Inventory 4336
Cape · 410 pages · 215 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
S. Z. 83. After reading of the request made by the aforementioned Landdrost and the documents submitted therewith, and having deliberated thereon, the following decision was reached: The Council, keeping the request made by the Officer ex officio regarding the burgher Cornet David Malan Davidzoon under advisement for the present, enjoins the officer to obtain as speedily as possible, and especially from the wife of the accused Malan, such further evidence as may serve to substantiate this case, in order that the Officer's ex officio request may subsequently be disposed of as this Council shall deem proper. And the said Landdrost requested, after the pronouncement of this resolution, the Council's authorization to hear the wife of the frequently mentioned David Malan in plenary session on such articles as were drafted by him ex officio to that end; which request, in view of the singular circumstances accompanying this case, was granted to the said Landdrost. The pro Interim Fiscal here, the Honorable Gabriel Eyter, Officer, Prosecutor in Criminal Matters, on the one side, against the former First Sworn Clerk at the Political Secretariat, Johannes Marthenus Horak, defendant, in person, on the other side, in order to purge his first default and further to still answer to the principal charges concerning the malversations and thefts committed by him. The member of this Council, the Honorable Ryno Johannes van der Riet, acting herein due to the indisposition of the pro Interim Fiscal, requests, because of the non-appearance of the defendant, the second default with the benefit thereof and a third edictal citation for two weeks from today. The Council, because of the non-appearance of the defendant, grants the Officer Prosecutor the requested second default, with the benefit thereof, and a second edictal citation for two weeks from today. Which request was unanimously assented to. Whereupon the aforementioned Mr. van der Riet, for the pro Interim Fiscal, submitted a written remonstrance in order to obtain, on account of the far-reaching, atrocious insults inflicted by the burgher Stephanus Fouché upon the Heemraden at Zwellendam, Daniel du Plessis, Jan Andries Holtzhausen, and Jacobus Steyn, alongside the Secretary Menso Blankenstein, in their respective offices, a decree by virtue of which the Officer ex officio might be qualified, because of the great remoteness of his residence, to summon the aforementioned Stephanus Fouché in person by missive under the Council's seal against a certain period to be fixed, in order to hear such Criminal Demand and Conclusion, request or requests, as he, the Officer, might wish to make and take in the aforementioned matter against him, Fouché, to answer thereto and further to proceed according to law. The Council furthermore grants the Officer Prosecutor, for the indemnification of the Honorable Company, immediate execution on the estate of the said Mollerstroom; provided, however, that no payment shall be made from these proceeds before the account, which is now being revised and confronted once more out of precaution regarding what the said Mollerstroom enjoyed from the Honorable Company, shall have been produced in Council, and the exact sum that is due to the Honorable Company from the estate of the said Mollerstroom in the aforementioned matter has been established; and likewise before all the country people who, in satisfaction of their overdue recognitions, handed over the moneys to the said Mollerstroom, and for which the Honorable Company has not yet received its payment into the Honorable Company's treasury, shall have been summoned hither and have provided the necessary information.
Dutch transcription
S. Z. 83. Ne welke Lectuure over het door voorz: Landdrost gedaen versoek en de stukken tevens overgelegd, gedelibereerd zynde, is daarop het volgende dispositif gevallen. — De Raad het door den 2: O:vert: ten opsigte van den burger Cornet David Malan davidn: gedaan versoek voor als nog in advys houdende, injungeert den officier, om ten allerspoedigsten, en insonderheyd van de Huysvrouw van geregten malan zodanige nadere bewysen in te winnen als ter adstructie van deese zaak zullen ken¬ nen dienen, ten eiynde dan op 's R: O: vert: ver„ zoek vervolgens zodanig kan worden gedis„ poneerd, als deesen raade zal vinden te be hooren. En versogte gem: Landdrost, na de pronventi„ atie van dit besluijt, 's raads qualificatie, omme de Huysvrouw van meergem: David Malan in plano senatie te mogen horen op sodanige ar„ ticulen, als door hem r:O: vert: ten dien fine waaren geformeerd, welk versoek en de Singuliere omstandigheeden welke deese zaatsvergesellen aan gemelde Landdrost is g'accordeert geworden. Den pro Interim Friscaal al„ Het Lid deeses raads de hier d' E Gabriel Eyter R: O: Eys„ Heer Ryro Johannes scher in Cas Crimineel ter eenre van der Riet, vermits indispositie van den pro op ende Jegens. Interim Fiscaal in deesen den geweesen Eerste gesw: Clercq ageerende, versoeht vermits ter politicque secretarye Jo„ de non Comparitie van de hannes Marthenus Horak gedte het tweede default ged:te in persoon ter andere met den profijte van dien zyde, ten eynde zyn eerste en een derde Edutale Cita„ defauct te purgeeren en voorts als nog ten principaalen zig wegens zyne gepleegde mal„ versatien en diefte te komen verantwoorden. tie tegens heeden over De raad vermits de non Comparitie van den ged e verleend den r: O: Eysscher het versogte tweede default, met den profijte van dien een en In welk versoek unanim gecondescendeert is. Waarna door evengem: Heere van der Riet voor den pro Interim Fiscaal wierd gediend van een schriftelyk vertoog, ten deezen de omme wegens de door den burger Stephanus Fauche aan de Heemraaden te Zwel„ lendam Daniel du flessies, Jan Andries Holtzhausen en Jacobus Stein nevens den Secretaris Menso Blankenstein in hunne respe ampten aangedeane verregaande atroce Injurien te mogen erlangen decrect, uyt kragte van welke den R: O: vert: mogten worden gequalificeert, om voorsz: Stephanus Reuché, om de verre afgelee„ gendheyd zyner woonplaats pr missive onder's raads Zegul tegens zekere te praefigeerene termeyn in persoon te mogen doen dagvaarden, ten eynde te aanhooren sodanige Crimineelen Eysch ende Conclusie versoek ofte versoeken, alls hy r: O: vert: ter zaake voorsz: opende tegens hem Fauche zou willen doen en neemen daarop te antwoorden en voorts te procedeeren als na regten. een tweede Eductale Citatie tegens heeden over twee weeken. verleenende de Raad wyders aan den r: O: Eysscher tot schade„ loos stelling van d' E Comp: parate Executie op den boedel van gemelde Mollerstroom; Terwyl egter van die Brovene geene uytbetaaling zal geschieden, voor dat de tans uyt precautie nogmaals gerevideert en geconfrom„ teerd wordende notitie, nopens het geene ged„te Mol„ lerstroom van d' E Comp: genooten heeft in Raade zal zyn geproduceert, en aan gebleeken de Juyste Som„ welke d' E Comp:e ter zaake voorsz: uyt den boede van hem Mollerstroom Competeerd; en zo meede voor dat alle de Landlieden welke tot voldoening hunner agterstallige recogn: de penn: aan gem: Moller„ Stroom hebben g'extradeerd, en waarvan d' E Comp: haare betaaling in 's E Comp: Cassa nog niet genooten heeft herwaards zullen zyn ontbouden de nodige Infir„ matien hebben gegeeven. — een vervolgens e 0 twee weeken.
English
A E:: 85 Subsequently, on behalf of Miss Yda Margaretha Adleda, wife of the former First Sworn Clerk at the Political Secretariat, Johannes Marthenus Horak, the following petition was presented. To the Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, together with the other Honorable Members of the Council of Justice of this Government. Honorable Sir and Gentlemen! With due respect, and most humbly, Yda Margaretha Adleda, wife of the former First Sworn Clerk at the Political Secretariat, Johannes Marthenus Horak, gives to understand: That since the undersigned's husband had always flattered himself with the certain hope that his affair would be settled politically, he was therefore also never prepared for such means of defense as might now be of use before the Honorable Council of Justice. That he also remained in that firm confidence until, some time ago before his case was handed over to the judiciary, he had to learn through rumors that he would be taken into custody, his affair handed over to Justice, and that he would be prosecuted by the Fiscal. That seeing himself thus at that moment and entirely unexpectedly threatened with a criminal action and imprisonment, and having been advised by good, trusted friends to see to his safety, and seeing himself then directly unable to provide any means for his defense, he was thus compelled to keep himself in hiding. That he never, for any reasons of contempt or disrespect for Justice, or that he found himself so guilty that he would never have dared to appear before Justice to clear himself of everything that has been laid to his charge and that might yet be brought against him; on the contrary, he has declared more than once, and even desired, that his case had rather been concluded judicially, in which case he would then have been able to prepare all those means that could have served for his defense. While the petitioner, on the other hand, also takes the liberty herewith to submit to Your Honors' consideration how she presently finds herself in that deplorable circumstance which could ever befall any mortal, since the petitioner regarding the case [illegible] And that the undersigned, unaware and innocent of the crime with which he is accused, and having nothing else in hand than those two copies of petitions, one submitted by himself and the other by the family to the Honorable Council of Policy, therefore delivers the same to this Honorable Council with humble request, on the one hand, that favorable consideration and regard may be given to those arguments appearing therein toward the mitigation and lightening of his punishment. That the undersigned, as his wife, not knowing herself where he is to be found in order to give him notice of the summons issued to him on behalf of the court, and fearing the disadvantageous consequences thereof, must thus see herself compelled to address the Council. That he therefore must not be considered as someone who has willfully made himself guilty of flight, because otherwise he could have done this long ago with the utmost safety, for which purpose he had already seen himself in complete freedom for about four months, without ever having been forbidden by anyone to absent himself from the Cape.
Dutch transcription
A E:: 85 Vervolgens wierd van wegens Juff: yda Margaretha Adleda Huysvrouw van den geweesen Eerste getw: Clercq ter politicque Secretarie Iohannes Mar„ thenis Swrak gepresenteerd het volgende ver„ soekschrift. Aan den Wel Edelen Agtb: Heeren Johannes Isaak Rheniis president, beneevens de verdere Agtb: raade van Iustitie deezes gouvernements. - Wel Edele Agtb: Heer en EE Heeren! Met verschuldigde Eerbied, en op het ootmoedigst geelt te kennen, yde Margaretha Adleda Huysvrouw van den geweesen Eerste gesw: Clercq, ter politicque Secretarie Iohannes Marthenus Horar„ dat vermits der ondergeteekende man zig al„ toos had geflatteerd met die zekere hope, dat zyne affaire politicq zoude werden afgedaan, hy daarom ook nimmer is verdagt geweest op Soda„ nige middelen van defensie, die tans by den E Agtb: Raade van Justtitie van passe zoude kunnen komen. Dat hy ook in dat vast vertrouwen is geblee ven, tot dat hy eenige tyd geleeden voor dat zyne zaak aan de Justitie is overgegeeven geworden, door gerugten had moeten verneemen, dat men hem in hegtenis zoude neemen, en zyne affaire aan de Justitie overgegeeven, en hem door den Fiscaal laaten actioneeren Dat hy dus op dat ogenblik en ten eenemale als onverhoeds zig met een Crimineele actie en gevangenis gedreygd ziende, en door goede vertrouw de vrienden geraaden geworden zynde, voor zyne veyligheyd te zorgen, en zig toen direct buyten staat ziende gesteld, van eenige middel en tot zyne defensie, dus genoodsaakt is geweest hem dat hy nimmer om eenige reedenen van min„ agting ofte declin voor de Iustitie, of dat hy zig geretireerd te houden. — Terwijl de supplt. aan den anderen kant by dee¬ sen teffens de vryheyd neemt uwel Edele agtb: in overweeging te geeven, hoe zy zig tans bevind in die daerniswaardige onstandigheyd, welke ooit ofte immer eenig sterveling kan nier komen, daar de supplte. nopens het geval ten En dat de ondergeteekende onbewust en onschuldig van het mitdryk waarmeede hy word beschuldigt, en niets anders in handen hebbende, aan die twee Copia requesten, Eene door hem zelfs en d' andere door de Famille aan den E agtb: raade van politie ingeleeverd, derhalven deselve aan deesen Edele agtb: raade overgeeft met ootmoedig ver„ zoek van de eene kantt, dat op die middelen die daarinne voorkomen, tot verragting en verlig„ ting zyner straffe gunstige Consideratien en regend mogte werden geslaagen. dat de ondergeteekende als zyne Huysvrouw zelve niet weetende, waar hy te vinden is, om hem kennisse te kunnen geeven van decitatie aan hem van weegen het geregt gedaan, en weesende voor de nadeelige gevolgen daarvan, zig dus gerood„ saakt moet zien, zig aan den raad te andres„ peeren. dat hy dus niet mag werden geconsidereerd als ymand die zig moedwillig aan de vlugt heeft schuldig gemaakt, dewyl hy dit andersints reeds lange met de zekerste veyligheyd had kunnen doen, waartoe hy bereids Circa vier maanden zig in volkomen vryheyd had gesien, zonder dat dat hy immer door ymand verbooden is gewor„ den, om hem niet van de Caab te absenteeren. zelfs zodanig schuldig bevond, dat hy nimmer zoude hebben durven voor de Iustitie te verscheynen om hem te suyveren, van al het geene men ten zynen laste heeft gelegd, en dat tegen hem nog zoude ner worden ingebragt, ter Contrarie, meer als eens heeft gedeclareerd, en zelfs verlangd; dat zyn zaak liever Justitieel was afgemaakt, als wanneer hy als dan zoude hebben kunnen ver¬ dagt zyn, op alle die middelen, dewelke tot zyn defentie zoude hebben kunnen dienen. — zelfs opregte
English
86. 87 with respect to her husband, having never or at no time previously had not only not the slightest knowledge or acquaintance, but even not the least suspicion of whatever nature, she has thus with this accumulation of disasters fallen completely unexpectedly and suddenly, and the petitioner trusts, therefore also on that ground, to be able to find some aid and comfort with Your Honorable Worships, from whom proven evil indeed receives its punishment, but ignorance and innocence on the other hand are protected. For this reason the petitioner takes the liberty to inform Your Honorable Worships hereby that she has now been reliably informed that a resolution has been taken by Your Honorable Worships to realize the petitioner's entire estate into money by prompt execution for the indemnification of the Honorable Company. The petitioner can by no means conceal from Your Honorable Worships that she was exceedingly astonished at this news, since she is not only fully aware that her estate by far infinitely surpasses the amount that the Honorable Company and other creditors have to claim upon her same estate, but also that she knows for certain that Your Honorable Worships cannot hitherto be informed of the exact sum that the Honorable Company must have from her estate, as it is sufficiently known to the entire public that, notwithstanding that the report prepared by the commissioners expressly appointed to the investigation of that matter has already long since been submitted to the Honorable Worshipful Council of Policy, and thereby besides the petitioner's husband also the late sworn clerk Diemel and several other clerks at the Political Secretariat have been acknowledged for various sums, they are nevertheless now again busy revising and checking everything de novo, and that for the reason that some of the said acknowledged clerks, having had the liberty to make extracts from the submitted note, with the same extracts whereon were noted the names and places of those for whom the payment of the arrears was noted in the so-called gamekeeper's book, or had signed the same with their own hand, went to the Honorable Company's treasury and conducted a thorough investigation there, as it then also immediately appeared to them from that investigation that of some, all, and of others, indeed the greatest part of the entries acknowledged and marked as unpaid by the said commissioners in their report or note submitted therewith, had been paid into the treasury. Now the undersigned asks, albeit with reverence and with due respect for the high dignity of Your Honorable High Worships, whether in a matter of such great importance, wherein the total ruin of an entire family, an ignorant, innocent woman and children are also involved, double accuracy and double caution ought not to have been the guiding principles of those who were charged with this so weighty investigation, and whether thus according to their estimate the petitioner's entire estate should just immediately be realized into money, since it is more than probable that of those enormous sums that were charged to the account of the petitioner's husband, many will also, just as with the other acknowledged clerks, be found in the Honorable Company's treasury as actually paid; as the petitioner's unfortunate husband before his flight testified to the petitioner under the most solemn assurances that the sum that he took upon himself, both in the Lord's right and recognition money, on account of the scarcity of cash prevailing so much here, in order to employ the same for paying the expired terms on his house and renovating the same, and yet later, in better times, to pay it again in cash into the Honorable Company's treasury, did not amount to more than at the very highest 70 to 75000:- guilders, at the same time warning the petitioner, in his absence, strictly not to proceed to any further payment, but in all cases to protest against it, as he had never or at no time enjoyed the same: While the undersigned, if it were nevertheless insisted upon, immediately because this is a matter that concerns her so in particular, would know to protest, and request that commissioners were.— have
Dutch transcription
86. 87 opzigte van haar man g'esteerd te vooren nooyd ofte nimmer niet alleen geen de minste kennis of wetenschap, maar zelfs ook geene de minste suspicien hoe ook genaamd gehad hebbende, zy dus met deeze op een Stapeling van rampen geheel onverwagts en improvrce is vervallen geworden, en de Luppl„e ver¬ trouwd, dus ook op die grond by uwelEdele agtb: van wien het beweeser kwaad wel zyn straffe erlangd, edog de onnoselheyd en onschuld ook daarentegen„ beschermd word, en eenige heul en troost te zul„ len kunnen binden. — Hierom neemt de supplte de vryheyd uwel Edele agtb: by deesen te kennen te geeven, dat zy tans in het zekere is verstendigd geworden, dat by uwel Edele agtb: zoude weesen genomen een besluijt om tot schadeloos stelling van d' E Comp:e der supplte geheele boedel by parate Excutie te gelde te doen maaken. — De suppl=te kan voor uwel Edele agtb. geensints verbergen, dat zy over deese tyding ten uyttersten is verwondert geweest, daar zy niet alleen ten vallen bewust is, dat haaren boedel oneyndig verre surpasseerd het Fantum welke d' E Comp: en andere Crediteuren op deselve haare boedel te pretendeeren hebben, maar dat zy ook teffens in het zeekere weet, dat uwel Edele agtb: tot nog toe niet kunnen g'informeerd zyn, van de Iuyster Som„ welke d' E Comp: van haaren boedel hebben moet, als zynde het by het geheel publicq genoegsaam bekend, dat de tot het ondersoek van die zaake xpes gestelde gecommitt„s niet tegenstaande, het door hun Ed: geformeerd rapport, reeds lange in den E agtb: raade van politie is ingeleeverd, en daerbi behalven der Juplt. man ook wij¬ len den gesw: Clercq Diemel en verscheyde an¬ deze Clercquen ter Secretarye van politie, voor differente Sommen zyn bekend gesteld, egter tans weder besig zyn, om alles de rovo te revideeren en na te dien, en sulx om reedenen, dat eenige der gemelde, bekend gestelde Clercquen, de vry„ heyd gehad hebbende, om uyt de overgelegde notitie Extracten te vervaardigen, met deselve Extrac¬ ten daarop bekend stonden de naamen en plaatsen der geenen voor welke bij het so genaem de wildschutten boek de betaaling der agterstallen hebben genoteerd, of deselve met kunnen hand on„ derteekend, zig hebben begeeven naar 's E Comp:s Casja„ en aldaar naauwkeurig ondersoek gedaan, gelyk aan hun dan ook by dat ondersoek terstond gebleeken is, dat van Lommige alles, en van andere wel het grootste gedeelte van de door gem: gecommitt„s by hun rapport of daarby overgelegde notitie, als onbe„ taald en bekend gestelde posten in Cassa voldaan Nie vraagd de ondergeteekende eens, Edogonder reverentie en met gefaste Eerbied, voor de hoogwaar„ digheyd van uwel Edele Hoog Agtb: of in een zaak van zo een groot aanbelang, daar de Totale ruine van eene geheele Famillie eene onnosele onschuldige vrouw en kinderen meede gemoeyd is, niet dubbelde accuratesse dubbelde voorsigtigheyd de Leedsle„ den hadden behooren te zyn, van die geenen welke met dit zo gewigtig ondersoek zyn gechargeerd ge¬ worden, en af dus ingevolge derselver begrooting der supplte. geheele boedel maer aanstonds lou moeten worden te gelde gemaakt, daar tog meer dan waar„ schynlyk is, dat van die en orme sommen welke of reekening van der suppl„te man zyn gesteld geworden, ook even als met de andere bekend gestelde Clercquen, veele als riëël voldaan in 's E Comp: Cessa zullen gevonden worden; als hebbende der supplte ongelukki„ ge man voor zyn aufugie aan de supplte. onder de duurste verseekeringen betuygd, dat de Som welke hy zo aan 's Heeren regt als recogn: penn: vermits de alhier zo heerschende schaersheyd aan gereed geld, heeft tot zig genomen, om dezelve, tot het betaalen van de verloopene paayen op zyn huys en het verbouwen van het zelve te employeeren, en egter naderhand, by beetere tyden wederom Contan„ tivelijk in 's E Comp: Cassa op te brengen, dat deselve niet meerder rendeerde als ten hoogsten genomen 70 a 75000:- guldens de Suppl„te teffens waarschou„ vende, om by zyne absentie, volstrekt tot geene meer„ deze betaaling over te gaan, maar in allen gevallen daar tegens te protesteeren, als hebbende hy de zelve nooyd ofte nimmer genoten: Terwyl de ondergeteekde wanneer egter daarop wiend aan¬ gehouden, dadelyk omdat dit eene zaak is dat naar zo in 't particulier betreft zoude waeten protesteeren, en versoeken dat gecommitt„e waeren.— hebben t
English
88 89. from Your Honorable Worships, on whose report, after all, justice is always done by the Court, might examine and confront the aforesaid gamekeeper book and cash books further and with the requisite precision, and also that there be summoned before Your Honorable Worships and heard all the persons from whom the aforesaid petitioner's husband is known to have received moneys on behalf of the Honorable Company. Above all this, Right Honorable Worshipful Gentlemen, the undersigned also further understands that whenever proceedings were taken against her property, the undersigned then, either as the attorney of her husband or indeed for herself privately, in view of the absence of her said husband, ought to have been summoned by the officer to hear claims and conclusions entered for the payment of a significant sum on behalf of the Honorable Company, or else to see execution decreed thereon, in which case the petitioner would have been able to put forward her interests, and at the same time make such remonstrances and requests as she would have deemed serviceful in her case, considering that the undersigned, now being aware and assured of the magnitude of the sums of money enjoyed by her husband, cannot in the least be indifferent with respect to the tantum which one would wish to claim from her, lest she see herself—however much she recently obtained a considerable sum from her father by inheritance—nevertheless reduced to the utmost poverty. For these reasons, the undersigned turns to Your Honorable Worships, as those to whom the maintenance of an unblemished justice is commended in this place on God's behalf, and whom she, the undersigned, also trusts will take to heart in this matter both the interests of the undersigned, who sees herself innocently and guiltlessly brought into such a sad situation, and those of the Honorable Company. And the undersigned therefore very humbly requests that Your Honorable Worships please not only put into effect those means which are required to assure Your Honorable Worships regarding the settlement of the sum which the Honorable Company is entitled to from the undersigned's estate, so securely that not the least doubt remains thereof, to such an extent that Your Honorable Worships and the undersigned may safely proceed upon it, but that also, if by chance Your Honorable Worships unexpectedly cannot resolve to postpone the sale of the petitioner's estate until then, it may nevertheless be Your Honorable Worships' pleasure to grant the petitioner permission to reserve from her said estate—since the petitioner is assured that the estate will amount to more than all claims yield—for her convenience and help, at her choice, some of her faithful slaves who have always served so well, together with such household furniture as is unavoidably necessary for her. Below stood: Which doing etc. Was signed: Yda Margaretha Horak born Adleda. The Council, having read this request and considered its contents, grants the last part of the request made by the petitioner, namely to reserve, at her choice, some of her slaves and most necessary household furniture. After which reading the Gentlemen Rinnenkamp and van Echten, finding themselves most severely offended by certain expressions which appear in the said request regarding the commission assigned to Their Honors by the Honorable Worshipful Council of Policy in the case of the said Horak, requested a copy of the aforesaid request in order to make such use thereof as Their Honors deem necessary, and that at the expense of the estate of the mentioned Horak. Which request having been granted, the contents of the aforesaid request were subsequently maturely deliberated upon, and taken into consideration that while the Council knows very well that the duty of a judge is always to maintain an unblemished justice without respect of persons, and this Council has also always striven with the utmost care to proceed in every respect according to their oath and conscience, they therefore do not need to be animated or spurred on thereto by anyone, just as the precaution now implored by the petitioner has already been used in granting summary execution on the estate of the said Horak. While after consideration of all this, it was granted by apostil on the aforesaid request.
