnatie van alle de gevangens in de kosten en misen van Justitie en ontzegging van den verdere of anders ge dane Eijsch en Conclusie van den officier Kan sVerssen Foeerch En deese Leggen. 2. dat in't begin der verleeden Maand Ianuarij door de toen Fungeerende Heeren Commissaarissen bij de geprivileegeerde broodbakers omtrent 't bak„ ken en deugd der brooder onderzoek gedaan zyn„ „de. 0 3. Bij den ged„e voorm: drie pieus gewigt zyn gevonden geworden de welke niet alleenig niet geeijkt & maar ook ijder om iets te ligt zyn geweest 5 Egter van den ged„e bij t weegen der brooden geemploieerd zyn geworden. 6dat zulke den R: O: Eyssehar ter kennis gebragt en den ged„e daar over geconstitueerd zynde 7: den ged„e 7. Een en andere heeft geadvoueert 8. zig alleenig, excuseerende dat of de Faute van den knegt was. 9 dewelke van den ged„e had ordre gehad, om al 't ge„ „wigt te doen Elken„ 18. En dat 't gewigt de behoorlijke swaarte wel gehad had, dog door allerlij gebruijk van den slaven daarvan moest afgegaan zyn, 11. Dat ingevolge van dien den ged„e zig dubbeld schuldig gemaakt heeft. 12. , dat denselven t gem: gewigt bij de in't verleeden Jaar voor genomen Eijking niet heeft behoorlijk aangebragt, om zulx te laaten eykenen 13. den 2. dat hij zig van dit opgeeykte gewigt wee 1 „sentlijk in Fraudem Legis heeft bediend 141: waar door den ged„e onstrijdig in't Crimen Falsi vervallende zig ook aan deszelvs wettige straf„ „fe zal hebben onderhaevig gemaakt 16 dat wel waar zynde dat 't brood deugdzaam en behoorlyk zwaar bij die geleegentheid is be„ vonden/. 1 6 16. En verondersteld: dat 't gewigt door de na„ laatighid van den knegt ongeeijkt is gebleeven 17. deese Reedenen wel voor den geden in aanmer„ huinna komer. 18. Egter dog niet voor zoo sterk zullen moogen Aen Burger Coenraad Eb alhier ged„e ter anderen zijde. Compareerde voor den Wel E: Achtb Heeren prosidenten en Raaden van Iustitie des Casteels de goede Hoop den pro Interim Fiscaal P: Exter R: O: Eysschar ter Eenre aangezien Art. 1 - Contra
English
Article 19. that the defendant could thereby remain freed from everything. 20. Because such acts tend to the detriment of the public and must be sharply countered. 21. that thus, while the punishment according to the laws is also not expressly determined, 22. but according to the case and its circumstances is left to the discretion of the judge, 23. the Officer Plaintiff, subject to correction, believes 24. that the defendant should reasonably be punished arbitrarily by the judge. Wherefore, and for other reasons and means to be further deduced in due time and place if necessary, the Officer Plaintiff, making his demand and concluding, requested that by this sentence of Your Honorable Worships the defendant shall be condemned to pay a fine of two hundred Rixdollars, to be divided as usual, with the costs, or to such other penalties as Your Honorable Worships shall judge to be appropriate according to law and fairness. Was signed: P: Ester. In the margin: Exhibited in Council on the 28th of April [illegible]. To be considered. Agreed. Appeared before the Honorable Lord Johannes Isaak Rhenius, President, together with the other Honorable Members of the Honorable Council of Justice of this Government, the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewijk Bletterman, Official Plaintiff in a criminal case, on the one part; upon and against the burgher David Naude, defendant in the aforesaid case, on the other side. For the justification of which criminal claim the Official Plaintiff stated: 2. that on the 15th of the past month of March, it was brought to the knowledge of the Official Plaintiff by the defendant 3. that he, the defendant, had one of his slaves named Dam, 4. who, on account of stealing brandy, had absented himself for a few days, 5. and having returned the day before, 6. he, the defendant, had the same Dam bound upon a wagon ladder by another of his slaves named Galant, 7. and subsequently punished him himself with a six-horse whip; 8. and that after the said Dam had been handed a drink of water by the aforesaid Galant, 9. the same Dam had come to die at sunset; 10. the Official Plaintiff on the said day, together with commissioned Heemraden, assisted by the Surgeon Petrus Franciscus Melchior Briers, proceeded to the farm of the defendant, 11. and there inspected the dead body of the aforesaid Dam, 12. where and when the same dead body, lying stretched out on its belly, was found 13. from the upper part of the back down to below the buttocks to be as if lacerated with whip lashes. [illegible]
Dutch transcription
Art:s 19. dat den geden daar door zoude van alle kunnen bevrijd blyven. 20: Omdat diergelijken bedrijve Tot nadeel van algemeen strekken en scherpelijk moeten worden Tegengegaan. 21 dat dus, terwijl de straffe naar de Regten ook niet uytdrukkelyk bepaald. 22 Maar naar 't geval gen deszelvs omstande hoe „dens ter beschijden tijd van den Regter overgelaa „ten 20. den R: O: Eysscher /:onder verbeetering / vermeend 24. dat den gede billyk van den Regter arbitrarie zal behooren gefunieerd te worden Mits welken en anderen Reede en Middelen in Tyd, en wylen is 'tnood nader te dedifceeren, ve R: O: Eisscher Eysch Loen&e Con„ cludeerde dat bij deesen voor„ nis van uw E: Agtb:e de gede al worden gecondemneerd, omt betaalen Een boeten van Twee hondert Rexd„s te verdeelen alisio met de kosten ofte tot alzulken anderen Pinen als hunr agtb: naar Regten Billiklijd zullen oordeelen te bestagt wag geteekend:/ P: Ester /:is margine Exhebiteu in Jndaaid den 28pril BB. aangezien worden Accordeert. Compareerde voor den wel E Agtb: Heer Iohannes Isaak Rheni„ us Praesident beneevens de ver dere Heeren Leeden van den Edele Agtb: Rade van Justitie deeses Gouvernements den Land driost van Stellenbosch en Draken Stein Hendrik Lodewijk Blet terman J: O: Eijss=r in Cas Cri mineel ter eenre op inde Iegens Den burger, David Naude ged=e in 't voorsz: Cas ter andere sijde Tot Justifficatie van welken Cr Esch de J: O: Eijss=r deede seggen. & dat op den 15 der gepasseerde Maand Maart aan den 7: O: Eijss=r door den ged„e ter kennisse gebragt geworden sijnde. — 3 dat hij ged„e een sijner slaven in name Dam, 4 den welken wegens 't seelen van Brandewijn een paar dagen, zig g'absenteerd. 5 en drags bevoorens te rug gekoomen sijnde 6 hij ged„de denselven Dam door een ander sijner slaven met name Dalant op een wagen zad der hadde doen binden. vervolgens met een ses paar den sweep zalvs afgestraft. — 3: En dat gem: Dam daar na door voorsz: Galant een dronk water toegerijkt zijnde deneselven Dam met sons ondergang was komen te sterven 10 de r: o: Eijss„r gem: Dage nevens gecommd e Heem raden g'adsisteerd door den Chirurgijn Petrus Franciscus Melchior Breers zig ter plaat se van den ged„e begeeven. — 11 Een aldaar 't doode Lighaam van voorm: Dam hadden geschouwd k als wanneer 't selve op den berik uitgestrekt log gend dode Lighaam bevonden was 13 van 't bovenste gedeelte van den rugge tot benge den de billen als doorvlogten met sweepslagen Van Herssele Seerch „ - „
English
So that the back and buttocks were thereby entirely contused and bruised; while the aforesaid Surgeon, in order to investigate whether the drink of water given to the aforesaid slave Dam could also have been the cause of the premature death, opened the body, but having found no signs thereof, declared that the multiple contusions had accidentally caused the death of the mentioned slave Dam; the Officer Plaintiff maintaining that such inhumane conduct of which the Defendant has made himself guilty ought to be punished and countered by legal means and ways, therefore, to that end, on the 19th of the following month of April, addressed himself to this Honorable Court, and thereby requested from the same, as he obtained on the 3rd of May last, a decree or appointment whereby he was qualified to summon the Defendant in person before this Honorable Court; that the Defendant, having been summoned by virtue of the aforesaid decree and having appeared on the 3rd of July last, was condemned upon the request made by the said Plaintiff by interlocutory sentence of Your Honors to answer, in the presence of the Commissioners from this Honorable Court, to such articles as would be presented to the Defendant by the Officer Plaintiff; provided that after the Defendant had given his answers, such action should be taken as the said Commissioners should judge proper upon the further request then to be made by the Officer Plaintiff; that the Defendant, having subsequently been heard before the Commissioners, answered and confessed in substance: That, having punished his slave Dam in the morning from ten or half past ten until near twelve o'clock with a six-horse whip, a drink of water had been given to him without the Defendant's knowledge, whereby the Defendant maintains that the mentioned Dam, having become powerless, notwithstanding the proper care taken for his recovery, had died at sunset; that, having beaten the mentioned slave with a six-horse whip, he had regarded this as a light, sensible punishment, and so as not to be able to inflict any mortal wound on him therewith, also with no evil intent, but had punished him in that manner in order to correct him; for he, the Defendant, having bought the same slave for seven hundred and fifty rixdollars, would certainly not willfully take his life; as all this can most clearly appear, if necessary, both from the answers upon which the Defendant was heard before the Commissioners from this Honorable Court, and from the post-mortem report and the surgical certificate given; the Officer Plaintiff, however sufficient the confession of the Defendant may have appeared to request bodily apprehension of the person of the Defendant, the constant confession of the Defendant of never having had any intention of willfully killing his slave made the Officer Plaintiff adopt the view that the Defendant, thus not realizing the punishment that he has nevertheless merited despite his intention, and as a citizen who has his property here, would consequently also not try to abscond on account of his crime, to request from the Commissioners, as was granted to the Officer Plaintiff, to release the Defendant, provided that, when summoned, he shall appear in person at all times, under penalty of being held as confessed and convicted; that all the circumstances being considered in this manner, it appears to the Officer Plaintiff that although the ill-treatment by the Defendant
