Inventory 4329
Cape · 582 pages · 352 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
110 141. Saturday the 14th of July 1787. And since this cannot happen without your Honors authorizing the undersigned remonstrant by decree for this purpose, he takes the liberty of turning to you with the respectful request that it may please your Honors to authorize the undersigned remonstrant to have the said Leendert Gijsendorp taken into custody. Underneath was written: Which doing, was signed G. Exter. In the margin: exhibited in Judicio the 5th of July 1787. Which was held for advice by circular reading. Finally, the Honorable President proposed, as it often occurred at present that the interim fiscal acted very arbitrarily in collecting inquiries in criminal cases and therein did not at all follow the practice and custom established here from all ancient times, whether it would therefore not be well to authorize the commissioner gentlemen, while they were attending such sessions, to examine beforehand whether the officer of this council was authorized for such proceedings, and if not, to suspend these commissions and not allow them to proceed; which was unanimously agreed to. At the Cape of Good Hope, the day and year as above. Below: In my presence, signed C. van Aerssen, Secretary. The interim fiscal, the Honorable Gabriel Exter, exhibited the following remonstrance: To the Honorable President and Council of Justice of the Castle of Good Hope. Honorable Sirs, With due respect, the undersigned remonstrant shows: Thursday the 26th of July 1787. In the morning, present: the Honorable Johannes Isaack Rhenius, President, and all the members. Cape of Good Hope, the day and year as above. Below: In my presence, signed C. van Aerssen, Secretary. By order of the Honorable President, it was circulated by me, the Secretary, to the respective members for consideration as to how the corpse of the detainee Hendrik de Plooy, who died very suddenly last night, ought to be treated. It was approved to have it taken to the outer place of execution and there and then hanged by one leg from the gallows. Saturday etc. — 172. 113 Signed: interim fiscal. That on Sunday the 1st of the current month of July, the servants of justice Fredrik Hendrik Hesler and Johannes Christoffel Tenninger, having received orders according to their shift to patrol this main settlement during that day in order to counter and prevent all disorders, both of the slaves and otherwise; and while carrying this out in the afternoon during divine service, after having chased away a group of boys who were busy shooting with blank powder and beating on drums around the Lutheran church, they returned; and having arrived at the Boerenplein upon hearing the noise again, they discovered not only that this disturbance was caused by a conspiratorial group of boys, but were also spoken to by a young son of the burgher Hendrik Ellers, stating that the boys were making such a noise that he, on account of his sick father, had told them several times to be quiet or to move along, to which they paid no heed, and his mother had therefore requested to chase the numerous slaves away; the said servants, having felt all the more obliged to break up and disperse this group of conspiratorial boys with a few cane strokes. That the servants, having done this, were stopped by the burgher Johannes Joachim Theron and were not only addressed by him with extreme and injurious abusive words, such as "Rope-makers, you beasts, you belong under the gallows," but were also threatened with picked-up stones and a thick cane that they would be beaten; that they were of the devil, and if they were honest fellows, he, Theron, would nevertheless give them a beating, and if they did not get beaten, he would beat or shoot them to death upon their return; as shall further appear to your Honors from the accompanying declarations of the said servants and the corresponding deposition of the aforesaid young son of the burgher Ellers. That such an enterprise undertaken against the public peace and security, and in the highest degree insulting and scorning justice, must surely be counted among those that ought to be strictly punished according to the Lex Julia de vi publica; for which reason the undersigned remonstrant, subject to correction, believes he must proceed ex officio against the aforesaid Johannes Joachim Theron in regular legal order, and to that end summon him in person. However, since your Honors' authorization is required for this, the undersigned remonstrant takes the liberty of turning to your Honors, requesting a decree by virtue of which the undersigned remonstrant may be authorized to summon the aforementioned Johannes Joachim Theron to appear in person before your Honors on a certain appointed day, in order to hear such claim and conclusion, or requests or requests.
Dutch transcription
110 141. Zaturdag den 14 Iulij 1787. — En vermits zulx niet kan geschieden zonder uE agtb: den 7: O: vert: hier toe gequalificeerd decreet zo neemt deselven de vryhid van zig tot wel dezelve te keeren met eerbiedig verzoek dat 't uE: Agtb: moge behaagen de 7: o vert: hier toe qualificeerende den gem: Leendert gy sendorp te doen neemen in approehensie /onderstond/ 'T welk doende was geteekend G Exter / in margine exhibit: in Iudicio den 5' Iulij 1787 Het welk ten rondleesing in advijs gehouden Eindelijk wierd door den E Agtb: Heer Dra„ sident voor gedragen daar 't dikwils teegen woordig plaats had dat de Pro interim fiscaal in 't inwinnen van enquasten in Crimineelen zaaken zeer willekeurig te werk ging en daar in geensints de alhier van alle de oude tijden vastgestelde Practijcg en usantie volgde of 't derhalven niet goed waaren Heeren gecomm: terwijl deselve bij diergelijke zit tingen vaceerde te qualificeeren omme voor af te ondersoeken of de officier deeses raads tot de sodanige verrigting g'authoriseerd was en zo niet deese Commissien als dan te staken en dan geen voortgang te doen neemen zo is dat unaniem toegestemd Aan Cabo de goede Hoop die et anno ut Supra. — lager mij Praesent geteekend C: van Aerssen secrets Wierd door den Prointerin Fiscaal d'Ega briel Exter geexhibeert 't volgende vertoog Aan den welE: Agtb: Heere Praesident en Raade van Iu stitie des Casteels de goede Hoop. WelE: Agtb: Heer Heeren vertoond met schuldigen eerbied den onder Donderdag den 26 Iulij 1787. — 'voordemiddags Praesent den E Agtb: Heer Iohannes Isaack Rhenius Praesident en alle de Leeden. - Cabo de Goede Hoop die et anno ut supra /lager/ Mij Praesent geteekend C: van Aers sen Secret„s Is door mij Secretaris ter ordre van den E: Agtb: Heere Praesident bij de resp:e leeden in rondleesing gebragt hoedanig men oordeelde Dat 't lijk van de alhier gedete neer den Hendrik de plooij behoorde gehandelt te worden dewelke in de gepasseerde nagt zeer subiet was komen te overlijden zo is goedgevonden naar 't buiten geregt te doen brengen en daar, en aldaar met een been aan de galg te doen ophangen Saturdag &es: — 172. 113 get: Prointerim Fiscaal Dat op sondag den 1„e der lopende maand Iulij de bij de dienaaren der Iustitie Fredrik Hendrik hesler en Ioh:s Christoff: Tenninger na hun beurte ordre gekreegen hebbende om geduurende dien dag aan deese Hoofd plaat se patrouilleeren om alle des ordres zo wel der slaven als andersints tegen te gaan en te weeren en zulx te verrigten 'S agtermid dags geduurende den godsdienst naar een troup Longens dewelke omtrend de Lutersche kerk met schieten met Los kruid en op trom mels en op trommels te slaan beesig waaren verjaagd te hebben weder gegaan en op t gerugt dat zij weederom hoorden na de baaren plijn gekomen zijnde en niet allee nig de reeden daar van ontdekt hebbende dat dit geraas door eenige gecomplotteer de Jongens veroorsaakt wierd maar nog door een soontsje van den burger Hendrik Ellers aangesprooken zunde dat de Jongens een zodanig leeven maakte dat hij dezelve weegens zijn zieken vader tot verscheidene Rijze had gesegt stille te zijn ofte zig verder te begeeven waar aan zij zig egter niets toorde en zijn moeder daar om versogt de meenigvuldige sla ven weg te lagen, gem: dienaars zig dies te meer verpligt gevonden hebbende om deese hoop gecomplotteerde Iongens met eenige rottings slagen uit malkan deren te gaan en te verstroijen. — Dat de dienaars dit gedaan heb bende door den burger Ioh„s Joachiminus Dat een diergelijke teegens de algemeene rust en seekerhijd ondernoomen en de Iustitie ten hoog sten hoonende en coedeerende bedrijf zeekerlijk onder de geenen zullende moeten gereekend worden, dewelke Sex undum legen Suliam de vi publica strengelijk behooren gestraft te worden den 7: O: vert: uit dien hoofde on der Correctie vermeend ex officio teegens voorm: Joh„s Ioachim: Theron in ordinesuris te moe ten procedeeren en ten dien einde denselven in persoon dagvaarden. Dan vermits hier toe word vereischt UE Agtb: qualificatie zo neemd de onderget: R: o vert: de vrijhijd zig te keeren tot UE Agtb: versoekende decreet uit kragte van dien den 7: o vert: moge worden va geauthoriseert den meergem: Ioh„ Johagim: Rheron te doen dagvaarden, omme seekeren Prefigerenen dag voor uE te Comparee ren in persoon ten einde aan te hooren soda nige Eijsch en Conclusie dan wel versoeken of ver Theron staande gehouden en van dezelve niet al leenig met verregaande en Injurieuse scheld voor den als Touw Bakkers zouw beesten onder de galg behoord gij aangesprooken geworden zijnde maar nog met opgenomene klippen en een dikk tot ting gedrijgd te zullen geslagen worden, dat zij s' Duivels worden indien zij eerlijke keerels waaren hij Lheron henl: ogter een Pakslagen te weegen brengen en indien zij geen slagen krijgen hij hun bij de weeder komst doodslaan of te schieten zoude gelijk zulx uit de bijgaande verclaaringen der gem: dienaaren en de daar mee de overeenstemmende depositie van 't voorsz: soontje van den burger Ellers aan UE agtb: nader zal komen te blijken. Heron soeken -
English
114 115 to request as the pro interim Fiscal shall be advised to do and take on the appointed day against the said Theron; [below stood] Which doing, was signed G: Ester in the margin Exhibited the 26 July 1787. Which having been read, the summons in person upon the citizen Joh:s Zacharias Theron requested therein was granted, there furthermore being served by the said pro interim Fiscal another petition reading as follows: To the Honorable, Most Respectable Lord President and Court of Justice of the Castle of Good Hope Honorable, Most Respectable Lord and Gentlemen Shows with due respect the undersigned pro interim Fiscal. That the petitioner having had delivered into his hands the sentence pronounced on the 5 April of this year between the citizen Jacobus Michiel van Koppen, plaintiff, upon and against Petronella Elisabeth Wijdenaer, defendant, pursuant to which Your Honors have been pleased also to decree that, having taken into consideration the contradiction which resides in the declaration given by the citizen Joh:s Smit van Dillenburg at the requisition of the plaintiff in this matter with the handwriting of the said Smit van Dillenburg exhibited by the defendant, the Court consequently places this matter into the hands of the Fiscal's Office for the purpose of investigation; and the petitioner, in satisfaction of this most esteemed resolution, having closely examined the documents handled and communicated in this trial, the same, subject to correction, believes to perceive and to be able to establish: That the objective of the trial in question has been to commit a falsum and to enrich oneself with f 1000 to the detriment of another; That with respect to the plaintiff van Koppen, the same is particularly charged with having, against his better knowledge and conscience, instituted an action against a person against whom he could have no direct action, he having paid the questionable money to Smit van Dillenburg and taken to himself the latter's receipt, whom he therefore should first have addressed for that reason, and the same should have legitimized himself on that account; 2. that the said van Koppen seeks to base this action of his on all kinds of deceitful and far-fetched circumstances, such as that he had paid off the money to the late Joh:s van de Waal personally, and that the said de Waal had requested him, van Koppen, just to hand over the money while he, de Waal, was surety and had a settlement of accounts with Mr. Berg, and that Smit van Dillenburg had counted out this money upon request, and 3. he, van Koppen, also required that Smit van Dillenburg to declare all this. That Smit van Dillenburg is primarily incriminated in this affair: 1. that he received money for another and did not properly hand it over. 2. that he, Smit van Dillenburg, after having withheld this money for a long time for his own use to the detriment of another, seeks to appropriate the same and to enrich himself even more thereby. 3. that he deliberately and with malice aforethought, by adding year and day and other circumstances to that end, and in order to give an appearance of truth, declares and confesses the contrary and the greatest untruths,
Dutch transcription
114 115 soeken als den 7: O:vert ten dage dienende te raa de zal worden op ende Ieegens denzelven Therons te doen en te neemen; /onderstond/ 'T welk doende was geteekend G: Ester /: in margine Exhib: den 26 Iulij 1787.— T welk geleesen zijnde is de daar bij verzogte dag vaarding in Persoon op den buerger Joh„:s Zoachira Theron geaccordeert zijnde voorts door denselven pro anterim Fiscaal nog gedient van een verkoog loidende als volgt Aan den E Agtb: Heere Praesident en raade van Iustitie Des Casteels de goede Hoop Wel E: Agtb: Heer en Heeren Vertoond met schuldige Eerbied den onderget: pro„ interim fiscaal. — Dat den vert: ter hand gesteld zijn de de op den 5. April deeses Jaars van den burger Jacobus Michiel van koppen Eijss=r op ende Zeegens Petronella Eliisabeth wijdenaer ged gepronum tieerde vonnis ingevolge van dien uwel E: Agtb: hebben gelieft meede te decreteeren, dat in aan merking genoomen hebbende de Contradictie welke er resideert in de verclaring door den bur „ger, Iohs Smit van Dellenburg ter requisitie van den Eyss=r in deesen gegeeven met de hand schrift van gem: Smit van Dillenburg door de gads=s geexhibeert de Raad deese zaak mits dien stel in handen van t offici Feiscaal ten fine van ondersoek en den r: O: vert in voldoe„ ning van dit zeer g'eerd besluit de bij dit zeer g'eerd besluit de bij dit proces verhan delde en gecommuniceerde stukken nauw keurig hebbende gexamineert den zelven onder ver beetering vermeend te ontwaaren en te kunnen vast stellen Dat 't doelwit van 't proces in quaestie is geweest een sal sum te begaan en zig met ƒ 1000 tot nadeel van een ander te verrijken Dat ten opzigte van den Eijss=r van koppen denselven bij zonders ten lasten komt dat hij (tegens beeter weeten en geweeten actie heeft aansteld teegens eene persoon waar teegen hij direct actie hebben konde hebbende hij 't quastieuse geld aan Smit van Dillenburg betaald en desselvs quittantie na zig getrokken dien hij dus eerst daarom eerst had moeten aan spreeken en denselven zig daar om legitimeeren 2/ dat denzelven van koppen deese zijne actie met allerbij sleugeagtige en gesogte omstandig deeden zoekt te be„ gronden als dat hij 't geld aan wijlen Ioh„s van de waal personeelijk had afbetaalden dat den zelven de waal hem van koppen had ver zogt 't geld maar af te geeven terwijl hij de waal borge was en met de Heer Berg afreekening had dat Smit van Dillenburg op versoek dit geld voorgeteld heeft en 3/ hij van koppen ook dien Smit van Dillenburg heeft gerequireerd om dat alles te verklaren. —. Dat Smit van Dillenburg voornamentlijk in deese affaire bezwaard word „ dat hij geld ontfangen heeft voor een ander en 't zelve niet behoorlijk afgeegeven. — 2/ dat hij Smit van Dillenburg naar een lange tijd dit geld tot zijn gebruik onthouden te hebben met verkorting van een andere 't zelve zaekt eigen te maken en daar meede nog meer te verrijken 3 dat hij opzettelijk en met goede voorbedagt met bijzetting van Iaar en dag, en andere omstan digheedens ten dien einde, en om een schijn van waarhijd te geeven 't teegendeel ende grootste omwaardigheeden verklaart en kennig be „
English
116 117. declared that he would maintain his statement under oath, and as furthermore appeared before the commissioners from this Honorable Worshipful Court upon re-examination, that the matter, taken in and of itself, such a deed could tend to the greatest and most harmful consequences, both in private and in public, and that both the one and the other of the aforementioned persons, van Koppen and Smit of Dillenburg, have absolutely made themselves guilty of the Lex Cornelia de Falsis. And although the guilt of the plaintiff van Koppen is greatly diminished by the fact that he revealed the extortion and did not allow it to take effect, of which the deponent Smit made himself guilty, the first-mentioned nevertheless does not seem to be capable of being acquitted of all evil intent and dolus malus and of all guilt. Wherefore the officer, respectfully submitting to Your Honorable Worships' better judgment, considers that he must proceed ex officio against the one as well as the other of those persons, and cause them to be summoned in person. Since, however, Your Honorable Worships' authorization is required for this, the officer takes the liberty of addressing himself to the same, respectfully requesting Your Honorable Worships' decree by which the officer may be qualified to summon the repeatedly mentioned Jacobus Michiel van Koppen and Johannes Smit of Dillenburg to appear in person before this Honorable Worshipful Court at a certain fixed date, in order to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the officer shall be advised on the day of the hearing. Below was written: Doing this etc. etc. was signed J. Exter; in the margin: exhibited the 26 July 1787. After which reading the requested summons in person was granted against the burghers Jacobus Michiel van Coppen and Johannes Smit of Dillenburg. After which, by the aforementioned interim Fiscal, it was shown with due respect by the undersigned sworn Clerk, as qualified ex officio by the High Government of this country for the observation of the affairs of the Landdrost of Stellenbosch: That in the month of October of the past year it was brought to the knowledge of the petitioner by the elder of the Roodezand church, Jacobus Hugo the elder: That his slave woman Sara, having become anxious on a certain night in the month of August prior to that, through the remedies administered from the following day, one, and so forth up to nine [illegible], it was verbally made known that a certain male slave had been left behind by the sailor Vincent Claas, who was confined on the ship De Meermin and had recently deserted from the said vessel, and according to the saying of the said Claas, belonged to the child taken along with him, whose mother is still at the Cape, with the request, since the estate of the said Claas had been accepted by this Council for administration, to know what was deemed best to do with this slave. Thus it was approved to hand him over to her, the mother of the child who is the owner thereof, with the understanding, however, that she shall not alienate the said slave until it is known whether the moneys yielded from the estate of the aforesaid Claas will be sufficient for the payment of the creditors, in order otherwise to be able to seek recourse against the aforesaid slave. Lastly, the sworn Clerk Jan Ryno Johannes van der Riet, as qualified for the observation of the affairs of the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, produced the following petition: To the Right Honorable Worshipful Lord Johannes Isaack Rhenius, President, together with the other Honorable Gentlemen Members of the Honorable Worshipful Council of Justice. Right Honorable Worshipful Lord and Gentlemen.
