Inventory 4344
Cape · 543 pages · 234 segments · open at the Nationaal Archief ↗
English
Thus related at the Cape of Good Hope, the 22 October 1789, before the Messrs. Carel Mappa and Coenraad Gie, Members of the Honorable Court of Justice aforesaid, who have duly signed the minute hereof along with the relator and me, the Secretary. Lower down: Which I witness. Was signed: W S v Rijneveld, Secretary. Verification. Appeared before us, the undersigned Commissioners from the Honorable Court of Justice aforesaid, Frans of Bengal, to whom the preceding report, having been read out clearly and distinctly, declared, in the presence of the imprisoned soldier of the Regiment of Wurtemberg garrisoned here, Johan Walther, to persist therein, wishing that nothing more shall be added or taken away. Below stood: Thus verified at the Cape of Good Hope, the 23 October 1789. Was signed: cross, and written around it: this mark was made by the relator's own hand. Lower down: in my presence. Was signed: W. S. V. Rijneveld, Secretary. In the margin: as Commissioners. Was signed: Carel Mappa, Coenraad Gie. Today, the 23 October 1789. Appeared before me, Willem Stephanus van Rijneveld, Secretary of the Honorable Court of Justice of this Government, in the presence of the witnesses to be named hereafter, the soldier in the service of the Honorable Company, Michiel Roepinger, of competent age; who, at the requisition of the Independent Fiscal here, the Honorable Johan Nicolaas Steven van Lijnden, declared it to be true: That the appearer, who is assigned to the masons at the new Hospital as a watchman or caretaker, in the past month, without however knowing the exact date anymore, on the occasion that he, the appearer, was at a privy standing near the hospital, from which, because there is no door in front of it, everything can be seen that happens in front of the Barracks, saw: That there, by a soldier of the Regiment of Wurtemberg, a slave boy of the Burgher Jacob Wiedt, who usually goes around for his master with a tray of bread to sell, and was there for that purpose, was kicked repeatedly in the head with the foot. That the appearer, having subsequently come up to there from the privy, also saw that the said boy had received a hole in the side of his head, from which a large quantity of blood was running. The said boy then, on the orders of Mr. Exten, who had happened to arrive there, being brought into the Hospital. Declaring nothing more, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being prepared, if required, to confirm the foregoing with a solemn oath. Below stood: That this thus passed at the Secretariat of Justice at the Cape of Good Hope, in the presence of the Clerks Petrus Diemel and Christiaan Ludolph Neethling, as witnesses, who have duly signed the minute hereof along with the appearer and me, the Secretary. Lower down: Which I witness. Was signed: W. S. Rijneveld, Secretary. Verification. Appeared before us, the undersigned Commissioners from the Honorable Court of Justice of this Government, the above-named soldier Michiel Roepinger, to whom his preceding declaration, having been read out clearly and distinctly word for word, declared, in the presence of the detained soldier of the Regiment of Wurtemberg garrisoned here, Johan Walther, to persist therein, wishing that nothing more shall be added or taken away, and therefore spoke in confirmation thereof the solemn words: So help me God Almighty. Below stood: Thus verified and sworn at the Cape of Good Hope, the 28 October 1789. Was signed: NP. R, and written around it: these letters the deponent placed as his signature. Lower down: in my presence. Was signed: W S Rijneveld, Secretary. In the margin: as Commissioners. Was signed: Carel Mappa, Coenraad Gie.
Dutch transcription
Aldus gerelateerd aan Cabo de goede Hoop, den 22 October 1789. voor de Heeren Carel Mappa en Coenraad Gie, Leeden uit den E: Achtb: Rade van Justitie voormeld, die de minute deezes beneevens de rel:t en my secrets meede behoorlijk hebben onderteekend (lager:) 't welk ik getuige /:was geteekend:/ DW Jvs R Rijtreveld. Secret.:s Recollement. Compareerde voor ons onderget: Gecomm: uit den Ed: Achtb: Raade van Justitie bovengem: Frans van Bengalen, den welken vorenstaende relaas, klaar en duidelijk voorgeleezen weezende, verklaarde dezelve, in praesentie van den gevangen soldaat van 't alhier guarnisoen houdende regiment van Uurtenberg, Johan Walther, daar bij te blijven persisteeren, met begeerte, dat er niets meer bij of afgedaan worden zal /:onder stond:/ Aldus gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop, den 23 October 1789 /:was geteekend:/ kruijs en daarom schreeven, dit merk is door den relt: eigenhandig gesteld, (:lager) mij praesent /:was geteekend:/ W: S: V Rijneveld „ Secret.:s— (:in margine:/ als gecomms: / was geteekend:) Carel Mappa. Van Coenraad Gie Huiden den 23 October 1789. Compareerde voor mij Willem Stephanus van Rijneveld, Secretaris van den E: Achtb: Raad van Justitie deezes Gouvernements, praesent de natenoemene getuigen den soldaat, in dienst der E: Compagnie, Michiel Roepinger, van Competenten ouderdom; dewelke ter requisitie van den independent Fiscaal alhier d:E: Achtb: Heer Johan Nicolaas Steven van Lijnden, verklaarde, hoe waar is. Dat de Compt: die by de metzelaars in het nieuwe Hospitaal als wagter of oppasser be¬ scheiden is, in de gepasseerde maand, zonder nochtans de Juiste datum meer te weeten; bij gelegenheid, dat hij Comp:t zig op een bij het hospi„ „taal staande secreet /: van het welke, dewijler geen deur voor is, alles gezien kan worden, wat voor de Caserne passeerd, gezien heeft. Dat aldaar door een soldaat van 't regiment van Wartemberg een slave jongen van den Burger Jacob Wiedt, die gewoonlijk voor zijn lijf Heer met een bak berood omloopt, om te verkoopen, en ten dien einde zig daar bevond, herhaal de reijsen met den vaet teegen 't hoofd geschopt is geworden. Dat de Compt. vervolgens van 't secreet daar bij gekomen zijnde, nog gezien heeft, dat gem: Huiden Jonge Jonge een gat ter zijden het hoofd uit 't welk een groote quantiteit bloed kwam te loopen, bekoomen had. Zijnde gem: Jonge als toen op ordre van den Heere Exten, die toevallig, daar bij ge„ koomen was, in het Hospitaal gebragt Niets meer verklaarende, geeft den Compt. voor reedenen van weetenschap, als in den text¬ bereid zijnde, het vorenstaande, des Vereischt wordende, met Solemneele Eede gestand te doen. /:onderstond:/ Dat aldus passeerde ter Secretarije van Justitie aan Cabo de goede Hoop, praesent de Clercquen Petrus Diemel en Christiaan Ludolph Neethling, als getuigen, die de minute deezer, beneevens de Comp:e en mij secret:s meede behoorlijk hebben onderteekend / lager/ 't welk ik getuige. /:was geteekend:) W: D: Rijneveld Secret:s Recollement. Compareerde voor ons onderget: Gecomm:s uit den Ed: Achtb: Raade van Justitie deezes Gouvernements bovengem: soldaat Michiel Jnterrogatorien, omme Compareerde voor de daar op ter requisitie van den onderget: gecomm„e Leede„ uit Roepinger, denwelken zijne vorenstaande Verklaaring van woorde tot woorde klaar en duidelijk voorgeleezen Weezende, verklaarde dezelve, in praesentie van den gedetineerde soldaat van 't alhier guarnisoen houdende regiment van Wurtemberg Johan Walther, daar bij te blijven persisteeren, met begeerte, dat er niets meer bij of afgedaan worden zal, en sprak derhalven ter bevestiging van dien de solemneele woorden, zoo waarlijk helpe mij God Almagtig. /:onder stond:/ Aldus gerecolleerd en beeedigd aan Cabo de goede Hoop den 28 October 1789. /:Was geteekend:/ NP. R en daaromschreeven; deeze letters heeft de deposant daer zijn naamteekening gesteld /lager:) mij praesent. /:was geteekend:/ W S Rijneveld dsecrets. /:in margine:/ als gecommt: (: was geteekend:/ Carel Mappa. Ian, Coenraad Gie. roepinger in dependent 8
English
from the Honorable Worshipful Council of Justice of this Government, the soldier Johan Walthar, who to the adjacent questions has given such answers as are noted down beside each of them. The Independent Fiscal Johan Nicolaas Steven van Lijnden requested that the soldier Johan Walther of the Regiment of Wurtenberg garrisoned here be heard and questioned before Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice, his responses to be given to be recorded in the margin. Article 1. The interrogated person's name, age, birthplace, and status. Answers: Johan Walther, aged 22 years, born in Holtzing, and soldier in the garrison stationed here, in the Regiment of Wurtenberg. Article 2. Whether there is also known to him, the interrogated person, a slave of the citizen Jacob Wiedt, named Frans van Bengalen. Answers: Yes. Article 3. Whether this slave, usually going about selling bread for his master, has not repeatedly been seen by him, the interrogated person, near the barracks where he, the interrogated person, together with the rest of the troops of Wurtenberg, resides. Answers: Says as before. The slave Frans van Bengalen having entered, the interrogated person declares that this is the same boy whom he meant. Article 4. Whether he, the interrogated person, did not on Thursday the 17th of the just passed month of September ask the aforesaid slave Frans to buy bread. Answers: Yes. Article 5. What was answered to him, the interrogated person, by the same. Answers: As to Article 4. Article 6. Whether the same did not answer: If you have money, you can get bread. Answers: Says that when on a certain Wednesday in the previous month of September he had handed a schelling to the aforesaid slave, and had then received two dubbeltjes worth of bread, that slave had remained indebted to him, the interrogated person, for 1 dubbeltje. That he, the interrogated person, asked that slave the following day for that dubbeltje, in order to buy oil with it to clean his firearm; the mentioned slave then answered that he knew nothing of it; that he, the interrogated person, having dealt him a blow with the hand, the often-mentioned slave immediately stood up thereupon and grabbed the interrogated person by the chest; that he, the interrogated person, having become hot-tempered, picked up a stone and dealt that slave a blow on the head with it, so that a wound was thereby caused, and some blood immediately appeared from that wound. Article 7. Whether he, the interrogated person, did not pick up a stone upon this, and dealt the mentioned slave first a blow on the head and then on the back with it. Answers: Says as before. Article 8. Whether the mentioned slave did not start bleeding thereby and bent his head forward. Answers: Says yes. Article 9. Whether he, the interrogated person, did not then jump forward anew and deliver several kicks to his face. Answers: Says to have given the mentioned slave only one kick with the foot. Article 10. For what cause and with what intention he, the interrogated person, committed this deed. Answers: Because he did not give me the dubbeltje. Article 11. Whether he, the interrogated person, must not acknowledge having earned punishment for this conduct of his. Answers: Says yes. Article 12. Whether he also knows anything, and what, to bring forward in his excuse. Answers: Says nothing other than that the boy stood up to him regarding the dubbeltje. Underneath stood: Thus questioned and answered at Cape of Good Hope, the 23rd of October 1789, before the gentlemen Carel Mappa and Jan Coenraad Gie, members of the Honorable Worshipful Council of Justice aforesaid, who have duly signed the original draft hereof together with the interrogated person and me, the secretary. Lower: which I witness. Was signed: W. Seijneveld, secretary. Confirmation: Appeared before the undersigned Commissioners from the Honorable Worshipful Council of Justice of this Government, the aforesaid soldier Johan Walther, who, his preceding interrogations having been distinctly read out to him, declared to persist therein, desiring that nothing more be added or removed. Underneath stood: Thus confirmed at Cape of Good Hope, the 28th of October 1789. Was signed: Johannes Walther. In the margin: As Commissioners, was signed: C. Mappa, Jan C. Gie.
Dutch transcription
uit den E: Achtb: Raad van Justitie dezes Gouver„ „nements, den soldaat Johan Walthar, dewelke op de nevens staande vra„ „gen zodanige antwoorden gegeeven heeft, als bezijden een ijder derzelve staan aangeteekend. zegt Johan Walther oud 22 Jaaren, gebooren te Holtzing, en soldaat onder het alhier guarnisoen, zegt za. de Slaaf Frans van Bengalen binnen tredende, betuigd de get: dat het de„ zegt Ja. zegt, dat wanneer hij op independant Fiscaal Johan Nicolaas Steven van Lijnden voor Heeren Gecomm:s uit den E: Achtb: Raade van Justitie gehoord en ondervraagd te werden dan soldaat van het alhier guarnisoen houdend regiment van Wurtenberg, Iohan Walther, zullende desselfs te gee¬ „vene responsiven, in margine moeten worden bekend gesteld. Artt. 1. ies gev: naam, ouderdom, geboorte „plaats en qualiteit. houdend regiment van Wurtenberg te zijn. of hem gev: ook bekend is een slaaff van den burger Jacob Wiedt, in naame, Frans van Bengalen braad voor zijn Ey Heer te koop gaande, niet meermaalen door hem gev: is gezien bij Casernes of deeze slaaf gewoonlijk met zegt als voren. Zegt, als op Artl 4. of dezelve niet geantwoord heeft, als gij geld hebt, kunt gij braad krijgen Wat aan hem gev: door denzelven is geantwoord! of hy gev: niet op donderdag den 17 der even afgeloopene maand sep„ temker aan voorsz: Slaaf Frans gevraagd heeft, om broed te koopen. waar in hij getr: beneevens het overige volk van wurten berg verblijf houd. zeekeren Woensdag in de voorl: maard: september aan voorsz: slaaf een schel„ „ling had ter hand gesteld, en toen voorsz: dubbeltjes braad ontfangen, dien slaaf hem gev: 1 dubbeltje was schuldig gebleeven. Dat sij gev: dien slaaf daags daar aan, om dat dubbeltje gevraagd had, ten einde daar voor tot het schoon maken van zijn geweer tlij te koopen, gerepte slaaf als toen geantwoord, dat hij er niet van wist, dat hij getr: dezelve een slag met de hand toegebragt hebbende dukgem: slaaf daar op terstond was opgestaan, ende getr: bij de borst gegreepen had; dat hij gevr: driftig geworden zijnde been steen„ opgenoomen, en die slaaf daar meede een slag op het hoofd had toegebragt, zoo dat daar door eene wonde veroorzaakt, en uit die wonde dadelijk eenig bloed te voorschijn gekomen was. — e zelve Jongen is, die hij meend. waarin At:s 7. 2. „ 4. zegt als voren. zegt ja. t zegt gem: slaaf met de soet maar een staat te hebben gegeeven. zegt om dat hij mij het dubbeltje niet gegeven heeft zegt Ja. zegt niets als dat de Jongens hem nopens 't dubbeltje heeft opge„ „treeden. of hij getr: hier op niet een steen opgenoomen, en daar meede aan gerepte Slaaf eerst een slag op het hoofd en vervolgens op de rug heeft toegebragt. of gem: slaaf daar door niet aan bloeden geraakt en met het hoofd voor over is gaan zetten: of hij getr: als toen niet op nieuw is toegesprongen en denzelven verscheide Schoppen in het aange zicht heeft toegebragt. 10. om welke oorzaak en welke intentie hij get: deze daad gepleegd heeft. 11. of hij getr: niet moet erkennen over deeze zijne handelwijze straff te hebben verdiend. 12. of hij ook iets en wat hy tot Jongens /:onder stond:/ Aldus gevraagd en beantwoord aan Cabo de Goede Hoop, den 23 October 1789. voor de Heeren Carel Mappa, en Ian Coenraad GieLeeden uit den E: Achtb: Raad van Iustitie voormeld, die de minute deezer beneevens de gevr:e en mij secret:s meede behoorlijk hebben onderteekend /:lager:/ 't welk ik getuige. /:was geteekend:/ W: : Seijneveld secret. s Recollement. Compareerde voor de Ondergeteekende gecommitt:s uit den E: Achtb: Raad van Justitie dezes Gouvernements voorsz: soldaat Johan Walther, dewelke zijne voren„ „staande Interrt. duidelijk voorgeleezen zijnde, betuigde daar bij te blijven persisteeren, met begeerte, dat er niet meer bij of afgedaan worden zal. /:onder stond:/ Aldus gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop, den 28 October 1789. /:was geteekend:// Iohannes Walther. /in margine:/ als Gecomm:s /: was geteekend:/ CMappa. Jan C:s Gie„ zijne verontschuldiging weet bij te brengen. „zijne Ik Art:t: 7. 8. 9. 1
English
Article 6 when the aforementioned Daniel Rossouw, pursuant to and in satisfaction of the aforementioned sentence, wished to let the water in question run only to the first defendant's place Zoetendaal, to divert that water in a violent manner such that it should serve not only for the use of the place Zoetendaal, according to the terms of the sentence, but also for use on a certain plot belonging to him, the first defendant, and constituting an independent property. And having he, the first defendant, to that end dared to undertake with the help of the other defendants and twenty-four slaves armed with spades and picks, after having previously given notice of their deliberate intention to the repeatedly mentioned Daniel Rossouw, to appear thus armed on the land of him, Rossouw, and there open a trench, whereby the water could be diverted in the aforementioned manner according to the desire of the first defendant and against the express content of the sentence rendered by Your Honorable Worships. All of which, in view of the sufficient witnesses and voluntary confession of the defendants as appears from the produced exhibits B, C, D, and F, cannot be subjected to the slightest doubt; the substitute plaintiff, referring to those exhibits, will only briefly investigate of what crime the defendants have made themselves guilty, and what punishment they have thereby incurred upon themselves. When one simply examines the definition of public violence, and compares the case in question therewith, then one must determine without hesitation 15 that the defendants have fallen under the terms of the Julian law on public violence, despite the decision of Your Honorable Worships, yet thought fit to Your Honorable Worships can find this definition in Westenberg in his Compendium, on the title of the Digest ad legem Juliam de vi publica, paragraph 3½, joined with law 103, paragraph 1 of the same title. 18 Simon van Leeuwen in his Roman-Dutch Law, Book 4, Part 36, section 31 circa finem, expands this crime still further when, speaking in the cited passage on public violence, he says: 19 "This crime is properly considered to be committed by all those who attack someone with violence to rob him of what is his, whether with weapons or without." 20 The defendants therefore armed with weapons, namely with picks and spades, and with the help of persons called together for that purpose, on another person's land, against the owner's will and wish, and even contrary to the sentence of Your Honorable Worships, having opened a watercourse, 21 have also made themselves guilty of committing public violence, and must consequently be punished as such as an example to others. 22 And this not only the principal instigator Pieter Cilliers, Janszoon, but also the other defendants, as those who deliberately allowed themselves to be used to assist in committing and executing it, and thus are guilty of the same crime, and therefore have rightly and properly been summoned criminally. Article 16 For according to this law, all violence must be punished whereby public security can be considered to have been violated in the highest degree, whether this was committed against a public person, whether by a public person, whether armed with weapons, or finally with the help of persons gathered together for that purpose. 23 Although it has appeared to the substitute plaintiff, subject to correction, that the principal instigator Pieter Cilliers, Janszoon, as the moving cause of everything that occurred, and who as far as is known alone enjoyed the benefits thereof, has merited a heavier punishment than his accomplices. 24 But as far as the punishment itself is concerned, it was, it is true, fixed according to the written laws, 25 yet nowadays it is arbitrary, so that it has been left to the judge, in cases of public violence, to determine such punishment in accordance with the analogy of the law, 26 as the nature of the matter and incident, and the concurrence of other crimes, as often happens in cases of violence, should come to require. 27 As can be seen in Carpzovius in Practica Criminalis, section 1, question 40, number 7, in Groenewegen De legibus abrogatis on 389 de publicis judiciis, and passim among the criminalists. For which and other reasons, to be further deduced in due time and place, if necessary, the substitute plaintiff, making his claim, concluded that the respective defendants shall be condemned by definitive sentence of Your Honorable Worships to such punishments or fines as Your Honorable Worships in good justice shall deem proper. Was signed, J. N. I. van Lijnden. In the margin: Exhibited in court on 16 April 1789. Hellenborch. The Council, having read and resumed with mature deliberation the documents both in first instance before the Board of the Landdrost and Heemraden of Thursday 6 March 1728, in the afternoon, present the Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, and all the Members, the Secretary of this Council, Mr. Cornelis van Aerssen, in his official capacity, applicant, against the burgher Daniel Rossouw on the one side, and the fellow burgher Pieter Cilliers on the other side; the first mentioned having acted with the Clause of Relief concerning the lapse of time and the undue lifting of the appeal as appellant, and the last mentioned as respondent, being the parties required herein, in order to hear sentence pronounced upon their claim and conclusion made in case of appeal, together with the judicial commission requested and obtained therewith, and the report made in that regard by the gentlemen commissioners.