Dutch transcription
U4 So dat de ruijge en billen, daar door ten eenemaal gecontusioneerd en gekneust waaren; — 15 terwijl den voorsz: Chirurgijn om te ondersoeken 16 of ook de aan voorsz: slaaff dam toegerijkte dron„ water, de oorsaak van 't prasmatuur overlijden zoude kunnen zijn 't lichaam geopent dog daar van geene teekenen hebbende gevonden gedeclareert heeft. — i8 de veelvuldige Contusien de dood van gem: slaaf Dam toevalliger wijse te hebben veroorsaakt 19 de r: d: E: sustineerende dat sulke onmenschte han „delwijze waaraan zig den ged„e heeft schuldig ge maakt behoorde gestraft en door middelen in wegen regtens te worden tegengegaan. 20 zig dan ook tot dat einde op den 19 der daar aanvolgende maand april bij eg aan deesen E: Agtb: Rade heeft g'addresseerd, 21 En daar bij van denselven versogt, zo als hij op den 3 meij Jongstl: heeft g'obtineert decreet of appoinc tement waar bij hij is gequalificeert geworden, den ged„e te mogen dagvaarden in Persoon 2 voor deesen E Agtb: Rade 23 dat den ged„e uit kragte van 't voorsz: Zecreet gedagvaard ende gecompareert zijnde op d:en 3 Juhij Iongstl: 24 op des Zo Eijss=r gedaan versoek bij interlocutoir vonnis van uE Agtb: is gecondemneerd 25 omme ten overstaan van Heeren gecomm. s uit deesen E: Agtb: Rade te moeten antwoorden op sodanige articulen als door den r: d: Eijss=mr aan„ den ged„e zoude worden voorgehouden. 26 mitsg:s dat na des ged:e op desselvs gegeevene resp„, zodanig zous werden gehandeld als wel gem H: H: gecomm:s op 't als dan van den 7: d: Ei te doene nader versoek zoude oordeelen te be hooren. 27 dat den ged„e vervolgens voor Heeren, gecomm„s gehoord zijnde in substantie heeft geantwoord en geconsesseerd 28 Dat hij zijn slaaf Dam des morgens sedert tien„ of half Elf met een ses paarden tot bij Twaalf uuren afgestraft hebbende 29 buiten sijn ged„e weeten aan denselven Een dronk water, was toegerijkt 30 waar door de ged„e sustineert dat gem: Dam magteloos geworden sinde 31 Niettegenstaande de behoorlijke aangewende sorgen tot Desselvs Herstelling! 32 mets ons ondergang was overleeden 33 dat hij ged„e gem: slaaff met een ses paarden sweep geslagen hebbende. - 34 zulx als een ligt gevoelig stratse hadde aangemerkt 35 en om geen Dodelyk wonde denselven daar meede te kunnen toebrengen 36 ook met geen kwade intentie, maar om denselven te Corriljeeren indiervoegen had afgestraft 37. wanthij ged„e denselven slaaff voor seven Hondert en vyftig Ryx:s gekogt 38 immers niet moedwillig om 't leeven zou brengen 39: zo als dit alles zo uit de resp:e waarop den g:ed„e voor H H gecomm„s uit deesen E: Agtb: Rade is gehoord als uit de schouwcedulle en 't Chirurgi caal certificiaal gegeeven ten klaarsten des noods kan consteeren 40 de 7: O: Eijss:r hoe zeer ook de Confessie van den ged„e voldoende hebbende geteekend om Corp: oree le appreehensie op den Persoon van den gede„ versoek te kunnen doen tot de Constante Confessie van den ged:e van rim mer eenige intentie te hebben gehad zijn slaaf moedwillig om 't leeven te brengen 42. den 7: o: Eyss=r heeft doen vallen in 't begrip dat den ged„e dus niet inziende 43 de Strasffe die hij des niet tegenstaande zij ne intentie heeft gemeriteerd 44 en als Een burger, die zijn haven goed al hier is hebben de 45 zig gevolglijk ook om's zijns misdaads wille niet zou tragten te absenteeren 46 van H H gecomm„s te versoeken gelijk den 7: o: Eijss=r is g'accordeert den ged„e te ontslaan mits des aangemand werdende ten allen tijde in Persoon te Compareeren, Sub Pane Confessie et Conficte dat alle de omstandigheeden indiervoegen 47 beschouwd zijnde 't aan de r: O: Eijss=r is voor komende. 48 dat of wel de mishandelinge door den ged=e 31 -
English
committed against his slave Dam, appears to have to be considered as the sole cause of his premature death, 49 and that notwithstanding by some externally administered aid the death of the aforesaid Dam might possibly have been prevented, 50 the defendant nevertheless appears to have to be regarded as the sole cause of the death of his slave, and as having given occasion thereto precisely through an unlawful act, would also appear to have to be punished with the ordinary punishment of killers. 51 Regarding the application of the punishment, the Right Honorable Plaintiff nevertheless believes 52 that in this matter, subject to correction, ought to be taken into consideration: 53 In the first place, — 54 that the surgeon who examined and opened the body 55 was unable to discover a single wound or contusion 56 which, according to the construction and constitution of a human body, considered in itself, could be declared to be absolutely fatal, 57 and that consequently some other supervening circumstances may have brought about his sudden death, 58 regarding which the administering of timely aid might possibly have provided a remedy. 59 And in the second place, 60 that the blows inflicted upon the slave with a whip 61 do not afford sufficient ground 62 to establish that it was the defendant's intention 63 to deprive his slave of life, 64 but only to have wished to discipline him for stealing brandy and his subsequent desertion, 65 however much this was also through an excessive and impermissible chastisement. 66 And if this is so, Honorable and Worshipful Sirs, as it is then wholly indubitable both as to the fact and as to the law, 67 that upon the post-mortem examination of the dead body, not a single wound or contusion could be discovered 68 which, considered in itself, was absolutely fatal, 69 and it cannot possibly be deduced from the instrument wherewith the defendant punished his slave 70 that it was his intention to have wished to deprive him of life, 71 and that consequently this excessive act committed by him took its origin from an anger toward his slave, 72 aroused by the stealing of brandy and his subsequent flight, 73 and until he, the defendant, thus inflamed with anger, beat the slave in person in an excessive and altogether impermissible manner, so that death followed thereupon that very same day; 74 75 so then it also follows therefrom with respectful reverence: 76 that against the defendant could be claimed the ordinary punishment enacted against killers by the Lex Cornelia de Sicariis; 77 but that on the basis of what Carpzov says in Practica Criminalis, Part 1, Question 7, Number 37: "For because the law itself could not express all the circumstances and qualities, but expressed only certain ones, it gave to the judge this faculty and discretion, that according to the contingency of the fact he might, for good reason, at his discretion increase, reduce, or alter the penalties themselves." Note: That is: for because the law itself could not express all the circumstances and qualities, but only determined some of them, therefore it has given this power to the judge to increase, reduce, or also alter the punishments according to the nature of the deed, for good reasons, at his discretion; 78 also for those reasons, such other punishment ought to be inflicted upon the defendant 79 as this Honorable and Worshipful Council of Justice shall find and judge to be proper. 80 Wherefore, and for other reasons to be further deduced in due time and place if necessary, the Right Honorable Plaintiff, making his demand, 81 concludes that the defendant shall be condemned by definitive sentence of Your Worships to be banished for the term of his life from this Government and the jurisdiction thereof, as well 82 as that his two slaves named Galant and Adam shall, by order of Your Worships, be sold to the highest bidder for the benefit of the defendant, under this express condition, that the same may never again come under the power of the defendant or any of his next of kin; furthermore with condemnation in all the costs incurred in this case, or to such other penalties and punishments as Your Honorable Worships, upon examination of the matters, shall judge to be proper. Was signed: H. L. Bletterman In the margin: Exhibited in court, the 28th of June, 1787. — Thursday the 15th of March, 1787 The burgher David Naudé having reported to the Landdrost that he, yesterday, having tied one of his slaves named Dam of Madagascar to a wagon ladder for theft, himself with a
Dutch transcription