Dutch transcription
88 89. uyt uwel Edele agtb„s op welkere rapport, tog by de Jus„ titie altoos word regt gedaan, de voorsz: wildschutten boek en Cassaboeken, nader en met de vereyschte naauw¬ keurigheyd mogten Examineeren en Conponteeren, mits„ gaders ook voor uwel Edele agtb: ontboden worden en gehoord alle de persoonen, van dewelke gemelde der supplte. man penn: bekend staan ten be¬ hoeve der E Comp: te hebben ontfangen. — Boven dit alles wel Edele agtb: Heeren zo begrypt de ondergeteekende ook nog dat wan„ heer tegens haare goederen wierd geprocedeert de ondergeteekende dan, het zy als gevolmagtigde van haaren main, of wel voor haar privé, vermits de absentie van gemelde haaren man door den officier had behooren te werden gedagvoert, om te horen Eysschen en Concludeeren tot betaaling van eenen Lignifitante Som, ten behoeve der E Comp of wel om daarop Executie te zien deverneeren, als wanneer de suppl„te haare belangens zoude hebben kunnen in brengen, en teffens doen zodanige re„ monstrantien en versoeken, als zy in haare zaak zoude hebben dienstig geagt, gemerkt de onder„ geteekende tans bewust en verseekerd zynde van de groote der geld Sommen door haaren man genooten, geensints ten minsten zo zy zig niet /:hoe zeer zy ook enlangs eene aansienlyke somma van haaren vader by Erffenis verkreegen heeft:/ egter tot den uyttersten armoed gebragt zien, onverschil„ leg kan zijn, ten opsigte van het Tantum, welke men van haar zou willen pretendeeren. — Om deese reedenen keerd zig de ondergeteekende tot uwel Edele agtb:, als die geenen aan wien van gods wegen hier ter plaatse de handhaaving van een ongekruikte Justitie is aan bevalen, en dewelke zy ondergeteekende ook vertrouw, dat in deesen zo wel de belangens van de ondergeteekende die zig onnosel en onschuldig in eene zo droevige Lituatie gebragt ziet, als die van d' E Comp: zullen ter harten En de ondergeteekende versoekt derhalven zeer oot„ moedig dat uwel Edele agtb:, niet alleen die mid„ delen gelieve in het werk te stellen welke vereyscht worden, om uwel Edele agtb: wegens de vergrlating van de som welke d' E Comp: uyt der ondergeteekende boedel Competeerd ze zeeker te stellen, dat daarvoor geen de minste twyffel overig blyft dermaten dat uwel Edele agtb: en de ondergeteekende daaraf neemen. — De Raad dit request geleesen en dies inhoude overwogen hebbende, accordeert het laatste Lied van der supple. gedaan versoek, om na¬ mentlyk na haare verkiesing eenige haarer slaven en hoogst benodigde Huysmeubulen uyt te houden Na welke lectuure de Heeren Rinnen Kamp en van Echten, als zig over zekere uytdrukkingen, dewelke in 't gedte request ten opsigte van de hun EE door den E Agtb: raade van Politie in de zaak van gem: Awak opgedraagene Commissie voor¬ komen, ten sterksten geledeerd vindende, versog ten Copia van het voorsz: request, om daarvan zoda¬ nig gebruyk te maaken als hun EE nodig agten en sulx op kosten van den boedel van gerepten Horak. Welk versoek g'accordeert zynde, is vervolgens over den inhoude van het voorsz: request rypelyk gedeli„ bereerd, en in aanmerking genomen dat terwijl de Raad zeer wel weet, dat de pligt van een regter is, om zonder aansien van Persoon steeds eene on„ gekreikte Iustitie te handhaaven, en deesen Raade ook altoos met de uytterste zorgvuldigheijd daarop uyt is geweest, om in allen opsigte naa haaren Eed en Constientie te werk te gaan zy dier¬ halven daartoe van niemand behoeven te werden geanimeerd of aangespoord, zo als dan ook by het verleenen van parate Executie op den Boedel van ged„te swak de tans door de suppte. g'imploreerde voorsorge reeds gebruykt is. - Terwijl na overwee„ ging van het een en ander op 't voorsz: request voor appostil is verleend. gerustelyk kunnen doen volgen, maar dat ook zoal eens by uwel Edele agtb: onverhoopt niet kan worden beslooten, en den verkoop van der suppl„te boedel tot dien uyt te stellen het egter van uwel Edele agtb: welbehagen zijn moge, aan de supplte toe staan, om van gem: haaren boedel (:ter„ wyl de suppl„te verseekerd is, dat den boedel meerder zal beloopen als alle pretensien rendeeren :/ tot haar gerief en hulpe naar haare verkiesing eenige haarer trouwe en altoos zo wel gediend hebbende slaven, mitsgaders deese of geene en voor haar onverwey„ delyk benodigde Huysmeubulen uyt te houden /:onderstond:/ T welk doende & /: was geteekend:/ Yda Margaretha Sorak geb: Adleda. gerustelyk mits ƒ
English
90. 91. provided that the petitioner, in the event that the estate upon sale should be estimated not to yield as much as the claims brought against it amount to, shall immediately provide proper security for the shortfall. The council dismissing the further request. Finally, it was made known by Mr. van der Riet, acting ex officio in the matters for the merchant and Landdrost at Swellendam Constant van Nuelt Onkruydt, that the burgher Ferdinand Hartzenberg, who recently lost his life, having died intestate and having left children, he therefore believed that this estate had fallen to the Orphan Chamber of this place, which was accepted as notified by Mr. Rennenkamp, Secretary of the Orphan Chamber. At Cape of Good Hope, the day and year as above. In my presence, signed, W. J. van Ryneveld, sworn Clerk. Friday, 29 August 1788. In the forenoon, extraordinary meeting. Present: the Honorable Johannes Isaak Rhenius, president, and all members, except Messrs. Gie and De Wet, the former through indisposition and the latter through business. After the Honorable President had communicated to the other members present that His Honor had convened this meeting at the express request of Elisabeth Malan, wife of the burgher Cornet at Stellenbosch David Malan, David's son: the said wife of Malan then appeared in council, requesting by a certain memorial that her estate might be released from sequestration, and that she be left the freedom to do and act with the joint property of her and her husband as she may see fit; however, in the said document, besides some other sharp expressions, there was also found in the conclusion a passage whereby the said wife of Malan, in case her request should not be granted, declared to protest both against the procedure held in this matter and against the consequences and attachments thereof, adding that she would by no means be responsible for the damage and disadvantage resulting therefrom; and the council therefore being very indignant at this impertinent conduct of the aforementioned wife of Malan, it was consequently decided to grant as disposition thereon: The Council, returning this so-called Memorial, orders the petitioner to make her request by a proper, decent petition in due form before the upcoming court day, omitting the passage of protest, finding such very irreverent with respect to the dignity of the council. At Cape of Good Hope, the day and year as above. In my presence, signed, W. J. van Ryneveld, sworn Clerk. Thursday, 4 September 1788. In the forenoon. Present: the Honorable Johannes Isaak Rhenius, president, and all members, except Mr. Jan Coenraad Gie through indisposition. There was submitted by the Landdrost of the Colony of Stellenbosch and Drakenstein, Mr. Hendrik Lodewyk Bletterman, with regard to the burgher David Malan, David's son, a memorial to which were annexed 12 appendices, the said Landdrost simultaneously stating orally that he also referred to the three declarations delivered by him at the session of the latest ordinary meeting; the aforesaid memorial reading verbatim as follows: To the Honorable Johannes Isaac Rhenius, President, together with the further members
Dutch transcription
90. 91. mits dat de supplte, zo wanneer den boedel by verkoop naar gissing, zo veel nog niet mogte uytleeveren, als de op denselven ingebragte prae¬ tenzien komen te bedragen, als dan dadelyk voor het te kort komende, stelle behoorlyke Cautie. wijsende de raad het verder versogte van de hand. - Eyndelyk wierd door den Heere van der Riet als de zaaken voor den koopman en Landdrost te Zwellendam Constant van Nuelt onkrugt & officio waarneemende, te kennen gegeeven, dat den inlangs om het leeven geraakte burger Ferdinand Hartzenberg, ab in testato, zynde komen te overlyden, en kinderen nagelaaten heb„ bende, hy dus vermeende dien boedel aan de weescamer deeser steede te zyn vervallen het geen door den Heere Rennenkamp als is aangenomen. /:onderstond:/ Aan Cabo de goede Hoop die et anno ut Supra /:lager:/ my praesent /:geteekend:/ W: J: van Ryneveld gesw: Clercq Secretaris der weescamer voor genotificeerd Vrydag den 29 Augustus 1788. s. voordemiddags extra ordinaire vergadering present d E Agtb: Heer Johannes Isaak Rhenius president, en alle de Leeden demp„ tis de Heeren gie er de wet, de eerste by indispositie en laatstgem by occuratie. Nadat den E agtb: Heer Praesident de rest praesent zynde Leeden had gecommuniceerd, dat zyn E agtb: deese vergadering op expres versoek van Elisabeth Malan Huysvrouw van den burger Cornet aan Sellenbotsch David Malan davidsz: had doen beleggen: verscheen als toen in raade gemelde Huysvrouw van Malan versoekende by zekere memorie, dat haar ten boedel van de Sequistratie mogt worden ont„ heft, en aan haar vryheyd gelaaten, om met de gemeenschappelyke goederen van haar en haaren man te doen en handelen, zo al zy don te raade worden: dan by het zelve schrif„ tuur, behalven eenige andere scherde uytdruk„ kingen ook nog in het slot gevonden weesende Wierd door den Landdrost der Colonie Stellenbosch en drakersteyn de Heer Hendrik Lodewyk Bletter¬ man ten opsigte van den burger David Malan Aard N: gediend van een vertoog, waarby g'adjungeert 12 bylagen, zeggende gem:t Landdrost teffens mordelings zig nog te reseeren aan de door hem ter sessie van de Jongste ordinaire vergadering overgeleeverde drie ver klaaringen; Luydende het voorsz: vertoog verbotenus als volgd. Aan den wel Edelen Agtb: Heere Johannes Isaac Rheniu Pesident benevens de verdere Donderdag den 4 September 1788. 's voordemiddags praesent d' E agtb: Heer Johannes Isaak Rhenius praesident, en alle de Leeden dempte den Heere Jan Coenraad Gie by indispositie Aan Cabo de goede Loop die et annout Lu pra /:lager:/ my praesent. /:geteekend:) W P: van Ryneveld gem: Clercq. /:onderstond:/ De Raad deese sogenaamde Memorie te rug geevende, ordonneert de supplt, omme tegens de aanstaande regtdag haar versoek by een behoorlyk decent request in forma te doen met agterlaating van de periode van protest„ als sul ten opsigte van het respect des raads zeer irreverent vindende. eene perioden, waarby gemelde Huysvrouw van Malan, ingevalle haar versoek niet mogte werden g'accordeert, verklaarde te protesteeren zo tegens de in deezen gehoudene prociduire, als tegens de gevolgen en aankleeve van dien met byvoe„ ging van voor de Schade, en het nadeel daar„ uyt te profuueeren geensints te willen res¬ porsabel zyn, en de raad dus over dit imper tinent bestaan van meerged„te Huysvrouw van Malan zeer g'indigneert synde, zo is derhal„ ven goed gevonden daarop voor dispositief te verleenen. eene Heers 2 - -
English
92 93. Shows with due respect the Landdrost of Stellenbosch, Drakenstein, Hendrik Lodewyk Bletterman. Gentlemen of the Honorable Council of Justice of this government. That on Tuesday the 12th of the recently passed month of August, in the afternoon around the hour of four o'clock, having been brought to the knowledge of the petitioner by the burgher Isaac de Vlaming, that he had been requested by the wife of the burgher Cornet David Malan Davidsz to make known to the petitioner on her behalf that her husband, the above-mentioned Malan, had absented himself from the dwelling place during the past night and had taken with him his flintlock gun, powder and lead, as well as a bolster, two pillows, some clothes, two thongs and two riding horses, and also that the maid of the burgher Jurgen Radin, from the kloofmaker De Vos where she had been placed as a wet nurse, had also made herself a fugitive during that same night, the said Mrs. Malan having requested through him, De Vlaming, to be informed by the petitioner how matters now stood with the impending public auction, and whether the placards by which the sale to be held on the aforesaid 18th of August had been fixed ought not now to be torn down, the petitioner, for reasons to be alleged hereafter, having essentially addressed him, De Vlaming: but De Vlaming, what business have you meddling in other people's affairs, and in order to make him leave, also asked whether he held a power of attorney. Whereupon the same affirmed that he did not, adding I have done no more than what Aunt Betje requested of me, and misfortunes may come of it, whereupon the petitioner, asking him, De Vlaming, why he thought such a thing? the same replied thereto God knows, or God alone knows, for sir will certainly hear of it later, so that the petitioner finally told him, De Vlaming, that even if he did have a power of attorney, he could not accept such a commission from him, since the matter was of far too great importance and the woman herself ought to come. That on the following day, the petitioner, having proceeded in the forenoon around the hour of eleven o'clock to the building under construction of the colony's mill, was shortly thereafter told by one of the orderly riders, who had sought and now found the petitioner: that Mrs. Malan had arrived with her horse wagon at the drostdy, urgently needing to speak to the petitioner, whereupon the petitioner immediately hastened thither, and upon his arrival found, sitting and conversing with each other on one of the benches in front of the door, the aforesaid wife of the above-mentioned Malan, namely Elisabeth Malan, and her brother-in-law the Heemraad the honorable Wium, and the latter having departed, the first-mentioned Mrs. Malan came inside into one of the front rooms with the petitioner and sat down there. That the petitioner was essentially informed by the aforesaid Mrs. Malan that the day before yesterday, in the early part of the night between the aforesaid 11th and 12th, she had heard a noise, but since it had happened more than once that her husband had gone out in the evening and returned home at night, she had thought that he had then likewise come home, but when she had risen in the morning and learned that no wine had yet been given out to the people, she first had her son knock on his chamber door, and this having been done repeatedly without obtaining any answer, she had the door opened from the inside by pulling open one of the windows from the outside, and then found that her husband had absented himself, and upon inspection discovered that he had taken with him his flintlock gun with his bandolier, powder and lead, as well as a new pair of trousers and two pillows, and also subsequently understood that he had likewise carried off with him two riding horses from the stable, and two thongs from the slave house, and also that the maid of the said Radyn had likewise absented herself in that same night, and she therefore did not wish to wait any longer to make the matter known first to the petitioner and then at the Cape, while she at the same time requested to know whether her impending auction might proceed or not, as the placards for it were still posted. That the petitioner, having already for a year past continuously been indirectly informed by various persons of the scandalous conduct which the said Malan was engaging in with a certain female slave Sara belonging to the burgher Jurgen Radyn, which not only consisted in a carnal conversation
Dutch transcription
92 93. Vertoond met verschuldigde Eerbied den Landdrost van stellenbosch , Drakensteir Hendrik Lodewyk Bletterman. Dat op dingsdag den 12 der Jongst gepasseerde maand Augustus des nademiddags de klocke omtrend vier Uuren, door den burger Isaac de Vlaming aan den verte: ter kennisse gebragt zinde, dathi door de Huysvrouw van den burger Cornet David Malar davidsz: was versogt geworden, aan den vert: uyt haar naam bekend te maaken, dat haaren man bovengem: Malan in de gepasseerde nagt zig van de woonplaats g'absenteerd en meede genomen had, zyn Snaphaan Kruyd en Lood, mitsgaders een peuluw twee kussens, wat kleederen twee riemen en twee rydpaarden en teffens ook dat de meyd van den burger Jurgen Radin, van de Cloofmaker de Vos al waar zy als minne was gegeeven in deselve nagt haar meede Frugatief had gesteld, deselve Juff: Ma„ lan door hem de vlaming aan den vest: versogt g'informeerd te worden, hoedanig het als nu met de op handen zynde vendutie geleegen was, en of de Stil„ lietten waarby de op den 18 augustus voorsz: te hou„ dene verkooping was bepaald:/ tans niet behoorden te worden afgescheurd, den vert: om reedenen hierna te allegaeeren hem de vlaming substantieelyk toe„ gevoegd hebbende: maar de vlaming wat hebt gy uw met andere menschen zaaken te bemoeyen en om hem te doen vertrecken, teffens gevaagd of hy ook procuratie had. waarop denselven betuygde van neen met byvoeging ik heb niet meer gedaan als Tante betje my versogt heeft en daar kunnen ingelukken van komen, waarop den vert: hem de Vlaming vragende waarom hy sulx dagt? denselven daarop ten antwoord gaf Godest bekend, of god die weet het, want Myn„ Heer zal er naderhand wel van heren, sulx den ver„ toonder hem de Vlaming eyndelyk heeft gesegt, schoon hy ook procuratie hagd, eene diergelyke Commissie van hem niet te kunnen aanneemen, terwyl de zaak van al te groote aanbelang was en de vrouw zelve diende te komen. Dat daags daaraan den vert: des voordemiddags de klocke omtrend Elf uuren, zig na 't geconstrueerd Heeren uyt den E agtb: Raade van Justitie deeses gouvernements. — werdend gebouw van 's Colories molen hebbende begee„ ven, kort daarop door een der ordonn: ruyters, dewelke na den vert: gesogt en tans aangetroffen hebbende wierd ge„ regt: dat Juff: Malan met haar paarde wagen aan de drostdye gekomen was, den vert: noodsakelyk te spree¬ ken, den vert: zig dan ook terstind derwaards gespoed en by zyn komst voor de deur op eender zitbanken met elkanderen discoureerende aangetroffen had voorm: Sluys vrouw van bovengem: Malanc met name Elisabeth malan, en haaren zwager den Heemraad d E Wium waarvan laatstgem: vertrocken zynde, eerstgem: Juff: Malan by den vert: in huys in een der voorkamereng is gekomen en aldaar is gaan zitten. — dat door voorm: Juff: Malan den vert: in Substan„ tie gecommuniceerd zynde, dat zij voor gisteren in de voornagt tusschen den 11e 12 voorsz: een geraas had ge„ noord, dog vermits het wel te meermalen was komen te gebeuren, dat haar man 's avonds uijtgegaen, en 's nagts te huys gekomen zynde, zy had geweend, dat hy toen min gelyk te huys zal gekomen zyn, dog wanneer hy 's mor¬ gens opgestaan en vernomen had, voor het volk nog geen wyn uytgegeeven te zyn, zy eerst aan zyn kamer deur door haaren zoon had laten kloppen en sulx by herhaaling geschied zynde zonder eenig antwoord te bekomen, had zy van buyten door een der vengste ren open te trecken de deur van binnen doen openen en als toen bevonden, dat haaren man zig g'absenteerd had, en by ondersoek ontdekt, dat hy zyn snaphaan met zyn bandelier kruyd en loot mitsgaders een nieuwen broek en twee kussens had meede genomen, en ook vervolgens verstaan, dat hy twee rydpaarden van de stal, en twee riemen uit het slaven huis insgelyx met zig vervoerd had, teffens ook dat de myd van gemelde Radyn meede in deselve nagt haar g'ab„ senteerd had, zy daarom ook nu niet langer had willen wagten, de zaak eerst aan den vert: bekend te maaken en dan aande Caab, terwyl zy teffens versogt te mogen weeten, of haar op handen zynde vendutie voortgang zoude mogen neemen ofte niet, also de Billietten daarvan nog aangeplakt waaren. dat den vert: reeds zedert een Iaar geleeden by Conti„ nuatie door deezen en geene persoonen zydelings g'in„ formeerd geworden zynde, van het aanslaotelyk gedrag het welk gem: Malai met zekere slavinne Sara toebe„ hoorende den burger Jurgen Radyn quam te houden en het geen niet alleen in eene vleeschelyke Conversatie werden met 9
English