Dutch transcription
Artij=h # 6 wanneer gem: Daniele Rossouw ingevolge van en ter voldoening aan gem: Vonnis het water in quaestie niet dan na de Eersten ged=t plaats Zoetendaal wilde doen looten op geweldadige wijze dat water zoodanig af te leij„ „den, dat hetzelve niet alleen, ten dienste van de plaats zoetendaal, naar uijtwijzen van het von„ „nis maar ook tot gebruik voor zeeker aan hem eerste ged=e toebehoorende en een plaats op zig zelven uijtma „kende Erf zoude moeten verstrekken. — E ƒ Hebbende hij eerste gede ten dien eijnde met behulp der overige ged en vier en twintig met graven en pikken gewapende slaven durven onderneemen. g om naa alvoorens van hunne opzettelijke voornee„ „men aan meergem: Daniel Rossouw Kennis te hebben laaten geeven op het land van hem rossouw zoo gewakend te verschijnen en aldaar een geep te apenen waar door het water op voorsze: wijze volgens begeer„ „te van den eersten ged=e en teegens den Expressen in„ „houd van het door UEE=s Achtb„e geslaagen vornis zoude kunnen worden afgeleijt. al het welke aangezien de sufficiente getuijgen, en vrijwillige bekentenis van de Gedaagdens blijkens den produisen subl=ts B: C: D & F, aan geene de„ minste twijffeld kunnende onderheevig gemaakt worden; zal den B: d Eijscher zig tot die produisen referee„ rende, alleen kortelijk onderzoeken aan welke misdaat de geds=e zig hebben schuldig ge„ „maakt en welke straffe zij zig daar door hebben op den hals gehaald. 4 wanneer men eenvoudiglijk nagaat de difinitie van openbaar geweld, en daar meede het geval in quastie vergelijkt dan zal men zonder bedenking moeten vast stellen „ 15 dat den gedaagdens gevallen zijn in de Ter„ UEE=s kunnen deeze bepaaling vinden bij westen„ „berg in zijn compendium astit: f: ad v Jul: de vi Publ: 3½ juncta lege 103 1f eod: tit: N 18 Simon van Leeuwen in zijn Roomsch hollands Recht 4=te Boek 36ste Deel 31 circa fin breid de„ „ze misdaad nog verder uijt wanneer hij op de aan„ „gehaalde plaats van openbaar geweld spreekende zegt: 19 „ deeze misdaard werd eijgentlijk gereekent begaan te „werden bij al die geene die iemand met geweld „overvallen om hem van 't zijne te berooven, het „zij met wapens of sonder „ 20 de ged=e derhalven gewapenderhand / met pikken nam: en graven en met behulp van daar toe bij een geroepene persoonen op een anders land„ teegen wil en dank van den eijgenaar, niet alleen maar zelvs teegen het vonnis van UEE: Achtb=e een waterloop ofgaaven. „ 21 hebben zig ook schuldig gemaakt aan het pleegen van openbaar geweld, en moete bij consequentie als zoodanig ten voorbeelde van anderen gestraft worden.— „ 22 ende zulx niet alleen den eerste aanlegger Pie„ „ter Cilliers Jansze: maar ook de overige gedag„ dens, als die zig voor bedagtelijk tot het meede pleegen en helpen uijtvoeren daarvan hebben weld, en dus wel en te regt criminaliter zijn geconvenieerd geworden Articlr 16 want volgens deeze wet moet gestraft werden alle geweld, waar door de openbare zeekerheid kan gereekend worden ten hoogste geschonden te zijn 't zij zulx gepleegd is aan een publicq persoon, 't zij door een pu„ „licq persoon, 't zij gewapenderhand, 't zij eindelijk met behulp van daar toe bij een geroepen persoonen. men van de wet Julia van openbaar ge„ „kelijke decisie van UEE= Achtbe, echter heefd kunne goedvinden, omme „men laaten 0 „ 12 „ 13 „ 1 - laaten gebruijken, en dus aan dezelvde misdaad schuldig zijn. NrC:o 23 afschoon het aan den r: O: Eijsscher onder verbeetering is voorgekoomen dat de Eerste aan„ „legger Pieter Cilliers Jansz: als de Causa moreus van al het voorgevallene, en die er voor zoo verre men weet alleen de voordee¬ len van heeft genooten zwaarder straf¬ „fe dan zijne meede pligtigen heeft geme„ „riteerd. — „ 24 dan wat de straffe zelve aangaat dezelve was wel is waar volgens de beschreeve regten bepaald & 25 doch heedendaags is dezelve arbetrair, zoo dat aan den regter is overgelaaten geworden om in cas van openbaar geweld overeenkom„ „stig met de analoge des regts zoodanige straffe te bepaalen; „ 26 als de aart der zaak en voorval de 't zas„ „men loop van andere misdaaden gelijk in cas van geweld diwijls gebeurd zoude koomen te ver„ eisschen. „ 27 gelijk te zien is bij Carpzov: in pr: Crim: sic 1quast: 40 n. 7 bij Groenweegen de L: L: abrog: ad 389: de publ: Jud en passim bij de Criminalisten Mits welke en andere reedenen in tijd en wijlen /:is 't rood:/ nader te deduceeren den B: O: Eijsscher eisch doende conclus¬ „deerde, dat de gedaagdens respe. by difinitive vonnisse van UE E=s Achtb„s zullen worden gecondemneerd in zoodanige straffen op boetens als UEE= Achtbaarens in goede Justitie zullen vermee„ De Raad, met rijse deliberatie geleezen en ge„ resumeerd hebbende, de zoo ter eerster instantie bij 't Collegie van Landrost en Heemraaden van Donderdag den 6 Maart 1728 door de middags present d' E Achtbe Heer Johannes Isaak Rhenius President en alle de Leeden den Secrets. deezer Raads Mrs. Corne¬ „lis van Aerssen amptoh: req=te Contra„ e den Burger Daniel Rossouw, ter eenre en den meede Burger Pie„ „ter Cilliers ter andere zijde de Eerstgem: met de Clauaule van Relief nopens den laps des tyds, en de in debiti verheffing des appels als appellant en de la# gemelde als geappelleerde gea¬ geerd hebbende ten deesen gere¬ „quireerdens omme op hun in Cas d'appel gedaanen Eijsch en genoomene conclusie, mits„ gaders daar bij versogte en geob¬ „tineerde Justitieele Commis„ „sie en het dientweegen door D Heeren gecommitts gedaan rapport vonnis te hooren Pronuntieeren. „nen te behooren /was geteekend J: N: I: Van Lijnden /in margine/ Exhebitum in Judicio den 16 april 1789.— „nen Hellenborch „
English
documents and muniments submitted by Stellenbosch and Drakenstein, as well as those which the parties previously exhibited in this Council, together with the report made by the honorable delegated Members of this court concerning the commission executed by their Honors, having furthermore considered everything that was pertinent to the matter and that could move their Honors, Administering Justice in the name and on behalf of the High and Mighty Lords States General of the United Netherlands, preliminarily grants the clause of relief on account of the lapse of time, consequently relieves the appellant from the undue prosecution of his appeal, further approves the sentence pronounced by the Landdrost and Heemraden of Stellenbosch and Drakenstein under the date 12 June 1786, with this alteration however, that the appellant Daniel Rossouw shall be permitted to use the water in question four days a week and the respondent Pieter Cilliers only three days, and the last-mentioned solely for his place named Zoetendaal without being permitted to lead the aforesaid water anywhere else, further declares the fine of the frivolous appeal forfeited for the benefit of the Council Chamber, and compensates the costs incurred in this matter between the parties. Below stood: Thus done and sentenced on the 2nd day of the month of February 1788 and pronounced on the 6th of the following month of March. Lower: Present, C: Van Aorssen, Secretary. Lower: Agreed, signed, W: J: van Rijneveld, sworn Clerk. That the appearers, also being the closest neighbors of the petitioner, having been requested on 7 December last on his behalf, since it had come to his knowledge that the burgher Pieter Cilliers Jansz, deliberately assisted by various inhabitants, intending contrary to the sentence pronounced by the Honorable Court of Justice in the dispute that existed between him, Cilliers, and the petitioner, to divert the water to his property, therefore to come to the place of the petitioner in order to take cognizance and give testimony in case any acts of violence should be committed by the said Cilliers, with his associates, against the petitioner; they, the appearers, then also on the following day, being precisely one of the days on which the petitioner, pursuant to the said sentence, should make use of the water in question, had gone to the place of the petitioner, and immediately upon their arrival there learned from the petitioner that Cilliers had sent word to the petitioner that he would come with his friends to dig a ditch. That the appearers on that same morning at around Today, 5 January 1789, appeared before me, Willem Stephanus van Rijneveld, sworn Clerk at the Secretary of Justice of the Castle of Good Hope, in the presence of the after-mentioned witnesses, the burghers Daniel Roux Paulsz and Johannes Bartholomeus Kruger, both of competent age, who, at the requisition of the former Deacon of Drakenstein Pieter Daniel Rossouw, declared it to be true: around the hour of 8 o'clock having seen coming from the property of the aforesaid Cilliers several persons, who immediately proceeded to the land of the petitioner; they, the appearers, then, together with and alongside the petitioner's children and the burgher Bernhardus de Vaal as the petitioner's authorized agent, the aforesaid persons, 15 Christians and 24 slaves, which slaves were all provided with picks and spades, already upon the appearers' arrival at that place where they found themselves, on a piece of land where the sheaves of the petitioner's harvested rye lay, were busy digging a ditch; That thereupon the aforesaid De Vaal, having gestured with his hand to the aforesaid slaves that they had to stop working, which was also done by some of the slaves, and meanwhile the aforesaid Pieter Cilliers and his party, who were then still with the rearmost slaves, having come closer, the burgher Daniel Rossouw Danielsz, having stepped forward, called out to those slaves in a harsh voice: "What is that, continue working there!" That the aforesaid De Vaal, having thereupon asked in substance: "Friends, who gives you orders to dig a ditch on the land of my principal, whose order is it?", immediately received the answer from several of those present: "All of us together." That the said De Vaal, having then taken the copy of the aforesaid sentence of the Honorable Court of Justice out of the bag, after having read the same to those persons, said substantially to the burgher Pieter Cilliers: "You are acting contrary to the sentence, because the water runs to the place Zoetendaal and you are now leading it aside to the property," adding: "I only request you to cease this work on the land of my principal and to leave with all those slaves," whereupon the said De Vaal having received the answer: "We will not do that, but we will make the ditch, for it is not your land," the said Cilliers having then still substantially added: "I must have the water according to the sentence of Stellenbosch," the said De Vaal having then repeated his request two more times. That the aforesaid De Vaal, having said up to three times: "Friends, you are here on the property of Pieter, I protest on his behalf against your actions as an act of violence, and I shall bring it in this manner before the eyes of the Honorable Court of Justice," then made this matter known in the presence of the appearers and requested the appearers to give testimony of the truth thereof if necessary. The appearers declaring the aforesaid persons present there, besides the slaves, to have been the burghers Pieter Cilliers Jansz, Daniel Johannes Rossouw Danielsz, Jacobus Retief, Francois du Toit Stephansz, Daniel Malan Davidsz, Petrus Louw the elder, Jan and Abraham Cilliers Jansz, Johannes Gabriel, and Daniel.
Dutch transcription
Stellenbosch en Drakenstein ingediende stukken en munimenten, als die dewelke parthijen wee„ „dertijdsch in deeze Raade geExhibeert mitsga„ „ders het door Heeren gecommitteerde Leeden deezer vierschaar weegens de door hun EE te werk gelegde Comissie gedaan rapport daar beneevens overwoogen al 't gund ter ma„ terie was dienende en hun EE achtbre konde doen moveeren Recht Doende uijt naam en van Weegens de Hoog mogende Heeren Staaten Generaal der Vereenigde Needer„ „landen interineerd voor af de Clausule van Relief weegens den laps des tijds releveert den appt. dienvolgens van de in debiti proxecu¬ „tie zijner appellatie approbeert voorts het door Landrost en Heemraaden van Stellen„ „bosch en Drakenstein sub dato 12 Junij 1786, ge„ velde vonnis met die verandering echter dat den appellant Daniel Bossouw, het water in qu tie vier Daagen in de week en de geappelleer „de pieter Cilliers maar drie Daagen zal mog„ gebruijken en wel de laastgem: eeniglijk tot zijn plaats genaamd zoetendaal zonder het voorsz: Water ergens anders te moogen heen¬ „lijden verklaart wijders de boete van het fol appel vervallen ten behoeve van de Raad ka„ „mer en Compenseert de kosten ter zaaken dee„ „zer gevallene tusschen parthijen. /onderstond Aldus Cedaan en gevonnish den 2=en dag der maand Februarij 1788 mitsgaders gepronuntieerd den 6 der daar aen volgen„ „de maand maart /lager/ Mij present /was geteekend:/ C: Van Aorssen Secret=s /lager/ Accordeerd:/ was geteekend/ W: J: van Bijneveld gezw: Clercq. — Dat der Comp=ten. als zijnde meede de naaste buuren van den req=t op den 7 December Jongstleeden uijt naam van hem regt verzogt zijnde geworden omme nadien hem regt was ter ooren gekoomen dat den burger Pieter Cilliers Jansz: opzettelijk door Verscheide ingezeetenen geadsisteerd teegens het door den EE achtb„re Raade van Justitie in het tus„ schen hem Cilliers en den reqt. geexteerd hebbende Verschil, geslagen Vonnis, voornoemens was het water na zijn Erf afteleijden derhalven op de plaats van hem req=te te koomen ten einde wanneer door gerepten Cilliers Ja C S:t ten opzig„ „te van hem reqt eenige dadelijkheeden mogt worden gepleegd, daar in als dan kennis te kun„ „nen daagen en getuijgenis te geeven zij Comp=ten zig dan ook dags daar aan zijnde Juist een der daagen in welke de reqte ingevolge van het gemelde vonnis van het water in qucestie zoude behooren gebruik te maaken naa de plaats van hem req= hadde begee„ „nen en terstond bij hunne komst aldaar van hem reqt. vernoomen dat Cilliers hem reqt hadlaaten weeten dat hij met de vrienden zou koomen om een grep te maaken. — Dat den Compt op die zehade morgen om„ Huijden den 5 Januarij 1789 Compareerde voor mij Willem Stephanus van Rijne„ „veld gesun:t Clercq ter secretarije van Justitie des Casteels de Goede Hoof present de naten: getuijgen de Burgers Daniel Roux paulsz: en Johannes Bartholomeus Kruger bijde van Competenten ou„ „derdom dewelke ter requisitie van den oud Eracon van Drakenstein P:r Daniel Rosjouw verclaarde haer waar is Streeks 6 Streeks van 8 uuren van het Erf van 4 voorsz: Cillioes hebbende zien koomen verscheijde persoonen dewelke zig terstond begaven naar het land van den Reqt zij Compten als toen met en benee„ vens des reqts. kinderen en den burgers Bern¬ hardus de vaal als des reqts. gemagtigde de¬ voorsz: persoonen „ 15 Christenen en 24 slaven welke slaven alle met pikken en graven voor„ „zien zijnde, reeds bij der Comp=ten komst op die plaats daar zij zig bevonden, op een stuk land waar op de gaaven van des reqtes. afgesroegdene rog lagen beezig waaren een grep te kappen Dal daar op voorszee de vaal de voorm: slaven met de hand geweesen hebbende van met wer¬ „ken te moeten uijtscheijden, 't geen ook door sommige der slaven gedaan wierd en intus„ schen voorsz: pieter Cilliers en zijne geselschap dewelke zig toen nog bij de agterste slaven bevond nader gekoomen zijnde als toen de burger Daniel Rossouw Danielsze zig voor uijt be¬ „geeven hebbende die slaven met een vor„ „schen stem had toegeroepen: wat is dat daar toe aan 't werk blijven— Dat voorsze: de vaal daar op in substan„ „tie gevraagd hebbende vreenden wie geeft u Last om op de guond van mijn principaal een gref te maaken wiens ordre is het ter¬ „stond daar op door verscheijde dier aanwee„ sende persoonen ten antwoord heeft be„ koomen, wij allemaal te zaamen 0 Dat dezelve de vaal als toenuijl de zaak gehaald hebbende de Copie van 't voorsz: vonnis van den E Achtb=r Raade van Justi„ Dat voorsz: de vaal tot drie maaen ge„ Legd hebbende vrienden mij hier op de eijgendoms grond van p=r ik protesteer uijt naam van denselven teegens uwen handel als een handel van geweld en zal zulx in diervoegen onder de oogen van den E Achtb=e Raade van Justitie brengen, die zaak als toen en teegenwoordig„ „heid van de Comp=ten heefd in kennis gelegd en de Comp=te verzogt daar van des noods getuijgenis der waarheijd te geeven. Verclaarende de Compten. de voorsz: aldaar present zijnde persoonen behalven de slaven te zijn geweest de burgers Pieter Cilliers Jansz: Daniel Johannes Rossouw Danielsz. Jacobus retief, Francois du Toit, Stephanusz:, Daniel Malan Davidzz: Petrus Louw de oude Jan en abraham Cilliers Janszdon Johannes gabriel en Da¬ tie, na het zelve die persoonen te hebben voorge„ „leezen, substansieelijk teegens den burger Pieter Cilliers gesegd heeft gij handeld tee„ „gens het vonnis want het water loopt na de plaats Poetendaal en gij Leijd het nu naar Erf ter zijde af. met bijvoeging ik versoek u alleen dat gy dit werk op de grond van mijn principaal staakt en alle met die slaven weg gaat waar op gem: de vaal¬ ten antwoord bekoomen hebbende dat zul„ „len wij niet doen maar wij zullen de grep maaken want het is uw grond niet gerepte cilliers daar als toen nog substantiee„ „lijk heefd bij gevoegd ik moet het water hebben na het vonnis van stellen„ „bosch hebbende gerepte de vaal zijn verzoek als toen nog twee maalen her„ „haald- tie niel „
English
Daniel Rossouw Gabrielsz, Charles Marais Jacobs, Jan Minnaar Philipsz, Jan Buijgrok, and Peter Engelbregt, and that after the aforementioned, the appearers went back to the house of the requester, while the aforesaid persons remained there at work until late in the afternoon, when they departed from there. Declaring nothing further, the appearers give as reasons for their knowledge as stated in the text, being ready to always confirm the same further under oath. Underneath stood: Thus occurred at the aforementioned secretariat in the presence of the clerks Willem Bergh and Jacob van der Waereld as witnesses, who duly signed the minute hereof along with the appearers and me, sworn clerk. Lower: Which I witness, was signed W J W Rijneveld, sworn clerk. Recollection: Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the burghers Daniel Roux Paulsz and Johannes Bartholomeus Kruger, who, having had this their preceding declaration clearly read out to them, declared to abide by it, persisting with the desire that nothing more shall be added to or taken from it, and therefore each spoke individually the solemn words: So help me God Almighty. Underneath stood: Thus recollected and sworn at the Cape of Good Hope, the 8th of January 1789. Was signed Daniel Roux and Johannes Bartholomeus Kruger. Lower: In my presence, was signed W: S: van Rijneveld, sworn clerk. In the margin signed as commissioners: R J van der Riet and H: P: de Wet. Lower: Agrees, was signed W: van Rijneveld, sworn clerk. That the appearer often, without knowing how many times, after his master, together with several other persons, had caused a trench to be dug on the place of the requester toward the land of the appearer's master, had been ordered by his master to cut through the trench in the evening around eight o'clock, and precisely on those days when, as the appearer very well knows, the requester was to use the water, and to divert the water—although it could by no means reach the land, but barely half of it around a hill standing there—through that recently made trench to the land; that the appearer had always done this until the most recently passed New Year's Eve, when, being again busy there in the manner aforesaid, he was captured by two persons, conveyed to the place of the requester, and subsequently brought hither, testifying that no one caused him any harm regarding this at the requester's place. Declaring nothing further, the appearer gives as reasons for his knowledge as stated in the text, being ready to confirm the preceding further. Today, the 7th of January 1789. Appeared before me, Willem Stephanus van Rijneveld, sworn clerk at the Secretariat of Justice of the Castle of Good Hope, in the presence of the witnesses named below, Adam of Mosambicque, bondservant of the burgher Pieter Cilliers Jansz, of competent age, who, at the requisition of the burgher Daniel Rossouw the elder, declared how true it is that Thus occurred at the aforementioned secretariat in the presence of the clerks Willem Bergh and Jacob van der Waereld as witnesses, who duly signed the minute hereof along with the appearer and me, aforementioned clerk. Lower: Which I witness, was signed W J W Rijneveld, sworn clerk. Recollection: Appeared before us, the undersigned commissioners from the Honorable Council of Justice of this government, the aforementioned Adam of Mosambicque, bondservant of the burgher Pieter Cilliers Jansz, who, having had this his preceding declaration read out to him word for word, declared to abide by it, persisting with the desire that nothing more shall be added to or taken from it, testifying that all the preceding is the pure truth. Underneath stood: Thus recollected at the Cape of Good Hope the 8th of January 1789. Was signed and written around it: This mark was made by the slave Adam by his own hand. Lower: In my presence, signed W S Rijneveld, sworn clerk. In the margin, signed as commissioners: R J van der Riet and H P de Wet. Lower: Agrees, was signed W S Rijneveld. To the Right Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, as well as the further Honorable Gentlemen of the Council of Justice of this Government. Right Honorable Gentlemen, Right Honorable Sir, With due respect makes known to your Right Honorables your very humble servant, the undersigned burgher Bernhardus de Vaal, as general proxy of the former deacon of the Drakenstein congregation, Daniel Rossouw: How by definitive sentence of your Right Honorables dated 2 February 1738, passed in the matter in case of appeal between the undersigned's principal and the burgher Pieter Cilliers Jansz, it was so decided that the appellant Daniel Rossouw is to have the water in question four days a week, and the appellee
Dutch transcription
niel Rossouw gabrielsz Charles Marais Jacobs Jan Minnaar Philipsz: Jan Buijgrok en Peter Engelbregt en dat zij Compten na het voorenver¬ haalde weederom na het huijs van den reqt. zijn gegaan terwijl de voorsz: perzoonen aldaar aan 't werk zijn verbleeven tot laat in de na „demiddag wanneer zij van daar vertrokken zijn. — Niets meer verclaarende geeft de Comparanten vo reedenen van weetenschap als in den Text bereid zij „de hetzelvvenstaande altoos met Eede nader gestan /onderstond:/ Dat Aldus Passeerde ter Secretarije voorm: present de Clercquen Willem Bergh en Jacob van der Waereld als getuijgen die de minu „te deeses beneevens de Comp=ten en mij gesw: Clercq med„ „de behoorlijk hebbe onderteekend / lager / 'T welk ik getuijge was geteekend W J W Rijneveld G=t Clercq. — te doen Recollemente Compareerde voor ons ondergeteekende gecommitt„ „teerdens uijt den E Achtb=e Raade van Justitie deezes gouvernements de Burgers Daniel Bouxpaulz en Johannes Bartholomeus Kruger dewelke Deeze hunne voorenstaande Verclaring duijde¬ „lijk voorgeleezen zijnde betuigd daar bij te blijven, persisteeren met begeerte dat er niets meer bij ofte afgedaan worden zal en spraaken derhalven ijder afzonderlijk de solemneele woorden, zoo waarlijk helpe mij God Almagtig — /onderstond/ Aldus gerecolleerd en beeedigd aan Cabo d Dat de Comp=te diewijls zonder nogtans te weeten hoe veel rijzen door zijn Lijfheer na dat dezelve met verscheijde andere persoonen een grep op de plaats van den reqt naar het Erf van des Comp=s lijfheer na had doen kappen gelast geworden zijnde, om„ „me 's avonds omstreeks van agt uuren en wel Juist op die daagen dat gelijk den Compt. zeee wel weer, den reqt. van het watter moest gebruik maaken de grep door te steeken en het waterschoon hetzelve geenzints, aan maar nauwlijks op de helft van de Erf omstreeks van een aldaar staan„ „de heuvel kan koomen, en die onlangs gemaakte grep„ na het Erf apte Leijden, Hij Comp:t dit dan ook Huijden den 7 Jannuarij 1789. Compareerde voor mij Willem Stephanus van Rijneveld gesw:d Clercq ter Secretarije van Justitie des Casteels de goede Hoop present de naten: getuijgen Adam van Mosambicque, Leijfeijgen van den bur„ „ger Pieter Cilliers Jansz. van Competenten houder„ „dom dewelke ter requisitie van den burger Da„ „niel Rossouw de oude verclaarde hoe waar „dede Hoop den annuarij 1789 /(was geteekend A AC „niel Roux en Johannes Bartholomeus Kuuge /lager mij present /was geteekend/ W:o J: van Rijnsveld gesu ^ Clercq /in margine als gecommitteerdens ge„ teekend/ R JVz: Riet en H: P: de Wet /lager:/ Accor„ „deert /was geteekend. W: van Rijneveld gesw: Clere Goede ƒ altoos is— altoos gedaan had tot op de Jongst verloopene Nieuwe Jaars avond wanneer hij Comp=ts aldaar wederom in voegen voorsz: beezig zijnde door twee persoonen is gevangen geworden naar de plaats van den req=te getaan „porteerd en vervolgens herwaards overgebragt Be„ „tuijgende dat niemand, hem daar over bij den req=t eenig leed aangedaan heeft Niets meer Verclaarende geeft de Compte. voor reedenen van weetenschap als in den text bereijd zijnde het voorenstaande nader gestand te doen. Dat Aldus Passeerde ter secretarije voorm: ten beweesen der Clercquen Willem Bergh en Jacob van der Waereld als getuijgen die de minute deeses beneevens de Comp=e en mij gend: Clercq meede behoorlijk hebbe onderteekend /lager/ Twelk ik Getuijge (was geteekend:/ W J W Rijne„ „veld g Clercq. Compareerde voor ons ondergeteekende gecomitt uit den E Achtb:en Raade van Justitie deeses gou„ „vernements voorm: Adam van Mosambicque Leijfeijgen van den burger Pieter Cilliers Jansz: dewelke deeze zijne voorenstaande verclaaring woordelijks voorgeleezen zijnde betuijgde daar bij te blijven persisteeren met begeerte dat er niets meer bij op van gedaan werden zal betuijgende dat al het voorenstaande de zuijvere waarheijd /:onderstond: Aldus gerecolleerd aan Cabo de goede Hoop den 8 Jannuarij 1789 / was „geteekend/ en daar om geschreeven dit Recollement Geeft met verschuldigde Eerbied te kennen, daar wel Edele Achtb=e zeer nederigen dienaar den on „dergeteekende Burger Bernhardus de Vaal als generaale gemagtigde van den oud diacon der drakensteinse gemeente Daniel Rossouw Hoe door difinitive vonnisse uwer welEd=e Agtb=e de dato 2 Februarij 1738 geveld de questie in fcas„ d'appel tusschen des ondergeteekendens pC en den Burger Pieter Cilliers Iansz: soodanig is ge„ „decideert, dat den appellant Daniel Rossouw, het water in questie vier daagen in de weeken den Edele Achtbr Heeren Wel Edele Achtb=e Heer Aan den WelEdelen Acht„ „baaren Heer Johannes Isaak Rhenius President mitsga„ „ders de verdere Edele Achtbe Heeren Raade van Justitie deeses Gouvernements. merk is door den slaafadam eijgenhandig gesteld /:la„ „gen / Mij present /geteekend/ W„ Jr Rijneveld gesw: Clercq /in margine / als gecommitt=s /:was geteekendI I: vander Biet en H:: wet /lager / accordeerd /2n geteekend / U J Rijneveld merk 2001 E geappeleerden - is. en
English
the appellee Pieter Cilliers shall only be permitted to use for three days, and the latter intended to lead it solely to his place named Soetendaal without being permitted to lead the aforesaid water anywhere else. That the undersigned's principal, in dutiful obedience to the judgment of your Right Honourable Worshipps, from that very moment allowed that streamlet to run off unhindered to the place Soetendaal on the days determined for Cilliers, namely from Friday morning at six o'clock until Monday morning at the same hour, with a written offer to restore good neighbourliness. That since the said Cilliers, having always attempted to lead that streamlet away, not to his place Zoetendaal, but sideways to his property lying between the two places, as the undersigned had the honour to bring most respectfully before the eyes of your Right Honourable Worshipps in his written claim in case of appeal, now seeing that this purpose of his was foiled by the said judgment, immediately did everything in his power that seemed possible to render the said judgment illusory; in which regard, however, as it appears to the undersigned, he has not succeeded. That the undersigned, in the night between the 30th of November and the 1st of December of the past year, was informed by a letter from his principal how he had heard by rumour that Pieter Cilliers Jansze, with several of his blood relatives, intended the following morning jointly to divert that streamlet across a flat ridge right away to the property of Cilliers, with the request that the undersigned would come to him that very same night to assist him with his good counsel against such wantonness, should the same be committed. That the undersigned, having thereupon betaken himself as quickly as possible to his principal, waited there in vain for some hours for the outcome of the rumour, until in the afternoon Cilliers informed Rossouw that he would come with the friends early the following Tuesday morning to make his trench. That the undersigned, in his capacity, thereupon wrote to Cilliers that he and the friends ought to be well mindful of the consequences of committing hostility on someone else's land, while the undersigned would endeavour to watch to prevent such nuisance by appropriate means. That the undersigned, now convinced of the certainty of the undertaking and unable to obtain a messenger to have a legal protest made by the same against the execution of such an intolerable act, called upon as witnesses on his side through the undersigned's principal the citizens Daniel Roux Paulsze and Johannes Bartholomeus Kruger, from whose concordant declarations, given at the secretariat of your Right Honourable Worshipps as well as re-examined and sworn, it appears: That on the aforesaid second of December, being one of the days on which the undersigned's principal had the use of that streamlet, around eight o'clock in the morning, several persons came from the property of the aforesaid Cilliers, who immediately betook themselves to the land of the undersigned's principal; and thereupon the undersigned, together and along with the deponents as well as the eldest son and the son-in-law of the principal petitioner, went to meet them, counting as they approached fifteen Christians and twenty-four slaves with spades and picks, who, coming upon a piece of land of the undersigned's principal on which the cut sheaves of rye were still lying, immediately busied themselves with making a trench, according to paragraphs 1 and 2. That thereupon the undersigned, having pointed to the same slaves with the hand that they must stop working, this was also done by some of those slaves, being, as it seemed, convinced in themselves that they were unauthorized to perform anything of that nature on another's place; meanwhile, before Cilliers and his company, who were still with the rearmost slaves, had come closer, the citizen Daniel Rossouw Danielszoon passionately stepped forward and called out to the same slaves with a loud voice, "What is that, stay at work there!" as appears from paragraph 3. That the undersigned, deeming it necessary to show in public that the right and power of his principal extended to commanding or forbidding work on his own property, which latter applied absolutely in the present case, thus asked those people in substance, "Friends, who gives you orders to make a trench on the land of my principal, whose order is it?" Whereupon several of those present immediately answered, "All of us together," according to paragraph 4. That the undersigned, too firmly assured of the impossibility of stopping this work, and on the other hand not unaware of the lack of authority to oppose the same by force, as in all well-ordered realms and republics this is the work of the supreme power and courts of justice, then took from his pocket the copy of the judgment of your Right Honourable Worshipps, and after having read the same to those persons, said in substance to Cilliers, "You are acting contrary to the judgment, for the water runs to the place Zoetendaal, and you are now leading it away sideways from the property," continuing further in a commanding tone, "I kindly request you all to cease this work on the land of my principal and all go away with your slaves." The undersigned thereupon received as an answer, "We shall not do that, but we will make the trench, for it is not your land," to which Cilliers then substantially added, "I must have the water according to the judgment of Stellenbosch." Whereupon the undersigned then repeated this request twice more.