aan desselvs slaaf Dam gepleegd, als de eenige oorsaak van desselvs Framatuur overlijden scheint te moeten worden geconsidereerd 49 en dat niettegenstaande door eenige van bui „ten toegebragte hulp 't overlijden van voorsz: Dam mogelijk zou hebben kunnen gepravini eerd 50 de ged,e egter als de eenige oorsook van de dood van desselvs slaaff scheint te moeten wor den aangemerkt en als daar toe aanleiding hebbende gegeeven Juist per Factum / illecitum ook zou scheinen met de ordinaire Stratse den doodslagers te moeten straffen 51 Tot de applicatie der Straffe vermeend de 7: o: Eyss=r egter 52 dat in deesen onder Correctie behoord te komen in Consideratie 53 In de Eerste Plaatse. — 54 dat den Chirurgijn die 't lighaam geschouwd en geopend heeft 55 geen een Enkelde wond of contusie heeft kunnen ontdekken 56 dewelke volgens de Constructie en Constitutie van een menschelijke Lichaam op zig zelvs beschouwd konde worden. — gedeclareert absoluut doodelijk te zijn 57 en dat gevolglijk eenige andere daar bij gekoo men omstandigheeden 't subiet overlijden van denselven kan hebben te weeg gebragt 58 waaromtrend 't toebrengen van een tydige zulpe men mogelijk zou hebben kunnen te gemoed komen 59 En in de tweede plaats 60 Dat de slaagen aan de slaats toegebragt met een sweep 61 geen genoegsame grond opleeveren 62 om vast te stellen des ged„e intentie geweest te zijn. 63 desselvs slaav van 't leeven te berooven. 6a maar alleenlijk denselve te hebben willen Corri geeren over testeelen van brandewijn en daar na genoomen desertie 63 hoe zeer ook door door een al te overmagtige en ongeoorloofde kastyding 66 En is dit dan Zo E: Agtb: Heeren gelijk zulx dan ook quod. ad Factum als quod ad suxis ten ee nemaal indubitable 6 7 dat Hi bij de Schouwinge van 't dode Lighaam geen een wond off confusie heeft kunnen wor den ontdekt 68 dewelke op zig selve beschouwd volstrekt dodelijk is geweest 69 en kan uit 't instrument waar mede de gedd„e zijn slaaff gestraft heeft 7o met geen mogelikheid worden geelicideerd zijne intentie geweest te zijn denselven van 't leeven te hebben willen berooven 71 En dat gevolglijk dit zijn gepleegd exces haaren oorsprong heeft genoomen uit een Toorn Jeegens zijn slaav 72 over 't steelen van Brandewijn en daar op ge nomene afugie verwekt. — 73 En tot hij gede dus in toorn ontestoken den slaaf op een overmagtige en allesints ongepermitteer de wijze in persoon dermaaten heeft geslagen dat de dood nog denselve dag daar op gevolgd 74 is 75 zo vloed, dan ook onder eerbiedige reverentie daar uit voort. — 76 dat tegen de ged„e kan worden gereclameert de ordinaire Straffe bij de Pex Cornelia de Sicarus tegens doodslagers gestatueerd. 77 maar dat op Fundament van 't geene de Heer Carpsl in Proixi Criminali Part 1 quoest 7. no 37 zegt, quia enim omnes evicumstantias et qualitates lex Nota ipsa non exprimere potuerie sid quas dam tantum mode Ex presserit ded Judici de dit Hlanc facultatum et ar betrium ut Secundum facte Contin gentian poenas ipsas arbitria suo ex causa augeret minueret velmuta zet Dat is. want terwijl de wet zelve able de om standigheeden en hoedanig reeden niet heeft kunnen uitdrukken maar alleen „lyk zommige derzelve heeft bepaald daarom heeft ze aan den regter deese magt g:egeeven omme de straffen na de gesteldhijd des daads om reedenen na haar willekeur te vermeerderen te verminderen of ook te veranderen ook om die redenen zodanig andere strafe aan den ged„e behoord geinfligeert te worden als deesen E Agtb: Rade van Iustitie zal bevinden en oordeelen te behooren Mits welke en andere Ree denen meer in tyd en wijl is 't nood / nader te deducee ren de r: v: Eyss:r Eisch doende Concludeerende dat den gede„ bij definitive vonnis van UE: agtb: zal werden ge„ condemneerd omme voor den tijd zijns leven geban nen te worden uit dit gouvernement en den ressorte van dien mitsga 8:0. 1s Donderdag den 15 Maart 1787 Door den burger David Naudé aan den Heere Landdrost berigt gedaan zijnde dat hij een siner slaven met name Dam van madagascar wegens Diefte op gisteren op een wagen lad„ der gebonden zijnde zelvs met een H: L: Bletterman in margine Exhibitim in Iudicio den 28 Iunij 1787. — ders dat zijne bij de slaven met name galant en Adam op ordre van uwelE: Agtb,„s aan de meestbieden de ten voordele van den ged„e zullen worden ver kogt onder deese Expres se voorwaarde dat dezelve nooit weder onder de magt van den gede ofte iemand zijner naastbestaande mo gen geraaken met Condem natie wyders van alle de ten deesen gevallen costen ofte tot alzulke andere „Doene en Straffen als uwel Edele Agtb.:e na bevinding van zaaken zullen oor deelen te behooren- /was / Geteekend:/ ders Ses 78 79 8. 1 2
English
had punished with six horsewhips, and that because a drink of water had been handed to the mentioned Dam by his fellow slave Galant through a misunderstanding, the same Dam came to die by the evening, the undersigned commissioned Heemraden—the Secretary being at the Cape on business—assisted by the burgher surgeon Franciscus Melchiur Briers, immediately proceeded thereafter to the place of the mentioned Naude and there, in the presence of the said Landdrost, inspected the dead body of the aforesaid slave Dam, and found on the same corpse the buttocks and backs and arms to be covered in blood. 1. Firstly saying 2. that the prisoner and defendant, for several years, with the Hottentots Spogter, Bosjesman, Vlamink, and their wives and children, resided with the burgher Pieter Venter in the district of Graaff-Reinet, and during their stay there served very faithfully 3. until now over a year ago, and precisely since the fellow Hottentot Willem, having taken up residence with the brother of the aforesaid Venter, named Stephanus, kept company with the prisoner and defendant along with the other Hottentots and Hottentot women, 4. whereupon dissatisfaction and even recalcitrance was immediately discovered by the mentioned Venter among his people, 5. with the result 6. that the prisoner and defendant, along with the aforesaid Hottentots and Hottentot women of the mentioned Venter, so they say, upon the advice of the Hottentot Willem, set off and against 1. Kees and Dragonder, both Hottentots, prisoners and defendants in the aforesaid case, on the other side. Appeared before the Honorable President and the other Honorable members of the Court of Justice of this Government, the sworn clerk of the said Court, Rijno Johannes van der Riet, as officially qualified to handle the affairs of the Landdrost of the colony of Graaff-Reinet, Mr. Morits Herman Otto Woeke, formal prosecutor in criminal cases, on the one part. J. van Hessen, Clerk. Landdrost. Agreed. 3. set off, taking along five guns with some powder and lead, 7. just as the aforesaid Hottentot Willem set off and also joined the conspiracy of the prisoner and defendants with their comrades; 8. that this gang, after having wandered here and there, on 3 December of the mentioned year was at the so-called Paardevallij around the abandoned farm of the burgher Jan Viljoen, 9. precisely at the time when the burghers Albertus Viljoen and Barend Janssen, who had gone to the Zeekoegat on the mentioned abandoned farm to direct the water into a piece of cornfield there, had to pass the said Paardevallij on their return. 10. That the aforesaid Viljoen and Janssen, upon their return, having unexpectedly approached the aforesaid gang of armed Hottentots, mistook them for Bushmen and immediately fled from there with their horses. 11. But that, notwithstanding this, the aforesaid Hottentot Willem, along with the first prisoner and this Hottentot, Bushman and Spogter, immediately, as mentioned, upon Willem's saying "we must shoot the Christians dead," fired their loaded guns at the aforesaid Janssen and Viljoen, 12. with that effect 13. that the aforesaid Janssen, being struck in his left thigh with a bullet that had penetrated diagonally through the pubic region, after walking slowly for a few paces, collapsed in the field; 14. whereupon he was subsequently fetched with a wagon by the burgher Pieter Ernst Kruger and brought to his farm, 15. and on the following day, or 14 December, died of the wound sustained; 16. That the band of Hottentots thereupon proceeded to a mountain situated at the so-called Renosterfontein, 17. and having been tracked down there, 18. were indeed taken prisoner on 15 of that month of December by a commando without having offered the slightest resistance; 19. while nevertheless two of the same, named Flamink and Bossiesman, were shot dead on that occasion. 20. That the Landdrost of the colony of Graaff-Reinet, upon receiving authorization from your Honors, having sorted out the women and children belonging to this gang, 21. also sent the aforesaid Willem and Spogter, or the first instigator, along with the first prisoner and defendant towards the Cape; 22. the said Willem and Spogter, however, managed to escape on the journey, 23. while the prisoner and defendant were nonetheless brought here and thus delivered into the hands of justice. 24. That as now of the deed itself 25. and of its proof are at hand, 26. and then in this matter comes 27. into consideration regarding the first prisoner and defendant: 28. that he took to the field with a gang of Hottentots and was provided with a gun; 29. that he was thus deployed with an intention to use that weapon against the Christian people; 30. yea, that upon the arrival of the burghers Barend Janssen and Albert Viljoen, he actually made use of the same.