94. 95. had transpired with that maidservant, but even that that maidservant had declared to the wife of him, Malan, that she had conceived one of those children by her husband, about which not only daily dissensions had arisen between him and his wife and he had also often mistreated her, but even that he had gone so far as to proceed on a certain night to the farm of the aforementioned Radyn, at which place he was caught and driven away by the wife of the aforementioned Radyn on, in, or under the bed of that same maidservant, and that the wife of him, Malan, having been informed of this, had immediately proceeded from there to Stellenbosch and from there toward the Cape, to wait for him here to see whether he would be willing to separate from her under certain conditions, but in the event of his failure to appear, to proceed against him to that end, from which, however, she was dissuaded on the advice of a relative and other friends. That, as the narrator on the one hand, based on all such information, without direct complaints having been lodged or any sufficient proof having come into his hands, did not consider himself authorized to institute any proceedings against him, Malan, on that account, and because the said wife of the mentioned Malan had allowed herself to be diverted from her initial intention, the narrator did not wish to accept the aforementioned De Vlaming, while on the other hand, based on the communication from the wife of the mentioned Malan that the same had absented himself in the manner stated, he deemed it his duty to inquire further of his wife concerning the matter, just as the said wife then immediately answered to the first question put by the narrator after her aforementioned account, namely whether she did not sleep with her husband, no, not that, for since he was found with the maidservant and I wanted to separate at that time, each sleeps apart, which answer then provided occasion for further questions arising from her own assertion and put to her by the narrator, and upon which it was imparted in substance to the narrator by her that she had held no carnal intercourse, or rather had no longer cohabited with or known her husband, that she presumed that her husband will never return because he went to Carel Kruger, and furthermore everything that is presented in the proper sense by way of questions in the articles to be submitted to her in this Honorable Council, and to which the narrator refers, the narrator told the same woman: that upon her arrival at the Cape, she must present herself to the Right Honorable Governor and the Honorable President of this assembly, and recount and make known to his Right Honorable and Honorable everything in the manner she had done to the narrator, and then to request whether the public sale might proceed, and that as soon as she has returned to her dwelling, she must communicate the answer of the well-mentioned Governor and President of this assembly to the narrator, orally or by letter, in order that, in case she should have obtained permission for it, which the narrator for his part would well permit, she would proceed to the Cape after the sale had been held, and execute an account or deposition of everything that she had made known to the narrator, which having been repeated by the narrator on several occasions, she answered just as often with yes and that she would perform everything in that manner, having also first come to the narrator with that purpose. That the narrator, having communicated the matters brought to his attention by the mentioned Mrs. Malan to the Right Honorable President of this assembly the day after or on the aforementioned first, with the addition that he would not fail to inquire as soon as possible into the truth of the crimes charged against her husband by the mentioned wife of the mentioned Malan, in order, according to the findings thereof, to institute such action against the same Malan as the laws prescribe, and that mainly for the reason that the said woman, as the narrator had been informed indirectly on several occasions, had repeatedly lodged her complaint with various persons concerning the excessive and offensive behavior of her husband and the mistreatments frequently committed against her, and having resided.
Dutch transcription
94. 95. met die myd zoude hebben bestaan maar wel zelfs dat die myd wel aan de vrouw van hem Malan haar zoude hebben uytgelaaten, een dier kinderen by haaren man te hebben verwekt, waarover tusschen hem en zyne vrouw niet alleen dagelyx en eenigheeden waaren ontstaan en hy haar ook dekwerf had mishandeld, maar zelfs ook, dat hy zig zo verre zou hebben te buyten gegaan, van in zekere nagt naar de plaats van voorm: Radyn zig te begeeven, waar ter plaatse hy door de Huys„ vrouw van voorm: Radyn op- in of onder het bed van deselve myd zou zyn g'attrappeerd en verjagt ge„ worden, en dat de Huysvrouw van hem Malan hiervan g'informeerd zynde, daadelyk haar daarof naar Stellenbosch en van daar Caabwaards zou„ hebben begeeven; om hem alhier af te wagten, of hy op zekere voorwaarden van haar zou willen scheijden, dog by zyn agterblyven, tegens hem ten dien eynde als dan te zullen procedeeren, dog waarvan zy egter op aanrading eener nabestaanden en andere vrienden zou zyn gedwer¬ Dat gelyk den vert: aan den eene kant op alle soort„ gelyke Informatien, zonder dat eene gedirecte klagten waaren gedaan, ofte eenig voldoende bewys hem ter handen gekomen was, zig niet bevoegd reekende een ge procedures tegens hem malan uyt dien hoof„ de te moeten en tameeren, en om dat deselve huys¬ vrouw van gemelde malan, van haar eerste voor¬ nemen haar laaten diverteeren, heeft den vert: voorm de Vlaming niet willen accepteeren, terwyl hy egter aan den anderen kant op de Communicatie van de Huisvrouw van gem: Malan, dat den selven zig indiervoegen als gesegt zou hebben g'ab¬ senteerd, het van zyn pligt heeft g'oordeeld te zyn zig by desselfs Huysvrouw, omtrend het een en an„ der nader te moeten informeeren, gelyk deselve vrouw dan ook terstond op de eerste vaag door de vert: na haer voorsz: verheel gedaan, of zy na¬ mentlyk dan niet by haaren man sliep g'antwoord heeft neem dat niet, want zedert dat hy by de meyd gevonden is, en ik die tyd hebt willen scheiden, slaapt ieder apert, welk ant¬ woord dan geleegendheyd heeft gegeeven tot verdere door den vert: uyt haare eygen sustence en voor vloeyende en aan haar gedaane vragen, en waarop in substantie aan den vert: door haar bedeeld zynde, dat zy geene vleeschelyke Conversitie ge„ houden, dan wel haaren man niet meer teerd. — bygewoond of bekend had, dat zy presumeerde, dat haar een man nooyd wederom zal komen, om dat hy na Carel Kruger zal gegaan zijn en voorts al het geen by de articulen in deesen Edele agtb: raade haar voor te houden, en waeraan den vert: zig refereert, in den eygentlyken zin vraagender wyze is voorge¬ steld, heeft den vert: aan deselve vrouw gesegd: dat zy by haer kemst aan de Caab, haar zal heb¬ ben te vervoegen by den wel Edelen Gestr: Heer gouverneur en den E agtb: Heer President deeser vergaderinge en aan zin wel Edele gestr: e Eagtb: alles indiervoegen te moeten verhaalen en bekend maaken, als zy aan den vert: had gedaan, en als dan te versoeken of de vendutie voortging nee¬ men mogte, en dat zodra als zy haeren woonplaats te rug gekeert zal zyn aan den vert: het antwoord van welopgem: Heere gouverneur en President deezer vergaderinge mondelings of door een brief zou heb„ ben te Communiceeren, om ingeval zy daartoe permis„ sie mogte g'obtineerd hebben, het geen den vert: voor zig wel mogte lyden, zi als van nade gehou„ dene verkooping haar naar de Caab begeeven, en een relaas of verklaering van alles, wat zi aan den vert: had bekend gemaakt zou moeten passee„ ren, het geen door den vert: differente te ryden her„ naald zynde zy wven zo dikwerf heeft beantwoord met jas en alles indiervoegen te zullen verrigten, ook met dat oogmerk eerst bi den vert: gekomen Dat den verte: van het door gem: Juff: Malan ter zyner kennisse gebragte den wel Edelen agtb: Heere President deeser vergaderinge daags daeraan ofte den Ik voorsz: hebbende gecommuniceerd, met bijvoeging, dat niet in gebreeken zoude blyven; zo spoedig doenlyk na de waarheyd der door gemelde Huysvrouw van gemelde Malan ten lasten van haaren man gelegde misdeaden zig te informeeren, ten eynde na bevinding van dien Jegens denselven malan als dan zodanige actie te institueeren als de wetten komen te dicteeren, en dat wel hoofdza¬ kelyk, om reeden deselve vrouw /:zo als den vert: tot differente rysen van ter zyden g'informeert was geworden tot herhaalde rysen over het buyten¬ spoorig en aanstotelyk gedrag van haaren man en de dikwils aan haar gepleegde mis handelingen aan deesen en geene haar beklag gedaan had, en te zyn. — gewoond helft
English
96. 97. had even fled from him, and had also finally taken the firm resolution to separate from him, yet each time she had not only reconciled with him again, but had also, as it were, withdrawn all her complaints. That the narrator, meanwhile firmly trusting that the said Miss Malan would have fulfilled the promises she had made to the narrator, nevertheless found himself disappointed therein, because he was informed by the gentlemen commissioners, who arrived at Stellenbosch the following day at sunset, that although they had indeed heard something by way of rumor regarding the desertion of the said Malan, they were nevertheless not aware that anything in that regard had been brought to the knowledge of the Honorable Lord President of this assembly by the aforesaid Miss Malan on the day before their departure from here, so that the narrator then only continued to wait and see whether it would not be made known to him on behalf of the said Radyn that his female slave had also gone missing on that same night, which occurred shortly thereafter. That the narrator, having then found himself compelled, both in respect of the one and the other, by virtue of the obligation resting upon his office and post, to take action now in the aforesaid case, he therefore, to that end, on the next day, being Saturday the 16th aforesaid, in the early morning, sent the messenger George Ernst Faustman to the place of the said Malan, with a written protest against the holding of the sale in view, and handed to him a draft declaration in order to ask the said Miss Malan whether she found herself able to sign such a declaration in the presence of witnesses, upon which he, the messenger, should treat the protest as null and void or revoke it, and from which deed of protest your Honors will clearly perceive the intention of the narrator, he having been resolved, immediately upon receiving a report from the messenger, to give notice to your Honors of the manner of acting of the auctioneer, with a request to approve or disapprove of his taken measures, in order in both cases to be able to conduct himself accordingly, while at about two o'clock in the afternoon your Honors' dispatch of the 15th aforesaid was handed to the narrator, from the charge therein assigned to the narrator, namely that the aforesaid joint estate of the aforementioned Malan and his wife should be inventoried in the presence of the above-mentioned gentlemen commissioners and in his presence, he found himself most strongly persuaded that an approval of his conduct was enclosed therein, when scarcely an hour thereafter the said wife of the said Malan, having betaken herself to the narrator, had expressed her surprise that the narrator had made the case known, affirming that she had never complained about her husband, whereupon the narrator answered her that he had never said such a thing either, and further asking her why she had not fulfilled the promises she had made, to which she substantially answered: because I did not find it necessary, and now all the costs that I have incurred for the auction lie for your account; whereupon the narrator replied to her that he was glad that he had done so, since your Honors had written to him that the estate would be inventoried by the gentlemen commissioners, and that he had done no more than his duty required, being also able to account for that at all times. That the narrator, having already been informed that same morning that the said Miss Malan, through bad and, for herself, harmful inducements to give the matter a different appearance, was said to have changed her mind, and would now seek to present the desertion of her husband as though he had traveled to his cattle farms situated in the district of Graaff-Reinet, understood it then to be best provisionally to summon to him the overseer of the Hottentots Holland Kloof, named Jan de Vos, upon whose testimony she had appealed to the narrator for justification of a claim greater than half of the joint estate itself, arising from the conditions upon which she would go and live apart from her husband after the estate had been sold, and which De Vos, not at the Kloof at his designated post, but
Dutch transcription
96. 97. zelfs van hem wel gevlugt was, ook eyndelyk de firme resolutie genomen had, van hem te scheyden, eg„ ter telkens niet alleen met denselven haar wede„ rom versoeht, maar ook haare klagten alle als het waare ingetrocken. Dat den vert: intusschen vastelyk vertrouwende dat gemelde Juff: Malan aan haare by den vert: ge„ daane beleften zoude hebben voldaan, zig egter daar in te leur heeft gesteld gevonden, door dien hy door Heeren gecommitt„s dewelke den volgenden dag met zonnen ondergang te stellenbosch g'arriveerd zynde g'informeerd wierd, dat of schoon van de desertie van gem: Malan wel iets gerugtswijze hadden ver¬ nomen, egter niet bewust waaren, daags voor der„ selver vertrek van hier door evengem: Juffr Malan daaromtrend het minste ter kennisse van den EAgtb: Heer Praesident deeser vergadering te zyn gebragt, des den vert: als toen nog alleenlyk is blyven af¬ wagten, of van wegens gem: Radyn aan hem niet zou worden bekend gemaakt, dat desselfs Slavin meede in diezelve nagt absent was geraakt, het geen den kort daarop is geschied. Dat den verte: zo ten opsigte van het een als ander, als toen zig genoodsaakt hebbende gevonden uijt kragte van de verpligting op zyn amgt en post berustende, in 't voorsz: gevel nu actien te moeten zyn, hy dan ook tot dat eynde des anderen daags ofte op Sa¬ sturdag den 16 voorsz: in den vroegen morgen, de bode George Ernst Faustman na de plaats van gemelde malen heeft gesonden, met een schriftelyk pro„ test tegens het houden der verkooping ingezigt, en aan hem ter hand gesteld een Concept verklaaring ten eynde gem: Jufff: Malan af te vragen of zy haar in Staat bevond eene dergelyke verklaering, in praesentie van getuygen te kunnen teekenen, hy Gode het protest als aan niet doen of gedaan hebbende intrekken zou, en uijt welke protest acte uwelEdele agtb: duydelyk zullen ontwaaren, het oogmerk van den vert: als voornemens geweest zynde, terstond na ontfangen berigt van den bode uwel Edele Agtb:, van des verhoonders handeln wyze kennisse te geeven, met versoek van zine genomene messures te approbeeren dan wel te dis approbeeren, om in beyde gevallen zig daar¬ na te kunnen gedraagen, terwyl omtrend twee uuren in den nademiddag aan den vert: uwelEd: Agtb: missive van den 15 voorsz: hem ter handen gesteld zynde, uyt de last hem vert: daarby opgedraagen, dat namentlyk de voorsz: gemeenschappelyke boedel van voorm: Malan en zyne Huysvrouw ten vier staan van bovengemelde Heeren gecommitteerdens ter zyner praesentie zou worden g'inventariseerd, zig ten sterksten gepersuadeerd heeft gevonden daarin eene approbatie van zyn gedrag opgeslooten te zyn, wanneer naauwlyx een uur daarna de gemelde Huysvrouw van gemelde Malan haar by den vert: vervoegd hebbende, haare verwindering had te kennen gegeeven, dat den vert: het geval had bekend gemaakt met betuyging nooyd over haaren man te hebben geklaagt, door den vert„ haar hierop ten antwoord gegeeven zynde, sulx ook nooyd te hebben gesegt, en verders haar vraagende, waarom hy aan haare gedaane be¬ losten niet heeft voldaan door haar sub¬ stantieelyk is geantwoord: om dat ik het niet nodig vond, en nu loogt alle de kosten die ik tot de vendutie heb aangewend voor uw reekening waarop den vert: haar repliceerde verblyd te zyn dat hy sulx gedaan had, terwyl uwel Ed: agtb: hem aangeschreeven had, dat den boedel door Heeren gecommitteerdens zou g'inventariseerd worden, en niet meer gedaan te hebben als zyn pligt vorderde, daarvan ook ten allen tyde ver¬ Dat den vert: reeds denselven morgen g'informeerd zynde, dat gemelde Juff: Malan door quade en voor haar zelve schadelyke inductien, om de zaak een ander gedaante te doen krygen, van Senti„ ment zou zyn verandert, en de desertie van haaren man als nu zodanig zou tragten voor te brengen, als of denselven na zijne in het district graaffe reinet geleegene veeplaatsen, was gereyst, begreep als toen best te zyn; om povisioneel den onderhouder der Lottentots Hollands sloof met name Jan de Vos op urens getuygenis zy haar by den vert: tot Justificatie van eene meerdere praetensie, als de helft des gemeenschappelyken boedels zelve beroepen had, voorkomende uyt de voorwaarden, waarop zy na dat den boedel verkogt zou zyn van haaren man zou gaan bi zig te ontbieden, en welk de vos niet aan de sloof op zyn bescheyden plaats antwoording te zullen kunnen doen. — Agtb: maar
English
but had already been found at the house of the said Mrs. Malan by the messenger, who then also came to the narrator the following day and, being asked whether he was now inclined to make a declaration before the commissioners regarding what might be known to him concerning the desertion of the said Malan, as well as what had been imparted to him by the same, he replied thereto that he knew nothing other than that the maid Sara, given to him by Mrs. Radyn as a wet-nurse for his child, had absented herself during the night between the aforesaid Monday and Tuesday. And to the further question of whether Malan had not been caught with him in the vineyard some time ago, he answered: No, he only came to me once since the maid has been with me, and that was to buy slaughter cattle for the auction. That the narrator, soon discerning from the behavior in the further account given to the narrator by the said De Vos that he, being aware of the main part of the matter concerning the aforesaid Malan, was seeking to obscure the truth; just as he was informed at the very same time that also the above-mentioned, with pleasure in causing the entire matter to take on another appearance, and if possible thereby to make the narrator suspect in the eyes of the public, as though he sought to bring the good inhabitants into grief through bad and wrongful reports, or to ruin them through ill-founded and sinister lawsuits, did not hesitate to submit in writing to the above-mentioned councilor how he should now present the matter to the narrator. That the narrator, having proceeded on Monday morning together with the aforementioned commissioners of this assembly to the residence of the said Mrs. Malan, and the intention of their commission having been communicated to the said woman by the same commissioners, and furthermore, for the execution thereof, having been asked whether she was now inclined to give an account or declaration upon the requisition of the narrator, she then declared that she would give no declaration, or that if Your Honors were to demand such of her, as not knowing to have complained about her husband, nor that anything had been made known by her to the narrator. Concerning which declaration made by the said Mrs. Malan, namely to have made nothing known to the narrator, the narrator, by virtue of what has been adduced hereinbefore, in case she should persist therein until the end of these proceedings, explicitly reserves to himself hereby, both with respect to her and against those who have been the authors and accomplices thereof and might be convicted in due course, the right to employ all such legal remedies and measures as he shall deem necessary. That thereupon three declarations having been obtained by the narrator, namely from the caretaker of the post at Hollands Kloof, Jan de Vos, the wife of the burgher Jurgen Radyn, named Sara Dorothea Otto, and the burgher Isaac de Vlamingh, the narrator also trusts that the said commissioners, upon the execution thereof, will have become very clearly convinced of the demeanor those deponents, and in particular both the first-mentioned, displayed, and to which the narrator hereby claims the attention of the same gentlemen, and particularly that those deponents, upon the repeated inquiries made to them in that regard, knew nothing more of the matter concerning the aforesaid Malan or what his wife might have communicated to them. That the narrator, having orally requested of Your Honors in the assembly of the 21st of August last, while submitting the aforesaid three declarations after a brief address on the then course of the proceedings to be initiated by him, the narrator, against the aforesaid Malan, that Your Honors, on the foundation of what was posited in the said declarations, might be pleased to declare whether there could be granted to him, the narrator, a decree whereby he might be qualified to summon the aforesaid Malan in person, to the end that he should have to appear in person today in this Honorable Council in order to hear such claim and conclusion, or request or requests, as the narrator should come to demand.