Dutch transcription
116 117. betuigt heeft zijne verklaaring met Eede te zullen gestand doen en nog voor Heeren gecom„ uit deesen E: Agtb: bij recollement is komen te blijken Dat de zaake aan en voor zig genoomen een dierge lijk bedrijf zo wel in 't privat als in 't algemeen van de grooste en nadeeligste gevolgen zullende kunnen strekken en zo wel de eene als andere der voorengem: persoonen van koppen en Smit van Dilburg absoluit zig tegens den tegem: Corneliam de Falsis hebben schuldig gemaakt En hoe wel de schuld van den Eijss=r van koppen daar door grotelijx word vermindert dat denzelven de bedrijging heeft ontdekt en niet tot Effect laaten komen, waar tegen de deposant Smit zig schuldig heeft gemaakt zo schijnt den eerstgem: dog niet van alle kwaade intentie en dolo malo en van alle schuld te kunnen vrijgesproken worden weshalven den 7: O: vert: dan onder UwEd: Agtb: beeter oordeel vermeend zo wel teegens de eene als d'andere dier persoonen w officio te moeten procedeeren en dezelve in persoon te doen dagvaarden. — Dan wel hier toe vereischt word UE Agtb: autho„ risatie zo neemt de r:o vert: de vrijhijd zig tot wel dezelve te keeren eerbiedig verzoekende UE Agtb: decreet waar door den vert: 7:d: mogte werden gequalificeerd de meergem: Jacobus Michiel van koppen en Ioh„s Smit van Dillenburg te dagvaarden omme ten zeekeren gepraefigeerde termijn voor deesen E Agtb: te Compareeren in persoon ten einde aan te hooren zodanige Crin: Eysch en Conclu sie dan wel versoek of versoeken als: Ten 7:0: vert ten dage dienende geraaden zal worden. — /onderstond:/ Dit doende &a &=a was geteekend 9 Exter /:in margine exhib: den 26 Julij 1787. — Na welke lectuare is toegestaan de verzogte dag vaarding in persoon op de burgers Iacobus michiel van Coppen, en Ioh„s Smit van Dillenburg waar na door eeven gem: pro interim Fiscaal vertoond met den gepasten eerbied den onderget: gezid„ Clercq als door de Hoge overighyd deser lande Eofficio gequalificeerd, ter waarneeminge der saaken van den Landdrost van Sellenbosch Dat in de maand octb:r des gepasseerde Jaars door den ouderling der Rodesantse kerk Iacobus Hugd de oude aan den vert: ter kennisse gebragt. — Dat zijn slaven Sara in zeekere nagt van de maand aug„s daar bevoorens benouwd geworden zijnde door de toegebragte hulp middelen van deren daags een en zo vervolgens tot negen disse bij monde wierd te kennen gegeeven, dat zeekere mans slaafs door den op 't schip de Meer min geconfineerden en onlangs van gem: bodem gedeserteerd en mattroos vincent Claas was agtergelaaten, en na 't zeggen, van gem: Claas aan 't door hem meede genoomene kind toebehoorde welks moeder zig nog aan de Caab be vind met versoek vermits de boedel van gem: Claas door deesen raade ter reddering was aanvaard te mogen weezen wat men met deese Slaaf oordeelde te doen! zo is goed gevonden denzelven over te geeven aan haaren moeder van t kind dat er eigenaar van is met dien verstarde nogtans dat zij dien slaaf niet zal hebben te verallieneeren, voor dat men zal weeten dat de uit den boedel van voorsz: Claas geproclueerde penn: toerijkende zullen zijn tot de bet: der Crediteuren ten einde anders op voorsz: slaaf verhaal te kunnen Laatstelijk wierd door den geswe Clercq I=n Rijno Johs van der Riet als ter waarneeminge der La„ ken van den Landdrost van Stellenbosch en Draken stein gequalificeerd geproduceert 't volgende vertoog Aan den wel E Agtb: Heer Iohannes Isaack Rhenius Praesident benee vens de verdere Heeren Leeden van den E: Agtb: Raade van Iustitie welE: Agttb: Heer en Heeren hebben. — bu ren
English
1/18 119 little balls here had got rid of by vomiting blood, and that at the same time the slave Damon had run away. That the same Demas, having been caught some time thereafter and brought home, he, Hugo, had immediately demanded of him why he had run away and what he had administered to the aforesaid Sara; it was answered and confessed by him that he had already for a long time solicited the same Sara to converse with her carnally, but that he had each time been turned away by her; that he subsequently had understood from the slave Maart, belonging to the former Heemraad of Stellenbosch Johannes Albertus Meijburg, that whenever one wished to make a girl fall in love with oneself, one had to administer to her the hair from the private parts and chest; the said Maart was also said to have prepared the balls of hair and delivered them into his hands, and that he, Demas, having seized the opportunity, had managed to administer those balls of hair to the same Sara, both with the soup and the water; while he, Demas, however, had assured that he had never had any intention to deprive the same Sara of life thereby, but indeed to make her fall in love with him, just as the said Sara had also related to him, Hugo, of having been frequently accosted by Demas to live with him as wife, which, however, had been refused by her. That the aforesaid Demas was subsequently sent up here according to law and directly, having fallen ill thereupon, was first heard in the month of March of this year before the Commissioner Gentlemen from this Honorable Council, confessing the same in conformity with the foregoing, denying only that he would subsequently have threatened Sara according to what was deposed by her. That the Officer, submitting under correction of judgment that nothing more may be charged against a criminal than what becomes apparent from the confession itself or from sufficient and legally proven evidence, consequently no more can be demanded than the law dictates; and since then on that foundation nothing else can be [illegible] to the aforesaid Demas to get her, but that, on the contrary, the means employed by him would only have served to compel the said Sara to stay with him, just as Your Honors may, if so pleased, observe these matters in greater detail both from these accompanying declarations and from the answered interrogatories of the said Demas. That, hereupon, the said Sara having also been interrogated on behalf of the Officer regarding that accusation, she gave with the greatest probability such circumstances from which that which was charged by Demas against Maart cannot be supposed with the least foundation; the Officer, however, in order to follow the ordinary course of proceedings in this matter as well, had the same Maart summoned, who, because of the far distance of the place where he was stationed, surrendered himself freely and unforced into the prison only in the recently passed year; and having thereafter, upon confrontation with the aforesaid Demas, also been heard before the Commissioner Gentlemen from this Honorable Council, it likewise appeared to the same Commissioner Gentlemen who attended the hearing that the same Maart was entirely innocent; thus the necessary notice was given to Your Honorable Board by the Officer with the aforesaid declaration and the request made therewith for the release of the aforesaid Maart, just as all of this was then also declared by Your Honors. her to
Dutch transcription
1/18 119 rente bolletjes hier met een onder 't spuwen van bloed was kreijt geworden, en dat er te gelijker tijd den slaaff Damon was opgedrost. — Dat denselven Demas eenige tijd daar na opgevangen en te huis gebragt zinde hij hugo aan denselven davelijk had afgevraagt waarom hij op gedrost en wat hij voorsz: Sara had ingegeeven, door hem ge antwoord en blleeden was dat hij reets lange de zelve Sara aangesogt had om met haar vleeschelijk te Converseeren dog dat hij telkes door haar van de hand geweesen was dat hij vervolgens van de slaaf maart toebehoorende den oud Heem raad tot Stellenbosch Iohannes Albertus Meijburg had verstaan dat wanneer men een meijd op zig wilde doen verliefd worden men als dan de haar en van de schaamdeelen, en borst aan deselve dienende in te geeven gem: maart dan ook de bolletjes haaren geprapareert en aan hem ter hand ge steld zoude hebben en dat hij demas de gelee gendhijd waar genoomen hebbende die bolletjes haar aan dezelve Danas zo met de soub als 't water had weeten in te geeven terwijl hij De mas egter verseekert had nooijt geene intentee te hebben gehad dezelve Zara daar door van 't lee„ ven te berooven, maar wel op hem te doen ver„ lieft worden, gelijk meer in Lara meede aan hem Hugo had verhaald dikwerf door De mas aangesprooken te zijn om met hem als vrouw te verheeren, zulx egter door haar was gewei gert geworden. Dat voorsz: Demas vervolgens in regten is naar herwaards op gesonden en direct, daar op zich geworden zijnde eerst in de maand maart dee ses Iaars voor heeren gecomm: uit deesen E agtb: Raade is gehoord geworden, denselven Conform 't voorenstaande heeft geconfesseerd negeerende alleenlijk dat hij Lara vervolgens 't door haar gedeposeerde zoude bedrijgt hebben Dat den 7: o: vert: onder Correctie van begrip zijnde dat aan een misdadiger niets meer ten lasten mag gebragt worden als 't geene uit de confessie zelve of uit volstaanbare en in regten gepro beerde bewijsen komt te blijken mits dien ook niet meer gevorderd worden, kan als 't regt dicteert en vermits dan op dat Fundament aan voorsz: Demas niets anders kan werden haar wel te zullen krijgen, maar dat ter Contrarie 't door hem in 't werk gestelde middel alleen, zoude gedient hebben, gem: Sara te noodsaaken om bij hem te houden zo als uE Agtb: dit een en ander breeder gedetailleerd zo uit de deesen neevens gaande ver klaringen als uit de beantwoorde interogatoria van den gem: Demas des gelievende te kunnen beogen Dat hier op van weegens den z: O: vert: gem: Sara over die beschuldiging meede ondervraag zijnde denselven met de groste waarscheinlijkhijd zoda „nige omstandigheeden heeft opgegeeven, waar uit met geende minste grond 't door damas ten zijnen lasten gelegde in hem maart kan worden gesuponeerd de 7: O: vert: agter, omme ook hier inne den ordinairen train van procedeeren te volgen dezelve maart heeft doen ontbieden dewelke vermits de verse afgeleegendhijd van de Plaats waar op hij bescheiden was eerst in 't Jongst ge passeerde Iaar vrij en ongedworgen zig in 't ge vangen huis heeft overgegeeven en daar na bij Confrontatie van voorsz: Demas meede voor sleeren gecomm: uit desen E Agtb: Raade gehoord zynde is 't aan dezelvde Heeren gecomm: dewelke bij 't verhoor vaceerden meede gebleeken denzelven maart ten eenemaal onschuldig te zijn dus aan uE Agtb: heer van door den 7: O: vert de nodige kennis is gegeeven met 't voorm: declaratoir en 't daar bij gedaan versoek tot relaxatie van voorm: maart zo als dit een en ander door uE agtb: daa ook is verklaart. — haer ten
English
120 121 charged that he, having been unable through all friendly attempts and solicitation to persuade the fellow slave Sara to return his love, the natural instinct for her carried him so far that, whether at the suggestion of this or that person or of his own accord, he managed to administer such a potion to her with which he thought he would achieve his purpose, the consequence thereof however having been so unfortunate for him that the said Sara might well have lost her life thereby. And in order not to occupy the attention of Your Honours uselessly with a multitude of citations from legal scholars, the repeatedly mentioned petitioner will only take the liberty to say that indeed the greatest part of the legal scholars who have written upon the crime of poisoning and its punishment require that it clearly appear: 1. that the poison was truly administered, 2. that death followed upon it, and 3. that the administered poison was malicious and harmful. And howsoever much one is assured of the first in the present case, the second however did not follow, and the third, no matter how clearly the consequences have shown it and the harm thereby caused to the aforementioned Sara, cannot however be proved with sufficient certainty really to belong among those substances which are poisonous per se; besides which there still belongs to that first point the proof that the aforesaid Demas and Sara lived in hatred and discord, or that he would have had to expect some gain or advantage from her death. And this is the reason why the potion administered by the aforesaid Demas to the said Sara can never be made applicable to the aforesaid laws whereby someone has made himself guilty of the statutory punishment for the crime of poisoning, but rather has reference to the giver of a love potion who harbours no deceit to kill someone and consequently is not liable for manslaughter, wherefore he should also by no means be punished with death, but with banishment; thus the repeatedly mentioned petitioner flatters himself that he might have sufficed with demanding such a punishment. That however, regarding the application of such a punishment, it ought with respectful reverence to be taken into consideration here that the same Demas is a heathen brought up in the thickest darkness of ignorance, and consequently, the drive of simple nature having urged him toward gratification, it cannot be imputed to him that the means to achieve his purpose turned out so disastrously; and on the other hand that he has already been placed in closed custody since the month of January of this year, thus the punishment to be demanded or served has hereby been sufficiently satisfied, the more so because the same Demas, for about six weeks now, at the request of the repeatedly mentioned petitioner, has been placed on Robben Island until further orders. Wherefore the petitioner takes the liberty to turn to Your Honours with the humble request that it may please Your Honours to release the imprisoned slave Demas from his prison on the condition that his master shall immediately 122 123 sell him into a remote district for his own benefit, without the same ever being permitted to return into the district where his master resides, upon payment of the costs incurred in this case, or to dispose herein otherwise as Your Honours shall find and judge proper according to the circumstances of the case. Below stood: Which doing, was signed R: J: v: d: Riet In the margin: Exhibited in Court the 26th of July 1787. Which having been read, the repeatedly mentioned petitioner was granted his request, namely to release the slave Demas from his prison and return him to his master on the condition that his said master shall immediately sell him into one of the far remote outer districts, without the same ever being permitted to return into the district where his master resides, notwithstanding payment of the costs incurred in this case. Below stood: At the Cape of Good Hope, the day and year as above, signed below in my presence, C: van Aerssen, Secretary. Saturday, the 28th of July 1787. In the forenoon, extraordinary meeting. Present: the Honourable President Johannes Isaack Rhenius and all the members. Taken in hand was the statement and documents of the Fiscal pro interim, the Honourable Gabriel Exter, which were last held for consideration. Shows with dutiful respect the undersigned sworn clerk, as ex officio qualified by the authorities of this country to attend to the affairs of the Landdrost of Swellendam, Constant van Nuld Onkruydt: That by the repeatedly mentioned petitioner, about a month ago or shortly after the hearings held of the widow De Rooij and associates in the torture chamber, it was orally presented to Your Honours and Your Honours' highly wise advice was requested, tending mainly to whether Your Honours judge it necessary that one should proceed with the demand for torture upon the confession and a Gentlemen Right Honourable Sir To the Right Honourable Sir Johannes Isaack Rhenius, President, together with the further Gentlemen Members of the Honourable Court of Justice of this Government concerning the third surgeon of the Honourable Company, Leendert Gijzendorp; which having been deliberated upon, the repeatedly mentioned petitioner was granted the requested physical apprehension of the said Leendert Gijsendorp. After which the sworn clerk, Sieur Rijno Johannes van der Riet, acting in the affairs of the Landdrost of the Colony of Swellendam, served the following statement. year
Dutch transcription
120 121 ten lasten gelegd als dat hij de meede slavin Sara door alle vriendelijke pogjingen, en aansoeking tot geen wederliefde hebben kunnen overhaalen de natuurlijke instinct voor haar hem zo ver re heeft vervoert dat hij 't zij op 't geeven van deesen of geenen dan wel van zig zelve een zoda nig middel haar heeft weeten in te geeven waarmeede hij meerde zijn oogmerk te sul len berijken 't gevolg daar van egter voor hem zo ongelukkig is geweest dat mogelijk deselve zara wel haar leeven daar bij had kunnen inschieten En omme nu de attentie van UE Agtb: niet nutteloos te occupeeren met eene menigte van regts geleerden allegatien zal de r: O: vert: alleenlijk de vrijhyd neemen te zeggen dat wel 't grooste gedeelte der Regts geleerde die over de gifmenging en haare Straffe op een misdaads van gifmenging kan voorschreeven of dat klaar blijke „dat 't gift waarlijk zij toegebragt 2 dat de dood daar op gevolgd zij en 3 dat 't toegebragte vergift kwaadaardig en na dielig zij Een hoe zeer men nu in 't voorhanden zijnde geval van 't eerste is verseekert 't tweede egter niet gevolgt en 't derde hoe zeer ook de gevolgen klaar hebben doen zien, en 't nadeelige daar door aangem: Sara te weeg gebragt egter met geene genoegsame sekerhijd kan wor den beweesen, revera te sorteeren onder die middelen dewelke perse giftig zij be halven nog dat tot dat eerste behoort 't be wijs dat voorsz: demas en Lara in haas en ontugt geleeft of uit haar doods eenige winst ofte voordeelen te wagten zoude hebben gehad. — En daar van de reeden waar omme 't middel door voorsz: Demas aan deselve Sara ingegeven nim mer aplicatel gemaakt kan worden op de voorsz: wetten waar door zig iemand aan de straf misdaad van gifmenging gestatueerd schul dig heeft gemaakt maar veel eer haare be„ trekkinge hebben op den geever van een liefde drank die in geen list verkeert om iemand te dooden en gevolglijk niet voor een doodslag aanspreekelijk daar om ook geensints met de dood maar met banisement diende gestraft te worden zo flateerd, zig den 7: O: Eys=r dan ook met een diergelijke straf te vorderen, zoude hebben kunnen volstaan. Dat egter tot de applicatie van een diergelijke straff onder eerbiedige reverentie alhier behoord in aanmerking te komen dat denselven de mas is een Hijd in de Dikste duisterhijd der onweetendhyd opgevoed en gevolglijk de driff der een voudige natuur bij hem ginsteerd hebbende om vol doe ning 't aan hem niet kan worden toegereekend dat 't middel ter bereiking van zijn oogmerk zo verheerd is uitgevaalen en aan den anderen kant dat hij reeds seedert de maand Lanu arij deeses Iaars in een beslote hebtenis ge„ plaats zijnde geweest dus hier door aan de te vordere of af te leggene strasse genoegsaam is voldaan te meer daar denselven demal voor nu omtrend zes weeken op versoek van den 7: O: vert: tot nader ordere is geplaatst geworden op 't Robben eiland waar omme de vert: de vrijhijd neemt zig te heeren tot UE Agtb: met eerbiedig versoek dat 't UE Agtb: gelieve te behaagen de gevangen Slaaff Demas uit zijne gevangen is te ontslaan onder die voorwaarde dat zijn lifheer hem terstond - 122 123 in eene afgeleegene districtie ten zijnen voor deele zal moeten verkoopen zonder dat denzelven ooijt weederom in 't district alwaar zijn leijf heer woonagtig is zal mogen koomen met betaalin „ge der in deese zaak gevallene kosten ofte in deesen zodanige anders te disponeeren als uE: agtb: na de omstandigheeden der zaak zullen vinden en oordeele te behooren /onderstond 'T welk doende was geteekend R I: V D: Riet in margine Exhibitiin in Iudicio den 26' Ju„ rij 1787. — Het welk geleesen zijnde is aan den 7: O: vert: desselvs versoek toegestaan om namelijk den slaaff Demas uit zijne gevangenis te ontslaan en aan zine Lijfheer te rug te geeven onder die voor waarde dat gem: zijn lijfheer hem terstond in een der verafgeleegene buiten districten daar zijn lyfheer woonagtig is zal moogen ko men net tegenstaande betaling der in deese zaak Gevallene kosten. — /onderstond Aan Cabo de Goede Hloop die et anno ut Supra lager mij Praesent geteekend C: van Aerssen Secret=s Saturdag Den 28 Iulij 1733. — 'S voorde middags extra ordinaire vergadering Prasent den E Agtb: Heer Praesident Iohannes Isaack Rhenius en alle de leeden Wierd bij der hand genoomen 't laatst in advijs gehouden vertoog en stukken van den Prointerim Fiscaal d' E Gabriel Exter Vertoond met pligtschuldige Eerbied den onderg: gesw: Clercq als door de overighyd deeser lande exofficio gequalificeerd ter waarneminge der zake van den landdrost van zwellen Dam Constant van Nuld onkruidt Dat door den 7: O: vert: voor nu omtrend een maand of kort na de gehoudene verhooren van de weedt de Rlooij C: S: in de pijn Camer aan uw Ed: Agtb: bij monde is voorgedraagen en versogt uw E Agtb: hoog gewijs advijs ten deerende hoofdzakelijk of uE Agtb: nodig oor deele zal dat men met den Eisch ad torturam moeste voortvaaren op de confessie en een Heeren Wel Edele Agtb: Heer Aan den welE: Get: Agtb: Her Iohannes Isaack Rhenius President beneevens de ver dere Heeren Leeden van den E: Agtb: Raad van Iustitie deeses Gouvernements nopens den derde meester der E Comp„e Leendert gyzendorp waar over gebesoigneert zijnde den 7: O: vert: de verzogte approhensie Corporeel op gem: Leendert Gijsendorp geaccordeert. — waar na door den gesw, Clercq. S:r Rijno Loh„ van der Riet als de zake van den Landdrost der Collonie swellendam waarneemende wierdt gedient van 't volgende vertoog. — Jaars -
English
124 125 pair of buckles which are in hand as a part of the corpus delicti, or whether the Officer, the petitioner, should wait with the proceeding of his claim until such time as a corpus delicti had been discovered; and if one should proceed to the last part of his proposal, that a commission might then be appointed to track down the stolen goods. It then pleased your Honours to keep that request in advisement; however, upon a petition made by the Officer, the petitioner, at a further meeting, it was approved by your Honours to stay the claim in the principal case until such time as the stolen goods should be discovered, appointing to that end a commission of the Landdrost and Heemraden of Zwellendam, who were then also duly written to by order of your Honours pursuant to the resolution taken. Yet since the remote distance of that drostdy and the difficulty of carrying such a resolution into execution during this rainy season has brought the Officer, the petitioner, into the reasonable fear that some months may elapse before and until one could be informed of the outcome of that commission, and a prolonged detention would be the cause of not only [harm to] the health, but also the death being caused of all the accomplices, whereby the execution that necessarily ought to be applied to such a crime would be rendered illusory, as experience has already shown in the person of Hendrik de Plooij, as the principal accomplice of that of Mijntje de Plooij, the first of whom is already dead and the latter happens to be very gravely ill. Reasons why the Officer, the petitioner, takes the liberty of turning to your Honours, humbly requesting that all this may be taken into serious consideration by your Honours, and to instruct the Officer, the petitioner, with such orders as shall be found appropriate according to the nature of the matter; declaring the Officer, the petitioner, to be prepared, if such were judged necessary by your Honours, to make the pending claim orally. Underneath stood: Thereafter were brought to the table the documents read around from the Landdrost of Zwellendam against the Hottentot Dirk; so the Council, having paid close attention to all that merited any reflection and could move their Honours, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, condemned the said Dirk, as Which doing was signed: R: J: v: D: Riet, sworn clerk. In the margin: Exhibited in Court the 28th of July 1787. Which having been read, and taking into consideration that the remainder of the corpus delicti, notwithstanding the commission decreed for the investigation thereof, will probably not be discovered, and the prisoners in the meantime here in their custody, the one before the other, by a longer delay would come to die unpunished, the Council has enjoined the Officer to make a written claim in the principal case upon that part of the corpus delicti which is currently established.