Dutch transcription
ses paarden Zweep had afgestraft en dat aan gem: Dam een Dronk wa ter door desselvs meede slaaff ga lant door mis verstant toegereikt zijnde denselven Dam met den avond was komen te sterven hebben de on der get: gecom: Heemraden den Secrete wegens occupatie aan de Caab zig be vindende geadsisteerd met den bur ger Chirurgijne Franciscus Melchiur Briers terstond daar op ter Plaatse van Gem: Nande begeeven en aldaar ten overstaan van gend: Heer Land „drost 't doode Lighaam van voorsz: slaav Dam geschouwt en aan 't zelve lijk bevonden de billen n ruggen in armen door vloeten te zun 1 Een deede zeggen 2 dat de ged„, en ged„e zeedert verscheide Iaaren, met de hottentotten spogter, Bosjesman Vlamink en der zelver vrouwen en kinderen zijn woonagtig geweest bij den burger Pieter Venter in 't district van Graaff Reinet en geduurende hun verblijf al daar zeer, getrouw hebben gediend tot nu ruim een Jaar geleeden, en wel Juijtt zeedert dat den meede pottentot Willem zig bij den broeder van voortz: venter in naame Stephanus met er woon begeeven hebbende met de gev„:e en ged„e neevens de overige hottenlotten en hollen tot tenne verkeering gehouden heeft 4 wanneer te stond reeds door gem: ven ter onder zijn volk misnoegen en zelvs balorighijd is ontdekt. 5 met dat gevolg 6 dat de gev, en ged:e beneevens voorsz: het tentotten en hottentottinne van gexepten¬ venter, zo zij zeggen:/ op aanrading van den hotten tot Willem zijn opge¬ op ende Ieegens 1 kees en Dragonder bijde hottentotten gev„ en ged„e in voorsz: Caster andere Zide Compareerde voor den welE: Agtb: Heere praesident en de verdere Edele Agtb: raade van Justitie deese Gouvernements de gesw:e Clercq van welgem: Ra de Rijno Ioh„s van der Riet als in officio gequalificeerd ter waarneeminge der saaken van den Landdrost der Col„ lonie Graaff Reinet de hr Morits Herman, otto woe ke 7: o: Eyss=r in Cas Cumi neel ter eenre J van Hessen Ceent drost Accordeert 3 drost meede neemende vyff geweeren met wat kruid en Lood gelyk voorsz: Hotter tot Willem zijn op getrost zig dan ook bij 't Complot van de gev„e en ged:s met hunne makkers gevoegd heeft dat deese bende na gins en herwaards ge sworven te hebben, zig op den 3 decbr des gem: Jaars heeft bevonden, aan de Iogen: Paarde vallij omstreep de verlatene plaats van den burger Jan vilsoen Juist op 't tijdstip dat de burgers Albertus vilzoen en Barend Janssen, die zie naar 't Lekoeij gat op gem: verlatene plaats be geeven hadden om aldaar 't water in een stuk koorn Land te lijden bij hun retour gerepte paarde vallij moesten passeeren, 10. Dat voorsz: vilsoen en Janssen dan ook bij hunne te rug komst de voorsz: bende gewa pende gewapende hottentotten onvoorziens genadert zijnde dezelve voor bosjesmans aan gesien en zig aldaar dadelijk met hunne paarden op de vlugt begeeven hebbende 11 dan dat des niet tegenstaande voorsz: hotten tot Willem beneevens den 1„e gev:e en deesen, hotten totten bosjesman en spogter terstond zo als de gem: opgeeven op 't zeggen van willem wij moeten de Christenen doodschie ten, met hunne geladene geweezen op voord Janssen en viljoen hebben Los gebrand 12 met dat Effect 13 dat voorsz: Janssen in zijn Linker bie met een kogel welke schuins tot door 't schaams lad was gepenetreerd getroffen zijnde na eenige schreeden langsaam getreeden te zyn in 't veld is blijven Leggen 14 wanneer hij vervolgens door den burger Pieter Ernst kruger met een wagen bje haald, en naar zijn plaats gebragt weesen de 13 's anderen daags ofte den 14 december aan die — bekoomen wond is overleeden; 16 Dat 't Complot hotten totten zig hier op begeeven hebbende op een berg aan de Sogenaamde renoster fontijn geleegen of en aldaar opgespoord zijnde 18 dan ook op den 15 dier maand; december door een Commando zonder 't geringste tegenweer geboden te hebben is gevangen genomen 19 terwijl nogtans twee van 't zelve in name Faminse en bossesman bij die geleegendhyd zijn dood geschoten geworden zo Dat de zanddrost der Collonie graff Reinet op bekomene qualificatie van uweE: Agtb: de vrouwen en kinderen, onder deese bende ge sorteerd hebbende 21 middgd:s voorsz: willem en spogter ofte den eersten auteur beneevens den 1 gev, en ged Caalwaards opgesonden; hebbende 22 gerepte willem en spogter egter op de rijze hebben weeten te Echapeeren 23 Terwijl de gev:e en ged„e nogtans alhier opge bragt en zo in handen van Justitie over gelee verd zijn 24 Dat gelijk nu van de daad zelve. 25 en van dies preuve voor handen zijn 26 en dan komt in deesen 27 ten belange van den 1„e gev„e en ged„e in Con Lideratie 28 dat hij zig met een zende hottentotten; in 't veld begeeven heeft en met een geweer voor zien is geweest „ 29 dat hij dus met eene intentie om dat wapen tuig tegens de Chiste menschen te gebruiken is besteld geweest 30 Ia dat hij zig bij de komst van de burgeren Barend Janssen en Albert viljoen, revera van 't zelve heeft bediends gehad 5
English
31 as having, pursuant to No. 19 of his interrogation, shot at them along with the others who also had firearms. 32 And however much one currently remains in uncertainty through which shot the aforementioned Ianssen was actually struck by only a single bullet, the 1st prisoner and defendant might consequently belong among those who did not cause his direct death, 33 yet on the other hand it is placed beyond all dispute 34 that the 1st prisoner and defendant shot at the aforementioned Janssen with a firearm properly loaded with a bullet, 35 and thus, having made use of a weapon whose effect could never depend on his caution, 36 must also be considered 37 to have had the intention of depriving the aforementioned Jansen and Viljoen of life, 38 and that it must not be attributed to mere coincidence that the aforementioned Viljoen was not likewise deprived of life, 39 all the less because the prisoner and defendant, in his answered interrogatories, advances nothing else in his defense other than only that he was misled thereto by Willem. 40 To the question of whether this was not done with the aim of depriving those persons of life, he answers that Willem had said: we must aim well to hit them. 41 Since now, Honorable Lords, according to the opinion of most Doctors of Law who have commented on the subject of homicide, 42 and the weapon used by the defendant and defendant, even in distinction from all other violent weapons, is held to be so utterly lethal, 43 as one can find demonstrated in Moorman under the title of Homicide, Nos. 11 and 12, and all those cited by him in the aforementioned place, 44 so it also follows, under respectful correction, 45 that the 1st prisoner and defendant 46 can never be acquitted of having fallen within the terms of those laws 47 which prescribe a death penalty against this. 48 But as on the one hand the duty of the Prosecutor requires laying open before Your Honors all aggravating circumstances of a crime, 49 so that evil is not committed unpunished and the proper order of a well-regulated society is not trampled underfoot, 50 and also so that the punishment may be adjusted in proportion to the same; 51 wherefore, as regards the 1st prisoner, it comes into consideration: 51½ 1st, that the prisoner was enticed into deserting with a firearm by the still absent Hottentot Willem; 52 2nd, that neither the prisoner nor the others of his conspiracy committed any other offense during their desertion, 53 although opportunity for this was by no means lacking to them, 54 as they were sufficiently provided with weapons, powder, and lead; 55 3rd, that the aforementioned Ianssen and Viljoen were not pursued and tracked down by them, 56 but were encountered unexpectedly, and that they thus acted by chance, which very rarely happens without great confusion; 57 4th, that none of the conspiracy resisted the commando, but willingly gave themselves up as prisoners; 58 and finally, 5th, that the 1st prisoner and defendant, without the slightest obstinacy, immediately confessed the simple truth of everything before the Commissioners. 