Dutch transcription
98. 29 maar reeds by gem: Juff: Malan door den Bodeis aangetroffen, die dan ook daags daaraan by den vert: gekomen en gevraagt zynde: of hy als nu ge¬ neegen was eene verklaaring voor Heeren ge„ committeerdens te passeeren van het geen hem omtrend de desertie van gemelde Malan, zo wel als het geen hem door denselven was bedeeld be„ kend mogte zyn, gaf denselven daarop ten ant¬ woord, van niet anders te weeten, als dat de meyd Sara, by hem door Juff: Radyn tot minne van zyn kind gegeeven, in de nagt tusschen voorsz: maandag en dingsdag haar g'absenteerd had, en op de verdere vraag of Malan, dan niet voor eeni gen tyd by hem in den wyngaard g'attrappeerd is, gaf denselven tot antwoord Neen hy is maar sene ryse, zedert dat de meyd by wy geweest is by my gekomen, en dat wel om Slagt beesten voor de vendutie te kopen. — Dat de vert: ras bespeurende uyt het gedrag in het verder aan den vestr door gem: de vols gedaan verhaal, dat die het voornaamste van het geval omtrend voorm: Malan beurist zyn, de waarheyd Lou tragten te verduysteren, gelyk hy dan ter zelviger tid g'informeerd wierd, dat ook bovengem J vermaak, om de geheele zaak een ander gedaan te te doen verkrygen; en waare het mogelyk daardoor den vert: by het publicq verdogt te maaken, als of hy de goede in en opgeseetenen, door kwaade en verkeerde rapporten, in verdriet zogt te brengen, op door qualyk aangelegde en finistre processen te vereeren zig niet heeft ontzien gehad, aan bovengemelde Heer raad uium in geschrift op te geeven, hoedanig hy als nu de zaak by den vert: zoude hebben voor te dragen Dat den vert: op Maandag morgen zig neevens meergem: Heeren gecommitteerdens deeser verga„ dering ter woonplaatze van gem: Juff: Malan heb„ bende vervoegt, en door deselve Heeren gecommitteerden aan deselve vrouw d' Intentie derselver Commissie gecommuniceerd zynde, mitsgaders voor het bewerk„ stelligen van dien gevraagt zynde: of zy als nu geneegen was een relaas of verklaaring ter requisitie van den verte: te geeven, zy als toen gedeclareerd heeft, geene verklaaring te zullen geeven of dat Dat daarop door den vert: ingewonnen zynde drie stux verklaaringen, als van den onderhouder der Stot, ten tots Hollands sloof Jan de Vos, de Huysvrouw van den Burger Iurgen Radyn, met name Sare dorothea Otto en den burger Isaac de Vlamingh den vert: ook vertrouwd op gem: Heeren gecommitts by het passeeren derselve zeer klaar overtuygd zul„ len zyn geworden, welke Contenance die deposanten en in het bysonder de beyde eerstgem: Seeven hebben gehouden, en waartoe den vert: de attentie van deselve Heeren en wel in het bysonder, dat die de„ posanten op de aan hun diesweegens by herhaaling gedaane aprage, dat niets meer van de zaak omtrend voorsz: Malan of het geen desselfs Huysvrouw aan hun mogte hebben meede gedeeld wisten by deezen reclameert. Dat den vert: aan uwel Edele agtb: in vergaderinge van den 21 augts Jongstl: onder productie van de voorsz: drie verklaaringen na een korte voordragt, van den toenmaalige beloop der door hem vert: te enta meerene procedures, tegens voorm: Malan by monde versogt hebbende, dat uwel Edele agtb: op funda„ ment van het bij deselve verklaaringen geposeerde geliefde te verklaaren, of aan hem vert: zou kunnen werden verleend, decreet waarby hy gequalificeert mogte worden, en voorm: Malai te degvaarden in persoon, ten eynde denselven op heeden in deezen Edele agtb: raade zou hebben te Compareeren persoon om aan te horen zodanige Eysch en de Corclusie dan wel versoek ofte versoeken, als den vert: zou uwel Edele agtb: sulx quam te vorderen, als niet wee„ tende over haaren man geklaagt te hebben, ook door haar aan den vert: iets bekend gemaakt te zyn. Over welke gedaane declaratie van deselve Juff: Malan namentlyk aan den vert: niets bekend gemaakt te hebben, den vert: uyt hoofde van het hier vooren by„ gebragte, ingeval deselve daarby mogte blyven pertis¬ teeren tot het eynde deeser procedures, aan zig wel expresselyk reserveert by deesen, zo ten haaren opsigten als egens de zodanige, die als autheurs en meede ve werkers daarvan geweest zyn, en in der tyd over¬ tuygd mogten worden, al zodanige middelen en weegen van regten te employeeren als hy nodig oer„ deelen zal.— uwelEdele komen
English
to cause to be done and taken, and further to proceed as is customary in criminal cases; your Honours having granted by way of disposition thereon to hold the request of the relator in advisement, and to enjoin him to obtain further evidence, and that particularly from the wife of the aforementioned Malan, the relator immediately thereupon also requested, just as he also obtained an order, to be allowed to examine the wife of the aforementioned Malan in full council upon such articles as should be drawn up by him. That the relator, having subsequently been informed in the afternoon of Saturday the 23rd following that a servant of the Heemraad the Honourable Philippus Albertus Myburg had arrived in the village of Stellenbosch, who was nevertheless to depart immediately, and who on his way hither was said to have seen the aforementioned Malan and the maid, the relator forthwith summoned the same, and having subsequently inquired of him, it was related to him by the same, named Abraham Timmerholm, stationed at the farm of the aforementioned Heemraad the Honourable Mijburg situated in the Touw, that on his way hither, on Saturday the 16th preceding, having arrived near the burgher Simon Sandenberg before or at the Hex Riviers Kloof, just beside the road there, he had seen two haltered horses walking, and since that was not the outspan place, it having appeared strange to him, he, having approached the same horses together with the said Sandenberg, who was a few paces behind him, a male person had jumped out of the bushes across a stream and come towards him, dressed in a new green jacket and long white Chinese linen trousers and wearing a round pale hat, whom having asked who he was and where he was going, the same had given his name, which had, however, slipped Timmerholm's memory, and said that he had been up-country to fetch a maid whom he was now bringing down, which maid he had seen standing a short distance away, wearing a chintz jacket, a green grogram skirt and, so he believed, a cloth around her head; that having further asked that man whether there were any more people with him, that man was said to have answered him: No, I am here alone with the maid whom I fetched; after which the relator having asked whether that man called himself Malan, the same answered no, that man did not give that name. That the relator, since he is not authorized to take any statements except before Commissioners from this Honourable Council, having ordered that man to proceed hither in order to render a statement before Commissioners here regarding what he had related, the same requested to be allowed to continue his journey for the present, as a [illegible] provided with a musket was already ahead and he ought to ride after the same, promising however to return as soon as possible for the aforementioned purpose. That on the morning of Friday the 29th, there having been delivered into the hands of the relator a sealed letter addressed to him, he found upon opening the same that it was a written report from the field-sergeant Daniel du Toit at the Gouda, containing that on the 13th of the aforementioned month of August a male person on foot had presented himself to him, and the same had requested him to be ferried across the Breede River in the boat, and that he, du Toit, having asked who he was, the same had answered Jan Nortjee residing in the veld, and that the same du Toit further asking him whether he was thus alone and on foot, that man had answered no, and that his wife was with him, having unsaddled by the road, with a renewed request to bring him across the river, just as the same du Toit had then also caused him, Nortjen, to be brought across the river in the boat by a boy; while the same du Toit further says in that report to have casually learned that a man was said to be missing who had gone off with a maid, and he did not doubt that it was the very man who had passed him. That the relator, having furthermore been informed on Wednesday the 27th aforementioned that the aforementioned Malan and the same maid were said to have crossed the Rivier Zonderend at the field corporal Petrus Stephanus du Toit on the 14th preceding, obtained the necessary statement from the same du Toit; while the relator, on information received on the 1st of this month, that
Dutch transcription
100 101. komen te doen en te neemen, en voorts te procedeeren als in Cas Crimineel gebruykelyk; uwel Edele agtb: daarop tot dispositief verleend hebben, het versoek van den vert: in advys te houden, en hem te injungeeren nadere be„ wyzen in te winnen, en wel insonderheyd van de Huisvrouw van gemelde Malan, den vert: ook direct hierop heeft versogt, gelijk hij ook g'obtineert heeft appoinctement om de Huisvrouw van gem: Malan in pleno Lenatie te mogen doen horen op soda nige articulen, als door hem geformeerd. zouden worden Dat den vert: vervolgens op saturdag den 23 daaraan in den nademiddag g'informeerd zynde, dat een knegt van den Heemraad d' E Philippus Albertus Myburg in het dorp van SteElenbosch gekomen, egter dadelyk vertrecken zou, denwelken op zyn weg herwaards voorm: Malan en de myd zou hebben gesien, den vert:e deselven terstond heeft ontbooden, en zig by denselven daarna g'informeerd hebbende, is hem door denselven met naame Abraham Timmerholm, bescheijden zynde op de plaats van voorm. Heemraad d' E Mijburg geleegen in de Touw verhaald, dat hy of weg na herwaards op saturdag den 16 daar bevoorens nevens den burger Simon Sandenberg gekomen zijnde, tot voor of aan de Hee Riviers Cloos aldaar even belijden den weg tweed gehalterde paarden had zien loo¬ pen, en vermits aldaar niet de uytspan plaat was hem sulx vreemd voorgekomen zynde, hij nevens gemelden Sandenberg, die zig eenige schreeden agter hem bevond, deselve paarden genaderd zynde, een mans persoon uyt de Bosjes over een spruijt gespringen na hem toegekomen was, gekleed in een nieuw groen sekket en lang wit Chineesch linnen broek en die een ronde vaalen hoed op had, dewelke hy gevraagd hebbende, wie hij was en waarheen het ging den¬ zelven zyn naam /: die hem Timmerholm egter ont„ schooten was :/ had opgegeeven en gesegt, dat hy na boven was geweest een mijd af te halen, die hy nu onder bragt, welke meyd hy een klyne distantie daarvan af had zien staan, aanhebbende een Chitse sakkie, een groene gryne rak en zo hy meend een doek om het hoofd, dat hy verder dien man, gevraagd hebbende, of er ook meer menschen by hem waaren! die man hem g'antwoord zoude hebben Neer Dat aan den vert: op vrijdag den 29 des voordemiddags, ter hand gesteld zynde eene aan hem g'addresseerde en gecachetteerde missive, by het openen derselve bevonden heeft, te zijn een schriftelijk rapport van den veldwagt meester Daniel du Toit aan de goudene, behelsende dat by hem op den 13 der voorsz: maand augustus een mans persoon te voet zig vervoegd hebbende, denzelven hem versogt had, met de schuyt over de vreede rivier te worden geset, en dat hy die Toit gevraagd hebbende wie of hi was denselven g'antwoord had Ian Nortjee in het veld woonagtig, en dat denselven die Toit hem verder vraagende, of hy zo alleen en te voet was, dien man g'antwoord had van Neen en dat zyn vrouw by hem wes, hebbende aan den weg afgesadeld, met nogmalig versoek hem over de revier te brengen, zo als denselven die oit hem Nortjen, dan ook door een onge over de rivier had doen brengen met de schuyt, terwyl deselve die Toit bij dat rapport al verder zegt ter loops vernomen te hebben dat er een man zoek zou zyn, die met een myd weg was, hy niet twyf„ felde, of die zelve man te zyn die hem gepasseert Dat den vert„e al verder op woensdag den 27 voorm: g'informeerd zynde geworden, dat voorsz: Malan en deselve meyd den 14 daar bevoorens de rivier zonder lynd bi den veld Corporaal Petrus Stephanus die Doit gepasseert zou zyn, van denselven du Toet heeft ingewonnen de nodige verklaaring, ter„ wyl den vert: den 1 dezer op bekomene informatie, is. ik ben hier alleen met de myd die ik afgehaald heb„ waarna den vert: gevraagd hebbende, of die man zig Malen¬ heeft genoemd, denselven antwoorde neen, die man heeft die naam niet opgegeeven. — Dat den vert: vermits geene verklaaringen ver„ mag in te winnen als voor Heeren gecommitts uit deesen Edele agtb: raade, dien man bevoolen hebbende zig herwaards te begeeven, om van zyn verhaalde, een verklaaringen voor Heeren gecommitt„s alhier te verleenen, versogt denselven hem als nu zyne ryze te laaten voortzetten, terwyl een stotten tot met een Snaphaan voorsien reets vooruyt zynde, hy denselven behoorde na te ryden egter zo spoedig doen„ lijk ten voorsz: eynde te zullen te rug komen. — ik dat
English
102 103 that both of the aforementioned persons had passed the front door of the widow of Carel van der Merwe, residing across the Breede River, on the aforesaid 16th, but that the man was wearing a blue coat and the woman a blue hooded cloak and green skirt; that this woman, from one of her Hottentots who knows the abovementioned Malan very well, had understood upon his return home that the aforesaid persons who had passed her door were the same Malan with a maid; and that since this woman happened to be at Drakenstein the day before yesterday, someone was immediately sent there to obtain a statement from her; since the said woman could not be transported other than by wagon, making it impossible for her to make the journey back here, she transmitted to the petitioner this further attached declaration passed before two witnesses, as well as two before the commissioned gentlemen, the former Heemraad Jan Bernard Hofman and the aforementioned Heemraad the Honorable Eduard Wium, and further the day before yesterday an extended statement of the aforementioned Daniel du Toit, also passed before witnesses owing to the shortage of time; the petitioner also now trusts that Your Right Honorable Worships, from all these documents both annexed hereto and produced by the petitioner in this Honorable Council on the 21st of the aforesaid month of August last, will be convinced: That it was made known by way of complaint by the wife of the frequently mentioned Malan that her aforesaid husband, in the night between the 11th and 12th of the aforementioned month of August, absenting himself not through the front door but through one of the windows, took with him two saddle horses, two cushions, a new pair of trousers, his flintlock gun and bandolier with powder horn and lead, without having made the slightest arrangement regarding his affairs, as the latter appears both from her own statement made to the commissioned gentlemen of this Honorable Council during the inventorying of the estate of her and her husband, and from the commission entrusted to the burgher Isaac de Vlamingh, and moreover that she did not consider herself authorized to proceed propria auctoritate with the sale to be held on the 18th thereafter. That not only did the maid of the burgher Jurgen Radyn on the aforesaid 11th, unusually provided with fine clothes and without any harm having been done to her by anyone (as far as is known), absent herself on that same night, leaving behind her suckling child, but that it is also presumed that she was taken along by the said Malan, whilst the wife of the said Malan expressed herself to her brother-in-law in this manner: I shall report the matter to the judge, for he has definitely gone off with the maid, because he has provided himself with clothes, a firearm, powder, and lead; that he, Malan, not only made himself suspect of having had carnal conversation with that same maid, but that this maid herself testified to her mistress that she had fathered her child with the said Malan. That he, Malan, is also presumed to have gone to the banished burgher Carel Kruger, as his wife herself not only testified to the petitioner and also to the aforementioned Heemraad Hofman, but that out of a fear arising therefrom, she even instructed her abovementioned brother-in-law Wium himself to request the petitioner on her behalf that a letter might be sent by the petitioner to the district of Graaff-Reinet, to ensure that he, Malan, would not take possession of the cattle located there. That if one examines both of those persons, of whom the man called himself Jan Nortjee and the female person was recognized as a slave woman, their clothes, and the other things with which they were provided, and especially the route they took, as well as the time and places when and where they were seen after the 12th of the said month of August and so on successively, and since one has hitherto not been able to be convinced by the slightest proof that it was actually the burgher Jan Nortjee who passed those same places at the aforesaid times, but on the contrary that the same man who at the house of the aforesaid Field Cornet Daniel du Toit
Dutch transcription