Dutch transcription
124 125 Paar Gerpen die men in handen heeft als een ge deelte van 't. Corpus delictie dan wel of den 7: O: vert: zoude blijven wagten met 't pocedeeren van zin Eisch tot tijd en wijlen men een Cor Dus delictie had ontdekt en indien men mogte treeden tot 't laatste lid van zyn voordragte dat als dan eene Commissie mogt worden benoemt ter opspeuring van de ge stolene goederen 't als toen uE Agtb: behaagd heeft dat versoek te houden in advijs egter op eene door den 7: O: verh: bij eene nadere vergaderinge gedaan supplicq door uE agtb goed gevonden is met den Eisch ten pp„ l supercedeeren tot tijd en wijlen men de gestolene goederen zoude hebben ontdekt be noemde tot dat einde Een Commissie van Land drost en Heemraaden van Zwellendam die dan ook behoorlijk ter ordre van uwel E: Agtb zijn aangeschreeven ingevolge genoomen resolu tie Dan daar de verre afgeleegendhij d' dier drost „dije en de moeijelijkhijd, om een diergelijke re solutie in deese regen tijd ter executie te brengen de r: O: vert: in de billijke vreese heeft gebragt dat er eenige maanden kunnen verloopen eer en bevorens men de uitslag dier Commissie konde worden geinformeert en eene Lang du rige detentie de oorzaak zoude zijn dat niet alleen de gesondhijd maar ook de doode wierde, veroorsaakt om alle de meede pligtigen waar door dan de Executie die op een diergelike misdaad nood wendig dien de geappliceerd te werden zoude werden ge maakt illusoir gelijk de ondervinding reeds geleerd heeft in den persoon van Hendrik Hier na kwamen tertafel de rond geleesene stukken van den Landdrost van Zwellendam Contra, de hottentot dirk zo heeft de Raad nauwkeurig gelet hebbende op al 't gunt eenige reflexie meriteer de en hun EE Agtb: konde doen moveeren Regt doende uit naamende van wegens de Hoogmogen de Heeren Staaten generaal der vereenigde de derlanden de gav„e dirk gecondemneerd gelijk 'T welk doende was geteekend R: J: v: D: Riet geswe, Clercq : / in margine Exhibitum in Iudicid den 28 Iulij 1787. - Het welk geleesen en in aanmerking genomen zinde dat 't overige van 't Corpus dilictie niet tegen staande de Commissie tot naspeuring daar van gedecerneert is waarscheinlijk niet zal worden ontdekt en de ged„e inmiddels alhier in hunne hogtenis de een voor en de andere na, door een langer dilaij straffeloos zoude komen tester „ven heeft de Raad de officier geinjungeerd om op dat gedeelte van 't Corpus diicti 't welk tans Consteerd schriftelijke Eisch ten principa le te doen. — de Plooij als de voornaamste meede pligtige van „die van Hijntje de Plooij welke de eerts reeds dood en de laatste zeer slegt ziek komt te zijn. — Reedenen waaromme de r:O: vert: de vrijhijd neemt zig te keeren tot UE Agtb: ootmoedig ver soekende dat dit een en ander door UE: Agtb: ootmoedig versoekende mogte werden genoomen in Serieuse overweging en den 7: o: verp: te Chargeeren met sodanige ordre als overeenkomstig den aart der zake zal worden bevonden te behooren. betuigende de r:o: vert bereid te weesen zo indien zulx UE: Agtb: wierd geoordeelt nodig te zijn om de Perland Eisch te doen bij monde /onderstond/ de Eur .
English
126 127. their Honors condemn the same hereby to be taken to the place where criminal sentences are customarily executed here, and there, being delivered to the executioner, to be punished with the rope around the neck at the gallows until death follows; further, his dead body to be dragged outside and there hung again upon the gallows, thus to remain until consumed by the air and birds of the heavens, with condemnation to all the costs and expenses of justice, dismissing the further claim and conclusion made and taken by the officer. Furthermore, deliberation having been held concerning the conduct maintained in this matter by the burgher Jacob van Reenen as being entirely contrary to good order in justice, frustrating the proper punishment of crimes, and moreover withdrawing the vagabond evildoers belonging under their jurisdictions, the council has placed this matter into the hands of the Landdrost of Zwellendam in order to institute such action against the said van Reenen as shall be deemed advisable. After which, deliberation having been held over the claim and documents kept in advisement and read around of the Landdrost of Graaff Reinet, the gentleman Morits Herman Otto Woeke, produced against the Hottentots Kees and Dragonder, the council, having considered everything that served the matter and could move their Honors, doing justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, has condemned the prisoners Kees and Dragonder: the first prisoner, Kees, to be taken to the place where criminal sentences are customarily executed here, there delivered to the executioner and exposed to public view with a noose around the neck under the gallows, further tied to a post, severely flogged on the bare back with rods and branded, furthermore to be confined for the term of his life on Robben Island in order to labor there, riveted in chains, at the public works of the Honorable Company; and the second prisoner, Dragonder, to witness this execution and, being whipped by the kaffirs, to be riveted in chains in order to labor therein during the term of three consecutive years at the public works at the drostdy of Graaff Reinet, with condemnation of the prisoners to the costs and expenses of justice, and dismissal of the further claim and conclusion made and taken by the officer. While lastly there came to the table the trial initiated by the pro interim Fiscal, the Honorable Gabriel Ester, against Louis Hernandez, concerning which, everything that could be taken into consideration having likewise been maturely weighed, their Honors, doing justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, have condemned the prisoner Louis Hernandez to be taken to the place where criminal sentences are customarily executed here, and there, being delivered to the executioner, 128 129 to be punished with the rope around the neck at the gallows until death follows; further, his dead body to be dragged outside and buried there, with condemnation to the costs and expenses of justice. At Cape of Good Hope, day and year as above, signed in my presence, C: van Aerssen, Secretary. Thursday, 2 August 1787. In the forenoon, extraordinary meeting. Present: the Honorable Johannes Isaack Rhenius, President, and all the members. The Merchant and Landdrost at Swellendam, Mr. Constant van Nuld Onkruidt, acting ex officio for the Landdrost, prosecutor in criminal cases, on the one side, delivers a written claim accompanied by annexes against: 1. Regina of Bengal, widow of the late burgher Hendrik Willem Plooij, 2. Willem Ruiterbos, 3. Claas Coert, 4. Piet Piekeur, 5. Hyntje de Plooij, 6. Daniel Paul, 7. Thys Albregt the younger, 8. Thys Albregt the elder, 9. Willem Albregt, 10. Zara, Hottentots, and 11. Martha Maria van Nimwegen, widow of Hendrik Plooij, prisoners and defendants in the aforementioned case, on the other side. The sworn clerk of this Council, Jonkheer Runo Johannes van der Riet, acting for the prisoners and defendants, persists by their answered interrogatories, the parties renouncing further productions. The Council keeps this matter in advisement for circular reading. Thursday, 9 August 1787. In the forenoon. Present: the Honorable Johannes Isaack Rhenius, President, and all the members, except Mr. Mappa due to indisposition. It was made known by the Honorable President and Council that the pro interim Fiscal, having found a certain soldier of the battalion garrisoned here in flagrante delicto attempting to desert, had placed the same in criminal detention; as well as that the said pro interim Fiscal had reported to his Honor that the widow Drijer, an old man, was struck by the accidental discharge of a firearm in such a manner that he died shortly thereafter, which incident was to be attributed to nothing other than a mere accident. Underneath stood: At Cape of Good Hope, day and year as above, was signed: C: van Aerssen, Secretary.
Dutch transcription
126 127. hun EE. agtb: dezelve Condemneeren mits deesen omme gebragt te werden ter plaatse daar men alhier gewoon is Crimineele sententien te Executeeren en aldaar aan den scherpreeter overgeleevert zijnde met de coorde om de hals aan de galg gestraft te werden dat er de dood na volgt voorts desselvs doode Lighaam na 't buiten gezegt gesleept en aldaar wederom aan de galg opgehangen te worden dus te verblijven tot dat door de lugt en vogelen des hemels zal zijn verteerd met Condemnatie in alle de kosten en misen van Iustitie met ont zegging van de verderen gedaan en genoomen Conclusie van den officier zinde wijders nog gebesoigneerd over 't in dezen gehouden gedrag van den burger Jacob van Ree nen als ten eenemaal strijdende tegens de goede ordre in de Iustitie F rustreerende in 't behoorlijke straffe der misdaaden midgd. s dezelve de onder haar Ludicaturen sorteeren de draagabonden boosdoenders ontrekkende zo heeft de raad deese zaak gesteld in han den van den Landrost van Zwellendam ten fine tegens gem: van Reenen, zodanige ic tie te institueeren als te raade werden, zal waar na gebesoigneerd zijnde over t' in ad vijs gehoudene en rond geleesene Eijsch en Stuk ken van den Landdrost van Grasse Reinat de heer Morits Herman otto woeke werden gemaakt illus oir gelijk de ondervinding reeds geleerd heeft op ende Teegens de Hottentotten hees en dragonder geexhibeert zo heeft de raad gelet op al 't gunt ter matere was dienen „de en hun E. agtb„s konde doen moveeren Regt Doende uijt naamende van weegens de Hoogmogende Heeren Staaten generaal der vereenigde wederlanden de gav„s kees en dragonder gecondemneert omme gebragt te worden ter Plaatse daar men alhier gewoon is Crimineele sontentien te Executeeren aldaar den 1„e gev: kees aan den scherp regter overgeleevert en met een strop om de hals onder de galg ten pronk gesteld zinde voorts aan Een Daal gebonden met roeden op de bloote rugge strengelijk gegeeseld en gebrand merkt wijders voor den tijd zijnsleeven ten robben eilande geconfineerd te worden omme aldaar in de kettings geklonken zijnde aan 'S E Comp s gemeene werken te arbijden, en den 2„e gev„e Dragonder omme deese Executie te aanschouwen en door de Cassers gelaatst zijnde in de ketting ge klonken zinde ten einde daar inne ge duurende den tid van drie agter een vol gende Iaaren aan de gemeene werken ter drosdije Graaff Reinet te arbeiden met Condemnatie van bij de gev,„e in de kosten en misen van Iustitie en ontzegging van de verdere gedaan en genomene Eisch en Conclusie van den officier Terwijle laatstelijk nog ter tafelkwam 't proces door den Pro interim fiscaal dE Gabriel Ester op ende Ieegens Louis Hernan dez geentameerd waar omtrend almeede rijpelijk overwogen zynde al 't gunt in aan merkinge konde koomen hebben hun Ed agtb:s Regt Doende uit Naam ende van weegens de Hoog mogende Heeren staaten generaal der vereenigde Neder landen den gev, Louis Slernandez gecon demneert omme gebragt te worden ter plaatse daar men alhier gewoon is Cr: sent: te Executeuren en aldaar den scherp E 128 129 rogter overgeleeverd zynde met de koorde om de hals aan de galg gestraft te worden dat er de dood na volgt voorts desselvs doode natie in de kosten en misen van Justi„ Lighaam na 't buiten gezegt gesleept en aldaar begraven te worden met Condem Aan Cabo de Goede Hoop die et anno uet Supra dager mij Praesent geteekend C: van Aerssen secret„s Donderdag den 2 Augustus 1787 s' voordemiddags extra ordinaire vergadering Praesent den E Agtb: Heer Iohannes Isaack Rhenius Praesident en alle de leeden— Den Coopman en Landdrost De gesw:e Clercq deeses Raads J=r te swellendam de Heer Con Runo Ioh„s van der Riet„ en officio voor den landdroot stand van Nuld onkruidt 7:0: Eijss=r in Cas Crimineel ter ageerende leevert over een een re schriftelijke Eisch gemuni op ende Jegens 1Regina van bengalen weede de gev„e en ged„e persisteeren wijlen den burger Hendrik bij hunne beantwoorde Jnter: willem Plooij renuntieerende Partij en 2 willem Ruiterbos â Piet Piekeur Hintje de 5 Hyntje de Plooij 6 Daniel Paul 7 thys albregt de Jonge 8 Thip Albregt de oude 9 willem Albregt 10 Zara Slottentotten en 11 Martha Maria van Nimwogen weede. Hendrik Plooij ged,„t en ged„te in voorsz: Cas ter andere zijde eert met bijlagen van verdere productien 3 Claas Coert De Raad houd deese saak in advijs. ter rondlesing Donderdag den 9 Augustuus 1787. 's voordemiddags Praesent den E Agtb Heer Johan„ nes Isaack Rhenius Praesident en alle de leeden dempto de Heere Mappa bij indispositie wierd door den E Agtb: Heer Praesident en Rade te kennen gegeeven dat den pro interim Fiscaal zeekere soldaat van 't alhier guarnisoen houden „de bataillon in name in Name Flagranti delixcto hebbende bevonden omme te drossen hebbende bevonden den zelven in Cr: regtenis had doen plaatzen— als meede dat gem Pro interim Fiscaal zun E Agtb: hadde gerapporteerd van de weede„ Drijer een oude man door 't onvoorziens losgaan van een schiet geweer zodanig was getroffen dat kort daar na overleeden was welk geval nergens anders als aan een bloote ongeluk was te attribueeren, /onderstond Aan Cabo de Goede Hoop die et anno ut su „pra was geteekend C: van Aerssen, Secrets„ tie 7
English
132 133. following statement Thursday, 23 April 1787. In the forenoon, present the Honorable Worshipful Mr. Joh,s Isaack Rhenius, President, and all the members except Messrs. van Echten and Madorp, the former due to indisposition and the latter due to other occupations. The former Clerk of this Council, as authorized to attend ex officio to the affairs of the Landdrost of Stellenbosch, the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Mr. Hendrik Lodewijk Bletterman, in his official capacity, plaintiff on the one part, makes his demand with the presentation of the sentence pronounced against the defendant, the Commandant of the Swellendam invalids, Jacob van Reenen Junior, defendant, in order to prove to the satisfaction of the law that the appeal lodged by him against a certain sentence pronounced by the aforementioned Judicial Council on the Roll in the case of Mr. Rijneveld, in his official capacity, entered upon and against him, defendant, in the matter of giving advice, has been prosecuted in Batavia before the Honorable Worshipful Council of Justice, and in default thereof, pursuant to the highly revered order of the Superior Gentlemen dated 15 June 1718, to hear requested the declaration of desertion of the aforesaid appeal with costs. The defendant produces a letter written to him by Messrs. Schults and de Jong in Batavia, whereby he shows that the same serves in answer to a letter written by him, defendant, to these gentlemen to appoint their Honors for the prosecution of his appeal, but that the power of attorney was not accepted by the aforementioned gentlemen for reasons stated therein. The plaintiff in his official capacity says that the defendant has had time enough to appoint other agents, and that the former Landdrost, Mr. Ryneveld, during his lifetime also authorized the gentleman Advocate Fiscal in Batavia to defend this case. The defendant says that after receiving the aforementioned letter he again requested the aforementioned Messrs. Schults and de Jong to be willing to serve him, but that he has not yet received an answer thereto, of which letter sent by him the minute lies with the attorney, which he, being so required, can produce immediately. The Council holds this case in advice until the next court day and orders the defendant to deliver further proof at that time that he has properly prosecuted his appeal in Batavia. After which, the Pro Interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, served the following statement: To the Right Honorable Worshipful Mr. President and Council of Justice of this Government. Right Honorable Worshipful Sir and Gentlemen. The undersigned Pro Interim Fiscal respectfully shows, with due reverence: That after inquiries and other investigations obtained by the commissioners from this Honorable Worshipful Council, very strong and well-founded presumptions and suspicions have come to fall upon the third surgeon of the Honorable Company's hospital, Leendert Gijsendorp, that he made himself guilty of the murder and burglary committed on the 23rd of the past month of June at the house of the mandoor of the New Hospital, Willem Nieuwenhuise, and the aforementioned Gijsendorp having been taken into custody by virtue of the decree granted for that purpose by Your Worships, the undersigned in his official capacity consequently had him questioned several times according to custom upon articles drawn up to that end, confronted with several deponents, and had depositions recollected; however, with the unexpected result that the prisoner continuously and absolutely persists in denying both facts. That although, considering the circumstances upon the further interrogations, the same presumptions are not reduced in any part, but rather are increased by the many contradictions and imprecise answers, so that the corpus delicti being established by very many concurring
Dutch transcription
132 133. gende vertoog Donderdag den 23 April 1787. s' voordemiddags Praesent den E Agtb: Heer Joh,s Isaack Rhenius Praesident en alle de leeden demptis de heeren van Echten en ma dorp de eerste bij indispositie en de laatste bij occupatie De geewe Clercq deeses Raads als De Landdrost van stillenbosch en ter waarneeminge exosficie Drakenstein de Heer Hendrik der zaken van den Landdrost Lodewijk Bletterman r: d: Egtf: van stellenbosch gequalifi ter eenre ceert doet eisch onder produc „tie van 't ten lasten van den den Commandant der Zwellendams e ged„e gevelde vonnis in van lides Jacob van Reenen Ju¬ De ged„e produceert een ged„e omme den regten genoegen te brief aan hem geschreeven bewijsen dat 't door hem geinter door de Heeren Schults en secteerde appel op seekere door wel de Jong op batavia waar gem Justitieele Raade ter Rolle bij aantoond dat dezelve in gepronuntieerde vonnis in de saak antwoord strek van eene van de heer Rijneveld r:O: op ende missive door hem ged„e aan dee Heeren geschreeven om Jeegens hem ged„e in Cas van raad hun EE:s aantestellen. ter pro geeving g'entameerd op batavia „secutie van zijn appel edog voor den E Agtb: Raad, van Iu de prcuratie door gem: Hee stitie heeft geprosequeert en bij ren niet zijn geaccepteerd faute van dien ingevolge de om reedenen daar bij ge„ seer gevenereerde ordre der meld Heeren Supreriores de dato 15 De r: O: Eyss=r zegt dat de Junij 1718 te hooren versoeken ged=e tijd genoeg heeft gehad desert verklaring van 't voorsz: om andere gem: aan te stel appel met de kosten len en dat de voorige Land„s drost de Heer Ryneveld bij zijn leeven ook de heer advocaat Fiscaal te batavia heeft gequalificeerd omme deese zaak te defendeeren De ged„e zogt na 't ontfangen van gem: Missive gem Heeren schults en de Iong andermaal te hebben versogt om hem te willen dienen edog daar op nog antwoord bekomen te hebben van welke door hem afgesondene missive de minuut bij de procureur ligt die hij des gerequireert wordende dadelijk kan produceeren. De Raad houd deese zaak in advijs tot de naaste Regt dag en ordonneert den ged,e omme als dan nadere beweisen in te leeveren dat hij zijn op sel op Batavia behoorlijk heeft geprosequeert Waar na door den Pro interim Fiscaal d' E Gabriel Exter wierd gedient van 't vol Aan den welE: Agtb: Heere Pra sident en Raade van Justitie deeses gouvernements WelEdele Agtb: Heer en Heeren Vertoon na schuldig en Eerbied den onderget: pro„ „interim Feiscaal Dat naar de voor Heeren gecomm„ uit deesen E Agtb: raade ingewonne en quaesten en andere recherchen zeer sterke en gegronde praesump „tien en suspici op den 3„e Meester van 's' E Comp„s hospitaal Leendert gijsendorp zinde komen te vallen dat denzelven zig aan den op den 23 der gepasseerde maand Junij ten huise van den mandoor van 't Nieuwe Hospitaal willem Nieuwenhuise gepermitteerde moord en in breuk heeft schuldig gemaakt en gend: Gijsendorp mits UE Agtb daar toe verleende. decreet in slegten is genomen zijnde den 7: O: vert in dien gevolge den zelven bij articulen ten dien fine geformeert te verscheiden rijse naar gewoonte heeft doen hooren met meerdere verklaar„ ders Confronteeren en depositie recolleeren een „ter met dien onverwagten gevolge dat den geve„ 't een en ander fijt bij Continuatie volstrekt blyft negeeren Dat hoe wel de omstandigheedens beschouwd bij de nadere verhooren dezelve praesumpties in geen gedeelte vermindert maar wel door de veele Contradictiën en onpraecise antwoorden nog vermeerdert worden, zo dat de Corpore de lictie Consteerende door zeer veel te zamen ko Regt me. mer
English
134 135 cumulating probable evidence and arguments the defendant must be held essentially guilty, and for that reason, in order to receive the punishment established for such crimes, one should proceed to a sharper examination, the Officer Plaintiff nevertheless, subject to correction, believes he must principally consider that according to the general rules and conception of criminal procedures, torture is as perilous as it is violent a means to bring the accused to confession, which must be applied with the greatest circumspection and not otherwise than when the proofs happen to be so clear and decisive that on the basis thereof, without the prisoner's confession, a formal claim against him might be made in the ordinary trial and he might consequently be condemned; which qualification or similar direct proofs in casu subtracto are entirely lacking. For notwithstanding that the boy is said to have been standing under the door at 4 o'clock, the defendant also went home at a quarter past 4 o'clock when the deponent Van Lutsenburg came out, and according to his testimony nothing was broken open, and that the defendant denies the weightier circumstances that principally incriminate him, shifting to other times, places, or saying he did not reflect upon it for the reason that he was a little drunk, while he did remember minor and indifferent things, these and other circumstances, which together with the nature of the boy's amazement produce very strong indications against the defendant and declare him very probably guilty in re, cannot and may not, however, be regarded and held as such proofs that are sufficient to make a formal claim in the ordinary trial and proceed to condemnation, and that the same, taken directly and strictly, do not yet constitute even half proof; experience having taught that torture is not an infallible means to bring out the truth, and indeed often through a concurrence of probable proofs that can and may be regarded as convincing circumstances, people have been tortured and brought to confession for deeds that were never committed by them. Wherefore the Officer Plaintiff, subject to correction, has judged that he must desist from the action instituted ex officio against the defendant, leaving it to Your Worships to dispose with regard to the remaining strong suspicion according to your usual prudence, as Your Worships shall find appropriate according to policy and equity. Which was held in advice for reading around. Lastly, a petition was presented by the Firemaster Sr. Arend van Wielig, reading as follows: Which doing was signed G: Exter, in the margin: Exhibited in Court on 23 August 1787. 136 137 To the Right Worshipful Sir, Johannes Isaack Rhenius, President, together with the Worshipful Council of Justice of this Government. Right Worshipful Sir and Worshipful Sirs. With the greatest respect, your Right Worshipfuls' very humble servant, the burgher Firemaster Arend van Wielig, makes known: That in the beginning of last year a certain slave named Agillis of Ternate, at that time belonging to the farmer Meld van der Spuij, on account of the unfortunate killing of his comrade, was condemned by Your Worships, after prior flogging and branding, to be clapped in chains for the period of two consecutive years and thus sent back to his master. That the petitioner, having had the utmost compassion over the simplicity of that boy and the misfortune whereby, in his temper on account of the extreme provocation by his adversary, with a single blow without repetition, and the remorse and regret he showed over the crime committed by him, consequently resolved to purchase that boy from Van der Spuij. That that boy, during the time he has resided with the petitioner, has always shown the utmost evidence of his vigilant zeal and fidelity, and the petitioner also having been constantly implored for release from those burdensome chains in which he has been bound for, by estimation, one year; That the petitioner, however much he is convinced of the equity of the punishment wherewith that boy was punished, yet on the other hand flatters himself that Your Worships will also very gladly proceed to mitigation of the pronounced sentence when there are convincing proofs that a condemned person, reflecting with sincere remorse and regret upon the evil he committed, is striving in all respects with all his might to do well, the more so as he can assure Your Worships in conscience that this is the case in this matter. Thus it is that the petitioner takes the liberty to turn to Your Worships, humbly requesting that it may be your pleasure, since the greatest part of that stipulated time has already expired, favorably to release that boy from his fetters for the short time still remaining thereof.