Dutch transcription
geappelleerden Pieter Cilliers maar drie daagen zal moogen gebruijken en wilde laatst genoemde /:Nota/ Eeniglijk tot zijn plaats genaamd soetendaal zonder het voorsz water ergens anders te moogen heeft Lijden Dat des ondergeteekendens ppCi ter plichtschu„ „dige gehoorzaamheid aan de uijtspraake uwerwel Ed=le agtb=s van dat oogenblicq afaan dat watere„ „je op de daagen voor Cilliers bepaald en wel van vrijdag morgen te zes uuren tot maandag mor„ „gen ten gelijke uure ongehinderd na de plaats Poetendaal heeft laaten afloopen met schrif„ „telijke presentatie om de goede buurschap te herstellen. Dat vermits gem: Cilliers altoos hebbende ge¬ „tragt dat watertje niet op zijn plaats Zoeten„ „daals, maar ter zijden af na zijn Erf / tusschen de twee plaatzen Leggende :/ weg te zeijden gelijk de ondergeteekende de Eer heefd gehad, bij zijn schriftiua van Eijsh in Cas: d' Appel Eerbiedigst onder de oogene uwer wel Ed=e achtb:r te brengen nu, ziende dat het gemelde vonnis dit zijn oogmerk was vereijdeld geworden terstond alles heeft in het werk gesteld, mogelijk scheen om het zelve vonnis ollusoir te doen worden; waar omtrend hij zoo 't den onder¬ gereekende toescheijnd, egter niet gerenisseerd is Dat den ondergeteekende in den nagt tus„ „schen den 30 November en 1 December A=o pass„o per missive van zijn p=l wierd berigt hoe hij bij gerugt vernoomen had, dat Pieter Cilliers Jansze met verschijde zijner bloedvrinden willens waaren om den volgende morgen gesamentlijk Dat de ondergeteekend zig als toen ten spoedigste na zijn pl begeeven hebbende aldaar eenige uure vrugteloos na den uijtkomst van het gerugt heeft gewagt tot dat in de nademiddag Celliers aan Rossouw deed weeten dat hij met de vrienden de volgende Dingsdag morgen vroeg zou koomen, om zijn grep is te maaken.. — Dat de ondergeteekende in zijne qualiteijt daarop aan Cilre heeft geschreeven, dat hij en de vrienden wel indagtig wiende te zijn welke gevolgen het heeft Hastiliteijt op ijmands grant te pleegen, terwijl de on¬ „dergeteekende zou tragten te waaken om zulke en „verlast door gepaste middelen te weeren. Dat de ondergeteekende nu van de zeekerheid der on„ derneeminge overtuijgd en geen koode kunnende bekro„ men om door dezelve teegens de uijtvoering van zulk duldeloos bedrijp geregtelijk te doen protestee¬ ren, door des ondergeteekendens ppl tot getuijgen is aan zijn zijde verzogt zijn geworden, de Burgeren Daniel Roux peulsze en Iohannes Barthola„ „meus kruger uijt welker ter secretarije uwer welEd=e achtb=re gegeevene mitsgaders gerecolleerde en beEedigde Consonanten verclaaringen komt te blijken Dat opgenoemde tweede decemb=r zijnde een der daagen in welke des ondergeteekendens pp=te dat watertje over een vlakke rug dwars weg na het Erf van Cilliers af te leijden met versoek dat de ondergeteekende, nog die zelvde nagt wilde tot hem koomen om hem teegen zoodanige moed„ „willigheid (indien dezelve magt gepleegd worden met zijn goeder raad bij te staan. dat van dat edog van dat watertje het gebruik had des morgens omtrend agt uuren van het Erf van voorm: Cilliers verschijde persoonen kuamen dewelke zig terstond begaven na het land van des ondergeteekendens sp=r en als toen de ondergeteekende met en beneevens de deposanten mitsgaders de oudste Zoon, en de Schoon zoon van de pp„lo supp=t die zijlieden te gemoed ge„ „gaan, tellende in 't naderen vijftien Christenen, en vier en twintig slaven met graven en pikken; dewelke koomende op een stuk land van des on„ „dergeteekendens pp=l waar op de afgesnoedene garven rogge nog laagen, zig terstond bezig hielden met een gref te maaken volgens paragraaf t en 2o Dat daarop de ondergeteekende dezelve slaven met de hand geweesen hebbende met weeken te moe uijtscheijden dit ook door sommige dier slaven ge„ „daan wierd, zijnde /zoo het scheen:/ bij hun zelve overtuijgd, dat op een anders plaats onbevoegd waaren om iets van die natuur te verrigten in tusschen voor Cilliers en zijn gezelschap, dewelke Zig nog bij de agterste slaven bevonden nader gekoomen zijn als toen den burger Daniel Rossouw danielsz: zig driftig voor uijt begaf, en deselve sla„ „ven met een forcer stem toeriep wat is dat daar toe aan het werk blijven. blijkens paragraaf 3 Dat de ondergeteekende noodig oordeelende in't openbaar te moeten toonen dat het regt en de magt van zijn pp=l strekte om op des„ selvs eijgendoms grond het werke te gebieden of te verbieden welk laatste in het staande geval absoluit plaats had dus in substantie aan die „lieden vraagde, vrienden wie geeft u las om op de grond van mijn pp=le een grip te maaken, wiens ordre is het terstond daar op daar verscheide dier aan weezende geantwoord wierd wij alle maal te zaamen volgens paragraaf 4. Dat de ondergeteekende te sterk ver„ „zeekerd van de onmogelijkheid om dit werk te stuijten en aan de andere zyde niet on„ „kundig de onbevoegdheid om hetzelve met geweld te keer te gaan wijl dit in alle welgeor„ „donneerde Eijken en republicquen is het werk der operste magt op geregtshooven als toen uijt zijn zak haalde de Copia van het vonnis uwer WelEde: Agtbe en na het zelve die persoonen te hebben voorgeleezen te in Substantie tot Cilliers zijde gij handeld teegen het vonnis want het water loopt na de plaat zoetendaal en gij tijd het nu van de Erf ter zijden ap vervolgende voorts op een gebiedende toon, Ik versoek u alle vriendelijk dat gij dit werk op de grond van mijn W staakt en alle met u: slaven weg gaat, den ondergeteeken„ „de daar op ten antwoord bekwam dat zullen wij niet doen maar wij zullen de gripmaaken want 't is u land niet Cilliers als toen nog Substantieelijk, daarbij voegde, Ik moet het water hebben na het vonnis van stellen„ „bosch waar op de ondergeteekende dit versoek toen nog twee maalen her„ wiens haalden „
English
That the undersigned, now seeing that he was making no progress, found himself compelled, as he has already stated, due to the failure to obtain a messenger, to proceed with the protest up to three times in this manner: friends, we are standing here upon the proprietary land of my principal; I protest in his name against your action as an act of violence, and I shall bring it in such manner before the eyes of the Honorable and Esteemed Council of Justice, further informing the deponents of what took place with the request to bear testimony of the truth thereof if necessary, as appears from paragraph 6. Furthermore, both to the undersigned as well as to the deponents, the persons present there, besides the 24 slaves, will be shown to have been the burghers: Pieter Cilliers Jansz, Daniel Johannes Rossouw Danielsz, Jacobus Retief, Francois du Toit Stephansz, Daniel Malan Davidsz, Petrus Louw the elder, father-in-law, Jan Cilliers Jansz, Abraham Cilliers Jansz, brothers, Johannes Rossouw Gabrielsz, Gabriel Rossouw Gabrielsz, brothers-in-law, mentioned as appears from paragraph 5, Daniel Rossouw Gabrielsz, Charl Marais Jacobusz, Jan Minnaar Philipsz, Jan Ruijgrok, and Petrus Engelbregt. Whereupon the undersigned, after he had written down the names of those people, returned with the deponents to the farm of his principal, while those people remained at work there until late in the afternoon, according to paragraph. That the principal of the undersigned, notwithstanding what has already been mentioned, has always tolerated that the stream of water on the days appointed for Cilliers was turned unhindered towards him, Cilliers; yet he, Rossouw, noticed to his deep grief that repeatedly on the days appointed for him the water was diverted at night towards Cilliers, and that finally the malice went so far that beyond the days determined for Cilliers, that stream of water was also led at night into the vineyard of Rossouw, without him, Rossouw, being able to discover who was guilty of that offense. Then finally, fearing whether that might perhaps be a trick to falsely blame him, Rossouw, for some harm, he deemed it necessary to have watch kept at night by that stream of water in order to discover the perpetrator or perpetrators. And having sent out two of his subordinates for that purpose on the evening of the first of this month, they brought in during the early part of the night, at about half past nine o'clock, Adam of Mozambique, bondsman of the aforementioned Pieter Cilliers, according to whose statement, also annexed hereto as well as re-examined and sworn, it appears that he, deponent, was often ordered by his master, in the evening at about eight o'clock and specifically on the proprietary days of Rossouw, to cut through the ditch and lead that stream of water away towards the back, even though the same could barely reach halfway to the property of Cilliers; that he, deponent, did so until the aforementioned first of January, at which time he, deponent, was caught in the act and detained. That the undersigned, considering this intolerable manner of acting as it has been presented in a simple yet truthful light, soon understood how this act (to use the very words so frequently used by the great Dutch legal scholar, President van Bijnkershoek) causes the dispute to consist no longer in law, but in fact, because, as he says in his treatise on Matters of State, Volume 2, page 176, it is a delicate matter to deprive anyone in the world of his lawfully acquired right. That this deed also appears to belong to that which Damhouder in his Criminal Practice, Chapter 97, Number 4, brings under public violence, and where he, in Chapter 100, Number 5, speaking of private violence, explicitly counts those who, with an assembly of people without weapons, expel someone from his house or land and place themselves in possession thereof. That the said Cilliers, having thus undertaken to come with superior force onto the proprietary land of the principal of the undersigned to commit acts that neither he nor his accompanying company were permitted to do, and having thus encroached upon the right of sovereignty, the principal of the undersigned can now no longer be secure for a single hour in his own house or dwelling. That he, furthermore, in Chapter 101, Number 5, considers all helpers and accomplices who have given counsel or deed thereto equal to the principal, just as Marthinus Castricus in his contemporary law, Book 4, Title 15, on injunctions, Numbers 20 and 21, speaking of ejection from someone's land, together with Carpzovius in his treatise on Capital Crimes, Part 1, Chapter 37, page 292, Numbers 8 and 9, and J. Moorman on Crimes, Chapter 10, page 130, Number 2, with Damhouder and many other authors, show to be of the same opinion; that the conduct of Cilliers and those present with him also runs directly counter to the sentence of your Honorable and Esteemed Court, the clear letter of which is that he, Cilliers, shall be permitted to use the water three days solely for his farm named Roetendal without being permitted to lead it anywhere else, whereas, on the contrary, they lead that stream of water along a specially made ditch across a flat ridge off to the side toward the erf, for which it was never requested and also cannot reach. That the
Dutch transcription
Dat de ondergeteekende nu ziende dat hij niet en vorderde, zig in de nood„ „zakelijkheijd vond, om gelijk hij reeds heefd gezegd, bij manquement van een bode te kunnen bekoomen, met het pro„ „test tot drie maal toe, is voorgevat„ „ten in deezer voegen, vrienden, wij staan hier over de eijgendome grond van mijn principaal ik protesteer uijt zijn naam teegens uw handel als een handel van geweld en zal zulx in dier voegen onder de oogen van den E Achtb: Raade van Justitie brengen, leggende wijders het ge„ „passeerde in kennis met versoek aande depo„ sante om daar van des noods getuijgenis der waarheid te geeven, blijkens paragraaf 6. — Sal voorts, zoo bij de ondergeteekende zoo wel als bi de deposanten de aldaar present zijnde persoonen behalven de 24 slaven te zijn geweest de burgers Pieter Cilliers Jansz Daniel Johannes Bossouw danielsz, Jacobus Betiep Francois du Toit: Stephanusz Daniel Malan davidsze Petrus Douw de oude /:Schoonvader Jan Cilliers Jansz: Abraham Cilliers Jansz:/: broeders Johannes Rossouw gabrietsz: gabriel Rossouwt gabrielsz: J: Zwagers „haalde blijkens paragraaf 5 Daniel Rossouw gebreekt z: Charl Marais Jacobusze Jan Minndar Philipsz. Jan Ruijgrok en Petrus Engelbregt Waar op de ondergeteekende na dat hij de naamen dier lieden had opgeschreeven met de deporanten na de plaats van zijn pp„le is te rug gekeerd terwijl die lieden aldaar aan het werk zijn verbleeven tot laat in de nademiddag volgens paragraaf Dat des ondergeteekendens p=lo niet teegenstaande het reeds gemelde steeds heeft geedigd dat het watert„ „se op de daagen voor Cilliers bepaald ongehinderd na hem Cilliers wierd gekeerd dog dat hij Rossouid tot innige smart ontwaarde dat men telkens op de voor hem bepaalde daagen het water des nagts na Cilliers afleijde, en dat eijndelijk de kwaad„ „willigheid zoo verre ging, dat over de daagens voor cilliers behaald, dat watertje meede des nagts in de wijngaard van Rossouw wierd geleijd zonder dat hij rossouw konde ontdekken wien schuldig aan dat misbedrijf was dan eijndelijk vreesen„ „de of dat niet misschien mogte weesen een konstgreep, om hem Rossouw eenig kwaad val„ schelijk aan te vrijven oordeelde nodig des nagts bij dat watertje te doen oppassen, ten eijnde de dader of de daders te ontdekken, en daar toe op den Eerste deezer des avonds twee zijner onderhoorige afge„ „stuurt hebbende bragten dezelve in de voornagt omtrend half tien uuren Adam van mosambicque Daniel teijgen Leijfeijgen van voorm: Pieter Cilliers, volgens welke ten deesen meede geannexeerde mitsgaders gerecolleerde en beëdigde verclaring, komt te blijken dat hij deposant dikwijls door zijn Lijfheer gelast geworden es, omt sa„ „vonds omstreeks agt uuren en wel Jrijst op de Eijdaa„ „gen van Rassouw de grip door te steeken en dat watertge schoon het zelve naauwlijks op de Helft na het crf van Cilliers kan koomen agter daar heenen af te Leiden; dat hij deposant zulx gedaan heeft, tot op de bert dem: eerste Januarij, als wanneer hij deposant daar bij geattrapeerd en vast gehouden wierd Dat de ondergeteekende deeze intollerante handel wijze zoo als dezelve in een eenvoudig dog teffens waaragtig dagligt is gesteld oversweegen„ „de als ras beguep hoe dit bedrijf (:om de eijgene woorden zoo diwerf door den grooten Hollands regts geleerde den President van Bijnkershoek gebeezigd te gebruijken:/ de questie nu niet meer in regten maar in fijte bestaat, wijl het gelijk hij in zijn verhandeling van Staats zaaken 2 deel pag: 176 zegt, een netelige zaak is, iemand ter waereld zijn verkrgt regt te ontnee„ „men, dat ook die daad scheijnt te behooren tot dat geene het welksamhouder in zijn praetijcq Crimineel Cap:n 97 N=o 4 onder force publicque brengt en daar hij Cap 100 No 5 van force pri¬ ve spreeke uijtdrukkelijk de zulke teld die met vergadering van volk zonder wasee„ „nen iemand verdrijft uijt zijn huijs of grond, en hem zelve daar in porsestie steld Dat gemelde Cilliers dus hebbende onderneemen met een overmagt te koomen op de Eijgendoms grond van des ondergeteekendens p„l tot pleeging van daaden die hij nog zijn bij hebbende gezelschap niet en vermogt en dus getheeden zijn in regt der opperheerschappij des ondergeteekendens p=r nu ook geen Uur meer kan verzeekerd zijn, in zijn ijge huijs of wooninge. Dat hij wijders Cap=n 101 N=do 5 alle helpers en meede pre„ „gers die raad of daad daar toe gegeeven, hebben, met de pp:l gelijk houd zoo al ook Marthinus Casar in zijn reedendaags regt feb: 4 Fit: 150 de interdictio N=o 20 en 21 van het stooten uijt ijmands grond spreekende mitsgaders Carpzorius in zijn verhandeling van Lijfstraf„ „telijke misdaden 1 deel 37 Hoofdstuk pag: 292 N„o 8 en 9 en J: Moorman over de mis„ raaden en Z: 10 hoofdstuk pag 130 N=o 2 met damhouder en veele andere EE van het zelve gevaelen toonen te zijn dat ook het bedrijf van cilliers en zijn bijweesende zijn reg aan loopt teegen het vonnis uwerwel Ed Achtb=e, waar van de duijde„ „lijke letter is dat hij Cilliers het water zal mo„ „gen gebruijken drie daagen Eeniglijk tot zijn plaats genaamd Boetendal zonder het zelve ergens anders te moogen heen leijden, daar zij in teegendeel dat watertje langs een Expres gemaakte grep, over een platte rug ter zijden af na het Erf lijden, waar op het nooijt is gevraagd en ook niet koomen kan. — dat Dat de
English
Extract from the Civil Court Roll held at the Cape of Good Hope. Thursday the 8th of January 1789. Citizen Bernardus de Vaal, as general attorney of the former deacon of Drakenstein, citizen Daniel Rossouw, applicant in this matter, having shown his general power of attorney with 2 annexes, presents a petition framed as follows: That the undersigned, in compliance with the request of his principal, saw no other way open than, as he does hereby, to turn to your Honorable Worships and lay his principal's well-founded grievances most respectfully before the same, humbly pleading that it may graciously please your Honorable Worships to look down with a judicial eye not only upon the acts committed themselves, but also upon the feared consequences thereof, and especially upon the insult offered to your Honorable Worships in violating your own verdict. For which reasons the undersigned deems himself not authorized to enter into or pursue a civil suit with the opposing party; requesting, therefore, that this matter, on legal grounds, be placed in the hands of the Fiscal's Office, with the further request that the oft-mentioned Pieter Cilliers may be ordered to undo everything done to the contrary free of cost and damages, as well as to pay all costs incurred in this matter, or in such manner as your Honorable Worships shall deem proper. Beneath was written: Doing which, was signed: B. de Vaal. In the margin: Presented in Court on the 8th of January 1789. Lower: Agreed: was signed: W. J. D. Hijneveld, sworn clerk. Against Citizen Pieter Cilliers, Janszoon, respondent. The citizens Jacobus Retief, Daniël Bosman, and Francois du Toit appearing for the respondent, and legitimizing themselves with a power of attorney passed before the secretary of Stellenbosch, Anthony Faure, by the respondent for them and for their fellow citizens Daniel Malan, David Jan Cilliers, Janszoon, Andries Bernhardus du Toit, Carel Cristoffel Frick, Gabriel Rossouw, Gabrielszoon, Jan Rossouw, and Francois Roos, to see service of the petition, with costs, on account of the malice committed on the proprietary land of the said Rossouw on the second of this month by him, Cilliers, in company with his associates as well as many slaves; and having heard read the aforesaid petition submitted by the applicant with its annexes, they state thereon: that they have not committed any violence, nor have they ever intended to commit any violence or cause grief to anyone, but that, as the principal respondent is a poor man and the applicant, contrary to the verdict delivered by this Council, has even withheld drinking water from the respondent, they have therefore assisted the respondent to open the old trench which has existed there for 40 years already and which the applicant maliciously caused to be filled up with filth; that furthermore they were by no means on the applicant's proprietary land but on the Company's land, even though the applicant had sown rye on that land to cut off the trench, the rye having already been harvested when they opened the trench; adding hereto that the respondent absolutely cannot spare the water in question without himself, his wife, and his children falling into misery, and that this is a crying injustice on the part of the applicant, who does not need the water in question himself and otherwise has enough water to make a living. The attorney for the applicant primarily counters: that he requires no further proof regarding the commission of violence, since the fact itself is sufficient proof; that the attorneys for the respondent can by no means deny that so many persons and slaves deliberately went to the applicant's farm in order to render the verdict of this Council illusory through the use of force, while the respondent has not shrunk from saying publicly that he must have the water following the verdict of Stellenbosch. That furthermore, the water in question has always been possessed precario, and that this is proven by the conditions of sale publicly read when the honorable Orphan Masters sold the farm Zoetendaal; so that the purchaser of the same farm Zoetendaal knew well beforehand that he had no right to the water in question, which was granted precario to the previous possessor; that notwithstanding all this, by a ruling of this Council, allowing the respondent 3 days of that water, a servitude was placed upon the applicant's farm which had never before been attached to the farm; the applicant however has kept the peace and strictly complied with the Council's verdict, namely by letting the water flow down to the farm Zoetendaal. But that the respondent, contrary to the verdict which dictates not to divert the water to the side, nevertheless, assisted by so many men, has diverted the water in question to the property. That it further surprises the applicant that one of the attorneys for the respondent, being Jacobus Retief, now also insists in favor of the respondent upon the water in question, whereas Retief himself, at the time he was the possessor of the aforesaid farm Zoetendaal, then demanded the water of the widow of Gabriel Rossouw, the next neighbor of the principal applicant, without laying any claim to the water of the applicant now in question; and having further said during the commission conducted at that time that he did not have the least right or claim to the water of the attorney's applicant; thus persisting in his submitted request. The attorneys for the respondent state in reply that the applicant himself does not comply with the verdict and withholds the water from the respondent, and that they have done nothing other than to return the water to its old course; persisting in their [illegible].