102 103 dat die beyde persoonen voorm:, de Sluytdeur van de wed=wwe Carel van der Mermen, aan af over de Breede rivier woonagtig, op den 16 voorsz: gepasseert waaren, dog dat de man een blaauw rok en de vrouw een blaauw Kapje mantel en groenen rok aan had die vrouw van een haarer Stottentotten, die bovengem: Malan zeer wel kend, by zyn te huys komst verstaan had, dat de voorsz: haar deur gepasseerde persoonen, denselven Malan met éen meyd zou zyn, en dat die vrouw op voor¬ gisteren haar aan Drakenstein quam te be¬ vinden, ter stond derwaards gesonden, om van haar een verklaaring te verkrijgen, dezelve vrouw vermits niet anders als met een wagen te transporteeren, en haar haar ondoenlyk de ryzen herwaards te rug te kunnen doen, aan den verz: heeft toegesonden deeze meeder bygevoegde voor twee ge¬ tuijgen gepasseerde verklaaring, zo wel als twee voor Heeren gecommitteerdens van den oud Heem„ raad Jan Bernard Hofman en voorm: Heem¬ raad d' E Eduard Wium en nog op voor gisteren eene g' Extendeerde verklaaring van voorm: Daniel die Toit, egter vermits de kortheyd des Tyds, meede voor getuijgen gepasseert, den verte: ook als nu vertrouwd, dat uwel Edele agtb: uyt alle die documenten zo ten deezen g'annexeerd, als die door hem vert: in deese Edele agtb: raade, op den 21 der meergem: Maand augustus Jongstl: zyn gepro„ duceerd zullen weesen geconvinceerd. —. Dat door de Huysvrouw van dikwilsgem: Malan klaagender wyze bekend gemaakt is, dat haaren evengem: man, zig in den nagt tusschen den 11 en 12 den voorm: maand augustus, niet door de Huys„ deur maar door eender vengsters g'absenteerd, en meede genomen heeft twee zyd paarden, twee kussens een nieuwen broek, zijn snaphaan en Bandelier met Kruydhoorn en loot zonder eenige de minste ordre omtrend zyne zaaken te hebben gesteld, zo als dit laatste zo uyt haar aan Heeren gecommitteerdens uyt deesen Edele agtb: raade bij het inventariseeren des Boedels van haar en haaren man, eygen gedaane opgaaf, als uyt de aan den burger Isaac de Vlamingh opgedraagen Commissie Consteert, maar ook bovensdien dat zy haar zelve niet heeft bevoegt gereekend, de op den 18 daaraan te houdene verkooping propua auccthoritate te kunnen doen voortgang neemen. Dat niet alleende myd van den burger Jurgen Radyn haar op den 11 voorsz: buyten gewoon, met schoene kleederen voorzien, en zonder door ymand /: voor zo veel men weet:/ eenig leed haar aangedaan te zyn, haar in deselve magt heeft g'absenteert, met agterlaating van haar duygend kind, maar dat zy ook gepresumeerd werd, door denselven Malan te zyn meede genomen, terwyl de Huysvrouw van gemelde Malan zelve haar indiervoegen aan haaren zwager heeft uijtgelaaten, ik zal het geval aan den regter aangeeven, want hi is vast met de myd weg, doordien hy zig van kleederen, geweer kruyd en loot heeft voorsien: dat ook hij Malan niet alleen zig suspect heeft gemaakt, met die zelfde meyd vleeschelyke Conversatie te hebben gehou„ den, maar dat die meid zelve aan haar Lyfvrouwe heeft getuygt haar kind by gemelde Malam te hebben Dat ook hy Malen zig presumptiev na den gebannen burger Carel Kruger zal hebben begeeven zo als zyn vrouw zelve niet alleen aan den vert: en ook aan den voorm: Heemraad Hofman heeft betuijgd, maar dat zy zelfs uijt eene daaruijt ontstaane vrees haaren bovengem: zwager urum zelve heeft opgedraagen, by den vert: uyt haer naam te ver¬ soeken, dat door den vert: naar het de strect graaffe Reinet een brief mogte gesonden worden, om te zorgen dat hy Malan zig van het aldaar be¬ vindende vee geen meester maaken.— dat wanneer men die beyde persoonen, waarvan de man zig genoemt heeft Jan Nortjee en het vrouws persoon voor een slavie verkent is, hunne kleede, ren, en het geen waarvan zy verders voorzien geweest zyn nagaat, en vooral de route dien dien„ zelve genomen hebben, mitsgaders de Tyd en plaat„ sen, wanneer en waar deselve na den 12 der gem: maand augustus en zo vervolgens successivelyk gesien zyn, en men tot hiertoe niet heeft kunnen overtuigt worden, door het geringste bewys dat eygentlyk den burger Jan Nortjee op de voorsz: tyden deselve plaatsen doe gepasseert zyn, maer ter Contrarie dat die zelfde man die zig by voor: veldwagtmeester Daniel du Coit geteeld. — voor
English
106. 105. pretending to be Jan Nortjee, has been recognized by a Hottentot of the aforementioned widow van der Merwe to have been the said David Malan Davidsz., then indeed not the slightest doubt remains that those two aforementioned persons are the same who absented themselves in the night between the 11th and 12th of August last, and these are David Malan Davidsz., and the female slave Sara van de Caab stolen by him, belonging to the frequently mentioned burgher Jurgen Radyn. Who indeed, Honorable Sirs, has now complained that her husband absented himself in the night between the 11th and 12th of the just passed month of August; who is she who said that her husband was surely on his way with the female slave and had betaken himself to the banished Carel Kreeger, and now wished to make the matter known to the judge; who indeed, Honorable Sirs, referred the prosecutor to the testimony of the slave supervisor Jan de Vos and his wife, claiming that she had a claim to a greater part than half of the common estate, which claim indeed naturally cannot take place without a well-founded and sufficient reason, and what reason other than committed adultery can justify such a claim here; who finally accuses her husband of two crimes; do all the witnesses indeed speak of any other person than the wife of David Malan Davidsz., named Elisabeth Malan; that same woman is she who declared to the gentlemen commissioners during the inventorying of the estate that nothing had been made known by her to the prosecutor, nor did she know why her estate should be inventoried, since her husband had not made himself guilty of any criminal deed, nor had she ever complained about him elsewhere. And as all this does not rest on mere information and assumptions, but is thoroughly grounded on legal and legally admissible proofs, the prosecutor imagines that it is thereby satisfactorily established to the court that the aforementioned Malan has rendered himself vehemently suspect of a malicious desertion and the theft of a slave girl belonging to the aforementioned burgher Jurgen Radyn named Sara van de Caab, as well as of committed adultery with the same slave girl, and that such crimes, and specifically the theft of a human being, ought to be punished with the utmost rigor, whereby the request made by the prosecutor on the 21st of August last lapses, and he therefore waives it hereby. For the nature of those crimes considered in themselves, as well as the execution of the sentence to be passed in that regard, requires that the prosecutor secure the person of the aforementioned Malan, and he should therefore also request a decree or order from Your Honors to that end, whereby he is qualified to take the aforementioned Malan into apprehension. Then, as it has already most clearly appeared that he is a fugitive, and also has not been found at his dwelling place or appeared since the night between the 11th and 12th of August last, such a request would consequently be in vain; thus it is that the prosecutor turns to Your Honors, requesting with due respect to grant him, the prosecutor ex officio, a mandate by virtue of which the aforementioned fugitive or deserted David Malan Davidsz. may be summoned by the ringing of the bell and public edict in the customary manner, to appear in person before this Honorable Court fourteen days from today, in order to account for himself regarding the aforementioned matter, or that upon failure thereof, proceedings will be further instituted against him according to law. Below stood: Which doing, etc. Was signed: H. L. Bletterman. In the margin: Exhibited in Court on 4 September 1788. Which having been read, the said Landdrost furthermore advanced orally that he had been informed this morning that the wife of Malan mentioned in the aforementioned statement now herself fully admits not only that her husband, without having put his affairs in any order, had clandestinely absented himself from his place, but that she also had in truth made the aforementioned desertion of her same husband known to him, the Landdrost; while she was at the same time said to intend to ask the Council for pardon regarding her conduct maintained in these proceedings; on all of which having been deliberated, it was approved that the resolution to be taken on the aforementioned statement should only be made after the following party of the aforementioned Landdrost
Dutch transcription
106. 105. voor Jan Nortjee heeft uytgegeeven, door een Slotten„ tot van voorsz: wedue van der Merwe verkent is, gemelde David Malan davidsz: te zyn geweest, dan blijft er im¬ mers geen de minste twyffel meer overig of die bey de voorsz: Persoonen, zyn deselve die zig in den nagt tusschen den 11 en 12. ' aug„ts Jongstl: g'absenteerd hebben, en deesen zyn David Malan Davidsz:, ende door hem ontstoolene slavinne Sara van de Caab toebe„ hoorende, meergem: Burger Iurgen Radijn. Wie tog Edele agtb: Heeren heeft nu geklaagt dat haaren man zig in den nagt tusschen den 11, 12. der evenafgeweekene maand augustus heeft g'ab„ senteerd wie is zy die gesegt heeft haar man vast met de myd op weg te zyn, en zig na den ge¬ bannen Carel kreeger te hebben begeeven, en als nu den regter de zaak te villen bekend maaken, wie tog Edele agtb: Heeren heeft zig by den verte: beroepen op het getuigenis van den sloof onderhouder Ian de vos en zyne vrouw, dat op een meerdere ge„ deelte als de helft des gemeenschappelyken boedels te pretendeeren had, welke pretensie immers natuur¬ lyk niet buyten eene gegronde en suffistante reeden plaats kan hebben, en welke reeden anders kan hier eene dergelyke pretensie Justificeeren, als gepleegd overspel, wie eyndelyk legt haaren man twee misdaaden ten lasten spreeken alle de getuygen wel van een ander persoon, als van de Huysvrouw van David Malan David & met name Elisabeth Malan, die zelfde vrouw is het die aan Heeren gecommitteerdens by het Jnventariseeren des Boedels heeft gedeela reert aan den vert: niets door haar bekend gemaakt te zyn, ook niet te weeten waarom haar Boe¬ del g'inventariseerd zou worden, daar haaren man zig een geene Crimineele daad schuldig gemaakt zy ook nooyd over deselve elders geklaagt had. — En gelyk dit alles berust niet op Simpele Jnformatien en sustenuen maar wel deegelyk gegrond is oplegaal en in regten volstaanbaare bewyzen; zo verbeeld zig den vert: dan ook den regten daaruyt ten genoe¬ gen te Consteeren, dat voorm: Malan, zig reke¬ menteljk heeft suspect gemaakt, aan eene malite„ euse desertie en het steelen eener slaven meyd aan voorm: Burger Jurgen Radyn toebehoorende met naame Sara van de Caab, mitsgaders aan gepleegde nier„ spel met dezelve slavinne, en dat diergelyke misdaaden en wel het steelen van een mensch op het regoureurte behoord gestraft te worden, waardoor het op den 21 augt„s Jongstl: door den vert: gedaan versoek komt te vervallen hy mitsdien daarvan afstand doet by deesen. Want dat de aard dier misdaaden op zig zelven beschouwd, zo wel als de executie der ten dien opsigte te vallene sententie requireerd, dat de vert: zig van de persoon van voorsz: Malan verseekerde, hy mitsdien ook tot dat eynde van uwel Edele agtb: zou behooren te versoeken decreet of ap„ poinctement, waarby hy gequalificeert werd voormelde Malan te nemen in apprehentie. — dan gelyk reets ten klaarsten gebleeken zynde, dat hy voortvlugtig is, en ook van zedert in den nagt tusschen den 11 en 12 augt„s Jongstl: op zyn woonplaats niet te vinden ge„ weest, of ten voorschyn gekomen is, een diergelyk versoek. gevolgelyk te vergeefs zou zyn; so is 't, dat den vert: hem is keerende tot uwelEdele agtb„ met verschuldigde Eer„ bied versoekende, aan hem R:O: vert: te verleenen mandan ment uyt kragten van het welk voorsz: gevlugten of gedeserteerden David Malan Davidsz: by klocken geslag en openbaaren Edeete more Solito mag werden ingedaagt, omme op heeden over veerthien dagen te Compareeren in persoon voor deesen Edele agtb: raade, ten einde lig ter zaake voorsz: te komen verantwoorden, of dat by nalatigheyd vandien Jegens denselven voorts verder zal werden geprocedeerd als na regten — /:onderstond:/ 'T welk doende &. — /:was geteekend:/ H: L: Bletter, man /: in margine:/ Exhebitum in Judicio den 4 September 1788. het welk geleesen zynde, advanceerde gem: Landdrost nog by monde, dat hy deesen morgen was g'informeerd gewor„ den, dat de in het voorsz: vertoog gementioneerde Huys„ vrouw van Malan tans zelve volmondig wonende niet alleen dat haaren man, zonder eenige ordre op zyne zaaken te hebben gesteld, zig Clandestinie van zine plaats had g'absenteerd, maar dat zy ook de voorsz: desertie van denselven haaren man, aan hem Landdrost revera had bekend gemaakt; Terwyl zy teffens voorneemens zyn zoude, om wegens haar in deese proceduure gehouden gedrag den Raad excuus te vragen; over welk een en ander gedelibereerd zynde, is goedgevonden, het op voorsz: vertoog te neemene besluyt, eerst na dat de volgende parthy van voorsz: naame Landerots
English
The merchant and Landdrost of the colony of Stellenbosch and Drakenstein, the Honorable Hendrik Lodewyk Bletterman, ex officio plaintiff of the one part, Against Mrs. Elisabeth Malan, wife of the burgher Cornet David Malan, son of David, defendant of the other part, in order to hear the claim and conclusion, and in pleno senatu to answer such interrogatories as shall then be submitted to her by the ex officio plaintiff. The defendant presents the following plea for the record: Right Honorable and Honorable Sirs, The defendant humbly requests to be excused from the interrogatories, or otherwise to be allowed to have a copy before being required to answer. However, if the same points of inquiry should be directed against her husband, then to be excused from answering them: since she has no complaints against her husband, and if the account given to the Honorable Plaintiff should have given cause for this, the defendant declares that it happened through ignorance, since such was not her intention, for up to this very moment she holds all respect for her husband. was signed: E: Malan in the margin: Exhibited in Court on 4 September 1784. The ex officio plaintiff thereupon asserts that he is greatly surprised that, whereas Mr. Vermaak had come to him on behalf of the defendant only this morning, and had made known that the defendant had indeed denied, out of foolishness and ignorance, having made her complaint regarding the desertion of her husband to him, the ex officio plaintiff, but that she now regretted it, and that she also intended to avow this in full council and ask pardon on that account, desiring only to be excused from answering the interrogatories, she, the defendant, nevertheless seems by her aforesaid submitted plea to reiterate her previous sentiments; and he further leaves the request made by the defendant to the council's judgment. The defendant answers to all this that she is simple, and that she had indeed informed the ex officio plaintiff of the case of her husband, but had by no means complained about her husband, saying further that she had not informed the ex officio plaintiff in his capacity as Landdrost, but had only spoken to him about it in private. The Council, taking the defendant's representation into advisement, and at the same time ruling upon the memorial and its annexes submitted by the ex officio plaintiff, grants the petitioner ex officio a summons by edict against the burgher Cornet David Malan, son of David, with a term of four weeks. Thereafter, the said wife of David Malan, son of David, served the following petition: To the Right Honorable Sir Johannes Isaak Rhenius, President, together with the Honorable Gentlemen, Members of the Court of Justice of this government. Right Honorable Sir, President, and Honorable Gentlemen. The undersigned, finding herself in the utmost necessity, turns with the required respect to Your Honors, because the husband of the undersigned, the burgher Cornet David Malan, had requested by affixing notices to hold a voluntary public auction on the 18th of this month; and notwithstanding that, as the undersigned maintains, he rode out shortly beforehand, having probably received some reports from his cattle stations, or some other obstacles which he wished to conceal from the undersigned, the undersigned making no difficulty regarding the return of her husband, and because the auction had been arranged by mutual consultation between her and her aforementioned husband, she thought to let the same proceed, or indeed, reasonably, to await the final moment of her husband's return in order to be able to cancel it at any time, even if the auction clerk and the messenger were already present at the place. That to her utmost surprise, the undersigned has had to experience that an interdict against the progress of the auction was laid by the Landdrost, and presumably upon the memorial submitted by His Honor to Your Honors, her estate was placed under sequestration by Justice, and subsequently the inventory was taken by the Honorable Commissioners from this Honorable Council. Yet what gave rise to all that, the undersigned cannot express.