Dutch transcription
134 135 mende waarscheinelijke bewijze en argumenten den ged:e voor weesentlijk schuldig zal moeten gehouden worden en uit dien hoofde om de op dier gelijke delictien gestatueerde strasse te ontfan „gen men tot een scherper Examen moet overgaan den 7: O: Eijss:r egter onder Correctie vermeend voornamentlijk te moeten Considereeren dat na de algemene regulen en 't begrip van Cr: Pro Ceduures de tortuur een zo haggelyke als violen „te middel, om den beschuldige tot Confessie te brengen met de grootste omsigtighijd en niet anders zullende geadhibeert wordende als wanneer de bewijsen zo klaar en decisief komen te sijn dat op Fundament van dien zonder confessie van de gevangen in 't ordi„ „naris proces eisch tegens denzelven zoude mogen gedaan en denselven dienvolgens gecondemneerd worden deese qualifi catie ofte diergelijke directe bewijzen in Casu substracto ten vollen ontbreeken. want niet tegenstaande den Jongen nog te 4 uuren onder de deur zal gestaan hebben ook den ged„e ¼ na 4 uuren te huis is gegaan wanneer de deposant van Lutsenburg 't zelve is uitgekomen, en naar zijn Getuigen is niets opengebroken geweest en dat den ged„e de gewigtigere omstandigheeden, dewelke hen„ voornamentlijk graveeren ontkent in andere tijden, plaats of zegt geene reclexie daar op geslagen te hebben om reeden dat hij een wijnig beschonken geweest is waar hij mindere en onverschillige dingen heeft onthouden, zullende deese en andere omstandigheedens welke met de aard van de verwondering de Iorgens tegens de ged„e seer sterke indicien op leeveren en denselven seer waarscheinelijks in Ri voor schuldige declareeren dog niet voor zodanige bewijsen, kunnen en mogen het welk ter rondleesing in advys is ge houden Laatstelijk wierd door den Brand„ meester S:r Arend van willig een request /:onderstond/ 'T welk doende was geteekend G: Exter in margine Exhibitim in Iudicio den 23 aug:s 1787. aangesien en gehouden worden, dewelke genoegsaam zijn om in 't ordinaris proses formeel te eisschen en tot Condemnatie over te gaan en dat dezelve is om dat dezelve directelyk en stiptelijk genoomen nog verre geen halve praeuve uitmaken dezelve de ondervinding heeft geleerd dat de tortuur geen onbedriegelijke mid „del is om de waarhijd uit te brengen en wel dik wils door een concurrentie van waarscheinelijke bewijse kunnen en mogen aangesien worden een over tuigste omstandigheedens menschen weegens Feiten zijn gepijnigt en tot confessie gebragt geworden die nooyt van hen zin gepleegd geworden Weshalven de 7: O: vert: onder verbeete ring heeft geoordeelt van de Exofficio see gens den geve. geinstitueerd actie te moeten desisteeren en aan UE Agtb: over te laaten om ten opzigte der blyvende sterke su picie na wel derzelver gewoone prudentie zodanig te disponeeren gelijk uE Agtb: na politicque reeden en billijkhijd zullen vinden te behooren aan — 136 137 gepraesenteerd luidende als volgt. Aan den welE Agtb: Heer Johannes Isaack Rheniu praesident beneevens den wel E: Agtb: Reade van Iustitie deeses gouverne ments WelE: Agtb: Heer en E Agtb: Heeren Geeft met de meeste Eerbied te kennen uwer welE Agtb seer nedrigen Dienaar den burger Brandmeester arend van wielig Dat in 't begin van 't gepasseerde Iaar seekere slaaff in name Agillis van Ternate toen ter tijd toebehoorende den Landbouwer Meld van der Spuij wee gens 't ongelukkig doodslaan van zine makker door UE Agtb: is gecon demneerd geworden om na alvoorens geseling en brandmerking voor den tijd van twee agter Een volgende Iaaren in de ketting geklonken synde dus danig aan zijn lijfheer te rug te worden gesonden dat de supp=t over de onnoselhid wan dien Iongen en 't ongeluk waar door hij in zyne driften wegens de verregaande terging van zijn partij met een enkel de slag zonder herhaaling en 't berouw en leedweesen dat hij toonde over 't door Dat den supp=lt hoe zeer hij ook over „tuigt is van de billijkhijd der strafse waar meede dien Iongen is gestraft geworden zo vleed hij zig aan de andere kant dat UE: Agtb: ook seer gaarne wanneer er overtuigende blijken zyn dat een gecon demneerde met een opregt berouw en Leedwezen zijn gedane quaad over den kende zig in alle deelen met kragt op wel te doen toeleggende tot miti gatie van de gepronuntieerde Straffe zullen willen overgaan te meer zo als UE Agtb: in gemoede verseekeren kan dat in deese saak plaats heeft. zo is 't dat de supplt de vrijhijd neemt hem te keeren tot UE Agtb: ootmoedig versoekende dat 't van derzelver wel behagen zijn moge dien Iongen vermits reets 't grootste gedeelte van dien gesti= puleerden tijd verlopen is van den nog eenen korten tijd daar aan manquee rende goedgunstig uit zijne kluisters te ontslaan. Dat die Iongen geduurende den tijd dat hij bij den suppl=t ter woon is geweest altoos de uiterste blijken beeft getoond van Lun vigilantee iver en trouw en zo meede den supplt geduurig versogt hebben de om ontsag uit die lastige kluijters waar in hij na gissing een Iaar is geboeijde geweest hem begaane misdaad de alleruiterste meedelijden gehad hebbende, mits dien te Raade is geworden dien Jongen van van der spuij te koopen. - hem Ond
English
138 139 Which doing was signed A: van Willig, in the margin exhibited in court on 23 Augustus 1787. Which having been read and its contents deliberated upon, the petitioner's request was denied and the sentence passed by this Council was persisted in. At Cabo de Goede Hoop, the day and year as above. Below, in my presence, was signed C: van Aerssen, Secretary. Thursday, 30 Augustus 1787 Forenoon. Extraordinary meeting. Present, the Honorable Johannes Isaack Rhenius, President, and all the members except the gentlemen Maasdorp and Mappa due to other business. There were brought to the table the circulated documents that served in the lawsuit initiated by the interim Fiscal here, the Honorable Gabriel Exter, on and against the burgher Johannes Soachiminus Theron and his wife Alida Mostert, upon which having been maturely deliberated and having considered everything that pertained to the matter, the Council, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, decided in this matter to sharply reprimand the said Johannes Soachimus Theron for his insolence, with a very serious admonition to carefully guard against such behavior in the future, condemning the said Johannes Joachim Theron in all costs incurred in this lawsuit, and dismissing the officer's further claim. At Cabo de Goede Hoop, the day and year as above. Below, in my presence, signed: C: van Aerssen, Secretary. Thursday, 6 September 1787 Forenoon. Present, the Honorable Johannes Isaack Rhenius, President, and all the members except the gentleman Mappa due to indisposition. The Secretary of this Council ex officio, plaintiff, against the interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, on the one side, and the burgher Johannes Joachim Terron and his wife Alida Mostert, assisted by her husband, on the other side; the first-mentioned having acted as plaintiff ex officio and the last-mentioned as defendants, required in this matter to hear sentence pronounced on their documents and evidence produced back and forth in Council. The Council, having read and considered with all attention the writings submitted mutually by the parties, and having also considered everything that pertained to the matter and could move Their Honors, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, sharply reprimands the defendant Johannes Joachims Terron for the insolence committed by him, with a serious admonition to carefully guard against such behavior in the future, and condemns the same Johannes Joachim Terron in all the costs incurred in this lawsuit, the Council dismissing the further claim made by the officer. 140 141 The messenger entering says the defendant is not present. The Council: Granted as requested. The aforesaid Landdrost, official plaintiff in a criminal case, on the one side, on and against the burgher Carel Pieterse, defendant in person, on the other side, to hear... The Landdrost of the Colony of Graaff-Reinet, Mr. Maurits Herman Otto Woeke, official plaintiff in a criminal case, on the one side, against the burgher Jacob van Straten, defendant in person, on the other side, to hear such criminal claim and conclusion or request or requests as the official plaintiff shall come to make and take on and against him, the defendant, to answer thereto and further to proceed as according to law. Thus done and sentenced at Cabo de Goede Hoop, the 30th day of the month of Augustus 1787, and pronounced the 6th of the following month of September. Was signed: P: I: Rhenius, S: v: Echten, Johannes Smuts, J: M: Horak, C: G: Maasdorp, W: F: v: Reede van Oudtshoorn, G: E: Meijer, J: C: Gie, S: V: De Wet. Below, in my presence, signed C: van Aerssen, Secretary. The messenger entering reports that the defendant is not present. The official plaintiff, because of the non-appearance of the defendant, requests the first default with the benefit thereof and a second citation against five months from today.
Dutch transcription
138 139 /onderstond/ T' welk doende /:was geteekend:/ A: van willig /: in margine exhibitim in su„ dicio den 23 Augustus 1787. Het welk geleesen en over dies inhoud gebesoigneert zijnde in des supp=t ver soek van de hand geweesen en bij 't vonnis door deese Raade geveld geper sisteerd. Aan Cabo de Goede Hoop die et an „no ut supra Lager/ mij Praesent was geteekend C: van Aerssen Secret„s Donderdag den 30 Augustus 1787 S' Voordemiddags Extra ordinaire vergade ring Praesent den E Agtb: Heer Iohs, Isaack Rhenius Praesident en alle de leeden demptis de heeren Maasdorp en Mappa bij occupatie. Wierden ter tafel gebragt de rondge „leesene stukken gedient hebbende in 't Proces door den pro interim Fiscaal alhier d'E Gabriel Exter op ende zee „gens den burger Iohannes Soachi minus Theron en desselvs huisvrouw Alida Mostert geentameert waar over rijstelijk gedilibeleert zijnde en gelet op al 't gunt ter materie was die nende heeft de raad Regt doende uit naam ende van wegens de Hoog /onderstond/ Aan Cabo de Goede Hoop die At anno ut supra /lager/ mij praesent getee hend: C: van Aerssen Secret„s. Donderdag den 6 september 1787 'S Voordemiddags Praesent den E agtb: Heer Ioh„s Isaack Rhenius Praesi dent en alle de leeden dempto de Hee re Mappa bij indispositie Den Secret:s deeses Raads amptshalven reg=t Ca den pro interim Fiscaal d' E Gabriel Exter ter eenre en den burger Joh„s Joactim: Terron en desselvs huis vrouw mogen de Heeren Staten generaal der vereenigde Nederlanden in deesen be slooten omme gem: Ioh:s Soachim:s Theron over zijne brutaliteiten scherpelijk te repri mendeeren met seer Serieuse aan maning om zig daar voor in vervolg van tijd zorgvuldig te wagten Condemneerende gem: Ioh:s Ioachim„s Theron in alle kos ten ten deesen processe gevallen en ontseggende den verdere gedaane en Eysch van den officier. onderstond/ mogende Alida — 6 140 141 /onderstond./ De boode binnen treedende zegt den ged„e niet Prae„ Alida Mostert geadsis teert door haaren man ter andere zide de eerst gem: als Eijss=r Exosficio en de laatstgem: als ver weerders g'ageerd heb„ bende ten deesen gerequi reedens om op hun over en weeder in Raade ge duceerde stucken en mu nementen vonnis te hooren pronuntieeren De Raad met alle opmerksaamhijd geleesen en overwogen hebbende de door partijen weedersydsch in gelee verde schriftuuren midsgd„s gelet op al 't gunt ter materie was dienen de en hun EE Agtb: konde doen move ren Regt doende uit Naam ende van wegens de Hoogmogende Heeren Staten generaal der vereenigde nederlanden reprimen deerd den ged„e Iohannes Joachims, Terron scherpelijk over zyne begaane brutaliteiten met serieuse aan ma„ ning om zig daar voor in vervolg van tijd sorgvuldig te wagten en Condem neerd denzelven Ioh„s Ioachim„s Terron in alle de kosten ten deese processi gevalle ontzeggende den raad den ver deze gedaanen Eisch van den officier De Raad Fiat zo als versogt is. — voorsz: Landdrost 7: O: Eijos= in Cas Crimineel ter eenre op ende Ieegens den burger Carel Pelterse ged„e in persoon ter ande„ rezijde omme te aanhoo De Landerost der Collonie Graasse Reinet de Heer Maurits Herman otto Woeke r: O: Eyss=r in cas Cr: contria den burger Iacob van Stra ten ged„e in Persoon ter an„ dere zijde omme te aan hoo ren zodanige Crimineele Eisch en Conclusie dan wel versoek of versoeken als den 7: o: Eijss=r op ende Teegens hem ged„e zal komen te doen en neemen daar op te ant¬ woorden en voorts te pro„ cedeeren als naar regten. ter eenre Aldus gedaan en gevonnisd: aan Cabo de goede Hoop den 30 dag der maand augustus 1787: midsgaders gepronuntieerd den 8. der daar aanvolgende maand september was geteekend P: T: Rhenius, S: V: Echten Joh„s Smuts, I: M: Horak C: G maas dorp, w: F: v: Reede van oudtshoorn G: S Meijer I: C: Gie S: T: De wet: lager mij Praesent geteekend C: van Sers en Secrets, bodem die den boden binnen treedende rapporteert dat de gede, niet de r: O: Eijss=r vermits de non Comparitie van de ged„e versoekt 't eerste de fault met den profijt van dien en eene tweede bitatie tegens heeden over praesent is. onderstond ren vijf maande sent te zijn
English
142 143. The Officer, Plaintiff, entering, makes the following request, submitting three sworn declarations, in criminal cases on the one part, against the burgher Jacobus Stein, Defendant in person on the other part, to hear such criminal claim and conclusion, or such request or requests as the Officer, Plaintiff, shall make and take against him, the Defendant, to answer thereto, and further to proceed according to law. The Officer, Plaintiff, before making the claim, requests that the Defendant shall be provisionally incarcerated in person, so that when this case shall have been determined by Your Honourable Worships by definitive sentence, any sentence to be pronounced therein may not be rendered illusory by the absence of the Defendant, and all the more so since the Officer, Plaintiff, maintains that it has been proven more than sufficiently that the Defendant has made himself guilty of the crime of adultery, upon which, according to the letter of the statutory laws of the Netherlands Indies, corporal punishment is stipulated, which cannot be executed otherwise than upon the Defendant in person; and further that the Defendant in person may be ordered to answer to such interrogatories as shall be put to him by the Officer, Plaintiff, before the gentlemen commissioners from this Honourable Council. The Officer, Plaintiff, requests as in the previous presentation. The Defendant leaves it to the judgment of the Council. The Council, having heard the request of the Officer, following the presumption of the submitted, recollected, and sworn declarations, orders the Defendant in person provisionally to be placed under civil arrest, with further order to answer to such interrogatories as shall be put to him by the Officer, Plaintiff, in the presence of the gentlemen commissioners from this Council. The Officer, standing inside, the aforementioned Landdrost, Officer, Plaintiff, requests, submitting three sworn declarations, in criminal cases on the one part, against Maria Magdalena Pietersen, wife of the burgher Adam Johannes Rijneke, Defendant in person on the other part, to hear such criminal claim and conclusion, or such request or requests as the Officer, Plaintiff, shall make and take against her, the Defendant in person, to answer thereto, and further to proceed according to law. The Officer, Plaintiff, before making the claim, requests that the Defendant in person may be ordered to answer to such interrogatories as shall be put to her on behalf of the Officer before the gentlemen commissioners from this Honourable Council; and since she, the Defendant, is found to be heavily pregnant, and furthermore there are no proper places of custody for civil prisoners here, the Officer, Plaintiff, requests that she, the Defendant, may be ordered... The aforementioned Landdrost, Officer, Plaintiff, in criminal cases on the one part, against... to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests as the Officer, Plaintiff, shall come to make and take against him, the Defendant, to answer thereto, and further to proceed according to law. The Council: granted as before.