Dutch transcription
„curatie vertoond hebbende pre„ „senteerd een request gemunieert als volgd. Dat de ondergeteekende ter voldoening aan het ver„ „soek zijner p=r geen andere weg open zag dan ge„ „lijk hij is doende bij deesen, het te wenden tot uw EEEd„e Achtb:e en zijner p„l gegronde klagten zeer Eerbiedig needer te leggen in den schoot van wel denselven, ootmoedig smeekende, dat het uwelEd:e achtb=e goedgunstig moge behagen„ met een regterlijk oog te willen nederzien niet alleen op de gepleegde daaden zelve maar ook op de daar uijt gevreest wordende gevolgen! en zonderling op den hoon uwerwel Ede achtb=r in het Contrarieeren van wel derzelver vonnis aan „gedaan om welke reedenen den ondergeteekende zig oordeeld onbevoegd, om met parthije in een Civiel proces te koomen of te moogen treeden; versoekende mits dien, dat het zelve op gronde van regten mag worden gesteld in handen van officium Fiscaal met verdere versoek dat de meergem: Pieter Cilliers mag worden gecondem„ „keerd, al het ter Contrarie gedaane kost en Schad „loos afte doen beneevens in alle de ter zaake de „zes gevallene kosten ofte in dier voegen als w„ „welEd=e achtb zullen bevinden te behooren. — /onderstond T welk doende /:was geteekend:/ B de Vaalge / in margine:/ Exhibitium in Judicio den 8 Jan 1729 /:lagers /:Accordeerd: / was geteekend/ W J D Hijne„ „veld geswe: Clercq contra de burgers Jacobus Petief Da„ den Burger Pieter Cilliers Jansz „niele Bosman en Francois du Soit voor de geregen. Compareerende gereqtn om weegens de door hem en zig met eene procuratie door Cilliers in zijne bijhebbende gesel¬ den gereq=en op hun en de meede burgers Daniel Malan Davade schap mitsgad:s veele slaaven op Jan Cilliers Jansz: Andries Bern„ den tweeden deezer maand gepleeg„ „hardus du Poit, Carel Cristof„ „fel Frick, gabriel Rossouw de kwaadwilligheijd op de eijgen gabrielsz: Jan Roosouid en „doms grond van gem: s Ros„ & Francois Roos, voor den secre„ „taris te stellenboveh Pan„ „souw te zien dienen van request „thoni faure gepasseerd legiti„ Cum Expensis. „meerende mitsgads het voorsz: door den reqt. ingedient Request met dies bijlagen hebbende haoren leeze advanceeren daar op: dat zijlieden geen geweld hebben gepleegd, nog ook nimmer voorneemens zijn geweest eenig geweld te pleegen of ijmand leeds te doen, maar dat zij terwijl den p=le gereg=l een arm man is en den reqt. Cortrarie het vonnis bij deezen raade geslaagen, hem gereq zelvs het drinkwater heeft onthouden „ derhalven hem geregen hebben geaddisteerd den q9 Regt zijne generaale pro„ Den Burger Bernardus de Taal als generaale gemagtigde met 2 bijlagen luijdende 't zelve van den oud diacon van draken„ steen Cr Daniel Rossouw regt. Donderdag den 8 Januarij 1789 op Extract uijt de Civile regtsrolle gehouden aan Cabo de Goede Hoop actuijt om aO — om de oude grep welke zig reeds zeedert 40 Jaaren aldaar heeft bevonden en welke doo reeqt uijt kwaadaartig„ „heid met vuijlnis heeft laaten toegraeijen, te openen; Dat zij voorts geenzints op des reqts. eigendoms grond maar op Comp=s grond zijn geweest; af schoon den reqtn dat land om de geregte te korten met rog bezaaijt had zyn „de de rogge wanneer zij de grep hadden geopend reets af„ „geoogst geweest, hier bij voegende, dat den gereq=de vol„ „strekt het water in quaestie niet kan ontbaaren, zonder met vrouw en kinderen ongelukkig te worden en dat dit van den reg=t een schreeuwende onregtvaardigheid is dat hij het water in quentie zelve niet nodig hebbende buijten dien water genoeg heeft om te kunnen bestaan. ƒ der qq reqt brengt daarteegen hoofdzakelijk in dat hij noopens het pleegen van geweld geen bewijs meer nozig heeft, daar reets vet ze ni ne haz„ een genogzame preuve is, dat de qq gereg=t gientzints kunnen. ontkennen met zooveele persoonen en sslaven zig opzettelijk naar de plaats van den regt te hebben begeeven om het vonnis bij dee„ „zen raade door het pleegen van geweld illusoin te maaken Terwijl de gereg=de zig niet heeft ontzien publicq te zeggen dat hij het water moet hebben naa het vonnis van stellen boesch Dat wijders het water in questie altoos is bezeeten precario en dat dit beweezen is door de Coopconditie wanneer heeren weesmeesteren de plaats Zoetendaal hebben verkogt, publicq afgeleezen; zoo dat de kooper van dezelve plaatszoetendaal wel te vooren heeft geweeten dat hem op het water in questie, als aan de voorige bezitter precario toegestaan, geen regt Com„ „peteerde, dat hoe zeer ook des alle niet teegenstaan„ „de door deesen raade, met van den geregt 3 dragens van dat waar toe te slaan op de plaats van den zegt is gelegd een kewilduis het welk nooijt te vooren of de plaats is gehegt geweest de reqte zeg egter heeft Dat het hem gereg=t wijder verwondert dat een der qq gereqten. Zijnde Jacobus Retief tans meede ten voordeele van den gereg: op het water inquestie in„ „steerd daar hij retief zelve ten teijde van de Zandroor Bergh bezitter geweest zijnde van de voorsz: plaats Zoetendaal als toen geeijscht heeft het water van de wede. Gabriel Rossouw de naaste buur van den p=lo reg=t zonder op het water van den req=t tans in questie, pretensie te maaken: hebbende wijders bij de dier tijd gedaane Comissie zelve gezegd op het water van den qy regt geen het minste recht of aanspraak te hebben persisteerende dus bij zijn gedaan versoek. De q9 garegt advanceeren daar op dat den regte zelve niet aan het vonnis voldoet en de gerlegte het water onthoud en dat zij wijders niet an„ „ders hebben gedaan als het water in zijnen ouden loop te brengen; persisteerende bij hunn vreeden gehouden en stiptelijk naar het vonnis des raads met namentlijk het waar na de plaats zoetendaal te laaten afloopen gedraagen Maar dat de gereqde contrarie het vonnis het welk disteerd om het water niet ter zijde afte lijden egter gaad„ „sisteerd met zoo veel manschappen het questi„ „eus water na het Erf heefd afgebragt te taelde O geprofereerd O
English
stated, adding that the petition submitted by the fourth respondent is filled with many untruths: The Council: before disposing of the petition submitted by the respondent and the documents annexed thereto; commissions two Gentlemen Members of this Council to conduct an ocular inspection at the contentious location to determine whether and to what extent either party has acted contrary to the judgment rendered by this Council in case of appeal, and to make a proper report of their findings. Beneath stood: Agrees. Was signed: W. J. van Rijneveld, sworn clerk. Lower down: agrees, and signed: P. C. van Zeijne, sworn clerk. To the Right Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, together with the Honorable Council of Justice of this government. Right Honorable Sir, Gentlemen. Whereas the Burgher Bernhardus de Vaal, as general attorney of the former deacon of the Drakenstein congregation, Daniel Rossouw Pietersz, caused the burgher Pieter Cilliers Jansz to be summoned on the 8th of the just passed month of January, and through the same De Vaal simultaneously presented a petition mainly containing a complaint; that notwithstanding the judgment rendered in case of appeal by this Council on 2 February 1782 regarding the dispute between the aforesaid Rossouw and Cilliers over a watercourse, which dictates that the said Cilliers shall be permitted to use that water three days a week solely for his farm Zoetendaal without being permitted to lead the same anywhere else, the same Cilliers nevertheless on the 2nd of December last, being one of the days on which the aforesaid Rossouw was to use the disputed water in accordance with the above-mentioned judgment, did not hesitate, with the assistance of the burghers: Daniel Johannes Rossouw Danielsz Jacobus Retief François du Toit Stephz Daniel Malan Danz Petrus Louw the elder Jan Cilliers Jansz Abraham Cilliers Jansz Johannes Rossouw Gabrielsz Daniel Rossouw Gld Gabriel Rossouw Gzs Charl Marais Jacobusz Jan Minnaar Philipsz Jan Ruijgrok and Petrus Engelbregt to open an old ditch, partly across the freehold land of the aforesaid Rossouw, and thereby to lead the water, which ran in a direct line to the farm Zoetendaal, to a certain erf situated to the side and belonging to him, Cilliers; with the request that it may please Your Right Honors to place the aforesaid committed violent acts into the hands of the Fiscal's office, and to condemn the mentioned Cilliers to undo everything done by him, to indemnify costs, and to pay the expenses incurred in this matter. While on the other hand, it was brought forward on behalf of the respondent by the aforesaid Jacobus Retief and François Retief, as well as Daniel Bosman, that they had committed no violence, but had acted in accordance with the judgment, namely by opening and cleaning the ditch which had already run along the erf of the aforesaid Cilliers for forty years and which Rossouw had allowed to become overgrown with bushes and rubbish. It pleased Your Right Honors, before disposing of the said submitted petition, to commission the undersigned to conduct an ocular inspection at the contentious location to determine whether and to what extent the parties have acted contrary to the aforesaid judgment rendered in case of appeal by this Council, and to make a proper report thereof to Your Right Honors. The undersigned then, in compliance with the resolution taken by Your Right Honors, having attended there on the 28th of the just elapsed month of January, had the aforesaid Rossouw and Cilliers appear at the disputed location and asked them by whom and in what respect they considered that the aforesaid judgment had been violated: which was immediately answered by the aforesaid Rossouw by saying that since the judgment clearly dictates that Cilliers shall only be permitted to make use of the water in question on his farm Zoetendaal without being permitted to lead it anywhere else, and he, Rossouw, although he also had reasons not to acquiesce in this, as it appears most clearly that the farm Zoetendaal has no right to the water in question, both on account of the conditions of sale read out by the Orphan Masters at the sale held on 14 March 1770, and also because of the situation of the same farm Zoetendaal, which, as is clearly to be seen, is situated not on that water but on the Berg River, nevertheless, to prevent unpleasant consequences, remained content and left the water in the same
Dutch transcription
geprofereerde met bijvoeging dat het request door de q4 req=te ingedient, met veele onwaar„ „heeden is opgebruld: Rraad: alvorens het door den regte ingedien Request en daar bij gearnexeerde stukken te disponeeren; Committeerd twee Heeren Leeden deeses Raads om ter plaatze contentieus accbe„ „re inspectie te noemen of en hoe verre daar Pathije teegens het bij deesen Raade in Cas daCepel geve „de vannis is aangehandeld en van dezelve bevindinge te doen behoorlijk rappport /onderstond/ Accordeerd /was geteekend:/ U„m J: van Rijneveld g=t Clercq /nog Lagen/ accordeerd / en geteekend F 31r„r C„ Van zijne ve Ed g:t Clercq e Aan den WelEde Achtb Heer Johannes Isaak Ane„ „nius, President beneevens den E Achtb=e Raade van Justitie deeses gouvernement pr Welede Achbbr Heer Heere Wanneer den Burger Bernhardus de taal als generaale gemagtigde van den oud diacon der drakensteinsche gemeente Daniel Rossouw Pietersze teegens den 8 der eeven gepasseerde maand Januarij heeft laaten dagvaarden, den burger Pieter Cilliers Jansz: en door denselven E de vaal te gelijk i gepresenteert een reques behelsende hoofdzaakelijk eent beklag; dat niet teegenstaande ook het bij deesen Raade weegen tusschen voorsze: Rossouur en Cillia presene quatie, over een waterloop in dnta 2 Februarij 1782: in cas dappel gevelde vnnis komt te dicteeren dat ged„t Cilliers, dat water 's weeks drie daagen zal moogen gebruijken NBee„ „niglijk tot zijn plaats Zoetendaal zonder het zel„ „ve orgens anders te moogen heen Lijden deselve Cilliers zig egter op den 2 December Jongstl: zijnde Cust een dezdagen en welke voorsz: Rossouw ingevol„ „ge het bevengem: vonnis het questieuse water moeste gebruijken niet had ontzien met be„ „hulp van de burgers. — Daniel Iohannes Rossiuw danielze Jacobus Retigf Fhançois du Loit Stefhan F Daniel Malan Daritze Petrus Louer de oude Jan Cilliers Jansz taat Abaaham Abraham Cilliers Jansz: Johannes Rossouw gabrielsz Daniel Rossouw gld gabriel Rossouw gzs Charl Marais Jacobusz Jan Minnaar Philipsz Jan Ruijgrok en Petrus Engelbregt een oude grep zelve voor een gedeelte over het eigen„ „doms Land van voorsz: Bossouw te openen in het water het werke Linda Frecta na de plaats zaeten„ „daal liep daar door na zeekert ter zijden gelee„ „gene en hem Cilliers toebehoorende Erf te lijden, met versoek, dat het van uwel Ed„le Achtb=e welbe„ „haagen zijn moge de voorsz: gepleegde dadelijk „heeden te stellen in handen van 't officium Fiscaal en gerepten Cilliers te Condemneeren al't door hem gedaan kost een schadeloos te stellen en de ter deeze zaake gevallene korten te betalen Terwijl daar en teegen door voorsze Jacobus Betief en Francois Retief mitsgaders daniel Bosman voor den gereqtn. is ingebrag dat zij geen geweld hadden gepleegd, maar in„ „gevolge het vonnis waren te werk gegaan, met namentlijk de sloot welk reeds: zeeder Veertig Jaaren langs het Erf van voorsz. Cilllers had geloopen en welke Roosouw met Barjes en vuijlnis had laaten toegroeijen te openen en schoon te maaken Heeft het uwelEde Achtbeer als taa en behaagd alvoorens op het ged=e ingedient request te dispo„ „meeren de ondergete te committeeren om ter plaatse contentieur te neemen occilaire inspectie, of en in hoe verre door parthijen teegens het voorsz: von„ nis in cas d'appel bij deeze raade geveld is aange¬ „handeld; en daar van aan Uwel Ed=e Achtb=re Fou„ „de zijn aangehandelen en daarvan aan UuE achter zoude zijn gedaan behoorlijk rapport. de onderget„e dan ter voldoening aan dezelve UWEde Achtb„re genoomene resolutie daar toe opr den 28 der eeven afgeloopene maand Januarij gevaceerd hebbende als toen voorsz: Rossouw en Cilliers ter querticure plaatze doen appoincteeren en dezelve afgevraagd door wien en in welken opzigte zij vermeenden, dat teegens het voorsz: vonnis zoude zijn aangehan„ „deld:s 't geen terstond door voorsz: Rossouw wierd beantwoord met het zeggen dat daar het vonnis duidelijk dicteerd dat Cilliers van het water in questie eenelijk zal vermogen gebruik te ma„ „ken, op zijn plaats zoetendaal zonder hetzelve ergens anders te mogen heen Liden en hij Rospouen /op shoon hij ook reedenen had, om hier in niet te de„ „rrsten als blijkende het ten klaarste dat de plaats zoetendaal zoo uit hoofde van de door Heeren weesmeesteren bij de op den 14 maart 1770 gedane verkooping opgeleezene koopconditien geen regt op het water in questie toekomt, alsook weegens de situatie van dezelve plaats zoetendaal die gelijk het duidelijk te zien is niet op dat water maar op die Bergerivier aan gelegd is:/ zig egter ter voor„ „koominge van onaangenaame gevolgen, heeft te vreeden gehouden mitsgad„s het water in beeft deselve 2
English
cause its old ditch to run in a direct line to the place Zoetendaal, the aforesaid Cilliers nevertheless had dared to undertake not only to divert that water contrary to the aforesaid sentence aside and to his quitrent land, but to do this, notwithstanding the protests of Rossouw, on his proprietary land, and indeed by violent force, with the assistance of 15 burghers and 24 slaves. Against which it was advanced by the aforesaid Cilliers that he had by no means acted contrary to the sentence, but that he, on the contrary, since the sentence rendered in appeal did indeed approve the sentence pronounced in the first instance, only with that alteration of the days on which the parties should make use of the water in question, and the sentence in the first instance dictated that he, Cilliers, should clean the ditch upwards toward the dam of Rossouw, therefore, with the assistance of such persons as were appointed by him as his attorneys and thus had to stand up for his interests, in accordance with the aforesaid sentence of the Landdrost and Heemraden of Stellenbosch approved by this Council in that respect, had opened the ditch closed by Rossouw; and that, above all this, besides that Rossouw had diverted the water in question into an old ditch which certainly does run toward the place Zoetendaal, but which is situated in such a manner that the water, on account of the sandy soil, not only cannot by any means be brought onto the place Zoetendaal, but that the water, even having arrived that far, could not then properly be employed for the vineyard and garden, the aforesaid Rossouw also, during those days which are appointed for his use, notwithstanding that the aforesaid sentence of Stellenbosch states that he should then still let as much come to him, Cilliers, for drinking water as will be practicable for him. Then, it being replied thereto by the aforesaid Rossouw that he leaves it entirely to the judgment of the undersigned whether, on account of the small quantity of the water in question, it can ever be possible that the same could be used by him on those four days a week for the watering of his vineyard, while still letting so much water run off as would correspond to the intent of the Landdrost and Heemraden, seeing that even all the water on those days on which Cilliers makes use of the same, being diverted into that new ditch to the yard, in all those three days scarcely once reaches the yard of Cilliers, and most of the time reaches only a distance of about half of the yard of Cilliers from the place of him, Rossouw; so that in this there already resides an absolute impossibility for him, Rossouw, if he nevertheless wished to enjoy the very only point that is found to his advantage in the sentence of Stellenbosch, to be able to comply with that part of the aforesaid sentence. Yet it was thereupon pursued by the mentioned Cilliers that this nevertheless did not take away from the fact that the sentence of Stellenbosch, which was approved by this Council for that part, had assigned him drinking water during the time that Rossouw used the water for his vineyard, and he claimed drinking water on that ground. The undersigned, noticing that as the parties, each in his own respect, attempted strictly to adhere to the letter of the sentence, and thus tenaciously maintained their assertions on that account, and there was thus as yet no possibility to be able to effect any mediation between them, but rather that the parties with their attorneys continued to insist on the execution of the sentence, which the situation of the places and watercourse in question made impossible, therefore deemed it necessary to take an accurate inspection of everything themselves, in order to then be able to provide to Your Right Worshipfuls, besides a report of their commission and findings, also those reflections which they should judge necessary and most suitable to interpret further the abovementioned sentence in such a manner that, removing all erroneous notions and misunderstandings, it could be strictly maintained. The undersigned then, having proceeded at the request of the aforesaid Cilliers and his attorneys to inspect first the new watercourse, being from the quitrent land of Rossouw over the yard of Cilliers to the place Zoetendaal, in order subsequently to be able to observe the old course in a direct line from the aforesaid place Zoetendaal to the quitrent land of Rossouw, then had to see very clearly that by the mentioned Cilliers, by leading the water over the yard and thus a very considerable distance alongside the old course, it was acted completely contrary to the intention which Your Right Worshipfuls manifested in the aforesaid sentence, since the sentence clearly states solely to his place Zoetendaal without leading the same aside. Which view having been communicated by the undersigned to the aforesaid Cilliers, the same brought forward for his discharge in that regard that while the water, at the time of the execution of the commission and the passing and pronouncing of the sentence rendered in appeal, ran in the new ditch over his yard, and it is true that by the sentence the Council forbade leading the same elsewhere, without nevertheless making mention of the aforesaid watercourse over the yard
Dutch transcription
desselvs oude sloot Linia recta naar de plaats Loetendaal doen afloopen voorsz: Cilliers nogtans had durven onderneemen om niet alleen dat water Contrarie het voorsz: vonnis ter zijde en naar zijn Erpaftelijken maar dit onaangezien de protestatien van Rossoiv, te doen op zijn eigendoms land, en wel geweldadigder hand, met behulp van 15 burgers en 24 slaven.— Waar teegen door voorsz: billiers wierd geadvanceerd dat hij geenzints Contrarie het vonnis had aangehandeld, maar dat hij intee¬ „gendeel, daar het vonnis in cas d'appel geveld wel deegelijk, het ter eerster instantie uijtgesprooken vonnis approbeerde, alleenlijk met die verandering der daagen in welken parthijen van het water in questie zoude moeten gebruik maaken en het vonnis ter eerster instantie dicteerd, dat hij Cil„ „liers de sloot opwaards na den dam, van Rossouw zoude moeten schoon maaken, dierhalven met behulp van zodanige perzoonen dewelke door hen tot zijne gemagtigdens waaren aangesteld en dus zijne belangens moesten voorstaan; ingevolge het voorsz: bij deezen raade in dat opzigt geappro„ „beerde vonnis van Landrost en heemraaden aanstellenbosch de door Rajouw toegemerkte sloot had geopend en dat boven dit alles, behal„ „ven dat Rossouw het water in questie had af„ „geleid in een oude sloot welke zeekerlijk wel na de plaats Poetendaal afloopt, edog welk zodanig gesitueerd is, dat het water weegens het Lan„ „derige grond niet alleen geenzints op de plaats Zoetendaal kan gebragt worden maar dat het water ook zelf zoo verre gekomen weesende als dan nog niet wel voor de wijngaard en Tuin zoude kunnen gemploijeerd worden, voorsz, Bassouwe teffens nog in die daagen welke tot zijn gebruik geschikt zijn, onaange„ „zien het voors vonnis van stellenboschmeld dat hij dan noch zoo veel tot drinkwater aan hem Cilliers zoude moeten doen toekoomen als hem doenlijk zal zijn. - Dan daar op door voorsze: Rossouw gerepli„ „ceerd zijnde dat hij volkomen aan de beoor„ „deeling van de onderget=ens bed op het uit hoofde van de geringe quantiteijt des questieusen waters immer mogelijk kan zijn dat het zelve door hem op die vier daagen 's weeks tot bevogtiging van zijn wijngaard zoude kunnen gebruikt worden met dan nog zoo veel water te doen afloopen als aan het oogmerk van Landrost en heemraaden zou„ „de beantwoorden gemerkt zelvs al het wa„ „ter op die daagen, in welke Cilliers; van het zelve gebruik maakt in die nieuwe sloot na het Erf afgeleid wordende, in alle die drie daagen nouwlijks eens tot aan het Erf van Cilliers komt en den meesten tijd van de plaats van hem Rossouw slegts een dis„ „tantie van circa de helft van het Erf Loosendaal van vant Cilliers bereikt: zo dat daar inne reeds recideer„ een volstrekte onmogelijkheid om zoo hij rossoura tog eevenwel wilde genieten het allereenigste poinct het welke in het vonnis van stellen„ „bosch tot zijn voordeel word gevonden, aan dat gedeelte van het voorsz: vonnis te kunnen oftempereeren. zoo wierd agter door gerepten Cilliers daarop vervolgd, dat dit evenwel niet wegnam, dat het vonnis van Stellen„ „bosch het welke voor dat gezeelte door dee„ „zen raade is geapprobeerd, hem had toegelegd drenkwater geduurende den tijd dat Rossours van het Water voor zijn wijngaard en hij ons uijt dien hoofde drinkwater pretendeerde. — de ondergeteekendens bemerkende, dat daar parthijen een ieder in 't zijne zig stiptelijk aan den letter van het vonnis trachtende te gedragen, en dus hunne Sustenuen, dienwee¬ „gens onverzettelijk bleeven vast houden er dus als nog geen mogelijkheid was om eenige be„ „middeling tusschen dezelve te kunnen Effectu„ „ren maar dat veel eer parthijen met hunne gemagtigde bleeven insteeren of de Executie van het vonnis, het welke de situatie der plaatzen en waterloop in questie onmogelijk maakte, hebben, dus gemeend van alles zelve nauwkeurige inspectie te moeten neemen ten einde aan Uwel Achtb=e als dan behalven een verslag van hunne Commis¬ „sie en bevinding nog te kunnen suppediteeren die reflectien dewelke zij zoude nodig oordeelen het meeste geschikt te zijn om het bovengem: vonnis sodanig nader te interpreteeren dat hetzelve wegneemende alle verkeerde begrippen en misverstanden stiptelijk zoude kunnen worden gehandhaafd. de ondergeteekendens dan op versoek van voorsze: Gilliers en sijne gemagtigdens getreeden zijnde om eerst op te neemen de nieuwe water„ „loop zijnde van het Erfpagtland van Ros„ „souw over het Erf van Gilliers naar de plaats Zoetendaal ten einde vervolgens de oude loop linia recta van de voorzz: plaats Loetendaal naar het Erfpagtland van Rossouw te kunnen gaade slaan hebben als toen zeer duidelijk moeten zien dat door gerepte Cilliers met het water over het Erf en dus een zeer aanmerkelijke distantie be„ „zijde de oude loop afte lijden voldrekt is aan„ gehandelt teegens de intentie welke UwelEde. Achtb bij het voorsz: vonnis hebben gemanifesteerd daar het vonnis duijdelijk zegd eeniglijk tot zijn plaats Zoltendaal zonder het zelve ter zijde af te leijden welk begrip den ondergeteekende voorsze: Cilliers meede gedeeld hebbende, bracht denselven ten dien belange tot zijn decharge in dat terwijl het water bij het doen der Commissie en het slaan en pronuntieeren van het in eas d'appel ge„ „velde vonnis in de Nieuwe Sloot over zijn Erf heeft geloopen en door de raad wel is waar bij het vennis verboden is, hetzelve elders heenen te lijden, zonder nochtans van de voors waterloop over het Erff „fie 7 mentie