Dutch transcription
106 Landdrost en ged„te Huysvrouw van Malan zal zyn afgeloopen in presentatione de ged„ste presenteerd het de r: O: Eysscher doet Eysch uet Juff: Elisabeth Malan Huysvrouw Dectum ter Rolle van den burger Cornet David Malan david sz: gereqde ter andere zyde, ten eijnde te horen Eysschen en Wel Edele Agtb: Heer en Corcludeeren en in pleno senatie te antwoorden op sodanige arti„ E E agtbaare Heeren culen, als door den r: O: Eysscher haar als dan zullen werden voorgehouden De ged„:te versoekt ootmoedig van de waag articulen te werden g'excuseerd, dan wel om Copia te wogen hebben bevoorens te kunnen antwoorden Edog zo deselve vraeg poincten tegen haar man mogten inge¬ rigt zyn, als den van de responsiven te werden g'Excuseert: alzoo zy geen klagten tegen haar man en heeft, en zo het verhaal aan den Heer Eysscher gedaan aanlyding daartoe mogten gegee ven hebben, betuygt de ged„te dat het door onkunde is geschied. Terwyl sulx haar meening niet is geweest, want zy tot op dit ogenblik alle agting voor haar man besit. /:was geteekend:/ E: Malan /: in margine:/ Exhibitum in Judicio den 4 september 1784 De r: o: Eysscher advanceert daarop zeer verwondert te zyn, dat daar s:o vermaak nog deesen morgen uyt naam van de gedte was by hem gekomen, en te kennen had gegeeven, dat de ged„te uyt onnoselheyd en onkunde wel had ontkend, haar beklag over de desertie van haaren man aan hem r: O: Eysscher gedaan te hebben, Edog dat haar sulx tans Leed deed, en zy ook voornemen was, dit in vollen raade te avoueeren, en dieswegens excuus te vragen, verlangende alleenlyk van het antwoorden op articulen verschoond te worden, zy ged=te egter by haar voorsz: ingediend dictum haare voorige Rentementen wederom schynt te inho reeren, en laat wyders het door de gedte gedaan versoek aan 's raads oordeel. — de ged„te antwoord op 't een en ander dat zy onnosel is, en dat zy wel aan den z: O Eysscher van het geval van haaren man had kennis gegeeven, edog geensints over haaren man geklaag zeggende verder den r: O: Eysscher niet als Landdrost kennis gegeeven, maa de ondergeteekende geene swaarigheyd maakende in de wederkomst van haaren man en wyl de ven„ datie met wedersyds overleg van haer en haar gem: man belegt was dagte zy deselve zyn voortgang te doen neemen, of wel begreepen het laatste moment of haar mans te rug komst af te wagten, om het als dan altoos te konnen afseggen, al was: de vende Clercq en Bode reeds daar ter plaatse. — dat tot haer uytterste surprice heeft de onderge„ teekende moeten ondervinden, dat door den Heer Land„ drost Jnterdictie tegens de voortgang der vendutie is gelegd, en vermoedelyk op zyn E voor. uw Ed agtb: en gediend vertoog haaren boedel onder sequestratie van de Jus„ titie is genomen, vervolgens door Achtb: Heeren ge„ committeerdens uyt deesen agtb: raad de Inventa„ risatie is geschied. — dan wat aanlyding tot al dat heeft gegeeven kan de De ondergeteekende in uytterste necessiteyt bevindende zig met de vereijschte Eerbied tot uwel Edele agtb„ te keeren, om reeden de ondergeteekende haar mar den burger Cornet David Malan by affixie van Billietten versogt hadde vrywillige vendutie te houden, op den 18 deeser maand en niet tegenstaan de, zo als de ondergeteekende Sustineert dezelve kort bevoorens is uytgereeden, vermoedelyk eenige berigten van desselfs vee plaatsen ontfangen, ofte eenige andere obstaculen, welke hy voor de onderge¬ teekende heeft willen verbergen. — Wel Edele agtb: Heer President en E agtb: Heeren. Aan den wel Edele agtb: Heere Johannes Isaak Rhenius president, beneevens d' E agtb: Heeren Raaden van Justitie deeses gouvernements.— De Raad de door de ged„te gedaane voordragte in advijs houdende, en teffens op het door den r: O: Eysscher ingediend vertoog en dies bylangen disponeerende, verleend den vert: r:O: mandament bij Edicte op den burger Cornet David Malan davidsz: tegens een Termyn van vier weeken Waarna door gem: Huysvrouw van David Malan Davidsz: wierd gediend van het volgende versoekschrift. — Den koopman en Landdrost der Colinie stellenbosch en Drakensteid de Heer Hendrik Lodewyk Blet¬ terman r: O: Eysscher ter eenre volgende dictum de ondergethd te uijtten. — Contra 107. hem slegts in 't particulier daarover gesprooken te hebben.
English
108 109 the undersigned cannot comprehend, but possibly one or another partisan surety has raised very unfounded and needless difficulties concerning the state of the estate and the absence of her husband. However, the undersigned takes the liberty of clearly demonstrating to Your Honorable Worships the groundlessness of their contention. From the attached deeds of the creditors of the estate, it will be evident to Your Honorable Worships that they make not the slightest difficulty regarding payment, but gladly wish to leave their capital sums with the undersigned, so that this assumption is out of place. Secondly, regarding the absence of her husband, the undersigned will briefly state that, subject to correction, she trusts one cannot judge thereon before and until he returns. Indeed, what reasons could be found, since the undersigned safely trusts that her husband has not made himself guilty of any matters in order to save himself by fleeing or going into hiding, and who will thus in the least doubt his return, for, be it said with all respect, he who has done no evil need not fear any evil. The undersigned will refrain from occupying Your Honorable Worships' precious attention with further remarks, the more so because she trusts that from all the aforementioned it will be clearly evident to Your Honorable Worships, and Your Honorable Worships will also make no difficulty in leaving the estate to the administration of the undersigned, since the creditors agree to let the capital sums continue under the undersigned, and she moreover is still prepared to provide sufficient security for her administration, and she and her sureties will intervene for that purpose, the Reformed Church having also agreed to let the capital in the estate continue, reasons why the undersigned very respectfully requests that it may please Your Honorable Worships to lift the sequestration from her estate, and that the undersigned, according to law and equity, because her husband is not present, may be permitted during his absence to be able and allowed to administer her affairs herself, as she shall find useful to the benefit of herself, her husband, and children. All of which having been maturely deliberated upon and taken into consideration, everything that deserved attention in this matter, the following was granted as an apostil upon the mentioned petition of the aforementioned wife of the Cornet David Malan Davidsz: The Council, having read this request and considered its contents, as well as having heard the proposal of the officer, lifts the sequestration that was placed, and consequently qualifies the burghers David Malan the elder, Stephanus Malan, Jacob Malan, and Jan Andreas Grundeling, in accordance with their offer, alongside the petitioner, to administer the estate held in community by her and her husband, until the conclusion of this matter; provided, however, that they first provide sufficient security both for the proper administration of the estate, and also that nothing thereof be alienated or estranged in the meantime, and execute a formal deed thereof, the Council nevertheless permitting the aforementioned qualified persons to sell the produce of the land to the greatest benefit of the estate, provided they keep proper account of everything. Which having been read and the officer having been heard on its contents, the same submitted that, as regarded the request made for the lifting of the sequestration, he fully concurred therein, the more so since the criminal court rolls of this Council for some years past, or rather since the disputes between the aforementioned David Malan and his wife have existed, have presented manifold evidence of the licentiousness of the slaves and the misfortunes and irregularities resulting therefrom, just as one would now also have to fear the same and possibly more disastrous consequences if they were still to remain without direction or supervision; while he, the Landdrost, nevertheless believed the matter to be so constituted that, above all, nothing of the joint estate in this matter ought to be alienated by the wife of the mentioned Malan. below was written: and to be permissible. Doing which, etc. was signed: C: Malan in the margin: Exhibited in Court the 4 September 1788 the and
Dutch transcription
108 109 ondergeteekende niet bevroeden, maar mogelyk dat de eene of andere parthysugtige borgen, zeer ongegron„ de en nodeloose swarigheeden hebben gemaakt over den staat des boedels, en het niet praesent zyn van haar man. - dog de ondergeteekende neemt de vryheyd uwelEd: agtb: ten klaarsten aan te toonen, de ongegrondheyd van hun sustenue met de bygevoegde actens van de Crediteuren des Boedels zal het UE agtb: Consteeren, dat deselve en het minste geen swarigheyd in de betaaling stellen, maer dezselver Capitaalen aan de onder¬ geteekende gaarne willen laaten, dus die veron„ derstelling niet te pas en komt. - 2/ zal de ondergeteekende wegens het niet t praesent zyn van haaren man kortelyk zeggen, dat zy onder Correctie vertrouwd, men daarover niet oor„ deelen kan, voor en aleer deselve retourneert. Immers wat reedenen zouw er kunnen gevonden worden, daar de ondergeteekende gerustelyk ver„ trouwt, dat haer man zig aan geen zaaken schul¬ dig gemaakt heeft, om zig Reegatief of met de vlugt te salveeren, en wie zal dus aan desselfs wederkomst in het minste twyffelen, want het zy met allen Eerbied gesegt, die geen kwaad gedaan heeft behoeft voor geen kwaad te weesen, de on„ dergeteekende zal zig menegeeren uwelEdele Agtb: Pretieuse attentie met verdere remarques te occupeeren, te meer om dat zy vertrouwt uwel Ed: agtb: uit alle het voorenaangehaalde evident zal blyken, en uwel Ed: agtb: ook geen zwarig„ heyd zullen maaken de Boedel ter administratie van de ondergeteekende te laaten, vermits de Credi„ „teuren instemmen om de Capitaalen onder de ondergetee„ kende te laaten voortloopen, en zy daaren boven nog bereid is, om suffisante Cautie voor haar admini„ stratie te stellen, en zig met haar borgen daarover voor zullen intervenieere hebbende de gereformeerde kerk meede g'accordeerd; de Capitaal in den boedel te zullen laaten voortloopen, reedenen waarom de ondergeteekende zeer Eerbiedigst versoekt, dat het Uweld: Agtb: zal behagen haaren boedel van de sequestratie te ontheffen, en zy ondergetee„ kende volgens regt en billykheyd, door dien haaren man niet praesent is, geduurende zyn afweesen mag werden toegelaaten haare zaaken zilver te konnen en mogen administreeren, zo als zy ten voordeele van haar en haar man en kinderen zal vinden nuttig Over welk een en ander ripelyk geraadpleegd mits„ gaders in overweeging genomen zynde, alles wat in deesen aanmerking verdiende, zo is op het gem: versoekschrift van de voorsz: Huysvrouw van den Cornet David Malan Davidsz: voor appostil verleend. De Raad dit request geleesen en dies innehoude overwoogen, mitsgaders gehoord hebbende de voordragte van den officier ontheft de gedaane Lequestratie en qualificeert mitsdien de Burgers David Malan d'oude, Stephanus Malan, Jacob Malen en Jan Andreas grundeling, omme ingevolge hunne presentatie nevens de requestrante, haar met haaren man in gemeenschap beseeten werdende boedel te administreeren, tot den uyt eynde deeser zaak; zo nogtans dat zy alvoorens stellen supfisante Cautie zo voor de behoorlyke administratie des Boedels, als ook dat van deselve intusschen niets worde veraliëneert nog vervreemd, en daarvan passeeren een acte in forma, permitteerende de raad egter de voorsz: gequalificeerdens omme 's Lands producteur ten meesten voordeele des boedels te debiteeren, mits van alles behoorlyke reekening houdende Het welk geleesen en op dies inhoude gehoort zijnde den officier, advanceerde denselven, dat wat betrof het tot en theffing der Sequestratie gedaan versoek hij daarin volkomen Condescendeerde, te meer daar de Crimineelen regts rollen deezes raads zedert eenige Jaaren her„ waards, of wel zedert dat de meenigheeden tusschen voorsz: David Malan en zyne Huysvrouw hebben g'eisteerd gehouden; menigvuldige blyken van de Los„ bandigheijd der slaven en daaruyt voortgevloeijde inge„ lukken en ingereegeldheeden opleeveren, gelyk men tans ook wanneer deselven nog zonder directie of opsigt moesten verblyven, die zelve en mogelyk rampzaliger gevolgen te weesen had; Terwyl hy Landdrost egter des niet te min, vermeende de zaak zodanig geconsti„ tueerd te zyn, dat vooral van den gemeenschappen lyken boedel in deesen door de Huysvrouw van gemelde Malan, niets zoude behooren te worden vervreemd. — /:onderstond:/ en geoorlooft te zyn. 'T welk doende &. /:was geteekend:/: C: Malan /:in margine:/ Exhibitum in Judicio den 4 September 1788 de en
English
141. Ryno Johannes van der Riet The Member of this Council, the Gentleman, on account of the indisposition of the Officer of Justice, Plaintiff, appearing, submits a written Claim furnished with three appendices, concluding as at the end of the same. The Defendant for answer says that her husband himself is the cause of her fall, as having left her in the lurch in the recent war, when she had to pay 10 rds for a room in the dearest of times, without supporting her as every husband was obliged to do, so that she was thus driven to it by necessity, while her husband further had crawled with his own slave women and Hottentot maids, and had beaten and mistreated her, requesting that the Council please take these circumstances into consideration in her favor. The Officer of Justice, Plaintiff, persisting with his Claim for replication, and the Defendant for duplication, renouncing further productions. The Council, having read the written Criminal Claim and Conclusion filed by and on behalf of the Officer of Justice, Plaintiff, upon and against the Defendant, and having noted everything that served the matter and could move Their Honorable Worships, administering Justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, condemns the Defendant Susanna Petrinella Byers, after having sat for the period of fourteen days on water and bread, to be placed on view before the church door the first Sunday thereafter, both in the morning and afternoon, with a letter on the chest on which shall be written adulteress, with condemnation of the Defendant to the costs and expenses of Justice, and rejection of the further or otherwise made Claim and taken Conclusion of the Officer. The messenger entering reports that the Defendant is not present. The pro Interim Fiscal here, the Honorable Gabriel Exter, Officer of Justice, Plaintiff in a Criminal Case on the one side, against the former First Clerk stationed at the Secretariat of Police, Johannes Marthinus Korak, Defendant in person in the aforesaid Case on the other side, in order to purge his first and second default, and further still to come in person to answer for his committed malversations and thefts. The aforesaid Gentleman van der Riet, for the pro Interim Fiscal, Plaintiff, requests on account of the non-appearance of the Defendant the third default with the benefit thereof, and a fourth citation ex superabundanti, as well as to serve with the Intendit fourteen days from today. The Council grants the Officer of Justice, Plaintiff, the requested third default, and for the benefit thereof bars the defaulting and absconding Defendant from all peremptory exceptions and defenses as well as other benefits with which he, appearing, might in any way have availed himself in law; and further grants a fourth Citation ex superabundanti ad quatuordecim in order to serve then with the Intendit fourteen days from today. The pro Interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, Officer of Justice, Plaintiff in a Criminal Case on the one side, against the Assistant of the Honorable Company, Quist Mollerstroom, who was stationed at the Secretariat of Police, Defendant in person in the aforesaid Case on the other side, in order to purge his first default and further still to come in person to answer for his committed malversations and theft. The messenger entering makes report that the Defendant has not appeared. The aforesaid Gentleman van der Riet, for the pro Interim Fiscal, requests because of the non-appearance of the Defendant the second default with the benefit thereof, and a third edictal Citation fourteen days from today. The Council, on account of the non-appearance of the Defendant, grants the Officer of Justice, Plaintiff, the requested second default with the benefit thereof, and a third edictal writ fourteen days from today. To the Right Honorable Worshipful Gentleman Johannes Isaak Rhenius, President, and the further Honorable Worshipful Gentlemen Councilors of Justice of this Government. Right Honorable Worshipful Gentleman and Honorable Worshipful Gentlemen, Gives to know with due respect in the most humble manner. After this was presented by the Assistant of the Honorable Company Jacobus Vercueil, duly constituted for the wife of the burgher Jan Smit of Elenburg, confined on Robben Island, the following petition: The pro Interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, Officer of Justice, Plaintiff on the one side, upon and against Susanna Byers, wife of the Burgher Johan Godlieb Joohn, Defendant on the other side, in order to hear Claim and Conclusion made pursuant to the resolution of the Honorable Worshipful Council of Justice dated 7 August 1788 in a Case of committed adultery, to answer thereto, and further to proceed as according to law.
Dutch transcription
141. Ryno Johannes van der Riet Het Lid deeses raads de Heer vermits indispositie van den dagen te mogen dienen van het derde default met den vermits indispositie van den 7: O: denzelven. r: O: Eijsscher Compareerende, legd over een schriftelyken Eysch ge„ munieert met drie bylaagen Concludeerende ut in fine van de ged„te voor antwoord, zegt haaren man zelve oorsaak van haaren val is: als hebbende by haar in de jongste oorlog, wan„ neer zy in de deeurste tyd 10 rd„s voor een kamer moest geven, laten zitten, zonder haar zo als yder man verpligt was te ondersteuren, dat zy dus door de nood daartoe was gedrongen geworden, Terwyl haaren man verder by zyn eygene slavinnen en Rottentots meyden gekroopen en haar geslagen en mishandeld had, versoekende dat de Raad deeze omstandigheeden in haar faveur geliefde in Consideratie te nemen. de r: O: Eysscher by zynen Eysch voor replicq en de ged„te voor duplicq persisteerende, renuntieerende van verdere productien De Raad den schriftelyken Crimineelen Eijsch en Cinclutie door ende van wegens de r: O: Eysscher op ende Jegens de gedte ingedient geleesen, mitsgaders gelet hebbende, op al het geene ter materie was dienende en Hun E Agtb: konde doen moveeren Recht doende uyt naam en de van wegens de Hoog Mogende Heeren Staaten generaal der vereenigde Nederlanden, Condemneert de gedte Susanna Petrinella Byers, omme na den tyd van veerthien dagen te water en te brood te hebben geseeten, den eersten Zondag daaraan I voor en nademiddags met een brief op de borst waarop geschreeven zal staan overspeelster voor de kerkdeur ten toon te worden gesteld, met Condemnatie van de ged„te in de kosten en misen van Justitie en ontvegging van den verderen of anders gedaanen Eysch en genomene Conclusie van den officier. porteerd dat den ged„e niet praesent is voorm: Heer van der Riet gabriel Exter R: d: Eysscher in Cas Crimineel ter eenre Contra den geweesen Eerste gew: Clercq de Bode binnen treedende rap„ Den pro Interim Fiscaal alhier d'E Aan den wel Edele Agtb: Heer Johannes Isaak Rhenius praesident, en de verdere Edele agtb: Heeren raaden van Justitie deezes gouvernements. — Wel Edelen agtb: Heer en E E agtbaare Heeren Geeft met verschuldigde Eerbied op 't ootmoedigste te kennen Hierna wierd door den adsistent der E Comp:e Jacobus vercueil behoorlyk geconstitueerd voor de Huysvrouw van den ten robben Eylande geconfineerden burger Jan Smit van de Elenburg het volgende request gepresenteerd. De Raad vermits de non Comparitie van den ged„e verleend den r: O: Eysscher het versogte tweede defaalt met den profijte van dien, en een derde mandament by Edicte tegens heeden over twee weeken. — voorsz: Heere vander riet voor den pro jnterim Fiscaal Den ter secretarye van Politie be„ versoekt om de non Comparitie scheyden geweest zynde adsistent van den ged„te het tweede depault der E Comp:e quist Mollerstroom met den profijte van dien en ged„te in persoon in voorsz: Cas ter andere een derde EdutaleCitatie ten zyde, ten eynde zyn eerste defaalt te purgeeren en voorts als nog ten pClo zig wegens zyne gepleegde malversatien en diefte te komen gens heeden over veerthien de Bode binnen treedende doet voorm: pro Jnterim Fiscaal d' E rapport dat den ged„e niet is Gabriel Exter r: O: Eysscher in Cas CCriminael ter eenre gecompareerd De Raad verleend den r: O: Eysscher het versogte derde de fault, en voor het profyt van dien versteekt den ged=te defaillant en Latitant van alle exceptien per emptoir weezen en defensien mitsgaders andere beneficiën, daar hy verschynende, zig in regten eenigsints meede zouden hebben kunnen behelpen; en voorts een vierde Citatie & superabundanti ad quator decim om als dan te die„ gaders omme over veerthien Citatie & superabundanti, mits, profijte van dien, en een vierde van de non Comparitie des ged ter politicque Secretarye Johannes Marthinus Korak gedte in persoon in voorsz: Cas ter andere zyde, omme Durgeeren, en voorts als ten p„lo zig wegens zijne gepleegde malvertatien en diefte te komen verantwoorden. zyn eerste en tweede dehaalt te De pro Jnterim Fiscaal d'E gabriel Exter R: O: Eysscher ter eenre op ende jegens Susanna Byers Huijsvrouw van den Burger Johan Godlieb Joohn ged: ter andere zijde, omme ingevolge resolutie van den E agtb: Raade van Justitie de dato 7 Augustus 1788 in Cas van gepleegde overspel te horen Eysschen en Concludeeren, daarop te ant„ woorden en voorts te procedee¬ e 110 ren als na regten. ƒ 1 uitendit. nen van Jntendit. — dagen. verantwoorden 6„ 6 van Eysscher, versoekt ter zaake
English
113. The Assistant Jacobus Vercueil, placed on reduced pay, as special proxy for Hendrina Janssen, wife of Jan Smit van Dillenburg banished to Robben Island, assisted by the Council of Justice with the Burgher Christiaan Esselbrugge. Showing how the said Jan Smit van Dillenburg, being banished to the said Island, is charged monthly by the Postholder with an account for consumption amounting to One Hundred Twenty-Five rixdollars, as appears from accounts annexed hereto, and the principal petitioner moreover still sends him all necessary supplies. And since his estate is found unable to continue doing so, wherefore the petitioner in said capacity turns to Your Honorable Worships with the humble request that it may please Your Honorable Worships to authorize the principal petitioner to send all necessary supplies to her said husband, such that he has need of nothing else there other than decent lodging, and that Your Honorable Worships may please to make such equitable determination regarding the payment for it as Your Honorable Worships shall deem fit. Below stood: Which doing etcetera. Was signed: P: Vercueil in said capacity. In the margin: Exhibited in Court on the 4th of September 1783. Having deliberated on the contents of this petition, it was resolved to grant the following as apostil: The Council places a copy of this petition and its annexes into the hands of the pro interim Fiscal, in order to investigate it and then act herein according to equity as the circumstances may warrant. Below stood: At the Cape of Good Hope, day and year as above. Lower: In my presence. Signed: W: J: van Ryneveld, sworn clerk. The Officer, Plaintiff, serves, notwithstanding the non-appearance of the defendant, a written intendit and concludes at the end thereof, delivering also the documents in verification of his statement. The pro interim Fiscal here, the Honorable Gabriel Exter, Officer, Plaintiff in a criminal case on the one side, The former first sworn clerk of the Political Secretariat, Johannes Marthinus Horak, defendant in person on the other side, to purge his first, second, and third defaults, and to see served the intendit concerning the embezzlement and theft committed by him. Thursday the 18th of September 1788. In the forenoon, present the Honorable Worshipful Johannes Isaak Rhenius, President, and all the Members, except Messrs. Rinnenkamp, van Echten, Meyer, and Gie, the first three mentioned due to occupation and the latter due to indisposition. Subsequently, the pro interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, served the following representation accompanied by 4 annexes. The Council grants the Officer, Plaintiff, the requested third default and, for the benefit thereof, bars the defendant, being in default and in hiding, from all peremptory exceptions and defenses as well as other benefits by which he, appearing, could have somewhat availed himself in law, and furthermore a fourth summons ex superabundanti, in order to be able to serve the intendit two weeks from today. The messenger, stepping inside, reports that the defendant is not present. The Officer, Plaintiff, because of the non-appearance of the defendant, requests the third default with the benefit thereof, a fourth summons ex superabundanti, as well as to serve the intendit in two weeks. The aforementioned pro interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, Officer, Plaintiff in a criminal case on the one side, against the former clerk at the Secretariat of Politie, August Mollerstroom, defendant in person in the aforesaid case on the other side, to purge his first and second defaults, and furthermore still in person to come and answer for his committed embezzlement and theft. The Council holds both matters in advisement for circulation.