59 But since these mitigating circumstances, viewed with a little attention, 60 can never be judged to be of such weight 61 that the prisoner and defendant should thereby be exempted and acquitted from the punishment of death, 62 the Prosecutor also imagines, under respectful correction, 63 that however much these circumstances seem to clear the 1st prisoner and defendant of a malicious and premeditated intent, 64 one or another death penalty has nonetheless been merited by his impermissible deed. 65 But as the crime of the 2nd prisoner consists solely in this: 66 that he resided with a conspiracy of armed and wandering Hottentots who had already employed their weapons against 2 inhabitants of this country, 67 without it appearing anywhere, however, 68 that the 2nd prisoner and defendant personally did any harm, 69 and the conspiring of such armed Hottentots, according to the alternative sentences of Your Honors, has always been punished with an arbitrary punishment, 70 so the Prosecutor also reasonably assumes 71 that the punishment of the 2nd prisoner and defendant ought likewise to be determined according to the discretion of the judge. For which and other reasons and means to be further deduced in due time and place if necessary, the Prosecutor, making his demand, concludes that the prisoners and defendants mentioned in the heading of this document shall, by definitive sentence of Your Honors, be condemned to be brought to the place where criminal sentences are customary here to be executed: the 1st prisoner Kees to be punished at the gallows with the rope around the neck until death follows, while subsequently his dead body, being dragged to the outside place of execution, shall again be hanged there and thus remain until consumed by the air and birds of the heavens. Today, the 7th of December 1786, appeared before me, Joh. Jacob Fredrik Wagener, Secretary of the Colony of Graaff-Reinet, in the presence of the undersigned witnesses, the burgher Albertus Viljoen, who, at the requisition of Mr. Morits Herman Otto Woeke, declared to be true: That furthermore the 2nd prisoner, Dragoonder, tied to a post and severely scourged on the bare back with rods, shall be riveted in chains in order to be confined on Robben Island for the period of 10 consecutive years to labor on the Honorable Company's public works, with condemnation in the costs and expenses of justice, or to such other end as Your Honors in Good Justice shall find and judge proper. Was signed: R. I. v. D. Riet, Sworn Clerk. In the margin: Exhibited in Court on the 28th of June 1787.
Dutch transcription
31 als hebbende ingevolge No. 19 van zijn verhoor met de overige die meede geweeren hadden op de zelve geschoten 32 En hoe seer men voor 't tegenswoordige in 't onseekere verteerd door welke schoot eijgentlijk gerepte Ianssen slegts door eenen kogel getroffen is hij 1e gev„e en ged„e gevolglijk wel konde be hooren onder die geenen die de directe dood van den selven, niet hebbe te wegegebragt 33 zo is 't aan den anderen kant nogtans buij ten alle Contestatie gesteld. 34 dat hij 1e: gev:e en ged„e op voorsz: Janssen met een door een kogel behoorlijk gelaaten, geweer geschoten 35 en dus van een wapentuig welks uitwerking nim mer van zijn voorzigtighijd konde dependeeren, gebruik gemaak hebbende 36 dan ook moet worden geconsidereerd 37 van intentie te zin geweest om voorsz: Jansen en viljoen van 't leeven te berooven, 38 en, dat 't dus niet als een bloot toeval moet atri bueeren zij dat voorsz: viljoen niet meede van 't leeven is beroofd geworden 39 te minder om dat de gev,„e en ged„e in zijne beant woorde Intrn: niets anders ter zyner veront schuldiging advanceerd als alleen dat hij door willem daar toe was verleid op de vrage of dit niet is geschied met oog merk om die persoonen van 't leeven te be rooven antwoord dat willem gesegd had wij moeten mooij aanleggen, om hun te raken 41 Daar nu E: Agtb: Heeren volgens 't gevoelen der meeste d:E: dewelke over 't susset van doodslag hebben gecommentarieerd 42 En 't gebruikte wapentuig van den ged„e en ged„e zelvs met distintie van alle andere violen te wapentuigen voor zo volstrekt dodelijk ge houden worden 43. gelijk men zulx kan gedemonstreerd vinden bij Moorman onder den titue van doodslag N„o 11 en 12 en alle die bij hem ter voorsz: plaatze worden gereciteerd 44 zo spreekt 't ook onder eerbiedig Correctie van zelve 45 dat den 1 gev, e en ged„e 46 nimmer kan werden vrijgekend gevallen te zij in de termen dier wetten welke hier tegen een doodstraffe statueeren 48 Dan daar aan de eene kant de pligt van den r: o: Eijss=r vordert om alle verswarende omstan digheeden van een misdaad voor uE: Agtb: open te leggen 49 ten einde 't kwaad niet straffeloos gepleegd en de geschikte ordre van een welgezegelde societeid niet met voeten getreeden werden 5o ten einde ook de straffe na mate van de zelve worde veredigt 51 weshalven den Couw=t belangen den 19eve: in aanmerking komt 51½ 1„o dat hij gev„e tot 't opdrossen met een yew eer door de nog absent zijnde Bottentot willem is verleed geworden 52 2„e dat hij gev:e nog de overige van zijn Complot geduu rende hun op drosse niets anders te hebben ge pecceerd, 53 daar 't hun eeven wel geensints aan de gelee gendhijd hier toe heeft ontbroken 54 als zijnde aan wapenen, kruids en Lood genoeg saam voorsien geweest. — §5 3:e dat voorsz: Ianssen en vilsoen, door hun niet zijn agtervolgd en nagespoord maar hun onvoorsiens op 't Lijf zijn gekoo men en dat zij dus toevalliger wijze 't geen zeer zeld saam zonder groote Confusie geschied 57 4„o dat geen van 't Complot zig teegens t Comman do heeft te weer gesteld maar zig goedwillig ge„ vangen gegeeven. — 58 en eindelijk ten 5„e dat hij 1„e gev„e en ged„e zonder de geringste hardnekkighijd ter stond voor Hol: Gecomm: de eenvoudige waarhijd van alles be leeden heeft 47 56 — 40 §9 Maar vermits diese mitigeerende omstandig „zijds met een wijnig oplettenhijd gesien 60 nimmer kunnen werden geoordeeld te zijn van dat gewigt. 61 dat de gev„e en ged„e daar door van de Straffe des doods zoude worden geeximeerd en vrijgekend 62 Do verbeeld zig den 7: O: Eijss=r ook onder eer biedige Correctie 63 dat hoe zeer ook deese Circumstantien hem 1E gev„e en ged„e van een dolosen en gepremiditeerd op het schein vrij te pleeten 64 de een of ander doodstraffe nogtans door zij ne ongepermitteerde daad is gemeriteerd ge worden 65 dan daar de misdaads van den 2 ger, alleen lijk bestaat hier inne 66 dat hij zig bij een Complot gewapende en zwer vende hotten totten die hunne hten eser. wapenen reeds tegens 2 ingesetenen van dis Land hadd en geemploijeerd heeft op gehouden 67 zonder dat 't nogtans ergens blijkt 68 dat hij 2e. geve. en ged„e voor zyn persoon leed gedaan heeft Cq in 't Comploteeren van dergelijke gewapen de Hottenlotten volgens de alternative gewijs „dens van UE: Agtb: altoos met eene arbitrai „re stratfe is gepunieerd geworden.— 7o zo neemd de 7: d: Eijss=r ook daar omme met reeden dat de straffe van den 2„e gev„e en ged„e even 71 also naar 't arbitrium van den regter behoordn bepaald te worden Mits welk en andere reedenen en middelen in tijd en wijlen is 't nood nader te deduceeren de 7: d Eijss=r Eisch doende Con cludeerende dat de gue. en ged in den hoofde deeses gem: bij definitive vonnisse van uwelE: Agtb: zullen worden gecon demneerd omme gebragt te worden ter Plaatse daar men alhier gewoon is Cri Huiden den 7e decbr: 1786 Compareerde voor mij Joh. . Jacob Fredrik wa gener Secret.:s der Collonie Graaff reinet praesent de naten: getuijgen den burger Albertus Vil soen dewelke ter requisitie van den hr Morits herman otto woeke verclaarde hoe waar Dat wijders den 2 9e, Dra gonder aan een Paal gebonden en met reeden op de blote rugge strengelijk gegeeseld zijnde in de ketting geklon ken zal worden ten einde den tijd van 10 agter een vol gende Iaaren ten robben ei„ van de geconfineerd aan 'SE Comp„s gemeene werken te ar beiden met Condemnatie in de kosten en misen van Iu stitie ofte tot zodanige an dere fine als UE Agtb: in Goede Iustitie zullen vin den en oordeelen te behoren was geteekend. R: I: v: D: Riet gesw: Clercq in margi ne Exhibitim in Iudicio den 28 Junij 1787. mineele gewijsdens ter Executie te brengen den 1,e gev„e kees met de koorde om de hals aan de galge gestraft te werden, dat er de dood na volgd terwijl vervolgens desselvs doode zig haam naar 't buiten geregt gesleept zijnde wederom aldaar opgehangen te werden en dus te verbleeven tot dat door de lugt en vogelen des heemels zullen zijn verteerd. is
English