English
mention nor concerning the same made the slightest alteration, he thus having adhered to the judgment and not having diverted the water a single strobreete sideways; which was nevertheless contradicted by the aforementioned Rossouw with the statement that this newer ditch was supposedly an old watercourse of some fountains coming from the place lying above the erf of the widow Gabriel Rossouw and passing over the aforementioned erf to the place Zoetendaal, while subsequently by permission a ditch was supposedly made from the erf of Cilliers to the watercourse in question, which in part passes over the freehold land of him, Rossouw, notwithstanding however that the actual course in question had in fact been and remained the old course running straight down from the quitrent land to the aforementioned place Zoetendaal; that at the same time by the judgment of the Council of Justice the water had been allocated by no means to the erf, but to the place Zoetendaal, that this was clearly determined in the judgment and at the same time it being forbidden to divert the same sideways, which is to say towards the erf, which never ever had any claim to the water in question or was granted any right on that account, from which it naturally followed that the water ought to flow off in its old course straight to the place Zoetendaal, and not with a right angle over the erf. With regard to which the aforementioned Cilliers, however, replied that, since he had sold from the place Zoetendaal, which was 12 morgen in size, the buildings with a piece of land to the burgher Jan Martin Enxel, and had thereby retained for himself four morgen of land with the right that had been allocated to him to the water in question, he thus presumed that it was all the same whether he used the water for his place Zoetendaal or on the erf; the undersigned then having subsequently proceeded along the old course downwards to the dam in order to inspect the watercourses, the condition of the dam, and the ditch above the quitrent land, then perceived themselves that the aforementioned Rossouw can never ever be in a position, on those days when he would have to make use of the water in question, to let a sufficient quantity of drinking water run off; in which respect, however, Cilliers and his authorized agents submitted to the consideration of the undersigned whether it might not be possible, if the entire watercourse above the quitrent land were deepened, thereby not only to facilitate the water in its course, but perhaps even to open up more springs and thus obtain an abundance of water there; regarding which the aforementioned Rossouw remarked that, although this contention had at first glance some appearance, it was however a difficult labor of quite uncertain result, as he presumed that, while the water currently has an unobstructed course, therefore if there should happen to be a hidden fountain, the same would by no means emerge sooner by the deepening of the ditch; wishing, however, willingly to submit to an accurate investigation and
Dutch transcription
mentie noch nopens dezelve de geringste verandering gemaaken hij zich dus aan 't vonnis had gehouden en het water geen stico breete ter zijde uijtgeleijd 't geen nochtans door voorsze Rossouw wierd teegengesprooken met het zeggen dat die nieu „wer sloot zoude zijn een oude waterloop van eenige fonteijnen komende van de boven het Erf leggende plaats van de weduwe Gebriel Rossouw en gaande over het voorszee: Erff haar de plaats Zoetendaal, terwijl vervol„ „gens bij vergunning zoude zijn gemaakt, een stoot van het Erff van Cilliers naar de water „loop in questie 't geen voor een gedeelte over het eijgendoms land van hem Rossouwe gaat, niet teegenstaande egter de eijgentlijke loop in questie in der raat was geweest en gebleeven de oude loop regt afschietende van het Erf„ „pagtland naar de voorsz: Plaats Zoetendaal„ dat teffens door het vonnis des raads van Jus¬ „titie het water was toegeweesen geenzints aan het Erf maar aan de plaats zoekendaal dat dit duijdelijk in het vonnis bepaald en teffens verloeden sijnde het zelve ter zijde, het geen zeggen wil naar het Erff het welke nimmer of nooijt eenige aanspraak op het water in qued „tie gehad heeft of eenig regt diesweegens toegekend is op te leijden, daar uijt dus natuurlijk volgde dat het water in zijn ouden loop lijnrecht naar de plaats zoeten„ „daal en niet met een winkelhaak over het Erf behoorde af te vloeijen. Ten welken overzigte voorsz: filliers, egter regereerde dat daar hij van de plaats Zoetendaal die groot geweest is 12 morgen den opstal met een stuk land aan den burger Jan martin Enxel, had verkogt, en daar bij voor zig gehodden vier morgen Land niet e het regt dat hem op het water in questie was toegeweesen hijt dus vermeende dat het om het eeven was of hij het water tot zijn plaats zoeken„ „daal dan wel op het Erpgebruikte, de ondergeteekendens zig dan vervolgens langs den ouden loop ofwaards na den dam begeven hebbende om van de waterloopen, de gesteldheid van den dam ende sloot boven het erfpagtland inspectie te neemen hebben als toen zelve ontwaard dat voorsze Bossouw nimmer op nooijt in staat kan zijn om in die daagen wanneer hij van het water in oficitie zoude moeten gebruik maaken een ge„ „noegzaame quuantiteijt drinkwater te kunnen laten afloa„ „pen den welken aanzien egter silliers en zijne gemag„ „tigdens de ondergeteekendens ter Consideratie gaven of het niet mogelijk zoude zijn om wanneer de geheele water„ „loop boven het Erfpagt land wierd uitgediept daar door niet alleen het water in zijn loop te faciliteeren maar zelvs ook mitschien meerdere bronnen opte doen en dus een overvloed van water aldaar magtig te worden, waar omtrend voorsz: Rossouw aanmerkte dat op schoon dit Sustenu in den eersten opslag wel eenigen Schijn had dien van een moeijelijken arbeid egter vrij onzeekere uitslag was daar hij vermeende dat terwijl het water thans een onbelem„ „merde loopkomt te hebben da hij vermoede det terwijl het dnker thans een onbelen meede logt bant te hebben derhalven wanneer er zig een verborgen Fontein mog„ „te bevinden dezelve door het uitdiepen der sloot geenzints eerder zoude te voorschijn koomen Willende zig egter gaarne aan een naauwkeurig onderzoek en Ten een N
English
to submit a proof in this regard. Since the undersigned have themselves examined everything that in respect of this extensive dispute could deserve the slightest reflection, they would thus also have little trouble in presenting to Your Right Honourable Worships these various remarks, which could provide no small light and carry no small weight in this matter. But since the commission of the undersigned was decreed solely to inspect the extent to which the parties have acted against the aforementioned judgment, the undersigned believe they may dispense with this. Therefore, passing over the one and the other in silence, they only take the liberty to assure Your Right Honourable Worships that everything that occurred between the parties after the pronouncement of the aforementioned judgment had its origin both in the absolute impossibility of complying with the judgment and in a mistaken notion or misunderstanding on the part of the parties regarding the intention of the judgment itself. As to the first, Right Honourable Worshipful Gentlemen, namely the absolute impossibility of complying with the judgment, the undersigned believe that this will already be sufficiently evident to Your Right Honourable Worships from what has been related above: since the judgment rendered in the first instance, which was confirmed by the judgment in the case of appeal, obliges the appellant Rossouw on those days on which he was permitted to use the water in question to let run off as much drinking water as shall be practicable. Whereas, however, the undersigned sincerely testify to Your Right Honourable Worships that the water in question is currently so low that, if the said Rossouw wishes to enjoy the benefit which is undeniably contained in the aforementioned judgment with respect to him, and which he also ought to enjoy, it being granted to him by a definitive judgment pronounced by his competent judge of first instance, he can then let run off absolutely no drinking water; which inconvenience, according to the humble understanding of the undersigned, ought solely to be attributed to the fact that the commission of Landdrost and Heemraden was carried out in the month of May, a season most unsuited for judging a watercourse concerning which complaints of a lack of water are made in the summer. And with regard to the latter, Right Honourable Worshipful Gentlemen, concerning a mistaken notion and misunderstanding of the judgment itself, it is especially to be considered that Your Right Honourable Worships, by the words solely to the place Zoetendaal without diverting the same sideways, have most clearly demonstrated that Your intention and meaning consisted in this: that namely, as is also evident from the nature of the matter, in any case the water is awarded solely to the place Zoetendaal and by no means to the tenement lying off to the side, just as the aforementioned Rossouw also understood it, and consequently caused the water from his dam to flow straight to the place Zoetendaal in its old course. Whereas on the other hand, the aforementioned Cilliers believed that since both during the execution of the commission and the passing of the judgment the water had run in the new ditch across his tenement, and in the aforementioned judgment rendered in the case of appeal nothing was said of changing the watercourse, it was inferred therefrom that the water had indeed been awarded to him upon his tenement. And in this notion, Right Honourable Worshipful Gentlemen, the said Cilliers was so entrenched that, supported and encouraged by all the aforementioned persons who assisted him in opening the aforementioned ditch, which runs partly over the proprietary land of Rossouw, he could by no reasons be persuaded of the contrary; so that, on account of the hateful terms which the parties, as a token of their embittered minds, did not hesitate to utter against each other at every opportunity, which not seldom and especially on the part of the said Cilliers went so far that the undersigned had to oppose them seriously in this, the undersigned having to oppose them seriously therein in the name of Your Right Honourable Worships, the undersigned already believed they had to give up entirely the hope of effecting any mediation between them. Meanwhile, after the undersigned had personally investigated and examined everything that could have the slightest relation to the matter in question, and after having exercised the greatest patience for some consecutive hours to hear the interests of the parties, the undersigned deemed it not unserviceable to appoint a session at the house of Rossouw, which lay closest to the place where the undersigned were at that time, and to summon the parties to appear before them, in order then, upon a calm consideration of all that had come before the undersigned in this matter, to see for the last time whether anything could be cleared out of the way and brought to an end, all of which appeared to the undersigned to be likely in the future to yield an endless source of dispute and discord between the parties, and difficulties for this illustrious tribunal, which has already had to see itself importuned therewith for so long in its weighty occupations. But as soon as the undersigned had given orders to that end to the court messenger to appoint the parties to appear at the house of the aforementioned Rossouw, it was then by the aforementioned Rossouw and his, which there
Dutch transcription
een pieuve dierweegens submitteeren.- daar nu de ondergeteekendens alles wat ten opzigte van deezen wijd loopige questie de wingste ressectie honde verdienen zelve hebben g'examineert zoude zij dus ook wijnig moeijte heb„ „ben om uwelEd=e Achtb:e: nog deeze en geene aanmerkingen te kunnen opgeeven, welke tot geen geringe ligt hier inne kun„ „nens overgeeven welke tot geene geringe Agt hier inne hunne verstrekken. - dant nadien der ondergeteekende Commissie alleenlijk is gedecerneert om inspectie te neemen open inho verre door parthijen teegens het voorsz vonnis us aangeham„ „delt, zoo vermeenen de ondergeteekendens zig daarvan te kun„ „nen dispenceeren: Weshalve, zij het een en ander met stil„ swijgen passeerende alleenlijk de vrijheid namen UWel Ed=e Achtbe te verzeekeren dat al het geene tusschen parthijen na de pronuntiatie van het voorsz: vonnis is voorgevallen, zijnen oorserong gehad heeft en uijt de absute onmogelijkheid om aan het vonniste voldoen en uit een verkeerd begrip of misverstand van parthijen weegens de intentie van het vonniszelve- Wat het Eerste betreft wel Ed:e Achtbe Heeren namentlijk de absolute onmogelijkheid om aan het vonnis te voldoen vermeenen de onderget=n dat aan UEd=e Achtb=r reed=e uijt het voorenverhaalde ge„ „noegzaam zal zijn gebleeken: daar tog het vonnis ter eerster instantie geveld, het welke bij het vonnis in cas d'appel word geapprobeerd den appellant Rossouw oplegd om in die daagen in dewelke hij van het water in questie vermogt gebruik te maaken noch zoo veel drinkwater te laaten afloopen als doenlijk zijn zal„ Terwijl egter de ondergete uwel Ed EAchtb: in opregtheid be„ „tuijgen dat het water inquestie thans Loogeringis dat daar van bij aldien gerepte Bossouw het voordeel het welk erkere ten zijnen opzigte in het voorsz: vonnis legd opgeslooten wil genieten, en waar van hij ook behoort te jouisseeren, als zinde hem dit door een definitief von= „nis bij zijn Competenten ouderdom regter uijtge„ sprooken toegelegd hij als dan volstrekt geen Drink„ water kan Laten afloopen; welk inconvenient naar het gering begrip van de ondergeteekendens alleen behoort te worden gecontribueerd daar aan dat de Commissie van Landrost en Heem„ „raaden gedaan is, in de maand maij een Saijsoen allerongeschiktst, om over een waterloop waaromtrend met de zomer wee„ „gens gebrek aan water geklaagd word te kun„ „nen oordeelen en met betrekking tot het laat„ „ste welEdele Achtbaare Heeren weegens een verkeerd begrip en misverstand aangaande het vonniszelve, komt voornamentlijk inaan„ „merking dat uwelEd=e Achtb=e bij de woorden „eenelijk tot de plaats zoekendaal zonder het zel„ „ve ter zijde af te leijden, hoogst derzelver in„ „tentie en meening niet sonduijdelijk hebben doen blijken hier inne te hebben bestaan, dat namentlijk, gelijk ook uit de natuur der zaak evident is in allen gevalle alleenlijk het water aan de plaats Poelendaal en geentzints aan het ter zijde afleggend Erff word toegeweesen zoo als ook voorsz: Rossouw het zoodanig heeft opgevat en het water gevolgelijk van zijn dam lein regt naar de plaats Zoetendaal in zijn ouden loop doen afvloeijen. Terwijl daar en teegen voorsz: Cilliers, vermeende dat nadien zo wel bij het doen der Commissien als het slaan van het vonnis het water geloopen heeft in de als Nieuwe Nieuwesloot over het Erf van hem- Cilliers en bij het voorsz: in Cas d' Appel gevelde vonnis, geentzints van het veranderen der waterloop, iets word gesprooken daar uijt wond geblicieert; dat hem het water wel deegelijk op het Erff zoude zijn toegeweesen geworden En in dit Edee WelEd=e Achtbre Heeren verzeerde gem: Cilliers zo sterk dat hij onderschraagd en geencourageerd door alle de voorsz: perzoonen dewelke hem in het openen der voorsz: sloot welke voor een gedeelte over het eijgendoms Land van Rossouw loopt hebben bijgestaan met van het teegendeel geene reedenen (was te overtuijgen zoo dat om de hatelijke termen welke parthijen ten blij„ „ke van derzelver verbitterde gemoederen, zig niet ontzagen, bij ijdere geleegentheid teegen elkanderen uijt te slooten 't geen niet Zelden en vooral van de kant vande gem:t van Cilliers zoo verre ging, dat de ondergeteeken„ „dens dezelve daar inne ernstig hebben moeten teegengaan de ondergeteekendens daar inne dezelve ernstig uit naam van UE achtbre. hebben moeten teegengaan de onder¬ tgeteekendens reeds vermeenden de hoop van eenige bemiddeling tusschen dezelve te kunnen treffen tans ten eenemaale te moeten opgeeven, Intusschen na dat de ondergeteekendens al 't geen de geringste relatie konde hebben tot de zaak in questie zelver in eijgener persoon hadde onderzocht en geExamineerd, en na eenige uuren achter Elkander in het grootste gedult te hebben geoefend om de belangens van parthijen aan te hooren achten de ondergeteekendens niet on„ „dienstig om aan het huis van Rossouw het welk aan de plaats daar de onderget„n zig: op dien tijd be„ „vonden het naatste lag eene zitting te beleggen en parthijen voor hun te doen Compareeren, ten einde als dan bij een bedaarde overweeging van al 't geen in deeze zaak aan de ondergetn was te vooren gekoomen voor 't laatst te zien of men niets zoude kunnen uijt den weg ruijmen, en doen Cesseeren, al 't geen hetwelke de onderge„ „teekendens te vooren was gekoomen in 't ver„ „volg/: eene oneijndige bron van twist en oneenheijd tusschen parthijen en moeijelijkheeden voor deeze luijsterijke vierschaar dewelke zig daar meede reeds zoo lange in derzelver gewichtige occupatien heeft moeten geinportuneerd zien:/ te zullen opleeveren Dan zoo drar de ondergeteekendens tot dat eende denrge Geregtsboode ordre hadden gegeeven om parthijen aan het huijs van voorsze: Rossouw te appoincteeren wierd als doen door voorsz: Rossouw en desselvs t geen daar
English
the children being present there requested that the undersigned would first be pleased to take a moment so that if among the persons present some were found who had not hesitated to recount to various persons that he, Rossouw, had clandestinely filled in a running fountain on his property during the execution of a previous commission, to have those same persons point this out, and to investigate this in the presence of the parties, as he, Rossouw, believed that his honor and reputation were highly affected by this, this being a matter precisely suited, although he flattered himself with bearing his gray old age as a worthy citizen, to nevertheless bring an indelible stain upon him and his entire offspring; all the more so since he, Rossouw, was prepared to confirm the contrary thereof immediately by a solemn oath; but since this was forthwith answered by the aforesaid persons present in the negative and with the declaration of never having spread anything of the kind, nor being able to prove it, the undersigned then proceeded, concerning the aforesaid members, to the aforesaid property of Rossouw, and after having held before the previously mentioned Cilliers and those who assisted him their entirely unauthorized manner of acting in digging open, without consent, indeed even without the prior knowledge of the court, the ditch which, as can be seen most clearly from the map, runs for a part over the freehold land of Rossouw, and leading the water to the plot, and at the same time, while they believed they had executed the sentence of Stellenbosch and were therefore not punishable, showing them how no one other than the judge alone may execute a sentence, and having obtained a sentence in one's favor, one may not carry it out except with the assistance of the judge; then putting before each of the parties separately both the misunderstanding under which they operated with regard to the sentence of this court, and the consequences they had to expect from a continued contentious life, stemming from hatred which has already taken more than enough root in this country; whereupon it was put forward by the aforesaid Rossouw with tears in his eyes that, however much he had always had the pleasure of living peaceably with his neighbors, indeed however much he had sought to keep this in mind principally with the aforesaid Cilliers himself, he had nevertheless, because of the ungrateful treatment by the same Cilliers, been placed in the necessity of preserving his rights, since he, besides many other good deeds with which he sought to support the mentioned Cilliers in his impoverished condition, had never at any time previously hindered the same Cilliers in the use of the water in question, and had always granted him the free enjoyment thereof to the best of his ability on the same footing as had been observed by the previous possessors; but that the mentioned Cilliers subsequently, notwithstanding he had no claim to the aforesaid water, had nevertheless sought to make himself master of all the water by initiating a lawsuit; that furthermore he, Rossouw, in proof of how much he sought to avoid dispute and dissensions, had already taken the resolution to sell his property solely for that reason and to seek a good retreat where he could end his days peacefully and quietly, and that he therefore, reasoning solely on that account, very gladly wished to do everything in his power to finally remove this dispute entirely; that Rossouw allowed him, Cilliers, and those assisting him the freedom to deepen the watercourse by a few feet from his quitrent land up to the fountain itself, in order to test whether a greater quantity of water could not be obtained thereby, adding to this, however, that even if all the water were assigned to him, he would still not be able to find sufficient subsistence for himself, his wife, and children on his plot and the piece of land detached from the property Zoekendaal; while the aforesaid Cilliers at the same time also declared that he was likewise inclined to this, but that he nevertheless always had to keep in mind that he had a wife and children and was a poor man, proposing therefore to the undersigned two means to settle this dispute.