Dutch transcription
113. den onder afgesz: gagie gestelden adsistent Jacobus Verweil de r: O: Eysscher dient niet te Den pro Jnterim Fiscaal alhier d'E als speciale gemagtigde van Hendrina Janssen vrouwe genstaande de non Comparitie gabriel Eeter R: O: Eysscher in Ces van den op 't robben Eyland gebannene Jan Smit van Dillen des ged„e van een schriftelyk in„ Crimineel ter eenre burg, als door den raad van Justitie g'adsisteerd met tendit en Concludeert iet in den Burger Christiaan Esselbrugge. fine van het zelve, leggende Den geweesen Eerste geww: Clercq ter Hoe gemelde Jan Smit van dillenburg op gemelde Eyland daarnevens over de stukken politicque secretary Johannes gebannen zynde, door den Posthouder maandelyx een ree„ tot verificatie van zyn ver„ Marthinus Horak ged„te in persoon kening voor verteering word gebragt van Een Honderd ter andere zyde, omme zyn eerste vyf en Twintig red, blykens reekeningen ten deesen tweede en derde default te purgeeren, g'annexeerd, en de p:le suppliante daarenboven nog toesend en wegens de door hem gepleegde alle nodige Consumptien. — malversatie en diefte te zien die„ En vermits desselfs Boedel niet in staat bevind, om zulx te blyven Continueeren, reedenen waarom den supplt qg is keerende tot uwelEd: agtb: met ootmoedig versoek dat het uwelEdele agtb: zal gelieven te behogen, de peCle suppl„t te authoriseeren, omme aan haar gemelde man alle de voor hem nodige Consumptien te mogen toesenden„ zodanig dat hy buyten dat niet anders aldaar nodig heeft als een ordentelijk logement, en dat UwelEdele agtb: wegens de betaaling daarvoor zodanige billyke bepaa„ ling gelieve te maaken, als uwel Edele agtb: zullen be„ vinden te behooren. — /:onderstond:/ 'T welk doende &. — /:was geteekend:/ P: Vercueil qq /:in margine:/ Ehebitum in Judicis den 4 September 1783. Over den inhoude van welk request gedelibereerd zijnde, is goedgevonden daarop het volgende voor apostil te verleenen De Raad steld Copia van dit request en dies bylagen in handen van den pro Jnterim Fiscaal, ten eynde daarop te ondersoeken, en dan hierin na bevinding van zaaken overeenkomstig de billykheyd /:onderstond:/ te handelen. — Aan Cabo de goede Hoop die et anno ut supra /:lager/ my praesent /:geteekend:/ W: J: van Ryneveld gew: sClercq. — Donderdag den 18 September 1788. — 's voordemiddags praesent d' E agtb: Heer Johannes Isaak Rheniis president en alle de Leeden, dem tis de Heeren Rinnenkamp van Echten, Meyer en gie de drie eerstgem: by occupatie ende laatste bij indispositie. Vervolgens wierd door den pro Jnterim Fiscaal d' E gabriel Exter gediend van 't volgende vertoog verseld van 4 bylaagen De Raad verleent den r: O: Eysscher het versogte derde default en voor het profyt van dien versteekt den ged„e defaillant en Latitant van alle aceptien peremptoir weezend en defensien mitsgaders andere beneficien daar hy verschynende zig in regten eenigsints meede zoude hebben kunnen behelpen, en voorts een vierde Citatie & super„ abundanti, om heeden over twee weeken te kunnen dienen van Intendit. de Bode binnen treedende rap„ Voorm: pro Jnterim Fiscaal d' E porteert dat den ged„te niet prae„ gabriel Exter r: O: Eysscher in Cas Crimineel ter eenre de r: O: Eysscher vermits de Contra non Comparitie van den ged„e ver„ den ter Secretarye van Politie toe dt het derde defeult wet bescheydene geweest zynden quist den profijte van dien een vierde Mollerstroom, ged„te in persoon Citatie &x superabundanti, in voorsz: Cas ter andere zyde, mitsgaders omme over twee omme zyn eerste en Tweede default te purgeeren, en voorts als nog ten pp„lo zig wegens zyne gepleegd malversatie en diefte te komen weeken te dienen van Jntendit De Raad houd het een en ander ter rondleesing in advys de 112 weeten dienende sent is. nen van Jntendit. - verantwoorden.
English
114. 115. To the Honorable and Venerable Lord President and Council of Justice of the Castle of Good Hope. Honorable and Venerable Lord and Gentlemen! Shows with due respect the undersigned pro interim Fiscal: That the petitioner having been informed on the 7th by the former bookkeeper Sr. Petrus Albertus van der Riet at the beginning of this month of September, that recently he had gradually lost 11 silver spoons with 5 ditto forks and 3 knives with similar handles, as well as one small and 2 large serving trays, the petitioner could not fail to make this directly known as much as possible, in order to give notice of it upon discovery of such silverware. That consequently, the citizen Ian Hendrik Smit having made known to the petitioner the following day that he had bought the aforementioned silver from a certain Markstad, and the latter from a soldier of the battalion, the petitioner decided to place both of these persons provisionally under civil arrest, and further to gather the necessary information regarding this matter. That according to the same and the statement given before the commissioner lords and the general inquiry made, the corpus delicti is fully established, and that the aforementioned soldier Johan Hertel, who however absolutely insists he found this silver, is in all respects guilty of the theft of the same, or must be the perpetrator himself, thus the petitioner finds himself compelled, ex officio, to act against the said Jan Hertel in the aforementioned case. And since the crime, as well as the nature and punishment of the same, requires bodily apprehension, the undersigned turns herewith to Your Honorable and Venerable Lordships, respectfully requesting to grant the petitioner Your decree of authorization to have the repeatedly mentioned Jan Hertel taken into apprehension. Which doing. Was signed: G: Exter. In the margin: Exhibited in Court on the 18th of September 1788. Show with due respect in the most humble manner, Honorable and Venerable Lord and Honorable Gentlemen, to the Honorable and Venerable Lord Johannes Isaak Rhenius, President, as well as the other Honorable and Venerable Lords Councillors of Justice of this Government. Which memorial and annexes were resolved to be held under advisement until the next court session. Furthermore appeared in Council the assistant under reduced pay Jacobus Vercueil, who in the name of the citizen Lieutenant Jonas Albertus van der Poel and his wife Anna Solome Eksteen presented the following petition. Having deliberated on this matter, a decree of apprehension against the person of the soldier Johan Hertel was granted to the petitioner. Furthermore, regarding the information to be taken from all such country folk who surrendered their recognition monies to the former First Clerk at the political secretariat Johannes Marthenies Horak, and of which the Honorable Company has nevertheless received no payment, a memorial was submitted by the aforementioned pro interim Fiscal, provided with 1 list of the persons who at various times properly received transfers of their purchased real estate at the political secretariat, but of which the customary Lord's dues were not paid into the Honorable Company's treasury, as well as a list containing all such farmers who at various times are said to have paid arrears of recognition monies on their cattle farms held on loan from the Honorable Company, according to the annotations found thereof in the respective order books resting at the aforementioned secretariat; which monies, however, were not received in the Honorable Company's treasury, indicating and making known the names of the clerks who signed the aforementioned annotations. over Jonas
Dutch transcription
114. 115. Aan den Wel Edelen agtbaaren Heer Praesi„ dent en Raade van Justitie des Casteels de goede Hoop Wel Edele agtbaare Heer en Heeren! Vertoond met schuldigen Eerbied den ondergeteekden pro Interim Fiscaal. dat den 7: O: vert: door den oud Boekhouder s„r Petrus albertus van der Riet in het begin deeser maand sep„ tember aangediend zynde geworden, dat hem zedert kor„ ten tyd na en na waaren absent geraakt 11 zilvere lepels met 5 dito vorken en 3 messen met diergely„ ke hegten, zo dan een klyne en 2 groote schenkborden, den R: O: vert: niet heeft kunnen in gebrek blyven, sulx directelyk, zo veel mogelyk is bekend te maa„ ken, om by ontwaaring van diergelyke zilver goed denselven daarvan kennis te geeven. — dat ingevolge van dien, den burger Ian Hendrik smit 's anderen daags aan den r: O: vert: te kennen hebbende gegeeven, dat hy voorstaande zilver van eenen zekeren Markstad, en deese van een soldaat van het Battaillen gekogt had, den r: O: vert: te raade is geworden, zo wel de eene als de andere dier persoonen bi provisie in Civiel arrest te laten gaan, en voorts de nodige Informatie, daaromtrent te neemen. Dat ingevolge deselven ende voor Heeren gecommitteerdens gegeevene verklaaringe en gedaa„ ne generaale ondersoek volkomen de Corpore delicti komt te Consteeren, en dat den bovengem: soldaat Johan Hertel, die egter dit zilver absolute wil ge„ vonden hebben, in allen opsigten aan de diefte van het zelve schuldig, ofte wel zelve de daader zyn moet, dus den r: O: vert: in de noodsakelykheyd zig verset ziet, en amptshelven in voorm: Cas tegens den selven Jan Hertel te ageeren. En vermits de misdaad, zo wel als de gestedheyd en bestraffing derselve apprahensie Corporeel komen te vereysschen, zo is den ondergeteekenden, mits deesen zig Reerende tot uwel Edele Agtb: Eerbiedig versoe„ kende, om aan den r:O: vert: te verleenen wel dersel„ ver decreet van authorisatie, om meergem: Jan Htertel te doen neemen in approhensie. /:onderstond:/ 'T welk doende /:was geteekend:/ G: Exter /:in margine:/ Exhibitum in Juedicio den 18 September 1788. Geven met verschuldigde Eerbied op 't ootmoedigste te kennen Wel Edele Agtbaare Heer en wel Edele Heeren Aan den wel Edele agtb: Heere Johannes Isaak Rheniu president, benevens de verdere Edele agtb: Heeren Raaden van Justitie deeses gouvernements. - Welk vertoog en bylaagen goedgevonden is tot de aanstaande regtdag in advis te houden. Voorts verscheen in Raade den onder afgesz: gagie staan¬ de adsistent Jacobus Vercueil, dewelke uyt naam van den burger Lieut Jonas Albertus van der Poel en desselfs Huysvrouw Anna Solome Eksteen het volgende request praesenteerde. - Over welk een en ander gedelibereerd zijnde, is, aan den R: O: vert op den persoon van den soldaat Johan Stertel decreet van apprehensie verleend geworden. — Zynde wyders door gem: pro Interim Fiscaal ten opsigte der te neemene informatien van alle sodanige Landlieden als aan den geweesen Eerste gew: Clercq ter politicque secretarye Johannes Marthenies Horak hunne recogn penn: heb„ ben g'extradeert; en waarvan d' E Comp: egter geene betaa¬ ling genooten heeft, gedient van een vertoog, gemunieert met 1 Lest der persoonen, dewelke op diversse tyden van derselver ingekogte vaste goederen ter politicque secretaryen behoorlyk Transporten hebben ontfangen, dog waarvan het gewoonen 's Heeren regt, in 's E Comp: Casja niet is betaald geworden, als ook met een Leijst Contineerende alle sodanige Landbouwers, als op diversse tyden, op dersel¬ ver van d' E: Comp: in leening hebbende vee plaatsen, volgens de daarvan by de respte ondonn: boeken ter opgem: secretarye berustende gevondene annotatiens agterstallige recogn: gelden zouden hebben betaald; dog welke penningen in 's E Comp: Cassa niet zyn ontfangen met aanwysinge en bekend stellinge vande naamen der Clercquen die de voorsz: annotatien hebben ondertee„ kend. — over Jonas
English
116. 37. Jonas Albertus van der Poel and his wife Anna Solome Eksteen, how the petitioner's estate, through misfortune and bad conduct by servants in purchasing cattle, has fallen significantly behind, so much so that the petitioners have seen no way to satisfy all their creditors, and have already been pursued by some, indeed to such an extent that their estate has been executed, whereby it has come into the hands and administration of Your Honourable Worships, which step is the most desperate that the petitioners have known to happen to them in their lifetime, and whereby they have both found themselves in the utmost turmoil of emotional passions; that during the inventorying of their goods, the Honourable Worshipful Commissioners assisted with the same, firstly being received by the female petitioner here at the Cape in the absence of her husband not only improperly, but out of an extreme confusion she inflicted several bad and impermissible treatments upon the well-mentioned Honourable Gentlemen; and in that state she brought some false reports to her husband the petitioner upon his return home, which, added to the petitioner's already extreme emotional disturbance, drove him even further and almost to frenzy, so that he received the well-mentioned Honourable Commissioners with no less coldness during the inventorying on his farm and injured them in their character; concerning all of which the petitioners were summoned before Your Honourable Worships at the last court session, the matter then being found so aggravating by Your Honourable Worships that Your Honourable Worships placed the same in the hands of the pro interim Fiscal, whereby the petitioners anticipate nothing other than facing a criminal action in their already disastrous state, and from which the petitioners must notoriously anticipate their further total ruin. Reasons why the petitioners in their pressing circumstances turn to Your Honourable Worships, confessing with the highest and most heartfelt sorrow their committed misdeeds, but having occurred, as just mentioned, in the utmost confusion of their state of mind, and by no means with a true intention of contempt for the well-mentioned Commissioners, Your Honourable Worships, most humbly begging for forgiveness in this regard, in the hope that Your Honourable Worships will take into consideration what such a state of insolvency must bring upon the hearts of an honest person, and that it may please Your Honourable Worships to forgive the petitioners this misstep, or at least to declare the same civil and composable, and that the pro interim Fiscal may be authorized to settle with the petitioners regarding this in the presence of the Honourable Commissioners. Below stood: Which doing etcetera. Was signed: J: A: van der Poel, A: J: van der Poel born Eksteen. In the margin: Exhibited in court on 18 September 1788. Lastly it was reported by Messrs. van der Riet and de Wet that their Honours, in order to [illegible] the estate of the absconded burgher, which was relieved of sequestration at the latest meeting. The Council, having read the petition submitted by the petitioners and having heard the officer thereupon, orders the petitioners Jonas Albertus van der Poel and his wife Anna Salome Eksteen, on account of their committed insolences, to request forgiveness at the upcoming ordinary court day in full court in the presence of the officer, this Council in general, and the Honourable Commissioners in particular, with condemnation of the petitioners to the costs incurred in this matter. Which having been read and the officer also having been heard thereupon, the same declared that, however much he believed he had sufficient grounds to pursue the appropriate procedures in a criminal case against the said van der Poel and his wife on account of the insolent conduct held toward the Honourable Commissioners, he nevertheless, especially if the offended Gentlemen wished to be satisfied therewith, left this matter to the Council's judgment. While then the Honourable Commissioners, also having testified that in consideration of the circumstances which the said van der Poel and his wife set forth in their aforesaid petition, they likewise completely leave this matter to the Council's judgment: thus, after the said Gentlemen had stepped down, the said petition was maturely deliberated upon, and an apostil was granted thereupon by a unanimity of votes.