That the appearer, in the company of the citizen Barend Janssen, on the 3rd of this month of December, having ridden from the so-called Sekoegat to the abandoned farm of fellow citizen Jan Viljoen, upon their return near the so-called Paardevallij unexpectedly rode into a gang of Hottentots, whom they had taken for Bushmen, fleeing backwards on their horses, and that behind them several musket shots had been fired by the Hottentots. That the appearer, while riding, had heard his aforementioned traveling companion, Barend Janssen, cry out "God!", and having approached him, understood that he had been wounded by a musket shot that the aforementioned gang of Hottentots had inflicted upon him, Janssen. That the appearer, having proceeded slowly with the aforementioned Janssen, had been forced to leave him, Janssen, lying in the veld because he could go no further due to the wound received; and that the citizen Pieter Ernst Kruger and several other persons whom he could not name at present had found that the aforementioned Janssen was hit with a bullet from behind on his buttock through the front of his private parts, by which shot the cord of his bladder was likely shot away, and that the aforementioned Janssen had died the following day, namely Monday the 4th of December. Declaring nothing further, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being ready to confirm the same by oath. Thus done at the Secretariat of Graaff-Reinet in the presence of the soldier Karel Grotz and the citizen Coenraad Fredrik Herhold, who along with the appearer and me, the Secretary, have also duly signed the minute hereof. Today, the 9th of December 1786. Appeared before me, J. P. F. Wagener, Secretary of the Colony of Graaff-Reinet, in the presence of the witnesses to be named hereafter, the citizen Pieter Venter, Hendrik's son, who, at the requisition of the Landdrost of the aforementioned Colony, Mr. Morits Herman Otto Woeke, declared it to be true: That the Hottentot Kees, along with the Hottentots Sanna and two children, the Hottentot Dragonder, and the Hottentot woman Jacomijn with two children, as well as Rosina and her suckling child, the Hottentot woman Flora and seven children, and also Catrijn, Tobia, Rosalijn with her child Aurora, [signed, underneath] Which I witness, signed P. J. F. Wagener, Secretary. Verification: Appeared before us, the undersigned commissioned Heemraden of Graaff-Reinet, being qualified for this by the Right Honorable Lord Governor and the Honorable Council of Policy at the Cape of Good Hope, the citizen Albertus Viljoen, to whom this his preceding declaration, having been clearly and plainly read word for word, declared that he abides by and persists in it, desiring that nothing more be added to or taken from it, and spoke in confirmation of the truth thereof the solemn words: "So truly help me God Almighty." Thus verified and sworn to at Graaff-Reinet on the 8th of January 1787. Was signed: Albertus Viljoen. Below: In my presence, signed A. F. V. D. R. A. J. P. Wagener, Secretary. In the margin signed as commissioners: A. v. Jaarsveldt and J. G. Tregard. Bushman Spogter, and Vlamink, all born and raised at the appearer's place, with the exception of Flora and Sanna, had always acquitted themselves reasonably well in their service. That the appearer, however, for about a year, since a certain Hottentot named Willem, who was residing with the appearer's brother Stephanus Venter and had had some dealings with the aforementioned Hottentots, had noticed that they had become discontented and obstinate, and they had all also on the 20th of the past month of November fled with five muskets, some powder, and lead, without the appearer being able to say what cause or reason they had for this. Declaring nothing further, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being ready to maintain the foregoing with solemn words. Thus done at the aforementioned Secretariat at Graaff-Reinet, in the presence of the clerks of the Colony's Surgeon, Carel Philip Lastron, and the court messenger Johan Christiaan Helm, who along with the appearer and me, the Secretary, have duly signed the minute hereof. Underneath stood: Which I witness, signed J. F. Wagener, Secretary. Verification: Appeared before us, Adriaan van Jaarsveldt and Jacobus Tregard, commissioned Heemraden of Graaff-Reinet, being qualified for this by the Right Honorable Lord Governor and the Honorable Council of Policy at the Cape of Good Hope, the citizen Pieter Venter, H.'s son, to whom this his preceding declaration, having been clearly and plainly read word for word, declared that he abides by and persists in it, desiring that nothing more be added to or taken from it, and spoke in confirmation of the truth thereof the solemn words: "So truly help me God Almighty." Thus verified and sworn to at Graaff-Reinet on the 8th of January 1787. Was signed: Pieter Venter, H.'s son. Below: In my presence, signed J. P. F. Wagener. In the margin signed as commissioners: A. v. Jaarsveldt and J. G. Tregard. Today, the 7th of December [1786]. Appeared before me, Johan Jacob Fredrik Wagener, Secretary of the Colony at Graaff-Reinet, in the presence of the witnesses to be named hereafter, the citizen Petrus Renaar, who, at the requisition of the Landdrost of the aforementioned Colony, Mr. M. H. O. Woeke, related it to be true: That the Field Corporal Willem Schalk van Heerden, residing on the Sneeuwberg, having been commanded by the Landdrost and the War Council on the 1st of this month of December to go out against the marauding Bushmen, the aforementioned Van Heerden, being indisposed, had requested the relator to undertake this expedition for him. That the relator, having set out on the aforementioned date with thirty-three men, had advanced as far as the so-called Zeekoegat, where the citizen Johannes van Aswegen comes to stay with his cattle, and was there informed that the citizen Barend Janssen by some [illegible]
Dutch transcription
Dat den Comp=t in geselschap van den bur ger Barend Janssen op den 3e deeser maand decbr: van 't sogenaamde Sekoe gat gere den zijnde naar de verlatene Plaats van den meede burger Jan viljoen ten einde in de te rug komst bij de zogenaamde Paarde val „lij onverwagts een bende stottentot ten waren op 't Lijfgereeden die zij voor Bosjesmans te rug waards op hunne paarden op de vlugt hadden begeeven, en dat agter hen door de hotten totten verscheide snaphaan schooten gedaan waren geworden Dat den Comp=t onder 't rijze zijn reijs, Cameraad voorsz: Barend Janssen had horen uijtroepen God en dat hem genadert zijnde verstaan hafd gequest te zijn door een snaphaan, schoot die gem: bende Hots: hem Janssen hadden toegebragt Dat den Comp=t met meerm: Ianssen Langsaam voortgetreeden zijnde genoodsaakt was Geweest hem Janssen in 't veld te laten leggen om dat aan de bekomene wonde niet verder voort konde en dat den burger Pieter Ernst kruger en nog eenige andere Personen die hij voor 't tegenswoordige niet wist te noemen bevon den hadden dat meerm: Ianssen met een kogel van agteren op zijne bil voor door 't schaamlid was getrossen door welken schoot hem waascheinelijk de streng van de blaas is weggeschoten en dat meerm: Ianssen 'sanderen daags namelijk maandag den 4 decbr: was overleden. Niets meer verclarende Geeft de Compt. voor reedenen van wetenschap als in den text bezyjd 't zelve met eede te slaven Aldus gepasseerde ter Secretarije van graan Reinet in 't bij weesen, van den soldaat karel Grotz en den burger Coenraad Fredrik Herhold die de minute deeser beneevens de Compt en mij sexret„s mede behoorlijk hebben Huiden den 9e. december 1786 Compareerde voor mij I: P: F„ wagener Secrets der Collonie Graaffe Rainet, Praesent de na tenoemene getuigen den burger Pieter ven ter Hendrikz: denwelken ter requisitie van den Landdrost der voorsz: Collonie de h=r Morits Herman otto woeke verclaarde hoe waar is. Dat den Hotten tot kees met de hottentotten Sanna en twee kinderen den holtentotte Dragonder en de hottenhotinne Iacomijn met twee kinderen niddgds Rosina en haar zuigend kind de hotten tot in Folora en seven kinderen als meede Catrijn Tobia Rosalijn met haar kind arrora onderteekend /onderstond / 'T welk ik Getuige was Geteekend P: I: F: wagener se ret. s Recollement Compareerde voor ons onder get: gecom: Heem raden van Grasse Rijnet als hier toe Gequa lificeerd zijnde door den welE: Gestr: Heer Gou„ verneur en E: Agtb: Politicquen Rade aan Cabs de Goede Hoop den burger Albertus viljoen den welken deese Sijne voorenstaan de verclaring van woorde tot woorde klaar en duidelijk voorgeleesen zijnde betuigde daar bij te blijven Persisteeren begeerende dat er niets meer bij of van gedaan werden, zal en sprak ter bevestiging der waarhijd van dien de solemneele woorde zo waarlijk help mij God Almagtig Aldus Gerecolleerd en B'Eedigt aan Eiraa„ de Reinet den 8ste Jann: 1787 was