Dutch transcription
142 143. de r: o: Eyss=r versoekt als in de vorige praesentatie De ged„e laat het aan 's raads oordeel De Raad 't versoek, van den officier gehoord hebbende na pesumptie der geproduceerde gerecolleerde en beeedigde verclaringen or donneer den ged„e in Persoon bij provisie te gaan in Civiele arrest met verdere ordre De r: O: Eijss=r binnen treeden= voorsz: Landdrost 7: O: Eijss:r omme te antwoorden op zodanige articulen de doet onder productie in cas crimineel ter eenre als hem door den 7: O: Eyss:r ten overstaan van drie beedigde vercla„ van Heeren gecomm: uit desen rade zullen ringen 't volgende ver„ op en de Zeegens den burger Jacobus Stein worden voorgehouden ged„e in persoon ter andere den officier binnen staande meerm: Landdrost 7: o: Eijss=r De 7: o: Eyss=r alvoorens zijde om te hooren zodanige versoekt onder Exhibitie in cascrimineel ter eenre Eisch te doen versoekt dat Cr: Eisch en Conclusie dan de ged„e in Personeel pro . van drie beedigde ver wel versoek of versoeken op en de Jegen visioneel zal worden claringen 't volgende Maria Magdalena Pietersen als den 7: O: Eyss=r op en de geincarsereerd op dat huisvrouw van den burger Teegens hem ged„e zal ko„ wanneer bij definitive Den 7: o: Eijss:r alvoorens Adam Joh„s Rijneke geds=e men te doen en neemen Eijsch te doen versoekt vonnisse deese zaak door in Persoon ter andere zyde daarop te antwoorden dat de ged=se in Persoon uE: agtb: zal zijn getermi omme te aanhooren zodanige en voorts te procedeeren mooge worden geordonneert neert de daar in te va Cr: eisch en conclusie dan wel te antwoorden op sodanige als na regten. — eene sententie niet worde versoek of versoeken als articulen als haar van gemaakt illus oir door de wegens den 7: overt: voor den E: o: Eijss=r op ende see absentie des gede, en wel te heeren gecomm:s uit deesen gens haar ged=se in Per meer daar de R: O: Eijss:r sustineert dat meer als E: Agtb Rade sullen wor soon zal komen ten doen overbodig beweesen is dat de ged„e zig heeft schuldig gemaakt aan 't Crimen adulterie en waar op vol„ den voorgehouden en ver en neemen daar op te gens de letter der statuaire wetten van nederland„ mits zij gedsse haar hoog antwoorden en voorts te procedeeren als na India een Lijfstraf is bepaald en die niet anders zwanger bevind midsgds als aan den ged:e kan werden geexecuteerd en voort alhier geene behoorlijke bewaarplaatsen voor Civie„ dat den ged„e in persoon moge worden geordon„ le gev„s zijn zo versoekt neert te antwoorden op zodanige articulen als den 7: v: Eijss:r dat zij ged=se mag worden geordonneert De Raad Fiat als voren. regten. — ren zodanige Crimineele Eisch en Conclusie dan wel versoek of versoeken als den 7: d: Eijss=r op ende Zee gens hem ged„e zal komen te doen en neemen daar op te antwoorden en voort te procedeeren als na reg¬ hem door den 7: o: Eijss=r voor heeren gecomm„s Leeden uit deesen E: Agtb: raade zullen worden voortge hem e Z g =soek. — ten. — houden.
English
144 145 The plaintiff ex officio believes that it is evident from the depositions given by irreproachable witnesses that the defendants have made themselves guilty of an infringement upon civil liberties and violated the rights of the sovereign authority by using the name of the one who represents the sovereign in the countryside, upon which, according to the letter of the law, corporal punishment is established, which thus cannot be executed otherwise than upon the persons of the defendants. The plaintiff ex officio before making his claim requests that the defendants in person shall provisionally be incarcerated so that, when this case is terminated in a final judgment by your Honours, the sentence to be rendered therein will not be made illusory through the absence of the defendants, and all the more so since he requests that they be obliged to remain here in their lodgings without being allowed to venture outside the Castle, under penalty of confession and conviction, so that when this case shall be terminated by a final judgment, the punishment to follow upon it may be the more easily executed upon them. The same Landdrost, plaintiff ex officio, in a criminal case on the one side, against the burghers Andries Holtshausen the younger and Pieter Lombaart Christoffsz, defendants in person on the other side, in order to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the plaintiff ex officio shall make and take against them, the defendants in person, and to answer thereto, and further to proceed according to law. The plaintiff ex officio submits, under production of 13 statements, the following request. The plaintiff ex officio persists in his request; nevertheless, he leaves the alleged innocence and the assertion that they, the defendants, had no intention to use violence to the judgment of the Council. The defendants say in reply that they are innocent, and that one may charge them with so much, yet it must come down to the proof. The plaintiff ex officio says in replication that the evidence is so [illegible], which the defendants also did. The defendants say they did not use the name of the Landdrost. The plaintiff ex officio says that it is most clearly evident from the produced 13 statements that the name of the Landdrost was used by the defendants. The defendants reply to this that if they did so, it happened in ignorance, and that they had no intention to use violence, but were fearful of the consequences, that their sister might fare ill in that regard, since they knew that their brother-in-law Stein had sinned in that matter, and furthermore that the defendants in person may be ordered to answer to such articles as shall be presented to them for that purpose by the plaintiff ex officio before gentlemen commissioners from this Honourable Council. The Council orders the defendants to answer, in the presence of two gentlemen members of this Council, to such articles as shall be presented to them by the plaintiff ex officio, and further orders them to remain here at the Cape in their lodgings without being permitted to leave the Castle, under penalty of confession and conviction. 146 147 That the Council, seeing that the defendants had no evil intention to step into an officer's office or to violate civil rights, and considering the ignorance in which they acted, has seen fit to dispose definitively in this matter in the following manner: The Council, after consideration of all that could in any way be taken into account regarding the matter and could move your Honours, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, severely reprimands the defendants for their committed violence, with a serious admonition to refrain in the future from committing such acts of violence or anything similar, on pain of heavier correction, and furthermore condemns the defendants Johannes Andreas Holtshausen and Pieter Lombaard each to a pecuniary fine of twenty-five rixdollars for the benefit of the plaintiff ex officio, together with all costs incurred in this matter. The messenger, entering, reports that the defendant is not present. The same Landdrost, plaintiff ex officio, on the one side, against the burgher Andries Burgert, defendant, in order to hear such claim and conclusion as the plaintiff ex officio shall make and take against him, and to answer thereto, and further to proceed according to law. The plaintiff ex officio, on account of the non-appearance of the defendant, requests the first default with the profit thereof, and a second citation against today in five months. The Council grants both requests. The Fiscal pro interim, the Honourable Gabriel Exter, plaintiff ex officio, in a criminal case on the one side, against the soldier of this Castle, Coenraad Renge, detainee and defendant in the aforesaid case, on the other side. The plaintiff ex officio delivers his claim in writing, the same being furnished with the answered interrogatories of the defendant, and concludes as at the end thereof. The defendant, having heard the claim read, begs for mercy. The plaintiff ex officio in replication and the defendant in duplication persisting in what they have put forward, renouncing further productions. The Council holds this case for circulation and advice. The aforementioned Honourable Gabriel Exter, plaintiff ex officio, in a criminal case on the one side, against the soldiers of this Castle, Johan Rudolph Muller alias Pieter Cloete and Lavinus de Baar, detainees and defendants, in the aforesaid case. The plaintiff ex officio delivers a written claim and concludes at the end thereof, the same being furnished with two recollected interrogatories answered by the defendants. The defendants request that the claim be read.
Dutch transcription
144 145 p de r: O: Eyss:r vermeend versoek zig alhier in haar logement te moeten blyven onthouden zonder buiten 't Casteel haar te mogen begeeven sub Poene Confessie et convicte op dat wanneer deese zaak bij uiterlijke gewijsde zal zijn getermineert de daar op te volgene strasse des te facilder aan haar kan worden geexecuteerd De gedte zegt voor antwoord onschuldig te zijn en dat men haar zo veel kan ten lasten leggen edog dat 't op de bewijs en moet aankomen De 7: O: Eijss=r voor replicq zegt Dat de bewijsen zo 'T geen de ged=se meede quam te doen De R: O: Eijss=r doet onder Denselven Landdrost J: O: Eygr: onder Productie van 13 ver in Cas Crimineel ter eenre claringen 't navolgende op en de Teegens den burgers Andries Holts Den 7: O: Eyss=r alvorens Eisch te doen versoekt dat haus en de Jonge en Pie „ter, Lombaart Christoffz: de gedsf=e in persoon pro„ visioneel zullen worden ged:e in persoon ter andere geincarcereerd op dat van zide omme te aanhooren neer deese zaak bij uiterlij zodanige Crimineele Eisch ke geweisde door uE Agtb: en Conclusie dan wel ver zal zijn getermineert de soek ofte versoeken als daar in te vallene senten den 7: o: vert: op en de tie door de absentie der Jegens hun geds=e in per ged:e niet worde gemaakt soon zal komen te doen illus oir en wel te meer daar en neemen daar op te ant De 7: O: Eijss=r blijft bij zijn versoek Persisteeren egter laat hij de voorgewende onnoselhijd en dat zijl: ged„e geene intentie hebben gehad om geweld te gebrui ken aan 's Raads oordeel Dat de Raad inziende dat des ged„, geene kwaade intentie hebben gehad om in des depositien door irreprocha ble getuigen gegeeven Con„ steerd dat de ged. e hun hebben schuldig gemaakt aan eene inbreuk bij de burgerlijke vrijheeden en gevroleerd het rogt der hoge overighijd met den naam te gebruiken van den geene die ten platte lande den souvrair repraesenteerd en waar op volgens den letter der wet een lijfstrasse is gestatueert en welk dus niet anders als aan de Persoonen van de ged„e kan worden geexecuteerd donneert te antwoorden op zodanige articulen als hem tot dat einde door den 7: O: Eijss=r voor hee Den Raad Condemneerd de godse om ten overstaan ren gecomm: uit deesen E: agtb: raade zullen wor van twee Heeren leeden deeses Raads te ant„ den voorgehouden — woorden op zodanige articulen als haar door De ged„e zeggen den naam van den landdrost den 7: O: Eijssr zullen werden voorgehouden en niet te hebben bebruikt ordonneert haar verder om alhier aan de Caab De 7: d Eijss=r zegt dat zulx uit de geproduceerde in haar logement te verbleeven zonder 't Casteel 13 verclaringen ten duidelijksten blijkt dat de naam te mogen gaan sub Poene Confessie et Convicti van den landerost door de ged,„e is gebeesigt De ged=s regereeren hier op dat indien zij dit gedaan hebben zulx is geschied in onweetenhijd, en dat zij niet van intentie zijn geweest om geweld te gebruiken maar bevreest voor de gevolgen dat hunne suster kwalijk daar omtrend zoude vaaren terwijl zij wis ten dat hun zwager stein daar omtrend had gepec hij vermeent wident zijn persisteert dus bij zijn versoek voorts dat de ged„e in Persoon mogen worden geor dat uit de menigvuldige ceerd.. — woorden en voorts te proce„ deeren al na regten. woor Plo. de 146 147 fijt van dien en eene p=lo officiers ampt te treeden of 't burger regt te violeeren en de onnoselhijd daar in zijl: verseerde heeft goedgevonden in deese zaak difinitivelijk te disponeeren in maniere als volgt Den Raad na overweging van al 't gunt ter materie maar eenigsints in aanmer king zoude kunnen komen en hun EE agtb: konde doen moveeren Regt doen de uit naam ende van weegens de Hoogmogende Heeren Staaten ge neraal der vereenigde Nederlanden reprimendeert, de ged„e scherpelijk over hunne gepleegde geweld met se rieuse aanmaning om hun in 't ver volg van tijd te wagten zoort gelijks geweldenarijen of iets diergelijks meer te pleegen op poene van zwaardere Correctie en condemneerd de ged„e Johannes Andreas Holtshausen en Pieter Lombaard daar en boven ie der in eene pecunieele amende van vijf twintig rijxds ten behoeve van de 7: O„ Eyss=r midsgd s in alle de kosten ten deesen gevallen. de boode binnen tree den zelven Landd rost dende rapporteert dat 7: o: Eyss=r ter eenre de ged,„e niet praesent op ende Teegens De 7: O: Eijss=r vermits de non comparitie van den burger andries Bur gert ged„e omme te aan den ged„e versoekt 't eer„ De Raad Fiat 't een en ander de Pro interim Fiscaal d'E de r: o: Eyss:r leevert over Gabriel Exter 7:O: Eegts=n zijnen eisch pro ut in in cas Crimineel ter eenre schriptis zijn de zelve op en de Jeegens gemunieert met de be„ antwoord vraagarticu den soldaat deeses Casteels len van den ged„e Conclu Coenraad Renge gedeti deert ut in fine van neerden en ged,„e in voorsz: dezelve Cas ter andere zijde. — den ged: en ged„e den Eisch hebbende hooren leesen ver zoekt gratie. De R:O: Eijss=r voor replicq en den ged,„e voor duplicq bij hun voortgebragte blivende persisteeren renuntiee rende van verdere Productien De Raad houd deese zaak ter rondlesing en advys voorm: E Gabriel Exter de 7: d: Eyss:r levert over een 7: d: Eyss=r in Cas Crimineel schriftelijke Eisch en Con ter eenre op ende Ieegens cludeert in 't einde van deselve zijnde denselven de soldaaten deeses Cas gemunieert met twee ge teels Iohan Rudolph recolleerde en door de ged. e Muller alias Pieter beantwoorde vraag arte Cloete en Lavinus de ceelen baar gedet„d en ged=e, in De ged„s versoeken dat den tweede pit: tegens heeden over vijf maanden =ste default met den pro hooren zodanige Eisch en de conclusie als den 7: v: Eispr op en de Zeegens hem zal komen te doen en te neemen daar op te antwoorden voorts te procedeeren als na reg ste ƒ zoo Eisch voorsz is ten -
English
148 149 claim may be reduced. For the aforesaid case, on the other side, the acting plaintiff for replication and the defendant for duplication, persisting in what they have brought forward, renounce further productions. The Council keeps this matter under advisement for circular reading. Subsequently, pursuant to the disposition of the last court day, the Commandant of the burgher invalids at Swellendam, Jacob van Reenen, presented a draft letter written by him in the beginning of this year to his authorized agents at Batavia, the Messrs. Schultz and Jongh, from which it appeared to some extent that he had requested his authorized agents anew to pursue the principal matter; wherefore the Council, after having first heard the authorized agents of the Landdrost of Stellenbosch, took the following resolution: The Council stays the principal matter until the arrival of the forthcoming return fleet of the year 1788, when the defendant can and must exhibit further evidence regarding the prosecution or non-prosecution of his lodged appeal. With due respect shows the undersigned Landdrost of Swellendam, Constant van Nuld Onkruydt, that by the extract resolution handed to the remonstrant, he was enjoined by this Honorable Council to institute ex officio such action against the burgher Jacob van Reenen as he would find proper, and this on account of the fact that the said van Reenen did not hesitate on his own authority to cause the locks of Dirk to be undone, which Dirk, having been apprehended by the Field Warrant Officer Jacobus Conradus Rademeyer for burglary and theft, was sent from house to house to Swellendam to receive his well-deserved punishment, and for that purpose had been brought to the farm of him, van Reenen, Right Honorable Sir and Gentlemen. To the Right Honorable, Highly Esteemed Sir Johannes Isaack Rhenius, President, and the Honorable Council of Justice of this Government, after which the following remonstrance was exhibited by the Landdrost at Swellendam, the Honorable Constant van Nuld Onkruydt. 150 151 to have them undone on his own authority, with the substantial statement: "You are as good a burgher man as any other and you can go freely wherever you want," adding: "how dare they lock you up? There are the letters, take them to Swellendam yourself, and otherwise, if Jan Scholtz, being the person against whom the aforementioned Dirk committed the theft, wants you there, he can take you there himself." Thus, after preliminary examination of the evidence pertaining to this case, it appeared to the acting remonstrant, subject to respectful correction, that the said van Reenen, by this unbounded manner of acting, has frustrated justice and, in the strictest sense, made himself guilty of a crimen majestatis. That these proceedings, to be initiated by the acting remonstrant against the said van Reenen in conformity with the Instructions on the manner of proceedings in the foremost courts of justice, must absolutely begin with bodily apprehension or at least a summons in person; the acting remonstrant, however, is incompetent to do either without Your Honors' decree. Wherefore the acting remonstrant takes the liberty After the reading of which petition the resolution was taken. The Council grants the acting remonstrant the second part of his request, and consequently authorizes him to summon the Commandant Doing which, it was signed: C. V. Nuld Onkruydt. In the margin: Exhibited in judgment the 6th of September 1787. to turn to Your Honors herewith, respectfully requesting a decree by virtue of which he, the remonstrant, may be authorized either to take the aforesaid van Reenen into apprehension for arrogating an authority which the sovereign has granted solely to the judge, or to cause him to be summoned to appear in person before this Honorable Council, in order to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the acting prosecutor on the day of the hearing will intend to make against him, to answer thereto, and further to proceed according to law. Was signed: 152 153 of the Swellendam invalids, Jacob van Reenen, to appear in person before this Council in order to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the acting remonstrant shall be advised to make against him, van Reenen, to answer thereto, and further to proceed according to law. Finally, there appeared in the Council the acting Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, who orally made known that the battalion tailor in the Castle, Jan Klipson, having received materials from the Colonel to make the uniforms for the military, had sold some pieces of kersey and linen here at the Cape to a certain burgher Theunis Mulder; that he, the acting Fiscal, when this was brought to his knowledge, had made all amicable attempts to induce the aforementioned Mulder to return them, without him being inclined to do so up to now; that he now requested this Honorable Council to order the said Mulder on behalf of the Council to surrender the purchased stolen kerseys in fact. Whereupon, after deliberation, the following resolution was passed: Underneath stood: At Cape of Good Hope, the day and year as above, below me present, signed: C. van Aerssen, Secretary. The Council orders the officer to institute an action in the case of theft upon and against the battalion tailor, in order to be able to discover from it how and to what extent the aforementioned burgher Theunis Mulder shall be found guilty; further orders the court messenger of this Council to go to the house of the said Mulder in order to demand the kerseys and linen purchased by him from the aforesaid battalion tailor, the same having to remain under sequestration by the sequestrator of this Council until such time as the principal case shall be decided.