Dutch transcription
116. 37. Jonas Albertus van der Poel en desselfs Huisvrouw Anna Solome Eksteen, hoe des supplt boedel door die fortuyn en slegte behandelingen door knegts in het opkoopen van vee merkelyk ten agteren is gekomen zodanig dat zij supplten geen kans gesien hebben, om alle hunne Credi¬ teuren te voldoen, en reets door eenige zyn agtervolgt, Ja zo verre dat desselfs boedel is g'executeerd geworden, waardoor deselve in handen en administriatie van uwel Edele agtb: gekomen zynde, welke stap de supplten de disparantste is, die hun in haare leeftijd kennen overkomen, en waardoor zy hun beyde in de uytterste verwarring van gemoeds driften hebben bevonden, by het beschryven hunner goederen d' E agtb: Heeren gecommitteerdens by deselven hebben g'adsisteerd Eerstelyk door de Slupplten. alhier aan de Caab bij absentie van haar man niet alleen niet naar be¬ hooren geresipieert, maar uijt een verregaande Con„ fusiteit welgem: agtb: Heeren verscheijde quade¬ en en gepermitteerde bejegeningen heeft aangedaan; en in die waede aan haar man den supplt by desselfs te huijs komen eenige verkeerde rapporten heeft aan„ gebragt, welke den supplt. gevoegt by zyne reeds ver¬ regaande gemoedsbeweeging nog verder en schier tot tasernien heeft gebragt gesien, daardoor welgeme: Heeren gecommitteerdens, by de beschryving op desselfs plaats niet minder met koelheyd heeft ontfangen, en deselve in hun Caracter geledeert, over alle het welke de Supplten by de Laatstl: regtdag voor uwel Edele agtb: zyn g'appoincteerd, de zaak als toen by uwelEdele agtb: zo agraveerend bevonden zynde, dat uwel Edele agtb: deselven hebben gesteld in handen van den pro Interim Fiscaal, waardoor de supplten niet anders te gemoet zien, dan in hunne reets rampspoedige En waaruijt de supplten hunne verdere Totale ruine notoir moeten proflueeren. - Reedenen waarom de supplten zig in hunne drukkende omstandigheyd zyn keerende tot uwel Edele Agtb:, en met het hoogste en innerlykste leedweesen bekennende, desselfs begaane misdaaden, dog als evengem: geschied, in de uytterste verwarring hunner gemeedtgesteldheyd maar geensints met een waare animus van min„ agting voor welgem: gecommitteerdens hun Edele agtb:r desweegens op het ootmoedigste om vergesfe nis smeekende, in die hopen dat uwel Edele agtb: staat met eene Crimineele actie te werden aangedaan. in Consideratie zullen nemen hoedanig zo een staf Laatstelyk wierd door de Heeren van der riet en de wet gerapporteerd, dat hun EE zig, ten eynde de ter Jongster vergadering van de Liquestratie ontheften boedel van den g'aufugeerden burger De Raad het door de supplten. ingediend request geleezen en daarop den officier gehoord hebbende, ordonneert de supplten Jonas Albertus van der Poel en zyne Huysvrouw Anna salime Eksteen, om wegens derselver begaane insolen„ tien aanstaande ordinaire regtdag in pleno Judi„ cio ten overstaan van den officier deesen Raade in het generaal en Heeren gecommitteerdens in het byzonder om vergiffenis te versoeken, met Condemnatie van de Supplten. in de ter deeser zaake ge¬ vallene kosten. - Het welk geleesen en daarop teffens den officier gehoord zynde, declareerde denselven, dat hoe zeer hy ook vermeende, genoegsaame grond te hebben, om wegens het door gemelde van der Poel en zyne Huysvrouw ten opsigte van Heeren gecommitteerdens gehouden insolent gedrag, of ende jegens deselve de gepaste procedures in Cas Crimi¬ neel te kunnen poursuineeren, hy egter vooral wan¬ neer de beleedigde Heeren daarin genoegen wilden neemen, deese zaak aan 's raads oordeel overliet. — Terwyl als toen Heeren gecommitteerdens meede be¬ tuijgd hebbende, uit aanmerking van de omstandigheeden welke ged„te van der Poel en zyne Huysvrouw in derselver voorsz: request adventeeren, deese zaek derhalven, deeze zaak derhalven insgelix volkomen aan 't raads oordeel over te laaten: zo is, nadat gem: Heeren waaren afge„ treeden, over het gemelde request rypelyk gedelibereert, en daarop by eenparigheyd van stemmen voor apostil verleend. - van insolventie op de harten van een Eerlyk mensch ten weegen brengen moet en het uwelEdele agtb: zal mogen behagen die misstap aan de supplten te vergeeven, of ten minsten deselve Civiel en Composibel te verklaaren, mitsgaders den pro Jnterim Fiscaal g'authoriseert mag worden, omme met de suppltn ten overstaan van E Heeren gecommitteerdens des„ weegens te mogen Composeeren. — /:onderstond:/ T welk doende & /: was geteekend:/ J: A: van der Poel A: J: van der Poel gebooren Eksteen. /:in margine:/ Exhebitum in Judicio den 18 September 1788. — Comet van
English
118 119. Cornet David Malan Davidson to hand over to the administrators expressly appointed for that purpose, having proceeded to the farm of the said Malan, had found there the burgher Stephanus Malan, both for himself and in the capacity of proxy for his father, the former elder of the Swartland congregation, Sr. David Malan, and the burgher Jacob Malan. While at the same place, a missive from the burgher Johannes Andreas Grundeling was simultaneously delivered to Their Honors, in which he excused himself that he was not in a position to be present at the takeover of this estate, but nevertheless declared himself satisfied with whatever was performed by Their Honors; just as the aforementioned Stephanus Malan had also assured Their Honors upon arrival that the said Grundeling was prepared, whenever he had to sign an act, to proceed immediately to that end toward the Cape. Their Honors, having then also properly inventoried the estate in accordance with the inventory, had transferred everything to the aforementioned appointed administrators present at the aforementioned farm, just as an act of surety or obligation had also been passed by them as dictated by the resolution taken in this regard dated the 4th of this month. Which proceeding, having been ratified with the approval of the Council, the aforementioned gentlemen were then also thanked for their efforts undertaken. Below stood: At Cape of Good Hope, the day and year as above. Lower: In my presence, signed: W. S. van Ryneveld, Sworn Clerk. Thursday the 2nd of October 1788 In the morning, present the Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, and all the Members, with the exception of the Messrs. Maasdorp, Myer, and Gie, the first two on business and the latter due to indisposition. The messenger, stepping inside, reports that the defendant is not present. The pro interim Fiscal, the Honorable Gabriel Exter, formal plaintiff in a criminal case on the one side, Against The assistant Gust Moeller Stroom, who had been employed in the Secretariat of the Court of Justice, defendant in person on the other side, to have his first, second, and third defaults forgiven, and to see himself served with an intendit on account of the malversation and theft committed by him. The formal plaintiff exhibits a written intendit together with the documents serving the case and concludes at the end of the same to serve in four weeks. The pro interim Fiscal here, the Honorable Gabriel Exter, formal plaintiff on the one side, Against The burgher Joachim Daniel Hiebner, defendant on the other side, in order to hear such claim and conclusion as the formal plaintiff shall make and take against him in a case of atrocious injury, to answer thereto, and further to proceed as by law. The formal plaintiff submits a written claim equipped with four declarations. The burgher Jacobus Vercuil, as general proxy of the defendant, requests a copy of everything in order to answer today four weeks. The formal plaintiff maintains. The Council, on account of the non-appearance of the defendant, grants the formal plaintiff the requested first default with the profit thereof and a second summons by edict for four weeks from today. The Merchant and Landdrost of the Colonies Stellenbosch and Drakenstein, Mr. Hendrik Lodewyk Bletterman, formal plaintiff in a criminal case on the one side, Against The Cornet of the Burgher Dragoons at Stellenbosch, David Malan David's son, defendant in person on the other side, to the end of coming to purge and answer for himself concerning malicious desertion, abduction of a slave woman, and adultery committed: The Member of this Council, Mr. Ryno Johannes van der Riet, as qualified in office on behalf of the Landdrost of Stellenbosch, requests, on account of the non-appearance of the defendant, default and for the profit thereof a second edictal citation for four weeks from today. The Council keeps this matter under advisement for circular reading.
Dutch transcription
118 119. Comet David Malan Davidson aan de daartoe expres gestelde administrateurs over te geven naar de plaats van gedte Malan hebbende begeever, aldaar hadden gevonden den Burger Stephanus Malan zo voor zig als in qualiteit van gemagtigde van zynen vader den oud ouderling der Swartlande gemeente S:r david Malan en den burger Jacob Malan; Terwijl aan hun E E daar ter plaatze te gelyk overgegeeven zynde eene missive van den burger Iohannes Andreas Grundeling waarby denselven zig excuseerde, dat hy niet in staat was, om by het overneemen dese Boedels praesent te zyn, maar dat hy egter declareerde genoegen te neemen in het geene door hun E E ver„ rigt wierd; gelyk ook voorsz: Stephanus Malan de Bode binnen treedende rap„ Hem EE toen bi mende teffens had verseekerd, dat porteert dat den ged„e niet prae„ denselven Grundeling bereid was, om zo wanneer sent is. - hy een acte te teekenen had, zig dan terstond tot dat eijnde Caabwaards te begeeven: Hun EE als doen ook den boedel behoorlyk ingevolge den Jnventaris opgenomen hebbende, het aan en ander waarneeminge der zaaken aan voorsz: aangestelde en ter voorm: plaatse praesent zynde administrateurs hadden overge¬ geeven, gelyk door hun teffens zodanige acte van Cautie of verbintenis was gepasseerd, als het in dato 4 deeser diesweegens genomene besluyt komt te dicteeren.— Welke verrigting met 's raadsgoedkeuring ge„ ratificeerd zynde, zyn als toen ook gemelde Heeren voor derselver genomene moeyte bedankt geworden /:onderstond:/ Aan Cabo de goede Hoop die et anno ut supra /:lager :/ mi praesent /:geteekend:/ W: S: van Ryneveld gesw: Clercq. — Donderdag den 2 October 1788 's voordemiddags present d' E agtb: Heer Johannes Isaak Rhenius president en alle de Leeden demptis de Heeren Maasdorp Myer en gie„ de beyde eerste by octupatie en de Laatste by indis¬ Den pro Interum Fiscaal d'E gabriel vier weeken te dienen van den 7: O: Eysscher Exhibeert Exter r: O: Eysscher in Cas Crimineel een schriftelijk Inten dit ter eenre nevens de ter zaake dienende Contra den ter Secretarie van munimenten en Concludeert het de r: O: Eijsscher legt over een Den pro Interim Fiscaal alhier schriftelyken Eysch gemunieert d' E Gabriel Eter z: O: Eyss:r ter met vier verklaaringen Den Burger Jacobus vercuul, als generale ge„ magtigde van den gevte versoekt van het een en ander Copia om heeden wer¬ antwoord. De r: O: Eysscher sustineert Contra den Burger Joachim La„ niel Hiebner ged„te ter andere zyde, omme te aanhoren sodanige Eysch en Conclusie als dan r: O: Eysp in Cas van atroce Injusie tegen denselven zal doen en nemen daarop te antwoorden en voorts te procedeeren als na regten. De Raad vermits de non Comparitie van den ged„te ver„ leend den r: O Eysscher het versogte eerste default met den pofyte van dien en een tweede manda„ ment by Ediete tegens heeden over vier weeken. Den koopman en Landdrost der Colonien Stellenbosch en Drakem„ stein de Heer Hendrik Lode„ wyk Bletterman r: O: Eysscher Het Lid deeses Raads de in Cas Crimineel ter eenre Heer Ryno Johannes van Contra der Riet, als in officio ter den Cornet der burger Dragon¬ van den Landdrost te stellen, ders aan stellenbosch David bosch gequalificeert, mt Malan David1z: ged„te in persoon ter andere zyde, ten eynde zig versoekt vermits de non Com„ wegens malitieuse desectie partie van den ged:te default en voor het pofijt van dien vervoeren eener slavin en gepleegd overspel te komen purgeeren en een tweede Edutale Citatie tegens heeden over vier weeken verantwoorden: De Raad houd deese zaak ter rondleesing in Politie bescheyden geweest zyn¬ de adsistent quist Moller Stroom gedte in persoon ter andere zyde, omme zyn eerste Tweede en derde default te vier„ geeven, en wegens de door hem gepleegde malversatie en diefte te zien drenen van Jntendit. - advys. - eenze dat politie positie. — in fine van 't zelve
English
120. 121. The titular Acting Prosecutor submits his written claim provided with four annexes. The Honorable Gabriel Exter, titular Acting Prosecutor in this criminal case on the one side, against Mentor of Mozambique, slave of the widow of the late burgher Willem Versfeld, prisoner and defendant in the aforesaid case on the other side. The prisoner and defendant, having heard the claim read, says that it is well. The parties renounce further productions. The titular Acting Prosecutor states that since his claim is reinforced with sufficient proofs, the request made by the defendant ought therefore to be rejected. The defendant persists in his request. The Council, having read the written claim and conclusion of the titular Acting Prosecutor, together with the documents produced therewith, and having considered everything that was pertinent to the matter and could move Their Right Worships, administering justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, condemns the defendant Mentor of Mozambique, after being severely whipped by the Caffers, to be judicially sold for the account of his mistress, with condemnation in the costs and expenses of justice, and dismissal of the further or otherwise made claim and conclusion taken by the officer. After the closing of the roll, there appeared before the Interim Fiscal in the Council the burgher Lieutenant Jonas Albertus van der Poel, stating that his wife, owing to indisposition, was unable to appear in person and thus to comply with the order made on the petition presented at the last meeting; but that he nevertheless, both for her and for himself, sought the pardon of this Council and the Gentlemen Commissioners for the offense committed against them, with the added declaration that everything had occurred in a state of confusion of the mind caused by an accumulation of disasters, and with an earnest request that he might also be forgiven for that reason; while he would not only guard against such offenses in the future, but also take care to show all those placed over him such respect as his duty required of him. After which declaration the said van der Poel, having been seriously warned further by the Honorable and Worshipful Lord President to conduct himself strictly in accordance with this declaration made before the full Council, or that otherwise his insolence would be opposed with such effective measures as the laws have established with respect to such unruly and ill-disposed residents, departed again from the meeting. And furthermore, there being brought to the table the memorial submitted at the last meeting by the Interim Fiscal regarding the country people who were to give testimony in the case of the former First Sworn Clerk at the Political Secretariat, Johannes Marthinus Horak, and Assistant Quist Mollerstroom, which had been held under advisement until today; the matter was deliberated upon and at the same time consideration was given to the manifold inconveniences of summoning all the same country people, many of whom reside in the far distant district of Graaff-Reinet, to appear here within a certain fixed term, whether by the judicial citations requested by the titular Acting Prosecutor or otherwise; seeing that thereby not only would much time be lost, and thus the payment of the questionable funds from the estates of the said Horak and Mollerstroom into the Honorable Company's treasury would be greatly delayed, but also the country itself would be made unsafe by a summoning of so many residents and exposed to the raids of the Bushmen as well as otherwise; while in addition the aforesaid estates would thereby have to bear heavy costs; for which reasons it has been judged best and resolved to send to the three respective Landdrosts of the outer districts copies of the aforesaid list produced in the Council of such country people who handed over their overdue recognition monies to the sworn or ordinary clerks at the Political Secretariat, of which however no monies were received into the Honorable Company's treasury; and at the same time...
Dutch transcription
120. 121. de r: O: Eysscher legt over zynen met vier bylaagen. dat het wel is den gev: en ged:te den Eysch hebbende horen leesen zegt parthyen renuntieeren van verdere Productien De Raad aen schriftelyken Eysch ende Conclusie van den r: O: Eysscher, beneevens de daarby geproduceerde stucken geleesen, mitsgaders gelet hebbende, op al het gunt ter materie was dienende en hun EE Agtb: konde doen moveeren Recht doende uyt naam ende van wegens de Hoog Mogende Heeren staaten generaal der verEenigde Neder„ landen, Condemneert den ged:te Mentor van Mosembig„ omme door de Caffers dapper gelaatst zijnde voor reecq: zyner Lyfvrouwe Justitieel verkogt te worden, met Condemnatie in de kosten en wisen van Iustitie, en ontsegging van den verderen of anders ge„ daanen Eysch en genomene Conclusie van den officier. - Na het afloopen der rolle verscheen ten over¬ staan van den pro Jnterim Fiscaal in raade den burger Lieutenant Jonas Albertus van der Poel, te kennen geevende, dat zyne Huysvrouw vermits indispositie niet. in staat was in persoon te Compareeren, en dus aan het op 't ter jongster vergadering gepresenteerd request gevallen appoinctement te voldoen, maar dat hy egter zo voor haar als zig zelven deezen raade en Heeren gecommitteerdens wegens de Hun aan„ gedaane beleediging excuus versogt, met bygevoegde betuyging, dat alles in een bevooyd hooffd, door de op een stapeling van rampen veroorsaakt geschied is, met en instantig versoek, dat hem dit ook om die reeden mogt vergeeven worden: Terwyl hy zig niet alleen in het vervolg voor dergelyke be¬ leedigingen wagten zoude, maar ook zorge draagen Mentor van Mosam bigue slaaf van de wedee wylen den Burger Willem versfeld gev: en ged„te in voorsz: Cas ter andere zyde op ende jegens Cas Crimineel ter eenre schriftelyken Eysch gemunieert d' E Gabriel Exter r: O: Eysscher in dat nadien zynen Eysch met genoegsaame preuves gesterkt is, derhalven het door den ged„te gedaan versoek diende te worden van de hand geweesen. de ged„te persisteerd by zyn versoek Den pro Interim. Fiscaal alhier En wyders ter Tafel gebragt zynde, het ter Langster vergadering door den projnterim Fiscaal, ten opsigte der en de zaak van den geweesen Eerste gesw: Clercq ter politicque Secretarye Iohannes Marthinus Swrak en adsistent quist Mollerstroon verklaa, ring te geevene Landlieden, ingedeerd en tot heeden in advys gehouden vertoog; zo is daarover gedelibereerd en teffens in overweeging genomen, de menigvuldige Inconvenienten, om alle deselve Land, lieden waarvan veelen in het verre afgeleegen de„ trict Graaffe Reinet woonagtig zyn, op zeekeren te prefigeeren termyn, het zy by de door den r: O: vert: versogte sustitieele dagvaardingen, den wel andersints herwaards te ontbieden: gemerkt daer„ meede niet alleen veel tyd zoude komen te ver¬ loopen, en dus de betaaling der questiense penn: uyt de Boedels van geme: Horak en Moller stroom in 's E: Comp: Classe zeer zoude delaxeeren maar ook zelfs het land door een opontbod van zo veele opgeseeten enveilig gemaakt en voor de loof van de Bosjesmans als andersints bloot gesteld worden; Terwyl daer enboven ook de voorsz: Boedels hier door zwaare kosten zouden moeten dragen; om welke raedenen in deesen best g'oor¬ deelden beslooten is, de drie drie respe. Land, drosten der buyten districten toe te zenden Copias van de voorsz: in Raade geproduceerde Leest zodaniger Landlieden, dewelke hunnen agter, stallige recogn: penn: aande gesw of ordinaire Clercquen ter politicque secretarye hebben inhandigt, waarvan egter in 's E Comps Cassa geane penningen ontfangen zyn; en teffens om alle die geenen, dewelke over hem gesteld zyn zodanige Eerbied te betoonen, als zyne pligt van hem vorderde. Na welke declaratie gemelde van der Poel door den E agtb: Heer President nog serieuselyk ge„ waarschouwd zynde, om zig wel stiptelyk na deese zyne in vollen chaade gedaane betuyging te gedraagen of dat men andersints, zijne brutaliteyten met soda nige Effecasieuse middelen zoo tegengaan, als de wetten ten opsigte van alsulke weerbarstige en kwaadwillige Inwoonders gestatueerd hebben: Is denselven als toen wederom uyt de vergadering vertrocken. — an de