geteekend) Albertus Vilcoen /lager/ mij Praesent ge teekend A: F: V: D: R: A: I: P: Wagener Secret.:s. — in margine als gecom: geteekend R: v: Iaarsveldt en I: G Fregard onder Bosses ma¬ Bosjesman Spogter, en vlamink alle bij den Comp=t gebooren en groot gemaakt uitgesondert Flora en sanna zig altoos in haare dienst reedelijk wel gekweeten hadden Dat den Comp=t egter seedert omtrend een Iaar dat zeekeren kotten tot gen=t willem die bij des Comp=ts broeder Stephanus Venter zig met 'er woon bevond en wat op gem: sotten totten, om megang gehad had ontwaard dat zij misnoegt en baloorig geworden waren en zig ook alle op den 20:e der gepasseerde maand Novb=r met vijf snaphaanen wat kruidt en Loot op de vlugt hadden begee ven zonder dat den Comp=t weet te zeggen wat oorsaak of reede zij daar toe gehad Niets meer verclarende geeft de Comp=t voor reedenen van weetenschap als in den text bezijd zijnde 't voorenstaande met solem Dat Aldus Passeerde ter Secretarije voorm: aan Graaff Reinet in 't bij weesen der Clarc „quen: van 's Colonies Chirurgijn Carel Phi lip Lastron en den geregts bode Iohan Christiaan Helm die de minute deeses beneevens den Comp=t en mij secret:s meede behoorlijk hebben onderteekend, onderstond 'T welk ik getuige was geteekend, I: T wagener Secrets. neele woorde gestand te doen. — Recollement. Compareerde voor ons Adriaan van Jaars veldt en Iacobus Fregard, gecom: Ieem raden van Grasse Reinet als hier toe ge qualificeert door de welE: Gestr: Heer Gou verneur en E: Agtb: Politicquen, Rade aan Cabo de Goede Hoop den burger, Pie ter venter H:Z: denwelken deese zyne Huiden den 7 decb=r Compareerde voor mij Johan Jacob Fredrik wagener secret„s der Collonie aan graatse Rei net Praesent de naten: getuijgen den burger Petrus Renaar den welken ter requisitie van den Landdrost der voorsz: Collonie de h:r M: M: O: woeke relateerde hoe waar is. Dat den veldCorp: willem Schalk van Heerden woonagtig op de Sneeuw berg door den Heer Land: en den kreigs bamlaat gecommandeerd geworden, zynde op den 1„e deeser maand, december op den rovende Bossesman uijt te gaan gem van heerden bij indispositie den rel=t had versogt deese Expeditie door hem waar te neemen dat den rel=t op voorsz: datum met drie en dertig koppen uijtgetrokken, zijnde gevordert was tot aan 't zo gen: zeekoe gat daar den burger Iohannes van Aswe gen met zijn vee komt te leggen en al daar was verstendigt geworden dat den burger Barend Janssen door eenige Aldus Gerecolleerd en B'Eedigt aan Cabo de Goede Hoop den 8„e Jann: 1787. — was Geteekend:/ Pieter venter h: Z: /lager mij Praesent geteekend S: I: F: wagener in margine als gecom: geteekend/ A V: Paarsveldt en I: G: Fregard voorenstaande verclaring van woorde tot woorde klaar en duidelijk voor geleesen verclaarde daar bij te blyven persisteeren begeerende dat er niets meer bij of van ge daarwerden sal en sprak ter bevestiging der waarhijd van dien de solemneele woor de so waarlik help mij god Almagtig: vooren opge hebben. —
English
runaway Hottentots had been wounded. That having gone into the room where the aforementioned Janssen was, he saw that he was in a very bad state, and having inspected the wound from the front, the deponent found that the private parts had been shot through with a musket ball, of which wound the same Janssen had also died. That on Tuesday the 5th of the following month, the deponent went out with all the men he had with him to search for the runaway Hottentots, and also discovered them at the so-called Renosterfontein on a mountain, and took all pains to persuade them amicably to surrender themselves as prisoners. That in order to deprive the more-mentioned Hottentots of all opportunity to flee, the deponent surrounded them, having ordered the burghers under his command onto the mountain and the trusted Hottentots below the mountain. That in the meantime, without the deponent being able to state the actual cause, two of the runaways were shot dead by the trusted Hottentots, and after the lapse of about four hours, the remainder voluntarily surrendered themselves as prisoners. That on that occasion the deponent found among the more-mentioned Hottentots five muskets, some of which were loaded, 10 to 12 shots of gunpowder, and further some balls and buckshot, the number of prisoners consisting of four adult male Hottentots, seven grown women, and 14 children, both boys and girls. That the deponent learned from the prisoners whom he brought to the drostdy that a part of them had resided with Stephanus Venter, and could give no valid reason why they had run away, nor why they had shot dead the aforementioned Barend Janssen. The prisoner's name, birthplace, age, and status: Says Kees, being a Hottentot, age estimated at 40 years. Interrogatories drawn up and delivered to the commissioners from the Honorable Court of Justice of this government, in order that the Hottentot Kees be heard thereon at the behest of the sworn clerk at the Secretariat of Justice of the Castle of Good Hope, acting in office for the Landdrost of Graaff-Reinet, Mr. Maurits Herman Otto Woeke; the respective answers to be given by him will be properly recorded in the margin hereof. With whom he, the prisoner, last lived in the district of Graaff-Reinet: Says with Piet Venter. Whether he, the prisoner, did not run away from there in the month of November of last year: Says yes. If so, for what reasons, and by whom he was persuaded to do so: Says that the Hottentot Willem and the other Hottentots persuaded him to it. Which Hottentots and Hottentot women, besides him the prisoner and furthermore any Hottentot women who were in service to the same, were present at the time when he, the prisoner, ran away from his aforementioned master: Says the Hottentots Willem, Spogter, Flamink, Bosjesman, whose name slipped his memory. Whether the Hottentot women Sanna and her two children, the Hottentot Dragonder, the Hottentot woman Jacomijn with 2 children, as well as Rosina and her suckling child, Flora with seven children, as well as Catrijn, Tobie, Rosolijn with her child Aurora, Spogter, and Flamink did not all also live and some of them even grow up at the place of the burgher Pieter Venter: Says yes. Whether he, the prisoner, also knew the Hottentot Willem: Says yes. If so, when this person went to live on the farm of the brother of the aforementioned Venter: Says by his estimate a year. Whether the aforementioned Willem, having also run away, did not also join the gang: Says yes, with another Hottentot. How many of them took to flight along with the prisoner: Says he does not know the exact number. Whether the same Hottentots did not provide themselves with firearms, powder, and lead upon their departure: Says yes. Whether they were not provided with some firearms and the necessary powder and lead: As before. Whether it was not done in order to be able to offer resistance to the Christians, how many firearms they had with them: Says four firearms. Whereabouts this gang stayed and how they obtained food: Says by shooting wild animals. Whether the prisoner did not stay with their gang during the absconding of the aforementioned Hottentots: Says yes. Whether the gang did not find themselves in the beginning of the month of December at the so-called Paardevallij close to the abandoned farm of the burgher Jan Viljoen, and whether he, the prisoner, was not also present there at that time: Says yes. Whether they did not meet two persons there, being the burghers Barend Janssen and Albert Viljoen: Says yes. Whether the aforementioned Janssen and Viljoen were not immediately on horseback upon meeting the gang: Says that the two persons, when he, the prisoner, saw them, were both on horseback. What these persons did upon the sight of the prisoner and his fellow companions, and what happened to them at that time: Says that those two persons wanted to shoot, whereupon he, the prisoner, together with the three others who also had firearms, discharged their firearms together at those persons. Nothing more having been stated by the deponent, he gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being prepared to confirm the same on oath. Thus done at the aforementioned Secretariat in the presence of the burgher C. F. Herrold and the soldier Carel Gerotz, discharged from the Honorable Company's service, who properly signed the minute hereof along with the appearer and me, the Secretary. Below stood: To which I was witness. Signed: J. J. F. Wagener, Secretary.