Dutch transcription
148 149 Eijsch mag werden vermin voorz. Cas ter andere zijde „de r: O: Eijss=r voor replicq en de ged„e voor duplicq bij hun voortgebragte blijvende Persisteeren renun tieeren van verdere productien De Raad houd deese zaak ter rondleesing in advijs. Vervolgens wierd door den Commandant der burger invanlides te zwellen dam Ia Cob van Reenen ingevolge disp: van laatstl: Regtdag gepraesenteerd een klad missive door hem in den begin nen deeses Jaars aan zijn gemagtig dens te batavia de heeren schults en Iong geschreeven waar uit eenigsints kwam te blijken dat hij zyne gemag tigdens de novo had versogt om de Principale zaak te poursuiveeren weshalven de Raadt na alvoorens de gemagtigdens van den landdrost te stellenbosch gehoord te hebben 't vol gende besluit genoomen te hebben De Raad surcheert de zaak ten Principale tot de aankomst van de aanstaande retour vloot van den Iaar 1788 wanneer de gede nadere bewijsen zal kunnen en moeten Ex hibberen wegens de niet of al Prosecu„ tie zijner gedaane appellatie. — Vertoond met gepaste Eerbied den onder geteekende Landdrost van Zwellendam Constand van Nuld onkruidt Dat aan den vert: ter hand gestelde Extract Resolutie bij deesen E Agtb raade geinjungeert omme op ende see gens den burger Jacob van Reenen exofficio zodanige actie te institueeren als hij zoude vinden te behooren en zulx ter zake dat derzelven van Reenen zig niet heeft ontzien den slotten tot Dirk welke door den veldwagtmeester Jaco bus Conradus Rademyer wegens huisbraak en diefte geapraehendeert ter erlanging zyner welverdiende straf„ „fe van huis tot huis na Zwellendam gesonden en ten dien einde op de Plaats van hem van Reenen gebragt was WelE: Agtb: Heer er en Heeren. Aan den wel E Gestr: Heer Iohannes Isaack Rhenius Praesident en den E Agtb: rade van Justitie deeses gou vernements waar na door den landdrost te Zwellendam de heer Constand van Nuld onkruidt wierd geexhibeert 't volgende vertoog. op dert 150 151 op eigen gesag te doen losmaken onder t 't substantieel zeggen: gij zijt zo goed een burger man als een ander en gij kunt vrijgaan waar gij wilt met bij voeging hoe durven sou vast maken daar „ zijn de brieven brengt ze zelvs naar Zwellendam en anders als Ian Scholts zynde de Persoon bij wien voorm: Dirk de diefte gepleegd had / sou daar wilt hebben kan hij Je zelvs daar na toe brengen zo is 't den 7: O: vert: na voorafgaan de examinatie van de bewijsen tot deese zaak specteerende onder eerbiedige Cor„ rectie voorgekoomen dat denzelven van reenen door dese ongelimenteerde wijze van doen de Iustitie gefrustreert en zig in den allerstriksten zin aan een Cri men majestates schuldig gemaakt hebben de Dat deese Proceduures door den r: O: vert: tegens gem: van Reenen geentameerd in Conformité van de Jnstructien op de manier van Proceduures in de voor namenste D: D: volstrekt met Corpore le approhensie ofte ten minsten dagvaar ding in Persoon moetende begonnen worden de r: O: vert: egter zo men tot 't een als ander zonder UE agtb: appoini„ tement is onbevoegt. weshalven den vert 7: o: de vrijhijd Na lictuure van welke request 't besluit genoomen is. — Den Raad accordeert den 7: O: vert: t tweede lid van zijn gedaan versoek qualificeerd hem mits dien omme den daar bij vermelden Commandant 'T welk doende was geteekend C: V: soult onkruidt in margine Le„ hibitem in Iudicio den 6 Septem„ ber 1787. — neemt zig bij deesen te keeren tot uE agtb: eerbiedig versoekende decreet uit krag te van welke hij vert werde gequali ficeerd omme 't zij voorsz: van Reenen over t arrogeeren van een gesag 't welk den souverain alleen aan den regter heeft toegekend te doen neemen in apprae hensie dan wel den zelven te doen dag vaarden omme in Persoon voor deezen E: agtb: raade te Compareeren, ten einde aldaar te aanhooren zodanige Crimi „neelen Eisch en Conclusie dan wel ver soek of versoeken als de r:O: ten dage dienende tegens hem zal willen doen en neemen daar op te antwoorden en voorts te procedeeren als naar regten /onderstond/ neemt der — 152 153 der zwillendamsche inralides Iacob van steenen te dagvaarden om in persoon voor deesen Rade te Compareeren ten einde te aan hooren zodanige Crimineelt' en Conclu sie dan versoek of verzoeken als den r:O: vert: te raaden werde zal tegens hem van reenen te doen en neemen daar op te antwoorden en voorts te Procedeeren als na regten. — Eindelijk verscheen in Raade den pro interim Fiscaal d' E Gabriel Exter dewelke bij monde te kennen gaf dat den battaillon Snijder in 't Casteel Ian klipson voor de militaire zullen de monteerings maken vande Collonel ont„ fangen had als eenige P:r kersaaij en Lin nen alhier aan de Caab aan zekeren burger Theunis Mulder te verkoopen dat hij pro interim Fiscaal wanneer zulx hem ter kennisse was gebragt alle Logingen in der minne had in 't werk gesteld opgem: Mulder tot de te rug gave te disponeeren zonder dat hij tot nog toe daar toe heeft willen in clineeren, dat hij desen E: Agtb: Rade thans versogt omme gem: Mulders raads weegens te ordonneeren die gekogte ge Iholene kersaaijer in facto af te gee„ ver waar over gedelibereert zijnde is 't /onderstond Aan Cabo de Goede Hoop die ean no ut supra lager mij praesent ge teekend C: van Aerssen Secreta ^ is volgende besluit gevallen Den Raad ordonneert den officier om me op ende teegens dien bataillon snyder actie in cas van diefte te institueeren omme daar uit te kunnen ontwaaren en hoe verre de gem: burger Theunis Mulder schuldig zal worden bevonden ordonneert voorts den geregtsbode dee ses Raads om ten huise van gem: mul ler te gaan ten einde de door hem van den voorsz: bataillons snijder gekogte kersaaijer en linnen af te eisschen zullende dezelve zo lange onder se„ quaestratie van den sequestor deeses Raads moeten verblijven tot tijd en wijlen de zaak ten principale zal zijn gedecideert. vol
English
152 155 Saturday the 3rd of September 1787. In the forenoon, extraordinary meeting. Present the Honorable Johannes Isaack Rhenius, President, and all the members, except the Gentlemen Salomon van Echten and Johannes Smits, due to business as well as indisposition. It was made known to the assembled members by the Honorable President that His Honor had expressly called this meeting at the request of the burgher Cornet at Zwellendam, Douwe Gerbrand Stein, who had been with His Honor this morning to present a petition regarding his brother Jacobus Stein, who was placed into detention the day before yesterday, and that His Honor had ordered this man before the council chamber to make his request, and having entered, the following memorial was exhibited by him. Right Honorable Sir and Gentlemen. Douwe Gerbrand Stein shows with required high esteem most humbly that to the petitioner's utmost sorrow, he has had to perceive how his petitioner's brother Jacobus Stein, being accused of criminal offenses, was summoned before Your Honors and is currently in civil detention in order to be further examined in council regarding his accused offense. And whereas it is distressing for a burgher, both for himself and for the family, to be locked up in detention, and whereto it is added that the detained person, being a man of the outdoors, is accustomed to living in open air and constant occupation, being in danger of falling ill and sinking into insanity and desperation due to the change, for which the petitioner is fearful. Reasons why the petitioner turns to Your Honors with a humble request that it may please Your Honors to release the petitioner's aforementioned brother from his detention. The petitioner holding himself assured that his aforementioned brother will always appear upon order of Your Honors for examination and investigation and not absent himself, for which assurance the petitioner, together with the further family, will interpose themselves as sureties. To the Right Honorable Gentlemen Johannes Isaack Rhenius, President, together with the further members of the Honorable Council of Justice of this government. Which doing, was signed Douwe G: Stein. Which having been read, the officer advanced the following: The Officer, appearing for his interests, says that he requested the apprehension of the aforementioned Jacobus Stein on the evidence he had in hand, and exhibited the day before yesterday in Your Honors' meeting, and he also believes that those proofs are furthermore most strongly corroborated by the confession made yesterday by the aforementioned Stein. However, there certainly comes greatly into consideration in favor of the detainee the injustice suffered from his brothers-in-law, the burghers Holtshousen and Lombaart, the injury inflicted, and the pain suffered thereby. Thus the Officer takes the liberty to leave the matter to the Council's judgment, and to what extent the request of his friends is admissible or not. Thus the Council, after deliberation on the matter, has taken the following resolution. The Council grants the petitioner his made request, consequently releases his brother Jacobus Stein from his civil detention, under the condition that he provide sufficient bail in the sum of One thousand rixdollars, and that those sureties shall have to guarantee that the aforementioned Stein will not absent himself from the Cape, but shall appear at all times whenever it shall please this Council or the officer to summon him, while the detainee Stein, before his discharge, shall properly have to confirm his answered interrogatories. Beneath stood: At the Cape of Good Hope, the day and year as above, lower, in my presence, signed C: van Aerssen, Secretary. 156 157 Thursday the 20th of September 1787. In the forenoon, present the Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, and all the Members, except the Gentlemen van Echten and Meijer, due to business. The messenger, stepping inside, reports that the Defendant in person has not appeared. The Officer, Plaintiff, because of the non-appearance of the Defendant in person, requests the first default and a second summons for two Thursdays from today. The provisional Fiscal Gabriel Exter, ex officio Plaintiff in a criminal case, on the one part, Against the burgher Johannes Joachimus Theron, Defendant in person, in order to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the Officer, serving on the day, shall deem fit to make and take against him, to answer thereto and further to proceed according to law. The Council grants both requests. Senior Ryne Johannes van der Riet, appearing for the Officer, Plaintiff, produces a written claim equipped with annexes. The merchant and Landdrost of the Colony of Graaffe Reinet, Maurits Herman Otto Woeke, ex officio Plaintiff in a criminal case, on the one part, Against the burgher Jacobus Stein Jacobusz:, Defendant in person on the other part, in order to hear such criminal claim and conclusion as the Officer shall make on and against him, the Defendant in person, in the case of the crime of adultery committed with the wife of the burgher Johannes Reyneke, to answer thereto, and further to proceed according to law. The Defendant in person presents the following request. To the Right Honorable President Johannes Izaak Rhenius, together with the Honorable Council of Justice of this Government. Right Honorable Sir and Honorable Gentlemen. Shows with due respect.
Dutch transcription
152 155 Zaturdag den 3: September 1787. — s' voordemiddags Extra ordinaire vergadering Praesent den E: Agtb: Heer Iohannes Isaack Rhenius Praesident en alle de leeden demp¬ tis de Heeren Salomon van Echten en Joh„s Smits zo bij occupatie als indispositie Wierd door den E Agtb: Heer Praesident aan de geconfronteerde Leeden bekend gemaakt dat zijn E: Agtb: deese vergadering expres had belogd op versoek van den burger Cornet te Zwellendam Douwe Gerbrand Stein die heeden morgen bij zijn E: Agtb: was geweest om een request betrekkelijk zijnen op eergis teren in detentie gesetten broeder Jacobus Stein te Praesenteeren en dat zun E Agtb: dien man had besteld voor de raadsaal om zijn ver soek te doen binnen komen en binnen ge slaan zinde wier door hem 't volgende vertoog geexhibeerd. — WelE: Agtb: Heer en Heeren Geeft met vereischten hoogagting op 't ootmoe „digst te kennen Douwe Gerbrand Stein. hoe tot des supp=len uitersten leedweesens heeft Aan den wel Agtb: Heeren Ioh Isaack Rhenius Praesident be nevens de verdere leeden uit den E Agtb: Raad van Iustitie dee ses gouvernements. /onderstond: 'T welk Doende was geteekend Douwe G: Stan)e 'T welk geleesen zijnde zo advanceerde den officier 't volgende Den 7: O: Comp=t voor belangen zegt dat hij appraehensie heeft verzogt om gem: Jacobus stein op de bewijzen die hij in handen had ziek en op eergisteren in uE Agtb: vergadering heeft en geexhibeert en hij vermeent teffens dat die moeten ontwaaren hoe zijn suppl=to broeder Iaco bus stein over Crimineele misdaaden geaccuseerd zijnde voor UE agtb: is geciteerd en tans in Civiele detentie om over desselvs geaccuseerde mis in raad nader geexamineert te worden En wijl 't voor een burger zo voor zijn zelve als voor de Familie gerievend zij in detentie op geslooten siende en waar bij nog komt dat den gegysselden een buiten man zijnde in een vrije lugt en gestadige bezighijd gewoon is te leven door de variatie in gevaar zijnde van ziek te worden en in krankzinnighijden en in disperatie konde vervallen waar voor den Suppl=ts bedugt zynde reedenen waarom de supplt zig tot uE Agtb: is keerende met ootmoedig versoek dat 't uE agtb mogte behaagen sijn supp:t gem: broeker uit zijne detentie te ontslaan Houdende de suppl=t zig verseekert dat gem: zijn broeder op ordre van UE Agtb: ter onderzoek en Examinatie altoos zal Compareeren en zig niet te absenteeren ter welker verseekering de suppl=te beneevens de verdere Famillie zig zullen interponeren als borgen moeten bewy - en tr 156 157 dat den Ged:e en perzoon niet is gecompareerd. de r: O: Eisscher, vermits de non bewijzen nog ten sterksten word gecorroboreerd door de op gisteren gedane Confessier van gem: stein egter komt zekerlijk grotelijx in aanmer king ten voordeele van den Gedetineerden 't geleeden ongelijk door zin zwagers de bur gers Holtshousen en Lombaart 't aangedaane en daar door geleedene smerte dus neemt de 7: a: de vrijhijd de saak te laaten aan S' Raads oordeel en in hoe verre 't versoek van zijne vrienden admissibel zij of niet Dus den Raad na overweging van 't een en an der 't volgend, besluit genomen, heeft. Den Raad accordeert den supp=lt zijn gedaan versoek ontslaat dierhalven zijnen broeder Iacobus Stein uit zijne Civrile deten tie onder die mits dat hij stelle sufficante cautie ter zomma van Een duisend rijxd, en dat die borgen zullen moeten instaan dat gem: stein zig niet van de Caab zul len absenteren maar zo dikwils 't dee„ „zen Raade of de officier behagen zal hem te citeeren ten allen tyde te zullen Compareeren, terwijl de gedetineerde stein zijn beantwoorde vraag articulen bevoorens zijne largatie behoorlijk zal moeten re collee ren onderstond Aan Cabo de Goede Hoop die et anno ut supra lager mi Praesent gete kend C: van Aerssen secret=s Donderdag den 20 September 1787. 'S voor de middags praesent de E: Achtb: Heer Iohannes Isaak Rhenius Praesident, en alle de Leeden, demptis de Heeren van Echten en Meijer by occupatie. De baade binnen treedende rapporteerd De pro interim Fiscaal d' E: Gabriel Exter rat: officii Eisscher in cas crimineel ter eerre. comparitie van den ged:e in perzoon p ende Jeegens. den burger Johannes Joachimus Theron, verzaekt het eerste default en eene Ged: in perzoon, ten einde te aanhooren zodanigeen crimineelen Eikh en conclusie dan wel verzoek of verzoeken, als den E: O: Eysscher, ten daage dienende te raade zal worden, jeegens denzelve te doen en te neemen, daar op te antwoorden en voorts te procedeeren, als na rechten. De Raad frat het een en ander. S:r: Ryne Johannes van der Riet De koopman en Land Drost der Colonie door den 7: O: Eisscher compareerende, Graaffe Reinet de Heer Maurits Herman produceerd een schriftelijken Eisch Otto Woeke rat: off: Eisscher in cascri¬ gemunieert net bijllaagen. „mineel ter eenre. De Ged:e en perzoon praesenteerd op ende Jeegens. he volgende request. den Burger Jacobus Stein Jacobusz: Aan den WelEdelen Achtb: gede in persoon ter andere zijde, ten einde Heere President Johannes te aanhooren zodanigen crimineelen Eisch Izaak Schenius beneevens den E: Achtb: Raade van en conclusie als den R: O: Eysscher op Justitie dezes Gouvernements ende Jeegens hem gede: in perzooen in cas WelEdele Achtbaare Heer van gepleegde crinen adulterii met de en E: Achtbare Heeren Shisvrouw van den burger Johannes Regjiekz Geeft met verschuldigde Eerbied te zal komen te doen, daarop te antwoorden, en voorts te procedeeren als na rechten. tweede citatie teegens heden over 2 Donder kennen. maken.