Dutch transcription
daar teegenswoordig Zijnde kinderen verzocht dat de ondergeteekendens zich alvoorens voor een oogen „blik wilde verleedigen om undien zig onder de aan„ weesende persoonen Sommige bevonden dewelke zig niet hadden ontzien aan deeze en geene Persoonen te verhaalen dat hij Pssouw bij het doen eener voorige Commissie clandestine eener loopende fontein of zijn plaats zoude hebben toegedempt gehad, dezelve persoonen daar van aan¬ „vijzing te laaten doen en dit dan almeede in het bij zijn der parthijen te willen onderzoeken daar hij Bossouw vermeende dat zijne Eer en reputatie hier bij ten hoogsten was geinterresseerd, als zijnde dit een zaak Juist geschiekt om schoon hij zig vleij„ „de van zijn grijzen ouderdom te draagen als een braaf boerger egter hem en zijne geheele Kroost een muitwischbaare fletrissure toe te brengen. te meer daar hij rossouw bereid was het Contrarie van dien op staande vaet met Een solemneele Eed te bevestigen maar vermits dit terstond door de voorsz: aanweezende persoonen metde negative en betuiging van nooijt iets diergelijks te hebben uijtgestrooijt nog dit ook niet te kunnen be„ wijzen is beantwoord geworden Hebben de onderget zig als toen, om de hier voorengem: leeden na de voorsz: plaats van Rossouw begeeven en na alvoorens gerepten Cilliers en die geenen dewelke hem hebben geadsisteerd gehad, om zonder Consent Ja zelve zonder voorkennisse des raads de sloot welke zoo als uit de kaart ten duijdelijksten te zien is voor een gedeelte over het eijgendoms land van Bossouw loopt open te graaven en het water naar het Erff te leijden, deze hunne gants onbe„ „voegde handel wijze te hebben voor oogen gehouden en teffens Terwijl zij meenden het vonnis van Stellenbosch te hebben ter Executie gebragt en daar om niet strafbaar te zijn doen zien hoe niemand als den rechter alleen de Execu¬ tie van een vonnis men een vonnis en zijn voordeel geobtineerd hebbende hetzelve niet mag ter Uitvoer brengen als met behulp van den rechter als toen parthijen ijder afzonderlijk voorgesteld zoo wel het misverstand in welke zij ten opzigte van het vonnis deeses raads verseerden als de gevolgen welke zij daart haat en uijt in dit Land reeds meer als te veel wortelen geschooten hebben van een verder oneenig Leeven te wagten hadden op 't welk door voorsz: Bossouw met tranen in de oogen wierd geadvanceert, dat hoe zeer hij ook altoos het genoegen had ge„ „had, van met zijne buuren vreedzaam= van te leeven te leenen, Ja hoe zeer hij dit ook principaal met voorsz: Cilliers zelve had trachten in het oog te houden hij egter om de ondankbaare„ behandeling van denselven Cilliers inde noodzakelijkheid was gebracht geworden om zijn regt te conserveeren als hebbende hij behalven veele andere weldaaden waar mee¬ „de hij gerepten Cilliers in zijn armoedigen„ toesland heeft tragten te ondersterenen denzelven Celliers te vooren nooijt ofnim„ „mer in het gebruik van het water in gxeciestie belemmerd en hem daar van altoos naa vermogen het Vrije genot vergund op deezelvde voed als de voorige bezisters was geobserveerd geworden, maar dat gerepte silliers vervolgens; onaangezien hij op het voorsz: water geen pretentie had egter door het entameeren van een pro„ „ces van al 't water had trachten meester te maaken dat wijders hij Rossouw ten blij„ „ke hoe zeer hij Fuist en oneenigheeden trach„ „te te vermijden reeds het besluijt had genoo„ „men om alleen uit dien hoofde zijn plaats te verkoopen en een goed heenkoo„ „men te zoeken alwaar hij vreedzaam en Dat Rossouw hem Cilliers en die geene dewelke hem adsisteeren vrijheid liet om van zijn Erff„ „pagtland tot aan de fontein zelve de waterloop eenige voeten uit te diepen ten einde te be„ „veroeven op daar door geen grootere quantiteijt water zoude kunnen verkreegen worden hier bij egter voegende dat schoon hem ook alt „water wierd toegeweesen hij egter dan noch op zijn Erff en het van de plaats Zoekendaal afgehoudene stuk Land voor zig zijn vrouw en kinderen geene genoegsame substitentie zoude kunnen vinden, Cilliers teffens meede betuyjgde Terwijl voorsz: dat hij insgelijks daar toe gedreegen was maar dat hij eevenwel steeds moest in het oog houden, dat hij trouw en Kinderen had en een arm man was, proponeerende derhalven aan de onderge„ „teekendens twee middelen om deeze questie mit de waereld te hebben. gerust zijne daagen konde Eijndigen en dat hij dus alleen uit dien hoofde redeneerende zeer gaarne alles wilde aanwenden wat in zijn ver„ „mogen stond, om tog eens deeze questie geheel en al uijt de Waereld te hebpen. — gerust F maar
English
but that it would nevertheless be much better and more advantageous for him and his circumstances in case Rassouw bought his plot and the aforesaid piece of land from him. The undersigned, having considered these proposals and also immediately perceived that while the first might in the future give rise to new quarrels and unpleasantness again, the latter would consequently be the only means to entirely remove all further disputes and inconveniences, and to effect the desired peace and friendship between parties whose minds had been so greatly incited against one another, therefore caused the aforesaid Cilliers to step outside and called the cited Bassouw inside alone, and presented to him especially the latter proposal. And although the cited Rossouw also at first demonstrated with by no means unfounded arguments that, just as the mentioned Cilliers can find no livelihood upon his aforesaid plot and piece of land, he would also have just as much difficulty because the money to be advanced for it would be equivalent, the undersigned nevertheless had the satisfaction that the same Rossouw, after having reflected upon it a little further and having consulted with his children about this, finally declared, notwithstanding the protests of his said children, that although he indeed had no need for the aforesaid plot and piece of land, he would nevertheless, in order to show how gladly he for his part wished to contribute to the promotion of quiet and peace between him and his fellow citizens, agree to it and proceed to the latter proposal. Thus the parties, in the presence of the undersigned, entered into the following settlement: that namely the mentioned Rossouw bought from the aforesaid Cilliers both his abovementioned plot as well as a certain part of the place Zaetendaal which he, Cilliers, upon the sale made by him to the burgher Jan Marten Enzel of the buildings and a piece of land of the aforesaid place Zoekendaal, had retained for himself, with all the right that belongs to him, Cilliers, to the disputed watercourse, and this altogether for the sum of ƒ 8500 in cash, with such arrangements and conditions as the deed executed thereon on that day before the undersigned and annexed hereto dictates. So that the parties, having settled this their longstanding dispute in that manner, gave each other the hand of friendship with many tokens of contentment and satisfaction, and each declared to forget what had happened between them forever, just as if nothing of the kind had ever taken place between them; while at the same time all the aforesaid persons who had assisted the mentioned Cilliers on 2 December last to open this new watercourse declared to the undersigned that they also acted therein in an innocent manner, without any evil intent, and themselves believed that by acting according to the sentence of Stellenbosch which ordered Cilliers to keep the watercourse clean, they had done a permitted deed, at the same time requesting the undersigned, since they intended as soon as possible to humbly ask this Honorable Council in writing for pardon for whatever they might unknowingly have offended in their aforesaid conduct and action, to also support this their petition before Your Honors with some intercession. Which the undersigned then also accepted, and now for that reason cannot omit to submit to Your Honors' esteemed favor, not doubting in the least that Your Honors will, on account of the desired outcome of this
Dutch transcription
maar dat het nogtans voor hem en zijne om„ „standigheedens vrij beeter en voordeeliger zijn zoude in gevalle Rassouw hem 2 zijn erf en het voorsz: stukje Land afkagt de ondergete deze propositien overwaagen en ook Terstond ingezien hebbende dat terwijl de eerste misschien in het vervolg weeder„ „om nieuwe Swisten en onaangenaamheeden zoude kunnen opleeveren derhalven de laaste wel zoude zijn het eenigste middel om alle verdere dispicten en incommaditeij„ „ten ten eenemaale weg te neemen ende gewenschte vreede en Vriendschap tusschen parthijen welkers gemoederen zoo zeer tee„ „gens elkander enwaaren opgehitst te bewer„ „ken hebben dus voorsz: Cilliers doen af„ „treeden en gedte Bassouw alleen binnen roe„ „pen mitsgaders denselven wel voornament„ „lijk de laatste propositie voorgesteld; En of schoon gefit„r Rossouw ook in het eerste met gantsch geen ongegronde argumenten heeft aangetoond, dat, zoo zeer als gerepten cilliers op zijn voorsz: Erff en stuk Land geen bestaan kan vinden hij ook eeven zoo veel zwarigheid zoude hebben, om daar voor uitte schieten geld zoude Equi„ valeeren kunnen: zoo hebben de onder„ „get=n egter het genoegen gehad dat denselven Rossouw na zig daarop nog een wijnig te hebben bedagt en hier over met zijne Kinde„ „ren geraadpleegt te hebben, eindelijk niet tee„ „genstande de protestatien zijner gem: kinderen heeft gedeclareert, dat of schoon hij inderdaad het voorsz: Erff en stuk Land niet nodig had, hij egter om te doen zien hoe gaarne hij van zijne zijde tot de bevordering van Rust en Vreede tusschen hem en zijne meede burgers wilde meede wer„ „ken zig daar inne zoude laaten vinden en tot de laatste propositie overgaan zijn„ de dus parthijen in presentie van de ondergete tot het volgende accomodement getreeden. dat namentlijk gerepten Rossouw van voorn: silliers heeft gekogt zoo wel zijn bovengem: Erff als ook zeekere gedeelte van de plaats Zaetendaal het welk hij Cilliers bij de door hem aan den burger Jan Marten Enzel gedaane verkooping der opstal en een stuk lands van voorsz: plaats zoekendaal met al het Recht dat daar hem maar dat het nogtans voor hem en zijne om¬ „standigheedens vrij beeter en voordeeliger zijn zoude in gevalle Rassouw hem 2 zijn erf en het voorsz: stukje Land afkagt de ondergete deze propositien overwaagen en ook Terstond ingezien hebbende dat terwijl de eerste misschien in het vervolg weeder„ „om nieuwe Swisten en onaangenaamheeden zoude kunnen opleeveren derhalven de laaste wel zoude zijn het eenigste middel om alle verdere dispicten en incommaditeij„ „ten ten eenemaale weg te neemen ende gewenschte vreede en Vriendschap tusschen parthijen welkers gemoederen zoo zeer tee„ „gens elkander en waaren opgehitst te bewer„ ken hebben dus voorsz: Cilliers doen af„ „treeden en gedte Bossouw alleen binnen rae„ „pen mitsgaders denselven wel voornament„ „lijk de laatste proporitie voorgesteld; En of schoon gecit„l Rossouw ook in het eerste met gantsch geen ongegrande argumenten heeft aangetoond, dat, zoo zeer als gerepten Cilliers op zijn voorsz: Erff en stuk Land geen bestaan kan vinden hij ook eeven zoo veel zwarigheid zoude hebben, om daar voor uitte schieten geld zoude Equi„ „valeeren kunnen: zoo hebben de onder„ get egter het genoegen gehad dat denselven Rossouw na zig daarop nog een wijnig te hebben bedagt en hier over met zijne Kinde„ „ren geraadpleegt te hebben, eindelijk niet tee„ „genstande de protestatien zijner gem: kinderen heeft gedeclareert, dat of schoon hij inderdaad het voorsz: Eiff en stuk Land niet nodig had, hij egter om te doen zien hoe gaarne hij van zijne zijde tot de bevordering van Rust en Vreede tusschen hem en zijne meede burgers wilde meede wer„ „ken zig daar inne zoude laaten vinden en tot de laatste propositie overgaan zijn„ de dus parthijen in presentie vande ondergete tot het volgende accomodement getreeden. dat namentlijk gerepten Rossouw van voorn: silliers heeft gekogt zoo wel zijn bovengem: Erff als ook zeekere gedeelte van de plaats Zaetendaal het welk hij Cilliers bij de door hem aan den burger Jan Marten Enzel gedaane verkooping der opstal en een stuk lands van voorsz: plaats zoevendaal met al het Recht dat daar Cem hem Cilliers op de quistieuren waterloop competeerd voor zig heeft blijven be„ d „houden en zulx het een en ander voor de somma van ƒ 8500 Jnd val met zodanige schikkin„ „gen en voorwaarden als de opdien dag daar van voor de ondergete ver „leedene en hier bij geannexeerde acte komt te dicteeren. zoo dat parthijen deeze hunne langduurige questie op die wijze verEfend hebbende elkanderen met veel blijken van contentement en genoegen de hand van vriendschap hu „ben gegeeven en een ijder betuijgd, het tusschen hen gebeurde voor altoos te zullen vergeeten eeven en in dier voegen als of nooijt iets diergelijks bij hun ha „de plaats gehad; Terwijl teffens alle de voorsz: persoonen dewelke gerepte Cilliers op den 2 Decembr Jongst: heb ben geadsisteerd gehad, om deeze nieuw waterloop te openen aan de onderget hebben betuijgd daar inne meede annore¬ „ler wijze, zonder eenig kwaad opzet te hebben te werk gegaan en zelve vermeend door volgens het vonnis van stellen„ „bosch hetwelke Cilliers gelast om de waterloop schoon te houden, te han„ „delen, een gepermitteerde daad gedaan hadden teffens aan de ondergete versoe„ „kende om dewijl zij voorneemens waare ten aller eersten bij geschrifte deezen Ed=e Achtb:r Raade nedrig bruis te vragen van het geen zij onweetende in hun voorsz: gedrag en handel mogte hebben misdreeven als dan ook dit hun smeekschrift bij uEd„e Achtb:r met ee„ „nige voorspraak te willen appuiee„ „ren. 'T geen de onderget dan ook hebben aan„ „genoomen en tans uit dien hoofde niet voorbij kunnen onder uwelEd:e achtbre geEerde welduijding te doen geentzints Twijffelende op UwelEde. Achtbe Zullen uit hoofde van de gewenschte uitslag hebben deezer
English
of this matter, and the restored peace and quiet among the said inhabitants, which those persons have caused by their aforementioned action, by no means imputing it to them in such a way as they might otherwise have deserved for the consequences that could spring from such an arbitrary course of action. And herewith, thinking to have fulfilled the honorable intention of Your Honorable Worships, the undersigned therefore present this to serve as a dutiful report. Below stood: Given in the Council of Justice at Cabo de Goede Hoop, the 5th of February 1789. Was signed: B: J: v: d Riet, A: P: de Wet. Lower: In my presence, and signed: W: J: v: Bijneveld, sworn Clerk. Lower: Agrees: W: J: v: d Riet, sworn Clerk. Extract from the Civil Roll held at Cabo de Goede Hoop. Thursday the 19th of March 1789. Extract from the Civil Court Roll held at Cabo de Goede Hoop. Which was deemed good to have circulated among the respective members. Below stood: Agrees. Was signed: W: J: Bijneveld, sworn Clerk. Furthermore, the said Gentlemen van der Riet and de Wet produced the following written report concerning the commission they executed on the farms of the burghers Daniel Rossouw Pietrsz and Pieter Cilliers Jansz: Thursday the 5th of February 1789, Cabo de Goede Hoop. Finally, the report submitted by the Gentlemen Commissioners dated the 5th of February last, concerning the commission executed by them pursuant to the appointment of the 8th of January on the disputed farms of the burghers Daniel Rossouw and Pieter Cilliers Jansz, having been brought to the table, the agreement reached between the parties was confirmed with the Council's full approval. Meanwhile, the Gentlemen Commissioners were thanked for the trouble and activity applied by them in this matter. And since it has also appeared from this that the conduct of the burghers Pieter Cilliers Jansz, Daniel Johannes Rossouw Danielsz, Jacobus Retief, Francois du Toit Stephansz, Daniel Malan Davidsz, Petrus Louw the elder, Jan Cilliers Jansz, Abraham Cilliers Jansz, Johannes Rossouw Gabrielsz, Gabriel Rossouw Gabrielsz, Daniel Rossouw Gabrielsz, Charl Marais Jacobsz, Jan Minnaar Philipsz, Jan Buijgrok, and Petrus Engelbrecht, who on the 2nd of December last were capable of bringing themselves to dig open the ditch in question in such an intentional, violent manner, contrary to the sentence passed by this Council, regardless of the protests of the aforementioned Rossouw, is altogether improper and punishable. While also deserving no small notice is the obstinacy of the same persons in not keeping their solemn promise made to the Gentlemen Commissioners, namely to request forgiveness from this Council in submission at the very earliest, nay, notwithstanding that some of them have also found themselves here at the Cape since that time, nevertheless leaving this matter to take its course and, as it were, boldly awaiting the outcome thereof; so the Council, having seriously considered the pernicious consequences that such a brazen conduct could entail for the Colony and its good inhabitants, has resolved to place this matter into the hands of the Honorable Independent Fiscal, Mr. Johan Nicolaas Steeven van Eijnden van Blitterswijk, in order to act in this case as His Honor shall find appropriate for the maintenance of justice. Below stood: Agrees, so far as the extracted part is concerned, with the aforementioned Court Roll. Was signed: A: J: van Bijneveld, sworn Clerk. To the Honorable Johannes Isaak Rhenius, President, together with the Honorable Council of Justice of this Government. Honorable Sir, Honorable Sirs. With due respect make known Your Honorable Worships' humble servants, the burghers Pieter Cilliers Jansz, Daniel Johannes Rossouw Danielsz, Jacobus Retief, Francois du Toit Stephansz, Daniel Malan Davidsz, Petrus Louw the elder, Jan Cilliers Jansz, Abraham Cilliers Jansz, Johannes Rossouw Gabrielsz, Gabriel Rossouw Gabrielsz, Daniel Rossouw Gabrielsz, Charl Marais Jacobsz, Jan Minnaar Philipsz, Jan Buijgrok, and Petrus Engelbregt: That the aforementioned Pieter Cilliers Jansz, as possessor of a certain farm named Soetendaal situated at the Groeneberg, over a certain watercourse running down from the Honorable Company's land beside the farm also situated there belonging to the former deacon of the Drakenstein congregation, Daniel Rossouw Pietrsz, having initiated a lawsuit before the Landdrost and Heemraden at Stellenbosch and Drakenstein; which matter was also brought to a conclusion before that body and subsequently, upon the report of the Honorable Gentlemen Commissioners, sentenced; it being ordered by that sentence that the said Cilliers must always keep the ditch from his erf to the dam of the aforementioned Rossouw clean.
Dutch transcription
deezer zaake, en de herstelde Bust en vreede onder dezelvde ingezeetenen, 't geen die per„ soonen door hun voorsz: handel hebben ge¬ dreeven gehad dezelve geentzints zodanig imputeeren als dezelve wel anderzints om de gevolgen welke uijt zulk een wille„ „keurige handelwijze kunnen voorts pruj „ten zouden hebben gemeriteerd gehad= En hier meede gedenkende aan de geEer¬ de intentie van UwelEde. Achtbe. te hebben voldaan laaten de onderget=e derhalven deeze Dienen voor pligtschuldig rapport /:onderstond:/ vergegeeven in raade van Justitie aan Cabo de Goede Hoop den 5 febrr 1789 /was geteekend/ B: J: V: D Riet. A P: de Wet /:laager:/ mij present /en geteekend/ WJVe Bijneveld gesw: Clercq /lager /accordeerd / WJDD Rieten gesw: Clercq: Extract uit de Civielee Bi Rolle gehouden aan Cabo de Donderdag den 19 Maart 1789 Extract uit de civiele Regtsrolle gehouden aan Cabo de Goede Hoop Het welk goedgevonden is by de respe¬ Leeden te doen rondleezen /onderstond/ accor¬ „deerd /was geteekend/ W J Bijneveld g Clercq J: S: Voorts produceerden gem: Heeren van der Biet en de Wet weegens derzelver op de plaat„ zen van de burgers Daniel Rossouw pietr en Pieter Cilliers Jansz: te werk gelegde Commissie het volgende schriftelijk rap„ „port Donderdag den 5 Februarij 1789 Goede Hoop Goede Eindelijk op E Eindelijk ter Tafel gebracht zijnde het door heeren gecommitts in dato 5 februa„ „rij pl: ingediend rapport weegens derzelve ingevolge appoinctement van den 8 Jann=i te werk gelegde commissie op de questicu„ „se plaatzen der burgers Daniel Bossou B en Pieter Cilliers Jansz: is de tusschen parthijen getroffene assopiatie met 's raads volkoomene goedkeuring bekragtigd Ter„ „wijl Heeren gecomm„e voor derzelver in deze zaak geadhibeerde moeijte en activiteit zijn bedankt geworden En vermits teffens hier uit is ge„ „bleeken dat het gedrag van de bur„ „gers Pieter Cilliers Jansz, Daniel Johan„ „nes Bossouw Danielz:,. Jacobus Be„ „tief Francois du Soit Stephanusz: Daniel Malan Davidsz: Petrus Louw de oude, Jan Cilliers Jansz, Abraham Cil¬ gabriel Rossouw gabrie (Csz: „liers Johannes Bossouw gabrield Da„ niel Bossouw Charl Marais Jacobsz: Jan Minnaar Philipsz: Jan Buijgrok en Petrus Engelbrecht dewelke op den 2 decem¬ „ber I: L: van Zig hebben kunnen ver„ krijgen om ongeagte protestatien van voorsz: Bos„ „souw de Sloot in questie op eene zoo apsette„ „lijke Siabente wijze Contrarie het bij deezen Raade geslaagen vonnis open te graven is alle „zints onbetaamelijk en strafwaardig Terwijl ook geringe aanmerking verdiend de harnekkig„ „heid van dezelve persoonen om niet teegenstaan„ de hunne plegtige belofte aan heeren gecomm: gedaan van namentlijk ter allereersten dee„ „ze Raade in submissie te versoeken om vergiffenis Ja niet teegenstaande zig ook zeedert dien tijd zommige van hun hier aan de Caab hebben bevonden deeze zaak egter op zijn be„ „loop te laaten en als het waare daar van den uijtstag stoutmoedig aftewagten; zoo heeft des Raad ernstig overwoogen hebbende de pernicieuse gevolgen welke een diergelijk brutaal bestaan voor de Colonie en haare goede ingezeetenen zoude kunnen na zig slee„ „pen, beslooten deeze zaak te stellen in han„ „den van den E Achtb:re Heer Jndependent Fiscaal Mr. Johan Nicolaas Steeven van Eijnden van Blitterswijk ten einde in dit krijge geval geval zoodanig te ageeren als zijn Ed=e tot mainetien der Justitie zal winden te behooren /onderstond:/ Accordeerd voor zoo verre het geExtraeerde aangaat met voorsz: Rechtsrolle /was geteekend/ A J Van Bijneveld' gClerq. Aan den WelEdelen Achtb: Heer Johannes I Isaak Rhenius President Beneevens den E: Achtbre Raade van Justitie deezes gouvernements. WelEdele Achtbare Heer Edele Achtbaare Heeren Met verschuldigde Eerbied geeven te kennen Dat voorsz: Pieter Cilliers Jansze als be„ „zitter van zeeker plaats genaamd Soe„ „tendaal geleegen aan de groene berg over zeekere waaterloop, afloopende van s' E Comp:s land bezijden de aldaar meede geleegene plaats van den oud Diecon der drakensteinse gemeente Daniel Rassauw pietrr: voor Landroot en Heemraaden te stellenbosch en Drakenstein proces ge„ „moveert hebbende; die zaak ook bij diet Collegie is voldongen en vervolgens op rapport van E: E Heeren gecommitts bevonnist; zijnde bij dat vonnis gerep„ „ten Cilliers gelast geworden om de sloot van zijn Erf tot haar den dam van voorsz: Rossouw altoos Schoon te houden. uwer WelEdele Achtb„n Needrigen Dienaaren de burgers Pieter Cilliers Jansz:, Daniel Johan „na Rossouw Danielan Jacobus Retief Fran„ „cois du Poit Stephansz Daniel Malan davidsz Petrus Louw de oude Jan Cielliens Jansdr abraham Cilliers Jansz: Johannes Rossouwr Daniel Roorius gabrielt=t gabrielz: Gabriel Rossouwe gebrieftd: Charl Marais Jacobura: Jan Minnaar Philips Jan Buijgrok en Petrus Engelbregt. — uwer Dat E
English
That the aforementioned Rossouw, having appealed that judgment before this Noble and Honourable Council, and Your Noble Honours having likewise decreed a judicial commission to the locations in question, that matter was also concluded and definitively settled, Your Noble Honours having declared in the judgment delivered therein that the judgment of the Landdrost and Heemraden at Stellenbosch was approved, only with the alteration that Rossouw could use the water four days a week and the first undersigned three days, and that by the first petitioner solely for his place Zoetendaal without diverting it sideways, so that the first petitioner thus remained under the very same obligation, pursuant to the aforementioned judgment of the Landdrost and Heemraden approved by Your Honours, to keep the said ditch clean; that however, following the pronouncement of the aforementioned judgment delivered by Your Noble Honours, on the pretext that it ordered that the first petitioner might only make use of the water in question for his place Zoetendaal without diverting it sideways, the aforementioned Rossouw led the water in question, which for long years had run in a trench across the land of the first petitioner towards the place Zoetendaal, into an old course which indeed goes thither in a straight line, but which has washed out far too deep to make that water of any use on the aforesaid place Zoetendaal; the said Rossouw subsequently having ploughed over the ditch stretching from his quitrent land to the yard of Cilliers and sown it with rye. That the first petitioner, having made known to the other signatories in the past month of November that he, on his yard, was not even provided with the necessary drinking water, the petitioners, moved out of pity—some in their capacity as friends and blood relatives of the same Cilliers, and others on the basis of a power of attorney executed to them, together with the last-mentioned as witnesses—resolved to lend him a helping hand now as well, just as they have frequently assisted and supported the said Cilliers, as a poor man, during busy harvest times and otherwise, in order to clean the watercourse pursuant to and in compliance with the aforementioned judgment. That the petitioners, without having had the least malicious intent, carried this into effect on the 2nd of the past month of December, and having dug open the aforementioned watercourse ploughed shut by Rossouw, saw there on the spot, to their utter astonishment, the burgher Bernhardus de Vaal arriving with several other persons; which de Vaal, in his capacity as the agent of the aforementioned Rossouw, then protested against this action of the undersigned as an act of violence. That this innocent deed was subsequently pushed so far that the said de Vaal, on this account, after first having obtained several depositions and having summoned the first petitioner, addressed himself by petition to this, Your Noble Honours' formidable court, and requested that the matter might be placed into the hands of the Fiscal's Office in order to proceed at law against the petitioners on this account. That it pleased Your Noble Honours, however, before disposing of that petition, to commission two members from Your Noble Honours' assembly in order—as the petitioners still recall—to inspect what the petitioners might have committed there, and to what extent there had been action contrary to the judgment of Your Noble Honours; the petitioners having then also seen to their amazement how, surely through the wise deliberation and fitting arguments of those gentlemen, the dispute that had lasted so long was so unexpectedly settled to the satisfaction of both parties. While the petitioners at the same time, both from the demeanour maintained by the same gentlemen and from various circumstances, could infer not unclearly that what they had done in their innocence, in the belief that they were complying with the judgment and lending a helping hand in his labour to a poor man and blood relative, had caused no small displeasure to Your Noble Honours.