Dutch transcription
opgedroste Hottentotten was gequestst Dat zig in 't vertrek begeeven hebben de waar in gem: Janssen zig bevonden haer gesien dat dezelve seer slegt was ende wonde van vooren besigtigd hebbende den rel=t bevonden had dat de schaam deelen, met een snaphaan kogel doorschoten waren aan welke wonde denselven Janssen ook overleeden was Dat de rel:t dingsdag den 5:' daaraan volgen de maand met al zijn bij hebbende manschappen was uijtgegaan om de opgedroste hotten tot ten op te soeken, en ook dezelve aan de Iogen: Renost„ Fontein op een berg had ontdekl:t en alle moeijte had aangewend omse in der minne over te ha len zig gevangen te geeven Dat dezel=t om meergem: Hottentotten alle geleegendhijd tot 't vlugten hed te beneemen dezelve rondom beset had, hebbende de onder hem staannde burgers op den berg geaangeort en de mertrouwde hottentotten onder den berg Dat inmiddens zonder dat den rel=r de wee sentlijke oorsaak weet te zeggen door de ver trouwde hottentotten twee der opgedroste waaren dood geschooten en na verloop van Cir ca vier uuren de resteerende zig dgoed willig gevangen gegeeven Dat de rel„t bij die geleegendhijd bij de meerm: hottentotten had gevonden vijf snaphaanen waar van eenige geladen 10 a 12 schoten kruidt en voorts wat kogels en hadgel bestaande t getal der gev„e in vier volwasse mans hot „ten totten seven groote meijde en 14 kin de ren zo Pongetjes als meisjes Dat den rel=t van de ge„e die hij ter drost di had besorgt verstaan had dat zig een ge deelte van hem bij Steph„ s venter Met er woon hadden bevonden en geen bondige reeden wisten te geeven waarom zij waren woggeloopen nog waarom zij opgem: Ba rend Janssen had dood geschooten zegt 644 Piet venter. bij wien hij geve. in 't district van graaff Reinet 't Laatst gewoond heeft of hij ged:e niet in maand November des voorl: Iaars van daar is op gedrost Zosa om welk reedenen en door wie hij daar toe is opgemaakt! zogt dat de hottentst willem en de overige sottentotten hem daar oud na gissing 40 Jaaren; ouderdom in qualiteid zegt hees zijnde een hotten tot des gev„e naam geboorte plaatsen Interrogatoria gedaan maken en aan heeren gecom„ uit den E Agtb: Raad van Iustitie deeses gouvernements overgegeeven om me daar op ter reg: van den geswe Clercq ter Secretarije van Iu stitie des Casteels de goede Hoop als in officie waarneemende voor den Landd: van Graaff Reinet de Heer Mourits Her man otto woeke ageerende gehoord te worden den hotten tot kees zullende desselvs te geevene resp„le in margine deeser behoorlijk worden bekend gesteld Niets meer rec=te geeft de rel=k voor reedenen van weetenschap als in den text berijd zijnde 't zelve met Eede te bevestigen Dat aldus Passeerde ter secretarije voorm: in 't bij weesen van den burger C: F Herrold en den uijt 's E Comp„s dienst geligte soldaat Carel Gerotz die de minute deeser beneevens de Comp=:t en mij Secrets meede behoorlijk hebben onderteekend onderstond & welk ik Getuige was Geteekend I: I: F wagener Sec ret„s te zegt Ia. toe heeft verlijde! O 2 name ontschoten is zigt Ia. zegt de hottentotten willem spoe ter Hlamink Bossesman, dra welke hottentotten en hottentottum zonder hij gev„e en voorts eenig ten tijde wanneer hij gev„ van hoften tot hinne meer die brembey zijn voorsz: baas is weg geloopen bij den zelven in dienst zijn geween zegt Ia. of de Hottentotten zige sij met zegt vier geweeren. de Hlokten tottinne Lanna en haare twee kinderen de hotten tot Dragonder de hotten tottin Jacomijn met 2 kinderen zegt Ia. midsgaders Rosina en haar zuigend kind Flora met te ven kinderen als meede Catrijn Tobie Rosolijn met haar kind aurora Spogter en Plamink niet alle meede hebben gewoond en zommi ge van hun zelvs zijn groote geworden ter plaatse van de burger Pieter venter of hij gev„e, ook den Potten tot 7 zegt Ia met nog een hotten tot Willem zo Ja wanneer deese zig met ter woon heeft begeeven op de plaat„ se van de broeder van voorsz: zegt dat die twee persoonen hadden wat deese persoonen op 't ge venter willen schieten wanneer hij gev„e met sigt van den ge„=e en zine de drie overige die meede geweeren meede makkers hebben gedaan of gem: willem meede opgedrost hadden te samen hunne geweeren en wat hun als toen is wederva zijnde zig ook niet bij 't Complot op die personen hebben gelost heeft vervoegd, 12 zegt dat die twee persoonen wanneer of gem: Janssen en viljoen niet of den geen zig niet geduurende hij geve hun sag alle bij de te paard terstond op de ontmoeting der 20 of hun aldaar niet zin te ge moed gekomen twee persoonen zijnde de burgers Barend Janssen en Albert viljoen! of 't Complot zig niet in den be ginne der maand december be vonden, heeft aan de sogenaam de paarde vallij digt bij de verlatene plaats van den bur ger Jan viljoen en of hij geo¬ toen niet meede aldaar is te genwoordig geweest. of 't niet is geweest om de Chris tenen tegenstand te kunnen bieden hoe veel geweeren zij bij zig hebben gehad zegt met wild gedierte te schieten waarom streeks zig die binde heeft opgehouden en hoedanig men aan de kost gekomen is 14 of zij niet zijn voorsien geweest met eenige geweeren en 't benoodig de kruijd en Lood als voren! zegt Ta. of dezelve hottentotten zig bij hun vertrek niet van geweeren kruid en Jood hebben voor sien den geve meede op de vlugt hebben zegt het Zuiste getal niet te wee hoe veel van deselverzig nevens 't opdrossen der voorengem: hot tentotten bij hun bende bevonden heeft zogt na zijn gissing een Iaar hebben te ten zigt In. 1 begeeven 6 5 10 Zogt zogt sas. ren 19 18 is 15 13