English
158 159 Your Right Honourable Worships' very humble servant, the burgher Jacobus Stein, makes known, that, having been prosecuted by and on behalf of the Landdrost of the Colony of Graaff-Reinet before this Noble and Honourable Court of Justice in a case of alleged adultery committed with the smith's wife of the Burgher Johannes Adam Raneke, the petitioner, pursuant to Your Right Honourable Worships' interlocutory disposition, was also heard before the Commissioners from this Noble and Honourable Court, and answered to such articles as were presented to him on behalf of the aforesaid Landdrost. That however much the petitioner did confess at the said interrogation that he, the petitioner, had committed carnal conversation with the aforesaid wife of Reineke, the petitioner nevertheless at that time, having given those same answers while in custody, overcome by anguish and fear, was by no means mindful of that which he ought to have advanced in proof of his notorious innocence. And since it has already pleased Your Right Honourable Worships to release the petitioner from his detention on bail, as he believes, on account of the weak evidence in this matter and the denial of the aforesaid wife of Reineke, the petitioner now sees himself afforded the opportunity to submit to Your Right Honourable Worships such circumstances upon which the petitioner can safely trust that Your Right Honourable Worships, according to your well-known equity, will wish to take a favourable reflection concerning the petitioner, who finds himself in the most unfortunate situation. The petitioner therefore takes the liberty respectfully to submit for Your Right Honourable Worships' consideration that according to the opinion of the most renowned Doctors who have written upon the subject of adultery, for the imposition of the punishment stipulated by law, there is required not only full proof by irreproachable witnesses, but also the confession both of the adulterer and of the person with whom he is said to have committed the adultery; and that if one of these requisites is lacking, the Judge is held not to be fully convinced of the fact. If one now puts the case in question to the test of this well-known legal doctrine, one will soon discover that, with regard to the evidence or witnesses in this matter, there is a very great difference from those irrefutable dispositions which are required in the subject case for proceeding in matters of Adultery, since in the entire trial not a single deposition is to be found wherein it is stated that anyone saw the petitioner commit unchastity with the aforesaid female person; on the contrary, the evidence produced on the part of the Officer consists solely of a declaration by the wife of the petitioner, which in law is just as reproachable as the declarations of those who state that they heard the commission of the aforesaid fact concerning the petitioner from the mouth of the petitioner's wife. If one examines, Noble and Honourable Lords, the further requisites in the subject case, one will find that, besides the aforesaid deficiency, there is also lacking the full confession of the wife of Reineke, the said woman having candidly declared before the Commissioners that the allegation of having had carnal conversation with the petitioner is untrue. The petitioner, it is true, as has been said before, admitted before the Commissioners that he believed he had had carnal knowledge with the aforesaid female person, yet he prays Your Right Honourable Worships to be pleased to take into consideration that his wife has already suffered for some years from an ailment, whereby the cohabitation of marital duties was rendered hindered, which has had the deplorable consequence for the petitioner, who is still very young and thus in those years in which one can so hardly resist the motions of nature peculiar to every mortal, that, having fallen into the utmost melancholy, he took a wrong recourse and now and then indulged excessively in drink, on which occasions the petitioner certainly could not conceal his desire, set on fire and flame, toward the aforesaid female person; that the petitioner, having thus believed that in those moments when he was intoxicated by drink he might well have satisfied his animal lusts with the aforesaid female person, the therefore
Dutch transcription
158 159 kennen uwer WelEd: Achtb: zeer nederige Dienaar den burger Jacobus Stein. dat hy supp„lt door ende van weegens den Land Drost der Colonie Graaf Reinet, door deesen Edelen Achtb: raade van Justitie in cas van preten„e gepleegd overspel met de smisvrouw van den Burger Johannes Adam Raneke geactioneerd zijnde, dan ook ingevolge uwer welEd: achtb: interlachtoire dispositie voor Heeren Gecommitteerden ont deesen Edelen Achtb: raade is gehoord, en geantwoord heeft op zodanige articulen als hem van weegens voorsch: LandDrost zijn voorgehouden. Dat hoe zeer hy suppt: by 't zelve verhoor wel heeft beleeden, dat hy supplt met de voorsz: huisvrouw van Remeke, Vleeschelyke conventatie zoude hebben gepleegd, hy supplit nogtans op dien tijd, als hebbende die= zelve antwoorden gedaan excareeren, door Augst en vreeze overvallen, geenzints bedagt is geweest op dat geene 't welke hy tot zyne notoire onschuld hadde behooren tet avanceeren. En door het Uw Ed: achtb: reeds behaagt heeft den supp=lt / zo hij Vermeend uit hoofde van het zwakke bewijs in deezen, ende negative van voorsch: Huisvrouw van Reineke, onder borgt acht uyt zyne de„ tensie te ontslaan: zoo ziet hy supplt zig thans in de gelegenheid Gebragt, ern aan Uw: Ed: achtb: te suppledateeren, zoodanige omstandigheden, als waar op hi supp=t. gerustelijk kan vertrouwen, dat UwEd: Achtb: volgens derzelver bekende aquiteit aangaande den supp=te die zig in de aller ongeluktigste situatie bevind eene gunstige reflectie zullen willen neemen. De supplt gebruykt mitsdien de vryheid UW: Ed: Achtb: Eer„ biedig in consideratie te geeven, dat volgens het gevaelen der gere¬ nommeerste D: D: dewelke over het zoo ieder strk dan Adulteruum hebben gehandeld, tot oplegging der na de wetten gementeerde straffe, gee„ vorderd word, niet alleen een volleedig bewijs van irreprachabele getuijgen, maar ook de confessie zoo van den overspeelder, als van die geene, met welke hy het overspel gezegt word gepleeyd te zebben, en dat een van deeze requisiten ontbreekende, de Rechter gesusti¬ neerd word van het fuit, niet ten volle geconvinceerd te zyn. Wanneer men nu 't geval inquastie aan deeze bekende rechts doetrine ter taetse brengt zal men al zas ontdekken, dat, belangende de bewijzen of getuijgen in deezen zeer veel verschil is met die on¬ tegenspreekelijke dispositien, welke in cas subject tot het procedeeren in Materie Adulteru vereijscht word, aangezien in 't geheele proces niet een eenige attestatie te vinden is, waar by dezelve gezegt werd, dat men den supplt. met voorsz: Vrouwsperzoon ontrchtigheid zonde hebben zien bedrijven, integendeel het bewys aan de zyde van den Officier overgelegt, bestaat alleen in eene verklaaring van de vrouw van den supplt: welke na rechten even zoo reprochabel is, als de verklaringen van die geene, welke aangeeven uyt de mond van des suppt. Huijs¬ Vrouw, het pleegen van waersch: fuit van den supp=lt vernomen te hebben. Examineert men Edele Achtbare Heeren de verdere requisiten in Cas subject, zoo zal men bevinden, dat behalven het voorsz: menque ment, nog aan dezelve ontbreekt de volmondige confessie van de Vrouw van Reijreke, hebbende dezelve Vrouwe vanr Heeren gecommitt rondborstig gedeclareerd, dat het voorgeven dan met den suppt. vleeschelyk te hebben geconverseerd, is onwaaragtig. De suppt. heeft, gelyk ner voren gezegt is, door Heeren Gecommitts t is waar bekend, dat hy vermeend zig met voorsz: vrouwsperzoen ver„ mengd te hebben, ten wy bid UwEde Achtb: in aantrecking te willen nemen, dat hy zyne vrouw al zeederd eenige Jaaren heeft gelobereerd van eene Kwaal, waar door de cohabitatie van de huwelijks pligten verstrekt verkinderd wierden, 't geeen door den supplt. dat Kampzalig gevolg gehad heeft, dat hy supplt. die nog zeer Jong is, en dus heeft in die Jaaren en dewelke men de motieeten der natuur, ijder steveling eijgens zoo moeyelyk tegenstand kan bieden, (:in de uyterste malanctalie Vervallen zijnde, een verkeerde toevlugt genomen, en zig nu en dan in den drank te buyten gegaan heeft, in welke gelegenheeden hy supplt zekerlyk zijn in vuur en vlangezette begeerte. tot voorsz: vrouwsperzoon niet heeft kunnen verbergen dat hij supplt. dus gemeend hebbende, dat hij in die Oezenderken wanneer bij door den drank betoekend was, mogelyke zyne dierlyke lusten by voorsz: Vrouwsperzoen wel zal geboet hebben de mitsdien
English
therefore, in order to proceed in all things without reserve, he made the aforementioned confession to the Gentlemen Commissioners, which confession he now solemnly declares was by no means made out of a certain consciousness of the act, but solely out of anxiety and fear, and in the belief that, in his aforementioned state of drunkenness, he might possibly have come to that deed; but that the conversation which the deponent had believed, as aforesaid, to have had with the wife of Reineke, being absolutely denied by the same wife of Reineke in her answers, the petitioner therefore cannot find much ground to rely upon in the aforementioned responses, and thus, on the basis of the aforementioned, could very easily await the proceedings which the aforementioned Landdrost might wish to prosecute on and against the petitioner; but since the said proceeding has been instituted extraordinarily, and the prosecution thereof generally causing very much public scandal, so that, although it could essentially cause little prejudice to the petitioner, it might nonetheless have hateful consequences and could be detrimental to the household subsistence of the petitioner, who lives far inland: the petitioner has therefore resolved to turn to Your Honorable Worships with the humble request that Your Honorable Worships, taking into account the unfortunate circumstances into which he sees himself accidentally brought, may be pleased to declare the aforementioned matter civil and composable. Was undersigned: Which doing, etcetera. Was signed: Jacobus Stein. In the margin: Exhibited in Court on 20 September 1787. The contents of which having been heard by the Officer, who left it to the judgment of the Council, the Council kept this matter for circulation and advice. The aforementioned Sieur van der Riet, aforementioned Landdrost of Graaff-Reinet in the capacity aforesaid, serves on behalf of Mr. Maurits Herman Otto Wacke a written demand provided with annexes. The defendant in person says she is not guilty. The Officer as plaintiff says that he has fully avowed the fact to Verceuil and Marinussen, who could provide depositions thereof to the Council. The defendant abides by her statement. The Officer as plaintiff in a criminal case on the one part, On and against the wife of the citizen Adam Johannes Reineke, named Maria Magdalena Pieterse, defendant in person on the other part, in order to hear such criminal demand and conclusion as the Officer as plaintiff shall make on and against her, the defendant in person, on account of the adultery committed by her with the citizen Jacobus Stein, to answer thereto, and further to proceed as according to law. The Council holds this matter under advice and in the meantime orders the Officer to obtain such further evidence as he shall judge useful for the substantiation of his demand. The Fiscal pro interim, the Honorable Gabriel Exter, Officer as plaintiff in a criminal case on the one part, On and against the civilly detained Corporal Jan Klipzon, defendant in the aforementioned case on the other part. After which the parties renounce further productions. The Council, having read and considered with all attentiveness the written demand and conclusion made and taken by and on behalf of the Officer as plaintiff on and against the defendant Jan Klipzon, and having also paid heed to everything that was relevant to the matter and could move Their Honorable Worships, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, condemns the defendant Jan Klipzon, after having first been degraded to a soldier, in the presence of the Gentlemen Commissioned Members of this Court, to run three times up and down through a double guard parade of the Battalion of this Castle, to be punished with the switch rods, and a
Dutch transcription
160 161 mitsdien om in alles zonder agterhoudenheid te werk te gaan voorsz. confessie van Heeren Gecommitts: gedaan heeft, welke confessie hy thans heelig betuijgd geenzints geschied te zijn uijt eene zekere bewustheid van de daad, maar alleen uyt angst en vreeze, en in de meening dan mogelijk in zyne vooren aangehaalde drankenschap tot die daad te kunnen zijn gekomen; dan dat de convercatie welke de Compt: als voorzegt gemeend had met de vrouw van Remeke gehouden te hebben, door dezelve vrouw van Remeke by haare Antwoorden valstrekt ontkend wordende, de supp=te zig mitsdien aan de Veersz: responsiren thens niet zeer veel grond zal kunnen retereeren, en dus op fundament van 't voren aangehaalde zeer gemakkelyk zoude kunnen of wachten, de precedumres welke de voorsz: Lamd Doost op ende Jeegens den supp=te zoude willen pro„ sequeeren, maar aangezien gem: preceduure extra ordinair is ge¬ entameerd, en de poursuites van dien, als in't gemeen zeer veel celat makende, dus schoon dezelve ten pp=le de supple wening prajudice zoude kunnen toebrengen, eavenwel hatelijke gevolgen hebben, en den supp=lte die verre landwaarts in woend, in zijn huijs houdelyk bestaan radeelig zoude kunnen zijn: zoo is de supplt. mitsdien te raade geworden zig te keeren tot Uw¬ Ed: Achtb:r met eersbiedig verzoek, dat UwEd: achtb: inziende, de ongelukkige omstandigheeden en dewelke hy zig toevallig gebragt ziet, voorsz: zaake gelieve te verklaaren civiel en Cemporibel. /onderstond/ 'T welk doende &:a /was geteekend/ Iacobus Stein /in margine/ exhibituur in Judicio den 20 september 1787. Net welks innehoude den officier gekoord zynde, dewelke het aan 's raads oordeel liet, zoo heeft. De Raad deeze zaak ter rondleezing en advijs gehouden. Evengem: S:r van der Riet voorsz: Land Drost van Graaf Reniet in qualiteit voorm: diend van de Heer Maurits Herman Otto Waeke eenen schriftelijken Eysch ge„ munuerd met bylaagen De gedte: in perzoon zegt geeen schuld te hebben. 1 D: R: O: Eysscher zegt dat hy het fyt volmondig een vercueil en Marinussien heeft geadvoneerd dewelke daar van des raads ver¬ klaringen zouden kunnen geven. De ged=te blyft by haar R:O: Eysscher in ceen crimineel ter eenre Op ende Jeegers. de huysvrouw dan den burger Atam Johannes Reineke, in naame Maria Magdalena Pieterse Gedte in perzoon ter andere zijde, ten einde te aanhoren zooda¬ negien crimineelen Eysch en conclusie als den R:O: Eisscher op ende Jeegens haar get=se onperzoon weegens de door haar met de burger Jacobus Stein, gepleegd overpel zal komen te doen, daar op te antwoorden. een voerts te procedeeren als na rechten. De Raad hond deeze zaak in advijs en ordonneerd in tusschen den officier, omme zoodanige nadere bewijzen in te winnen, als als dezelve ter adstructie dan zynen Eysch zal dienst eg oordeelen De pro hiterum Fiscaal d' E: Gabriel Exter R:O: Eysscher in cas crimineel ter eenre op ende Jeegens. den cisilites geditineerde kerporaal Jan Klipzon gede in voorsz: cas ter andere zyde. Waar na de parthien renuntieeren van verdere productien„ De raad met alle op lettenheid geleezen en overwoegen hebbende den schrif telijken Eijsch en conclusie doer ende van weegens den R: O: Eysscher op ende Jeegens den ged. e Jan Klipson gedaan en genomen, mitsg:s gelet op al het gunt ter materie was dienende en hun E: E: Achtb: konde doen moveeren recht doende uyt naam ende hem weegens de Hoog Mogende Heeren Staat en generaal der VerEenigde nederlanden condemneerd den gedat in: Jan Klipsen, omme na alvoorens, tot soldaat te zyn gedeguadeert ten oversten van Heeren Gecommitteerde Leeden dezer Vierphaar, drie maalen op en needer door een dubbelde wacht parade van 't Bataellon deezes Casteels te loopen, om met de sjats roede gestraff te worden, 7:0: en eenen
English
and subsequently to be sent to the Indies in the last-mentioned capacity of soldier, with condemnation to all the costs of Justice: The court leaving reserved to the officer such action as he shall be advised to institute against the burgher Theunis Mulder. After which, by the Honorable Mr. Jacobus Johannes Le Sueur, as qualified in this matter by resolution of the Council of Policy to observe the office of the Fiscal, the following memorial was served. To the Honorable Mr. Johannes Isaak Rhenius, President, together with the Honorable Council of Justice of this Government. Honorable Mr. & Gentlemen When recently during the demolition of a wall in the envelopes of the Castle by the slaves working there, while digging, some so-called Spanish dollars—and as many of the same as could be seized from their finders through all possible investigation—were placed into the hands of the undersigned and subsequently, with the prior knowledge of the Lord President of Your Honorable Assembly, were given in sequestration to the secretary of the council, the undersigned, being under the moral certainty that those piastres found so casually have belonged to the chest with money, containing the aforementioned coin species, that went missing some time ago from the money grid at this Castle; believed that, pursuant to the observation of the Office of the Fiscal demanded of him pro tempore, and thus ex officio, he ought to propose to the Right Honorable and Brave Lord Governor and Honorable Council of Policy, and request to have that amount taken into the Honorable Company's treasury as money belonging beyond any doubt to the Honorable Company; And whereas the undersigned has been not a little strengthened in his suspicions by these newly added circumstances with regard to the three persons detained on grave suspicions and still confined at Robben Island on account of that missing money, although not strongly founded enough to be able to act de novo pursuant to the intention of the interlocutory sentence rendered by Your Honors, and according to the same reasoning the suspicions are equally certain that the 30 pieces of Mexicans, according to the confession of one of the three aforementioned detainees, namely Johannes Koningswinter, buried by him before his apprehension near one of the latrines within the castle, but found by a certain soldier of the battalion serving at the aforementioned Castle and placed into the hands of the undersigned and subsequently handed over for safekeeping to the aforementioned Secretary of Your Honors, also belong to that missing chest, the undersigned has likewise felt obliged to submit for the consideration of Your Honors whether to have some silver and gold found with the said Koningswinter, consisting of 2 pieces of silver pocket watches, 2 pairs of ditto buckles, a silver purse clasp, and a pair of gold shirt buttons, found with the said Koningswinter, and according to his own admissions likewise bought with his allegedly found Spanish dollars, sold at public auction, and to have the proceeds thereof, added to the aforementioned sum of 30 pieces of that same coin, transferred with the approval of the Well-Mentioned Lord Governor and Honorable Council of Policy into the Honorable Company's Treasury. The undersigned humbly requests to be honored with Your Honors' resolution. was signed J. J. Le Sueur in the margin: delivered in council 20 Sept: 1787. Which having been read and its contents deliberated upon, the Council has approved and understood to let the trifles mentioned in that request in kind, together with the 33 pieces of Spanish dollars, remain provisionally under the sequestration of the Secretary of this Council. Further, upon the proposal of the Honorable Lord President, it was approved that a certain wagon, belonging to the estate of the recently executed widow De Plooij et al. and standing at the farm of Philip Morkel, considering the difficulty and expense of transporting the same hither, to have that wagon appraised there by two persons and sold out of hand at the said place. Lastly, the circulated documents of the pro interim Fiscal against the 3rd master of the hospital Leendert Gyzendorp were taken in hand, concerning which having deliberated, a resolution was thereupon reached: The Council discharges the said Leendert Gyzendorp summarily and without costs from his detention. The Honorable Lord President, who was of the opinion that this Gyzendorp, notwithstanding his denial and yet the statements militating against him, together with other presumptions, ought after this discharge to be admitted to an ordinary trial, caused this his vote to be noted. underneath stood: At Cape of Good Hope, the day and year as above. In my presence. lower: was signed: C. van Aerssen, Secretary. At Cape of Good Hope, the day and year as above. The Honorable Lord President made known to the Council that he had expressly caused this meeting to be convened in order to inform the Gentlemen Members that, pursuant to the declaration of both chief surgeons of the Honorable Company's hospital, which His Honor produced at the same time, the recently condemned Corporal Jan Klipson found himself ill, and indeed to such an extent that the execution could not as yet proceed; wherefore, with the consent of the entire assembly, on this alleged ground alone, the aforementioned execution has been provisionally deferred until such time as the said Klipson shall be in a state to be able to endure the punishment of the gauntlet to be inflicted upon him. Saturday the 29th of September 1787. In the afternoon, Extraordinary Meeting, present the Honorable Mr. Johannes Isaak Rhenius, President, and all the Members, except Mr. Van Echten due to indisposition. In my presence.