Dutch transcription
Dat evengem: hossouw van dat vonnis gekoomen zijnde in appel voor deezen Edelen Achtbre Raade en UwelEde Achtbe. almee¬ „de een justitieele Commissie naar de ques„ „tieure plaatsen gedecerneert hebbende, die zaak ook meede haar beslag heeft erlangd en ten difinitive getermineerd zijnde UwelEd: achtb=e bij het daar in geslaagen vonnis hebben verklaard te approbeeren het von„ „nis van Landrost en Heemraaden te Stelle „bosch alleenlijk met die verandering dat Rossouw, van het water 'S weeks vier en den eerst onderget:e drie daagen gebruik zoude heb„ „ben kunnen maaken en wel bij den Eerste supp:t eenelijk tot zijn Plaats Zoetendaal zonder hetzelve ter zijde of te lijden zoo dat dus den eersten sup=t blief onder die zelvde vers„ pligting om ingevolge de voorsz: bij UE: Achtb geapprobeerde vonnis van Zandiost en Heemraad de sloot gezegd is schoon te houden, dat Egter voorsz Bossouw na de pronuntiatie van het voorsz: bij uWelEde Achtbe Geslaagen Vonnise op fun„ „dament dat daar in gelast word dat den den eersten Supp=t van het water in questie, eenelijk zal moogen gebruik maakens tot zijn Plaats Zoetendaal zonder hetzelve ter zijden af te leijden het water in questie het welke zeedert Lange Jaaren zijn Loop Gehad had in een grip over het Erff van den Eersten Suppt. naar de plaats Zoetendaal heeft gelid in een oude loop dewelke zeekerlijk wel in een rigte zijn derwaards gaat, edog welke veel te diep uijtgespoeld is, om dat water op de voorszee plaats zoetendaal van eenig niet te konnen doen zijn. hebbende gem: Bor„ „souw vervolgens de sloot van zijn Erfpagt„ „land naar het Erf van Cilliers Strekken„ „de toegeploegt en met Hogge bezaaijd gehad: — „ Dat den Eersten Supp=t in de Jongstleeden maand November aan de overige teekenaars te kennen hebbende gegeevens, dat hij of zijn Erf niet eens van het benodigde drinkwaker was voor„ sien de sup=ten daar op uit meedelijden bewoogen zommige in hunne betrekkin„ „gen als vrienden en bloedmagen van den„ „selven filliers en anderen uit hoofde van op hun gepasseerde volmagtschap mitsgaders de laatstgem: als getuigen zijn geresolveerd, om, gelijk zij hem Cilliers wel plaats te te meer maalen als een arm man zijnde in drukke tijden van oogelt als anderzints hebben bijgestaan en ondersteund hem dus als nu ook de behulpzaame hand te bieden, om ingevolge en ter ve „doening van het voorsz: vonnis de waterloopt Zuiveren. dat de supp=t dit dan ook zonder het minste 2o quaad opzet gehad te hebben op den 2=de de gepasseerde maand december in het werk gesteld en de voorsz: door Rossouw toegeploegde water „loop opengegraven, hebbende, aldaan ter plaatse tot hunne uitterste verwondering hebben zien aankoomen den burger Bernhardus de vaal met eenige andere persoonen; welke de vaal als toen in qualiteijt als gem: van voorsz: Rossouw teegens deeze verrigting van de ondergeteekendens heeft geprotesteerd als een handel van geweld. Dat deese onnozele daad vervolgens zoo verre i gepouisseerd dat gerepte de vaal zig diesweegens na alvoorens eenige verklaaringen te hebben ingewonnen den Eeersten supp=t te hebben doen dagvaarden zig per requeste bij deeze uwelEd„e Achtb„ gedugte vierschaar heeft geaddresseert en verzogt dat die zaak mogt werden gesteld in handen van het officium Fidcaat ten einde diesweegens tee„ „gens de supp=ten in regten te ageeren Dat het uwel Ede achtb=e egter behaagd heeft al„ „voorens ofdat request te disponeeren twee Leeden uit uwelEde Achtbe. vergaderinge te Commit„ „teeren ten einde /zoo als de supp=ten zig nog kun„ „nen erinneren / van het geene de supp=ten aldaar mogte hebben gepleegd, en in hoe verre teegens het vonnis van uwelEde: Achtbre is aangehan¬ „deld inspectie te neemen zij Rhipp=ten als toen ook tot hunne verbazing hebben gezien hoe dat zeekerlijk door het wij overlegende gepasten raironementen dier Heeren de zoo lang ge„ „duurd hebbende questie zoo onverwagts tot ge„ „noegen van beide parthijen is uijt de waereld geholpen. Terwijle de supp=te tefens zoo uit die gehoudene Contenance van dezelve Heeren als uit deeze en geene omstandigheeden niet onduij„ „delijk hebben kunnen ovmaaken dat het geene zij in haar onnozelheid in de meening van aan het vonnis te voldoen en een arm man en bloedverband in zijn arbeid de behulpzaame hand te hebben geboden, hadden begaan geen gering misnaegen bij uwel Ed:e achtb=re had te weegen Tot gebragt
English
brought. That the petitioners, being thereby most deeply affected, did not hesitate for a moment to declare frankly to the said Commissioners that this step committed by them caused them heartfelt grief, as they possess too much respect for a tribunal which, through the maintenance of an unblemished justice and through the preservation of every worthy inhabitant in his lawful right, has obtained so great a luster, ever or at all to dare to venture upon the commission of deeds that would tend to the contempt of the lawful authority of those illustrious assemblies. The petitioners, it is true, Honorable and Right Worshipful Sirs, assisted the first petitioner in opening a ditch through which he was to obtain his highly necessary drinking water; this the petitioners did in the belief that they were performing not only a permissible but even a necessary act, while the verdict dictates that Cilliers must keep the ditch in question clean. Yet, Honorable and Right Worshipful Sirs, never could they have supposed that so unpleasant a consequence would be drawn from this, and that they would thereby be considered to have fallen under the terms of having made themselves guilty of contempt of the judge's authority. That the petitioners thereupon requested the said Commissioners that, since as was clearly evident this matter was to be attributed solely to the petitioners' ignorance and lack of knowledge, they would not refuse them their protection and intercession, but on that account excuse them before Your Honors, just as some of the petitioners also took it upon themselves to ask Your Honors for forgiveness in a humble petition. That, however, to which the Commissioners themselves were eyewitnesses, at that time this friendly association between the parties, reached so unexpectedly, and the restoration of peace and quiet between the resident parties, who had lived for so long a time in enmity and discord, made so great an impression upon the petitioners that they then gave in somewhat too much to their joy and gladness, even to the extreme that some of the petitioners, while drinking a glass of wine, in an all too generous measure wished one another the continuation of that friendship, and thereby indeed completely forgot the promise made to the Commissioners, namely to ask this Court first of all for forgiveness; wherefore the petitioners, without any further thought, returned cheerful and contented to their places in the certain expectation that this matter was now entirely settled and everything forgotten and forgiven. That the petitioners, however, unexpectedly having been summoned by the Honorable Independent Fiscal Mr. Johan Nicolaas Steven van Lynden van Blitterswijk to hear a criminal claim in the case of public violence committed, were not a little surprised thereby, all the more when they perceived how greatly they had been guilty of a neglect of duty in not having fulfilled, in a matter of such great importance, that which they had assured the Commissioners with respect to putting into effect what they had undertaken to do. Yet, Honorable and Right Worshipful Sirs, however much they must acknowledge the indignation which Your Honors must display, they nevertheless testify by all that is Holy that this neglect is to be attributed to nothing other than the drink which they consumed so excessively on that day in manifestation of their joy, and to sheer innocence and lack of knowledge. And it is also on these grounds that the petitioners, trusting that from all the foregoing the ignorance and notorious innocence of the petitioners will have sufficiently appeared to Your Honors, and being convinced that Your Honors always pay regard to the meaning and intention of deeds committed, take the liberty to turn to Your Honors with a humble prayer that it may favorably please Your Honors to regard everything that the petitioners may have committed in this respect, as indeed happened, to have been done out of ignorance, and therefore to excuse the petitioners on this account and to receive them in submission. The petitioners truly assuring Your Honors that, constantly keeping such a favor in mind, they will henceforth never give any reason to correct the commission of anything that could ever be judged to belong to the department of their Judge. Whereupon the petitioners request Your Honors' favorable apostil. Below stood: Doing which. Was signed: Pieter Cielliers I.Z., Daniel Johannes Rossouw, Jacobus Retief, Francois du Toit S:Z:, D. Malan, Abraham Cillie, Gabriel Rossouw G:Z:, Johannes Arnoldus Ruijgrok. Lower: As witnesses. Was signed: Daniel Rossouw I.z., Charel Marais, Jacobus's son, Jan Minnaar, Philip's son. In the margin: Exhibited in Court on the 16th of April 1789. Agreed. W.J. v. Rijneveld, Secretary. Article. The Ex-Officio Prosecutor makes say, and the truth is such: 2. That Andries van Zeil, defendant in person, and the Court, not having hesitated, 3. In order, upon a certain expedition undertaken by his father Adriaan van Zeil in the year 1786, contrary to the express orders of the Honorable, Valiant Governor, 4. With the same, his father, alongside his brother Petrus van Zeil and the burgher Jan Wieser, The burgher Andries van Zeil, defendant in person, the defaulting and absconding party, on the other side. Against. Claim, drawn up and respectfully delivered to the Honorable and Worshipful Council of Justice of the Castle of Good Hope, by the Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Hendrik Lodewijk Bletterman, Ex-Officio Prosecutor in criminal cases, of the one part. Article 5. 8
Dutch transcription
gebragt. Dat de supp=te daar door ten diepsten ge„ „troffen geen oogenblikken hebben geresiseerd om aan welgem Heeren gecomm„e rondborstig te betuigen dat deeze staf door hun begaan hun van harten Leed was als hebbende zij te veel Eer¬ „bied voor een veerschaar die door de hand„ „having van een ongekreikte Justitie door de bewaaring van rijder braaf ingezeetenen bij zijn goed regt een zoo grooten Suister verkreegen heef tulx om zig immer of nooijt te durven verstouten tot het pleegen van daaden dewelke zoude strekken tot tot vilipendi van het wettig gezag van die luijs„ „terrijke vergaderingen: — de supp=t hebben 't is waar Ed=le Achtb=r Heeren, hen Eersten supp=t geadsisteerd in het openen van een sloot waar door hij zijn hoogst benodigde drinkwater moeste magtig worden dit hebben de suppten. gedaan in een Edee dat niet alleen een gepermitteerde maar zelvs een noodzakelijke daad verrigten; Terwijl het voor„ „nis dicteerd dat Cilliers, de sloat in questie zal moeten schoon houden. Dan Edele Achtbaare Heere nimmer heb„ „ben zij kunnen supponeeren dat hier uit deeze zo onaangenaame Consequentie zou„ „de worden getrokken en dat zy daardoor zoude geconsidereert worden gevallen te zijn in de Termen van zig aan vilipendi van het gezag des rechters te hebben schul„ „dig gemaakt. Dat de supp:t daar op aan welgem: Heeren gecomm=n hebben verzogt om na„ „die tog gelijk het duijdelijk bleek deeze zaak alleen aan der suppten onnozelheid en onkunde was toete schrijven hun over zulx derzelven protectie en voorspraak niet te willen wijgers, maar diesweegens bij uwel„ „Ed=e Achtb=re verschoonen gelijk ook zommige van de supp„ten teegens op zig hebben genoomen gehad om diesweegens bij een ootmoedige smeekschrift uwel Ede Achtbe keedrig Eus te vragen Dat egter waar van Heeren gecomm. s zelve oog„ „getuigen geweest zijn, te dier tijd deeze zoo onverwagts getroffene vriendelijke assopiatie tus„ „sche parthijen en herstelling der rust en vree„ „de tusschen Partzijen ingezeetenen welke eenen zoo lange tijd in vijandschap en oneenigheid deeze geleefd geleefd hadden op de supp=t zodanig veel impres„ „sie gemaakt heeft dat de supp=ten hunne blijd„ „schap en verheugenis hier over als toen wat te veel hebben toegegeeven zelvs tot die uitterste dat zom„ „mige van de suppten elkander in een al te rui„ „me mate onder het drinken van een glaasje wijn= de aanhoudenheid van die vriendschap hebbende toegewenscht zig daar door inderdaad de ver„ „zeekering aan Heere gecommitt=s gedaan van na„ „mentlijk deeze raade ten aller Eerste om vergiffe„ „nis te versoeken geheel en al hebben laaten ont„ „schieten als zijnde de supp=te zonder eenig verder nadenken vrolijk en vergenoegd weeder na hunne plaatzen te rug gekeerd in de zeekere verwagting dat deeze zaak nu geheel uit de waereld en alles vergeeten en vergeeven zijn zouden. — Dat de suppte. egter onverhaeds door den Edchtb Heer Independent Fiscaal M:r Johan Mi„ „colaas Steven van Lijnde van Bletterswijk gedagvaard zijnde om in cas van gepleegd Publicq geweld Crimineelen Eijsch te aanhooren daar door niet wijnig zijn gesurfreneerd te meer wan „neer zij hebben ingezien hoe zeer zij zig van pligt„ verduijm hadde schuldig gemaakt om niet in eene zaak van zoo veel aanbelang voldaan te hebben aan het geene zij Heeren gecommitteerdens verzee„ „kerd hadden ten opzigte van het door hun gepleeg„ „ve te zullen in 't werk stellen Dan welEdele achtb:e Heeren hoe zeer zij ook moeten billijken de indignatie welke uwel Ed=e Achtb:e zullen moeten betoonen zoo betuigen zij egter bij al wat Heilig is dat dit ver„ zuim nergens anders als aan den drankelvel„ ke zij opdien dag ter betooning van hunne vreug„ „de zoo overmatig hebben genuttigd en aan een loutere innocentie en onnozelheid is toe te schrij„ „ven, En 't is ook op die gronden dat zij supp=ten ver„ „trouwende dat uit al het vooren aangehaalde uwel Ed„e Achtb=re de onnozelheid en notoire on„ „schuld van de supp=ten genoegzaam zal zijn ge„ bleeken overtuigd zijnde dat bij uwelEde Achtb: steeds op de meening en intentie der gepleegde daaden word gelet de vrijheid neemen zig te wenden tot uwelEd=e Achtb:r met ootmoedige beede dat het uwelEde Achtbe gunstig behaagen moogen al het geene de supp=ten ten deezen aanzien mogte hebben bedreeven aante merken, gelijk ook inder daad is geschied te zijn uit onkunde en dus de supp=t Zaak diesweegens diesweegens te Excuseeren mitsgad=s in submissie te ontfangen. Verzeekerende zij Suppten. uwel Ede. Achtbre Regt „lijk dat zij een diergelijke gunst steeds in het oa houdende voortaan nooijt eenige reedenen gee„ „ven zullen om over het pleegen van iets het welke maar immers geoordeelt kan worden te be „hooren tot het departement van hunne Bech „ter te Corrigeeren. Verzoekende de supp=te hier op uwel Ed=e actb: gunstige apostille /onderstond/ T welk doendi /was geteekend / Pieter Cielliers I Z, Danie Ld hannes Rossouw Jacobus retief, francois de Soit S: Z:, DMalan, abraham Cillie, Gd „briel Rossouw G:Z:, Iohannes Arnoldu Ruijgrok /lager / als getuigen / was geteekend/ Da „niel Rossouw Iz„ Charel marais Ja„ „cobus Zoon Jan Minnaar Philiptzao, margine/ Exebitum in Judicio den 16 april 1789: Accordeerd. WJ V Rijneveld Secrets Art:s. De Z: O: Eiss:r daed zeggen, en de waarheid is zulk„ 2. dat Andries van Zeil ged:e in persoon en de C:t zich niet hebbende ontzien. 3 Omme op zekeren door desselfs Nader Adriaan van Zeil, tegen de expresse ordres dan den WelEd: Gestr: Heere Gouverneur, in den Jaare 1786. ondernomen Veldtocht. 4. met denzelven zijnen Vader, benevens zijnen broeder Petrus van Zeil en den Burger Jan Wieser. den Burger Andries van Zeil, ged:e in persoon, de faillant en latitant, ter andere zijde. Contra. Intendit, gedaan maken en aan den Ed: Achtbaaren Raade van Justitie des Casteels de goede Hoop Eerbiedig overgegeven, door den Landarost van Stellenbosch en Drakenstein Hend=k Lodewijk Bletterman R: O: Eiss=r in cas Crimineel, ter eenre. Art:l 5. 8
English
Article 5. who for that reason were also brought to trial before Your Honorable Excellencies by the Honorable Prosecutor, and received the well-deserved punishments for their misdeeds 6. not only to conduct a forbidden trade with Hottentots living inland, 7. but also in an inhuman manner to shoot dead some of them who were not readily willing to part with their cattle, 8. and after having thus struck terror into them, to rob them of their cattle and drive them from their dwelling places. 9. all of which appears from the documents and informations submitted at large against the aforesaid Adriaan and Petrus van Zeel, as well as Jan Wieser, 10. and to which the Honorable Prosecutor, for the sake of brevity propter continentiam causae 11. and in order not to burden Your Honorable Excellencies' precious attention unnecessarily, 12. takes the liberty to refer. 13. Thus, as soon as this matter had come to his knowledge, 14. and he had obtained thorough information concerning it, Article 15. the Honorable Prosecutor addressed himself to the College of Your Honorable Excellencies, and having made known the aforementioned vile matter, consisting in the conducting of a forbidden trade and breach of the public peace, requested 16. that a decree might be granted to him to take the defendant and defaulter, along with the aforesaid persons, into apprehension, 17. and that to that end, since the remoteness of the defendant's place of residence did not permit the decree to be executed in the ordinary manner, the defendants might be summoned by missive, 18. in order to appear before Your Honorable Excellencies on a certain day to be determined. 19. Which having been granted by Your Honorable Excellencies, the same was consequently also written to the defendant and duly carried into execution. 21. But as the defendant in this matter did not appear on the appointed day, nor anyone on his behalf, to allege justas causas absentiae, 22. if he should have had any such, 23. whereupon first a second and subsequently a third summons by missive having been decreed by Your Honorable Excellencies (though in vain), 24. the same consented to the Honorable Prosecutor summoning the defendant and defaulter in person by edict and tolling of the bell. Article 25. That consequently, after the preceding tolling of the bell, the defendant and defaulter was summoned on the 6th of February of this year, 26. in order to appear before this Noble and Honorable Court by the 5th of March following, 27. to the end of coming to purge and answer for himself concerning the aforesaid acts of violence committed against the mentioned Hottentots, upon pain, etc., 28. but not having appeared on the aforesaid day, the Honorable Prosecutor obtained against him the first default, 29. with all such benefit as is according to law, and a second citation. 30. That the defendant was consequently, on the 5th of the aforesaid month of March, summoned a second time, 31. to appear in person on the 2nd of April, hora locoque solito, for the same purpose as before. 32. But the defendant and defaulter also continued to remain absent at the aforesaid time, 33. so that the Honorable Prosecutor obtained against him the second default, 34. also with the benefit thereof according to law, and a third citation. 35. That the defendant and defaulter was subsequently, on the 2nd of April, again summoned more solito, for the same purpose as before. Article 36. But on the day of the hearing having again failed to appear, 37. the third default was granted to the Honorable Prosecutor, with benefit according to law, 38. and a fourth citation was ordered ex superabundanti, 39. which latter was also duly published, 40. and the defendant and defaulter having been summoned against today in order to see the intendit verified, 41. and also continuing in contumacy, 42. the fourth default was thus granted to the Honorable Prosecutor, with benefit according to law, 43. and he was consequently admitted to serve the intendit today and to request judgment thereon, 44. as appears from the respective acts thereof. 45. In order to substantiate which intendit, the Honorable Prosecutor does not consider it necessary to enter into a lengthy narrative 46. to show Your Honorable Excellencies how the case in question occurred, 47. and to demonstrate upon what legal grounds one could build 48. in investigating and determining the proportionality of the punishment.
Dutch transcription
Art: 5. die daarom door den r: O: Piss:r ook voor UEE Achtb: te recht gesteld, en over hunne enveldaaden de welverdiende straffen hebben ontvangen 6. niet alleen een verboode Zeehandel te drijven met landwaards in woonende hottentatten. 7. Maar ook op eene onmenschelijke wijze sommigen derzelven, die niet gereedelyk afstand van hun vee hebben willen doen, dood te schieten. 8. en naa'er dus den schrik onder te hebben gebragt, dezelven van hun zee te berooren en uit hunne verblijf plaatzen te verdrijven. 9. alles bleikens de bescheiden en informatien in 't breede overgelegt tegen voorsz: Adriaan en Petrus van Zeel, mitsgaders Jan Wieser 10. en waar toe de E: O: Eiss:r kortheids halven propter contenentiam causa. 11. en om UEE: Achtb: pretieuse attentie niet buiten noadzaak te vermoeien. 12. de Vrijheid gebruikt zig te refereeren. 13. zoo heeft de E: O: Ciss:r, zo dra deze zaake ter zijner kennisse was gekomen. Uu. en hij daaromtrend grondige informatien bekomen had. — Art. 15. zich geaddresseerd aan het Collegie van UEE. Achtb: en de gemelde vuile zaake, bestaande in het drijven van een verbooden handel en schennis der publieke rust, te kennen gegeven hebbende, verzocht. 16. dat aan hem mogt worden verleend decreet, om den ged:te en dest beneevens de voorsz: persoonen, te neemen in apprehensie. 17. en dat ten dien einde; vermits de verafgeleegenheid van der ged:e woonplaatze, niet toeliet, dat decreet ordinarie made te executeeren, de ged:s bij missive mogten worden gedagvaard. 18. Omme op zeekeren te bepaalen dage, voor UEE: Achtb: te verscheinen. 19. 't geen bij UEE: Achtb: geaccordeerd zijnde geworden. zo is dienvolgens zulks ook aan de ged: aangeschreeven en behoorlijk ter uitvoergebragt. 21. dan dae de ged:e in dezen ten bepaalden dage niet is gecompareerd, noch ook iemand van zijnent weegen, omme te allegueeren, zustas causas absentie 22. indien hij daar toe zoodanige zoude hebben gehad 23. Waar op door UEE: Achtb: eerst eene tweede en vervolgens eene derde dagvaarding per missive 1:dogeren vrugtelaas:/ gedecerneerd zijnde. 24. hebben dezelve aan den E: O: Eisscher geconsenteerd, om den ged:e in persoonen des:t in te dagen, bij Ediete en klokke geslag. - Achtb 15. Artt: 25. Art:s: 25. dat dienvolgens den ged:e en des„t na voorgaande klokke geslag op den 6e: februarij dezes Jaars is ingedaagd. 26. Omme teegens den 5 Maart daar aan volgende voor dezen Edelen Achtb: Raade te verschijnen. 27. ter einde zich weegens de voorsz: aan gem: hottentotten gepleegde feitelijkheeden te komen purgeeren en verantwoorden, op poëne etc:a 28. doch ten voorsz: dage niet gecompareerd zijnde heeft de R: O: Ersscher teegen denzelven geobtineerd het eerste default. 29. met al zulk profijt, als naar rechten en een tweede citatie dat hij ged:e dienvolgens op den 5 der voorsz: maand Maart, andermaal is ingediend. — Om op den 2 April, hora locoque Solito, in persoon 31. te Compareeren, ten fine, als vooren. 32. doch is de ged:e en def:t ten voorsz: tijde al meede blijven absenteeren, 33 Zulks de R:O: Eisscher tegens denzelven geobtineerd heeft het tweede default. 34. meede met profyt van dien als naar rechten en een derde citatie. 35. dat de ged:e en def:t vervolgens op den 2:e april moze Solito wederom is ingedaagd, ten fine, als vooren. 30. Art: 36. doch ten dage dienende, wederom in gebreeken zijnde gebleeven, om te compareeren. 37. is aan den R: O: Eiss:r toegeweezen het derde de Cault met profijt als naar rechten. 38 en geordonneerd een vierde citatie en superabundanti„ 39. welke laatste weet mede behoorlijk gepubliceerd. en de ged:e en rec:t tegens heden, ten einde het intendit 40. te zien verifieeren, ingedaagd zijnde geworden. 47. en al meede blijvende contrimaceeren. 42. zoo is aan den E: O: Eisscher verleend het vierde default, met profijt, als naar rechten. 43. en is dezelve dienvolgens geadmitteerd, omme op heeden te dienen van in tendit, en daar op recht te verzoeken. 44. blijkens de resp:e acta, daar van zijnde 45. Omme welk intendit te fundeeren, de E: O: Eiss:r niet nodig acht, in een Wijdlopig narre te treeden. /46. om aan UEE: Achtb: te doen zien, hoedanig het geval in questie zich hebbe toegedraagen 47. en te betaaren, op welke gronden van rechten men zou kunnen bouwen. 48. in het naspeuren en bepaalen van de eeven„ redigheid der Straffe. Artl 36. Art: 49.
English
Which the plaintiff believes that the defendant in this matter has deserved. 50. The honorable official plaintiff deems such unnecessary, because in the written claim 51. which he had the honor to submit against the aforementioned Adriaan van Zeil, Jan Wieser, and Petrus van Zeil, 52. both of those points, as he respectfully trusts, have been handled and heightened to the sufficiency of the law. 53. He therefore believes that he can safely refer to the documents and records 54. which he submitted to this Honorable Council with the addition of his written claim on 6 March of the past year, 55. and from which it will have appeared clearer than the noonday sun to Your Honors 56. that Adriaan van Zeil, Jan Wieser, and Petrus van Zeil have made themselves guilty of punishment: 57. 1st, by making an expedition inland and taking merchandise with them, and bartering a quantity of cattle for it; 58. 2nd, by attacking a certain Hottentot nation, called Nuncquinqua Hottentots, with such violence that some of them were shot dead and others were wounded. 59. Of which double crime the defendant has made himself guilty in the same measure as his aforementioned brother Petrus van Zeil, 60. as can also appear from the aforementioned documents produced on the aforementioned 6 March. 61. Thus it speaks for itself, with respect, that he, the defendant, has likewise incurred those punishments 62. which have been demonstrated at large by the honorable official plaintiff, both from common and statutory laws, in his aforementioned document of claim, 63. and, as he respectfully trusts, are fully proportionate to the nature of the crimes 64. which the defendant has perpetrated with his father and brother, together with Jan Wieser; 65. while the defendant also knows to bring forward nothing else for his excuse 66. than solely that he was ordered by his father to carry out those crimes. 67. Which, in crimes, especially of a heinous nature, can operate nothing to the advantage of the defendant; 68. the honorable official plaintiff believes he can rightfully state 69. that Andries van Zeil, defendant in this matter, has incurred the same punishment with his brother Petrus van Zeil, 70. so that he, also in view of his minority, ought to be afflicted with a lesser punishment than that of death. Wherefore the honorable official plaintiff, serving his present intendit, concludes that by virtue and for the benefit of all the aforesaid defaults, the defendant, defaulting and in hiding, mentioned in the heading of this, shall be declared barred from all exceptions declinatory, dilatory, and peremptory, as well as from all legal defenses and protections which he, the summoned defendant and defaulter, if he had appeared, could and might have made and moved in this matter; and furthermore that he, the defendant, by sentence of Your Honors, shall be banished forever Thursday, 6 November 1787. After which, by the sworn clerk Ryno Johannes van der Riet, qualified to attend to the affairs of the Landdrost at Stellenbosch and Drakenstein, was served: Extract from the criminal court roll held at Cabo de Goede Hoop from this government and the jurisdiction thereof; upon penalty that if he should at any time violate his banishment, he shall be punished more severely and according to his deserts, cum expensis, or otherwise. Signed: P. A. Fruter qq. In the margin: Exhibited in court on 28 May 1789. The messenger, entering, reports that the principal then announced the following petition with 10 annexes. Which having been read and its contents having been deliberated upon, it is granted to the honorable official petitioner, but after a personal summons by missive upon the burgher Adriaan van Zeijl, his two sons Andries and Pieter van Zeijl, as well as upon the burgher Jan Wieser, the Council enjoining the officer to gather subsequent inquiries in support of this case. Lower down stood: Agreed. Signed: W. S. van Rijneveld, sworn clerk. Extract from the criminal court roll held at Cabo de Goede Hoop on Thursday, 7 February 1788. The Landdrost of the colonies Stellenbosch and Drakenstein, the Lord Hendrik Lodewijk Bletterman, honorable official plaintiff in a criminal case, on the one side, against The burghers Andries van Zeijl, Adriaan van Zeijl, Petrus van Zeijl, and Jan Wieser, defendants in person in the aforesaid case, on the other side, to hear such criminal claim and conclusion, or request or requests, as the honorable official plaintiff shall make and take against the defendants in person on account of the violence committed by them against some Hottentots, to answer thereto, and further to proceed as according to law. The defendant Andries van Zeijl has not appeared. The sworn clerk Ryno Johannes van der Riet, appearing for the honorable official plaintiff, says, exhibiting some declarations, the following: The honorable official plaintiff, before making any claim, requests etc., and on behalf of the defendant in person and defaulter Andries van Zeijl, the honorable official plaintiff takes the liberty to request of Your Honors default, and by virtue thereof, according to the Criminal Ordinance.
Dutch transcription
Amb:. Zeg. Welke de Eissn. vermeend, dat de ged:e in dezen heeft gemeriteerd. 50. De E: O: Eiss. r acht zulks niet nodig, om dat bij den schriftelijken Disch„ 51. Welken hij de Eere heeft gehad in te dienen tegen voorn: Adriaan van Zeil, Jan Wieser, en Petrus van Zeil. 52. beide die poineten, zoo hij Eerbiedig vertrouwd, ad sufficientiam Juris zijn afgehandeld, en behoogd geworden. §2: zij vermeend derhalven gerustelijk zich te kunnen refereeren, tot de stukken en munimenten. 54. welke hij met bijvoeging van zijnen schriftelijken Eisch, op den 6. Maart des gepasseerden Jaars in deezen Ed: Achtb: Raade heeft overgelegt. 55. en waar bij luce meridiana clarius aan UEE: Achtb: zal zijn gebleeken. 56. dat Adriaan van Zeil, Jan Wieser Petrus dan Zeil, zich hebben straffschuldig gemaakt. 57. 1„o door een togt landwaards in te doen, en met zich te neemen koopmanschappen, en daar voor een quantiteit zee in te ruijlen. Arls: 28. Art:t 58. 2:e door zeekere hottentots natie, Nuncquinqua hottentotten genaamd, zoodanig geweldadig aan te „vallen, dat zommigen derzelven doodgeschooten anderen wederom gequesst zijn geworden. Aan welke dubbelde misdaad de ged:e en deC:t zich in 59. dezelve maate, als zijn voorn: broeder Petrus van zeil, hebbende schuldig gemaakt, gelijk al meede uit de opgem: op den 6:e Maart voorn:t geproduceerde stukken kan blijken. 61. . zoo spreekt het onder reverentie van zelve dat hij ged:e insgelijks geincurreerd heeft die straffen. welke door den E: O: Ciss:r zoo uit gemeene als 62. statutaire wetten, in 't breede bij zijn voorn: schriftuur van Eisch betaagd. 63. en zoo hij Eerbiedig vertrouwd; volkoomen geëvenredigd zijn naar den aart der misdaaden„ 64. die de ged:e en des:t met zijnen varen en broeder beneevens Jan Wieser, heeft geperpetreerd. 65. terwijl de ged:e en def.:t ook niets anders tot zijne verschooning weet in te brengen. 66. als alleenlijk, dat hij door zijnen vader tot het Uievaeren van die misdaaden is gelast geworden. Artol: 67. 60 Art: 67. 't geen in delictis, voor al natura libris, niets ten voordeele van den ged:e en de s:t kunnen de opereeren; 68. vermeend de r: O: Eisscher met recht te kunnen statueeren. 69. dat Andries van Zeil, ged:e en def:t in dezen met zijnen broeder Petrus van Zeel, dezelfde Straffe heeft geincurreerd. 70. zodanig dat hij mede aangezien zijne minderjarigheid met eene mindere straffe als die des doods behoor de te worden geplecteerd. Mits welken de E:O: Eisscher dienende van zijn Jegenswoordig intendit, concludeerd, dat uit kragte en voor 't profijt van alle de voorsz: defaulten de in den hoofde deezes gem: gedaagde de Caullant en latitant. verstooken zal worden, verklaard van alle Exceptien declinatoir, dilatoir en peremtoir, mitsgaders van alle weeren en defensien van rechten, die hij ingedaagde en de faillant, zoo hij had gecom„ „pareerd, in deezen had kunnen en mogen doen en moveeren, en wijders dat hij gede: bij Jonnisse van UEE: Achtb: ten eeuwig en dage zal worden gebannen Donderdag den 6 November 1787. Waarna door den gezn: Clerca J: Rijno Iohannes van der Riet, als ter waarneeminge der zaken van den Land Drost te Stellenbosch en Drakenstein, gequalificeerd, wierd gediend Extract uit de Crimineele regtsrolle gehouden aan Cabo de goede Hoop uit dit Gouvernement en den ressorte van dien; op poene van zoo hij ten eenigen tijde zijn bannissement quame te infringeeren, zwaarder en naar merites gestrafd te zullen worden, cum expensis ofte tot anderen. /:was getekend:/ P: A:s Fruter= qq: /:in margine:/ Expibitum in Iudicio den 28. Maij 1789. uit van op De bode binne treedende, rapporteerd, dat den p=le dan het volgende vertrag gemunceerd met 10 bijlaagen. F: S: 'T welk geleesen en over dies inhoude gebesoig„ neerd zijnde, is aan den r: O: vert: verleend, dog naar ding in persoon p:r missive op den Burge Adriaan van Zeijl, desselfs twee soonen Andries 0 en Pieter van Zeijl, mitsgaders op den burger Jan Wieser, insungeerende den Raad den officier omme nadeze Enquesten ter Adstructie van deeze zaak in te winnen /:werderstoend:/ Accordeerd /:was getekend:/ W S Brijneveld. 6 g: Clercq. Extract uyt de Crimineele regts rolle gehouden Aan Cabo de goede Hoop. ende op. Donderdag den 7 Februarij 1788. De Land Drost der Calonien Stellenbosch en Drakensteen gede ged:e Andries van zeijl niet is gecompareerd. de gesw: Clercq. S:d Romo Johannes van der Riet voor den r: O: Eisscher Compa„ reerende, zegt, onder exhibitie van eenige Verklaaring en, het volgende De R:O: Eijsscker alvoorens eenigen Eijsch te doen verzeekt &:a En van weegens den Ged:e in persoon en de faillant Andries van Zeijl neemt den E: O: Eysscher de Vrijfeed Uwel Edele Agtb: te verzoeken de fault en uyt kragte van dier volgens de Crimineele ordonn: Contra De burgers Andries van Zeijl, Adriaan van Zeijl, Pletrus van Zeijl en Jan Wieser, ged:e in persoon, in voorsz: Cas ter andere Zijde, omme te aanhooren zodanige Crimineelen Eijsch en conclusie, dan wel verzoek ofte verzoeken, als den r: O: Eisscher op ende jegens de ged:e in persoon wegens het door hunl: aan sommige hastentotten gepleegd geweld zal komen te doen en te neemen daar op te Antwoorden, en voorts te procedeeren, als na rechten. de Heer Hendrik Lodewijk Bletterman 7: o: Eijsscher in Cascrimineel ter eenre. de dat 3
English
The messenger, stepping inside, reports that the defendant is not present. That it may be granted to the honorable plaintiff, and that, if necessary and in all cases, the necessary assistance for apprehending be given to the honorable prosecutor; or else, if Your Honorable Excellencies unexpectedly might not incline to the request, which is nevertheless made on the basis of the laws, that then the prosecutor may certainly be granted default and a second summons by missive under the council's seal, three months from today, on pain of bodily apprehension. The defendants in person request a copy of all the documents, in order to be able to respond thereto. The prosecutor maintains that no copies can be granted to the defendants, since the trial is convened extraordinarily; he therefore requests that the petition not be taken into consideration. The defendants persist in their request. The Council grants the officer his request made in respect of the defendants Adriaan van Zeijl, Petrus van Zeijl, and Jan Wieser, they being consequently to be incarcerated in closed detention without access and correspondence; and orders the defendants in person, on Thursday the 26th of June 1788. The Merchant and Landdrost of Stellenbosch and Drakenstein, Mr. Hendrik Lodewijk Bletterman, Prosecutor. Extract from the Criminal Court Roll held at the Cape of Good Hope. To answer to such articles as shall be presented to them individually by the prosecutor before the Commissioners of this Court; furthermore, regarding Andries van Zeijl, the prosecutor is granted default and a second summons by missive three months from today. Lower: Agreed. Was signed: W. H. Rijneveld, 1st Clerk. The Member of this Council, Mr. Rijno Johannes van der Riet, acting ex officio for the Merchant and Landdrost at Stellenbosch and Drakenstein, says that however much he, pursuant to the style of proceeding in criminal matters, ought to request the second default and for the benefit thereof a warrant of bodily arrest, he nevertheless, because the distant remoteness of the residence of the defendant could render such an obtained decree illusory, therefore only in criminal case on the one part. Against the citizen Andries van Zeijl, defendant and in person on the other part, to purge his first default, and further in person to hear such criminal claim and conclusion, or request, or requests, as the aforementioned honorable prosecutor is obliged to make and take against the defendant on account of the acts of violence committed by the defendant against some Hottentots in the countryside, to answer thereto, and further to proceed according to law. On Thursday the 5th of February 1789. The roll thus far being finished, the Member of this Council, Mr. Rijno Johannes van der Riet, qualified ex officio by the Merchant and Landdrost of the colonies of Stellenbosch and Drakenstein, made a verbal request that, whereas already Extract from the Criminal Court Roll held at the Cape of Good Hope. The Council grants the prosecutor the requested second default, and for the benefit thereof a third writ three months from today, on pain of apprehension. Lower: Agreed. Was signed: D. J. v. Rijneveld, 1st Clerk. The second default with the benefit thereof and a third citation by missive under the Council's seal three months from today, on pain of apprehension. Requested. At different times, by order of this Council, by missive in person, and even on pain of apprehension, there had been summoned before this court the citizens Andries and Willem van Zeijl, the former for acts of violence committed against some Hottentots, and the latter for shooting dead a Hottentot child, without their having appeared as yet, or the slightest notice having arrived upon the last issued summonses; that it therefore might please this Council to grant him, the honorable petitioner, a decree by virtue of which he, the said petitioner, would be authorized to take into apprehension the said Andries and Willem van Zeijl; also that, while that decree is unenforceable because of the distant remoteness of the residence of the aforementioned Van Zeijls, the same might consequently be summoned by edict and the ringing of bells to come within a certain fixed term to purge and account for themselves regarding the aforementioned committed crimes. Which request having been taken into consideration, Johannes Isaak Rhenius, President, together with the Council of Justice of this Government, make known: Whereas the Merchant and Landdrost of the colonies of Stellenbosch and Drakenstein, Mr. Hendrik Lodewijk Bletterman, having requested of us on the 6th of November of the year 1787 on account of such extreme acts of violence as were committed by the former Field Sergeant Adriaan van Zeijl together with his two sons, the citizens Andries and Petrus van Zeijl, as well as the citizen Jan Wieser, with respect to some Hottentots in this country, to be allowed to take the said Van Zeijls and Wieser into apprehension, in such manner that the aforementioned persons also, the same is granted to the prosecutor. Underneath stood: Agreed. Was signed: D. J. v. Rijneveld, 1st Clerk.
Dutch transcription
De bode binnen treedende rapporteerd, dat den Ged:e niet praesent is„ dat aan den E: : Eysscher mag worden verleend, en dat, des noods En alle gevallen de nodige adjude tot het apprehendeeren aan den E: O: Visseher, zal worden gedaan, dan wel, indien Uwel Edele Achtb: onverhoopt tot het verzoek, die echter opgrond der wetten is gedaan, niet mogte inclineeren, dat als dan den R: O: hetseker mag worden verleend default en een tweede daglaarding per missive onder 's raads segel, tegen heden over drie maanden, op peene van Apprehentie corporeel. De Ged:t in persoon verzoeken copia van alle de stukken, tien einde daar op te mogen antwoorden. De R: O: Eysscher sustineerd, dat aan de ged:e geene copia's kunnen worden verleend, vermits het proces extra ordinair is belegt, verzoekt dus, dat het verzoek in geen Aanmerking komen magt. De ged:te persisteeren bij hun verzoek. De Raad accordeerd den officier zijn verzoek ten aspecte van de gede: Adriaan van Zeijl Petrus van Zeijl, en Jan Wieser gedaan zullende dezelve overzulks geincarcereerd worden in besloote hegtenis buiten Acces en correspondentie, en ordonneerd de ged: in persoon, Donderdag den 26 Junij 1788. De Koopman en Land Drost Aan Stellenbosch en Drakenstein de Heer Hendrik Lodewijk Bletterman, R: O: Etsscher Extract uyt de Crimineele regts rolte gehouden aan Cabo de goede Hoop. om te antwoorden op zodanige articulen, als hem door den r: O: Eisscher een ijder in het bizonder voor Heeren Gecommitteerdens deezer Vierschaar zullen worden voorgehouden; Wijders ten belange van Andries van Zeijl verleend den R: O: Eisscher de fault en een tweede dagvaarding per missive tegens heeden over drie maand en /:lager:/ Accordeerd:/ (:was geteekend./ W H Rijnezald. g Clercq. om Het in op Het Lid dezes Raads, de Heer Rijno Johannes van der Riet, ex- officio voor den Koopman en Land Drost te Stellenbosch en Drakensteijn ageerende, zegt, dat hoe zeer hij ook ingevolge den stijl van procedeeren, in Crimineele zaaken zoude behooren te verzoeken het tweede default en voor het profijt van dien price de corps, hij nogtans vermits de derre afgelegenheid der woonplaats van den ged:e een diergelijk gegobtineerd decreet zoude kunnen illutoir maken, derhalven alleen in cas cremineel ter Eenre. Op ende jeegens. den Burger Andries van Zeijl Ged:e en perzoon ter andere zijde, omme zijn Eerste default te purgeeren, en voorts ten pp=te te Aanhooren zodanige Cremineele Eijsch en conclusie, dan delverzoek, ofte verzoeken, als gem: E: O: Eijssr ter zaake van de door den Gede gepleegde fytelykhee den gepleegd aan eenige kotten totten tonplatten Lande, genoodzaakt is op en de jeegens den ged:e te doen. en neemen, daar op te antwoorden, en voorts te procedeeren als na rechten. op Donderdag den 5 Februaij 1709. De rolle tot dus verve zijnde afgeloopen wierd door het Lid deeser raads de Heer Rijno Johannes van der Riet als in officio door den koopman en Land„ Drost der Colonien Stellenbosch en Drakenstein, gequa¬ „bificeerd, bij monde verzoek gedaan, dat, termits reede Extract uit de Crimineele Regts tolle gehouden aan Cabo de Roede Hoop De Raad verleend den H: O: Eijsscher het verzogte tweede default, en voor het profijt van dien een derde mandament tegens heeden over drie maanden, op poëne van Apprehensie /:lager:/ Accordeerd. /: was geteekend:/ V: Wuijnezald. g: Clercq: het tweede default met den profijte van dien en een derde citatie p. r missive onder 's Raads zegel tegens heeden over drie maanden, op peene van Apprehentie Verzagt differente differen te rijsen, ter ordre deezer raads per missive in persoon, en zelfs op poene van apprehensie voor deezen vierschaar waren gedagvaard geworden de Burgers Andries en Willem van Zeijl, de Eerste ver-feitelijkheeden aan eenige hottentotten gepleegd, en de laatste over het doadschieten van een hottenlets kend, zonder dat dezelve voor als noch waren gecompa¬ reerd, ofte op de laatste geëxpedieerde dagvaardingen eenig het minste berigt was ingekomen, het der„ „halven deezen Raade mogte behagen, aan hem E: O: Vertoonder te verleenen decreet, uijt kragte van welke hij zid: vert: werde gequalificeerd Honsz: Andries en Willem van Zeijl te mogen nemen in apprehensie teffens meede, dat terwijl dat decreet om de verre afgeleegenheid ter woonplaatse van voorsz: Van Zeijls inexecutatiel is, dezelve mitsdien bij Ediete en klocken geslag mogten worden ingedaagd, om zig binnen zeker bepaald termijn;, weegens de voorsz: begaane misdaaden te koomen purgeeren en verantwoorden. Welk verzoek in overweeging zynde genomen, Johannes Isaak Rhenius Praesident beneevens den Raad van Iustitie deezes Gouvernements, doen te weeten. Hoe den koopman en Land Drost der Colonien Stellenbosch en Drakenstein, de Heer Hendrik Lodewijk Sletterman aan ons op den 6en November des Jaars 1787. wegens zodanige verregaande feijtelijkheeden, als door den oad Veld wagtmeester Adriaan van Zeijl neevens zijne beide soons de Burgeren Andries en Petrus van Zeijl, mitsgaders den Burger Jan Wieser, ten opzigte van eenige hotten totten in dit land zijn gepleegd, verzogt hebbende dezelve van Zeels en Wieser te mogen neemen in Apprehensie, zodanigen in diervoegen, dat de voorsz: persoonen teevens is het zelve aan den R: O: vertoonder toegestaan /:onderstond:/ Accordeerd. /:was geteekend:/ DnV : Rijneveld. 9. Clercq. bij is