Dutch transcription
162 163 en vervolgens in laatsgem: qualiteit van soldaat naar Jndien verzonden te worden, met condemnatie van alle de kosten van Justitie: Laatende den raad aan den officier gereserveerd, zodanige Actie, als dezelve teegens den burger Theunis Mulder te raade zal worden te institueeren. Waar na door den E: Achtb Heer Jacobus Johannas Le Sneur als in deezen ter waarneeminge van 't officiem Fisci bypoltiek raads besluijt gequalificeerd, van 't volgende vertwag wierd gediend. Aan den E: Achtb: Heer Johannes Isaak Rhennis Preesident, bereevens den E: Achtb: Raad van Justitie deezes Gouvernementt. E: Achtb: Heer 8 Heeren Wanneer onlangs by het afbreeken eener muur in de envelopes van het Casteel door de daar werkende slaaven, onder het graaven eenige zoogenaemde spaansche matten, en daer zoo veel niet dezelve bij dies zinders, bi mogelijk onderzoek, heeft kunnen magtig worden, in heinden aan de ondergeteekende waarin gesteld geworden en ver„ volgens met voorkennisse van den Heere Praesident van UEd: Achtbe Vergaderinge ter sequestratie gegeeven aan den secretaris der raadt, heeft de ondergeteekende als in de moreele verzeekering, dat die zoo casneel gezondene piesters hebben behoord tot het voor eenigen tijd uit het geld hek ten deezen Casteele vermiste hist niet geld, hebbende ingehouden, doerm: munt specien gemeend; ingevolge de aan hem protempore gedemandeerde Waarneeming van het Ampt dan Fiscaal, en dus ex officie, den Weled: Gestr: Heer Gouverneur en E: Achtb: Raad van Politie te moeten koordragen, en verzaeken om dat montaint als penn: d' E: Comp: buiten eenige twijffel toebehoorende, in s' E: Comp: casse te doen inneemen; En nademaal de onder„ „geteekende door deeze op nieuw by koomende omstandigheeden niet weinig in zyne vermoeders is gesterkt geworden, ten re„ guarde der drie ter zaake van dat vermiste geld op rekemen te suspicien getextureerdens, en ten kobbe biland nog geconfineerdens of schoon niet sterken gefundeerd om ingevolge de intentie van het door uwEd: Achtb: inter locutoir geslaagen vonnis de novo te kunnen ageeren, en daar volgens dezelfde sustemie de vermoe¬ van een dens even zeeker zijn, dat de 30 p. s mexicaanen volgens confessie der drie evengem: geconfineerdens, namentlyk Johannes Konings„ Winter, door hem voor zyne in regtenis neeming meen der fe= creeten binnen het casteel begraaden, dog door zeekeren soldaat van 't ten voorsz: Casteele militeerend bataillon gevonden en in hemden den den ondergeteekende gesteld en vervolgens ter bewaa¬ „ringe aan bekengen: Secretaris van uwEd: Achtb: overgegeeven behooren meede tot die vermiste kist, heeft de ondergeteekende zig insgelijks verpligt gezonden UwEd: Achtb: in consideratie te moeten geeden, om eenig zilver en goud by gedagte Koningswinter gevonden, bestaande in 2 p. s zelvere pakhoralaijren 2 p.: r dito gespen, Een zilver zak beugeltje, en een paar goude hemd knoopjes, bij gedagte koningswoter gevonden, en volgens zyn adten insgelijks gekagt voor zijne preetens gesondene speanse matten by vendutie te laten verkoopen, en dies protenu gevoegd by voorsz: sommetje van 30 p:s dan diezelfde munt met be„ lieven van Welgem: Heer Gouverneur en E: Achtb: politcopeen raade in s' E: Comp: Casse te laten overbrengen De ondergeteekende verzoekt needrig met uw Ed: achtb: besluyt te mogen worden verEerd. /was geteekend./ I: J: Le Sneeu /in margine / in raade overgegeeven 20 sept: 1787. als Het 164 165 Het welk geleezen en over dies innehoude gedelibereerd zynde, heeft de Raad goedgevonden en verstaan, omme de by dat verzoek vermelde kleinigheeden in natura beneevens de 33. p. s spaansche matten pro„ visioneel nog te laaten blyven onder seqnestratie van den Secretaris deezes Raads. Zynde wyders op voordragte van den E: Achtb: Heer Praesident goedgevonden zeekere waaren, behoorende in den boedel der onlenigs geexecuteerde weede. de Plooij C: s: en staande op de plaats van Phi„ lip Morkel gemerkt de moeyelyk en kostbaarheid om denzelven herwaards te vervoeren, goedgevonden dien waagen daar twee perzonen te laten tauxeeren en ter gemelde plaatse uyt de hand verkoopen. Laatstelyk wierden by der handgenomen de rondgeleezene stuk„ ken van den pro interim Fiscaal contra den 3e. meester des hoo¬ „pitaals Leer dert Gyzendorp, waar over gebesoigneerd zijnde, is. daar op ten besluijte gevallen. De Raad ontslaat gem: Leendert Gyzendorp kort en schadeloos uyt zyne detentie. De E: Achtb: Heer President, die van gevaelen was, dat men deeze Gijzendorp, verniets zyne ontkentenisse ende evenwel tegen denzelven militeerende verklaaringen, beneevens andere praesump„ tien, na dit ontslag in een ordiniir proces bekeerde te ontfangen; heeft dit zyn nctum doen aanteekenen (onderstond:/ Aan Cabo de goede Hoop die et anno ut supra Mij praesent. /:lager:/ /:was getekend:/ C: van Aerssen Secretaris. Aan Cabo de goede hoop die et anno ant supra. Gar de E: Achtb: Heer President den Raade te kennen, dat deeze vergadering expresselyk had doen convoceeren, om de Heeren Leeden meede te deelen, dat, ingevolge declarateir, der beide oppermeesters den s' E: Comp:s haspitaal, 't welk zyn E Achtb: teffens produceerde de onlangs gecondemneerde Corporaal Jan Klipson zig ziek bevord, en wel zoodanig dat de xecutie voor als nog geen voortgang konde hebben; weshalven met toe„ stemming der geheele vergadering op deeze geallegueerde grond alleen, de voorsz: executie provisioneel is gedncheert geworden. tot tyjd en wylen gem: Klipson in staat zal zijn, de aan ken te tefligeerene straffe van spitthoede te kunnen doerstaen. Zaturdag den 29 September 1787. 'T door demiddags Extra ordinaire Vergadering praesent den E: Achtb: Heere Iohannes Isaak Rhenius Praesident en alle de Leeden, dompto den Heere van Echten by indispositie My praesent. -
English
166 167 Wednesday the 3:e October 1787. In the afternoon, extraordinary meeting, present the Honorable Mister Iohannes Isaak Rhenius, President, and all the Members. By the burgher Jacob van Rheenen was presented the following petition. To the Right Honorable Mister Iohannes Isaak Rhenius, President, together with the other Honorable Members of the Council of Justice of this Government. Right Honorable Sir and Honorable Sirs! The undersigned, Jacob van Reenen, makes known with the requisite respect and in the most humble manner, how the petitioner has learned that on the 6. 7ber last, by the merchant and Landdrost at Zwellendam, the Mister Constant Jan Nult Onkruidt, a representation was submitted ex officio, whereupon it was granted by the Honorable Independent Fiscal to have the petitioner summoned in person before this Honorable Council of Justice, in order to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the Honorable Independent Fiscal shall see fit to make and take against him, the petitioner, and to answer thereto regarding an alleged crime, by advice given to the executed Hottentot Dirk and release. Then, since in the said representation and the summons derived therefrom it is notoriously implied whether the petitioner had committed the alleged crime regarding the said Hottentot in the capture of his crime for which the same was executed, and thus whether the petitioner has sought to help a murderer with word and deed toward his escape out of the hands of the Judge. At which mere thought the petitioner feels a cold shudder in his heart, to be presented as such a person before Your Honors, and nothing would be more abominable to the conscience of the petitioner than to assist a rogue in his evil and to liberate him from his well-deserved punishment through his help and assistance, and thus to be a cause that such a villain would proceed to further evil and heinous deeds; the petitioner trusts to prove to Your Honors the contrary upon the report of the commissioners regarding a murder committed on the Wife of the burgher B: Rotman, in order to seek out and catch the perpetrators of the said heinous deed. And in order to show his innocence in this executed crime, the petitioner will take the liberty to present this annexed declaration to Your Honors, which, being drawn up according to the truth, just as the matter with the said Hottentot transpired, not in his last committed evil deed, but in a previous, much lesser crime, to the reading of which the petitioner respectfully refers for the sake of brevity. From which Your Honors will perceive that the alleged action of the Independent Fiscal is, freely said, based upon a false report and originated from an incorrect account. Trusting that Your Honors will find, after it has been considered with Your Honors' customary exactitude, that the petitioner in no way made himself guilty of any civil, much less of a criminal offense. Looking with close attention at the evidence exhibited before Your Honors by the Independent Fiscal to maintain his alleged action, would that merit enough lawful belief to draw the petitioner into a civil procedure, much less to institute a criminal action against him? For shall a murderer, experienced over a long period of time, being
Dutch transcription
166 167 Woensdag den 3:e October 1787. 'S achtermiddags extra ordinaire vergadering praesent de E: Achtb„ Heer Iohannes Isaak Rhenius, Preesident en alle de Leeden. Weerd door den burger Jacob van Rheenen gepraesenteerd het volgende request. WelEdele Achtbare Heer en h: E: Achtb: Heeren! De Ondergeteekende Jacob van Reeren, geeft met de vereijschte Eerbied op 't ootmoedigste te kennen. hoe den supplt is ontwaar geworden, dat op den 6. 7ber Jongstl: door den koopman en Land Drost te Zwellendam, de Heer Constant Jan Nult Onkruidt ex officie vertrag zynde ingeleevert en waar op aden door den E: Achtb: H: O: Eytscher is geaccordeerd geworden, om den supp=lt voor deeze E: achtb: raude van Iustitie in perzoon te laaten citeeren, omme aante hooren zodanigen crimineelen Eysch en conclusie, dan wel verzoek ofte verzeeken, als den E: O: Eysr te rade worden zal, teegens hem supplt. te doen en te nemen, daarop te antwoorden weegens een vermeende misdaad, door aan den geexecuteerde hotten tot Dirk gegeeven raaden ontbindinge Dan, alzoo in gem: vertoag en daar uyt geproftueerde citatie notoir opgesloten legt of den supp:lte die voergegeeve crnnnen aan gem: hottentot in de gevangen neeming van desselfs misdaad daar over denzelven is geëxecuteerd, hadde gepleegd, en dus of den supp=lt een moordenaar met taad een deatd tot zijne verlossinge Aan den WelEdelen Achtbaren Heere Iohannes Isaak Rhenius, Praesident, bereedens de verdere E: E: Achtb: Heeren Raaden van Iustitie dezes Gouvernements. uijt handen van den Rechter heeft trachten te helpen. over welk nadenken alleenig den supp=t een konde grilling in zijn hart gevoeld, om voor zoodanig een perzoon bij UwEd Achtb: bekend: gesteld te worden, en niets afgryselyker voor het geweeten van den supplt zoude zijn, dan een Byden in zyn kwaed te helpen bevorderen en van zijn welverdiende straf door zyn hulp en adsistentie te bevrijden, en dus een oorzaak te zyn dat zoo een booswigt tot verder knaad en gruwellaaden zoude overgaan, zulks vertrouwd den supp=lt aan UwEd: achtb: het tegendeel te op 't rapport van Heeren gecommitt=s weegens een gepleegde moord aan de Vrouw van den burger B: Rotman, om de daaders van gem: gruweldaad op te zaeken en te tangen, — En om in deeze geeccuteerde misdaad zyn onschuld te betoonen, zal den supp=lt de vryheid nemen„ om dit geannexeerde Declaratoir uwEd. Achtb: voor te dragen, welk na waarheid opgesteld zijnde, zoo als de zaak met gem: kottentoe„ niet in zyn laatste gepleegde euweldaad, maar in vorige vry minder misdaeld is doorgevallen, aan welke lectuure de supplt. zig kort, heids halven eerbiedig refereert. uyt welke UwEd: achtb. zullen ontwaaren, dat de voorgegevene Actie van den R: O: Eysscher vry gezegt zynde, en uyt een verkeerd rapport zijn, oorsprenk heeft gerooken. Vertrouwende dat UwEd: Achtb: zullen bevinden na het zelve met Uw Ed: achtb: gewoone exretitiede beschouwd zynde, dat den supp=lt aantsek hem geene civiele vel min aan een crimineele misdaad heeft schulldig gemaakt. kant niet oplettendheid beschouwende de bewyzen bij den 7: O: Eysscher tot het beweeren van zyne voorgegeevene actie voor UwEd: Achtb: geëxhibeerd, zullen die het rechten geloof genoeg me¬ ziteeren, om den supp=lt in een civeele proceduure te titioheeren, keel min een Erummeele, actie aan te doen. Want zal een moordenaar een ley lungen tijden ondervonden uit zynde
English
168 169 being a rogue, merit so much credit with the judge as to criminally prosecute a free burgher; the petitioner trusts that such is directly contrary to all written laws. And assuming, Honorable, Respected Sirs, that the executed Hottentot had in his lifetime, in his answers given to the questions put to him, provided such replies as might render the petitioner suspect of any of the aforementioned crimes, the petitioner trusts that the Prosecutor would have been obliged to initiate his action immediately, when the petitioner could have been confronted with his accuser, and the petitioner would have been in a position to fully purge himself; but this not having been done by the Prosecutor in official capacity, and since according to law such an executed person merits no credit, it is trusted that the Prosecutor in official capacity's action ought to be entirely dismissed. On the grounds of which the petitioner takes the liberty to address Your Honorable Respected Sirs in the most respectful manner, humbly requesting that it may please Your Honorable Respected Sirs to examine this annexed declaration with Your Honorable Respected Sirs' customary attention, and to test the proofs of the Prosecutor in official capacity, along with the same declaration, against the written laws, whereupon it is trusted that Your Honorable Respected Sirs will find no difficulty in entirely discharging the petitioner from the crime charged against him, or in case of unhoped-for difficulty, that the petitioner may be admitted into a civil and ordinary procedure, in order to then further purge himself; [below:] Doing which, etcetera. [was signed:] J. V. Reenen [in the margin:] Exhibited in Judicio on 3 October 1787. Which having been read, and its contents having been deliberated upon, the Officer alone was called in, and the same The Defendant in person, to purge his default, says that the Prosecutor in official capacity had first caused him to be summoned for 6 September, but that he had requested to be allowed to appear one court session later, in consequence of which the Prosecutor in official capacity had condescended thereto, which the Defendant declares had entirely slipped his mind. The Council accepts the purging, provided that the effect is shown, and the Defendant refunds the costs. Thursday 4 October 1787. In the afternoon, present the Honorable, Respected Sir Johannes Isaak Rhenius, President, and all the Members. The interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, Prosecutor in official capacity, on the one part. Against The burgher Johannes Joachimus Theron, Defendant in person, on the other part, to purge his first default, and further in principal to hear such criminal demand and conclusion, or request or requests, as the Prosecutor in official capacity, serving on this day, shall deem fit to make and take against the same. asked whether he had any other valid proofs in hand, upon the basis of which he could institute this action against Jacob van Reenen? To which it having been answered by His Honor that he had no other proofs than the confession of the executed Hottentot Dirk and that which had been submitted in the trial, the following apostille was granted on the aforementioned request: The Council absolves the petitioner Jacob van Reenen from all prosecutions by the Officer in this matter, provided that he strengthens his given declaration by oath. The Honorable, Respected Sir President having declared himself to be against the taking of the oath. [below:] At Cape of Good Hope, day and year as above. [lower:] In my presence. [was signed:] C. von Aerssen, Secretary. asked
Dutch transcription
168 169 zijnde schelm, zoo veel geloof bij den rechter meriteeren vruymand crimineel te actioneeren; den supp=lt vertrouwd dat zulks regt, draad strytig is net alle de beschreeve rechten. Engenoomen WelEd: Achtb: Heeren, den geexecuteerde hotten tot hadde in zyn leven op desselfs aan hem gedaane responsiren zodanige Antwoorden gegeeven, die den supp=lt suspect mogt maken, aan eenige der gem: misdaaden, zoo vertrouwd den suppl:t, dat den Eysscher verpligt had geweest, om direct desselfs actie te ont„ ginnen, wanneer den supp=lt teegens zijn beschuldiger hadde kunnen worden geconfronteerd, en den supplt in staat zoude geweest zijn, zig volkomen te kunnen purgeeren; edog dit nu by den 7: d: Rysscker niet gedaan zynde, en zoo een geexecuteerde na rechten geen gelooff mercteerd, zoo vertrouwe des z: O: Eijsschers actie geheel zoude moeten vervollen. op grond van welke den supp=lt de voyheid neemt zig op 't Eerbiedigst te keeren tot uwEd: achtb: oitmoedig verzoekende; dat 't Uw Ed: achtb: mooge behaagen, deeze geannexeerde decla„ ratoir met uwEd: achtb: gewoone attentie in te zien, ende bewyzen van den R: O: Eijsscker met het zelve declaratoir te taetzen, tegen de beschreevene rechten, wanneer vertrouwe, dat UwEd Achtb: geen zwarigheid zullen maken, om den supp=te geheel te ontslaan, van de hem hem geaccuteerde misdaad, dan wel by onverhoop te zwarigheid, dat den supp=lt zal mogen toegelaten worden in een civiel en ordinaire proceduure, om zig dan verder te kunnen purgeeren; /:onderstond:/ 'T welk doende &=a /:was geteekend:/ I: V: Reeners /: in margine:/ exhibitum in Judtcio den 3 october 1787. het welk geleezen, en over dies inne konde gebesoegneerd zijnde, wird den officier alleen binnen geroepen, en denzelker De Ged:e en perzoon tot purge van zyn defantt, zegt, dat den Z: O: Eijsscher hem eerst had laten duy„ vaarden tegens den 6 september edog, dat wij had verzogt, een regtdag later te mogen compareeren inge „volge waar van de R: O: Eijsscher hier in had gecondescendeerd, het welke hij ged:e betuijgd dat hem geheel was ontschooten. De Raad accepteerd de purge mits dat het Effect blijke, en den Ged:e de kosten refundeere. Donderdag den 4„e October 1787. 'S Noordemiddags praesent den E: Achtb: Heere Johannes Isaak Rhenius Preesident in alle de Leedene De pro interim Fiscaal d' E: Gabriel Exter R: O: Eisscher ter eerre. Contrac. den burger Johannes Joachimus Theron, Ged:e in perzoon ter andere zijde, omme zijn eerste default te purgeeren, en Voorts ten principaalen te aanhooren zoo danige crimineele Eijsch, en conclusie, dan wel verzoek of verzoeken, als den R: O: Eisscher, ten daage dienende, te raade zal worden, Jegens denzelve te doen en te neemen. afgevraagd of hij nog eenige andere valakele bewijzen in handen heid, op fundament van welke hy deeze actie teegens Jacob van Reeren zoude kunnen institueeren? waarop door zijn Ed: geantwoord zijnde, geen andere bewyjzen te hebben, als den confessie van den geexecu„ teerden hotten tot Dirk, en het geene by het proces was overgelegt, zoo is op voorsz: request ten apestille gevallen. De Raad absolveerd den requestrant Iacob van heeren van Alle poursuites van den officier in deeze zaak, mits dat dezelve zijn gegeeven decleratoir met Eede sterke. Hebbende de E: Achtb: Heer Preesident zig gedeclareerd teegens het doen der Eed te zijn /:onderstond:/ Aan Cabo de goede Hoop, die et Anno ut supra. /:lager:/ Mij praesent. /:was getekend:/ C: von Aerssen Secretaris. afgevaaagd
English
170 171 The Officer as Plaintiff then serves a written claim, numbered with 2 annexes, concluding thereby as at the end of the same. The defendant in person, because his circumstances do not permit him to litigate, requests that this matter may be declared civil and composable. The Officer as Plaintiff refers to his claim, and further leaves this matter to the judgment of the Council. The Council, after mature deliberation of the matter, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, condemns the defendant Johannes Joachimus Theron to be placed on water and bread for the period of eight days, with further condemnation in all the costs incurred in this case. The defendant, having heard this sentence pronounced, most humbly requested that it might please the Council to mitigate the same, for the reason that his wife was heavily pregnant, and he was losing a considerable amount in his livelihood, with the further addition that, in case the Council pleased to take a favorable decision on this his petition, he would in the future carefully guard himself against such improper actions. Which request having been deliberated upon, it was approved and understood not to be able to enter into the same, wherefore the Council persisted in its taken decision. Whereafter by Maria Magdalena Pieterse, wife of the burgher Adam Johannes Reineke, was presented the following request. To the Right Honorable Worshipful Sir Johannes Isaak Rhenius, President, together with the other Honorable Worshipful Council of Justice of this Government. Right Honorable Worshipful Sir! and Honorable Sirs. Shows with all due respect Your Right Honorable Worships' humble servant, the undersigned burgheress Maria Magdalena Pieterse, wife of the burgher Adam Johannes Reineke. How she, the petitioner, in the month of January last year having arrived at the Colony Graaff-Reinet, was there, before she had even been questioned, although under protest of her lawful husband, immediately arrested, guarded by a watch, and subsequently by the Landdrost of the aforementioned Colony, the Honorable Maurits Herman Otto Woeke, ex officio most unexpectedly, solely on the accusation of the burgher Pieter Lombart who is a brother-in-law of the wife of the burgher Jacobus Stein, and related to the same by affinity, was examined regarding the alleged crime of adultery, or double-committed adultery, as well as regarding the attempt of poison-mixing, and this solely on the say-so of the mentioned wife of the said Stein. That she, the petitioner, by such treatment, through fear and out of the weakness of her gender, as can well be imagined, was consternated, and troubled in her mind, such that she, as it is said, supposedly confessed to having committed the aforementioned crime of adultery. Whereupon she, the petitioner, on the date of 28 April, last year, was summoned, just as is stated in the citation served upon her. President as
Dutch transcription
170 171 De z: O: Eijsscher diend dan eeren schriftelijken Eijsch, gemunreert met 2 bijlagen, concludeerende daar by ut in fine van dezelve. De ged:e en perzoen, verzoekt, dewyl zyne omstandigheeden niet toelaaten om te procedeeren, dat deeze zaak maage worden verklaard ceviel en composibel„ De R: O: Eijsscher refereerd zig aan zijnen Eijsch, en laat voorts deeze zaak aan het oordeel van den raad. De Raad, na lype overweeging dan zaaken, Recht doende uijt naam ende van weegens de Hoog Mogende Heeren Staaten Generaal der VerEenigde Nederlanden, condemneerd den gedt Johannes Joachimus Theron, omme voor den tyd van agt dragen te waater en braad te worden geplaatst, met verdere condemnatie in alle de ten deezen gevalle kosten. De gede dit tonnis hebbende haoren pronuntieeren, verzogt op het Ootmoedigst, dat het den raade tog mogt behagen, 't zelve te mitigeeren, om reede zyne vrouw hoog zwanger ging, en hij Considerabel veel in zijn braad winneeg verzuijmde, met verdere bij voeging, dat, ingevalle de raad op dit zijn supplicq aan fe„ dorabel besluijt geliefde te neemen, hy zig in vervolg van tijd zorgvuldig voor diergelijke onbehoorlijke verrigtingien zoude wagten. Over welk verzoek gedelibereerd zynde, is goedggezonden en verstaan, in het zelve niet te kunnen treeden, weshalven de laad by desselfs genoomen besluijt bleeff persisteeren Waar na doer Maria Magdalena Pieterse, Huisvrouw van den burger Adam Johannes Reineke, wierd gepresenteerd het volgende request. Aan den WelEdelen Achtbaren Heere Johannes Isaak Rheunis Praesident, beneevens den verdere Edele Achtb: Raade van Justitie deezer Gouvernements. WelEdele Achtbare Heer! en E: E: Heeren. Geeft met alle verschuldigde Eerbied te kennen Wier Wele lchto. daer nederige dienaresse, de ondergeteekende burgereste Maria Magdalena Pieterse Guussvrouw van den burger Adam Iohannes Reineke. Hoe zij supplte in de maand January anno passato aan de Colonie Graaffe Reinet gekomen, aldaar voor en al eer ondervraagd Was, schoon oorder protestatie van haar wettige man, direct is gearresteerd, door een wagt bemaakt, en vervolgens door den Land. Drost der opegem: Colonie, de Heer Maurits Herman Otto Waeke¬ 7: O: op het onverwagtst, alleen op de accuratie van den burger Pieter Lombart (: die is een zwager is van de huisvrouw van den burger Jacobus Stein, en denzelven in affunteet bestaande noopens het preetenze crimen Adulterie, of dubbeld gepleegd oterspel, als meede over de conatus van gistmenging was g'eëxa„ „mineerd, ende zulks alleen op het aanzeggen dan eengedagte huijsvrouw dan gem: stein. Dat zy supplte door zodanige behandelinge, door vreeze en uijt Zwakheit haarer kunne, als wel te denken is, geconsterneerd, en in haar verstand getroubleerd was, zodanig dat zij zo men reegt zoude hebben geconferjeerd, het opgem: crimen adulteru gepleegd te hebben. Waar op zy supplte de dato 28 April, anro passato was ge„ „dagvoard, zaddanig als by de aan haar gedaane citatie vermeld staat President als